Sie sind auf Seite 1von 3

Savjetodavna sluba u biljnoj proizvodnji

Biotehniki institut - Trg Kralja Nikole bb, 81000 Podgorica Tel: 020 206 713 Fax: 020 206 712 E-mail: extension-pg@t-com.me

Savremena proizvodnja lubenice i dinje


Za gajenje lubenice i dinje preporuuje se plodno, drenano zemljite, neutralno do blago kisjele reakcije, ph 6-6,5. Po svojim fizikim karakteristikama najbolje su pjeskovite ilovae i izuzetno je vano odabrati zemljite koje je nezaraeno bolestima. Najvanije su preventivne mjere, dobar plodored, odnosno, ne gajiti ove kulture 4-5 godina na istom zemljitu gdje su gajene biljke iz iste botanike familije (tikvice, krastavci, bundeve). U suprotnom, potrebno je prije rasaivanja izvriti dezinfekciju zemljita. Sama priprema zavisi od tipa zemljita, kao i od kulture koja se uzgajala prethodne sezone. Najbolji predusjevi su itarice ili mahunarke (boranija, graak, pasulj). Lubenicu i dinju tretiramo kao kulture sa velikim zahtjevima prema vodi i ubrivima. Poslije unoenja organskog ubriva (zgorelog stajnjaka) u koliini od 20-30 t/ha odradi se klasino jesenje duboko oranje, a u rano proljee se samo drljaom prorahli oranini sloj kako bi se zemljite ugrijalo, provjetrilo i zadralo vlanost. Savremena proizvodnja podrazumijeva primjenu vodotopivih ubriva koja se primjenjuju sistemom fertirigacije. Iskoritavanje hranjiva kod ovih ubriva je jako visoko, pa je potrebna manja koliina nego kod klasinih ubriva. Tako se kod teih, karbonatnih zemljita, koriste vodotopiva ubriva obogaena huminskim kiselinama, dok se na kisjelim zemljitima primjenjuje kalcijum karbonat. Meutim, tane preporuke za prihranu se mogu dati samo na osnovu uraene hemijske analize zemljita. Danas se ove kulture gaje na mal foliji. Pod crnom folijom korovi se ne razvijaju i nema potrebe za primjenom herbicida, ali gubimo na ranostasnosti. Providna tj. bezbojna folija, kao i siva, ljubiasta i zelena utiu na nedjelju dana raniju berbu u odnosu na nepokriveno zemljite. Nedostatak providne folije je u tome to se pod njom mogu razviti korovi, pa je treba dobro privrstiti za zemljite, kako korovi ne bi mogli da diu. Mali tuneli jako dobro uvaju strukturu zemljita, samo se kod velikih vruina moraju provjetravati, da ne bi dolo do suenja izdanaka. Savremena proizvodnja podrazumijeva gajenje iz rasada, jer je hibridno sjeme skupo, ali zahvaljujui uslovima za proizvodnju u toploj leji ili plastenicima skrauje se vegetacioni ciklus, manje su mogunosti za napad bolesti u osjetljivim, poetnom fazama rasta, tako da se postie raniji i vei prinos, kao i bolji kvalitet plodova. Meutim, rizici u proizvodnji su vei jer moe doi do propadanja rasada uslijed kasnih proljenih mrazeva, a i vei su trokovi rada, tako da je proizvodnja iz rasada skuplja. Mnogi proizvoai natapaju i naklija-

vaju sjeme, ali o tome postoje razliita miljenja, jer sjeme tad ostaje bez zatitnog hemijskog sredstva koje se spere vodom. Da bi proizveli kvalitetan rasad trebamo da obezbijedimo biljci prvenstveno sterilan supstrat, optimalnu temperaturu, vlanost zemljita, relativnu vlanost vazduha, dobru osvijetljenost i mogunost dobrog kaljenja rasada. Iskusni proizvoai koriste samo gotov, sterilizovan supstrat, a sjetvu obavljaju na dubinu od 1,5-2 cm i to u kontejnere, gdje je za rasaivanje potrebno 4-6 nedjelja. Temperature vazduha zavise od koliine svjetlosti i faze gajenja, ali se obino kreu, dnevne od 18 do 230 C, a none od 12 do 180 C. Osim toga, kod ovakvog naina proizvodnje, dovoljno je par dana za kaljenje rasada sniavanjem temperature vazduha uz relativno zasuivanje, to omoguava bolje prilagoavanje nepovoljnim uslovima polja. U novije vrijeme kod nas je kalemljenje rasada lubenice i dinje sve vie prisutno. Kalemljenje, kao agrotehnika mjera, utie na brzi porast korjenovog sistema, otpornost korjena prema zemljinim tetoinama i bolestima, a preko ovih osobina utie i na poveanje prinosa.

Sl.1.Kalemljen rasad lubenice Potrebna nam je biljka sa jaim korijenom, a to je najee tikva (vrg), tj. sve one biljke koje pripadaju vrsti Lagenario sp. Prednost je prvenstveno dobijanje snanijeg korijenovog sistema, koji ima veu sposobnost da upija vodu i mineralne materije, bolju otpornost na pojedine zemljine patogene, kao i na fusariono uvenue koje je posebno izraeno kod gajenja lubenice u monokulturi Otpornost korjena tikve nam omoguava da se vie godina sadi na istom mjestu, u hladnoi sprijeava izmrzavanje i propadanje vrijee time to je biljka jaa. Prinos je vei za 20-30% u odnosu na nekalemljene biljke. Dobijamo i vei prinos i manje su potrebe za vlagom. Kalemljenje je uspjeno kad smo obezbijedili 100% vazdunu vlagu tokom 5-7 dana nakon zavrenog postupka.
Savjetodavna sluba u biljnoj proizvodnji -2-

Smatra se da je najboljolji momenat kad je biljka u fazi prvih pravih listova i preporuuju se koristiti najnovije hibridne podloge. Kod dinje se kalemljenjem na specijalne podloge postie visoka tolerantnost usjeva na pepelnicu. Danas na tritu ima vie gotovih podloga za kalemljenje. Za sjetvu treba koristiti iskljuivo deklarisan sjemenski materijal sa svim sortnim osobinama, visokom istoom sjemena i klijavou , kao i dobrim zdravstvenim stanjem. Rasaivanju se pristupa kad je temperature zemljita minimum 150C, ne rizikujui mogunost pojave kasnih proljenih mrazeva.Rastojanje kod lubenice iznosi 1,5 -2x 0,8-1m, dok kod dinje 1,5x 0,6-0,8 m. Prednosti kalemljenja Manja potreba za zalivanjem Vea otpornost na hladnou, bolesti (Fusarijum, Verticillium) Vei prinos za 20-30%, a bolje je i zametanje plodova Mogunost gajenja u monokulturi, vie godina na istoj parceli

Branka Nikoli, dipl. ing. polj. Struni saradnik za ratarstvo i povrtarstvo

Savjetodavna sluba u biljnoj proizvodnji -3-