You are on page 1of 180

1/2

!
A ER 'S :
R
T M A DS 15
EXNUM IN WARAN 20
K AG A N V
DI 0 P TECHUCTE

EDITIE 1/2 JAARGANG 25 JANUARI/FEBRUARI 2016 7,50

18 LUSIEEPROD
F

C
IN EST
B
DE

TEST

17 MINI-PCS

HT ANT WO ORD OP AL JE TECH-VRAGEN

WINDOWS 10
MULTIBOOT

Draai 7, 8.1 of Linux


er makkelijk naast

COMPLETE GIDS
COMPLETE GIDS DOMOTICA:
MAAK JE
HUIS SLIMMER
MAXIMAAL
WINDOWS
10

DOMOTICA!

MAAK
JE HUIS
SLIMMER

Waarom maxi als het ook


mini kan?
TEST

OFFICE-PAKKETTEN

Gratis en betaalde Office-suites


+ Gebruik de nieuwste functies
van Office 2016
TEST

MEDIASPELERS

10 Betaalbare mediaspelers
+ Maak van elke mini-pc
een mediaspeler met Kodi

KIES DE JUISTE
DOMOTICA-STANDAARD
OVERZICHT IN DE
LAMPENBRIJ
SLIMME LAMPEN

WWW.COMPUTERTOTAAL.NL

TEST IP- EN
TEST SLIMME
CLOUD
THERMOSTATEN CLOUDCAMERAS
HANDIGER MET FILMS,
GAMES EN MUZIEK
TIPS & TRUCS SLIMMER N LEUKER HUIS MET DEZE IFTTT-RECEPTEN

10 ONNODIGE
MISVERSTANDEN
OVER DOMOTICA

ComputerDeals

Het grootste aanbod computers


& accessoires vind je bij bol.com

HP OfficeJet 3830
All-in-One Printer

Asus QM1 Pc-on-Stick


Mini-pc

FRITZ! 1750E Wireless AC


Wifi-versterker

Wifi | Printen, scannen en kopiren

Intel Atom | 2 GB werkgeheugen

2,4 GHz tot 450 Mbps

Mono touch-display

32 GB opslag

5 GHz tot 1300 Mbps

159,-

84,99

79,99

59,99

76,49*

*10% korting wordt


automatisch verrekend.

Acer Aspire E5-573-56RP Laptop

Toshiba Radius 14 L40W-C-109

15,6 inch HD beeldscherm | Intel Core i5-5200U processor

14 inch HD touchscreen | Intel Core i3-5005U processor

500 GB HDD | 6 GB werkgeheugen

256 GB SSD | 4 GB werkgeheugen

529,-

699,-

Aanbiedingen geldig t/m 13 februari 2016 of zolang de voorraad strekt. Kennelijke vergissingen of fouten in het aanbod binden de ondernemer niet.

Gratis verzending vanaf 20 euro | 30 dagen bedenktijd | Gratis retourneren | Veilig betalen

Logitech MX Master
Draadloze Muis
Ergonomisch | Bluetooth | Laser
11 knoppen | Werkt op glas

COOD-E TV - XBMC/
Kodi-streamingdevice

89,99

80,99*

8 GB opslag | HDMI
Wireless-N wifi

99,99

89,99

Logitech MX Anywhere 2
Draadloze Muis
Ergonomisch | Bluetooth
7 knoppen | Werkt op glas

72,99

Wacom Cintiq 27QHD


Pen & Touch Tekentablet
27 inch 2560 x 1440 touchscherm

65,69*

*De prijs na gebruik van de


10% kortingscode, exclusief voor
Computer-totaal-lezers.

Display | HDMI | USB 3.0 poorten


Inclusief pen

Jouw kortingscode: COMPMXDEC

2499,-

Sandisk Cruzer Switch


64GB USB Stick
27,99

19,99

Gratis

Sitecom Homecams
Beveiligingscameras
vanaf

119,-

Gratis cover bij je nieuwe WD


My Passport Ultra
Verkrijgbaar in 500GB, 1TB, 2TB & 3TB.
vanaf

Bekijk alle aanbiedingen op bol.com/computertotaal

62,99,-

NU OOK IN NEDERLAND!
WIN JE
EIGEN
ACER STUFF
,0
0
0
6

.
.V
T.W

POWERED BY

WWW.STUFF.TV/NL/WIN

VOORWOORD

Voorwoord

Slimmer
huis
Een slimmer huis begint bij jezelf. Jij moet de juiste
keuzes maken, je huis wordt niet uit zichzelf slimmer. En dat is nog best lastig, want het huis van de
toekomst is al sinds de jaren 80 niet echt doorgebroken. Toch is er wel veel mogelijk mits je goed
kiest.
Het slimmer maken van mijn huis wil nog niet echt
lukken. Regelmatig doe ik een dappere poging met
nieuw setje schakelaars en wat lampen, maar lekker
samenwerken doet het nog niet. Eigenlijk moet je er een compleet netwerk naast je thuisnetwerk bijleggen. Dat loopt flink in
de papieren en dan is het nog maar de vraag of het over 5 of 10
jaar nog bruikbaar en courant is. Ethernet en wifi heeft dat probleem veel minder. Maar er is een hoop mogelijk! In dit nummer
zijn we in de diverse domotica-standaarden gedoken (pagina 22)
en geven we jou advies zodat je voor jouw situatie de juiste keuzes kunt maken. Natuurlijk geven we geen garantie, maar na al
die jaren van wildgroei lijkt er zich een soort standaard (of twee)
te ontwikkelen waarop je verder kunt bouwen. Toch gaan de
gateways die al die standaarden aan elkaar kunnen knopen en
ook de beveiliging van zon systeem goed kunnen regelen, een
heel belangrijke rol krijgen.
Gelukkig kun je ook klein beginnen, zoals met een slimme
thermostaat (pagina 34) of een IP-camera (pagina 52). Dat is het
leuke van je huis slimmer, comfortabeler, leuker en/of veiliger
maken: jij bepaalt wat je wilt en je kunt het stap voor stap doen.
Veel leesplezier!

Jeroen de Jager
Hoofdredacteur
jeroen@computertotaal.nl
www.twitter.com/JeroendeJ

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

NUMMER 1/2
2016

Eindelijk
een
slim huis
ENTER

Steeds meer apparatuur is verbonden


met internet en bedien je met een app.
Een slim huis is hierdoor niet langer een
toekomstbelofte, maar de realiteit! Wij laten je in dit nummer zien wat je allemaal
in huis kunt automatiseren.

Nieuws, gadgets, gear, apps, geruchten, cijfers, uitspraken n meningen. Uit alles wat
langs is gekomen, viel ons dit het meeste op.
Is dt even lekker binnenkomen!

BASISCURSUS
Kodi op een sticky

144

Tegenwoordig koop je voor een schappe-

TECH-AWARDS
Deze winnaars zijn geen miskoop 89
Twijfel bij aankoop van consumentenelektronica behoort voorgoed tot het verleden

lijk bedrag een mini-pc in de vorm van een


HDMI-stick. Installeer je hier Kodi op, dan
heb je een home-theater-pc!

BASISCURSUS
Windows 10 multiboot

150

dankzij de nieuwe Tech Awards, een initi-

Windows 10 wordt door velen beschouwd

atief van Computer!Totaal, PCM, Compu-

als een fijn en goed besturingssysteem. Toch

ter Idee, Tips & Trucs, MacWorld, Zoom.nl,

heeft het OS, net als alle andere nieuwe soft-

Power Unlimited, Gamer.nl, Insidegamer.

ware, wat last van kinderziektes en is ook

nl, Media Totaal en Stuff. Van de duizenden

nog lang niet alle software ermee compati-

nieuwe producten die afgelopen jaar zijn ge-

bel. We leggen je uit hoe je toch nog even

introduceerd zijn 129 producten bekroond

Windows 7 of 8.1 ernaast installeert, of zelfs

met een Platina, Goud of Zilver Tech Award.

Linux.

INHOUD

SHORTLIST
Pimp je huis

68

Je merkt dat veel alledaagse huishoudelijke apparaten slim worden gemaakt.


De ontwikkelingen gaan snel en de ene
bizarre uitvinding volgt de andere op.
Maar wat wil jij nu al in je huis hebben?

Pagina 22 Domoticastandaarden
Pagina 52 Test: IP-camera's

TEST
Mini-pc

Pagina 30 Maak je huis comfortabeler


Pagina 60 Breng meer plezier in huis

Met afmetingen van ongeveer 12 bij 12

Pagina 34 Test: Slimme thermostaten

centimeter zijn deze computers met recht

Pagina 86 Dit komt eraan!


Pagina 48 Beveilig je huis

mini-pcs te noemen. Dat biedt allerlei


leuke mogelijkheden! We leggen uit wat

Kijk voor de volledige


inhoud over dit onderwerp
op pagina 20.

QUICK FIX

je ermee kunt en voelen er 17 aan de tand.

164

Muziek delen met Spotify

VRAAG & ANTWOORD

TEST
Office-pakketten

124

158

Terwijl vrijwel iedereen inmiddels Microsoft Office gebruikt, bestaan er nog steeds

174

TEST
10 mediaspelers

136

Wil je ieder videobestand op je televisie


afspelen, dan kun je eigenlijk niet om een
losse mediaspeler heen. De bestandson-

DOE HET ZELF:


Richtantenne van blikje

dersteuning van smart-tvs is namelijk on-

178

voldoende om video en audio in de beste


kwaliteit af te spelen. Gelukkig bestaan er

allerlei goede alternatieven. Is Office 2016

genoeg betaalbare mediaspelers en mini-

de moeite en de kosten van de upgrade

pcs die deze taak wl serieus nemen!

waard of ben je beter af met een van de


Office-alternatieven?

WORKSHOP
Nieuw in Office 2016

REVIEWS
166

HARDWARE

108

In deze workshop lopen we de nieuwe func-

SOFTWARE

115

APPS

120

GAMES

122

ties van Office 2016 met je door, zodat je ze


meteen kunt toepassen of juist via praktijkvoorbeelden kunt beoordelen of de nieuwe
functies voor jou de moeite waard zijn.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

ENTER

Nieuws, gadgets, gear, apps, geruchten, cijfers, uitspraken


n meningen. Uit alles wat langs is gekomen, viel ons dit het
meeste op. Is dt even lekker binnenkomen!

STOUT

Google
Corleone

Geen YouTube Red,


geen inkomsten
Google heeft in de VS YouTube Red
aangekondigd, een nieuwe versie
van YouTube waarbij je voor 10 dollar
per maand toegang krijgt tot meer
videos en geen advertenties meer
te zien krijgt. De populaire videomakers op YouTube krijgen daarbij een

WETGEVING

Nepneutraliteit
Nederlandse netneutraliteit
vervangen door Europese

Doe ook mee met YouTube Red of we


verwijderen alle videos uit je kanaal.
Voor de meeste producenten geen
probleem, een nieuw kanaal, een
(potentiele) nieuwe inkomstenbron.
Maar deze exploitatie heeft ook een
keerzijde. Zo is het kanaal van ESPN
in de VS behoorlijk leeggetrokken
omdat ESPN een licentiedeal had

In Nederland gold een strikte versie

Europees Parlement heeft (waarschijnlijk

gesloten waarin ze geen videos

van netneutraliteit, wat inhoudt dat

onder druk van lobbyisten) ingestemd met

mochten delen op andere betaalde

van

een zwakkere vorm. Hierdoor kunnen

streamingdiensten.

bepaalde diensten mogen voortrekken,

providers specialistische diensten aan-

vertraging of belasten. Deze wet kwam tot

wijzen die hogere prioriteit (bijvoorbeeld

stand nadat KPN in 2011 het plan bekend-

qua snelheid) krijgen. Zo kan een provider

maakte om geld te willen vragen voor

de mogelijkheid krijgen een eigen strea-

verzonden

Deze

ming videodienst hogere bandbreedte te

Nederlandse netneutraliteit wordt echter

geven dan Netflix. Iets wat een scheve

vervangen

competitieve markt kan veroorzaken.

providers

offer you cant refuse van Google.

geen

internetverkeer

WhatsApp-berichtjes.
door

een

Europese:

het

ENTER

STOUT

ONEDRIVE-OPSLAG
INGEDAMD

ONBEPERKT BLIJKT TE DURE BELOFTE


Sinds Satya Nadella aan het roer staat van Microsoft,
hanteert het bedrijf een cloud-first strategie en beloofde
het bedrijf een jaar terug dat Office 365-abonnees onbeperkte
OneDrive-opslag krijgen. Daar is Microsoft op teruggekomen,
van onbeperkt naar een terabyte. Jammer, maar begrijpelijk.
Pijnlijker is echter dat de gratis versie ook wordt teruggeschroefd: van 15 GB naar 5 GB. De gratis 15 GB die je extra
krijgt als je fotos via de app naar je Camera Roll fotoback-up
uploadt, verdwijnt ook.

SMARTPHONE

Nog n meer
OnePlus X-smartphone
aangekondigd

C I J F E R TJ E

75 TERABYTE
Als je ongelimiteerde OneDrive-opslag belooft,
dan krijg je ook klanten die het ongelimiteerd
gebruiken. Zo was er een gebruiker die maar
liefst 75 terabyte (75.000 GB) aan data in zijn
cloudopslag had.

Chinese smartphonefabrikant OnePlus maakte vorig jaar diepe


indruk met de OnePlus One. De opvolger die afgelopen zomer
werd gepresenteerd, deed ons helaas de schouders ophalen en we
waren niet de enigen. Maar gelukkig beloofde OnePlus met nog een
toestel te komen, dat onlangs werd aangekondigd: OnePlus X. Een
smartphone die voor 250 euro heel veel moois biedt. Prima specificaties
en een hoogwaardige afwerking met metaal en glas. Frustrerend alleen
dat ook dit toestel alleen via de OnePlus-site gekocht kan worden via
een invite-systeem.

ECHT
GEZEGD
Mensen met een
Facebook-account
hebben 39% meer
kans om ongelukkig te
worden dan mensen
zonder Facebook.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Onderzoek van het Happiness


Research Institute in Kopenhagen
vergeleek Facebook-gebruikers met
mensen die niet actief zijn op het
sociale netwerk. Op de foto Meik
Wiking, CEO van het onderzoeksbureau.

ENTER

P R I VAC Y

STOUT

Onderzoek wijst het uit!

PC-CYANIDE

GOOGLE

USB-STICK BAKT CHIPSET


Virussen die zich via usb-verspreiden, waren
tien jaar terug behoorlijk in opkomst en dit

VRIENDELIJKST
VOOR

leerde ons op een harde manier dat we niet zomaar


iedere usb-stick op onze pc moesten aansluiten. Een
Russische veiligheidsonderzoeker is echter een
stapje verder gegaan. Hij heeft een usb-stick ontwikkeld die -220 volt door de usb-poort stuurt,

PRIVACY?

waardoor het moederbord binnen een paar secon-

Er is een initiatief genaamd Ranking Digital Rights

op YouTube een filmpje geplaatst waarin je ziet hoe

dat onderzoekt hoe techbedrijven en (Amerikaanse)

een oude laptop bezwijkt door toedoen van de stick:

den overkookt en de pc niet meer werkt. Een stap


verder dan malware, die overigens niet de overige
hardware aantast: andere onderdelen zoals de harde
schijf blijven onbeschadigd. De onderzoeker heeft

http://tiny.cc/usbak.

providers omgaan met de vrijheid van meningsuiting en


privacy van gebruikers. Degene die met 65 van de 100
punten het beste scoort? Google. Het bedrijf scoort vooral
punten op inzet en vrijheid van meningsuiting. Microsoft
(56 punten) komt er minder goed vanaf, maar scoort lang
niet zo slecht als Facebook (41 punten). Dit laatste bedrijf
heeft natuurlijk ook een notoire reputatie als het aankomt
op het stalken van gebruikers en niet-gebruikers en heftige censuur op wat mensen delen, zoals naakt of links naar
concurrerende diensten. Het sentiment van Ranking Digital Rights is negatief. Wanneer we de uitkomsten in perspectief plaatsen, is het duidelijk dat er geen winnaars
zijn, aldus Rebecca MacKinnon van het initiatief.
%

TOTAAL

INZET

VRIJHEID VAN MENINGSUITING

PRIVACY

GOOGLE

65

78

68

57

YA H O O

58

80

53

52

MICROSOFT

56

82

46

53

SOFTWARE

Maak de NSA kierewiet


Tool tegen ongewenste spionage

De beste methode om jezelf te wapenen tegen de ongekende privacy-minachtende datahonger van geheime diensten en de verplichte opslag van
TWITTER

50

35

58

51

providers van jouw internetgeschiedenis, is versleuteling. Maar een ontwikkelaar heeft ook een andere manier gevonden om deze praktijken te slim af te zijn.
Met een tooltje (www.binge-surfing.xyz) worden op de achtergrond constant

FAC E B O O K

41

62

35

36

websites bezocht uit Google-nieuwsfeeds. Hierdoor sneeuwt je daadwerkelijke


internetverkeer onder in het valse, waardoor je lastig te bespioneren bent en je
protesteert door de dataverkeer-opslag over te laten lopen.

10

ENTER

E E R ST E R E A C T I E VA N D E R E D A C T I E

EERSTE INDRUK
Joris Peterse
Zou wat minder vaak van
smartphone moeten wisselen

Goed dat hier aandacht aan wordt besteed, want ik zie


met lede ogen aan dat vooral batterijen (die de kortste
levensduur hebben) vastgesoldeerd worden en dat fabrikanten overdreven dure smartphones verkopen zonder
geheugenkaartslot en met slechts 16 GB opslagruimte.
Toch zie ik mezelf dit toestel niet kopen, vanwege de beperkte specificaties. En ik vind het toestel niet mooi.
Maar ik hoop dat andere fabrikanten het voorbeeld volgen, al vermoed ik dat dit nooit gebeurt.

Elmar Rekers
Vindt een Max Havelaar-telefoon
nog niet genoeg

Het initiatief van een eerlijke telefoon is absoluut nobel.


Daar kan niemand omheen. Deze Fairphone 2 zal echter
meer het schuldgevoel van enkele bewuste consumenten
sussen dan dat het een grootschalige (en broodnodige!) verandering binnen de industrie zal afdwingen. Of ik zelf overstap op de Fairphone? Dat moet blijken als we het eindpro-

SCHOONHEID ZIT VAN BINNEN

duct hebben kunnen testen. De verouderde hardware en


het foeilelijke design lijken er op voorhand echter niet op te

Fairphone 2

wijzen. Grote kans dus dat ik op ieder feestje zeer hypocriet

Er is veel mis met smartphones. Denk aan


uitbuiting bij de winning van grondstoffen en
productie, zoals de mensonterende praktijken bij de Taiwanese Foxconn-fabriek waar veel
smartphones worden geproduceerd. Maar ook voor
consumenten is er heel wat op smartphones aan te
merken: de apparaten worden zo ontworpen dat je ze
na een korte periode moet vervangen. Zo zijn de
batterijen onvervangbaar en zitten ze in een gesloten
behuizing, wordt er expres (te) weinig opslaggeheugen aangeboden zonder geheugenkaartslot, en
worden onderdelen vastgesoldeerd en gelijmd, zodat
defecte onderdelen niet te repareren zijn. Dat zijn
precies de punten waar de Fairphone (dat overigens
een Nederlands initiatief is) mee scoort. Eerlijke
productie en onlangs gaf reparatiewebsite iFixit
(www.ifixit.com) de Fairphone 2 de maximale
reparatiescore. Het toestel is in januari beschikbaar
voor 529 euro.

Jeroen de Jager

dit Max Havelaar-toestel ga aanprijzen, om vervolgens de


nodige party pics te schieten met mn Chinese iPhone.

Wil eigenlijk helemaal niets anders


dan een iPhone

Als knutselaar vind ik de Fairphone 2 fantastisch. Ze laten


gewoon zien dat het mogelijk is om een recyclebare en
vooral repareerbare smartphone te maken. Mijn grootste
probleem ermee is dat er Android op staat. Daar kan (en
wil) ik nog lang niet aan wennen. Ook jammer is het dat je
toch het hele scherm moet vervangen als er een barst in
het glas zit. Dan wordt vervangen bijna net zo duur als bij
een vervuilend toestel.

Jeroen Boer
Vindt al dat milieugedoe
maar grote onzin

Wat een gedoe rondom die Fairphone. Je wilt toch de


beste en snelste telefoon voor het minste geld? Dat is tenminste wat je overal in de markt ziet. Er zullen best mensen zijn die het milieu een warm hart toedragen, maar dat
is de overgrote minderheid. Sowieso gaan telefoons maar
een paar jaar mee, dan is het wel zo prettig als een nieuw
model niet al te duur is.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

11

ENTER

spotlight

RASPBERRY PI ZERO
Jeroen de Jager, zoekt nog een nuttige
toepassing voor een project
De knutselcomputer Raspberry Pi heeft een

Techproblemen vragen een techoplossing! En in ons dagelijks


techleven komen we vaak leuke nieuwe initiatieven tegen. En
de prijs? Dat maakt niet zo uit als het een geniaal idee is.

nog kleiner broertje gekregen: de Pi Zero.


Hij is iets sneller dan de originele Pi en kost
maar vijf dollar. Overigens moet je er wel
wat kabeltjes bij kopen om hem echt te gaan
gebruiken. Leuk!

INVOXIA TRIBY
Elmar Rekers, staat in 2016
ng langer in de keuken
Deze huistelefoon 2.0 plak je op je koelkast,
waarna het niet alleen een handsfree wifitelefoon is, maar ook nog een swingend
Spotify-muziekje kan afspelen als je staat te
koken. Ook leuk: met de Triby-app kan iedere smartphone krabbels naar het 2,9inchschermpje sturen! D gadget van 2016 voor
iedereen die veel in de keuken staat.

EINDELIJKE EEN KEER


GEEN CHOCOLAATJES

ARTLEBEDEV
OPTIMUS POPULARIS

Jeroen Boer, knoopt alles aan internet

Aico Turba, typt graag met twee vingers

Je moet nu flink wat dagen inhalen, maar

Wie weleens met verschillende software-

dan hoef je niet te wachten op alle deurtjes

pakketten speelt (denk aan games, muziek,

in Conrads Internet of Things adventskalen-

video en grafisch werk) krijgt te maken met

der. Je begint met een Arduino-bordje en

verschillende toetscombinaties. Dit toetsen-

krijgt iedere dag een nieuwe onderdeeltje

bord lijkt daarvoor een uitkomst te wezen.

voor een leuk internetknutselproject.

Echt alles kun je een functie n afbeelding


toewijzen. Russische makelij, misschien

http://tiny.cc/iotad

daarom nog met draad.


www.artlebedev.com/everything/optimus/popularis

UPFLIX
Joris Peterse, kijkt geen
kabeltelevisie meer
Wanneer ik thuis met het bord op schoot
zit, zoek ik me altijd een ongeluk naar wat
ik wil kijken op Netflix. Er is z veel aanbod! Met de app Upflix, die er nu ook voor
Android is, zoek ik veel makkelijker uit wat
ik wil kijken.

12

ENTER

SOFTWARE

BROWSERPLUG-INS
VOOR EEN MINDER VERVELEND INTERNET
SOFTWARE

DAG
TOPPER!

Niet alleen Marktplaats heeft er een handje van om eigen prioriteiten


belangrijker te vinden dan praktische functionaliteit. Met de juiste
plug-ins in je browser maak je internet een stuk minder frustrerend.

NEXTVID STOPPER FOR YOUTUBE


YouTube heeft (sinds kort) de soms vervelende
eigenschap Auto Play. Hierdoor wordt steevast een
nieuwe aanbevolen video afgespeeld wanneer de
huidige video is afgelopen. Waarschijnlijk gemplementeerd om de statistieken van YouTube op te
krikken. Met deze Firefox- en Chrome-plug-in zet je
het uit.

FACEBOOK PURITY
Met Facebook Purity (Chrome en Firefox) kun je
gesponsorde berichten en autoplay uitzetten. Maar
je kunt ook zien wie je als vriend heeft verwijderd en
het uiterlijk aanpassen. En dat is nog lang niet alles!

INSTAGRAM FOR CHROME

(RO)TOP-

ADVERTENTIES!
Browserplug-in verbetert
Marktplaats

Wil je Instagram gebruiken, dan heb je alle functionaliteit in de app. De website is een stuk beperkter.
Met Instagram for Chrome breng je de functionaliteit zoals bladeren en reageren en zelfs notificaties
naar je browser. Alleen het zelf uploaden van fotos
werkt niet.

SELECTABLE - FOR
FANFICTION.NET AND MORE

Marktplaats heeft een vervelend nieuw

Sommige sites hebben technisch ingebouwd dat je

verdienmodel bedacht. Zodra je een ad-

geen tekst kunt selecteren wat natuurlijk bijzon-

vertentie plaatst, kun je tegen betaling je pro-

der onhandig is als je tekst wilt kopiren van de site.

duct hoog in de zoekresultaten laten komen

Deze extensie (Chrome) omzeilt dat op veel sites.

als topadvertentie of dagtopper. Maar als je


vaak op Marktplaats snuffelt of heel specifiek

SOCIAL FIXER FOR FACEBOOK

zoekt, kan dat ontzettend frustrerend werken.


Met

de

handige

Chrome-browserplug-in

Nog eentje voor Facebook (Chrome en Firefox).

Marktplaats zonder topadvertenties maak je

Deze extensie maakt het ook mogelijk de interface

Marktplaats weer jutter-vriendelijk. Je vindt

helemaal naar wens aan te passen, te filteren en te

hem hier: http://tiny.cc/mzac.

ordenen. Dat laatste kan zelfs in tabbladen!

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

13

ENTER

DE BINNENKANT
Apple iPad Pro
& Apple Pencil
De iPad Pro laat zich eenvoudig omschrijven: het is dankzij een 12,9inch-scherm een
gigantische iPad. Dat is niet het hele verhaal, de processor is sneller en ook het geluid
heeft een flinke upgrade gekregen. Een van de pluspunten is de Apple Pencil, een
aanraakgevoelige pen die je helaas wel los moet aanschaffen. Die Pencil is uiteraard
ook opengemaakt.
Jeroen Boer
Foto: iFixit (www.ifixit.com)

IPAD PRO:
VIER LUIDSPREKERS
IPAD PRO:
LANGWERPIGE
PRINTPLAAT
In tegenstelling tot bij

14

De iPad Pro heeft vier

IPAD PRO:
GIGANTISCHE ACCU

luidsprekers zodat
de tablet in iedere
orintatie stereogeluid

PENCIL:
INGENIEUS
PRINTPLAATJE

PENCIL:
OPENZAGEN

andere iPads heeft

De accu is vastgelijmd,

weergeeft. De twee

Apple het moeder-

maar door lijmstroken

bovenste luidsprekers

bord in het midden

met treklipjes een-

laten de hoge tonen

De Apple Pencil bevat

openen zonder hem

geplaatst. Naast de

voudig los te halen.

horen, terwijl de on-

een piepklein print-

open te zagen. Na de

Apple A9X-processor

De accu (die uit twee

derste twee luidspre-

plaatje met onder

kunststof buitenkant

herbergt het bordje

delen bestaat) heeft

kers de lage tonen

andere een processor

bevat de Pencil ook

onder andere 4 GB

een capaciteit van

voortbrengen. De

en bluetooth-radio

nog eens een meta-

RAM, 32 GB opslag,

38,8 Wh. De accu had

luidsprekertjes zelf zijn

met antenneaanslui-

len cilinder die moet

een gyroscoop, een

groter kunnen zijn,

niet zo bijzonder. Het

ting. Dit printplaatje is

worden open gezaagd.

NFC-chip voor Apple

de vier luidsprekers

zijn de resonantieka-

heel slim opgevouwen,

Waar een normaal

Pay en een wifi-mo-

nemen ongeveer net

mers die grotendeels

uitgevouwen bestaat

potlood een grafiet-

dule. Opvallend is ook

zoveel ruimte in als

verantwoordelijk zijn

het uit twee plaatjes.

kern heeft, bevat de

een usb3.0-controller.

een halve accu. Ken-

voor het volle geluid.

Andere elektronica

Apple Pencil voorna-

De meegeleverde

nelijk vond Apple tien

Deze resonantieka-

is verbonden aan de

melijk een 0,329Wh-

kabel ondersteunt

uur accuduur meer

mers blijken gevuld te

drukgevoelige pen-

accu. Ook de antenne

enkel usb 2.0.

dan genoeg.

zijn met schuim.

punt zelf.

loopt door de hele pen.

