You are on page 1of 62

(1)Konsep Asas Hubungan Etnik

1.)Manusia
-manusia sebagai entity asas
-makhluk homosapiens yand dicipta Tuhan dengan sifat yang sempurna
a.)fizikal
b.)akal/fikiran
c,)hawa nafsu

-fitrah (nature) manusia bersifat berkelompok/bermasyarakat


-identiti
Kedaerahan, kekeluargaan, kenegeriaan, kewarganegaraan, kesukuan,
keagamaan, kepartian, bangsa, etc.

2.)Etnik
-kelompok manusia yang menganggap diri mereka mempunyai beberapa ciri
kebudayaan yang unik dan disatukan oleh kesejarahan, system nilai, sikap
dan tingkah laku yang sama.
Aspek subjektif : kesedaran terhadap kewujudan satu identity etnik,
perasaan kekitaan dan kesedaran terhadap kepentingan bersama.
Aspek objektif : terdapat ciri-ciri kebudayaan (seperti bahasa,
kesenian, pakaian, makanan, adapt istiadat etc) yang tersendiri yang
boleh dibuat & dirasakan

3.)Kebudayaan
-Keseluruhan cara hidup suatu masyarakat meliputi aspek pemikiran dan
tingkah laku manusia yang diwarisi dari generasi ke satu generasi melalui
proses pembelajaran.
-Edward B. Tylor
satu keseluruhan yang kompleks yang mengandungi ilmu pengetahuan,
kepercayaan, kesenian, kesusilaan, undang-undang, adat resam dan lain-lain
serta kebiasaan yang diperoleh oleh manusia sebagai anggota masyarakat.
-Kebudayaan meliputi hasil-hasil kehidupan yang bercorak kebendaan dan
bukan kebendaan.
Budaya kebendaan (artifak)

segala ciptaan manusia yang

berbentuk objek tertentu seperti alat, bangunan, senjata, kenderaan,


pakaian, makanan etc.
Budaya bukan berbentuk kebendaan (mentifact)

abstrak

seperti kepercayaan, adat resam , undang-undang & peraturan.

4.) Ras
-secara biologi, ras

kelompok manusia yang mempunyai persamaan

ciri fizikal seperti warna kulit, hidung, mata, bibir etc.


diwarisi dari generasi ke generasi.
Amnya kelompok ras (mengikut warna kulit) dibahagikan
kepada :
i.)

Caucasoid (putih)

ii.)

Mongoloid (kuning)

iii.)

Negroid (hitam)

iv.)

Australoid (perang, hitam, sawo matang)

- Van den Berghe (1967)

bahagikan ras kepada 4 aspek utama

i.) Setiap kelompok manusia dalam kumpulan ras tertentu mempunyai ciriciri baka (phenotype) yang berbeza dengan kelompok lain.
ii.) Ciri-ciri fizikal (genotype) juga berbeza antara 1 kelompok ras dengan
ras yang lain.
iii.) Untuk jelaskan sesuatu kelompok yang mempunyai ciri-ciri kebudayaan,
agama, bahasa yang sama (eg. Yahudi)
iv.) Ras sebagai suatu spesies (e.g. ras manusia)

5.) Masyarakat majmuk.


-masyarakat yang tersendiri daripada pelbagai kelompok etnik/ras yang
berlainan yang berada di bawah satu system pemerintahan.
-J.S. Furnival

satu fenomena penjajahan dengan masyarakat

pelbagai budaya, agama, bahasa dan adat resam tersendiri. Mereka hidup di
bawah satu system politik yang sama tetapi kehidupan mereka berasingan,
kurang interaksi social, dan kehidupan mereka terbatas pada urusan ekonomi
secara superficial. Kegiatan ekonomi dan pembahagian tugas dilakukan pada
garis ras/ etnik. Eg. Di Malaysia Melayu. Bumiputra luar Bandar dan
pertanian ; Cina Bandar perniagaan dan perusahaan ; India peladangan.
-Van den Bergh (sifat masyarakat majmuk)
Tiada consensus nilai
Kepelbagaian budaya
Konflik antara kelompok yang berlainan
Wujudnya autonomi/kebebasan di antara bahagian dalam system
social.

Peri pentingnya paksaan dan saling bergantungan dari segi ekonomi


sebagai dasar integrasi social.
Dominasi politik oleh 1 golongan tertentu.
Hubungan antara kelompok lebih bercorak 2, segmental dan
utilitarian (useful). Manakala hubungan dalam kelompok lebih
berbentuk 1

6.) Kaum
-kumpulan manusia yang mempunyai 1 keturunan, budaya/ satu kumpulan
yang mempunyai kepentingan yang sama.
-juga merujuk satu kategori manusia yang mempunyai ciri-ciri dan
kepentingan yang sama seperti kaum wanita, kaum muda, tua, tani, ibu,
kaum berasaskan etnik/ras, keluarga, komuniti, jantina, etc.

7.) Akomodasi
-penyesuaian 1 keadaan apabila kelompok berkonflik bersetuju hentikan
konflik dengan kukuhkan interaksi.
-identiti boleh diteruskan atas dasar tolak ansur, penerimaan perbezaan.
-antara cara untuk kurangkan konflik.
-kebebasan menggunakan pelbagai bahasa, agama& kepercayaan, kerangka
perlembagaan&parti gabungan.

8. Asimilasi
-proses percantuman&penyatuan dari berlainan budaya menjadi 1 kelompok
dengan identity yang sama.
-penyerapan sehala.
-kesanggupan minority untuk hilang identity.

-kesanggupan majority menerima golongan lain.


-penyerapan bergantung pada saiz kumpulan, tingkatkan perbezaan, kadar
imigrasi.(jika kadar imigrasi berkurang tetapi jangka masa meningkat,
asimilasi dikatakan berjaya)

9. Diskriminasi
-layanan berbeza-beza terhadap individu/kumpulan.
-boleh berasaskan ras, budaya, jantina, agama/kelas social .
Contoh:perhambaan, warna kulit
-kemunduran, perbezaan taraf ekonomi.
-wujud beberapa pertubuhan menentang masalah ini.
Contoh:Gerakan Kuasa Hitam satukan kaum kulit hitam.
-Di Afrika Selatan, dasar Apartheid
Penindasan terhadap penggunaan perkhidmatan berdasarkan factor ras.
-Di Asia, lazimnya dirujuk kepada diskriminasi gender, etnik&kebudayaan
berbeza dengan Barat yang lebih kepada ras.

10. Etnosentrisme-(hanya wujud jika wujud identity)


-kepercayaan bahawa kebudayaan sendiri lebih unggul, tingkatkan nilainya
dari kebudayaan lain.
-menilai kebudayaan lain berdasarkan standard kebudayaan sendiri.
Contoh:Anggap budaya mereka lebih bertamadun&yang lain jahiliah.
-apabila masyarakat kita dilihat oleh komonuniti lain di luar lingkaran kita,
maka boleh kelihatan ganjil( contoh makan vs tangan)
-mengagung-agungkan budaya sendiri.
-Di Asia, lazimnya dirujuk kepada diskriminasi gender, etnik&kebudayaan
berbeza dengan Barat yang lebih kepada ras.

- Etnosentrisme ada fungsi-------memperkuat unsur budaya tertentu


dengan memberi penekanan kepada perbezaan kebudayaan.
-penting untuk kekalkan disiplin&semangat perjuangan.
-ditekankan ketika konflik.

11. Integrasi-Di Malaysia, integrasi&bukan asimilasi


-satukan pelbagai kelompok dalam masyarakat melalui satu identity bersama.
-perlu untuk keharmonian&kesejahteraan.
-wujudkan keselarasan antara norma perhubungan pelbagai tingkah laku.
-persetujuan pembentukan nilai yang dikongsi bersama.

12. Akulterasi
- Setiap kumpulan mengekalkan identiti etnik masing-masing tetapi mereka
berkongsikan kebudayaan yang sama.
Eg: pakaian, cara hidup, bahasa tanpa mempunyai sistem nilai yang sama.
- Melibatkan perubahan dan pinjam-meminjam unsur-unsur kebudayaan
daripada kumpulan manusia yang berlainan tradisi.

13. Amalgamasi
- Proses penyataan pelbagai kumpulan etnik khususnya drp aspek biologi.
- Melalui proses ini entiti budaya pelbagai kumpulan disatupadukan melalui
perkahwinan campur dan akhirnya hasilkan satu identiti yang baru (A+B+C
= D).

(2) Agama & Masyrakat Majmuk.


Kepentingan Agama.