De behuizing is niet te

ENTER

TA B L E T
P R I VAC Y

Return of the

KING
BlackBerry
Priv wordt
alles of
niets

NIET VOOR KLEIN DUIMPJE

TABLET MET 18,4INCH-SCHERM

Samsung heeft de Galaxy View aange-

de achterkant een handvat heeft geplaatst

kondigd. Een tablet met een scherm-

om hem makkelijk op te kunnen pakken en

doorsnee van 18,4 inch dat is omgerekend

er zit tevens een standaard ingebouwd om

bijna 47 centimeter. De tablet is bedoeld om

hem goed neer te kunnen zetten. De Galaxy

comfortabel fotos en videos op te kijken,

View gaat zon 700 euro kosten. Dat is min-

een soort draagbare smart-tv dus. Het is

der dan die kleine iPad Pro van 12,9 inch.

daarom ook niet verrassend dat Samsung op

Het lijkt nog niet eens zo lang geleden dat enorme massas mensen
met BlackBerrys rondliepen. Met
als veilige implementatie in een
bedrijfsomgeving en de gratis berichtendienst Ping aan de basis van
het succes. Alleen was deze basis
niet voldoende om de opkomst van
Android en iOS te bestrijden. If you
cant beat them, join them moesten
ze bij BlackBerry gedacht hebben,
want het nieuwste toestel, de BlackBerry Priv draait ook op Android. Met
de luxe uitstraling, het toetsenbord
en de goede hardware van weleer,

HARDWARE

PC VOOR IN
DE BUIDEL

COMPUTER OP
SMARTPHONEFORMAAT
Pc-maker InFocus heeft de Kangaroo
aangekondigd: een pc die even groot is

maar ook met een extra oog op vei-

als een smartphone. Het apparaatje weegt 200

ligheid. Zo kunnen apps niet zomaar

gram en is 12 bij 8 centimeter groot en ruim

alle persoonsgegevens uit je toestel

een centimeter dik. Er zit een fanloze proces-

vissen, wat voordelen biedt voor een

sor in, 2 GB werkgeheugen en 32 GB opslag-

zakelijke doelgroep en voor mensen

geheugen. En het mooiste is: het apparaat kost

die privacybewust zijn.

slechts 99 dollar. Of en wanneer het apparaat


ook in Nederland beschikbaar is, weten we
helaas nog niet.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

15

ENTER

GADGET

Dokken
voor dock

SOFTWARE

Draadloos opladen voor


Apple Watch

CHROME LUISTERT
NIET MEER

Draadloos opladen is een van de technieken


waar Apple tot kort zn neus voor ophaalde,

NIEMAND PRAAT TEGEN COMPUTER

maar voor het opladen van je Apple Watch ziet het

Google heeft onlangs Chrome

gedachte dat er constant wordt

bedrijf ook het draadloze licht. Sinds kort verkoopt

gepdatet. Nu is dat niets

meegeluisterd niet prettig, ook ge-

het bedrijf een oplaadschoteltje. Horloge erop en hij

nieuws, maar opvallend is dat er

bruikte niemand spraakgestuurde

laadt op. Handig bijvoorbeeld voor op het nachtkast-

juist een functie it de browser is

zoekopdrachten. Google besloot

je. Apple zou Apple echter niet zijn als je hier geen

gehaald, namelijk de luisterfunctie.

het dus maar uit Chrome op de pc te

woekerprijzen voor moet betalen. Maak je daar

Chrome luisterde constant mee,

verwijderen. Dat is opvallend, want

maar geen zorgen over: 89 euro! En dan zit er niet

zodat hij in kon schakelen wanneer

Microsoft laat Cortana juist weer

eens een Lightning-kabel bij die het oplaadstation

je Hey Google zei, waarna je direct

constant meeluisteren en is over-

van spanning voorziet. Daar betaal je (bij de Apple-

een zoekopdracht kon uitvoeren.

tuigd van spraakbesturing op de pc.

winkel) nog 25 euro voor.

Niet alleen vonden veel mensen de

C I J F E R TJ E

23.709 KEER
Het aantal keer dat de WhatsApp-applicatie per week toegang vraagt tot de lijst met contactpersonen op je smartphone. Dat ontdekte techwebsite The Next Web.

Er bestaat geen backdoor


in de versleuteling van software die alleen door de good
guys gebruikt kan worden.
Wanneer er een backdoor is,
kan iedereen binnenkomen.

16

ECHT
GEZEGD
De Britse regering heeft het plan
ingediend om techbedrijven te
verplichten om toegang te verlenen
tot versleutelde data van gebruikers,
door middel van zogenaamde
backdoors. Apple-baas Tim Cook
reageerde hierop door te stellen dat
backdoors, naast een grove privacyschending, ook nooit veilig kunnen

ENTER

19INCH-MONITOREN
Uit: Computer!Totaal 4 van 1998
TOEN
We graven in ons archief en blikken terug. Wat schreven we een
x-aantal jaar geleden over technologie? En wat is er nu van terechtgekomen? In Computer!Totaal
nummer 4 van 1998 vergeleken
we de eerste 19inch-monitoren.
Dit tussenmaatje tussen de al
bestaande 17inch- en 20inchschermen bracht een groot
scherm naar een goedkoper
prijspunt.

In 1998 stond het gemiddelde bureau een stuk


voller dan nu. Crt was d beeldschermtechnologie waarvan in 1998 de 19inch-variant (18 inch
bruikbaar) in opkomst kwam met een resolutie
tot 1600 x 1200 pixels. Met een gewicht tussen
18,7 en 25 kg waren de schermen loodzwaar. Het
goedkoopste model kostte maar liefst 1.620 gulden (nu 1.024,76 euro).

ONTWIKKELING
In 2002 waren de prijzen van 19inch-crt-schermen

Jeroen Boer

al gedaald tot minder dan 300 euro en rond 2004


stapten we door de dalende prijzen definitief over
op tft-schermen. Kostte een tft-scherm van 17 inch
in 2004 nog zon 375 euro, in 2005 was dat al gedaald tot 250 euro. De standaardresolutie was 1280
x 1024 pixels, minder dus dan de 1600 x 1200 pixels
op een crt-scherm.

NU EN STRAKS
In de loop der jaren stapten we massaal over op
24inch-schermen met een breedbeeldverhouding in combinatie met een resolutie van 1920 x
1080 (of 1200) pixels. Op de beeldverhouding na,
niet indrukwekkend ten opzichte van de 17inchschermen. Inmiddels beginnen grotere 4K UHDschermen eindelijk betaalbaar te worden. Tegelijkertijd worden ook bredere beeldverhoudingen
populair en beginnen gebogen schermen normaal
te worden. Eindelijk gebeurt er dus weer iets!

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

17

ENTER

DOMOTICA

EEN NIEUW EN
WARM NESTJE
Thermostaat verstaat
OpenTherm
In het kader van nu werkt het wel, je moet alleen een nieuwe kopen heeft Nest een nieuwe
versie van zijn slimme thermostaat uitgebracht, de
derde generatie inmiddels. Met deze nieuwe variant
tackelt de maker het veelgehoorde kritiekpunt dat

HARDWARE

RASPBERRY PILAROID

MAAK JE EIGEN FOTOCAMERA

kan de branderintensiteit van de ketel geregeld wor-

den, terwijl de oude Nest de brander alleen aan of

behuizing te verwerken, en een speciaal besturingssysteem te ontwikkelen voor

uit kon zetten. Theoretisch gaat de Nest nu dus effi-

het geheel. De Raspberry Pi-camera heeft de naam PolaPi meegekregen. Is het

cinter met gas om. Om dit mogelijk te maken is de

geheel mooi? Nee. Is het praktisch? Absoluut niet! Is het tof? Jazeker wel! In hun

Heatlink aangepast, wat dus inhoudt dat als je hier

YouTube-filmpje zie je de PolaPi in werking: http://tiny.cc/popi.

er geen OpenTherm wordt ondersteund. Hiermee

obbyisten hebben een Polaroid van de Raspberry Pi weten te maken. Door


een camera-module, printer en 2,8inch-touchscreen aan te sluiten en in een

gebruik van wilt maken, je je gehele Nest-installatie


moet vervangen. De nieuwe Heatlink is ook niet te
koppelen aan de bestaande installatie.

STOUT

NIEUWE BROWSER HEEFT

VERLATINGSANGST
Edge wil per se standaardbrowser blijven

Windows 10 kende tevens de introductie van een nieuwe browser: Edge.


Maar erg onder de indruk zijn we tot dusver niet omdat de browser gewoonweg nog niet af is. Ontwikkelaars steken echter meer prioriteit in het frustreren
van gebruikers die over willen stappen van browser. Allereerst stond Edge voor
upgraders plots weer ingesteld als standaardbrowser in een nieuw instellingscherm. En wie sinds de recente update wil veranderen van standaardbrowser,
krijgt nu ook een dialoogvenster voor zn kiezen waarin
C I J F E R TJ E

50.000 EURO
De prijs van de Orpheus HE90 koptelefoon van Senheiser. Het nieuwe pronkstuk
om de 70ste verjaardag van het bedrijf te
vieren.

18

gesmeekt wordt Edge alsjeblieft een kans te geven. Er


wordt overigens niet alleen
bij Edge gejammerd. Het veranderen van de standaard
foto- of muziektoepassing levert ook een meelijwekkend
dialoogvenster op.

ENTER

DE NAAM THINKPAD
De naam ThinkPad is min of
meer toevallig ontstaan. THINK

IBM THINKPAD 701C

was een slogan die al sinds de


jaren 20 bij IBM in gebruik was.
In de jaren 80 en 90 gaf IBM

Een magisch
toetsenbord

het personeel notitieboekjes


(oftewel een notepad) waarop
de slogan THINK was gedrukt. In
1991 moest er een naam komen

Weinig notebooks zijn


zo herkenbaar als een
ThinkPad. Natuurlijk zien
moderne uitvoeringen er
gelikter uit dan hun voorvaders, maar nog altijd
is een ThinkPad direct
herkenbaar. Zo heeft
vrijwel iedere ThinkPad
een rode trackpoint
(tegenwoordig wel
gecombineerd met een
touchpad). En van de
meest opvallende
ThinkPads was de
ThinkPad 701c
die opviel door
zijn bijzondere
uitvouwbare
toetsenbord.

voor de tablet-pc die in ontwikkeling was, en naar aanleiding


van die notitieboekjes werd de
naam ThinkPad bedacht. Deze
IBM 2521 ThinkPad (later omgedoopt tot ThinkPad 700T) kwam
in 1992 op de markt, maar was
geen succes. Het is dat IBM in die
tijd ook bezig was met nieuwe
notebooks, anders was de naam
verloren gegaan. Eind 1992
werden ThinkPad-notebooks
aangekondigd, een notebookserie die nu nog steeds te koop is.
De pc-divisie van IBM is in 2005
overgenomen door Lenovo en
sinds 2008 worden ThinkPads
verkocht onder het merk Lenovo.

SPECIFICATIES

Jeroen Boer

Processor Intel 486DX2 (50

MHz) of Intel 486DX4 (75 MHz)


n 1995 bracht IBM de zelfs van-

openklappen vouwt het zich op een

de TrackWrite. Hoe vernieuwend

RAM 4 of 8 MB

daag de dag nog meest tot de

ingenieuze manier uit en wordt uit-

en handig de TrackWrite ook was,

Opslag 360, 540 of 720

verbeelding sprekende Think-

eindelijk breder dan de laptop zelf.

de ThinkPad 701c was (op de kleine

MB harde schijf, extern

Pad ooit op de markt. Deze Think-

Het toetsenbord steekt aan weers-

update 701cs na) de eerste en laat-

3,5inch-diskettestation

Pad 701c is zelfs zo opvallend dat

zijden een stukje uit. Hierdoor kon

ste notebook met dit bijzondere

Scherm 10,4 inch (640 x 480

het Museum of Modern Art in New

IBM in een 10,4inch-notebook toch

toetsenbord. Dat kwam doordat

pixels) 256 kleuren

York de notebook in haar kunstcol-

een min of meer volwaardig toet-

na 1995 laptops met grotere scher-

Aansluitingen Serile poort,

lectie heeft. Wat is er dan zo bijzon-

senbord kwijt. Klap je het scherm

men snel populair werden. In een

parallelle poort, RJ11-modem-

der aan de ThinkPad 701c? Wan-

weer dicht, dan vouwt het toetsen-

laptop met een groter scherm kun

aansluiting, PCMCIA, infra-

neer de notebook is dichtgeklapt zie

bord weer in. Wil je zien hoe dit

je uiteraard ook een groter toetsen-

rood, 3,5mm-geluidsuitgang,

je niets bijzonders aan de ThinkPad

werkt? Op YouTube kun je het zien

bord kwijt waardoor de noodzaak

3,5mm-geluidsingang

701c. Het is net als andere laptops uit

via www.tiny.cc/tp701c. Het bij-

voor een uitvouwbaar toetsenbord

Afmetingen 24,6 x 20,1 x 4,3 cm

die tijd een vierkant zwart doosje.

zondere uitvouwbare toetsenbord

verdween. Overigens staat het

Gewicht 2,04 kg

Open je het scherm, dan gebeurt er

is ontworpen door John Karidis

uitvouwbare toetsenbord van de

OS PC DOS 6.3 in combinatie

iets magisch. Je ziet dat het toetsen-

en wordt doorgaans het Butterfly-

ThinkPad 701c sinds de opkomst

met Microsoft Windows 3.11 of

bord aanvankelijk dezelfde breedte

keyboard (vlindertoetsenbord) ge-

van de netbook wel weer in de be-

IBM OS/2 Warp

heeft als de laptop, maar tijdens het

noemd. De officile naam is echter

langstelling.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

19

DOMOTICA

Eindelijk
een
slim huis

Steeds meer apparatuur is verbonden met internet en bedien


je met een app. Een slim huis is hierdoor niet langer een
toekomstbelofte, maar de realiteit! Wij laten je in dit nummer
zien wat je allemaal in huis kunt automatiseren. Om je alvast
een idee te geven, schetsen we ons ideale huis.

20

et woord domotica klinkt al snel

verlichting helemaal geen gek idee. Zo kom je be-

ingewikkeld, maar je kunt zo groot

halve in een warm, ook in een prettig verlicht huis

of klein beginnen als je zelf wilt.

thuis. De deur gaat dankzij een slim slot vanzelf

Bovendien hoef je niet in n keer

open en uiteraard weet je dat je huis veilig is omdat

je hele huis te automatiseren. Een slimme ther-

IP-cameras en slimme rookmelders alles in de

mostaat bijvoorbeeld is, zeker nu de winter net

gaten houden. Ben je echt enthousiast geworden,

begonnen is, een goed startpunt. Wat is er nou

dan is het zelfs mogelijk om al die slimme spullen

fijner dan altijd thuiskomen in een warm huis? In

te integreren in n domoticasysteem. Kortom: ge-

deze donkere dagen rond kerstmis is ook slimme

noeg lees- en knutselplezier voor heel de winter.

DOMOTICA

Pagina 22 Domoticastandaarden
Pagina 30 Maak je huis comfortabeler
Pagina 34 Test: Slimme thermostaten
WIFI-NETWERK

Pagina 42 Slimme verlichting


Pagina 48 Beveilig je huis

Hoewel veel domoticaspullen niet rechtstreeks via wifi


verbonden zijn, is je smartphone dat uiteraard wel. Je hebt

Pagina 52 Test: IP-camera's

dus overal in je huis een goed wifi-netwerk nodig. Een

Rookmelder

bedraad netwerk door heel je huis is ook geen overbodige

Pagina 60 Breng meer plezier in huis

luxe. Dat is niet alleen handig om een snel wifi-accesspoint

Zolder

Pagina 64 10 misverstanden uit de wereld

op aan te sluiten, ook de gateways en hubs van domoticaapparaten sluit je vaak bedraad aan op je thuisnetwerk.

Pagina 68 Shortlist: Pimp je huis


Pagina 76 15 slimme IFTTT-recepten
Pagina 80 Workshop: Slim huis met de Pi 2
Pagina 86 Dit komt eraan!

Slaapkamer
Slimme
speaker

Rookmelder

Slaap
kamer

Rookmelder

Slimme
lamp

Slimme
lamp
Elektrische
luxaflex

Woonkamer

Slimme
speaker

JANUARI/FEBRUARI 2016

Slimme
lamp

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Rookmelder

Hal

Slimme
thermostaat

IP-camera

Slim
stopcontact

Lichtschakelaar

Slimme
buitenlamp

Slim
slot

21

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

ALLES
VERBONDEN

Hoe werkt al je
apparatuur samen?

22

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

Steeds meer apparaten in huis zijn slim en kun je


bedienen met een eigen app. Handig, want zo hoef je
niet meer op te staan om je verwarming of verlichting
aan te zetten. Echt slim wordt het pas als al je slimme
apparatuur ook samenwerkt in n systeem. Hoe
maak je n domoticasysteem?
Jeroen Boer

kan dat al snel vervelend worden. Daarnaast


zijn sommige koppelingen heel logisch, want
een bewegingssensor zou behalve voor beveiligingstoepassingen ook bruikbaar kunnen zijn
om het licht in een ruimte aan te doen. En s ochtends wil je misschien dat zowel de verwarming

omotica of huisautomatisering is niet

in n keer overal het licht uitdoen). Bij de nor-

als het licht automatisch aangaan. Deels is inte-

iets van de laatste jaren. Zo was er in

male consument thuis was daar zeker geen spra-

gratie tussen slimme producten mogelijk via een

de jaren tachtig al veel mogelijk, denk

ke van. Uiteraard zijn er moderne bedrade do-

omweg als IFTTT, maar wil je dat apparatuur

bijvoorbeeld aan het Huis van de Toekomst van

moticasystemen zoals KNX. Maar het aanleggen

echt gentegreerd wordt, dan ontkom je niet aan

Chriet Titulaer. Helaas waren domoticasyste-

hiervan is nog steeds prijzig en in een bestaand

een echt domoticasysteem dat alles met elkaar

men vooral heel erg duur en moest vrijwel alles

huis onmogelijk zonder grondige renovatie.

verbindt.

zon systeem extra leidingen naar bijvoorbeeld

Controle met de smartphone

Draadloos domotica-systeem

lichtpunten, wandschakelaars en alle plekken

Om je huis (deels) slimmer te maken is een echt

Een bedraad domoticasysteem is erg duur en

waar sensoren nodig waren. In kantoorpan-

domoticasysteem met een centrale controller

lastig aan te leggen in een bestaand huis. Geluk-

den wegen de voordelen doorgaans duidelijk op

niet per se nodig. Veel slimme apparatuur komt

kig is het ook heel goed mogelijk om te werken

tegen de prijs (je wilt bijvoorbeeld automatisch

met een eigen app en je smartphone of tablet

met producten die gebruikmaken van draad-

doet in dat geval dienst als centrale bediening. Je

loze radiotechnologie. Er zijn verschillende

gebruikt een app voor je verlichting, een andere

standaarden die variren qua mogelijkheden

app voor je thermostaat en een derde app voor

en prijs, maar allemaal zijn ze eenvoudig in te

je beveiligingssysteem. Heb je echter een paar

zetten in een huidig huis. Welk systeem je ook

slimme apparaten in huis waardoor je meerdere

kiest: je moet wel zorgen voor een goed dek-

apps moet gebruiken om dingen te regelen, dan

kend wifi-netwerk. Dit is niet omdat producten

bedraad worden aangesloten. Hierdoor vereiste

direct gebruikmaken van je draadloze netwerk,


want die gebruiken vaak hun eigen draadloze
standaard. Maar je wilt wel je systeem overal
in je huis willen bedienen, en dat doe je via je
smartphone of tablet die wel gebruikmaakt van
je draadloze netwerk.
Er zijn trouwens wel slimme producten die direct met jouw wifi-netwerk communiceren. Zo
gebruiken Belkins WeMo-stekkerschakelaars
wifi en ook veel slimme thermostaten zoals Nest
communiceren direct met je draadloze netwerk.
De meeste draadloze domoticaproducten zoals
stekkerschakelaars, lichtschakelaars, deur- en
raamsensoren en bewegingssensoren werken
niet via wifi. Er zijn draadloze standaarden met
een laag energieverbruik die gebruikmaken
van vrije frequentiebanden (433MHz-band,

De smartphone brengt
je slimme apparaten
samen, maar losse
apps zijn niet altijd
even handig.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Sommige domoticaproducten zoals


slimme thermostaten
maken direct gebruik
van wifi.

868MHz-band of de 2,4GHz-band). We zullen de


voor domoticatoepassingen belangrijkste draadloze standaarden kort bespreken. We claimen in
dit artikel zeker geen compleetheid, naast de besproken standaarden en producten is er nog veel
meer verkrijgbaar.

23

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

Draadloze
standaarden

Op IFTTT vind
je voor diverse
slimme producten kanalen met
recepten.

IFTTT
IFTTT (If This, Then That) is een webdienst

kun je met een beetje fantasie misschien wel

die slimme apparaten en webdiensten aan

beschouwen als een heel simpele API die je in

elkaar koppelt om acties te automatiseren.

staat stelt om apparaten aan te sturen vanuit

Onder andere de Nest-producten, Philips Hue,

andere programmas of apps.

Belkins WeMo, Honeywell-thermostaten,

Een nadeel van IFTTT is dat de communicatie

Netatmo-producten, de tado Smart Ther-

buitenom via internet gaat. Dit is bij echt

mostat en de ThermoSmart werken samen

tijdkritieke dingen zoals het verbinden van

KlikAanKlikUit (433 MHz)

met IFTTT. Het concept klinkt misschien wat

een lichtsensor aan een lamp doorgaans te

KlikAanKlikUit of KAKU is een populair sys-

vaag, maar wordt snel duidelijk als je door de

langzaam. Een lamp gaat dan pas aan als

teem om verlichting en elektrische appara-

recepten bladert. Zo kun je voor een slimme

je allang voorbij de sensor bent of zelfs de

tuur (via stekkerdozen) draadloos te schakelen.

thermostaat bijvoorbeeld de in te stellen

ruimte alweer uit bent. Voor minder kritieke

KAKU is onderdeel van Trust en veel producten

temperatuur koppelen aan de zonsonder-

acties als thermostaatschakelingen, het

zijn met dezelfde typenummers onderdeel van

gang, notificaties ontvangen van statusver-

aandoen van lampen als de zon ondergaat

het Trust Smart Home-assortiment. KAKU is het

anderingen of de in te stellen temperatuur

of een lamp laten knipperen als er e-mail is,

bekendst van setjes met een stekkerschakelaar

koppelen aan de buitentemperatuur. IFTTT

voldoet IFTTT wel.

en afstandsbediening, maar is door de relatief


lage prijs ook voor domoticasystemen een populaire draadloze technologie. Een belangrijk na-

je kans dat een signaal niet aankomt omdat de

deel van KAKU is dat het eenrichtingsverkeer

frequentieband bezet is. Bij geprogrammeerde

is zonder terugkoppeling. Je kunt dus niet zien

schakelacties via een domoticasysteem kun

of een opdracht of schakelactie gelukt is. An-

je als trucje het signaal een paar keer laten

ders dan bij Z-Wave of Zigbee dat we verderop

versturen.

behandelen, zijn geen van de componenten repeaters van het signaal. Volgens KAKU is het
bereik binnenshuis gemiddeld dertig meter. Er
zijn in winkels ook 433MHz-producten van andere merken te koop, het gaat dan voornamelijk
om stekkerschakelaars met een afstandsbediening. Het hangt van je domoticacontroller af of
je naast KAKU ook andere 433MHz-protocollen

Z-Wave

kunt gebruiken. Welk protocol er ook gebruikt

Z-Wave is een populaire draadloze standaard

wordt, het signaal is niet versleuteld en er is al-

die je net als KAKU kunt gebruiken voor onder

tijd de kans dat iemand anders (onbedoeld) een

andere schakelaars, dimmers en sensoren.

schakelactie op jouw systeem uitvoert. De hui-

Z-Wave-producten worden door veel ver-

dige KAKU-generatie kent 67 miljoen verschil-

schillende fabrikanten op de markt gebracht

lende codes waardoor de kans dat je buren op

waardoor er veel keuze is. Ze zijn duurder dan

dezelfde code werken, klein is. Oudere setjes

KAKU-producten, maar ook beter. Anders dan

werken met dipswitches met een beperkt aantal

KAKU, ondersteunt Z-Wave bi-directionele

combinaties. Een nadeel van de 433MHz-band is

communicatie en encryptie. Dat laatste zorgt

dat apparatuur elkaar snel stoort. Hierdoor heb

uiteraard voor meer veiligheid en hierdoor is

24

Z-WAVEPRODUCTEN
WORDEN
DOOR VEEL
VERSCHILLENDE
FABRIKANTEN
OP DE MARKT
GEBRACHT
WAARDOOR ER
VEEL KEUZE IS.

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

MESH-NETWERK
het ook onmogelijk dat iemand anders (toeval-

ZIGBEE KAN
GEBRUIKMAKEN VAN
DE 868MHZ-BAND
OF DE SNELLERE
2,4GHZ-BAND.

Bij normale radiocommunicatie is er een

lig) jouw systeem bedient. Door bi-directionele

zender en een ontvanger. De ontvan-

communicatie kan de status van een schakelaar

ger reageert op signalen van de zender

altijd opgevraagd worden. In Europa maakt Z-

zolang hij binnen bereik is. Het bereik

Wave gebruik van de 868MHz-band. Let erop

van Z-Wave-signalen is zon dertig meter,

dat in andere landen zoals de Verenigde Staten

maar kan geblokkeerd worden door

andere frequentiebanden gebruikt worden. Je

bijvoorbeeld muren en plafonds. Hierdoor

kunt dus niet zomaar blind Z-Wave-producten

kan het lastig zijn om signalen betrouw-

op bijvoorbeeld eBay kopen. De nieuwste vari-

baar over te laten komen. Om dit op te

ant van Z-Wave is Z-Wave Plus. Z-Wave Plus-

lossen, maken Z-Wave en ZigBee gebruik

producten hebben een beter bereik en een

van een mesh-netwerk waarbij iedere

lager energieverbruik. Z-Wave en Z-Wave Plus-

module ook werkt als een repeater voor

producten zijn compatibel met elkaar en kun

signalen voor andere modules. Dankzij de

je mixen. De producten vormen onderling een

mesh-structuur, versterkt iedere nieuwe

mesh-netwerk (zie kader), waarbij apparatuur

module het netwerk en wordt het netwerk

onderling met elkaar kan communiceren. Het

robuuster. Er is echter n maar: alleen

netwerk zal zelf bepalen wat de handigste route

een stroomgevoede module (bijvoorbeeld

is. Mocht een route plotseling geblokkeerd zijn,

een ingebouwde wandschakelaar, een

dan proberen de modules een andere communi-

stopcontactschakelaar of inbouwdim-

catieroute te vinden. Hoe meer Z-Wave-produc-

ZigBee

mer) is onderdeel van het mesh-netwerk

ten je toevoegt, hoe betrouwbaarder je netwerk

ZigBee is vergelijkbaar met Z-Wave en tech-

en kan signalen doorgeven aan andere

wordt. Dit geldt wel alleen voor modules die via

nisch op sommige vlakken zelfs geavanceerder.

modules. Voor batterij-gevoede modules

netvoeding gevoed worden, batterij-gevoede

ZigBee kan gebruikmaken van de 868MHz-

(bijvoorbeeld schakelaars of een bewe-

modules ondersteunen geen meshing.

band of de snellere 2,4GHz-band. Net als Z-Wa-

gingssensor) geldt dat niet, omdat anders


de batterij heel snel zou leeglopen.

In een mesh-netwerk kunnen modules ook onderlinge


verbindingen opzetten om
signalen door te geven.

ve vormt ook ZigBee een mesh-netwerk. In de


ZigBee wordt vooralsnog vooral
door fabrikanten gebruikt in
complete producten, bijvoorbeeld
door Philips voor de slimme
verlichting Hue.

praktijk is ZigBee minder populair dan Z-Wave.


Er zijn nauwelijks ZigBee-producten als schakelaars, stekkerschakelaars en sensoren te koop.
De standaard wordt wel gebruikt door fabrikanten voor complete oplossingen. Zo gebruiken
Philips en Osram ZigBee als basis voor hun slimme verlichting. Heb je een domoticasysteem dat
voorzien is van een ZigBee-radio, verwacht dan
niet dat je bijvoorbeeld Hue-lampen direct kunt
koppelen. ZigBee kent verschillende profielen,
waaronder ZigBee Home Automation, ZigBee
Light Link en ZigBee Building Automation. Slimme verlichting gebruikt doorgaans ZigBee Light
Link terwijl andere systemen doorgaans ZigBee
Home Automation gebruiken. Hoewel er bij alle
profielen gebruik wordt gemaakt van ZigBee en
doorgaans de 2,4GHz-band gebruikt wordt, zijn
deze profielen niet compatibel met elkaar. De
wirwar aan profielen wordt in de komende ZigBee 3.0-specificatie opgelost waarbij alleen nog
de 2,4GHz-band gebruikt wordt. Huidige ZigBee
Light Link- en ZigBee Home Automation-producten worden compatibel met ZigBee 3.0. Dus
wellicht dat de nadelen van ZigBee in de (nabije)
toekomst voorbij zijn en het een serieuze tegenhanger van Z-Wave wordt.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

25

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

GOOGLE WEAVE
Het is sinds de overname van Nest Labs geen geheim

als ZigBee, maar gebruikt IPv6 als communicatielaag

dat ook Google aspiraties heeft op smarthome-

om ieder domotica-apparaat en Internet of Things-

gebied. Nest Labs is tegenwoordig net als Google

apparaat direct bereikbaar te maken. Toevalliger-

een dochterbedrijf van Alphabet en geen onderdeel

wijs bevatten Googles nieuwe OnHub-routers een

van Google meer. Toch wordt er op domoticagebied

Thread-radio en ondersteunen de routers uiteraard

nog volop samengewerkt. Zo hebben zowel Nest

ook Weave. Naast Nest, Samsung en de andere op-

als Google een framework dat ze Weave noemen,

richters heeft de Thread Group (www.threadgroup.

waarmee slimme apparatuur met elkaar kan com-

org) inmiddels nog veel meer bedrijven aan zich

municeren. Weave werkt over wifi of de radiostan-

verbonden. De kans is dan ook zeker aanwezig dat

daard Thread, waarvan Nest n van de oprichters is.

Thread eventueel in combinatie met Weave in

Thread maakt gebruik van dezelfde radiohardware

2016 gaat uitgroeien tot een bredere standaard.

Googles OnHub-routers zijn


voorzien van Thread.

Bediening
van je systeem

Op basis van een Raspberry Pi kun je


met Domoticz een eigen domoticacontroller maken.

Controllers

VeraEdge. Ook KlikAanKlikUit/Trust maakt

Draadloze standaarden en protocollen zijn n

zijn eigen controllers. Uiteraard staan de ont-

ding, je wilt uiteraard ook al je producten zoals

wikkelingen niet stil, een interessante control-

schakelaars, stekkerschakelaars, sensoren, lam-

ler die binnenkort op de markt komt is de Neder-

pen en de thermostaat met elkaar verbinden

landse Homey die maar liefst zeven draadloze

en bedienen met je smartphone. Hier heb je

technologien ondersteunt en ook werkt met

een centrale domoticacontroller voor nodig.

spraakbesturing. Dergelijke kant-en-klare con-

Een controller bevat een webinterface of apps

trollers kosten zon 200 tot 500 euro en bevatten

waarmee je dingen kunt instellen en bedienen.

n of meerdere radios om met draadloze domo-

Voor de communicatie met je apparatuur bevat

ticaproducten te communiceren.

een controller een netwerkaansluiting en n


of meerdere radios die het platform geschikt

Zelfbouwcontroller

Philips Hue of Google Nest integreren. Meer in-

maken voor bijvoorbeeld Z-Wave, KAKU, Zig-

Je kunt ook kiezen voor een zelfbouwcontrol-

formatie over het zelf bouwen van een control-

Bee en bluetooth. Producten met een eigen

ler. Een toegankelijk opensource-pakket is Do-

ler op basis van Domoticz en een Raspberry Pi

bridge of hub zijn via een API vaak ook aan

moticz, dat je kunt installeren op een RaspBerry

lees je op pagina 80. Welke controller je ook kiest,

een controller te koppelen. Bekende controllers

Pi. Uiteraard bevat je pc of Raspberry Pi geen

doorgaans is het mogelijk om regels te maken via

zijn de HomeWizard, Zipato ZipaBox, Fibaro en

radios voor KAKU of Z-Wave, maar die kun je

IFTTT-achtige schemas, zodat je precies kunt be-

via usb eenvoudig toevoegen. Voor het gebruik

palen wat er wanneer en waarom moet gebeu-

van KAKU en andere 433MHz-producten is de

ren. Je kunt zo bijvoorbeeld programmeren dat

RFXCom RFXtrx433E een goede radio. Z-Wave

een bewegingssensor een lamp alleen inschakelt

kun je op de Raspberry Pi aan de praat krijgen

als het ook daadwerkelijk donker is.

met een RaZberry-dochterbordje of via een usbstick als de Aeotec Z-Stick Series 2. Je kunt uiter-

Opdrachten geven en ontvangen

aard zelf kiezen of je KAKU, Z-Wave of allebei

Een controller kan dankzij APIs via het net-

toevoegt aan Domoticz.

werk communiceren met producten als Philips

Naast direct draadloos aanstuurbare producten

Hue, je slimme thermostaat en een streaming-

kun je ook apparatuur met een eigen API zoals

audiosysteem. Je wilt je domoticasysteem natuurlijk ook gebruiken om andere producten

Een domoticacontroller zoals de


Homey die binnenkort op de markt
komt, zorgt voor een centrale aansturing van je systeem.

26

slim te maken. Dat kan dankzij de ingebouwde


radios voor bijvoorbeeld KAKU of Z-Wave. Het
simpelst toe te passen zijn stekkerschakelaars.

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

APPLE HOMEKIT
Ook Apple probeert met HomeKit zijn stempel op het

HomeKit-apparatuur dan snel buiten bereik komt. Je

slimme huis te drukken. HomeKit is geen draadloze

kunt HomeKit-apparatuur standaard niet vanaf buiten

communicatietechnologie, maar net als Googles

je huis bereiken, dat kan eventueel weer wel door een

Weave een framework waarmee slimme apparatuur

Apple TV te kopen. Die functioneert dan als HomeKit-

kan communiceren met iOS en Siri. Hierdoor kun je

bridge. Een ander nadeel van HomeKit is dat appara-

apparatuur integreren in n app en je slimme ap-

tuur een speciale chip moet bevatten, zo is er voor het

paratuur met je stem via Siri aansturen. Vreemd is

Philips Hue-systeem een nieuwe bridge nodig die com-

wel dat er op iOS geen HomeKit-app is ingebouwd,

patibel is met HomeKit. Verder is er op het moment van

het platform vertrouwt volledig op apps van derde

schrijven nog vrijwel geen andere HomeKit-apparatuur

ontwikkelaars. HomeKit werkt met op het thuisnet-

te koop. In Duitsland is al wel HomeKit-apparatuur van

werk aangesloten apparatuur of direct via bluetooth.

Elgato beschikbaar onder de productnaam Eve. Voorlo-

Via bluetooth is in beginsel niet heel handig, omdat je

pig lijkt HomeKit dus nog niet zon succes te zijn.

Dit zijn blokken die je aansluit tussen

Z-Wave-schakelaars en -sensoren

het stopcontact en bijvoorbeeld een

te koppelen met Philips Hue-lam-

staande lamp of een ander elektrisch

pen. Overigens verkoopt Philips

apparaat dat je draadloos wilt in- of

ook eigen wandschakelaars. In

uitschakelen. In het geval van Z-Wave

tegenstelling tot schakelaars voor

kunnen stekkerschakelaars vaak ook

KAKU of Z-Wave kun je die niet ge-

het energieverbruik van de aangeslo-

bruiken voor andere zaken. Philips-

ten apparatuur meten. Bij KAKU is

schakelaars communiceren alleen

dat niet mogelijk. Een soortgelijke oplossing als de stekkerschakelaar voor


plafondlampen is de fittingschakelaar

Een stekkerschakelaar is een eenvoudige product om lampen en andere


producten draadloos te schakelen.

die je tussen het armatuur en de lamp


draait. Zo kun je ook plafondlampen eenvoudig

Dankzij wandschakelaars en
afstandsbedieningen heb je niet
constant je smartphone nodig.

Dat een bewegingssensor er niet saai uit hoeft


te zien, bewijst de Fiabro motion sensor.

draadloos schakelen.

direct met de Hue Bridge en zijn


hierdoor alleen in te zetten voor
Hue-verlichting.
Een laatste belangrijke module

om je huis te automatiseren, is een sensor die


verkrijgbaar is als bewegingssensor en deur/
raam-contact. Deze sensor kun je inzetten voor

Schakelaars

beveiligingstoepassingen, maar ook om lampen

Je domoticasysteem kun je natuurlijk bedienen

of andere apparatuur automatisch aan of uit te

met een app, maar in de praktijk is dat zeker voor

laten gaan zodra je binnenkomt of weggaat. Er

verlichting niet altijd handig. Wandschakelaars

is nog veel meer mogelijk, denk aan deurbellen,

of een afstandsbediening zijn daarom handige

sirenes, weerstations en rookmelders.

toevoegingen. Bij KAKU kun je de in een schakelsetje meegeleverde afstandsbediening gebruiken

UITDAGING BIJ INBOUWSCHAKELAARS

om commandos door te geven aan je domoticasysteem en ook voor Z-Wave zijn afstandsbedie-

Je kunt zowel voor KAKU als Z-Wave achter je lichtschakelaars modules plaatsen waarmee

ningen te koop. Voor slimme wandschakelaars

je een lamp zowel met de schakelaar als met je domotica-systeem en app kunt bedienen.

heb je de keuze uit schakel- of dimmermodules

Omdat er op een inbouwschakelaar altijd spanning moet staan (anders worden de radio-

die je verwerkt achter je normale wandschake-

signalen immers niet ontvangen), moet er in een inbouwdoos achter de lichtschakelaar een

laars of losse batterij-gevoede schakelaars. Die

blauwe draad (nuldraad) aanwezig zijn. Doorgaans bevat een installatiedoos voor een wand-

laatste zijn eenvoudiger te installeren.

schakelaar alleen een bruine fasedraad en een zwarte schakeldraad die naar de lamp loopt. Er

Omdat de KAKU- of Z-Wave-schakelaar of

zal dan een blauwe nuldraad aangelegd moeten worden. Een combinatie van schakelaar en

afstandsbediening verbonden is met je domo-

stopcontact bevat uiteraard wel een nuldraad. Bij inbouwdimmers is de nuldraad meestal niet

ticasysteem, kan er meer geschakeld worden

nodig, omdat een dimmer nooit helemaal het contact verbreekt. Het nadeel van een dimmer

dan alleen lampen. Je kunt ook andere op-

is dat er soms problemen zijn met led-verlichting die op de uit-stand blijft branden. Lees dus

drachten geven. Je kunt schakelaars voor de

voor de aanschaf van inbouwmodules goed de installatiehandleiding. Een extra uitdaging is

ene standaard ook mixen met een andere stan-

dat je in de knoei kunt komen als je inbouwdozen hebt van 4 centimeter diep, er is dan name-

daard. Zo is het is geen probleem om KAKU- of

lijk niet genoeg ruimte om de module weg te werken achter de schakelaar.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

27

D O M O T I C A S TA N D A A R D E N

DE UITDAGING WAAR JIJ


EN FABRIKANTEN VOOR
STAAN, IS HET INTEGREREN
VAN ALLERLEI LOSSTAANDE
SLIMME PRODUCTEN TOT N
GENTEGREERD SYSTEEM.

API
De Philips Hue-bridge die de lampen aanstuurt, is voorzien van een API waarmee Hue
eenvoudig in andere systemen, programmas
of apps te integreren is.

En systeem

Koop je een losstaand slim product zoals een

Nog maar het begin

API, dat staat voor Application Programming

De uitdaging waar jij en fabrikanten voor staan,

Interface, kan een programma of app van een

is het integreren van allerlei losstaande slimme

derde communiceren met het product. Een

of slimme knutselaars. Ook al ben je zelf

producten tot n gentegreerd systeem. Alleen

voorbeeld van een product met een toe-

geen programmeur en ben je niet van plan

zo kun je je huis echt handig en slim program-

gankelijke API is de Philips Hue-verlichting.

om zelf iets met een API te doen, dan is de

meren. Ook ben je dankzij een centraal domotica-

Dit systeem hangt met een eigen bridge in

aanwezigheid ervan bij twee gelijksoortige

systeem dat met meerdere draadloze standaarden

het netwerk. Dankzij de uitgebreide API zijn

producten wat ons betreft wel een belang-

en producten om kan gaan, flexibel in het product

de slimme lampen ook prima via andere

rijke reden om voor het product met API te

dat je voor een bepaald probleem kiest. Een bui-

software, apps of systemen aan te sturen.

kiezen. Dankzij de API ligt een (toekomstige)

tenlamp kun je bijvoorbeeld best schakelen via

Een app, programma of domotica-oplossing

koppeling van jouw product met een echt

een KAKU-module, terwijl je voor iets wat punc-

stuurt dankzij de API via het netwerk com-

domoticasysteem veel meer voor de hand en

tueler moet zijn, liever Z-Wave gebruikt. Je kunt

mandos naar de Hue-lampen. Een API is in

heb je bovendien veel meer kans op beschik-

ook de standaarden combineren: voor je verlich-

eerste instantie bedoeld voor programmeurs

bare apps van derde ontwikkelaars.

thermostaat, dan is het handig om te achterhalen of het product een API heeft. Via een

ting kies je Hue dat je prima kunt schakelen met


schakelaars voor KlikAanKlikUit of Z-Wave.
Met de populariteit van Z-Wave ten opzichte
van bijvoorbeeld ZigBee lijkt het erop dat Z-

maakt, kan ook Googles Thread een belangrijke

sensoren of stopcontactschakelaars niet in n

Wave d standaard is, maar schijn bedriegt. De

uitdager worden. Net als nu, kunnen toekom-

keer waardeloos worden. Kortom: je moet je be-

oorlog is zeker nog niet voorbij, het is meer een

stige controllers waarschijnlijk overweg met

seffen dat we echt aan het begin van deze nieu-

eerste strijd die gewonnen is. Naast ZigBee 3.0

meerdere draadloze standaarden, waardoor

we domoticagolf staan en er qua toekomstvast-

dat een einde aan de huidige ZigBee-verwarring

reeds aangeschafte modules als schakelaars,

heid helaas geen heel harde adviezen bestaan.

28

BESCHERM
JE KINDEREN
als ze de online wereld verkennen

Geef toegang tot websites en apps die jij geschikt vindt


Bepaal hoe lang, welk apparaat gebruikt mag worden
Monitor berichten via Facebook en Android-toestellen
Houd met GPS de locatie van je kinderen in de gaten
Ontvang direct meldingen van onveilige activiteiten

kaspersky.nl

Geschikt voor PC, Mac, iPhone,


Ipad en Android toestellen

C O M F O R TA B E L E R L E V E N

MAAK JE HUIS
COMFORTABELER
Automatiseer je dagelijks leven
met slimme gadgets
Ooit was het een onbereikbare toekomstdroom:
apparaten in je huis op afstand bedienen. Langzaam
maar zeker raken we er echter steeds meer aan
gewend. De toepassingen voor domotica kunnen
nuttig zijn, zoals je kunt lezen in het artikel over beveiliging op pagina 48, maar ook gewoon om je leven
een flink stuk makkelijker (en luier) te maken. We
zetten de leukste mogelijkheden voor je op een rij.
Martin Gijzemijter

30

C O M F O R TA B E L E R L E V E N

Ideaal: je
kachel en
verlichting
alvast
instellen
voor je
thuiskomt.

Met de Roomba heb je


een persoonlijke stofzuighulp in dienst.
Met een app je ramen
ondoorzichtig maken.
Nog even wachten, maar
het kan.

oals je op pagina 22 kunt lezen,

staan. Je leest alles over slimme thermosta-

zijn er nogal wat verschillende

ten en lampen op pagina 34 en 42.

protocollen met betrekking tot

IN DIT ARTIKEL GAAN WE ER NIET


VAN UIT DAT ALLES WERKT VIA
N SYSTEEM, MAAR BELICHTEN
WE SIMPELWEG DE MOGELIJKHEDEN DIE JE HEBT.

domotica, of home automation zoals het

Gordijnen

tegenwoordig vaker genoemd wordt. Die

De meeste toepassingen voor het automa-

protocollen zijn nodig om bijvoorbeeld

tiseren van je huis zijn handig en nuttig,

alle apparatuur in je huis via hetzelfde

maar sommige toepassingen zijn ronduit

systeem of dezelfde app te kunnen laten

lui. Zoals de mogelijkheid om je gordijnen

betaal je op een site als www.e-gordijn.nl

werken. In dit artikel gaan we er niet van

open en dicht te doen met behulp van je

al 264 euro. Veel cooler is misschien nog de

uit dat alles werkt via n systeem, maar

smartphone. Natuurlijk hartstikke handig

folie van Sonte. Deze folie plak je tegen het

belichten we simpelweg de mogelijkheden

als je vergeten bent de gordijnen dicht te

raam en met een druk op je smartphone

die je hebt om je de apparaten in je huis op

doen wanneer je zojuist poedelnaakt uit de

kun je de folie van transparant veranderen

afstand te bedienen (waarbij je dus voor

douche komt wandelen, maar in de meeste

in mat en andersom. Het enige nadeel: de

iedere toepassing mogelijkerwijs een an-

gevallen zal het zijn omdat je de gordijnen

Sonte-folie is nog steeds niet voor consu-

dere app nodig hebt).

dicht wilt doen, maar geen zin hebt om

menten verkrijgbaar.

van de bank af te komen. Superlui, maar

Licht en warmte

ach, het kan, dus waarom niet? Daar betaal

Stofzuigers

Er is niets fijner dan thuiskomen in een

je overigens wel flink voor, want voor een

Zelf niet willen stofzuigen is natuurlijk

warm huis met gezellige verlichting, of als

elektrische gordijnrail van 60 tot 200 cm

ook wel een beetje lui, maar dan wel het

je het omdraait: niets deprimerender dan


thuiskomen in een koud en donker huis.
Het is wat ons betreft n van de meest

GEK VAN GEMAK

verrijkende mogelijkheden van home au-

In het intro stipten we al even aan dat je voor al deze applicaties een eigen app nodig hebt. Dat

tomation: de mogelijkheid om op afstand

geeft op zich niet, maar als je huis vol staat met allerlei slimme apparaten, kan al dat gemak je

het licht en de verwarming in je huis in te

tot waanzin drijven door de verscheidenheid aan apps en afstandsbedieningen. Dit artikel dient

schakelen. Niet alleen gezellig, maar ook

dan ook vooral ter inspiratie en het loont absoluut de moeite om te inventariseren wat je wilt en

nog eens efficint, omdat je de boel ook op

vervolgens te bekijken of er een systeem is (zoals iHome) dat de meeste opties ondersteunt die

afstand uit kunt schakelen als je per on-

jij wilt. Want het is natuurlijk wel fijn als je zoveel mogelijk via n afstandsbediening of app kunt

geluk na vertrek de kachel aan hebt laten

bedienen. Gemak moet immers wel cht gemak blijven.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

31

C O M F O R TA B E L E R L E V E N

Vanaf de bank je open


haard inschakelen en
configureren. Dat voelt
heel 2016.

Met een draadloze luidspreker als die van Sonos


heb je met n druk op
de knop muziek.

CHT EEN FIJNE MOGELIJKHEID


IS OM MET EEN DRUK OP JE
SMARTPHONE TE BEPALEN
WELKE MUZIEK ER IN HUIS
KLINKT EN WAAR.

dat je content van je smartphone naar je te-

geluidskwaliteit (waar je dan ook wel voor

levisie kunt streamen of via je smartphone

betaalt) die je eenvoudig via je smartphone

van internet kunt plukken en dat maakt de

kunt bedienen en waarmee je bijvoorbeeld

kijkervaring natuurlijk een stuk interactie-

muziek van Spotify kunt serveren. Uiter-

ver. Maar wat pas cht een fijne mogelijk-

aard zijn er ook goedkopere systemen, maar

heid is van de laatste jaren, is om met een

met name de systemen van Sonos (www.

soort lui dat we begrijpen. Stofzuigen is

druk op je smartphone te bepalen welke

sonos.nl) zijn zeer gebruiksvriendelijk.

simpelweg niet leuk en als je het kunt


uitbesteden, moet je dat lekker doen. Robotstofzuigers als de Roomba maken dat
gelukkig eenvoudig en (relatief) betaal-

Een
robotmaaimachine
is ideaal,
maar ruim
wel je tuin
op.

muziek er in huis klinkt en waar. Merken als


Bose en Sonos hebben draadloze luidspre-

Open haard

kers op de markt gebracht met fenomenale

Als we het dan toch gezellig en sfeervol


gaan maken, dan hoort de open haard er

baar. De (vaak) cirkelvormige stofzuigers

natuurlijk ook bij, zeker in deze koude win-

bewegen zich moeiteloos door je huis-

termaanden. Nu raden we natuurlijk niet

kamer en je kunt precies instellen hoe

aan om een gashaard alvast aan te steken

vaak je wilt dat er gestofzuigd moet wor-

wanneer je onderweg naar huis bent (vaak

den en waar (als je de Lego-ruimte wilt

kan dat ook niet omdat je verbinding moet

overslaan). Nadeel: traplopen kunnen

hebben met het draadloze netwerk in huis),

robotstofzuigers niet en als je dingen op

maar hem vast even aansteken wanneer je

de vloer laat slingeren (bijvoorbeeld met

onder de douche vandaan komt of voor de

kleine kinderen) ben je die natuurlijk ge-

deur staat is natuurlijk wel gezellig. Open

woon kwijt. Naast stofzuigen zijn er ook


robots voor dweilen en boenen. En het
belangrijkste feit daarvan is: ze werken

IN DE TUIN

echt. Een robotstofzuiger kun je al kopen

We leven in de winter, dus nu ben je er waarschijnlijk nog niet zo mee bezig, maar er zijn ook fan-

voor nog geen 450 euro op, bijvoorbeeld

tastische domotica-toepassingen voor in de tuin. Dat je de zonwering op afstand kunt bedienen

www.irobot.nl.

zal niet nieuw voor je zijn, daar hebben we al jaren afstandsbedieningen voor. Nieuw is echter dat
dat nu ook kan via je smartphone. Op dezelfde wijze kun je ook je gras laten besproeien zonder de

Radio en televisie

bank te hoeven verlaten. En helemaal fantastisch: net als robotstofzuigers zijn er ook zeer slimme

Dat je je televisie op afstand kunt bedienen,

robotmaaimachines, die je tuin met regelmaat van een verse knipbeurt voorzien. Hiervoor geldt

is natuurlijk niet nieuw. Wel van deze tijd is

hetzelfde nadeel als bij de stofzuigers: je moet geen dingen in het gras laten slingeren.

32

C O M F O R TA B E L E R L E V E N

Het vereist wat


voorbereiding,
maar dan kun je
zlfs je was van
afstand draaien.

Op je werk bepalen
vanaf hoe laat die kip
gebraden moet worden.
Dat kan met de WeMo
Crock-Pot.

De Smarter Coffee
zet koffie voor je
zodra je thuiskomt.

haarden met smartphone-bediening wor-

voor je thuiskomt, het licht op een fijn ni-

den gelukkig steeds goedkoper, je koopt ze

veau hebt ingesteld en er een ontspannen

al voor zon 3000 euro (nog steeds heel veel

muziekje speelt vanaf je Sonos. Wat ont-

geld) op een website als www.uwkachel.nl.

breekt er dan nog? Juist, een heerlijk kopje


koffie. Hoe fijn is het dat die koffie voor

HOE FIJN IS HET DAT DIE KOFFIE


VOOR JE KLAARSTAAT OP HET
MOMENT DAT JE JE HUIS BINNEN
KOMT WANDELEN?

Wassen en drogen

je klaarstaat op het moment dat je je huis

De wasmachine en droger bedienen met

binnen komt wandelen? Er zijn inmiddels

interessant. Wl al interessant zijn keu-

behulp van je smartphone is natuurlijk

verschillende koffiezetapparaten verkrijg-

kenapparaten als ovens en slowcookers

maar deels handig. Immers, je zult toch

baar waarmee je via je tablet het ideale

die je kunt bedienen via je smartphone.

cht zelf het wasgoed in de machines moe-

kopje koffie kunt samenstellen (zoals de

Je kunt je natuurlijk afvragen hoe veilig

ten doen en het wasmiddel erin gieten,

Saeco GranBaristo Avanti), maar die draai-

het is om een apparaat als een oven aan

wil de machine je van dienst zijn. Echter,

en meer om het samenstellen van de koffie

te zetten wanneer je niet thuis bent (daar

het is natuurlijk wel heel handig om de

dan om het automatiseren daarvan. Het

hebben wij geen antwoord op), maar ap-

machine vast voor te bereiden en te laten

apparaat waar wij enthousiast van wor-

paraten als slowcookers zijn daar speciaal

draaien wanneer je op het punt staat om

den is de Smarter Coffee, het koffiezetap-

voor gemaakt. In een slowcooker gooi je s

naar huis te gaan van je werk, zodat je

paraat dat (dankzij wifi) weet wanneer je

ochtends de ingredinten, die heel lang-

thuis een versgedraaide was in de droger

thuiskomt en direct een kopje koffie voor

zaam verhit worden, zodat je s avonds een

kunt doen (zodat de was inmiddels niet al

je zet (dat moet je natuurlijk wel voorbe-

heerlijk gerecht hebt. Sommige gerechten

is opgedroogd en gaat ruiken). Zitten beide

reid hebben). Je moet de Smarter Coffee

dienen echter maar een uur of vijf verhit

machines op n groep, dan is het natuur-

echter wel importeren vanuit Engeland

te worden. Om die reden heeft slowcoo-

lijk superhandig om vanaf de bank aan te

(http://store.smarter.am) en daar betaal je

ker-fabrikant Crock-pot de handen ineen

geven dat de droger mag beginnen zodra

zon 250 euro voor.

geslagen met Belkin en een slowcooker


gemaakt die je met je smartphone kunt be-

de wasmachine klaar is. Samsung (www.


samsung.nl) is voorloper op dit gebied, met

Koken

dienen. Dat is vooral ook superhandig als

de Smart Washer-app voor iOS en Android.

Er zijn koelkasten met ingebouwde tablets,

de plannen veranderen, zodat je het proces

waarvan we het nut nog steeds niet zo

van afstand kunt onderbreken of juist ver-

Koffie

zien, omdat ze de inhoud van je koelkast

snellen (bijvoorbeeld eerder aanzetten). Nu

Kijk, dit is nou zon toepassing die volledig

niet registreren. Zodra ze dat doen en die

nog alleen in Amerika verkrijgbaar voor

decadent is, maar heel begrijpelijk. Stel je

boodschappen vervolgens invoeren in de

129 dollar, maar in het tweede kwartaal

voor dat je de kachel aan hebt gezet vlak

Appie-app, worden dit soort koelkasten

van 2016 ook in Nederland.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

33

TEST

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

en thermostaat die je met een app overal buitenshuis kunt bedienen, is een interessante upgrade van
je huis. Je hoeft nooit meer in een koud huis thuis te

komen n je kunt altijd controleren of je niet vergeten bent


de verwarming uit te zetten. In de praktijk noemen we een
thermostaat met app al snel een slimme thermostaat. Dat
wekt verwachtingen, want waarom zijn ze slim? Het slimme
zit hem vooral in de verbinding met internet. Hierdoor kun
je de thermostaat ook overal via een app of soms ook via een
webinterface bedienen. Daarnaast functioneert iedere thermostaat in dit artikel ook als klokthermostaat. Je kunt hem
dus programmeren om op gewenste tijden automatisch het
huis te verwarmen. Het slimme ten opzichte van een normale klokthermostaat is dat het programmeren via de app of
webinterface veel eenvoudiger is. Maar wat kan een slimme
thermostaat niet? Ondanks dat je de thermostaat overal en
dus ook vanaf iedere ruimte in huis kunt bedienen, is het
geen oplossing voor problemen als een slaapkamer die niet
meer opwarmt omdat het in het hoofdvertrek warm is. Hier
is zoneregeling voor nodig, en de geteste thermostaten houden net als een traditionele thermostaat n plek in huis
(doorgaans de huiskamer) in de gaten. De in dit artikel geteste

Warmte
op maat
7 slimme thermostaten vergeleken

Honeywell EvoHome is overigens op een eenvoudige manier


(zonder vergrijpende aanpassingen aan het cv-systeem) in te
zetten voor zoneregeling door middel van speciale radiografische radiatorknoppen.

Energie besparen?
Alle geteste thermostaten kun je met je smartphone bedienen. Zo kun je de verwarming een halfuurtje voordat je
thuiskomt alvast aanzetten. Dat maakt wat ons betreft ook
direct het belangrijkste aankoopargument van een slimme
thermostaat duidelijk: comfort. Fabrikanten schermen doorgaans met energiebesparing als belangrijkste argument. Dat
geldt vooral voor mensen die met een verkeerd geprogrammeerde klokthermostaat werken, die ze door de ingewikkel-

In navolging van andere slimme apparaten gaat


ook de thermostaat met zijn tijd mee. Een moderne
thermostaat kun je dankzij een internetverbinding
en een app overal bedienen. Het grote voordeel? Je
hoeft nooit meer in een koud huis thuis te komen.
Wij hebben zeven slimme thermostaten voor je
getest.

de bediening niet juist instellen. Verlaag je de temperatuur


wel netjes als je niet huis bent en als je gaat slapen, dan zul je
met een slimme thermostaat geen energie besparen. De Nest
probeert wel energie te besparen door te achterhalen of je
thuis bent en als dit niet het geval is, zelf de verwarming uit
te zetten. Andere thermostaten kunnen dit niet. Je kunt bij
een aantal wel via IFTTT geofencing instellen.

Jeroen Boer

Aan/uit of modulerend
Er zijn twee manieren om een verwarmingsketel aan te sturen: aan/uit-regeling of modulerende regeling. Bij een aan/
uit-regeling wordt simpelweg de brander voluit in- of uitgeschakeld. Bij modulerende regeling kan de brander op verschillende intensiteiten worden aangestuurd, waardoor er
met verschillende watertemperaturen gewerkt kan worden.

34

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

Hierdoor is in potentie de temperatuur constanter en is er


een lager gasverbruik mogelijk, doordat er voor een lagere
watertemperatuur gekozen kan worden. Voor modulerende aansturing wordt meestal het OpenTherm-protocol gebruikt. Het OpenTherm-protocol maakt het ook mogelijk om
via de thermostaat in te stellen of de verwarmingsketel

Een slimme thermostaat


bespaart vooral energie in
vergelijking met een lastig in te
stellen klokthermostaat die niet
goed geprogrammeerd is.