1. segala peraturan berkaitan dgn kehidupan manusia


2. sediakan peraturan lengkap yg mencukupi seluruh aspek kehidupan
manusia dr segi individu, masyrakat, ekonomi, politik dll.
3. jelaskan panduan/cara yg perlu utk hasilkan satu perhubungan yg
harmoni sesama manusia, ant pencipta dgn alam sekitar.
4. akal fikiran yg terbatas tdk mampu menyingkap sst kebenaran.
5. sediakan cara penyelesaian kpd segala masalah yg sudah, sedang &
akan blaku dlm kehidupan manusia.

Mengapa ada banyak agama?


Semua agama yg ada secara umum- mengabdikan diri kpd tuhan &
memohon kebahagian, kejayaan & kehidupan kebebasan di dunia.
Kerana manusia yg dijadikan pelbagai bangsa, suku & puak.

1. allah jadikan kamu berbangsa2 agar kami saling mengenali


a/s/s/lain.
2. berlainan bahasa $ warna kulit- tanda kekuasaan allah.
3. seandainya pelbagai kaum ini adalah utk bermusuh-musuhan,
nescaya allah jadikan satu kaum sahaja. Rasulallah SAW:
manusia berasal dari 1 bapa & 1 ibu.

The Golden Rule of Life

1. Do not do to others what you do not want others do to you.


2. Buddhism- treat al creatures as you would like to be treated.
- mpyi 10 perintah yg perlu diamalkan
- x membunuh
- x mencurix melakukan perkara buruk/ x bermoral
- x menipu/ berbohong
- x meminum benda yg memabukkan
- x boleh makan slp tgh
- x boleh berhibur
- x boleh berhias
3. Hinduism- do not do to others which if done to you would cause you
pain.
- perbuatan yg baik-PUNYA
- perbuatan buruk-PAPA
- PAPA & PUNYA tentukan nasib seseirg pd kelahiran yg akan
dtg.
- Tujuan kitaran semula utk capai kebebasan & keselamatan=
MOKSHA
4. Sikhism- do as you desire goodness for yourself as you cannot expect
tasty fruits if you sow thorny trees.
- > berbtk peraturan kemasyarakatan
- Percaya kpd kelahiran semula
- If seseorg pd kehidupan lalu jahat, dia x dilahirkan dlm
kedudukan yg > , tetapi dilahirkan dalam keadaan yg =

- MUHKJI- keselamatan & kebebasan rohani spt hidup yg kekal


abadi
- Salah satu cara utk capai MUKHTI- melalui amalan menuntutu
ilmu, berdisiplin & berkhidmatan pd manusia.
- Terdpt bbrp larangan, salah satunya x boleh berkelakuan buruk
/ x bermoral.
5. Judaism- what is hateful to you, do not goto your neighbour- that sis
the basic law, all the rest is commentary.
- 10 perintah:
- Jgn menyembah tuhan lain selain Yahuwa
- Jgn membuat patung/ mengukirnya.
- Jgn menyebut nama Yahuwa sembarangan
- Muliakan hari sabat
- Hormati ibu bapa
- X bunuhx lakukan zina
- X mencuri
- X lakukan kesaksian dusta
- X menginginkan hak milik org lain tanpa hak.
6. Islam- not one of you is a believer until you desire for youe neighbour
that which you desire for yourself
- x kira dr mana asal, warna kulit, bhs, jantina, peringkat umur,
status/ keturunan.
- Islam sentiasa menyuruh lakukan kebaikan & melarang
melakukan keburukan
- Islam menyuruh mns gunakan akal utk mencari kebenaran
- Islam anggap dunia sebagia jambatan ke akhirat
- Utk bhgia di alhirat, kebaikan perlu dilakukan di dunia

- Darjat mns adalah sama


- Semuanya sama di sisi allah
- Tdk ada perbezaan dr segi keturunan, bangsa, warna/
kedudukan
- Yg membezakan hanyalah amalan kebaikan
- Setiap mns mpyi hak & tjwb yg tersendiri
- DI MALAYSIA, ISLAM = AGAMA RASMI.
- Bersifat menyeruluh ditujukan kpd semua makhluk termasuk
manusia.
- Allah x mengutus kamu ... untuk manusia sepenuhnya.
Memberi berita baik (kpd yang taat) dan berita buruk (kpd yang
inkar).

Latar Belakang Piagam Madinah

1. Merupakan perlembagaan bertulis yg dirangka pd 622m bpandukan


wahyu allah.
2. Asas pemerintahan islam madinah bg msykt x islam & islam
3. mencatatkan peraturan, tjwb ketua Negara & rakyat dgn persetujuan
org islam & x islam.
4. kandungan PM- menyeruluh & diambil kira semua pihak.
- cth-cth kandungan:
- fasa1. msykt- ummah yg bebas
- fasa2. org muhajirin mpyi hak
- fasa6. kaum yahudi berhak mdpt bantuan

- fasa17. x dibenarkan org islam buat perjanjian dlm peperangan


kecuali atas dasar keadilan

Kandungan PM

Dipersetujui oleh islam & x islam ( yahudi)


a. mgdi 23 fasal (hubungan org islam & tjwb) & 24 fasal (tjeb org bkn
islam thadap madinah)
b. perkembangan btulis pertama di dunia yg basaskan Negara berdaulat
(amerika 1787 & perancis 1795)
c. dirumus kpd 7 aspek yg penting.
Politik- nabi sbg pemimpin madinah & hakim yg selesaikan masalah
yg timbul atr x islam & islam
Agama- msykt bebas amalkan agm masing-masing & adapt ttp x blh
menentang ajr islam
Social- msyrt madinah sbg ummah & mpyi tjwb yg sama thdp
Negara & x blh bermusuhan ssm sendiri
Perundangan- u.u digunakam scr keseluruhan & peraturan keluarga
dlm kabilah blh diamalkan if x menentang islam
Ekniomi= kerjasama atr msyrt dituntut utk memaukan ekonomi,&
penipuan & riba dihapuskan dr perniagaan
Pertahanan- ang.msyrt dikehendaki pertahankan madinah dr ancaman
luar
kedudukan yahudi- keselamatan org x islam tjamin if mematuhi
perlembagaan

Politik.

- Nabi berperanan sbg pemmpin. All setuju & nabi berperanan sbg hakim
utk selesaikan all msh basaskan musyawarah & keadilan. Sebelum ini x
hakim dpt selesiakan mslh.

Msykt bebas memilih agama.

- Mesti hormati agm lain & sikap buruk sangka dilarang. Nabi x pernah
memaksa

Sosial

- dianggap ummah bersatu-padu & tolong-menolong & bkerjasama x


mengira bangsa, perasaan benci mesti dielakkan.

U-U

- U-U islam diamalkan scr menyeluruh but peraturan keluarga


dibolehkan.hkman dapat dilakukan dgn adil.

Mengakui Kedudukan Yahudi

- Sbg rakyat yg mpyi hak yg sama &nikmat keselamatan.

- Nabi mengambil kira kepentingan pelbagai bangsa. Perpaduan &


persefahaman dpt diwujudkan.

Kepentingan Piagam Madinah

- Model erajaan islam unggul & dijadikan panduan. Unsur-unsur islam


dpt dipraktikkan dlm Negara yg berbilang bangsa.
- Ekonomi- riba,penipuan,rasuah & penindasan x dibenarkan.
Btimbang rasa & bsedekah digalakkan. Pentingkan keadilan dlm
bniaga walaupun pd mulanya hadapi mslh ekonomi.
- Nabi bjaya mbtk msykt baru yg basaskan ummah iaitu msykt yang
berasaskan ummah iaitu msykt yang hidup bersatu padu &
mempunyai semangat ukhawah Islamiah yang atas taraf dan
kedudukan rakyat adalah sama sesuai dengan konsep keadilan sosial.
- Islam tekankan persamaan atr hak & persaudaraan islam iaitu x beza
taraf & memupuk semangat perpaduan & Bantu membantu.
- Msykt berbilang kaum dpt mendiami Negara yg mpyi U-U yg lengkap
& sempurna. Syariah adil.
- Cara Nabi mendirikan kerajaan berbeza kerana Nabi menyusun
perlembagaan baru mengasaskan kerajaan. Meletakkan Allah sebagai
kuasa tertinggi.
- Menyusun kehidupan bersistematik dan terikat dengan undangundang Yahudi tidak boleh menindas Arab lain. Semua harus
mengikut peraturan.

Bagaimana pengetahuan ttg kepelbagiaan agm dpt membantu wujudkan


phubungan etnik yg harmoni?