TEST

SLIMME AANWARMING

Sommige thermostaten hebben zelflerende aanwarming. Dit


betekent dat de thermostaat leert

warm tapwater op voorraad moet houden, dit kost

en uitrekent hoelang het duurt om

uiteraard energie en kan ook op de ketel zelf worden

je huis op te warmen. Hierdoor is

ingesteld. In theorie verbruikt modulerende aanstu-

bij gebruik van het klokprogramma

ring minder gas dan een aan/uit-regeling, maar dat is

je huis warm op de tijd die je hebt

niet altijd zo. Bovendien kunnen de meeste moderne

ingesteld in het klokprogramma.

verwarmingsketels ook in combinatie met een aan/

Als je bijvoorbeeld om zes uur s

uit-thermostaat zelf moduleren op basis van water-

ochtends een warm huis wilt heb-

temperatuur. Toch verdient modulerende aanstu-

ben, dan stel je het klokprogram-

ring de voorkeur als je verwarmingsketel dit onder-

ma op zes uur in. Bij thermostaten

steunt. Iedere modulerende verwarmingsketel kan

zonder zelflerende aanwarming

ook omgaan met een aan/uit-thermostaat.

begint de thermostaat pas op het


ingestelde tijdstip met verwarmen
en zul je zelf het klokprogramma

ENECO TOON

bijvoorbeeld twintig minuten

Enecos Toon is met zijn 7inch-aanraakscherm de grootste

eerder moeten laten beginnen om

thermostaat in de test. Een ander opvallend punt zijn de

het op de gewenste tijd warm te

maandelijkse abonnementskosten van 3,50 euro voor Eneco-

hebben. Zelflerende aanwarming

klanten en 4,95 euro voor niet-klanten. De installatie met

is overigens geen nieuwe mogelijk-

een ketelmodule die als voeding dient, is vergelijkbaar met

heid van slimme thermostaten,

de Nest en ThermoSmart. Daarnaast plaats je in de meterkast

ook de betere (klok)thermostaten

een kastje dat je aansluit op je slimme meter of via plaksenso-

ondersteunen dit.

ren op normale energiemeters. Wij hebben Toon getest met


softwareversie 3.1, die aanzienlijk sneller is dan 2.9, maar nog
niet naar iedere Toon is uitgerold. Over de snelheid hebben
we met versie 3.1 niets te klagen.
Het klokprogramma kun je op de Toon zelf en via de tabletapp instellen. Via de smartphone-app of de webinterface kun
je het klokprogramma niet aanpassen. Met de smartphoneapp kun je de temperatuur veranderen en vastzetten, het
klokprogramma in- of uitschakelen en de verbruiksgegevens

ENECO TOON

inzien. Op de Toon zelf zijn die verbruiksgegevens


wat ons betreft d grote kracht. Je ziet live het

Prijs 275,-

elektriciteitsverbruik en bijna live het gasver-

Pluspunten

bruik. Daarnaast kun je het verbruik op allerlei

Live-verbruik

manieren in grafieken terugkijken en vergelij-

Vergelijken en terugkijken
verbruik

ken met vergelijkbare huishoudens. Toon kan


verder het weerbericht en de file-informatie
tonen. Je kunt alle informatie die Toon beschikbaar heeft naar eigen inzicht een plekje geven
op het scherm. Daarnaast is Toon erg goed gentegreerd met Philips Hue, waarbij je verlichting
kunt in- en uitschakelen en vier scenes kunt
programmeren. Ook kun je slimme stekkers en
rookmelders van Fibaro Z-Wave koppelen voor
het creren van een klein domoticasysteem.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Koppeling met slimme stekker en rookmelder


Bediening van Philips Hue
Scherm zelf indelen
Minpunten
Abonnement noodzakelijk
Niet programmeren via
smartphone-app
Niet programmeren via
webinterface

35

TEST

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

ITHO DAALDEROP SPIDER CONNECT

ITHO DAALDEROP
SPIDER CONNECT

De spIDer Connect (let op de toevoeging Connect, er is ook een niet


slimme spIDer) van Itho Daalderop is geschikt voor OpenTherm-ver-

Prijs 299,-

warmingsketels en wordt direct op de ketel aangesloten. Communica-

Pluspunten

tie met internet verloopt via een gateway in de meterkast die je ook

Inzicht in energieverbruik

kunt aansluiten op je slimme meter. Een beetje vreemd en griezelig

Klokprogramma eenvoudig
aan te passen

als je het niet direct doorhebt, is dat de gateway af en toe een gesproken Engelstalige melding geeft. Via de webinterface van de gateway
(waar je verder nooit op in hoeft te loggen) zijn deze meldingen uit te
schakelen.
De muurthermostaat heeft een zwart scherm totdat je het logo aan-

Mogelijkheid slimme stekker


Minpunten
Niet programmeren via app
Geen zelflerende aanwarming

raakt. Dan zie je duidelijk de temperatuur die je handmatig kunt wijzigen. Ook kun je het klokprogramma pauzeren. Het klokprogramma
zelf programmeer je via de webinterface op een handige manier door
middel van het slepen van blokken. Via de app kun je voor de huidige
dag aanpassingen maken, handig als je een dagje thuiswerkt. De spIDer
heeft geen zelflerende aanwarming, een belangrijk minpunt gezien
de hoge prijs van het product. Via de slimme meter wordt in de app
en webinterface het totale elektriciteits- en gasverbruik van de afgelopen 24 uur getoond. Ons account was daarnaast aangesloten op een
testomgeving waardoor we ook gedetailleerde grafieken van het elektriciteits- en gasverbruik konden inzien. Inzage in het live-verbruik is
jammer genoeg niet voorhanden. Optioneel kun je een slimme stekker
toevoegen die je 59 euro kost. Hiermee kun je een elektrisch apparaat
schakelen en het energieverbruik ervan zien. Je bedient de slimme
stekker vanuit de app of de webinterface. Via de webinterface kun je
de schakeltijden van de stekker ook programmeren via een weekprogramma en dat is erg handig.

HONEYWELL EVOHOME WI-FI


Honeywells evohome Wi-Fi valt op door zijn 4,3inch-aanraakscherm
waarop veel informatie past. Ook opvallend is dat de evohome wordt
verkocht met een tafelstandaard, je kunt de evohome uit de standaard
halen en hem gebruiken als een soort tablet om hem te programmeren.
Met een optionele muurbevestiging (ca. 42 euro) hang je hem alsnog
aan de muur, helaas is de muurbevestiging van de vorige evohome niet
geschikt. Ten opzichte van de vorige evohome valt op dat er geen losse
internetgateway nodig is. De evohome maakt nu direct contact met
je draadloze netwerk. Op de verwarmingsketel sluit je een draadloze
OpenTherm- of aan/uit-module aan.
Je kunt het klokprogramma van de evohome zowel via het scherm
als via de smartphone-app programmeren, een webinterface is er niet.
Handig is verder dat je kunt kiezen voor afwezig, vrije dag of speciale
dag. Zo kun je als je thuiswerkt direct kiezen voor een dag waarop de
verwarming de hele dag aanstaat, terwijl je als je weggaat snel de temperatuur kunt verlagen. Opvallend voor het grote scherm is dat er geen
extraatjes als het weerbericht worden getoond, in de app wordt dit wl
gedaan. Met de Honywell evohome Wi-Fi heb je de mogelijkheid tot
zoneregeling. Hiervoor plaats je op iedere radiator (inclusief de ruimte
waar de evohome hangt) een speciale kraan die 79 euro per stuk kost.

36

HONEYWELL EVOHOME WI-FI

Prijs 299,Pluspunten
Duidelijk aanraakscherm
Uit te breiden tot zoneregeling
IFTTT-ondersteuning
Vrije of speciale dag
Minpunten
Geen webinterface
Geen extras op scherm
Muurbevestiging los
aanschaffen

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

NEST LEARNING THERMOSTAT


De Nest Learning Thermostat valt op door zijn fraaie ontwerp dat met

TEST

BEST
GETEST
JANUARI/FEBRUARI
2016

de roestvrijstalen ring erg degelijk aanvoelt. De basisbediening is net zo


simpel als de bekende Honeywell Round: je draait om de temperatuur te
wijzigen. Verdere opties krijg je door op de thermostaat te drukken, waarbij je direct de luchtvochtigheid en het weerbericht ziet. Het schermpje
is normaal gesproken zwart, alleen als je in de buurt komt verschijnt de
temperatuur. De Nest is direct verbonden met je wifi-netwerk. Wel is er
een ketelinterface nodig die de Nest tevens van elektriciteit voorziet. Het
grootste nadeel van de Nest is dat hij niet om kan gaan met OpenThermaansturing. Wil je de thermostaat liever los dan aan de muur, dan kan dit
met een optioneel voetje van 35 euro.
De Nest werkt goed, het was bij ons qua comfort in ieder geval in orde.

NEST LEARNING THERMOSTAT

Uniek is dat de Nest het klokprogramma zelf kan samenstellen op basis


van je gedrag. De Nest heeft bewegingsdetectie en ziet dus of je thuis bent.

Prijs 219,-

Heb je ook Nest-rookmelders, dan worden die ook als bewegingssenso-

Pluspunten

ren gebruikt. De Nest zet de verwarming uit als je niet thuis bent en als

Ontwerp

dit regelmatig op hetzelfde tijdstip is, dan neemt hij dit op in het klokpro-

Eenvoudige bediening

gramma. Dit werkt niet altijd goed, gelukkig kun je het zelflerende klok-

IFTTT-ondersteuning

programma en de aanwezigheidsdetectie ook uitschakelen. Via de app en

Aanwezigheidsdetectie

de webinterface kun je het klokprogramma zelf instellen. Dit kan ook via

Minpunten

de interface op de thermostaat zelf, maar dit werkt wat omslachtig. Han-

Geen OpenTherm

dig is dat je kunt aangeven dat je afwezig bent, waarna de temperatuur


automatisch daalt. Inmiddels heeft Nest de derde generatie Nest Thermostat aangekondigd. Deze heeft een groter scherm n ondersteuning voor
OpenTherm, maar deze hebben we nog niet kunnen testen.

HONEYWELL ROUND CONNECTED OPENTHERM


Honeywells Round is vanouds onze favoriete thermostaat. Er is niets intuitiever dan draaien aan een ring om de temperatuur te verhogen of verlagen. Nest bracht deze vorm van bedienen naar de slimme thermostaat en
in de vorm van de Round Connected maakt Honeywell zijn vertrouwde
rondje slim door hem te koppelen met een internetgateway.
Op het scherm zie je constant de huidige kamertemperatuur. Door aan

REDACTIE
TIP
JANUARI/FEBRUARI
2016

de ring te draaien licht het scherm blauw op en stel je de gewenste temperatuur in. In tegenstelling tot de evohome Wi-Fi (die dezelfde app gebruikt) ondersteunt de Round Connected geen zelflerende aanwarming.
De Round zal dus pas beginnen met verwarmen op het tijdstip dat jij in het
klokprogramma instelt. De app is, zoals gezegd, precies hetzelfde als die
van de evohome. Je kunt de temperatuur wijzigen, snelle acties uitvoeren
en een klokprogramma instellen. Ten opzichte van de evohome heeft de
app wel minder snelle acties. Zo ontbreken de speciale programmas voor
de vrije of speciale dag. Vreemd is dat je de waarde van de sneltoets afwezigheidstemperatuur niet zelf kunt kiezen bij gebruik van de Round
Connected. De afwezigheidstemperatuur via deze sneltoets is altijd 15 graden. Op de evohome kun je dit wel instellen via het aanraakscherm van de
thermostaat. De lage prijs maakt echter veel goed.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

HONEYWELL ROUND
CONNECTED OPENTHERM

Prijs 149,Pluspunten
Intutief
IFTTT-ondersteuning
Prijs
Minpunten
Geen webinterface
Vaste afwezigheidstemperatuur

37

TEST

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

NETATMO THERMOSTAAT
De Netatmo Thermostaat is ontworpen door de bekende ontwerper
Philippe Starck. Het vierkante plexiglas blokje heeft een doorzichtige rand
die je middels bijgeleverde stickers een zelfgekozen kleur kunt geven. Als
enige thermostaat in deze test kun je hem vanuit de verpakking zowel
gebruiken voor muurmontage als op een tafelstandaard. Muurmontage is
eenvoudig, er gaat een draad direct vanaf de thermostaat naar de ketel en
een losse internetgateway maakt via wifi verbinding met internet. Grappig is dat je de thermostaat zowel horizontaal als verticaal kunt monteren.
Bij gebruik van de tafelstandaard is de aansluiting lastiger omdat je de
wifi-gateway dan als ketelinterface aansluit. De thermostaat ondersteunt
enkel de aan/uit-regeling.
Het schermpje van de Netatmo Thermostaat maakt gebruik van E Ink en
is hierdoor erg goed af te lezen. Op de thermostaat zelf wordt de huidige
en ingestelde tijd getoond. Door op de boven- of onderkant (of zijkanten,
afhankelijk van hoe je hem ophangt) te drukken verander je de temperatuur. Je kunt de Netatmo bedienen en het klokprogramma instellen via de

NETATMO THERMOSTAAT

Prijs 179,Pluspunten

app of webinterface. Hier vind je een schuifje om aan te geven dat je niet

Muurbevestiging en
tafelstandaard

thuis bent zodat de temperatuur direct verlaagd wordt. Een handmatige

Duidelijke app

temperatuur kun je eenvoudig vastzetten tot een bepaalde tijd, handig als

Eenvoudig instellen

je onverwacht een dag thuis bent. De tafelstandaard is niet zon succes.

IFTTT-ondersteuning

Het blokje plexiglas mist gewicht, waardoor je het geheel op moet pakken

Minpunten

om hem te bedienen. De bevestiging is daarbij niet heel stevig. Als je even

Geen OpenTherm

te hard knijpt, zie je dat de bevestiging deels loskomt.

Tafelstandaard gammel

Bij sommige thermostaten


zoals de Nest monteer je
een ketelinterface tussen
de thermostaat en de
verwarmingsketel, die
thermostaat va energie
voorziet.

ZELF INSTALLEREN?
Het installeren van een thermostaat is niet
heel moeilijk. In de basis moet je in je ketel
een draadje op de juiste contacten aansluiten (aan/uit of OpenTherm) en die vervolgens met de thermostaat of ketelinterface
verbinden. De Honeywell Round Connected
Modulation, Netatmo Thermostat en Itho
Daalderop spIDer worden direct met een
draadje op de ketel aangesloten. Zit dat
draadje al op de goede contacten aangesloten, dan hoef je alleen de oude thermostaat

38

van de muur te schroeven en vervolgens de

om de draad van je ketel naar de thermostaat

een ontvanger aan op je verwarmingsketel die

nieuwe te monteren. Bij de Nest, Toon en

in de huiskamer door te knippen en hier de

draadloos communiceert met de evohome.

ThermoSmart moet je bij je ketel een kastje

ketelinterface tussen te monteren. Wij raden

Vind je de installatie eng omdat je bijvoor-

installeren dat je aansluit op de verwarmings-

je echter aan om een nieuw stuk draad op je

beeld de verwarmingsketel moet openmaken,

ketel en de draad die naar de thermostaat in

verwarmingsketel te monteren. Zo kun je bij

dan kun je gebruikmaken van een installateur.

de woonkamer loopt. Dit kastje schakelt de

bijvoorbeeld verhuizing de bestaande situatie

Dit kost je zon 70 tot 80 euro. Bij Toon zit

verwarmingsketel en voorziet de thermostaat

netjes herstellen zonder dat je de draad moet

installatie overigens standaard inbegrepen in

van elektriciteit. ThermoSmart raadt je aan

repareren. Bij de Honeywell evohome sluit je

de verkoopprijs.

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

TEST

THERMOSMART
ThermoSmart heeft zijn witte thermostaat zo onopvallend mogelijk ontworpen. Wel wordt in oranje cijfers groot de temperatuur getoond, dit
kun je eventueel uitschakelen. Je sluit de ThermoSmart aan via een ketelinterface die ook als voeding dient. Via wifi maakt de ThermoSmart
direct contact met internet. Aanvankelijk lukte het ons niet om de ThermoSmart te verbinden met ons wifi-netwerk. Het blijkt dat ThermoSmart
niet om kan gaan met een netwerk dat exclusief op 802.11n is ingesteld.
Ook de oudere 802.11b/g-standaarden moeten ondersteund worden, dit is
wat ons betreft een zwaar minpunt.
Wel is de ThermoSmart qua programmeren met het slepen van tijdsblokken de handigste van de geteste thermostaten. Interessant is dat je
in het klokprogramma per schakelblok kunt instellen of je een voorraad
tapwater wilt warmhouden (de Toon heeft kan dit alleen als algemene instelling en dus niet per schakelblok). Naast het normale weekprogramma
is er ook een aparte agenda waarin je per kalenderdag het standaardprogramma kunt aanpassen. De agenda is handig als je op vakantie gaat of
een dagje thuiswerkt. Via de smartphone-app kun je in deze agenda voor
die dag wijzigingen doorvoeren.

THERMOSMART

Het algemene klokprogramma is alleen via een tablet of webinterface


beschikbaar. Er is geen afwezigheidstoets, wel kun je het klokprogramma

Prijs 249,-

uitschakelen en uiteraard een zelfgekozen temperatuur instellen. Over de

Pluspunten

fysieke thermostaat zijn we wat minder enthousiast. Op zich is de bedie-

Handig programmeren

ning met vier knoppen duidelijk, maar deze aanraakgevoelige knoppen

Agenda

zijn normaal gesproken onzichtbaar. Ze lichten alleen op als je ze aanraakt

Tapwater per schakelblok

en je moet precies op een knop drukken.

IFTTT-ondersteuning
Minpunten
Verouderde wifi-standaard

DE THERMOSTAAT DIE ONS


QUA PROGRAMMEREN
HET BESTE BEVALT, IS DE
THERMOSMART.

Bediening muurthermostaat

Conclusie
We hebben voor dit artikel zeven slimme thermostaten ver-

niet blij met het feit dat hij alleen werkt met een verouderde

geleken. Qua mogelijkheden steekt Toon echt met kop en

wifi-standaard. Qua bediening op de muur gaat er wat ons

schouders boven de rest uit. Toon ondersteunt OpenTherm-

betreft niets boven het draaien aan een cirkel, een methode

en aan/uit-regeling, toont live het energieverbruik, kan al-

die zowel de Honeywell Round Connect als de Nest Learning

lerlei gegevens tonen en integreert perfect met een Philips

Thermostat ondersteunen. Je kunt bijna blind de tempera-

Hue-systeem. De keerzijde is dat je abonnementskosten moet

tuur wijzigen, waarna op beide thermostaten het scherm op-

betalen die afhankelijk van of je klant bent van Eneco 3,50

licht om te laten zien waar je de temperatuur op instelt. On-

tot 4,95 euro per maand bedragen. De enige andere thermo-

danks het gebrek aan OpenTherm-ondersteuning vinden we

staat die een koppeling met de slimme meter maakt is Itho

de Nest als we kijken naar mogelijkheden en bedieningsge-

Daalderops spIDer Connect. De spIDer doet echter bedui-

mak de beste thermostaat. Wil je een stuk minder uitgeven,

dend minder met de verbruiksgegevens en voor een thermo-

dan heb je aan HoneyWells Round Connect een goede koop.

staat van 299 euro is het jammer dat zelflerende aanwarming

Voor 149 euro heb je een intutieve OpenTherm-thermostaat

niet ondersteund wordt.

met een app die als grootste minpunt geen zelflerende aan-

De thermostaat die ons qua programmeren het beste be-

warming ondersteunt. Overigens is die Honeywell Round in

valt, is de ThermoSmart. Minder zijn we te spreken over de

een aan/uit-variant minder interessant omdat deze door een

bediening van de fysieke ThermoSmart zelf en we zijn ook

extra ketelmodule 179 euro kost.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

39

TEST

S L I M M E T H E R M O S TAT E N

SPECIFICATIES
Nest

BEST
GETEST

Honeywell

REDACTIE
TIP

Eneco

Honeywell

ThermoSmart

Netatmo

Itho Daalderop

Learning Thermostat

Round Connected

Toon

evohome Wi-Fi

ThermoSmart

Netatmo Thermostaat

spIDer Connect

Prijs

219,-

149,-

275,-*

299,-

249,-

179,-

299,-

Maandelijks abonnement

3,50 of 4,95

Aan/uit-regeling

**

**

**

OpenTherm-regeling

Instellen OpenTherm
THERMOSMART
tapwater

802.11b/g/n

Ethernet

802.11/b/g/n

Ethernet

802.11b/g

802.11b/g/n

Ethernet

Prijs
249,- thermostaat
Afmetingen

8,3 (diameter) x 3,4 cm

8 (diameter) x 3 cm

19 x 12 x 3 cm

12,5 x 9,3 x 2 cm

12,3 x 7,7 x 2,2 cm

8,3 x 8,3 x 2,2 cm

10,3 x 10,3 x 2,5 cm

Pluspunten
Muurmontage

***

Draadloos
Handig programmeren
op standaard

***

***

App
Agenda
iOS/Android/Windows

//-

//-

//-

//-

//-

//

//-

Aparte tablet-app/interface

Webinterface

Klokprograma via ther-

****

Oordeel

Netwerkverbinding

Phone

Tapwater per schakelblok


IFTTT-ondersteuning
Minpunten

mostaat
Verbindingsproblemen wifi

Klokprogramma
Bediening muurthermostaat

via smartphone
Klokprogramma via tablet

Klokprogramma via
webinterface

Afwezigheidstoets in app

Afwezigheidstoets op
thermostaat

Zelflerende aanwarming

Aanwezigheidsdetectie

IFTTT

API

Slimme stekker

( 55,-)

( 59,-)

Koppeling Philips Hue

Koppeling rookmelder

( 119,-)

( 64,99)

Koppeling slimme meter

Terugkijken temperatuurverloop

Terugkijken branderactiviteit

* Inclusief installatie
** Keuze bij aankoop, mogelijk duurder
*** Optioneel tegen meerprijs
**** Alleen huidige dag

40

OVERZICHT

SLIMME VERLICHTING

MOGELIJKHEDEN
AAN HET

GEBRACHT

Slimme verlichting:
een overzicht
Terwijl een paar ouderwetse winkeliers mokkend nog steeds
gloeilampen verkopen, ondanks een verbod in de EU, is de
industrie rondom verlichting behoorlijk aan het evolueren.
Verlichting is meer dan wel of geen boek kunnen lezen op de
bank en slimme toepassingen gaan vaak verder dan niet van
de bank af hoeven komen om het aan te zetten. Maar wat is er
eigenlijk? En in welke richting gaat deze evolutie?
Joris Peterse

42

SLIMME VERLICHTING

APPS

OVERZICHT

loeilampen hebben een beperkte

verlichting die verbindt met bluetooth of via

levensduur en verbruiken rela-

wifi. Wanneer verlichting via wifi te bedienen

Alle slimme verlichting is

tief veel energie, wat aan de basis

is, heb je een tussenstation nodig dat de lampen

afhankelijk van apps. Deze zijn

stond van de introductie van de

aanstuurt. Dit tussenstation is vaak de melkkoe

natuurlijk gratis uit de applica-

spaarlamp. Inmiddels zijn we een stapje verder:

voor de fabrikanten van slimme verlichting.

tiewinkels te downloaden. Alle

ledverlichting. Nog een slagje zuiniger en duur-

Maar wifi heeft wel de meeste voordelen, het

verlichtings-apps zijn gewoon

zamer. Alhoewel sommige mensen er hun neus

bereik is vast: je tussenstation en router veran-

beschikbaar in de Apple App

voor ophalen omdat ze de lichtkleur niet warm

deren immers niet snel van plaats. Bovendien

Store en Google Play, zodat je

genoeg vinden. Desondanks zijn het de led-

biedt het de mogelijkheid om je verlichting te

met je smartphone of tablet je

lampen waarin de volgende vernieuwingsslag

koppelen met andere slimme apparatuur of met

verlichting bedient en confi-

plaatsvindt. Door de lampen te voorzien van een

webdiensten via IFTTT (https://ifttt.com) en zo

gureert. Gebruik je Windows

draadloze verbinding zijn ze te automatiseren,

je verlichting ook buitenshuis te benaderen.

(Phone), dan zul je er in vrijwel

te koppelen aan andere verbonden apparaten in

Bluetooth zit in de slimme verlichting zelf, er is

alle gevallen een Android- of

huis of op afstand te bedienen. Een vernieuwing

geen duur tussenstation nodig. Je verbindt direct

iOS-apparaat (bij) moeten

die, ironisch genoeg, juist meer energie kost.

met je mobiele apparaat. Maar daarvoor moet je

nemen, aangezien er geen

natuurlijk wel binnen bereik zijn. Ook heb je

Windows-app voorhanden is.

Bluetooth of wifi

minder mogelijkheden om te automatiseren en

Ook de automatiserings-app

Het type verbinding van je verlichting is wel

buitenshuis verbinden kan helemaal niet, omdat

IFTTT is niet beschikbaar voor

iets waar je rekening mee moet houden. Je hebt

in feite alleen je mobiele apparaat verbonden is.

Windows-apparaten.

SENGLED: VERLICHTING MET EXTRAS


De ledverlichting van Sengled gaat niet om het

de fitting en vervolgens hoef je de aan- en uit-

bedienen van de lamp vanuit de luie stoel of het

knop van de lamp zelfs niet meer te gebruiken.

automatiseren van je verlichting. Sengled maakt

Dat kan namelijk nu via de app en niet alleen om

lampen met een gewone fitting, die dus in alle

m aan of uit te zetten: dimmen is ook mogelijk.

lampenkappen te draaien is. Maar ze zijn uitge-

De app gebruik je ook om je repeater te configu-

rust met een slim extraatje en een app voor de

reren. Dit gaat net zo eenvoudig als bij andere re-

bediening en configuratie. Nadeel zijn wel de

peaters en al snel merk je dat je wifi-bereik in n

forse prijzen die je betaalt per peertje.

klap een stuk verbeterd is.

Sengled Boost

Sengled Pulse

De Sengled Boost (49 euro) is een ledlamp waarin

De Pulse (129 euro) is een ledlamp waar een

een wifi-repeater zit ingebouwd. Dus draai een

bluetooth-speakertje van JBL zit ingebouwd.

peertje in een lamp op een strategische plek en je

Wanneer je de lamp indraait is hij gewoon als

hebt in de verste uithoek van je huis ook gewoon

bluetooth-apparaat te vinden en kun je hem

wifi-bereik. De Sengled Boost draai je gewoon in

koppelen om muziek van je smartphone af te


spelen. De app is enkel om de lamp aan en uit te
zetten of te schemeren. Leuk voor bijvoorbeeld
de hanglamp boven tafel. De audiokwaliteit is
echter niet hoogdravend, maar dat komt door
de beperkingen van het formaat van de lamp en
het feit dat je via bluetooth afspeelt.

De Sengled Boost is een ledlamp en wifi-versterker in een.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

De Sengled Pulse is
behoorlijk groot.

43

OVERZICHT

SLIMME VERLICHTING

Met kleurlampen creer je de


gewenste sfeer in je
huiskamer.

PHILIPS HUE: SFEERVOL


De lampen van Philips zijn juist geschikt voor

zodat het licht aan gaat wanneer de zon onder-

een slim en sfeervol huis. Er zijn veel verschil-

gaat of wanneer je op vakantie bent. Je kunt

lende soorten lampen verkrijgbaar. Van ge-

lampen dimmen of specifieke kleuren meege-

wone peertjes en tafellampen tot ledstrips en

ven om de juiste sfeer in huis te creren. Dit kun

ambilight-varianten. Er zijn lampen die alleen

je met je smartphone of tablet weer koppelen

wit licht afgeven, maar ook varianten die juist

aan het gebruik, maak bijvoorbeeld een speciaal

een kleur naar wens geven. De lampen werken

schema met gedimde lampen wanneer je een

via een centrale hub (de bridge) die ze aanstuurt.

film opzet (beetje rode kleur toevoegen als het

Hier kun je 50 lampen en 12 accessoires aan kop-

om een horrorfilm gaat), of gebruik juist allerlei

pelen. En die bridge is juist wat de lampen tot

kleuren bij een kinderfeestje.

HUE BRIDGE

Zoals geschreven ondersteunt


de Hue-verlichting Apples

slim speelgoed maakt. Helaas is de Hue ook fors

Via IFTTT (www.ifttt.com) knoop je niet alleen

geprijsd. De bridge is met zon vijftig euro goed

allerlei webdiensten aan elkaar, maar ook som-

HomeKit. Hiervoor moet je de

te overzien, maar per witte lamp betaal je per

mige domoticaproducten (zoals de Hue-lampen).

nieuwste versie van de Bridge

stuk nog zon twintig euro. Losstaande kleur-

Zo kun je de lichten koppelen aan je alarmklok

hebben, die sinds september

lampen (Bloom en Iris) kosten respectievelijk 72

op je smartphone, zodat je s ochtends nooit door

2015 verkrijgbaar is. De oudere

en 92 euro, de gekleurde peertjes 60 euro.

het donker hoeft te zoeken naar het lichtknopje.

Bridge ondersteunt geen Ho-

Op pagina 76 lees je meer handige recepten om

meKit. Een flinke mispeer van

je domotica slim te laten werken met IFTTT.

Philips, dat op deze manier

Uiteraard heb je via de bridge de aan- en uitschakelaar in een app. Maar de recentste versie

Apple-gebruikers opnieuw de

(die september 2015 verscheen) ondersteunt


HomeKit, het domotica-ecosysteem van Apple.
Hierdoor kun je je lampen samen laten werken
met andere HomeKit-verbonden apparaten en
apps. En bovendien kun je je verlichting bedienen met Siri. Maar ook voor Android zijn er heel
wat mogelijkheden, vooral omdat de lampen
ook in te stellen zijn met IFTTT.

Praktijk
Maar wat heb je er in praktijk dan aan? Je kunt
de lampen via een schema aan en uit laten gaan,

44

Via de bridge (links) koppel je de lampen, die je


vervolgens met je mobiele
apparaat bedient.

portemonnee laat trekken.

SLIMME VERLICHTING

OVERZICHT

KLIKAANKLIKUIT: BINAIRE VERLICHTING


Je bestaande
verlichting maak je
met KlikAanKlikUit
bedienbaar via een
app.

Het KlikAanKlikUit-systeem (KAKU) is juist voor degene die

Dat kan slimmer

een simpele oplossing zoekt om verlichting via een appje te

Maar alleen bedienen via een afstandsbediening is natuur-

bedienen. Bijvoorbeeld als je al verlichting hebt die je niet

lijk niet de domotica-oplossing die we zoeken. Plaats je bij het

wilt vervangen. Het basissysteem is simpel en het concept is

KAKU-systeem een Internet Control Station, dan wordt er

al zon twaalf jaar bij de bouwmarkt verkrijgbaar: een blok

meer mogelijk. Dit controlestation stuurt het signaal naar

in je wandcontactdoos waar je vervolgens de stekker inplugt.

de stekkerdoos-ontvangers, maar is tevens een brug naar je

Een afstandsbediening maakt het vervolgens mogelijk om de

mobiele app. Via de app kun je je verlichting aan- en uitzet-

stroomtoevoer aan en uit te schakelen. Natuurlijk werkt dit

ten. Zo kun je je verlichting op afstand besturen, zonder dat

voor verlichting, maar alle andere elektronica valt op deze

je ook maar n lampje hoeft te vervangen door een slimme

manier ook te bedienen.

variant.

RASPBERRY PI

Heb je geen zin om zon 150 euro uit te geven voor een Internet Control
Station voor je KlikAanKlikUit-systeem? Een Raspberry Pi kan deze
taak overnemen. Enkele handige knutselaars hebben dat voor elkaar
gekregen: www.tiny.cc/kakr. Deze Raspberry Pi kun je daarna zo instellen dat je hem met je smartphone bedient: www.tiny.cc/kasm.

BELKIN: IETS BETAALBAARDER


Het enige dat
we missen
zijn lampen
waarbij
je kleuren
instelt.

Netwerkfabrikant Belkin maakt wandcontactdozen die direct met een app te besturen zijn. Dus heb
je niet zo veel verlichting die je graag via je smartphone of tablet bedient, dan ben je goedkoper uit
met een WeMo Switch (zon 50 euro per stuk), dan
met een KlikAanKlikUit-controlestation.
Ook levert Belkin ledlampen die je via een app op
afstand aan en uit kunt zetten of kunt dimmen. Via
de app kun je je lampen ook indelen in groepen of afzonderlijk bedienen. Ook kun je schemas maken om
verlichting automatisch te regelen of ze koppelen
met IFTTT. De prijs van zon Belkin ledlamp is met
zn dertig euro te overzien. Wel heb je een WeMo
Link-apparaatje nodig om de lampen te besturen.
Voor 80 euro heb je twee lampen en een Link.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

45

OVERZICHT

SS
LL
IM
IM
MM
E EVV
EE
RR
LL
I CI C
HH
TT
IN
IN
GG

ELGATO AVEA: HUBLOZE VERLICHTING


Een nadeel van de meeste verlichtingssystemen is dat je

euro. Maar je kunt even makkelijk met meerdere lampen

een hub moet hebben die de brug slaat tussen je verlichting

werken, aangezien je ze in de app in groepen kunt indelen.

en je apparatuur en in vrijwel alle gevallen een behoorlijke

Zo kun je met meerdere lampen de sfeer helemaal perfect

duit kost. De lampen van Elgato hebben dit niet nodig, je

maken, bijvoorbeeld voor een gezellig diner of een span-

kunt er direct mee verbinden via bluetooth. Via de app

nende film.

Om sfeer in huis
te brengen, zijn de
lampen van Elgato
geschikt en goedkoper dan Hue.

kun je ze bedienen, maar ook de kleur bepalen, net zoals


de Philips Hue-verlichting. Een losse lamp kost je zon 50

LIFX: ZELFS LICHT VOOR LUMIA


De wifi-ledverlichting van LIFX onderscheidt zich niet qua
lamp zelf, het is een peertje dat in twee varianten verkrijgbaar is: wit licht of gekleurd licht. Via een app bedien je de
verlichting en bepaal je de kleur. Een koppeling met IFTTT,
Nest en wearables is ook mogelijk. Klinkt prima. Maar waar
LIFX zich in onderscheidt, is het feit dat je geen tussenstation

Via Chinese
webshops kun
je veel goedkoper aan dit
soort verlichting
komen. Maar let
hierbij wel goed
op.

nodig hebt. De app verbindt direct met de lamp en als je er

AANBOD

meer hebt, kun je ze gewoon in groepen indelen. Zelfs Windows-gebruikers kunnen aan de slag met een app. Ondanks
dat je geen tussenstation nodig hebt, ben je niet goedkoop uit.
Je betaalt zon 80 euro per lamp.

Geen gedoe met


een tussenstation!

In dit overzicht komen een handjevol verschillende merken aan bod, maar zodra je
je erin verdiept, merk je algauw dat er nog
veel meer merken verkrijgbaar zijn. Osram,
Luxxus, Stiplight, zelfs in warenhuizen kom
je huismerk-verlichting tegen en in Chinese
webshops zoals DealExtreme en Aliexpress
zijn goedkope tegenhangers te vinden. In
principe volstaan alle lampen, maar let
wel goed op de omschrijving zodat je niet
opeens achteraf een tussenstation nodig
blijkt te hebben. Vergeet ook niet rekening
te houden met ouderwetse zaken, zoals de
juiste fitting en (in sommige gevallen) een
Europees stopcontact.

46

SLIMME VERLICHTING

OVERZICHT

MIPOW: MEER DAN EEN GEZELLIG HUIS


Eveneens gezellig, verlichting die
flikkert als een kaarsje. Ook deze is in
kleurenvariant verkrijgbaar.

Slimme
tuinverlichting, wel zo
gezellig.

Voor een divers aanbod aan lampen moet je bij Mipow zijn. Er zijn gewone witte lampen, maar ook lampen die allerlei kleuren kunnen schijnen.
Mipow biedt ook tuinverlichting aan en heeft ook verlichting die kaarslicht nabootst, je kunt zelfs de kleur van het nep-kaarslicht instellen. Wil
je een groen vlammetje? Prima, als jij dat wilt!
Net als de Sengled-lamp is er ook een peertje met ingebouwde speaker.
Het enige wat al deze lampen gemeen hebben, is dat ze via bluetooth verbinding maken met je mobiele apparaat. De prijs van de Mipow-verlichting is ook nog te overzien. De duurste lamp (kleur en speaker) kost zon
90 euro. Dat is goedkoper dan de Sengled-variant, die bovendien alleen
wit licht schijnt.

CONCLUSIE
Omdat ledverlichting een stuk langer meegaat

JANUARI/FEBRUARI 2016

signaal uitzenden.

dan gloei- en spaarlampen is het de investe-

Meteen naar de winkel rennen om slimme

ring waard om naar verlichting te kijken die

verlichting aan te schaffen, is in zekere zin mis-

je via wifi of bluetooth verbindt. Niet alleen is

schien wat voorbarig. Immers, nieuwe uitvin-

het voor de knutselaar een leuk project om de

dingen en merken volgen elkaar in rap tempo

lampen te koppelen met allerlei diensten (bij-

op. Bovendien zie je met nieuwe technologien

voorbeeld een keertje te laten knipperen als er

dat de prijs nog vrij hoog ligt. Voor een paar euro

een Facebook-melding binnenkomt), het biedt

heb je een ledlamp, maar wil je een verbonden

meer comfort door de verlichting te automati-

variant, dan betaal je het tien- en soms wel twin-

seren en te bedienen met een app. Maar door

tigvoudige. En dan hebben we het nog niet eens

met kleuren te spelen, kun je ook de sfeer be-

over de wifi-tussenstations. We verwachten dat

palen die je graag in je kamer wilt. Toegevoeg-

deze prijs voor simpele peertjes die met een app

de waarde heeft de verlichting in ieder geval

aan en uit te zetten zijn al op korte termijn zul-

wel degelijk. Een hoger energieverbruik dan

len dalen. We kunnen hoe dan ook met recht

een gewone ledlamp overigens ook. De ver-

afsluiten met een Engelstalige clich-uitspraak:

lichting moet immers constant een draadloos

the future is bright!

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

47

BEVEILIG JE HUIS

BEVEILIG JE HUIS
Veiliger leven met behulp
van domotica
Dat gadgets voor huisautomatisering je leven een
stuk comfortabeler kunnen maken, kun je lezen
in het artikel op pagina 30. Maar het leven draait
natuurlijk niet alleen maar om gemak en comfort,
veiligheid speelt ook een belangrijke rol, in ieder
geval om ervoor te zorgen dat we gezond en in
leven blijven. Hoe kunnen gadgets hier precies bij
helpen?
Martin Gijzemijter

48

BEVEILIG JE HUIS

Een sleutel is best dom, dat kan


veel slimmer.

Met een IP-camera


kun je je huis nauwlettend in de gaten
houden van afstand.

et is natuurlijk geen enorme in-

iedereen die hem vindt in principe je huis

novatie: technische snufjes in

in. En wanneer je zelf iemand een sleutel

DRAADLOZE ALARMEN,
ROOKMELDERS, CAMERAS,
ZE BESTAAN AL VELE JAREN EN
DAAR KIJKEN WE NIET MEER
VAN OP

huis die ervoor zorgen dat we

van je voordeur geeft, kan hij of zij op elk

veilig zijn. Immers, draadloze alarmen,

gewenst moment je huis betreden, ook als

rookmelders, cameras, ze bestaan al vele

dat minder goed uitkomt. Niets aan te doen

jaren en daar kijken we niet meer van op.

zou je denken, maar slimme sloten gaan

Het verschil met de techniek van tegen-

daar in de nabije toekomst verandering in

woordig is dat al deze technische hoog-

brengen. Uiteraard bieden slimme sloten

vrijheid en rust. Natuurlijk blijft het wel zo

standjes op afstand te bedienen zijn en

je de mogelijkheid om je deur van het slot

dat het verliezen van de bluetooth-receiver

meestal gewoon vanaf je smartphone. We

te gooien terwijl je op de bank zit of als je

(zoals je smartphone), net zo gevaarlijk is

zetten een paar van dit soort toepassingen

zelfs helemaal niet thuis bent (ideaal als

als het verliezen van je sleutel. Misschien

voor je op een rij.

n van je kinderen de sleutel is vergeten).

nog wel gevaarlijker omdat je smartphone

Maar extra interessant aan dit soort sloten

waarschijnlijk ook je thuisadres bevat en

IP-cameras

is dat je veel meer controle hebt over wie

een sleutel niet. De Goji Smart Lock kost 324

Zoals gezegd zijn cameras waarmee je

je op welk moment binnenlaat. De Goji is

dollar en is momenteel alleen nog te impor-

verschillende kamers in je huis in de

bijvoorbeeld een slim slot dat automatisch

teren via www.gojiaccess.com.

gaten kunt houden niet nieuw. Maar mo-

de deur ontgrendelt wanneer iemand die

derne IP-cameras laten je de beelden op

toegang heeft tot het huis (wat wordt her-

Rookmelders

afstand te bekijken zonder dat je daar een

kend aan de hand van bluetooth) de voor-

Er is natuurlijk helemaal niets mis met

hele control-room voor hoeft in te rich-

deur nadert. Leuk is dat naam van de per-

traditionele rookmelders: ze beschermen

ten. Superhandig bijvoorbeeld als je op

soon in kwestie wordt weergegeven in een

mensen al tientallen jaren tegen brand.

vakantie bent en je huis in de gaten wilt

welkomstbericht, maar dat is natuurlijk

Feit is echter wel dat de traditionele rook-

houden. Een overzicht van de mogelijkhe-

vooral voor de leuk. Om anderen toegang

melder zo zn zwakke punten heeft. Als hij

den van IP-cameras vind je in het artikel

tot je huis te geven, kun je codes genereren

kapot is, merk je dat uiteraard pas als het

op pagina 52.

waaraan je een tijdvak kunt hangen. Zo

te laat is (want hij deed niets toen er brand

kun je dus aangeven dat de schilder (die je

was). Ten tweede is het altijd een crime om

Slimme sloten

in de gaten houdt via je IP-camera) tussen

die dingen uit te schakelen wanneer ze (al

Sleutels zijn eigenlijk maar onhandige din-

10 en 11 uur je huis in mag, maar dat zijn

dan niet terecht) afgaan en het keiharde

gen. Immers, als je een sleutel verliest, kan

code daarna verloopt. Dat geeft je veel meer

geluid zorgt nu niet bepaald voor de rust

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

49

BEVEILIG JE HUIS

Het gemak van de rookmelder, zonder de stress van de


traditionele apparaten.

Slimme alarmsystemen
geven je een stuk minder
stress, zelfs als ze afgaan.

SOMMIGE SLIMME
ALARMSYSTEMEN GEVEN EEN
STUK MEER RUST, OMDAT JE
VAN AFSTAND KUNT KIJKEN
WAT ER AAN DE HAND IS.

een code moet intoetsen om het systeem in

je afhankelijk van welk systeem je kiest

en uit te schakelen. En aan je lamschrikken

van afstand kunt kijken wat er aan de hand

wanneer dat alarm afgaat om vervolgens

is. Het alarmsysteem van Somfy (www.

(bij vals alarm) met je handen op je oren naar

somfy.nl) stelt je in staat om, wanneer je

het kastje te lopen en te hopen dat je in de

bijvoorbeeld op je werk zit, te controleren

stress de juiste code intoetst. Slimme alarm-

of je het alarmsysteem wel hebt ingescha-

waarin je helder kunt denken. Van dit soort

systemen geven een stuk meer rust, deels

keld. En zo niet, dan kun je dat met behulp

dingen heb je met een slimme rookmelder

omdat je ze op afstand kunt bedienen vanaf

van je smartphone alsnog doen. Wanneer

geen last. De Nest Protect bijvoorbeeld is

je smartphone en/of tablet, maar ook omdat

je ook de andere producten van het merk


aanschaft, kun je op afstand kijken wat er in

een slimme rook- en koolmonoxidemelder


die zichzelf regelmatig test om te controleren of hij nog naar behoren werkt (daar
krijg je dan een melding van op je mobiel).
Wanneer er daadwerkelijk een melding
is, wordt niet meteen het huis wakkergebruld, maar is het geluid eerst subtiel, met
wederom een melding naar je smartphone,
waarmee je het alarm met n druk op de
knop weer uit kunt zetten. Pas als er niet
wordt gereageerd, wordt het geluid steeds

De Apple
Watch is
prima te
gebruiken voor
thuisautomatisering,
maar wel
een gimmick.

je huis gebeurt (IP-camera), rolluiken op afstand sluiten, maar word je via het systeem
ook op de hoogte gesteld van bijvoorbeeld
het rookalarm. Extra interessant is de aanwezigheidssimulator, waarmee je lichten en
andere functies van het huis (zoals rolluiken) op gezette tijden kunt activeren zodat
het lijkt alsof je thuis bent. Voor de Somfy

APPLE WATCH

harder. Fantastisch is de manier waarop

Tijdens de introductie van de Apple Watch trakteerde Apple ons al even op de huisautomatise-

de Nest Protect samenwerkt met de Nest-

ringsmogelijkheden van de smartwatch. Je kunt je natuurlijk afvragen of het echt zoveel nuttiger is

thermostaat. Bij een koolmonixidemel-

dan het bedienen van bijvoorbeeld je alarmsysteem of deurvergrendeling via je smartphone, maar

ding wordt namelijk de ketel automatisch

feit is wel dat het heerlijk futuristisch voelt om even vanaf je pols te bekijken wie er precies voor de

uitgeschakeld. Je koopt de Nest Protect op

deur staat. Uiteraard wordt die technologie vooral geleverd door de apparatuur die je in huis hebt

www.nest.com/nl voor 119 euro.

hangen, de Apple Watch is slechts een doorgeefluik. Je moet er echter wel rekening mee houden
dat je beveiligingsapparatuur compatibel moet zijn met Apples HomeKit om ermee te kunnen

Alarmsysteem

werken. Dat gezegd hebbende zijn er natuurlijk ook genoeg smartwatches van concurrenten die

Als we aan alarmsystemen denken, denken

wl met andere apparatuur werken. Het is maar hoeveel geld je over hebt voor dit soort gimmicks.

we vaak aan een kastje bij de deur waarop je

Veiliger wordt het er niet per definitie van, cooler wel.

50

BEVEILIG JE HUIS

Strijkbout
aan laten
staan? Met
een slimme
stekker
schakel je
die op afstand uit.

De Fibaro Motion Sensor houdt je


huis in de gaten als het boze oog.

Alarmset Protexiom Plus betaal je 899 euro,

Motion Sensors

maar er zijn natuurlijk ook ontzettend veel

Net als veel technologien in dit overzicht,

oplossingen van andere fabrikanten.

zijn bewegingsmelders niet echt nieuw. Immers, wie kent niet de buitenlamp die aan-

HOE FIJN IS HET DAT DIE KOFFIE


VOOR JE KLAARSTAAT OP HET
MOMENT DAT JE JE HUIS BINNEN
KOMT WANDELEN?

Stekkers

springt op het moment dat er iemand voor

Zoals we al even hebben aangestipt onder

de voordeur staat. Maar echt slim zijn deze

kamer en houdt veranderingen bij. Wan-

het kopje rookmelders, heeft veiligheid

apparaten niet, het enige commando dat ze

neer er een dergelijke verandering wordt

natuurlijk niet alleen maar te maken met

kunnen geven is aan en uit. Slimme bewe-

gedetecteerd, kun je dat omzetten in een

inbrekers. Er zijn genoeg zaken in huis die

gingsmelders bieden veel meer mogelijkhe-

commando, zoals licht aan, muziek aan

onveilige situaties kunnen opleveren, en

den, omdat ze waarnemingen kunnen om-

(als schrikeffect of gewoon voor fijn thuis-

hoewel die vaak veroorzaakt worden door

zetten in commandos. Een indrukwekkend

komen), maar ook een stil alarm laten ver-

technologie, is het ironisch genoeg ook de

voorbeeld daarvan is de Fibaro Motion

zenden via een bericht aan je smartphone.

technologie die daar iets aan kan doen. Stel

Sensor, een prachtige futuristische sensor

Zo kun je je huis goed in de gaten houden

je bent op je werk en je bent bang dat je per

die eruitziet als een oog. De sensor is super-

zonder cameras te hoeven installeren. Met

ongeluk de oven of de strijkbout aan hebt

gevoelig, want hij houdt infraroodwaardes

een prijs van 59 euro is de Fibaro (www.fi-

laten staan of dat je die ene lamp op zolder

in de gaten om de aanwezigheid van een

baro.nl) niet echt duur, het enige nadeel is

die bloedheet wordt, hebt laten branden.

persoon te detecteren en meet daarnaast

dat je er een Fibaro Home Center voor moet

Uiteraard wil je voorkomen dat je huis in

licht, de temperatuur en de trillingen in een

aanschaffen, en die kost 279 euro.

vlammen opgaat, dus in de auto springen


dan maar? Met slimme stekkers is dat niet
nodig. De WeMo Switch van Belkin stelt

JIJ BLIJFT VERANTWOORDELIJK

je bijvoorbeeld in staat om met je smart-

Dat we zo op techniek kunnen bouwen en vertrouwen anno 2016 is natuurlijk fantastisch, maar er

phone apparaten in huis uit te schakelen.

kleeft natuurlijk ook wel een risico aan. Immers, technologie is niet onfeilbaar en dat is uiteraard

Dat werkt precies zo handig als het klinkt.

riskant wanneer je al je beveiligingsaspecten daaraan ophangt. Om die reden is het, eigenlijk net

Het enige nadeel? Een Wemo Switch kost

als met beveiliging op je computer, belangrijk dat je je gezond verstand blijft gebruiken. Oftewel:

vijftig euro (www.belkin.nl) en heeft maar

het heeft geen zin om een slimme lamp te gebruiken om te doen alsof je thuis bent, wanneer je

n stopcontact. Daar kun je in theorie na-

doodleuk op Facebook hebt geplaatst dat je op vakantie bent en je profiel niet goed dichtgetim-

tuurlijk een stekkerblok in steken, maar

merd hebt. Kortom, vertrouw op technologie, maar niet z veel dat je met je eigen gedrag het effect

dan schakel je dus wel in n keer een hele

van die technologie weer ongedaan maakt (zoals het vergeten om de batterijen van de rookmelder

reeks apparaten mee uit.

te vervangen).

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

51

TEST

I P - C A M E R A' S

De markt voor IP-cameras zit in de


lift, dat is wel duidelijk als je kijkt naar
de opkomst van de slimme, cloudgebaseerde exemplaren zoals de Nest
van Google en het Arlo-systeem van
NETGEAR. Wij hebben uitgezocht wat
er zoal te koop is in het betaalbare
segment en uiteraard ook welke de
beste zijn.
Sander Almekinders

Altijd een
oogje in
het zeil
IP- en cloudcameras
getest

en IP-camera is een handige

in het betaalbare segment (zon 200

toevoeging aan je thuis-

euro of minder) was die beeldkwa-

netwerk als je graag op de

liteit armzalig. Je kreeg met name

hoogte wilt blijven van het wel en

bij wat mindere lichtomstandighe-

wee in huis (of buitenshuis als je

den een bak ruis te zien, maar ook

een buitencamera hebt). Uiteraard

bij daglicht was de kwaliteit verre

is beveiliging van oudsher n van

van goed te noemen.

de belangrijkste gebruiksdoelen

Een tweede gebruiksdoel heeft

van dit type camera, simpelweg

niet zozeer te maken met het in de

omdat ze daar in het zakelijke seg-

gaten houden van je spullen, maar

ment voor worden gebruikt. Lange

van je huisgenoten, bijvoorbeeld

tijd waren cameras die hier echt

kinderen en huisdieren. Dat levert

geschikt voor waren overigens niet

regelmatig beelden op die het be-

bepaald bereikbaar voor de gemid-

waren zeker waard zijn. Dan heb-

delde consument, want ze waren

ben we het nog niet eens zozeer

erg duur. Je moest toch al richting

over bewijs bij eventuele beschul-

de 1000 euro gaan denken om een

digingen aan het adres van kinde-

apparaat te vinden dat een goede

ren of huisdieren, maar ook over

beeldkwaliteit leverde. Met name

het vastleggen van de leuke momenten. Denk hierbij aan een grappige situatie waarin een hond of kat
zich bevindt of iets soortgelijks van

je kinderen. Ook voor dit gebruik

INTERESSANTE MODELLEN

zijn beeldkwaliteit en -scherpte


uiteraard van cruciaal belang, iets

Zoals je in de tabel kunt zien, hebben we enkele tientallen IPcameras getest. De mogelijkheden van deze cameras zijn voor
het grootste gedeelte nagenoeg identiek, waardoor het niet
enorm zinvol is om alle apparaten afzonderlijk te bespreken. We
behandelen dus alleen enkele modellen die er op de een of andere manier uitspringen. Onderaan in de tabel vind je overigens
wel nog een cijfer voor de prestaties van alle cameras bij dag en
bij nacht, omdat dit een belangrijk selectiecriterium kan zijn.

52

Een professionele
camera is duurder
en vaak robuuster.

I P - C A M E R A' S

TEST

NEST CAM
De Nest Cam is de enige 1080p-camera uit de
test en dus zeker het apart vermelden waard.
Het is een cloudcamera en hij kan worden
gentegreerd met de andere producten van

Een professionele netwerkvideorecorder kan het beeld van


meerdere cameras verwerken en
opslaan.

Nest: de thermostaat en het rookalarm. Hij


werkt ook samen met Philips Hue, waarbij
de bewegingsdetectie van de camera aan de
lampen wordt gekoppeld, iets wat in onze er-

Met de betere NASen zoals die


van QNAP, Synology, NETGEAR
en ASUSTOR kun je beelden van
veel IP-cameras opnemen.

varing zeker nog niet foutloos werkt. Groot


nadeel is dat je heel erg weinig met de camera kan als je geen abonnement op de Aware-

wat dus lange tijd buiten het bereik

dienst neemt. De beeldkwaliteit is met name

van de wat kleinere beurs lag.

bij daglicht werkelijk uitstekend. Dankzij de


Full-HD-resolutie is er op de scherpte niets

Doorbraak

aan te merken en de kleurweergave is even-

Betaalbare IP-cameras zijn inmid-

eens uitstekend. De infrarood-leds die worden gebruikt voor het nachtzicht zijn echter

dels echter doorgebroken. Dat heeft


allereerst te maken gehad met de

Wifi is verder ook doorgebroken

opkomst van wifi als verbindings-

bij IP-cameras dankzij de overstap

methode. Als je een IP-camera in-

van mjpeg naar H.264 als videoco-

stalleert, dan moet je er al rekening

dec. Mjpeg staat voor motion jpeg,

mee houden dat je het netsnoer weg

oftewel een aaneenschakeling van

moet werken. Daarnaast nog een

(licht gecomprimeerde) jpegs. Deze

netwerkkabel wegwerken, is dan

manieren van encoderen levert een

vaak net wat teveel gevraagd, zeker

stream op die veel bandbreedte ver-

ook omdat die kabel uiteraard ook

eist en dus ook veel opslagcapaciteit.

aangesloten moet worden op een

Dat houdt onder andere in dat je ei-

router of switch. Als je de camera

genlijk niet boven VGA (480p) moet

een eind van de router of switch

gaan als resolutie als je de commu-

wilt installeren, moet je dus een

nicatie via wifi wilt laten verlopen.

kabel trekken, eventueel inclusief

Met H.264 is er veel meer compres-

boren door muren. We kunnen ons

sie mogelijk en behoren 720p en

voorstellen dat je dan nog eens goed

zelfs 1080p tot de mogelijkheden,

gaat nadenken of je dit wel echt wilt.

waarmee in ieder geval veel scher-

Let wel, een netwerkkabel kan

pere plaatjes en filmpjes te schieten

veiliger zijn voor de gegevens die de

zijn. Voor deze extra resolutie en

camera verstuurt: de communicatie

compressie is uiteraard ook meer re-

blijft dan immers binnen de vier

kenkracht nodig, maar dat is tegen-

muren van je huis. Dat is met wifi

woordig geen probleem meer.

niet krachtig genoeg, dus je kunt niet echt ver


kijken in het donker.

De voet van de
Nest Cam is magnetisch en kun je
dus op bijvoorbeeld
een metalen deurkozijn plakken.

uiteraard niet het geval. Als je zorgt


voor goede wachtwoorden voor je

In de cloud

thuisnetwerk en je cameras, hoeft

Een van de voornaamste verande-

wifi echter niet minder veilig te zijn.

ringen als het gaat om IP-cameras,

Als iemand kwaad in de zin heeft

is de opkomst van de cloudcamera.

en jouw thuisnetwerk op kan dank-

Google heeft de Nest Cam, Netgear

zij een zwak wachtwoord op de wifi

het Arlo-systeem, Logi(tech) de Cir-

van je router, dan maakt het in ieder

cle en dan zijn er ook nog de (in dit

geval niet meer uit of je camera be-

segment) minder bekende namen

kabeld of draadloos is verbonden.

zoals onder andere Spotcam,

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

53

TEST

I P - C A M E R A S

Netatmo en Withings die cloud-

getest, is zestig dagen bij de Arlo-ca-

LOGI CIRCLE

cameras op de markt brengen. Dit

mera van Netgear. Die heeft ook de

De Circle is het tweede product van Logi, de qua-

type camera wordt gekenmerkt

langste retentie van data zonder dat

si-populaire naam die Logitech heeft bedacht

door de continue koppeling met de

je betaalt, namelijk zeven dagen.

voor een deel van zijn producten. Het is wel

cloud. Niets wordt lokaal opgesla-

Nest en Spotcam houden het op

meteen een erg goede camera. De beeldkwaliteit

gen en er wordt in de meeste geval-

maximaal dertig dagen bij betaling,

is overdag goed en scherp, al valt op dat hij wat

len continu opgenomen op servers

waarbij de bedragen kunnen oplo-

last heeft met heldere lichtbronnen, bijvoor-

van de fabrikant. De beschikbare

pen tot honderden euros per jaar.

beeld invallend licht door het raam of een felle

opslagcapaciteit op de servers vari-

Een cloudcamera bedien je in de

lamp. Dat zorgt voor overbelichting in delen

eert per camera/merk, maar voor-

regel met behulp van een app en

van de weergave. Het nachtzicht van de Circle

alsnog is ongelimiteerde opslag niet

je hebt er een account voor nodig,

is heel erg goed. Verder valt op dat de camera

mogelijk. Daarnaast zit er bij vrijwel

omdat je moet inloggen op de ser-

een zeer gevoelige microfoon heeft. Die kan let-

alle fabrikanten een addertje onder

vers in de cloud waar je bestanden

terlijk een speld horen vallen. De gentegreerde

het gras in de vorm van een abonne-

zijn opgeslagen. Bij veel van de ap-

accu maakt het mogelijk om de camera van zijn

ment dat je af moet sluiten om bij je

paraten is ook een webinterface be-

voet af te halen en er maximaal drie uur continu

geschiedenis te kunnen. Bij de Nest

schikbaar. Van de door ons geteste

mee te streamen. Qua software valt de Day Brief

Cam is dat het meest rigide doorge-

apparaten moet alleen de Logi Cir-

op, een samenvatting van de dag in n minuut.

voerd. Daar kun je helemaal niets

cle dit missen. Qua instellingsmo-

Jammer genoeg kun je de tijd die het fragment

terugkijken zonder abonnement op

gelijkheden hoeft een cloudcamera

duurt niet zelf aanpassen, dus je moet het hier-

Nest Aware. Belkin bewandelt een-

niet beperkter te zijn dan een tra-

mee doen. Qua mogelijkheden is het in het alge-

zelfde route. Bij Spotcam krijg je een

ditionele IP-camera overigens, met

meen beperkt gehouden door Logi.

dag gratis, evenals bij de Circle. Die

uitzondering dan uiteraard van de

laatste biedt vooralsnog overigens

instellingen die te maken hebben

geen langere houdbaarheid aan, bij

met waar je fotos en videos ge-

Spotcam kan dat wel. De maximale

maakt met de camera opslaat.

retentie die wij zijn tegengekomen

Een cloudcamera is in onze erva-

bij de apparaten die we hebben

ring eenvoudiger te installeren dan

Cloudcameras
zoals de Nest Cam
brengen niet zelden
verborgen kosten
met zich mee. In
het geval van de
Nest kun je er eigenlijk niets bijzonders mee zonder
een abonnement af
te nemen.