1. membina kesedaran mengenai kepelbagaian- (memahami nilai


& kepercayaan sendiri & org lain) (membangunkan kesedaran
ttg setiap individu.)
2. meneroka intipati ajaran setiap agm- (apakah nilai muri yg
boleh dikongsi bsm) (spt ilmu pgetahuan) (kebebasan)
(pemesyuaratan) (keadilan) (persaudaraan)
3. membina kemahiran social yg asas spt (perkenalan,
persefahaman, mewujudkan keinginan utk bmuafakat, saling
membantu, semangat persaudaraan, menangani konflik,
communication, menangani stress)

(3) Hubungan Etnik Dalam Konteks Perlembagaan


Pengenalan
-Msia sentiasa tdedah pd ketegangan hbgn antara etnik.
-Sejak 1970, bjaya elak dr keganasan hbgn antara etnik & urus kestabilan
politik dgn baik.
-Dianggap kejayaan kepimpinan consociationalism dlm masy multiunit
Msia.
-Cara yg digunakan utk analisis cara Msia urus masy pelbagai etnik.

Pendekatan Thdp Masy Pelbagai Etnik Msia


-Arend Lijphartconsociational bmaksud pemimpin politik dlm kerjaan
mahu mengubah sist demokrasi dgn pelbagai budaya politik kpd sist
kepimpinan demokrasi yg stabil.
-Consociationalism dirujuk sbg sist perkongsian kuasa dlm kalangan
pelbagai etnik.
-Pemimpin mesti bersedia utk bkerjasama & btanggungjawab utk
pertahankan sist tsb.
-Nordlingerconflict-regulation scheme: bgantung pd sikap pemimpin
utk selesaikan masalah.
-Milton Esmanavoidance model: ketepikan isu perkauman sensitive dr
perbincangan di tempat awam.
-Ulasan ttg pendekatan di atas perlihatkan bgmn masalah hbgn etnik cuba
diatasi dgn strategi spt akomodisation, tawar-menawar & urus konflik yg
wujud.

Proses Mengurus Pluralism di Msia


-Communities Liaison Committee(CLC) 1949----usaha pertama ke arah
proses tawar-menawar antara etnik.
-Pd peringkat awal, btanggungjawab utk bincangkan isu yg berkaitan dgn
konflik etnik tetapi kemudian dimasukkan isu politik.
-CLC----mekanisme yg digunakan pemimpin dr pelbagai latar belakang
etnik yg bjumpa & bincangkan isu sensitive scr ttutup utk cari jln
penyelesaian tbaik.
-Struktur & kaedah CLC blh dianggap sbg pioneer kpd corak pentadbiran
Malaya.
-Struktur ini juga membawa kpd penubuhan Parti Perikatan(BN) pd 1953
iaitu ikatan antara UMNO-MCA di bwh Tunku Abdul Rahman & Tan
Cheng Lok, whereby penglibatan pemimpin utama ini dilihat bjaya
memobiliti kesetiaan & sokongan dr komuniti masing2. Pada 1954, MIC
mjd anggota parti ini. Ke-3-3 parti ini jadi tunggak kekuatan BN dlm
pilihanraya tahun 1955 dgn menangi 51 drp 52 kerusi.

Perlembagaan & Hbgn Etnik


-Parti Perikatan dilihat mendominasi sist politik Malaya ketika itu yg turut
mbw kpd kemerdekaan Malaya di bwh kepimpinan Tunku Abdul Rahman.
-Proses perundingan & tawar-menawar Perikatan sebenarnya memain
peranan sehingga kpd proses merangka Perlembagaan 1957.
-Suruhanjaya Perlembagaan ini diketuai Lord Reid & ahli dr Britain,
Australia, India, & Pakistan. Ia scr umumnya dikenali sbg Suruhanjaya Reid.
-Keistimewaan Perlembagaan ini adalah bbrp nilai kompromi yg sukar
dilihat dlm konteks negara lain spt isu bhs, agama, kewarganegaraan, & hak
etnik tertentu.
-Laporan Suruhanjaya ini> btumpu kpd cadangan bhbg dgn kuasa
legislative kerjaan pusat & negeri, kedudukan rakyat2 Melayu,
kewarganegaraan rakyat PTM, & hak istimewa orang Melayu &
kepentingan komuniti lain.
-Perlembagaan juga beri penekanan thdp agama Islam sbg agama rasmi &
pd masa yg sama, komuniti etnik lain blh meneruskan kepercayaan &
amalan mereka tidak sebarang sekatan.
-Berkenaan dgn bhs, bhs Msia dijadikan bhs rasmi tetapi tidak ada individu
yg dilarang dr mgunakan, belajar @pun belajar mana2 bhs.
-Artikel 153 merupakan antara artikel utama Perlembagaan yg bkaitan dgn
pkhid. awam, ekonomi & pdidikan. Tawar-menawar inilah yg blhkan
wujud kelonggaran termasuk hak kewarganegaraan.
-All yg dilihat dlm Perlembagaan dipersetujui oleh all wakil/pemimpin
parti2 komponen parti Perikatan yg mewakili rakyat Malaya.

-Wujudnya persetujuan thdp Perlembagaan Malaya sebabkan ia juga


dikenali sbg Gentlemen Bargaining, Social Contract, Merdeka
Compact/Alliance Formula.
-Tawar-menawar ini sebenarnya terbuka utk kritikan terutama dlm klgn
golongan ekstremis/radikal.
-Wujud tafsiran bbeza2 sehingga tbw2 dlm pilihanraya tahun 1969 yg juga
mcetuskan peristiwa 13-5-1969.
-Berikutan rusuhan tsb, Parlimen telah distopkan & kerjaan berada di bwh
MAGERAN.
-Mengenal pasti pentingnya utk bincangkan masalah rusuhan tsb, pemimpin
all komuniti telah diundang anggotai MAGERAN.
-Tunku Abdul Razak jadi pengerusi MAGERAN.
-Antara perkara yg dbincangkan dlm MAGERAN adalah isu peristiwa 513
& bgmn utk elakkan peristiwa ini-----------------RUKUN NEGARA

(4) Dasar ekonomi dan hubungan etnik


1.) Dasar-dasar ekonomi yang diamalkan oleh British telah menyebabkan
kedatangan orang Cina dan India ke Negara ini.
2.) Perkembangan ini telah membawa kepada terbentuknya masyarakat
majmuk.
3.) Pertadbiran British berlandaskan prinsip pecah dan perintah.
4.) Maka dasar-dasar ekonomi yang diperkenalkan telah memisahkan
masyarakat di Negara ini mengikut perkerjaan.
Orang Melayu pengeluar beras [duduk di kampung]
Orang Cina Lombong dan perniagaan [duduk di Bandar]
Orang India Buruh estet [duduk di estet]
5.) Telah wujud perasaan kecewa di kalangan orang Melayu bahawa
kepentingan ekonomi mereka telah terabai.
6.) Pentadbir British telah mengambil beberapa langkah untuk membantu
masyarakat Melayu.
Akta Tanah Rezeb diperkenalkan untuk melindungi hak orang
Melayu ke atas tanah.
Pada tahun 1950 RIDA (Rural Industrial Development Authority)
ditubuh untuk memajukan kawasan luar Bandar.
7.) Namun, jurang ekonomi antara masyarakat Melayu dan kaum lain
terus menjadi luas.
8.) Disebabkan ini tidak wujud perpaduan di kalangan masyarakat
Malaysia di bawah pemerintahan British.
9.) Selepas kemerdekaan langkah-langkah telah diambil untuk
mengurangkan jurang ekonomi antara kaum.
10.) Rancangan Malaya pertama (1956-1960) memberikan keutamaan
kepada pembangunan luar Bandar.
11.) Sebanyak RM227 juta telah diperuntukkan bagi pembangunan luar
Bandar.
12.) Pada 1959 Kementerian Pembangunan Luar Bandar diasakan.
13.) FELDA diperkenalkan untuk mengagihkan tanah pertanian kepada
orang Melayu yang miskin.

14.) Peruntukan ini ditambahkan lagi kepada RM468 juta di


bawah.Rancangan Malaya kedua (1961-1965)
15.) Namun, kedudukan ekonomi orang Melayu tidak maju banyak dan
jurang ekonomi antara kaum masih luas.
16.) Pada 1965 Kongres Ekonomi Melayu telah diadakan.
17.) Cadangan-cadangan Kongres ini telah dimajukan dalam Rancangan
Malaysia Pertama (1966-1970).
18.) Rancangan Malaysia Pertama pun memberi tumpuan kepada
pembangunan luar Bandar.
19.) Namun, beberapa langkah telah diambil untuk memajukan ekonomi
masyarakat Melayu.
1965 RIDA diberikan wajah baru baru dengan petukaran nama
kepada MARA.
Bank bumiputera ditubuhkan.
1967 Institute Teknologi MARA ditubuh.
FAMA ditubuh.
20.) Namun, pada penghujung Rancangan Malaysia Pertama kedudukan
ekonomi masyarakat Melayu tidak berubah banyak.
21.) Keadaan ini tidak membantu memupuk semangat perpaduan di
kalangan masyarakat Malaysia.
22.) Pada 13 Mei 1969 berlaku rusuhan kaum.
23.) Pada 1979 Dasar Ekonomi Baru (D.E.B.) diperkenalkan.
24.) DEB ialah rancangan dua puluh tahun, iaitu dari 1970 hingga 1990.
25.) Dua objektif utama DEB ialah
Menyusun semula masyarakat agen pengendar mana-mana
masyarakat dengan pekerjaan dapat dihapuskan.
Membasmi kemiskinan tanpa mengira kaum.
26.) Objektif pertama akan dicapai melalui:
Menyusun semula pola pekerjaan.
Menyusun semula pola hak milik dalam sector korporat.
Mewujudkan komuniti industri dan komersial bumiputera.
Mengasaskan pusat pertumbuhan ekonomi di kawasan luar
Bandar.
27.) Objektif-objektif ini diharap akan mengagihkan kekayaan Negara
dalam nisbah yang saksama antara semua kaum, dan dengan itu akan
memupuk perpaduan kaum.

28.) Nisbah yang dijangkakan:


Bumi 30%
Bukan bumi 40%
Orang asing 30%
29.) DEB telah diamalkan melalui :
Rancangan Malaysia Kedua : 1971-1975
Rancangan Malaysia Ketiga : 1976-1980
Rancangan Malaysia Keempat : 1981-1985
Rancangan Malaysia Kelima : 1986-1990
30.) Pada 1990 pencapaian ekonomi kaum-kaum di Malaysia ialah :
Bumi 1.9% (1970)
- 20.3% (1990)
Cina 22.5% (1970)
- 44.9% (1990)
India 1.0% (1970)
- 1.0% (1990)
Extra : DEB berjaya mengekalkan keamanan /
perpaduan antara kaum walaupun matlamat untuk
bidang ekonomi tidak berjaya sepenuhnya.
-dikatakan berjaya
31.) Pada 1991, Dasar Pembangunan Nasional (NDP) telah
diperkenalkan untuk meneruskan objektif DEB.
32.) Pada 2000 Wawasan 2020 (National Vision Policy) telah
diperkenalkan.
33.) Dijangkakan rancangan-rancangan ekonomi ini akan membantu
negara mencapai taraf Negara membangun dan rakyat akan hidup
lebih berpadu sebagai bangsa Malaysia.

Prepared by
Vincent Liew

(School of Pharmaceutical Sciences)

(5) ETNIK DAN PEMBANGUNAN EKONOMI DI


SABAH DAN SARAWAK
SARAWAK
1 Negara yang terbesar di Malaysia 124450 km2, 38% daripada
keseluruhan Malaysia.
2 Hutan 67.2%.
3 32.5% tanah pertanian.
4

Hanya 2.9% untuk penempatan dan aktiviti yang tidak

berkaitan dengan pertanian.


SABAH
1 Negara kedua besar di Malaysia.
2 Lebih kurang 60% daripada tanah diliputi hutan rimba.
3 Kawasan tanah pertanian (30%).
4 Lebih kurang

daripada kawasan Sabah sesuai untuk

pertanian.
5 Dari segi penggunaan tanah, 12.9% untuk pertanian, 42.9%
untuk pemeliharaan hutan, 1.2% untuk perikanan, 2.6% untuk
hidupan liar, 3.6% untuk taman negara dan 36.8% lain-lain.
KAUM ETNIK DI SARAWAK
1

1 Melayu 22.3%
2 Cina 25.9%
3 Iban 29.1%
4 Bidayuh
5 Melanau
6 Orang Ulu (Kayan, Kelabit, Kenyah, Ulit, Seping, Penan,
Punan, Lun Bawang)
7 Bumiputera

lain

Bisaya,

Bukitan,

Kedayan,

Kajang

(Kejaman, Lahanan, Tanjong, Sekapan, Sihan), Murut


KAUM ETNIK DI SABAH
1 Melayu
2 Cina
3 Kadazandusun ( daripada jumlah penduduk)
4 Bajau
5 Murut
6 Bumiputera lain Bisaya, Idahan, Iranun, Kadayan, orang
Sungei, Pulau Kokos, Rungus, Sulu/Suluk, Tidong
AKTIVITI EKONOMI DI SABAH DAN SARAWAK
1 Luar bandar
- pembalakan
- tanaman industri ( ladang kelapa sawit, lada)
2

- galian (minyak, LNG)


- pertanian kecil-kecialan (subsistence)
~ berhuma, padi paya, pekebun kecil (lada, koko, getah
etc.)
- penangkapan ikan, akuakultur (udang, rumpai laut)
- dowmstream timber products kilang kayu
2 Bandar
- perkhidmatan (pembankan, hotelier etc.)
- kilang (pemprosesan makanan, bahan binaan etc.)
3 Pelancongan
AKTIVITI EKONOMI DI SABAH
Kadazandusun pertanian secara tradisi yang menanam padi
sawah dan huma dan sesetengah daripada memburu dan
menangkap ikan.
Bajau kawasan pantai, bekerja sebagai petani dan nelayan
di kawasan pantai barat di samping terkenal sebagai
penunggang kuda

Kaum bumiputera minoriti pertanian, nelayan


Cina aktiviti ekonomi di kawasan Bandar (perniagaan)
3

AKTIVITI EKONOMI DI SARAWAK


Melayu, Melanau, Kedayan nelayan, padi paya, petani
(getah, koko, kelapa)
Iban, Bidayuh petani (berhuma, getah, koko, lada, kelapa
sawit)
Orang Ulu petani (berhuma, kopi, koko, mengutip &

Kelabit padi paya di gunung (beras Baria)


Penan ada yang masih nomad
Cina Bandar, perniagaan, kilang
PEMBANGUNAN DI SABAH DAN SARAWAK
1 Sarawak
- Sarawak Development Plan/Sarawak Plan (1964 1968).
- RM1 RM8

(RM = Rancangan Malaysia)

2 Sabah (RM1 RM8)


- perbelanjaan bajet pertanian, perhubungan (jalan
raya) dan kebajikan social, kemudahan asas.
3

Bumiputera petani, nelayan

Contoh Di Sarawak:
sektor perkhidmatan 67% Cina, 18% Melayu, 7%
Iban
sektor sekunder 56% Cina, 28% Melayu, 3% Iban
sektor primer 50% Iban, 13% Melayu, 14% Cina, 9%
Bidayuh, 7% orang Ulu.
ISU-ISU: ETNIK DAN EKONOMI
1 Jurang pembangunan antara Semenanjung Malaysia sengan
Sabah dan Sarawak.
2 Hubung kait yang rumit di Sabah dan Sarawak, isu
bumiputera majoriti dan minoriti.
3 Jurang perbezaan dari segi pembangunan ekonomi antara
etnik di Sabah dan Sarawak.
4 Kemiskinan.
JURANG PEMBANGUNAN EKONOMI DI SABAH DAN
SARAWAK
1 Bajet rendah.
2 Sektor awam lebih kecil daripada di Semenanjung Malaysia.
3 KDNK rendah berbanding dengan di Semenanjung Malaysia.
4 RMK7

KEMISKINAN
5

1 Sabah kadar kemiskinan tertinggi di Malaysia (20.1%,


1999).
2 Sarawak 6.7%, 1999.
3 Sangat tinggi dalam kalangan bumiputera minoriti di luar
Bandar.
4 Masalah pendatang asing di Sabah lebih 20% daripada
penduduk Sabah.
5 Ekonomi lemah, pendidikan rendah.
6 Masalah kaum pedalaman yang tiada dokumen pendaftaran
(kad pengenalan dan surat beranak).
7 Daif orang tua, ibu tunggal, anak yatim, OKU.
GARIS KEMISKINAN DI MALAYSIA
Wilayah

1995

1999

Semenanjung

425

510

Sabah

601

685

Sarawak

516

584

Malaysia

KEMISKINAN DI SABAH
Kadayan
Idahan
Pulau Kokos
$ Bisaya
Iranun
Orang Sungei
Tidong

Cina
Melayu
Kadazandusun
Bajau
Murut

KEMISKINAN DI SARAWAK

Cina
Melayu
Melanau
Bidayuh
Iban

USAHA

KERAJAAN

KETEGANGAN

Lun Bawang
Kayan
Kelabit
Kajang
Kenyah
Kedayan
Bisaya
Bukitan
Penan

UNTUK

HUBUNGAN

MENGURANGKAN

ETNIK

DISEBABKAN

JURANG PEMBANGUNAN EKONOMI


1 Mengurangkan jurang perbezaan pembangunan wilayah.
2 Mengurangkan jurang perbezaan pembangunan antara etnik.
3 Mengurangkan jurang perbezaan pembangunan antara Bandar
dan desa.