JE CAMERA BEVEILIGEN
Misschien is het een open deur, maar een IP-camera moet je
goed beveiligen! Meestal is zon camera voorzien van een simpel
standaardwachtwoord en niet iedereen neemt de moeite om

BEST
GETEST
JANUARI/FEBRUARI
2016

dit aan te passen. Er zijn websites, zoals www.insecam.org, die


de streams van onvoldoende beveiligde cameras oppikken en
op internet beschikbaar maken. Daar wil jij niet tussen staan!
Verander dus altijd de standaard inloggegevens, ook als de camera daar zelf niet om vraagt. Via www.tiny.cc/radarip kun je een
uitzending van Radar over dit onderwerp online terugkijken.

54

Met de Circle zet Logi meteen een uitstekende camera in de markt. Op dit moment is hij alleen nog
wat beperkt qua functionaliteit.

I P - C A M E R A' S

TEST

CAMERA ALS BEVEILIGING


De noodzaak voor een basisstation maakt
de Netgear Arlo een vrij prijzig product bij
aanschaf.

En van de gebruiksdoelen van een IP-camera is uiteraard beveiliging. Toch is het goed om je te realiseren dat een camera alleen
niet voldoende is om van een gedegen beveiliging te kunnen
spreken. Daarvoor zijn zaken zoals sensoren op deuren en ramen,
een sirene en rookmelders ook van belang. Het is het samenspel
van al deze onderdelen dat ervoor zorgt dat je kunt spreken van
een beveiligingssysteem. Met alleen een camera ben je bijvoorbeeld altijd te laat als er ingebroken wordt, terwijl sensoren
gekoppeld aan een sirene preventief kunnen werken.

een traditioneel model. Daar loop

gentegreerde

je nog weleens tegen installatie-

sluiting, waar je bestanden naar

problemen aan, zoals het niet kun-

weg kunt schrijven. Je kunt er daar-

nen vinden van de camera door de

naast ook voor kiezen om de bestan-

app. Het feit dat er maar n plek

den ergens in je thuisnetwerk op te

is waar je beelden op kunt slaan,

slaan, bijvoorbeeld op een NAS.

zorgt ervoor dat je je daar ook niet

Native ondersteuning wordt in de

druk om hoeft te maken. Als we het

regel niet geboden voor cameras

in tijd moeten uitdrukken, dan ben

in dit segment door NASen van bij-

je met de installatie van een cloud-

voorbeeld Synology of QNAP, maar

camera vaak al binnen 1 2 minu-

via het universele Onvif-protocol

ten klaar, terwijl dat bij een tradi-

kan er wel degelijk een koppeling

tioneel model over het algemeen 5

gemaakt worden tussen camera en

minuten of langer duurt. Voor het

NAS. Opnemen op een NAS is dan in

benaderen van een cloudcamera

ieder geval mogelijk, al kun je van-

en de opgeslagen data maakt het

uit de NAS vaak niet veel doen met

Het Arlo-systeem van Netgear verdient speciale

niet uit waar je bent. Dat is natuur-

de camera.

aandacht hier, omdat het volledig draadloos is.

lijk het voordeel van de cloud.

NETGEAR ARLO

microSD-kaartaan-

Dit type camera is vanaf buiten


het eigen netwerk niet zo eenvou-

Deze cameras werken op batterijen. Die gaan


volgens Netgear zon zes maanden mee voor ze

Traditionele IP-camera

dig te benaderen als een cloudca-

vervangen moeten worden. Het zijn overigens

Er is op dit moment zeker nog wel

mera. Om dit wel te kunnen moet

wel vrij prijzige batterijen. Voor een setje ben je

markt voor traditionele IP-cameras,

je zelf de nodige zaken instellen.

toch al snel meerdere tientjes kwijt. De camera

al was het maar omdat er haast lijkt

Denk hierbij aan het openzetten

maakt niet rechtstreeks verbinding met je eigen

te zijn afgesproken dat de prijs voor

van poorten in je router of het in-

wifi, maar met zn eigen basisstation. Dat laatste

een cloudcamera 199 euro is, nog

stellen van de cloudservice van je

zou binnenkort moeten gaan veranderen, als er

exclusief eventuele extra abonne-

NAS, zodat je vanaf buiten je net-

een versie van de R7000 Nighthawk-router op

mentskosten. Daar zit dus nog de no-

werk kunt zien welke opnames zijn

de markt komt die dit basisstation ingebouwd

dige ruimte onder, ruimte waar fa-

gemaakt. Bij de Foscam-cameras is

heeft. Hoe dan ook maakt de noodzaak van een

brikanten zoals D-Link, Eminent en

het mogelijk om een P2P-verbin-

basisstation de aanschaf van dit systeem vrij

Foscam gretig gebruik van maken.

ding op te zetten tussen camera en

prijzig. De beeldkwaliteit van deze cameras is

Het aanbod van dit type cameras is

het apparaat waarmee je verbin-

goed, zowel bij dag als nacht. Audio ontbreekt

inmiddels zeer uitgebreid en divers,

ding wilt maken met de camera

echter jammer genoeg, omdat dit te veel stroom

ook in de wat lagere prijsklasse.

in kwestie. Dan omzeil je in ieder

verbruikt volgens Netgear. De camera neemt ui-

Houd je graag de volledige controle

geval het gedoe met poorten open-

teraard niet continu op, omdat dit de batterijen

over wat je cameras opnemen, dan

zetten, omdat P2P-poorten door

zo leeg zou trekken. Netgear biedt standaard een

zijn dit soort cameras een stuk ge-

routers in de regel automatisch

ruime zeven dagen gratis opslag aan, met een li-

schikter dan cloud-gebaseerde mo-

opengezet worden op het moment

miet van 1 GB.

dellen. Vaak is er voorzien in een

dat er een verzoek komt.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

55

TEST

I P - C A M E R A S

FOSCAM C1 EN FI9826P
Foscam is samen met D-Link zonder twijfel de

Mensen en zinnen

grootste naam in de markt voor betaalbare IP-

Of je beter kunt kiezen voor een cloudcamera of een gewone

cameras. Dat is niet alleen te danken aan de re-

IP-camera, hangt vooral af van hoe belangrijk je het vindt

latief lage prijs voor de producten, ze zijn ook ge-

waar de bestanden opgeslagen worden. Qua mogelijkheden

woon goed. Dat bewijst het merk ook met de C1

ontlopen ze elkaar niet noemenswaardig. Wil je de beelden

en FI9826P. Qua beeldkwaliteit zijn ze nagenoeg

per se lokaal hebben en wil je niet iedere dag al je bestanden

identiek, met uitstekende prestaties bij daglicht

handmatig van de cloudservers downloaden naar je thuisnet-

en eveneens zeer goed nachtzicht. Bij het nacht-

werk, dan is een gewone IP-camera de beste keuze. Houd er

zicht is het enige puntje van kritiek de mate van

dan wel rekening mee dat je wat verstand moet hebben van

processing die is toegepast, waardoor er hier en

hoe dit soort apparaten werken om ze optimaal in te regelen.

daar vegen op de weergave zitten. De mogelijk-

Maak je het jezelf het liefst zo gemakkelijk mogelijk en maakt

heden van de webinterface zijn ook nagenoeg

het je niet uit waar de bestanden staan, dan is een cloudca-

identiek en voor apparaten in deze prijsklasse erg

mera de beste optie. Besef wel dat niet alleen de aanschafprijs

uitgebreid. De FI9826P valt verder op doordat hij

relatief hoog is, maar dat je de opnames niet oneindig kunt

op afstand horizontaal en verticaal bediend kan

bewaren. Je moet de interessante beelden alsnog zelf down-

worden, het zogeheten pannen en tilten. Daar-

loaden. Je hebt echter helemaal geen kennis van netwerken

naast beschikt hij over 3x optische zoom, waar-

nodig om cloudcameras te installeren en te gebruiken.

mee je het beeld dichterbij kunt halen zonder dat


je resolutie en scherpte verliest.

SPECIFICATIES
CLOUDCAMERA
Logi

BEST
GETEST

BEST
GETEST

Nest

Netgear

Spotcam

Belkin

Foscam

Foscam

Circle

Cam

Arlo Smart Home HDcamera Single Pack

HD Cloud

F7D7602

FI9826P Black

C1

Gemiddelde prijs

199,-

199,-

244,99 (incl. basisstation)

178,-

149,-

160,-

72,-

Maximale (optische)
resolutie beeldopname

1280 x 720

1920 x 1080

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 960

1280 x 720

Bedraad netwerk (LAN)

Draadloos netwerk

Infrarood-leds

Muur/plafondbevestiging

Gemotoriseerde
draaifunctie

Two-way audio

Aansluiting externe
microfoon

Aansluiting externe
luidspreker

Bewegingsdetectie

PIR-sensor

Audiodetectie

Diafragma lens

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

f2,4

f1,8

f1,8

Groothoek

135 graden

130 graden

110 graden

110 graden

95 graden

115 graden

115 graden

Ftp-ondersteuning

H.264-codec

Oordeel

Oordeel dagzicht
Oordeel nachtzicht

56

REDACTIE
TIP

I P - C A M E R A' S

REDACTIE
TIP
JANUARI/FEBRUARI
2016

TEST

Conclusie
Als je op zoek bent naar een betaalbare IP-camera, dan heb je
de keuze uit een cloud-gebaseerd model of eentje die lokaal
beheerd wordt. In dit artikel hebben we de voor- en nadelen
besproken van beide soorten. De Nest Cam en de Logi Circle
strijden wat ons betreft om de titel Best Getest bij de cloudca-

BEST
GETEST

meras. Kijkend naar de prestaties en de mogelijkheden die je

JANUARI/FEBRUARI
2016

ons betreft met deze titel vandoor. Bij de lokale cameras kun

hebt zonder dat je extra investeert, gaat de Logi Circle er wat


je niet om Foscam heen. De FI9826P biedt vrijwel alles wat je

De Foscam
FI9826P heeft
alles wat je als
gebruiker maar
zou kunnen
wensen, inclusief pan, tilten
n zoomen.

nodig kan hebben als je een IP-camera in huis wilt plaatsen,


en koppelt dit aan een uitstekende beeldkwaliteit. Hij gaat er
dus vandoor met het predicaat Best Getest in deze categorie.
Ga je voor de beste prijs-kwaliteitsverhouding, dan kom je

Foscam laat met de C1 zien dat


een goede IP-camera niet duur
hoeft te zijn.

eveneens bij Foscam uit, en wel bij de C1. Dat is dus de Redactie Tip. Deze onderscheiding reiken we niet uit voor de cloudcameras, simpelweg omdat daar geen betaalbaar alternatief
voorhanden is.

TRADITIONELE IP-CAMERA
D-Link

Edimax

Eminent

D-Link

Eminent

Foscam

Smartwares

D-Link

DCS-855L

IC-3140W

EM6225

DCS-5222L

EM6250HD

Fosbaby Green

C723IP

DCS-2132L

192,-

121,-

99,-

182,-

153,-

109,-

129,-

136,-

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 800

1280 x 720

1280 x 720

1280 x 720

f2,2

n.b.

n.b.

f1,9

f2,4

f1,8

n.b.

f2,0

85 graden

78 graden

70 graden

115 graden

66 graden

90 graden

90 graden

66 graden

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

57

Een abonnement
dat precies bij
jouw wensen past!

Bij Computer!Totaal kun je nu zlf bepalen hoe je


jouw abonnement wilt hebben. Betaal je liever in
n keer voor het hele jaar, per halfjaar of doe je dit
liever maandelijks? We hebben drie abonnementsvormen. Kies zelf jouw ideale variant.

EEN JAAR LANG


12 edities Computer!Totaal
( 5,58 per editie)
voor maar

67,-

inclusief gratis special

t.w.v. 9,95

VOORDELIGSTE KEUZE

EEN HALFJAAR LANG


6 edities Computer!Totaal
( 6,04 per editie)
voor maar

36,25

IEDERE MAAND
Een editie Computer!Totaal
per maand
voor maar

6,20

uze
Meest flexibelzeegbke
aar)
(maandelijks op

Regel het direct op

www.computertotaal.nl/abonneren

Lees gratis
op je tablet,
smartphone
en pc!

BRENG MEER PLEZIER IN JE HUIS

BRENG
MEER PLEZIER
IN JE HUIS
Films, games en muziek
Een slim huis moet natuurlijk ook leuk zijn om in
te wonen. Als het om entertainment gaat, zijn
er genoeg interessante dingen te bedenken:
gameconsoles die je in je netwerk kunt integreren, een karaokesysteem met je smartphone als middelpunt of een piano die liedjes
kan spelen van internet.
Richard Veenstra

60

BRENG MEER PLEZIER IN JE HUIS

De Apple TV is onlangs
vernieuwd en heeft een
heleboel apps aan boord
om films, tv-series en
webinhoud te kijken, of
games te spelen.

De Chromecast is een goedkoop apparaatje dat je in je


televisie steekt.

Met een multiroomoplossing van Sonos


(of andere merken
zoals Teufel en
Raumfeld) kun je
in elke ruimte naar
dezelfde muziek
luisteren, dan wel
voor verschillende
vertrekken andere
muziek uitzoeken.

ls je het over slim entertain-

Miracast gebruiken, dit wordt onder an-

ment in je huis hebt, denk je al

dere door Windows Phone en Android

snel aan muziek in meerdere

ondersteund.

ruimtes afspelen of films via een thuisnetwerk op verschillende apparaten af spe-

Muziek in alle ruimtes

len. Maar er zijn meer interessante dingen

Een stapje verder dan inhoud naar je tv

te bedenken, in dit artikel lees je een paar

streamen, is het meenemen van muziek

leuke opties.

door je gehele huis. Hier stream je niet

HEB JE GEEN SLIMME TELEVISIE,


DAN KUN JE ALTIJD EEN KASTJE
ZOALS DE APPLE TV OF DE
GOOGLE CHROMECAST AAN JE
TV HANGEN EN HIER INHOUD
NAARTOE STREAMEN.

simpelweg muziek naar n bepaalde ont-

in je woonkamer en in de badkamer van

Draadloos media streamen

vanger, maar kun je geluid naar verschil-

dezelfde muziek genieten. Omdat het sys-

Er is al veel over geschreven: draadloos

lende ontvangers sturen. Stel dat je een

teem de muziek perfect synchroon in alle

genieten van films en muziek op je nor-

album op Spotify in je huiskamer luistert

ruimtes afspeelt, kan het wel een kleine

male of slimme televisie is erg gemakke-

en je wilt de rest van het album horen ter-

vertraging opleveren. Dit betekent dat

lijk en fijn! Heb je een smart-tv, dan kun

wijl je in bad ligt. Er is een aantal aanbie-

als je op de afspeelknop op je smartphone

je vaak direct vanaf je iPad met AirPlay of

ders die hier oplossingen voor aanbiedt,

tikt, het een seconde kan duren voor de

met een Android-toestel via bijvoorbeeld

maar weet wel dat dit soort oplossingen

muziek over de luidsprekers klinkt. Met

DLNA inhoud streamen. Heb je geen slim-

niet goedkoop zijn. Je moet in alle vertrek-

de app kun je zelfs in verschillende ver-

me televisie, dan kun je een kastje zoals

ken waar je naar de muziek wilt kunnen

trekken andere muziek afspelen. Verge-

de Apple TV of de Google Chromecast aan

luisteren luidsprekers installeren. Deze

lijkbare multiroom-systemen zijn samen

je tv hangen en hier inhoud naartoe stre-

hebben een wifi-ontvanger aan boord

te stellen met producten van bijvoorbeeld

amen. Vanaf een laptop kun je overigens

en je kunt ze dan ook eenvoudig via een

Teufel Raumfeld of Denon HEOS.

ook inhoud naar een tv streamen. Als je

app op je smartphone of tablet aansturen.

een nieuwere pc met ten minste Win-

Een bekende fabrikant van zon systeem

Spelcomputers

dows 8.1 hebt, dan kun je via WiDi een

is Sonos. Je kunt in elke kamer een So-

De meeste mensen hebben een gamecon-

draadloos scherm zoals een smart-tv als

nos-luidspreker installeren en via de app

sole als een PlayStation, Xbox of Wii ge-

weergavemedium selecteren. Hiervoor

kiezen op welke luidsprekers de muziek

woon direct op de televisie in de woonka-

kijk je bij Apparaten / Projecteren / Een

moet worden weergegeven. Een andere

mer aangesloten. Maar als je in meerdere

draadloos beeldscherm toevoegen. Voor

mogelijkheid is om muziek op meerdere

ruimtes toegang tot je spelcomputer wilt

mobiele apparaten kun je ook de software

luidsprekers weergeven, zo kun je dus

hebben, dan is dit in een aantal gevallen

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

61

BRENG MEER PLEZIER IN JE HUIS

Met de app Red Karaoke heb je


een uitgebreid karaokesysteem
in huis, zeker als je de inhoud
via AirPlay of Chromecast naar
je televisie streamt.

Een Yamaha-Disklavier
lijkt op een normale
vleugel, maar door de
gemotoriseerde toetsen
en pedalen kan hij veel
meer.

De PlayStation TV sluit je
op een tweede televisie
in huis aan. Via je netwerk kun je vervolgens
op deze televisie games
van je PlayStation elders
in huis afspelen.

HEB JE EEN XBOX ONE EN EEN


PC OF TABLET MET WINDOWS
10, DAN KUN JE GAMES VAN JE
XBOX NAAR JE PC OF SURFACETABLET STREAMEN.

aangeven dat je de game-streamingfunctie

kopen, kun je ook met een app een kara-

wilt toestaan. In de Xbox-app in Windows

okesysteem creren. De app Red Karaoke

10 verbind je de pc met de Xbox. Sluit je

is beschikbaar voor zowel iOS als Android

Xbox-controller met een usb-kabel aan op

en de nummers kun je gemakkelijk naar

je tablet of pc en je kunt de game spelen.

bijvoorbeeld een Chromecast of Apple TV


streamen. De database kent meer dan 70

Karaoke

duizend liedjes, maar om toegang tot al

ook mogelijk. PlayStation-gebruikers kun-

Karaoke is een leuke manier om een

deze liedjes te krijgen, moet je wel een be-

nen een klein kastje genaamd PlayStation

avond met vrienden door te brengen en de

taald abonnement nemen.

TV aanschaffen. Je sluit het kastje op een

meeste systemen kun je via een app op je

tweede televisie ergens anders in huis aan

smartphone of tablet makkelijk bedienen.

Muziekinstrumenten

en vervolgens meld je het apparaat op het-

Bovendien kunnen deze systemen dankzij

Als je geen geweldige zanger bent, kun je

zelfde netwerk als je PlayStation aan. Door

een gentegreerde wifi-ontvanger updates

altijd nog voor een slim muziekinstrument

middel van de functie Remote Play heb je

ontvangen en nieuwe liedjes van internet

nu bijvoorbeeld vanuit de slaapkamer toe-

downloaden. Je kunt een los karaokesys-

gang tot de PlayStation in de woonkamer.

teem kopen, in de vorm van een harde

De PlayStation TV heeft nog andere func-

schijf die je met een HDMI-kabel aan je

ties overigens, zo ondersteunt het kastje

televisie kunt hangen, maar veel thuis-

PlayStation Now. Hiermee heb je toegang

bioscoop-systemen hebben ook een kara-

tot veel oude PlayStation-spellen die via

okefunctie. Als je geen speciaal kastje wilt

de cloud worden gestreamd. Je hebt hiervoor geen PlayStation nodig, maar wel
een abonnement op de dienst. Wanneer

BLUETOOTH-SPEAKERS

PlayStation Now in Nederland uitkomt, is

Om muziek in verschillende vertrekken te kunnen luis-

nog niet helemaal duidelijk, waarschijnlijk

teren, kun je ook voor een simpelere oplossing kiezen.

wordt dit in het voorjaar van 2016. Heb je

Een goedkope bluetooth-luidspreker hoeft maar een

een Xbox One en een pc of tablet met Win-

paar tientjes te kosten en via het instellingenmenu op

dows 10, dan kun je games van je Xbox naar

je smartphone stream je gemakkelijk muziek naar de

je pc of Surface-tablet streamen. Op je Xbox

luidspreker. Het synchroniseren van muziek naar twee

One moet je bij de systeeminstellingen

luidsprekers is met deze goedkope optie niet mogelijk.

62

In het instellingenmenu van je smartphone


selecteer je de naam van de bluetoothluidspreker waar je de inhoud naar toe wilt
sturen.

BRENG MEER PLEZIER IN JE HUIS

Lego Dimensions
verkleint het gat
tussen een virtuele game en echte
bouwsteentjes.

kiezen. Met een simpele dongel kun je je

op te nemen. Je docent kan een stuk op

Yamaha-piano of -keyboard met je iPho-

de piano spelen en je kunt het later pre-

ne of iPad laten communiceren. Yamaha

cies laten weergeven op de piano. Je ziet

heeft een paar goede apps beschikbaar, zo

hierbij de toetsen bewegen en de pedaal-

kun je interne geluiden van je keyboard

bewegingen zijn exact hetzelfde als toen

veranderen met de app Sound Controller

je docent het speelde.

of kun je de instellingen van je digitale

LEGO IS AAN EEN WARE


OPMARS BEZIG EN DE
BEROEMDE STEENTJESBOUWER
LAAT HET NIET ALLEEN BIJ HET
BOUWEN VAN TRADITIONELE
HUIZEN, AUTOS EN
VLIEGTUIGEN.

piano met de app Digital Piano Control-

Lego

ler gemakkelijk wijzigen. Yamaha heeft

Lego is aan een ware opmars bezig en de

ook een speciale serie digitale pianos, de

beroemde steentjesbouwer laat het niet

Disklavier. Deze piano heeft gemotori-

alleen bij het bouwen van traditionele

seerde toetsen en kan liedjes naspelen die

huizen, autos en vliegtuigen. Lego Mind-

naar het geheugen zijn gedownload. Dit

storms bestaat een paar jaar en is een

is ook handig als je bepaalde nummers

robotica-pakket voor kinderen n volwas-

wilt leren spelen. Met behulp van de Dis-

senen. Je bouwt apparaten, voertuigen of

klavier Controller-app kun je liedjes een-

mechas en kunt deze via je computer pro-

voudig naar je piano zenden. Het is met

grammeren. Naast normale Lego Technic-

heb je ook de beschikking over echte Lego-

de piano ook mogelijk om een uitvoering

onderdelen heb je

steentjes en -figuren. Deze plaats je tijdens

bovendien de beschikking over sensoren


en motoren. Via bluetooth kun je vervolBestuur je
LG-televisie
met behulp
van de
LG TV
Remoteapp.

gens je creatie besturen met je smartphone. Een nieuwe productlijn van Lego heet
Dimensions en is gericht op game-fanaten.
Het gaat hier om een game voor PlayStation, Xbox en Wii. Naast het virtuele spel

de game op het meegeleverde Toy Pad.


Tijdens het spel moet je bepaalde dingen

AFSTANDSBEDIENING

bouwen of poppetjes op de Toy Pad zetten.


Je hebt in ieder geval het Lego Dimensi-

Je kunt je smartphone of tablet als afstandsbediening voor je

ons Starter Pack nodig en een compatibele

normale televisie of smart-tv gebruiken om bijvoorbeeld snel

spelcomputer, daarna kun je verschillende

naar Netflix-films te zoeken. Welke app voor jou interessant

add-on-packs aanschaffen. Lego heeft een

is, hangt af van je televisie, eventuele randapparatuur als een

aantal leuke licenties binnengehaald en in

Chromecast of Apple TV en wat voor smartphone of tablet je

de Dimensions-packs vind je voorwerpen

gebruikt. Enkele apps zijn Apple Remote, Samsung SmartView,

en figuren uit bekende series en films als

Panasonic TV Remote en LG TV Remote. Voor meer informatie

Doctor Who, Batman, The Simpons, Scoo-

kijk je het beste op de website van de fabrikant van je televisie.

by Doo en natuurlijk The Lego Movie.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

63

DOMOTICA

1 0 M I S V E R S TA N D E N & A N T W O O R D E N

10

misverstanden
& antwoorden

Domotica klinkt veelomvattend en ingewikkeld. Tot voor


kort waren die twee ideen
ook zeker waar. Het is dus
niet gek dat er veel misverstanden rondom domotica
leven. Wij proberen tien
misverstanden uit de wereld
te helpen.
Jeroen Boer

DOMOTICA KAN ALLEEN IN EEN NIEUW HUIS.


In het geval van een bedraad

bedrade infrastructuur om

systeem zoals KNX is dat in-

slimme

derdaad het geval. Voor een

heel je huis te plaatsen. Een

dergelijk systeem moeten

kleine uitdaging is natuur-

er communicatiedraden ge-

lijk nog steeds dat bijvoor-

trokken worden vanuit een

beeld een lamp niet vanzelf

centraal punt naar alle scha-

draadloos te besturen is. In

kelaars, lichtpunten, stop-

het geval van lampen kun

contacten etc. Dat is vrijwel

je kiezen voor lampen die

onmogelijk in een bestaand

zelf draadloze technologie

huis met een al aangelegde

hebben

elektrische installatie. Ge-

Hue, of je kunt draadloze

lukkig is er tegenwoordig

ontvangers van bijvoorbeeld

draadloos heel veel moge-

KlikAanKlikUit of Z-Wave

lijk. Dankzij draadloze stan-

inbouwen of koppelen aan

daarden als wifi, bluetooth,

je lampen. Bedrading door

KlikAanKlikUit, Z-Wave en

je muren trekken is in ieder

ZigBee (zie pagina 22) ben

geval niet meer nodig.

apparatuur

ingebouwd

door

zoals

je niet afhankelijk van een

Domotica
brengt een
hoop gemak in
je huis, maar
de keerzijde is
dat veel zaken
verbonden zijn
met internet.

64

JE KUNT MET DOMOTICA NIET KLEIN BEGINNEN.


Domotica klinkt groots en

huis in te stellen. Zo kom je

vanuit het verleden kennen

altijd in een warm huis thuis.

we vooral indrukwekkende

Ook voor andere oplossin-

systemen waarbij een huis

gen zoals slimme verlichting

in n keer volledig geau-

hoef je niet per se een alom-

tomatiseerd is. Gelukkig is

vattend

dat dankzij de opkomst van

te creren. Dankzij apps op

smartphones

langer

de smartphone is je smart-

nodig. Je kunt precies bepa-

phone al een centrale be-

len wat jij wel en niet wilt. Zo

diening. Wel zul je dan voor

kun je alleen je verlichting, je

ieder product een andere

thermostaat of je multiroom-

app moeten gebruiken. Heb

muzieksysteem automatise-

je wat losse oplossingen, dan

ren. Een slimme thermostaat

is het later vaak wel mogelijk

is bijvoorbeeld een eenvou-

om deze producten alsnog

dige oplossing om de tempe-

te koppelen in een alomvat-

ratuur ook vanaf buiten je

tend domoticasysteem.

niet

domoticasysteem

1 0 M I S V E R S TA N D E N & A N T W O O R D E N

DOMOTICA

Zorg altijd voor een


wandschakelaar,
bediening met alleen een app wordt
al snel vervelend.

DOMOTICA IS SIMPEL.
Er zijn allerlei startpakket-

simpel, maar om cht iets

ten te koop, bestaande uit

met een domotica-systeem

bijvoorbeeld een controller,

te kunnen doen, moet je

sensoren en stekkerscha-

een goed plan maken om te

kelaars. Dergelijke pakket-

weten wat je nodig hebt om

ten kosten al snel een paar

de door jou gewenste situatie

Het leuke van slimme ver-

eerst ook nog moet zoe-

honderd euro, maar echt

aan te sturen. Ook als je qua

lichting is dat je via een app

ken, wordt het al snel on-

veel kun je er nog niet mee.

hardware alles voor elkaar

precies kunt bepalen welke

werkbaar. Zorg dus zeker

Je kunt hooguit enkele lam-

hebt, ben je er nog niet. Je

lampen

branden.

voor lichtschakelaars als

pen (automatisch) bedienen.

zult ieder domotica-systeem

Ermee spelen is superleuk,

je slimme verlichting hebt.

Je ontkomt er dan ook bijna

moeten

programmeren.

maar we kunnen maar

Philips Hue dat wij thuis

niet aan om er componen-

Hoewel dat dankzij scena-

n ding zeggen en dat is

gebruiken, werd pas echt

ten zoals stekkerschakelaars,

rios gebaseerd op IFTTT (als

dat een lamp die je alleen

handig nadat we ook scha-

wandschakelaars, sensoren

dit dan dat) niet heel moei-

met je smartphone kunt

kelaars op de muur beves-

enzovoort bij te kopen en

lijk is, zul je wel goed moeten

bedienen, heel onhandig

tigden. Zo gaat met n

aan te sluiten op je domotica-

nadenken over hoe je dingen

is. Je moet de smartphone

druk op de knop alle ver-

systeem. Het begin lijkt dus

aan elkaar koppelt.

eerst unlocken, waarna je

lichting aan en kunnen we

de lamp pas kunt bedie-

de app vervolgens gebrui-

nen. Dat is al omslachtig als

ken voor alle leuke dingen

je je smartphone in je zak

zoals speciale scnes met

hebt. Als je je smartphone

kleuren of gedimd licht.