Disediakan oleh: M F Cheah


(Pusat Pengajian Sains Farmasi)

(6) HUBUNGAN ETNIK MALAYSIA DALAM ERA


GLOBAL
Masalah Etnik di Negara yang Sedang Membangun
Pada tahun 1950-an, dan awal 1960-an, masalah etnik dikira
sebagai masalah sosiopolitik megara sedang membangun
dikaitkan dengan masyarakat tradisi, kurang asimilasi dan
kurang integrasi.
Macam-macam konsep diberikan tribalism, communalism,
primordialism, regionalism, parochialism, particularism etc.
Dengan modenisasi, masalah etnik dapat diatasi.
Masalah Etnik di Negara Maju/Negara Industri Barat
Namun, bermula penghujung 1960-an, masalah etnik juga
wujud di negara maju.
i.

Di Amerika Syarikat,
Rakyat berkulit hitam (Negro, kini African Americans)
bertindak

paling

awal,

kemudian

Red

Indians

(Native

Americans), Chicanos (Mexico), Latinos (Amerika Selatan) dan


Asian Americans turut mendesak.

menolak diskriminasi dari segi ekonomi, politik dan

sosiobudaya
-

menolak dasar asimilasi ke dalam masyarakat dominant

orang berkulit putih


- menuntut hak sivil yang sama
ii.

Di Australia dan New Zealand, dalam kalangan


orang asli (Aborigines dan Koori di Australia) dan Maori (NZ)
juga berbuat demikian. Kemunculan juga gerakan kaum
minority imigren.

iii.

Di United Kingdom,
-

Scots, Welsh dan Irish menolak dominasi Inggeris dan

menuntut

hak

autonomi

politik,

kemajuan

ekonomi,

pemulihan budaya diri mereka


-

Tambahan lagi, orang imigren dari bekas tanah jajahan

British di West Indies, Afrika, Asia Selatan dan Asia Tomur


yang kini di UK menentang diskriminasi dan menuntut
keasilan sosial.
iv.

Di Kanada,
gerakan

pemisahan

Quebec

muncul,

kemudian

gerakan

antidiskriminasi orang Asli (Inuit Eskimo) dan siikuti oleh


imigren West Indies, Afrika, Asia.
v.

Di Perancis dan Sepanyol,


2

kaum minoriti di kawasan pinggiran


- Corsica, Brittany, Alsace (Perancis)
- Catalan (Barcelona) dan Basque (kawasan sempadan
Perancis-Sepanyol)
menganggap diri mereka di anak tiri.
- kini, terdapat desakan dalam kalangan orang imigren
Afrika dan Arab juga, khasnya yang beragama Islam.

Masalah Etnik di Negara Komunis/Bekas Komunis juga


Tambahan pula, bermula tahun 1970-an, masalah etnik juga
berlaku di negara komunis
i.

di bekas Kesatuan Soviet, tercetusnya gerakan pemisahan.


- orang Latvia, Lithuania, Estonia (Lautan Baltic)
- orang Armenia, Ukraine, Georgia dan Azerbaijan
(Lautan Caspian dan Gunungan Caucasus)
- orang Islam di Asia Tengah (Kazakhstan)

ii.

di China
- gerakan pemisahan Tibet gerakan orang Uighur
(Hui/Islam) menuntut lebih autonomi

iii.

di Yugoslavia
- gerakan

pemisahan

Bosnia-Herzegovina,

Croatia,

Slovenia, Macedonia
Oleh itu,
Masalah etnik bukan hanya kepunyaan negara sedang
membangun.
Modenisasi tidak menyelesaikan masalah,
malah mungkin memperdalam lagi masalah etnik.
Dari kajian-kajian mengenai konflik etnik seperti kes-kes di
atas, didapati kaum minoriti ada 3 tuntutan:
a. menolak asimilasi ke dalam budaya kumpulan majoriti dan
dominant, menuntut pluralism budaya/multiculturism yang
memberi peluang kepada meraka untuk mengamal dan
mengekalkan cara hidup mereka sendiri.
b. menolak pendominasian politik, menuntut lebih autonomi
politik daripada pusat, dalam beberapa kes, matlamat
mereka adalah pemisahan.
c. menolak pembangunan yang tidak seimbang, menuntut
lebih peruntukan untuk pembangunan kawasan/kumpulan
mereka yang ketinggalan ekonomi.
Tuntutan-tuntutan

tersebut

dianggap

sewajar

dengan

kewujudan satu negara yang adil dan saksama, dengan hanya


satu jenis kerakyatan untuk semua.

Kekeliruan dalam Kegunaan Konsep Etnik, Bangsa dan


Negara-Bangsa
Berdasarkan kajian-kajian empiris 132 kes, termasuk kes-kes
di atas, Walker Connor membentang bahawa sarjana selalu
menyalahgunakan konsep etnik apabila merujuk sesuatu
kumpulan minoriti tang mempunyai bahasa/budaya/agama
sendiri.
Namun, takrifan ini merupakan juga cirri-ciri utama untuk
definisi sesuatu bangsa.
Tambahan

pula,

kedua-dua

etnik

dan/atau

bangsa

didefinisikan sebagai satu kumpulan sosial yang mempunyai


semangat persaudaraan antara anggotanya.
Bagi Connor, setiap kumpulan etnik adalah bakal bangsa.
Setiap kumpulan etnik berpotensi menjadi sebuah bangsa.
Perbezaan antara etnik dan bangsa adalah tahap kesedaran
kekitaan/semangat oersaudaraan antara 2 jenis kumpulan
tersebut.
Berbeza daripada etnik, sebuah bangsa lebuh merupakan satu
badan yang tidak sahaja mempunyai cirri-ciri budaya yang
sama, tetapi juga matlamat politik yang sama dan yang
menerima kepemimpinan yang sama.
Maka, bangsa itu lebih berpadu.

Kebanyakan Negara ialah Negara Pelbagai Bangsa


Untuk mengelakkan kekeliruan, maka Connor menganggap
konsep ethnic-nation lebih tepat daripada etnik/bangsa.
Kini semakin banyak sarjana juga mengikut cara kegunaannya
beberapa konsep asas ini.
Berdasarkan ideanya bahawa kumpulan etnik itu bakalbangsa, beliau telah menjalankan kajian empiris tentang 132
kes

negara-bangsa.

Ekoran

kajiannya,

beliau

mengetengahkan:
a. 7% sahaja merupakan negara-bangsa tulen (hanya satu
bangsa-etnik)
b. 61% merupakan negara-bangsa yang mempunyai kumpulan
majoriti (lebih 50% penduduk) dan satu atau lebih
kumpulan minoriti
c. 30% merupakan negara-bangsa tanpa satu kumpulan
bangsa-etnik majoriti (semua kumpulan minoriti)
Penemuannya:
Kebanyakan negara merupakan negara pelbagai bangsa
kerana penduduknya terdiri daripada lebih daripada satu
bangsa atau mengikut konsep Connor, lebih daripada satu
bangsa-etnik.

Hanya sebahagian kecil negara (seperti Jepun) yang tidak


menggalakkan imigresen

Di Asia Tenggara, setiap negara merupakan negara pelbagai


bangsa:
i. Burma di samping majority orang Burma,
ii. Thailand
iii. Indonesia
iv. Singapura di samping
v. Filipina di samping orang Tagalog, terdapat Illocano,
Ifugao, Uisaya
(Cebunano, Samar, Leytedll), Moro (Maquindanau, Tausug),
Lumad
vi. Malaysia di samping majoriti Melayu, terdapat bukan
sahaja Cina, India,
Serani,

Ceynese,

orang

Asli,

Kadazandusun, Murut,
Rungus, Sulu, Bajau, Irranun etc.

juga

terdapat

Dayak,

Punca Masalah Hubungan Etnik-Bangsa/Kaum


Disebabkan

kebanyakan

negara

merupakan

pelbagai

bangsakaum, cabaran utama ialah bagaimana mewujudkan


negara moden itu.
- sama ada melayan hanya kepentingan ekonomi, politik
dan budaya bangsa-etnik/kaum majoriti yang selalu
juga dominan, atau kepentingan

semua pelosok

masyarakat tanpa mengira bangsa-etnik/kaum?


- Sekiranya hanya satu bangsa-etnik/kaum mempunyai
kuasa politik/mendominasikan ekonomi/menonjol dan
memgemgangkan budaya diri mereka, sedah pasti
ketidakpuasan akan muncul dalam kalangan bangsaetnik/kaum yang dipinggirkan.
- Lebih-lebih lagi, jika satu kaum memdominasikan
ketiga-tiga sektor (politik, ekonomi dan sosiobudaya)
Inilah punca masalah etnik yang dihadapi di Indonesia pada
masa ini.
Rakyat Acheh, Papua, setiap satu bangsa-etnik tersendiri,
telah memberontak dan menuntut kemerdekaan masing-

masing kerana kononnya merasa dianaktirikan oleh orang


Java dan Jakarta dalam ketiga-tiga aspek.
Begitu jiga dalam kalangan rakyat Patani di Thailand Selatan
dan dalam kalangan rakyat Moro di Filipina.
Keadaan di Malaysia Agak Berbeza
Disebabkan pembangunan ekonomi yang mendadak 30 tahun
ini, DEB berjaya dilaksanakan. Kedudukan ekonomi kaum
Melayu meningkat.
Penstrukturan semula masyarakat telah berlaku. Dalam
kalangan Melayu satu kelas peniaga atasan dan kelas
menengah terpelajar telah muncul.
Pada waktu yang sama, disebabkan pembangunan berterusan,
kaum Cina dan India di Semenanjung Malaysia juga
menikmati pembangunan itu.
(tidak dinafikan bahawa jurang pendapatan dalaman sesuatu
kaum kian luas, terutamanya dalam kaum Melayu due to dsar
penswastaan dan politik wang)
Dari segi politik,
i.

memang benar UMNO mendominasikan sistem politik


Malaysia dan ketidakpuasan wujud dalam kalangan
bukan Melayu.

ii.

namun,

melalui

sistem

consociotionalism/kerajaan

pakatan, kuasa diagihkan antara UMNO dengan partiparti bukan Melayu yang lain.
iii.

jika UMNO menafikan kaum-kaun lain, keadaan politik


semakin meruncing.

Terdapat perkembangan politik baru di Malaysia disebabkan


pembangunan dan penstrukturan semula masyarakat.
Yakni, sekumpulan rakyat kritis yang pelbagsi kaum kelihatan
sudi bekerjasama. Antara lain, mereka menuntut demokrasi
berparticipation, ketelusan dan pencegahan rasuah.
Hal ini merupakan petanda yang sihat dan baik untuk
hubungan kaum.

Dari segi budaya,


i.

amat

ketara

bahawa

budaya

dan

agama

bangsa-

etnik/kaum majoriti Melayu lebih menonjol.


ii.

keunggulan kemelayuan ini disahkan di sisi undangundang disebabkan Ketuanan Melayu.

iii.

Perkara ini sering dilakukan bangsa-etnik/kaum majoriti


di merata-rata tempat:
- majoriti Thai agama Buddha di Thailand
- majoriti orang Java di Indonesia
- majoriti orang Katokik Luzon-Tagalog di Filipina

10

- majoriti orang Buddha Burman di Burma


- majoriti orang Hindu di India
- juga di Australia, Kanada, UK, US etc.
- juga di negara-negara Arab
Tidak hairan, di semua negara ini, kaum minoriti berasa tidak
puas dan kecewa.
Namun,

berbeza

daripada

kaum

Cina

dan

India

di

Semenanjung, kaum Dayak di Sarawak dan KadazandusunMurut di Sabah kurang menikmati pembangunan ekonomi.
Tambahan, mereka juga merupakan kaum peribumi dan agak
kecewa juga ____

Kesimpulan
1. Masalah perkauman bukan sahaja masalah negara sedang
membangun sahaja, juga berlaku di negara membangun dan
(bekas) negara komunis.
2. Kumpulan etnik merulakan bakal bangsa.
3. Majoriti

negara

di

dunia

merupakan

negara

pelbagai

bangsa/kaum.
4. cabaran utama merupakan bagaimana melayan semua pihak
secara adil dan saksama.
5.

11

6. Di Malaysia, keadaan lebih membanggakan,


pembangunan

ekonomi

yang

mendadak

dan

DEB

menyeimbangkan keadaan antara kaum.


dari

segi

politik,

UMNO

mendominasi

tetapi

mengkongsikan kuasa
dari segi sosial, ketuanan Melayu agak menonjol
Ketidakpuasan semakin menjadi dalam kalangan peribumi
Sabah dan Sarawak bukan Islam kerana kurang menikmati
ekonomi

dan

dikongsi

kuasa.

Budaya-agama

semakin dipinggirkan.

Disediakan oleh:
M F Cheah
(Pusat Pengajian Sains Farmasi)

12

mereka

13

Cabaran terhadap hubungan etnik di Malaysia dalam Era Globalisasi


Globalisasi : Manusia di seluruh pelusuk dunia semakin terikat, tahap
interaksi lebih tinggi.Maklumat & pergerakan wang bergerak lebih cepat
berbanding dahulu. Barang & perkhidmatan yang dikeluarkan oleh
sesetengah Negara boleh dinikmati oleh sesetengah Negara boleh dinikmati
oleh penduduk dari Negara lain. Perjalanan antarabangsa semakin kerap &
komunikasi antarabangsa adalah perkara biasa.

Rangkaian globalisasi

politik

+ve

ekonomi

Era globalisasi

budaya

-ve

pendidikan

Peranan globalisasi

+ve
(menyatukan)

-ve
(memecahkan)

Cabaran untuk mengimbangkan kedua-dua bergantung kepada nilai budaya


sesuatu masyarakat.

Hubungan etnik di Malaysia


1. gambar masyarakat harmoni 3 major etnik
2. symbol harmoni & keutuhan hubungan etnik di Malaysia kombinasi
tarian, kombinasi perayaan
-Kongsi Raya, Depa Raya, Tarian Pesta Kaul, Pesta Gawai.
3. Malaysia pelbagai kumpulan etnik- Sabah & Sarawak

Kesan globalisasi
1. perbezaan dari segi bahasa, nilai, budaya & world-view (cara
mereka melihat dunia)
2. Perbezaan budaya boleh menjadi ancaman kepada identity etnik.
3. Cabaran globalisasi system ekonomi, identity etnik & kehidupan &
kepupusan identity

e.g. Tasek Temenngor Forest Reserve, Grik, Perak.

4. Globalisasi

Implikasi kepada identity etnik Masyarakat

Marginal
- Hutan

sumber kehidupan, symbol identity, harta

warisan untuk generasi akan datang.

Globalisasi, kelapa sawit & kesan kepada identity etnik masyarakat


marginal
-Transformasi sosioekonomi daripada koko & pelbagai sayur-sayuran
kepada kelapa sawit.
-Ester sawit

dipunyai oleh syarikat dari semenanjung dan

antarabangsa.
-Etnik Melayu

sungai (people of the river)

Prepared by,
Vincent Liew
School of Pharmaceutical
Sciences

(7) Hubungan etnik dalam konteks pembangunan


politik
Konsep negara kontraversil, abstrak
Negara

komuniti politik yang tersusun yang menguasai 1 kawasan

/wilayah, mempunyai kedaulatan luaran dan dalam melalui :


Ia mendakwa monopoli ke atas kegunaan kuasa dan paksaan.
Menguatkan undang-undang (termasuk undang-undang paksaan)

Konsep Bangsa
1.) 1 kumpulan orang yang berpadu yang berkongsi sama banyak elemen
budaya, pandangan hidup pengalaman sejarah bersama merasai
sendiri mempunyai destini dan matlamat hidup yang sama untuk masa
depan.
2.) 1 entiti budaya berubah daripada Negara sebagai 1 entiti politik.

Konsep Negara-Bangsa (Nation-state)


Negara
(entity politik)

Bangsa

idealisme Negara-bangsa

(entity budaya)

1.) 1 bangsa-negara yang wujud memberikan kedaulatan wilayah kepada


sesuatu bangsa sebagai suatu entity budaya.
2.) Negara-bangsa = Negara yang berdaulat di mana kebanyakan
warganya bersepadu sebahagian besarnya kerana factor kesatuan
bangsa seperti persamaan bahasa ,turunan, pengalaman sejarah.
3.) Terdiri daripada warga yang negaranya ialah 1 bangsa.
4.) 1 ideolisme tak wujud dalam system politik masa ini.