BEDIENING VAN VERLICHTING IS OMSLACHTIG.

hoe

DOMOTICA IS GEVAARLIJK.
Domotica brengt een hoop

domotica-producten

gemak in je huis, maar de

beveiligd

keerzijde is dat veel zaken

WeMo-producten bleken bij-

verbonden zijn met internet.

voorbeeld relatief eenvoudig

In potentie kan iedereen dat

te hacken. Nu is het vervelend

Een slimme thermostaat

neemt die ruimte als uit-

verkeer afluisteren. In het

als iemand je lampen kan be-

kun je dankzij een app

gangspunt. Wat natuurlijk

geval van kant-en-klare op-

dienen, het is veel erger als

overal bedienen, dus ook

wel kan, is op het moment

lossingen loopt het verkeer

je bespioneerd kunt worden.

vanaf de zolder of vanuit

dat je het koud hebt in je

bovendien over servers (de

Dat is geen onrealistisch sce-

de kelder. Het lijkt dan ook

slaapkamer, de thermostaat

cloud) van de aanbieder van

nario. Veel IP-cameras zijn

logisch om te veronderstel-

in de woonkamer via je

het

Fabrikanten

berucht om hun vaak niet

len dat je met een slimme

smartphone hoger zetten.

beloven dat deze commu-

al te veilige installatieproce-

thermostaat

voortaan

De radiator in je slaapkamer

nicatie veilig en versleuteld

dure, waardoor beelden een-

overal in huis de tempera-

wordt dan uiteraard warm,

verloopt en dat gegevens

voudig vanaf internet voor

tuur kunt regelen. Helaas

maar in de woonkamer

niet geanalyseerd worden.

iedereen te bekijken zijn. Let

is dat niet het geval en kun

wordt het vervolgens heel

Je kunt bijna niet anders dan

bij IP-cameras dus zeker goed

je niet voor iedere kamer de

warm. Een oplossing is een

daarop

product.

waren.

slecht
Belkins

DANKZIJ EEN SLIMME THERMOSTAAT KAN IK


OVERAL IN HUIS DE TEMPERATUUR BEPALEN.

want

op of in ieder geval de bevei-

temperatuur

afzonderlijk

geavanceerder systeem met

dit nagaan is erg lastig. Toch

liging van de fabrikant wel

bepalen. De slimme ther-

zoneverwarming, zoals Ho-

is al gebleken dat bepaalde

ingeschakeld is.

mostaat hangt net als een

neywells EvoHome dat met

normale thermostaat nog

aanstuurbare thermostaat-

steeds op n plek, en het

kranen per ruimte werkt.

vertrouwen,

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

65

DOMOTICA

1 0 M I S V E R S TA N D E N & A N T W O O R D E N

ALS INTERNET UITVALT, VALT OOK DE


VERWARMING UIT.
EEN SLIMME THERMOSTAAT BESPAART ENERGIE.

De grootste verandering van

doorgeven aan de ketel. Zo

een slimme thermostaat ten

kun je de temperatuur wij-

Een slimme thermostaat is

of met een programma lager,

opzichte van een normale

zigen of de thermostaat uit-

doorgaans niet goedkoop,

dan zul je geen energie gaan

klokthermostaat is dat je

zetten. Soms loopt ook het

maar volgens de fabrikanten

besparen. Sterker nog: je zou

hem via internet overal met

ingestelde

kun je hem terugverdienen

met je slimme thermostaat

een app of webportal kunt

gewoon door. Wat niet kan

door de energiebesparing.

juist weleens iets meer ener-

bedienen.

mensen

zonder internet, is het klok-

Maar is dat wel zo? Dat hangt

gie kunnen gaan gebruiken

vragen zich daarom af of de

programma wijzigen. Ook

erg van je huidige gedrag af.

omdat je huis al warm is

thermostaat zonder internet

bediening via de app of de

Voor de geclaimde energie-

als je thuiskomt. Wat ons

uitvalt en je dan in de kou

webportal is niet meer mo-

besparing gaan thermostaat-

betreft is een slimme ther-

zit. Dat is gelukkig niet het

gelijk omdat de apps via

fabrikanten ervan uit dat je

mostaat primair dan ook

geval. Een slimme thermo-

servers van de fabrikant

nu een klokthermostaat ge-

bedoeld voor meer com-

staat is in je huis rechtstreeks

communiceren met de ther-

bruikt die een niet optimaal

fort. Sommige thermostaten

verbonden met de verwar-

mostaat.

programma afloopt. Hier-

proberen je, al dan niet met

mingsketel en kan hierdoor

internet heb je nog wel

door kan de verwarming bij-

realtime verbruiksgegevens,

handmatige opdrachten via

warmte, maar geen slimme

voorbeeld vaak aanstaan als

wel bewust te maken van

de fysieke thermostaat zelf

mogelijkheden meer.

je niet thuis bent. Zet je de

je energieverbruik. En dat

verwarming s nachts en als

besef kan er wel voor zorgen

je niet thuis bent handmatig

dat je zuiniger wordt.

Veel

klokprogramma

Kortom,

zonder

IEDERE THERMOSTAAT PAST


OP IEDERE KETEL.

EEN SLIMME THERMOSTAAT DENKT ZELF.

alleen aan/uit ondersteunt

lijk is om een thermostaat

zoals de Nest past meestal

te vervangen, is het niet zo

wel op een modulerende

Omdat thermostaten met

hand van jouw gewoontes.

dat iedere slimme thermos-

ketel, maar andersom is dat

een app doorgaans slimme

Of dat echt handig is, zul je in

taat zomaar op jouw ver-

niet het geval. Een slimme

thermostaten

genoemd

de praktijk moeten ervaren.

warmingsketel past. Er zijn

thermostaat die alleen kan

worden, ga je er misschien

Je kunt dit zelf leren geluk-

sowieso twee manieren om

moduleren, past dus niet op

van uit dat de thermostaat

kig ook uitzetten, waarmee

een verwarmingsketel aan

een ketel die alleen aan/uit

de temperatuur helemaal

de Nest net als iedere andere

te sturen: aan/uit of module-

ondersteunt. Heb je normale

zelf bepaalt. Dat is (geluk-

slimme

een

rend. Een modulerende ketel

radiatoren, dan is het geen

kig?) niet zo. In de basis is

door jou bepaald programma

maakt meestal gebruik van

probleem om de thermo-

de slimme thermostaat een

uitvoert.

het

staat te gebruiken zolang je

thermostaat

bedienen en programmeren met een app. Sommige


thermostaten gaan wel een

OpenTherm-protocol
thermostaat

verwarmingsketel de stan-

kan communiceren met de

daard van de thermostaat

ketel. Een thermostaat die

ondersteunt. Je kunt dus ge-

waarmee

klokthermostaat die je kunt


Je kunt bij een slimme thermostaat ook zonder internet nog
steeds ouderwets de temperatuur via de muur instellen.

de

rust een OpenTherm-ther-

stapje verder en proberen te

mostaat vervangen door de

bepalen of je van huis bent.

Nest met aan/uit-schakeling.

Merkt de thermostaat dat je

Heb je vloerverwarming,

niet thuis bent, dan zal de

dan zouden we niet zomaar

temperatuur

automatisch

de thermostaat vervangen

verlaagd worden. Sommige

zonder advies van een ver-

thermostaten hebben hier-

warmingsinstallateur.

voor een bewegingssensor,


andere maken gebruik van
geofencing via hun app. De
Nest probeert wel zelf te
denken en zal het klokprogramma aanpassen aan de

66

Hoewel het niet heel moei-

Bigger
is
isntt
isn
better

Sirius B
BLACK CHERRY

Pocket PCs
Mini PCs
Mediaplayers

De
popul
a
pocke ire
tP
nu me C,
t
hardw 5
a
upgra re
des

Voorzien van Windows 10

Past in je broekzak

Energiezuinig en 100% stil

4 GB RAM

64 GB intern geheugen

Twee USB 3.0 poorten

Cherry Trail x5-z8300 Intel processor

Bluetooth 4.0 en WiFi A-C

SHORTLIST

GADGETS VOOR IN HUIS

6XWOONKAMER
IBLINDS
PRIJS: 72,50

www.myiblinds.com

Het klinkt als de ultieme


vorm

van

luiheid.

Je

luxaflex bedienen via


je smartphone, zodat je
niet meer van de bank
hoeft te komen. Goed
punt, maar er zijn meerdere voordelen. Door ze
op gezette tijden open en

Pimp je
huis!

dicht te doen, kun je doen


alsof je tijdens de vakantie
thuis bent of energie besparen.
Programmeurs kunnen er ook mee
frutselen, door bijvoorbeeld de woonkamer automatisch te verduisteren wanneer je de
tv aanzet.

De leukste gadgets voor een


slim huis
Je merkt dat veel alledaagse huishoudelijke apparaten slim worden
gemaakt. De ontwikkelingen gaan snel
en de ene bizarre uitvinding volgt de
andere op. Maar wat wil jij nu al in je
huis hebben?
Joris Peterse

HAIKU-PLAFONDVENTILATOR
PRIJS: VANAF CA. 750,-

www.bigassfans.com

De merknaam Big Ass Fans is al bijna een reden om


een plafondventilator te bestellen. Maar er is meer
leuks: de ventilator is via een appje te bedienen,
maar kan ook gecontroleerd werken, bijvoorbeeld
wanneer een bepaalde binnentemperatuur bereikt
wordt. Bovendien kan er gecommuniceerd worden
met de Nest-thermostaat, waardoor de regulering
van temperatuur nog een stukje automatischer
wordt.

68

GADGETS VOOR IN HUIS

SHORTLIST

SPIN REMOTE
PRIJS: 99,-

www.spinremote.com

We hebben te veel afstandsbedieningen. Voor de tv en bijbehorende afspeelapparatuur, verlichting,


thermostaat en ga zo maar door. De
Spin Remote vervangt ze allemaal,
ondanks dat het er niet uitziet als
een afstandsbediening. Door hem
op een speciale manier te bewegen
en draaien bedien je je tv-kanalen,
verlichting, volume en meer. Het
apparaatje heeft bluetooth, infrarood en zelfs een touchpad om bijvoorbeeld je Apple TV te besturen.

MYHOMEBOX
PRIJS: 299,-

http://myhomebox.eu

Zon afstandsbediening als de Spin Remote is vooral leuk voor


de bediening van audio en video. De MyHomeBox neemt een
wat centralere rol in. Het kubusje kent open protocollen die
voor domotica worden ingezet, heeft wifi en bluetooth, en

SMART HERB GARDEN

laat zich via een app bedienen. Alle apparatuur die is aangesloten op de MyHomeBox kan vervolgens via een appje een-

PRIJS: 59,95

voudig vanuit de luie stoel bediend worden.

www.clickandgrow.com

Begroet worden door een kamer vol uitgedroogde planten


wanneer je terugkomt van vakantie is verleden tijd. Evenals
een huiskamer vol cactussen. De Smart Herb Garden is
een speciale plantenpot die het allemaal voor je regelt,
ook als je niet op vakantie bent. Via een timer worden licht en water geregeld, bovendien is het waterreservoir groot genoeg om je plantjes een maand
lang te drinken te geven. Het pakket dat je koopt
wordt geleverd met basilicumzaden, maar andere
planten zullen er ongetwijfeld ook in groeien.

IVEE VOICE
PRIJS: CA. 90,-

http://helloivee.com

Nog makkelijker dan met een smartphone of tablet is het bedienen van je
apparatuur met stemcommandos. Ivee Voice plaats je op een centrale plek in
de kamer, zodat je goed hoorbaar bent voor het apparaat. Hierdoor kun je bijvoorbeeld je Nest-thermostaat of je Hue-lampen bedienen met spraakcommandos. Er zit ook een klein luidsprekertje in, zodat je je Ivee Voice
ook muziek via Spotify laat streamen door middel van een
kort bevel. In de app kun je eventueel nog meer tweaken,
zodat je meerdere acties koppelt aan n stemcommando.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

69

SHORTLIST

GADGETS VOOR IN HUIS

4XSLAAPKAMER
IWAKU
PRIJS: 199,-

www.iwaku.com/nl

Er zijn al veel alarmklokken verkrijgbaar die je


door middel van licht op een natuurlijkere manier wakker maken. Zon wake-up-light is leuk,
maar wordt pas echt handig als je deze koppelt
aan de wekker van je smartphone. Via je smart-

SLEEPIQ KIDS

phone kun je de wekker instellen (hoeveel licht,

PRIJS: CA. 900,-

wekkergeluid etc.), maar de smartphone verza-

www.sleepnumber.com

melt ook slaapgegevens, zodat je wekker precies

De grootste nachtmerrie voor ieder

weet hoe hij het licht moet afstellen.

kind: dankzij dit slimme matras weten


de ouders via een app precies wanneer je in bed ligt. Gelukkig biedt het
matras andere leuke mogelijkheden:
het heeft een aanpasbare hardheid, is
verstelbaar, kan een sterrenhemel op

WITHINGS AURA

het plafond projecteren en heeft sen-

PRIJS: 189,95

soren om de monsters onder het bed te

www.withings.com

verjagen. Ouders kunnen via de slaap-

Is de Iwaku-lamp je te beperkt? Kijk dan eens naar de wake-up-light van

analyse precies in de gaten houden

Withings. Niet alleen zorgt dit apparaat voor licht om fijn bij in slaap

hoe het gesteld is met de nachtrust

te vallen en bij op te staan, ook de kleur van de lamp is in te stellen. Bo-

van het kind.

vendien kun je met geluidsprogrammas je eigen optimale slaapmixtape


maken, hiervoor kun je ook gewoon je favoriete slaapdeuntjes op Spotify
gebruiken. De lamp houdt precies bij hoe en hoelang je slaapt, zodat hij je
op de ideale tijd wakker kan maken. Deze gegevens zijn allemaal in te zien
in de bijbehorende app.

LICHTDOORLATEND TAPIJT
PRIJS: N.N.B.

www.newscenter.philips.com

Het is een uitvinding die nog in ontwikkeling is, maar Philips en Desso
werken aan tapijt dat drukgevoelig werkt. Op deze manier kan verlichting
worden geactiveerd in het tapijt om aan te geven waar je naartoe moet. De
samenwerking is vooral bedoeld om mensen te helpen orinteren in kantoorruimtes of openbare plekken. Maar als je in het donker je bed uit stapt
om naar de wc te gaan, kan het ook best handig van pas komen.

70

GADGETS VOOR IN HUIS

4XKEUKEN

SHORTLIST

MR. COFFEE
SMART OPTIMAL BREW
PRIJS: CA. 130,-

www.mrcoffee.com

Een programmeerbaar koffiezetapparaat. Laat het idee even bezinken. Word je er niet warm van? Ge-

SOMABAR

lukkig maar, dan is het goed gesteld

PRIJS: 390,-

met je koffie-afhankelijkheid. De

www.somabarkickstarter.com

rest (waar ik me onder schaar) kan

Als je een cocktail bestelt in een horecagelegen-

zwijmelen bij het idee van verse

heid en je ziet de barman aan de slag gaan, dan

koffie op gezette tijden of met de

lijkt het zo makkelijk om een goede cocktail te

druk op de knop van je smartphone

maken. Maar je legt wel een vermogen voor je

of tablet. Het enige dat we nog mis-

drankje neer. De goedkopere doe-het-zelf-

sen, is de mogelijkheid om de Mr.

optie blijkt niet zo heel eenvoudig.

Coffee in te stellen met IFTTT.

Somabar komt van pas. Dit keukenapparaat kan niet alleen cocktails
voor je maken, via de app krijg
je ook nog eens cocktailsuggesties op basis van de ingredinten die je in huis hebt. De
app kun je bovendien gebruiken om je cocktail naar wens
te krijgen, bijvoorbeeld qua
sterkte. Je moet echter wel behoorlijk veel cocktails drinken
om de prijs eruit te krijgen.

WILLIAMS-SONOMA
SMART TOOLS FOR IPAD
PRIJS: CA. 180,-

www.williams-sonoma.com

Bij de meeste dockingstations voor ta-

PETNET SMARTFEEDER

blets denk je aan prullaria op je bureau.

PRIJS: CA. 135,-

Maar een dockingstation voor in de

www.petnet.io

keuken is toch eigenlijk ook wel een

Met de SmartFeeder in de keuken zorg je ervoor dat je kat of

heel goed idee. Op deze manier zorg je

hond nooit meer in een andere kamer komt. Of staat te zeu-

ervoor dat je je tablet kunt gebruiken in

ren om eten. De SmartFeeder zorgt ervoor dat je huisdier op

de keuken, bijvoorbeeld voor recepten

gezette tijden een portie eten krijgt. Via de app kun je instel-

opzoeken, een timer zetten of een You-

len wanneer dit is, en ook hoe groot de porties moeten zijn.

Tube-clipje afspelen. Dit kan zonder dat

Bovendien is de Petnet gekoppeld aan Amazon, zodat je au-

de tablet vies wordt, er is namelijk een

tomatisch nieuw voer bezorgd krijgt wanneer het op is. Toch

afneembaar spatscherm. En: mt geluid

jammer dat Amazon nog steeds niet in Nederland actief is,

uit de bluetooth-speakertjes.

tenzij het gaat om belasting ontwijken.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

71

SHORTLIST

GADGETS VOOR IN HUIS

4XBADKAMER

ORAL B SMARTSERIES
PRIJS: 139,-

http://tiny.cc/orlb

Een elektrische tandenborstel


die gegevens verzamelt en via
bluetooth verzendt, zodat je
realtime op een apparaatje of

BLUETOOTH
SHOWER SPEAKER

in de app op je Android of iOSapparaat kunt zien hoe goed

PRIJS: CA. 10,-

je gepoetst hebt en op welke

www.soundbot.com

plekken, hoelang en hoe hard

Niet alles hoeft duur, conceptueel of

je drukt. Oral B is in ieder geval

lastig verkrijgbaar te zijn. Wat dacht

overtuigd van de extras. Maar

je van een waterdichte bluetooth-

of het nou zoveel toevoegt ten

speaker, uitgerust met een zuignap

opzichte van je gewone hand-

zodat je deze makkelijk in de douche-

tandenborstel ...

cabine kunt ophangen? Er zijn naast


deze Soundbot vele varianten verkrijgbaar. Bij de HEMA is er een variant, maar ook op de Chinese webshop
Aliexpress.com kun je spotgoedkoop
een bluetooth-speakertje voor onder
de douche aanschaffen.

BADKAMERSPIEGEL
PRIJS: CA. 1000,-

72

http://tiny.cc/bksa

KOHLER ARCHER-BAD

Je ziet ze wel eens in luxe hotels: spiegels met inge-

PRIJS: CA. 3900,-

bouwde tv. Als je een bad hebt zou zoiets niet mis-

http://tiny.cc/koab

staan in een badkamer. Deze spiegel-tv van 19 inch

Volgens Kohler bestaat er een soort hydrotherapie. Tsja. Het is een woord dat

draait op Android en biedt dus alle mogelijkheden

ik tot dusver ook nog nooit gebruikt had. Maar de baddenfabrikant heeft een

die een tablet ook heeft. Zo kun je lekker netflixen

bad ontworpen waarbij speakers ook onder water komen te zitten, waardoor

in bad of skypen terwijl je je haar kamt. Het ap-

de geluidsklanken door het water resoneren en je de muziek op een extra re-

paraat is waterdicht, dus spetteraars hoeven zich

laxte manier kunt beleven. Dat relaxte lijkt mij een beetje afhankelijk van je

ook geen zorgen te maken, alhoewel de aanschaf-

muzikale voorkeur. De muziek kan overigens via bluetooth of direct via je

prijs erg hoog is voor een Chinese webshop.

smartphone met een kabeltje naar het bad gestuurd worden.

GADGETS VOOR IN HUIS

SHORTLIST

4XSCHOON
IROBOT SCOOBA
PRIJS: 599,-

www.irobot.nl

NEATO-ROBOTSTOFZUIGER

Maar stofzuigen is natuurlijk niet voldoende.


Dweilen is de volgende taak waar je een robotje

PRIJS: CA. 700,-

voor in kunt zetten. Dat kun je overlaten aan de

https://neatorobotics.com

iRobot Scooba. Water en schoonmaakmiddel erin

Het concept robotstofzuiger is niet nieuw. Maar er

en je kunt het robotje rustig zijn werk laten doen,

zit wel degelijk ontwikkeling in de markt. Deze robot

terwijl je zelf met je benen omhoog op de bank zit.

van Neato kan met een appje aan- of uitgezet worden

Alleen moet je wel opstaan om naar het docking-

of zelfs bediend worden zodat je het apparaat rich-

station te lopen om de robot aan te zetten, want hij

ting het vuil leidt. Maar ook zonder bediening kan

heeft geen app.

de robotstofzuiger veel. Zo heeft het een laserkijkertje zodat het de gehele huiskamer in kaart brengt en
een pad kan uitstippelen om de huiskamer zo efficint
mogelijk schoon te krijgen.

LITTER-ROBOT
PRIJS: CA. 360,-

www.litter-robot.com

Je hebt al een kat en een


smartfeeder

(zie

twee

paginas terug). Nu is er

IROBOT LOOJ 330

nog een verantwoordelijk-

PRIJS: 239,99

heid over om af te schuiven

www.irobot.nl

op elektronica: de kattenbak.

Als je huis vanbinnen schoon is, kun je aan de buitenkant

Daarvoor is de Litter-Robot ge-

beginnen. Deze robot moet je echter wel eerst ouderwets

schikt. Zeven minuten na het be-

met de hand op het juiste spoor zetten, de dakgoot wel te

zoek van poes draait de globe zodat de

verstaan. Vervolgens blaast en veegt het apparaat zich een

uitwerpselen makkelijk opgeschept kunnen

weg door de dakgoot zodat hij weer goed het regenwater af

worden en in het reservoir gedumpt worden.

kan voeren. Handig ook voor moeilijk bereikbare dakgoten:

De enige rotklus die overblijft is het reservoir

je hoeft hem alleen maar op het beginpunt neer te zetten en

legen en schoonmaken.

op het eindpunt op te pakken.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

73

SHORTLIST

GADGETS VOOR IN HUIS

4XBEVEILIGING
KWIKSET KEVO POWERED BY UNIKEY
PRIJS: CA. 200,-

www.unikey.com

Wanneer je smartphone in de buurt is, hoef je alleen maar je vinger tegen

SKYBELL - WI-FI
VIDEO DOORBELL

het slot van de deur aan te houden om hem te openen. Via de Kevo-app

PRIJS: 294,-

kun je anderen ook toegang geven. Dit kan ook via een sleutelhanger (die

www.skybel.com

de taak van de smartphone overneemt). Het slot gaat open als beide ap-

Vooral als je in een flat of appar-

paraten in hetzelfde wifi-netwerk zitten. Er is ook nog een fysieke sleutel.

tement woont, is het fijn om een

Altijd handig bij stroom- of netwerkstoringen.

deurbel met camera te hebben,

Als je het aandurft, is er een leuke technologie om je huis te openen: Kevo.

zodat je kunt zien wie er voor de


deur staat. Vanuit het raam via
een spiegel naar de voordeur gluren is suf. Naar de hal lopen om
daar de deur te openen ook. Met

BIRDI SMART AIR MONITOR

SkyBell zie je direct op je smartphone wie er aanbelt, kun je via

PRIJS: CA. 100,-

de microfoon reageren en kun

www.getbirdi.com

je de deur ook nog eens openen.

De slimme rookmelder van Nest ken je wel-

Zelfs als je niet thuis bent.

licht al. Deze rookmelder werkt alleen het beste


als je ook een thermostaat van hetzelfde merk
hebt. De rookmelder van Birdi is een alternatief. Niet alleen is de rookmelder in staat alarm
te slaan in geval van koolmonoxide of brand,
ook meet het de luchtkwaliteit. De metingen
en alarmen worden naar je smartphone
gestuurd. Bovendien kun je de Birdis

CHAMBERLAIN MYQ GARAGE

van je buren koppelen, zodat je ook

PRIJS: CA. 240,-

gewaarschuwd wordt als er iets is

www.chamberlain.com

bij de buren.

Fabrikant Chamberlain maakt domotica-producten die je bijvoorbeeld kunt inzetten om je lichten


aan en uit te doen via je smartphone. Daar zijn ze
niet de enige in. Maar wat leuker is, is dat het systeem ook werkt op garagedeuren. Je hoeft dus niet
meer je auto uit te stappen om de garagedeur van
het slot te halen, of een knopje aan je sleutelbos te
hangen. Een druk op de knop in de app is genoeg
om direct naar binnen te rijden.

74

GADGETS VOOR IN HUIS

SHORTLIST

4XSCHOON
BROADLINK SMART HOME
PRIJS: CA. 50,-

http://tiny.cc/alel

Wil je alles meten in huis? Dan kun je op


Aliexpress ook terecht voor verschillende
apparaatjes die volgepropt zitten met sensoren en een wifi-verbinding, zodat je alle data
af kunt lezen. Vooral om de luchtkwaliteit
te meten, op temperatuur, luchtvochtig-

KNOCKI
PRIJS: CA. 55,-

https://knocki.com

heid, en -kwaliteit. Maar ook geluid en

Met dit eigenaardige apparaatje maak je van

verlichting wordt gemeten (zodat je

het oppervlak waar het zich op bevindt, een

bijvoorbeeld kunt zien of je de radio

afstandsbediening. Bijvoorbeeld: de Knocki

of lamp aan hebt laten staan). Via

staat op tafel en met drie klopjes op het tafel-

een ingebouwd lichtje word je ook

oppervlak springt de tv aan. Je kunt meerdere

gewaarschuwd als de luchtkwali-

kloppatronen instellen in je Knocki en het appa-

teit niet in orde is.

raatje kan ook opgehangen worden aan muren.


Bovendien kun je Knocki koppelen met allerlei
verbonden apparaten in huis. Zo kun je ervoor
zorgen dat je een berichtje krijgt op je telefoon
als iemand op de deur klopt of met een tikje op
de muur (of je nachtkastje) de verlichting in het
gehele huis uitzetten.

BELKIN WEMO SWITCH


PRIJS: 49,-

www.belkin.com

Natuurlijk heb je geen zin om al je apparatuur te vervangen door nieuwe


gadgets die hetzelfde doen, maar op

FITBIT AIRIA

een slimmere manier (automatisch of

PRIJS: 99,-

via een app). Je kunt het ook simpeler

www.fitbit.com

aanpakken met een WeMo Switch.

Ook je weegschaal kan een stuk slimmer gemaakt worden. Er

Dit slimme stekkerblok is aan en uit te

zijn al weegschalen die naast je gewicht ook je BMI, lichaamsvet

zetten via een app, n is te program-

en vetvrije massa berekenen, net als deze FitBit Aria. Verschil is

meren met IFTTT. Zo gaat er een we-

echter dat de verzamelde gegevens hiermee gecombineerd kun-

reld aan mogelijkheden open: ieder

nen worden met de data van FitBit-polsbandjes en inzichtelijk

apparaat met een stekker is immers

zijn in een app of online omgeving.

aan en uit te zetten via je mobiel.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

75

TIPS & TRUCS

SLIMMER HUIS MET IFTTT

15
1
IFTTT-RECEPTEN
VOOR EEN SLIMMER
HUIS
KNOOP JE AL JE
DOMOTICA AAN ELKAAR
Wil je je domotica-apparatuur echt slim
maken, dan knoop je de gadgets samen
met je sociale netwerken en andere hardware aan elkaar. Wij geven je handige
recepten waarmee je de apparatuur in je
huis volautomatisch laat samenwerken.
Joris Peterse

DO

76

IFTTT werkt volautomatisch werkt met triggers:

downloadt IFTTT de foto naar je Dropbox (=

wanneer er iets gebeurt, dn voeren we deze

de actie). IFTTT heeft nu ook een DO-knop. In

actie uit. Bijvoorbeeld: wanneer iemand op

plaats van een trigger voer je direct een IFTTT

Facebook jou in een foto tagt (= de trigger), dan

uit wanneer je op de knop drukt.