5.) Konsep bangsa & negara-bangsa > merupakan 1 komuniti yang


berbayang-bayang (imagine community)
6.) Paling rapat dengan Negara-bangsa ialah Negara Jepun & Iceland.
Kebanyakan Negara tidak mempunyai 1 bangsa.
7.) Terutama Negara bekas koloni heterogenus, kepelbagaian budaya,
agama, keturunan, pengalaman sejarah etc.
8.) Bangsa-negara share element of budaya.
9.) Kesemua Negara di dunia bercita-cita dan berusaha untuk membentuk
1 bangsa / 1 identiti bangsa dalam usaha mereka untuk mencapai
kestabilan politik.
10.)Banyak konflik, semua Negara dengan cara-cara yang berubah untuk
selarikan.
11.)Negara-negara di dunia mengkagumi keadaan di Jepun, wujud
pertemuan agama dan bangsa.
12.)Kaedah berterusan dan paksaan untuk membentuk
bangsa, ,mengasimilasikan budaya minority dengan budaya majority.
13.)cara lain

menghapuskan kumpulan/bangsa yang lain. Contoh

yang baik di Jerman. Orang Hitler hapus orang Yahudi.


14.)Fiji menghalang orang India.
15.)cara lain

menghalng asimilasi dengan minority. Contoh :

memencilkan orang Plestin dan Israel.


16.)Negara komunis tidak membenarkan budaya dan agama lain
17.)paksaan : memasak ideology luaran
18.)cara memaksa gagal kegagalan lebih teruk (nyawa manusia yang
terkorban)

19.)cara aman dan kompromi, antara kaedah : memberi autonomi kepada


wilayah yang terdiri daripada kumpulan minority (kubet di Canada)
seolah-olah Negara sendiri.
-kumpulan khas diberi komponen kesatuan contoh yang baik di
Switzerland. Dalam usaha : Acheh
-memberi pewakilan kaum minority dalam kerajaan, parlimen, jentera
Negara.
-pendekatan dasar awam : multiculturalism

memberikan

tempat kepada bangsa yang berbagai terutamanya minority


lebih tertumpu usaha pembentukan komuniti politik dan bukan komuniti
budaya

untuk membentuk komuniti politik, kewarganegaraan

yang sama untuk memenuhi tanggungjawab bersama.


Multiculturalism : maka pendekatan dasar awam untuk menangani
kepelbagaian budaya di Negara pelbagai etnik yang secara rasmi
menekankan pengiktirafan, penghormatan, toleransi, hidup bersama,
dalam sesebuah Negara.
- lebih mendapat kepentingan di Negara maju. Contoh : Canada,
Switzerland)
-kritik daripada glongan akademik & golongan nasionalis, golongan
konservatif & neo-konservatif. (Eropah & US menuntut nilai-nilai
Eropah sebagai nilai bersama berkaitan nilai bersuara/berhak sama.

Konsep nasionalisme
1.) ideology yang berpendirian bahawa bangsa dalam pengertian etnik
dan identity bangsa ialah unit asas dalam kehidupan social manusia dan
tuntutan politik & budaya dengan berasaskan kepercayaan yang
sedemikian.

2.) Kepercayaan : setiap bangsa berhak mempunyai negaranya sendiri.


3.) konsep yang menjadi punca konflik antara budaya dan bangsa.
Apabila nasionalisme digunakan dalam konflik ini. Pelbagai
nasionalisme dalam Negara itu, wujud pelbagai nasionalisme sebilangan
kecil menuntut Negara sendiri/keistimewaan/hak untuk kumpulan sendiri.
4.) masih juga wujud pencanggahan antara nasionalisme.
Perhubungan kaum di Malaysia bermula daripada
- kontrak social & kompromi 1957 antara 3 wakil parti.
- Permulaan tersebut tidak menyeluruh

analisis dengan

kontrak social banyak kelemahannya kerana mengambil kira

- Bermula dengan warisan kesultanan Melayu yang pada mulanya


warganya orang Melayu.
-

Kesultanan Melayu ialah contoh Negara bangsa memperlihatkan


pertemuan yang harmoni antara entity politik dan budaya. Diiktiraf
oleh colonial British. Daripada perspektif ini, reality dominasi kaum
Melayu dalam politik bukan perkara yang baru selepas kemerdekaan
(1957)

1947

sebelum perundingan MCA, MIC

Melaya ialah sebuah Negara

yang akan dikuasai system politik oleh orang Melayu. (sebenarnya


tidak diperundingkan dalam mesyaurat tersebut)
-

yang paling bersejarah tentang siri perundingan 1957 ialah suasana


sekeliling daripada 1 negara bangsa ke sebuah Negara pelbagai kaum.

- hakikat sebenar, orang Melayu orang dalam Negara bangsa berubah kepada
1 komuniti dengan 1 pemahaman bahawa arena politik dengan 1 kuasa

Melayu. Mendapat pembantahan daripada kaum Melayu lain daripada


UMNO

pas

PAS
- gerakan nasionalime yang radikal.
- Menuduh UMNO parti Melaya yang memansuhkan (mengkhianati)
warisan Negara bangsa Melayu.
- Bantahan tidak berkesan, kerana masa itu masa keghairahan untuk
mendapat kemerdekaan.
- T.A. Rahman memberi tumpuan kepada menatih sebuah Negara
colonial (negarabangsa Melayu) memastikan kemakmuran.
- Reality penguasaan majority Melayu biasanya dibantah.
- Timbul hujah alternative yang baik BN memimpin berlandaskan
kaum.

Conclusion
a.) penguasaan Melayu ialah 1 realiti.
b.) Tinggi fenomena ini akan terus berlaku hanya berubah apabila
Melayu berasa untuk berubah
c.) Pemimpin Negara pelbagai kaum.
d.) Pemimpin melayu watak pramatisma

factor termasuk

perjanjian 1957. Sikap/pandangan orang Melayu terhadap pandangan


Negara.

Prepared by,

Vincent Liew

School of
Pharmaceutical Sciences

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

(9) ISLAM HADHARI DAN HUBUNGAN ETNIK


PENGENALAN

Malaysia unik masyarakat pelbagai agama, bangsa dan budaya (Melayu,


Cina, India)

Melayu menerima pendedahan Islam seawal 877M oleh pedagang Arab di


Kedah (Kalah); kemudian Melaka

Cina menerima pendedahan Islam seawal 700M di bawah pemerintahan


al-Walid Abdul Malik (Bani Ummaiyyah)

India menerima pendedahan Islam seawal 644M di bawah pemerintahan


Khalifah Uthman Affan

PENDEKATAN HARMONI

Rukun Negara

Dasar Ekonomi Baru

Dasar Pembangunan Nasional

Dasar Pendidikan Negara

Dasar Kebudayaan Kebangsaan

Pendekatan terbaru?

ISLAM HADHARI

Melayu Islam Hadhari

Arab al-Islam al-Hadhari

English Civilisation Islam

Konsep:
-

bukan satu ajaran baru

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

bukan mazhab baru

bukan agama baru

satu pendekatan berdasarkan Siasah Syariyyah


-

Siasah Syariyyah apa-apa tindakan yang diambil pemerintah yang


membawa kebaikan, menjauhi keburukan dan menjaga kepentingan
umum biarpun tiada dalam al-Quran dan al-Sunnah

Islam Hadhari ialah:


-

satu

pendekatan

baru

berasaskan

Siasah Syariyyah bertujuan

mengembalikan umat Islam kepada asas-asas yang terkandung dalam


al-Quran dan al-Hadis yang merupakan teras kepada pembinaan
Tamadun Islam
-

pendekatan

untuk

menjelaskan

kepada

masyarakat

tentang

kesempurnaan ajaran Islam yang dibawa oleh Nabi Muhammad S.A.W.


-

konsep yang harus difahami semua lapisan masyarakat kerana


membawa kemajuan kepada semua lapisan masyarakat tenpa mengira
bangsa, agama dan budaya

DEFINISI ISTILAH

Hadhari Yang Bertamadun atau Islam yang menekankan aspek


tamadun

Takrifan lengkap:

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

suatu pendekatan pembangunan manusia, masyarakat dan negara

Malaysia yang bersifat menyeluruh berdasarkan perspektif Tamadun


Islam
PENDEKATAN

Menyeluruh seimbang

Selari dengan prinsip-prinsip syariah (maqasid al-Syariyyah):


-

agama

akal

nyawa

harta

keturunan

maruah

institusi keluarga

alam sekitar

VISI
Untuk menjadikan Malaysia sebagai sebuah negara Islam. Contoh: iaitu sebuah
negara maju mengikut acuan sendiri.
MISI
Melaksanakan
pendekatan

agenda

Islam

pembangunan

yang

universal,

negara
maju,

dan

ummah

bertamadun,

berimbang.
OBJEKTIF

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

berlandaskan

bertoleransi

dan

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

Melahirkan individu dan masyarakat Islam yang mempunyai kekuatann rohani,


akhlak, intelektual, material, mampu berdikari, berdaya saing, melihat ke
hadapan, inovatif dan cekap menangani cabaran-cabaran semasa secara
bijaksana, rasional, praktikal dan damai.
SUMBER ISLAM HADHARI

al-Quran

al-Sunnah

akal

PRINSIP-PRINSIP ISLAM HADHARI


1 Keimanan dan ketaqwaan kepada Allah
2 Kerajaan adil dan beramanah
3 Rakyat berjiwa merdeka
4 Penguasaan ilmu pengetahuan
5 Pembangunan ekonomi seimbang dan komprehensif

6 Kehidupan bekualiti
7 Pembelaan hak kumpulan minoriti dan wanita
8 Keutuhan budaya dan moral
9 Pemuliharaan alam semula jadi
10 Kekuatan pertahanan
APLIKASI ISLAM HADHARI DALAM HUBUNGAN ETNIK

~ TOLERANSI ~

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

TOLERANSI DALAM ISLAM

Toleransi bermaksud sikap hidup yang menunjukkan kesabaran dan


berlapang

dada

dalam

menghadapi

perbezaan

pendapat,

pemikiran,

pendirian dan kepercayaan

Boleh bertoleransi dalam pelbagai perkara kecuali dalam hal aqidah


(kepercayaan).

PRINSIP-PRINSIP TOLERANSI DALAM ISLAM


1 Persamaan dalam perbezaan
-

ciptaan manusia adalah sama di sisi Allah

membeza-bezakan manusia atas dasar kulit, pangkat dan kuasa adalah


ancaman kemanusiaan

seseorang itu harus dihormati kerana dia seorang manusia, bukan


kerana kedudukan, kekayaan, kekuasaan dan keturunan

2 Jaminan hidup
-

Islam menjamin hidup/nyawa manusia

Nyawa dan darah manusia tidak boleh ditumpahkan sembarangan


tanpa alas an yang kuat

3 Keadilan dan kesaksamaan


-

sesuatu perkara, permasalahan perlu diputuskan dengan penuh


keadilan

semua manusia tanpa mengira agama dan bangsa berhak mendapat


hak dan pengadilan yang sama

4 Tidak ada paksaan dalam agama


-

terkandung dalam prinsip Islam Hadhari: Keimanan dan Ketaqwaan


kepada Allah

bukan untuk orang Islam

untuk luar Islam/bukan Islam:


M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

tiada paksaan dalam agama


kebebasan dalam menganut agama lain
-

aqidah/pegangan tidak boleh dipaksa

dalam menegakkan Islam, Islam tidak memaksa orang yang bukan


Islam untuk mengikutnya

orang

yang

bukan

Islam

tidak

boleh

dipaksa

untuk

menerima/mengamalkan Islam
-

penghormatan terhadap agama yang lain

kerjasama dalam melaksanakan kebaikan dan memerangi kejahatan

Tiga Peringkat Toleransi dalam Tiada Paksaan dalam Agama

Peringkat Rendah (tidak diamalkan di Malaysia)

tidak memaksa memeluk Islam

kebebasan untuk mempercayai dan mengamalkan agama dan


kepercayaan

tidak membenarkan mereka menjalankan kewajipan keagamaan


mereka

Peringkat Menengah (tidak diamalkan di Malaysia)

tidak memaksa memeluk agama Islam

membari hak untuk meganut agama/kepercayaan yang dianuti

tidak memaksanya meninggalkan sesuatu yang dipercayainya


wajib, contoh: Yahudi vs hari Sabtu

tidak

memaksanya

melakukan

sesuatu

terlarang, contoh: Nasrani vs hari Ahad


M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

yang

dipercayai

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

Peringkat Tinggi (diamalkan di Malaysia)

tidak memaksa memeluk agama Islam

tidak melarang melakukan sesuatu yang dipercayai benar di sisi


agama biarpun perkara tersebut haram menurut Islam

CONTOH TOLERANSI ISLAM

Hubungan silaturrahim yang baik dengan ibu bapa, keluarga walaupun


berlainan agama.

Bantuan saraan

hidup, kebajikan dan keadilan kepada saudara berlainan

agama.

Menjaga hak-hak jiran.

Menziarahi ketika mereka sakit.

Adab perbahasan yang berhemah.

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101 HUBUNGAN ETNIK

KULIAH TAMAT
SELAMAT MAJU JAYA DALAM PEPERIKSAAN

M F Cheah, Pusat Pengajian Sains Farmasi, 2006.

SHE 101-HUBUNGAN ETNIK


Hubungan Etnik Ke Arah Masyarakat Kampus Berintegrasi
-Hidup dalam masyarakat majmuk, toleransi sangat penting.
-antara manusia, DNA hanya berbeza sebanyak 0.2% atau 1% daripada 500 bes.
-no scientific basis for the concept of race.
-intelligence kajian menunjukkan intelligence tak berkaitan dengan kaum.
-peperangan, kacau-bilau di dunia

salah satu factor : kebencian yang ditanam.

-contoh : di Amerika, kumpulan Ku Klux Klan (kumpulan terdiri daripada sebahagian


orang putih)
Berpendapat taraf orang putih lebih tinggi berbanding orang berkulit hitam.

Menimbulkan kemarahan/ menambah kemarahan orang putih terhadap orang


hitam.
Symbol kumpulan, + dibakat.
-antara kaum saling benci - membenci

pembunuhan

-contoh : antara kaum Armenians, Kurds, Jew, Cambodians, Hutus, Tutsis, Gypsies,
Bosnian Muslim.
-di Iraq, ramai (Innocents) dibunuh (at least 30,000) tak kira agama, kumpulan ;
kemudahan asas musnah ; prisoners humiliated ; menimbulkan kebencian.
-layanan yang tidak sama : Amerika Syarikat

Iraq

diserang
nuklear

India

tak diserang

-geneva conventions
-outcome : inhumane & unjust practices
-jika dunia dijadikan 1 kg denga 100 penduduk :
~kaya 5 orang (Amerika Syarikat)
~80 orang tidak mempunyai keupayaan yang cukup air, api, makanan (Negara-negara
membangun)
Keagihan kekayaan tak rata ; ketidakadilan

-usaha menyingkirkan kalangan cerdik pandai oleh pihak yang ingin mengongkong
masyarakat
~tak nak sebarang perubahan
~contoh di kemboja
-India, castes one kind of racism/discrimination
-Afrika, castes

possible to developed internally in one society.


Masyarakat dibahagikan

secara physical, psychological.

-Racism is acting on the belief that a group of people who share similar distinguishable
physical characteristics, are either inferior or superior to another group based on that
group shared physical characteristic.
~diversity is being fragmented.
-History
~18 century ; jalan, tandas, restoran, tempat berhiburan masing-masing dibahagikan
antara kaum, contoh orang putih & hitam.
~Apartheid wall.
~Berlin wall

Berlin barat & timur.


Death zone

tempat di mana orang dari timur ingin masuk

ke barat ditembak mati


~economic apartheid
~Hurricane Katerina ( 2006)
Disebabkan oleh pembahagian & diskriminasi tidak diurus dengan baik.
~suspicion, stereotyping, hatred, segregation.
-wall

physically & in our mind

~the black & white issue is not simply a battle across racial lines today. It is a neurosis
that has to be treated through proper education.
~miseducation
-

hatred

globalisation

collaboration

internationalisation

Team work

~temui masalah jika berfikiran sempit.


~melibatkan orang dari budaya & tamadun berbeza.
-the urnament of the world(penulis-Maria Rosa Menocal)

~combining the best of what Muslim(Arabised), Jewish & Christian cultures had to offer,
al-Andalus & its successors influenced the rest of Europe in dramatic ways, from the
death of liturgical Latin & the spread of secular poetry to remarkable feats in architecture,
science & technology.
~al-Andalus

the great centre of learning


-not perfect, but it was a link between the Greek & Roman
-hidup harmoni, semua bdsrkan ilmu pengetahuan,
pembelajaran & pendidikan
-European civilization was follow it.(Renaissance)

-Diversity
~Different Individual Valuing Each other Regardless of Skin Intellect Talents or Years.

Healthy campus
-beyond health
-a combination of wellness, well-being peaceful, harmonious, tranquil.
-a platform for participation & ownership.
~building partnership & teamwork towards a common vession.
-physical-emotional-spiritual approach.
-pelajar rasa diri ialah sbhgn drp U
-

Social
Dimension

Institutional
Dimension

Economic
Dimension

Environmental
Dimension

~the complex interactions among the different dimension of sustainable development.


-more understand, tolerance.
-to change?improve ourself.