SLIMMER HUIS MET IFTTT

TIPS & TRUCS

Licht aan in het donker


Dit recept werkt met slimme verlichting die te koppelen is met

IFTTT. Denk aan Philips Hue of de Belkin-verlichting. Door het te koppelen aan de lokale tijd waarop de zon ondergaat, springt het licht net als een
lantaarnpaal precies op tijd aan wanneer het donker wordt. Wellicht is
het vanuit verbruiksperspectief een goed idee om alleen de verlichting in
de huiskamer aan te zetten en de melding aan te houden wanneer IFTTT
de verlichting aan zet, zodat je deze ook meteen weer uit kunt zetten wanneer je niet thuis bent.
http://tiny.cc/ifl

Verwarm het huis vast voor


Wanneer je de IFTTT-app gebruikt, kun je ook de locatie van je

smartphone gebruiken als trigger. Met een recept waarbij je je smartphone-locatie (dus feitelijk je eigen locatie) koppelt aan je thermostaat (bijvoorbeeld Nest of Netatmo) kun je deze vast het huis laten opwarmen als je
onderweg naar huis bent. Bijvoorbeeld als je op het station aankomt of
over een afslag van de snelweg rijdt. Maar je kunt het ook andersom instellen, de thermostaat lager zetten wanneer je je huis verlaat zodat je niet
een leeg huis warm stookt.
http://tiny.cc/ife

Slim nachtlampje
Je kunt overal lampen kopen met een ingebouwde bewegingssen-

sor, zodat de lamp aanschiet zodra je erlangs loopt. Handig bijvoorbeeld


wanneer je midden in de nacht uit bed moet om naar het toilet te gaan.
Met een simpel receptje ga je een stapje verder. Met een bewegingssensor (van bijvoorbeeld Belkin) kun je je verlichting koppelen. Wanneer de
bewegingssensor wat opmerkt, springen de lichten op de gang en het toilet aan. Je kunt er met specifieke kleurlampen meteen bij instellen welke
kleur en hoe gedimd de verlichting moet zijn, zodat je niet meteen verblind wordt.
http://tiny.cc/ifh

Lichtkleur met muziek afstemmen


Wanneer je gekleurde verlichting hebt, kun je de sfeer in de huis-

kamer makkelijk bepalen of veranderen. Maar een andere sfeermaker in


huis wordt bepaald door de muziek die je luistert. Met dit recept stem je de
twee op elkaar af. Wanneer je muziek via Spotify luistert, stemt de kleur
van de verlichting af op de dominante kleur van de albumcover van het
liedje. Een handig recept voor meer sfeer in huis, tenzij je graag naar het
titelloze witte album van The Beatles luistert.
http://tiny.cc/ifs

Gordijnen dicht, lichten aan


De UP-wearable van Jawbone heeft een slaapmodus. Hierin wordt

je slaapgedrag geregistreerd. Maar dat is niet waar we dit IFTTT-recept


voor inzetten. Met dit recept koppel je de verbonden gordijnen en verlichting van Lutron aan de slaapstand van je wearable. Wanneer deze merkt
dat je in slaap valt, doet hij alle verlichting uit en de gordijnen in huis dicht.
Eventueel breid je het ook uit met een receptje om de temperatuur van je
thermostaat omlaag te schroeven wanneer je in slaap sukkelt.
http://tiny.cc/ifg

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

77

TIPS & TRUCS

SLIMMER HUIS MET IFTTT

Koffietijd
Wanneer je een WeMo-stopcontact koppelt aan IFTTT, kun je al-

lerlei slimme recepten bedenken voor ouderwetse huishoudelijke apparatuur. Bijvoorbeeld met dit recept, dat je WeMo-switch aan laat springen
op een gezette tijd. Wanneer je bijvoorbeeld je ouderwetse koffieapparaat
inplugt in de WeMo, kun je ervoor zorgen dat hij al begint te lopen, terwijl
je zelf nog in bed naar de wekker ligt te vloeken. Zo heb je iedere ochtend
verse koffie, mits je voor het slapen niet vergeet koffie en water in het apparaat te doen.
http://tiny.cc/ifk

Alarm uitzetten bij thuiskomst


Je kunt meerdere homesecurity-systemen koppelen aan IFTTT, in

dit voorbeeldrecept gebruiken we iSmartAlarm. Natuurlijk wil je dat je


alarmsysteem uit gaat wanneer je thuiskomt. Dit recept koppelt je iPhonelocatie aan je alarm, zodat dat netjes uitschakelt wanneer je thuiskomt. Uiteraard is dit ook mogelijk met de locatie van je Android. Is je locatieregistratie niet snel of accuraat genoeg, dan kun je ook een recept maken dat je
alarm uitschakelt wanneer je verbinding legt met je thuisnetwerk. Mits je
natuurlijk voor de deur al netwerkbereik hebt.
http://tiny.cc/ifa

Je iPad als alarm


Manything is een handig appje waarmee je de camera van je smart-

phone of tablet omtovert tot beveiligingscamera. Handig bijvoorbeeld als


je nog een oud apparaatje hebt liggen. Plug hem in, zet hem neer en start
de app (dat kan eventueel ook geautomatiseerd via IFTTT). Wanneer de
camera een beweging detecteert, kun je dit ook als trigger gebruiken. Bijvoorbeeld om een melding naar je smartphone te sturen, zodat je even de
buren kunt vragen of er iets aan de hand is.
http://tiny.cc/ify

Handsfree Facebookmeldingen ontvangen


Wie ernstig verslaafd is aan sociale netwerken, kan ze koppelen aan

de verlichting. In dit specifieke recept knippert de verlichting kort wanneer je een Facebook-melding krijgt. Het kan met Facebook-meldingen,
maar ook Instagram, Twitter, smsjes of nieuwe e-mails zijn te koppelen
aan je verlichting. Dat kan handig zijn, maar doe het met mate, tenzij je je
slimme verlichting als stroboscoop wilt gebruiken.
http://tiny.cc/iff

10

Brandalarm!
Wanneer er brand uitbreekt, wil je dat natuurlijk zelf zo snel mo-

gelijk weten. Een Nest-rookmelder regelt dit standaard. Niet alleen met
een hoorbaar alarmgeluid, maar ook met een melding op je smartphone,
zodat je het ook merkt als je niet thuis bent. Maar wellicht ben je niet de
enige die gebaat is bij een alarm. Wanneer er brand uitbreekt, is het bijvoorbeeld ook handig als de buren hier tijdig van op de hoogte zijn. Dat
is wat dit recept regelt. Wanneer het alarm van je Nest rookmelder afgaat, wordt ook een sms-bericht gestuurd naar het telefoonnummer van
je buren, zodat die ook tijdig naar buiten kunnen rennen.
http://tiny.cc/ifo

78

SLIMMER HUIS MET IFTTT

TIPS & TRUCS

DO
RECEPTEN

11

Willekleurig
Dat je slimme verlichting de stemming in je huiskamer kan bepalen

door een bepaalde kleur aan te nemen, is erg leuk. Maar in praktijk zit je
vaak heel lang te rotzooien omdat je niet weet welke kleur je wilt, om vervolgens toch maar weer voor een saaie witte kleur te gaan. Met dit recept
geeft een druk op de DO-knop je Hue-verlichting een willekeurige kleur.
Uiteraard is dit recept ook op andere kleurlampen toepasbaar.
http://tiny.cc/dol

12

Alarm vergeten?
Er zijn veel alarmsystemen die verbonden zijn met internet. Hier-

door kun je het alarm op afstand bedienen of met de camera meekijken.


Let er overigens goed op dat je je beveiligingscameras goed beveiligt, want
ook anderen kunnen er even makkelijk bij. Dit DO-recept is juist voor degene die van huis is gegaan en zijn Myfox-alarmsysteem is vergeten aan
te zetten. Een simpele druk op de knop en het systeem springt direct aan.
http://tiny.cc/doa

13

Zet je thermostaat op een temperatuur


Je Nest-thermostaat wil je zoveel mogelijk uit handen nemen door

de temperatuur zelf te regelen. Dat is leuk, maar soms weet je het zelf net
even beter. Met dit recept stel je je Nest in op een temperatuur die je in het
recept aangegeven hebt, met n druk op de knop. Handig om het huis
vast op te warmen wanneer je bijna thuis bent, een lagere temperatuur in
te stellen als je gaat slapen of bijna van huis gaat.
http://tiny.cc/doy

14

Zet je koffiezetapparaat aan


We hadden al een receptje dat op gezette tijden je koffiezetapparaat

aan zet. Maar met een handig DO-receptje kan dat ook op oproep. Handig
om je Senseo vast voor te verwarmen of als je al koffie en water in het
apparaat hebt gedaan. Ook in dit geval plug je je apparaat in een WeMoswitch, die aan springt wanneer je de DO-knop indrukt. Het recept is dus
ook mogelijk op andere apparatuur. Alleen hebben theeliefhebbers toch
wat pech, aangezien een fysieke knop verspringt wanneer het water in de
waterkoker kookt.
http://tiny.cc/doq

15

Sesam open u
Je kunt een IFTTT-receptje maken om ervoor te zorgen dat je gara-

gedeur automatisch opengaat wanneer je thuiskomt. Maar een heel prettig idee is dat niet: een verkeerde trigger en anderen lopen zo je garage
binnen. Dan liever je Garageio-deur openen met een druk op de knop.
Wanneer je aan komt rijden, hoef je alleen maar je smartphone te pakken
om de deur te openen. Een kleine moeite voor een veiliger gevoel.
http://tiny.cc/dov

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

79

WORKSHOP

SLIM HUIS MET DE RASPBERRY PI

! SCRIPT UITLEG
script zonder afbreking / met return 8
script met spatie na afbreking 0
script zonder spatie na afbreking

Vind je het overtikken van de


codes evengoed lastig, hier vind
je de codes bij elkaar in een
kladblok-bestand:
www.tiny.cc/pislimhuis

Automatiseer je huis
met een Raspberry Pi 2
Geavanceerde mogelijkheden
voor een slim huis
De Raspberry Pi 2 is het ideale startpunt om een slim huis te besturen. Eerder lieten we
je al zien hoe je met de software Domoticz op een Pi je verlichting aanstuurt en je huis
op sensoren laat reageren. We bouwen er nu op voort en koppelen je computers, een
beveiligingspaneel, sms-berichten, IFTTT en NFC-tags aan je slimme huis.
Koen Vervloesem

Domoticz updaten
Indien het updaten via de webinterface niet lukt (in Internet

Explorer of Edge lijkt dit niet te werken), log dan met het programma
PuTTY in op je Raspberry Pi (standaard met gebruikersnaam pi en
wachtwoord raspberry) en ga naar de directory van Domoticz met
de opdracht cd domoticz . Update dan naar de laatste stabiele versie
met het commando ./updaterelease of naar de laatste btaversie met
./updatebeta . Het is ook een goed idee om regelmatig de andere soft-

ware op je Raspberry Pi te upgraden. Dat kan met de opdrachten


sudo apt-get update en sudo apt-get upgrade .

Domoticz
We veronderstellen in deze workshop dat je Domoticz al op je

Raspberry Pi hebt genstalleerd en dat je allerlei sensoren en andere


componenten hebt aangesloten. In de workshop in Computer!Totaal
05/2015 lees je hoe dat verloopt. Datzelfde artikel vind je ook via
de link http://tiny.cc/rpb. Waarschijnlijk heb je op de webinterface
van Domoticz al eens de melding gekregen dat er een update beschikbaar is. Indien niet, klik dan in het menu Instellingen op Controleer op updates.

80

SLIM HUIS MET DE RASPBERRY PI

WORKSHOP

MAC-adressen toevoegen
Je krijgt nu een, voorlopig lege, lijst te zien van computers

en de bijbehorende MAC-adressen. Een computer toevoegen gaat


eenvoudig: vul onderaan de naam en het MAC-adres (wat er zoiets
uitziet als 01-23-45-67-89-ab) in en klik op Toevoegen. Klik daarna
in het menu Instellingen op Apparaten. De lijst bevat nu je zonet
toegevoegde apparaten. Klik op het groene knopje ernaast, vul een
naam in en klik op Apparaat toevoegen om een schakelaar in het
tabblad Schakelaars toe te voegen. Klik je op de schakelaar (met het
icoontje van een powerknop), dan stuurt je Pi een Wake-on-LANnetwerkpakketje naar de computer, die daardoor wordt gewekt.

Wake-on-LAN hardware
Domoticz kan de computers in je thuisnetwerk wekken

met Wake-On-LAN. Klik daarvoor eerst in het menu Instellingen


op Hardware. Nu voeg je virtuele hardware toe. Kies onderaan bij
Type voor Wake-on-LAN en vul een naam in voor je virtuele hardware. Bij Remote address vul je je netwerkmask in (bijvoorbeeld
192.168.0.255) en bij Poort vul je 9 in. Klik op Toevoegen. Selecteer
daarna je Wake-on-LAN-hardware in de lijst en klik op Instellingen.

Gebruikersvariabelen toevoegen
Voor complexere automatisering van je slimme huis is het

handig als je in je programmas gebruik kunt maken van variabelen


die een bepaalde waarde hebben. Bijvoorbeeld een variabele Season die als inhoud het huidige seizoen heeft. Open daarvoor in het
menu Instellingen onder Meer opties het onderdeel Gebruikersvariabelen. We maken eerst een aantal variabelen aan: Year, Month,
Day, Hour, Minute, Weekday, Season, Weekend, Dark. Geef telkens de naam in en klik op Toevoegen. Het type houd je op Integer,
maar bij Season, Weekend en Dark zet je het op String. Als waarde
geef je telkens 0 op (die zetten we later immers goed).

Computer wekken
Dit wekken van je computers is nu te automatiseren, niet al-

leen op vaste tijdstippen, maar ook als reactie op sensorgebeurtenissen. Stel dat je thuiswerkt en je wilt op weekdagen je werkcomputer
automatisch laten opstarten wanneer je s ochtends je werkkamer
in komt. Ga dan in het menu Instellingen naar Meer opties / Gebeurtenissen. Sleep van de categorien links allerlei blokjes bij elkaar tot je een programma hebt gedefinieerd dat je computer op de
gewenste manier wekt. Bijvoorbeeld iets in de aard als If Day <= Friday and Time > 08:00 and Time < 17:00 and Beweging bureau = On
Do Set Desktop = On.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

81

WORKSHOP

SLIM HUIS MET DE RASPBERRY PI

Zonnewering
Als je nu in Domoticz op de pagina Gebruikersvariabelen

kijkt, zie je dat alle variabelen een juiste waarde hebben gekregen.
De waarden worden elke minuut wordt bijgewerkt. We gaan hiervan nu gebruikmaken in een nieuw programma: in de zomer laten
we de rolluiken aan de zuidkant van het huis omlaag gaan zodra
de temperatuur in huis de 24 graden overstijgt en we niet thuis
zijn, zodat we bij het terugkomen niet in een heet huis thuiskomen.
Open de pagina Gebeurtenissen en klik de juiste blokken bij elkaar
tot iets als If Season = Summer and Security status Disarmed
and Temperatuur woonkamer temp. > 24 Do Set Rolluik schuifraam = On Set Rolluik keukenraam = On. De variabele Season vind
je links in de categorie User variables.

Luascript installeren
Voor we al die variabelen kunnen gebruiken, hebben ze zin-

volle waarden nodig. Dat gaan we uiteraard niet zelf doen, maar
laten we door een script afhandelen. Op de wikipagina User variables (www.domoticz.com/wiki/user_variables) op de website van
Domoticz staat een script dat dit doet. Kopieer het volledige script
onder de titel Lua met Ctrl+C. Log dan met PuTTY in op je Raspberry
Pi en ga naar de juiste directory met cd domoticz/scripts/lua . Maak
een nieuw bestand aan met de opdracht nano script_time_update_
variables.lua en plak de gekopieerde tekst erin. Sla het bestand op met

Ctrl+O en sluit nano af met Ctrl+X.

BEVEILIGINGSPANEEL
Domoticz kent een beveiligingspaneel, waarmee je in
principe een alarmsysteem kunt maken. Geef in de instellingen van Domoticz een cijfercode als wachtwoord
voor het beveiligingspaneel op en een vertraging in
seconden. Daarna verschijnt het beveiligingspaneel in
het tabblad Schakelaars. Klik je erop, dan krijg je een
virtueel schermpje te zien met de status (standaard
is dat Disarmed) en cijfertoetsen en andere knopjes.
Tik de cijfercode in en kies Arm Home of Arm Away. Na
de ingestelde vertraging verandert de status van het
beveiligingspaandere schake-

laars kun je een

tiny.cc/rpb) stelden we notificaties in via online diensten zoals

timer of aan- en

Prowl en Pushbullet of via e-mail. Maar wat als je internetverbin-

uitacties aan het

ding thuis uitvalt? Gelukkig kunnen we onze Raspberry Pi ook sms-

beveiligingspa-

berichten laten sturen als er iets gebeurt. Sluit daarvoor via usb een

neel koppelen en

oude telefoon aan met een simkaart die de mogelijkheid heeft om

kun je de status

sms-berichten te sturen. Kijk eerst in de Gammu Phone Database

in scripts gebrui-

(http://wammu.eu/phones) of je telefoon wordt ondersteund. Log

ken, zoals we in

dan met PuTTY in op je Pi en installeer Gammu met sudo apt-get 0

stap 8 deden.

install gammu .

neel. Net zoals bij

82

Telefoon aansluiten
In de vorige workshop over Domoticz (zie nogmaals http://

SLIM HUIS MET DE RASPBERRY PI

11

WORKSHOP

Sms sturen
We maken nu een Luascript aan dat een sms-bericht stuurt

als je voordeur opengaat, terwijl je beveiligingspaneel niet op Disarmed staat. Maak een nieuw bestand aan met de opdracht nano 0
domoticz/scripts/lua/script_device_alarm_voordeur.lua . Typ daarin de

regels if(devicechanged['Deurcontact voordeur'] == 'Open' and not 0


globalvariables["Security"] == "Disarmed") then, os.execute('/usr/bin/
gammu --config /home/pi/.gammurc --sendsms TEXT +31TELNR -text 0
"ALARM: De voordeur is open."') en end . Verander uiteraard de naam

van de contactsensor van je voordeur en je telefoonnummer. Het


is ook mogelijk om een bericht naar meerdere nummers te sturen. Herhaal dan gewoon de regel vanaf os.execute met een ander
telefoonnummer.

10

Gammu configureren
Start dan het configuratieprogramma met gammu-config

en vul de gegevens in die je in de Phone Database bij je model hebt


gevonden. Sla de configuratie op door met de pijltjestoetsen naar
Save te gaan en op Enter te drukken. Probeer daarna met gammu 0
identify uit of Gammu je telefoon herkent. Als je een foutmelding

krijgt, start dan opnieuw het configuratieprogramma en probeer


een ander poortnummer. Zodra Gammu je telefoon heeft gedentificeerd, is je verbinding klaar om er sms-berichten mee te sturen.

13

IFTTT-recept
Maak daarna een IFTTT-recept dat op die trigger van Do-

moticz reageert. Kies in het if-deel het Maker-kanaal Receive a web


request en vul dan het in Domoticz ingegeven event in, zoals voordeur_open. Klik op Create Trigger. Kies dan het that-gedeelte van
je recept, zoals het zenden van een e-mail. Klik op Create Action en
dan Create Recipe. Wanneer nu de schakelaar in Domoticz wordt
ingeschakeld, wordt de IFTTT-actie uitgevoerd. De mogelijkheden
zijn eindeloos. IFTTT ondersteunt ook heel wat Internet of Thingsapparaten, die je zo met Domoticz kunt integreren, zoals de thermostaten van Honeywell en Netatmo, de Smappee-energiemonitor en
de WeMo-apparaten van Belkin.

12

Notificaties met IFTTT


Sinds midden 2015 biedt IFTTT een Maker-kanaal aan om

willekeurige HTTP-requests te maken en erop te reageren. Op die


manier kun je je Domoticz-installatie aan allerlei online diensten
koppelen. Surf naar het Maker-kanaal (https://ifttt.com/maker), log
in (of maak eerst een account) en klik op Connect. Je krijgt nu een
sleutel te zien en uitleg over hoe je een event kunt triggeren. Ga nu
in de webinterface van Domoticz naar de schakelaar waarmee je
IFTTT wilt triggeren. Klik op Aanpassen en vul bij de aan-of-uitactie https://maker.ifttt.com/trigger/EVENT/with/key/SLEUTEL in,
waarbij je zelf een naam voor het event kiest en de sleutel (key) die
je is toegekend invult. Klik op Opslaan.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

83

WORKSHOP

SLIM HUIS MET DE RASPBERRY PI

15

NFC
Als laatste tonen

we hoe je iets gelijkaardigs


met NFC-tags realiseert.
Je plakt zon tag dan op
je nachtkastje of elders
in huis en activeert een
scne in Domoticz als je je
telefoon ertegen houdt. In
Android kan dat met de

14

Scne activeren met IFTTT

app Trigger. Druk in de app

Ook in de andere richting is interactie mogelijk. We tonen

op Creer een taak. Druk

hoe je een scne in Domoticz activeert als reactie op een IFTTT-

op het plusteken om een

trigger. Domoticz moet daarvoor wel via internet bereikbaar zijn. Je

trigger toe te voegen en se-

moet dus portforwarding in je router hebben ingesteld en het best

lecteer NFC. Druk op Vol-

ook DynDNS. Zoek de scne in je lijst met apparaten en noteer de

gende, selecteer eventueel

waarde in de kolom Idx. Creer dan een recept in IFTTT. Voor de

op welke dagen en tijdstip-

actie kies je het Make-kanaal en dan Make a web request. Vul als

pen de taak wordt getrig-

url http://GEBRUIKER:WACHTWOORD@DOMOTICZURL:DOMOTICZPORT/

gerd en druk op Voltooien.

json.htm?type=command&param=switchscene&idx=ID&switchcmd=On

Druk dan op Volgende om

in, waarbij je uiteraard jouw gegevens in de url ingeeft en het idx

acties toe te voegen.

van de scne in plaats van ID. Als Method kies je GET, als Content
Type kies je text/plain en Body laat je leeg.

16

17

Actie
toevoegen

Houd nu de NFC-tag onder je smartphone om de tag te

beschrijven. Als dat in orde is, wordt de JSON-url van je Domoticz-

Druk op het plusteken om

scne geopend op je telefoon als je die langs de NFC-tag beweegt.

een actie toe te voegen. Kies

Kijk op de wikipagina Domoticz API/JSON URLs (www.domoticz.

in de categorie Applicaties

com/wiki/Domoticz_API/JSON_URLs) voor de andere mogelijkhe-

en

voor

den, zoals het in- of uitschakelen van een schakelaar of het dimmen

Een URL/URI openen en

van een licht tot een bepaald percentage. Je kunt ook meerdere tags

kies Volgende. Vul als url de

met de app Trigger aanmaken, zodat je bijvoorbeeld met een tag op

JSON-url van je Domoticz-

je nachtkastje de rolluiken s avonds sluit en ze s ochtends opent, en

scne in, zoals in stap 14. Je

met een tag op je televisie je sfeerverlichting inschakelt.

Snelkoppelingen

kunt hier indien je telefoon


wifi gebruikt wel de lokale
url gebruiken en indien je
authenticatie op het lokale
netwerk hebt uitgeschakeld,
hoef je ook geen gebruikersnaam en wachtwoord in de
url in te geven. Druk na het
invullen van de url op Toevoegen aan taak. Geef nu
je taak een naam en klik op
Volgende. Met een druk op
Voltooid maak je de taak aan.

84

Domoticz-API

Upgrade Your PC with G1 SNIPER B7


Fast Onboard Storage with 32Gb/s M.2
GIGABYTE M.2 solution offers considerably faster storage performance and support for
both PCIe and SATA interface for M.2 SSD devices.

Realtek ALC1150 115dB SNR HD Audio


The ALC1150 is a high-performance multi-channel High Definition Audio Codec that delivers
an exceptional audio listening experience with up to 115dB SNR, ensuring users get the best
possible audio quality from their PC.

GIGABYTE Exclusive : Upgradable OP-AMP


Customizable
+ Users can choose audio quality based on individual listening preferences.
+ Wide availability of additional OP-AMPs.

Low Cost way to dramatically improve audio quality


+ Improve audio dynamics and overall sound-quality with little cost.
+ No need for expensive speakers or high-end audio equipment.

Exclusive onboard 'Gain Boost' selector switches


+ Select either standard 2.5x or high-amplification 6x mode.
+ 6x mode is ideal for high impedance speakers and headphones

High End Audio Capacitors


GIGABYTE G1 Gaming motherboards use high end, Japanese branded Nichicon audio
capacitors. These professional audio capacitors deliver the highest quality sound resolution
and sound expansion to create the most realistic sound effects for professional gamers.

INTEL GbE LAN with cFosSpeed


Intel GbE LAN features cFosSpeed, a network traffic
management application which helps to improve network
latency, maintaining low ping times to deliver better
responsiveness in a crowded LAN environments.

INTEL SMALL BUSINESS BASICS


With 6th Generation Intel Core Processor
Security and Productivity Solution with built in IT
New compelling usages in one intuitive Customizable UI

www.gigabyte.co.nl

Models may vary based on local distribution.


All other brands, logos and names are property of their respective owners.

N A B I J E TO E KO M ST

TOEKOMSTIGE

GADGETS
IN JE HUIS

SPIEGEL
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand ... binnenkort kan je spiegel je vertellen hoe je eruit ziet. Anderhalf jaar geleden was er al de Magix Mirror,
een zelfbouwproject op basis van de Raspberry Pi. De slimme spiegel
van Samsung gaat nog een stap verder en is handig om bepaalde
kleding te testen zonder dat je deze daadwerkelijk aan hoeft te doen.
Maar ook verkeersinformatie of het weerbericht kan op de spiegel
geprojecteerd worden terwijl je je tanden aan het poetsen bent.

Wat komt eraan in de


nabije toekomst?
Veel slimme toepassingen zijn nu al mogelijk, maar we
kijken ook graag naar wat ons de komende jaren in en
om het huis te wachten staat. Slimme toiletpotten,
robotstofzuigers en automatische was-opvouw-apparaten zijn slechts een greep uit de mogelijkheden.
Richard Veenstra

SHIRT
Kleding kan ook slim zijn, dat
bewijst het product TruPosture, het
eerste slimme T-shirt. Door middel
van sensoren in de achterkant van
het shirt kan het berekenen of je

STOFZUIGER

houding wel goed is. De app van


TruPosture kan je vervolgens tips
geven of door middel van kleine

Er bestaan al robotstofzuigers, maar ze zijn nog maar mondjesmaat

vibraties je vertellen dat je

te zien in Nederlandse huishoudens. Dit komt vooral door de prijs,

houding niet goed is.

voor een goede robotstofzuiger betaal je al snel drie- tot vierhon-

Op dit moment is

derd euro. De nieuwere generatie robotstofzuiger heeft n of

TruPosture nog

meerdere cameras aan boord en kan zelf bepalen of een gedeelte

een crowd-

van een kamer al is gereinigd en of het berhaupt nodig is om de

funding-

kamer te reinigen. Middels een app kan het naar jou communiceren

project.

als de stofzuigerzak bijvoorbeeld geleegd moet worden en uiteraard


kan de stofzuiger zichzelf opladen als dit nodig is. Er is veel verschil
in kwaliteit bij robotstofzuigers, raadpleeg dus voor aanschaf eerst
wat recensies van het model dat je wilt kopen.

86

N A B I J E TO E KO M ST

KINDERWAGEN
Maak kennis met de kinderwagen van de toekomst! De
Strollever is een concept van designer Kim Hyeonseok. Het
heeft een gentegreerd uv-filter om je kind tegen zonlicht
te beschermen en een gyroscoop om ervoor te zorgen dat
de kinderwagen niet omvalt.

TOILET
WASSEN
Elke paar maanden lees je wel weer iets over een
Eind 2015 werd het eerste

nieuw apparaat dat het leven makkelijker gaat

prototype van de Laundroid

maken. Het slimme toilet is zon uitvinding, in

gepresenteerd, een samenwer-

Japan vind je bijna overal slimme toiletten met

king tussen Panasonic, Daiwa

talloze functies, de rest van de wereld heeft deze

House en Seven Dreamers

handige apparaten nog niet ontdekt. Standaard

Laboratories. Het apparaat

heeft een slim toilet een bedieningspaneel aan

wast niet alleen je kleren,

de rand van de bril of een draadloos paneel dat

maar kan het vervolgens ook

je aan de wand van je badkamer kunt bevesti-

drogen en perfect opvou-

gen. Uiteraard kun je niet alleen doorspoelen

wen. De gehele voortgang


duurt zon zeven uur en het

SLOT

met zon toilet, ook een bidet is in de meeste


toiletten ingebouwd. Daarnaast kun je de bril
verwarmen en zijn sommige modellen uitgerust

apparaat herkent wat voor


soort kledingstukken het

Slimme sloten bestaan al een tijdje, maar

met een luidspreker. Via de console kun je kiezen

voor zich heeft door middel

de technologie in deze apparaten wordt

of je tijdens je grote boodschap bosgeluiden wilt

van beeldanalyse. Op dit

steeds beter. De August Smart Lock weet

afspelen of toch liever het geluid van kletterend

moment is het nog een

wanneer jij in de buurt van je deur komt

water wilt horen. Sommige slimme toiletten heb-

prototype, maar Panaso-

en opent het slot automatisch. En als je

ben ingebouwde wifi- of bluetooth-ontvangers,

nic schat dat de eerste

gasten op bezoek hebt, kunnen deze via

zodat je functies op afstand kunt besturen. Er

modellen in 2019 op de

hun smartphone gemakkelijk naar binnen,

zijn zelfs toiletten op de markt die automatisch

markt komen.

je hebt geen reservesleutels meer nodig.

je urine en ontlasting kunnen analyseren.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

87

Het ideale
kerstcadeau voor
techliefhebbers
AVANCA POWERBAR PRO 9000
Om de Platinum Tech Award te vieren
geeft Avanca tijdelijk 10 euro korting op
de Powerbar Pro 9000.
Ga naar avancaproducts.com/techaward
om te profiteren van de korting.

De drie ingebouwde Lithiumion batterijcellen presteren


uitstekend. Deze Avanca is
immers kleiner, lichter en
goedkoper dan de grote
> 15.000 mAh powerbanks,
maar levert op een haar na
dezelfde effectieve autonomie.

Laadt tot 3 apparaten gelijktijdig op


Optimale laadsnelheid dankzij slim
detectiesysteem
Voorzien van 3 eersteklas Samsung
Lithium-ion 18650 batterijen
Totale capaciteit: 9000 mAh
Bescherming tegen over- en
ontlading en kortsluiting
Met gentegreerd LED-display voor
indicatie batterijniveau
Voor alle mobiele apparaten, zoals
smartphones, tablets, eReaders,
cameras en navigatiesystemen
Inclusief Micro-USB laadkabel

www.avancaproducts.com/techaward

PCM testrapport

2015

Tech

Tech Awards 2015

89

Deze winnaars
zijn geen
miskoop
Twijfel bij aankoop van consumentenelektronica behoort voorgoed
tot het verleden dankzij de nieuwe Tech Awards, een initiatief van
Computer!Totaal, PCM, Computer Idee, Tips & Trucs, MacWorld,
Zoom.nl, Power Unlimited, Gamer.nl, Insidegamer.nl, Media Totaal
en Stuff. Van de duizenden nieuwe producten die afgelopen jaar zijn
gentroduceerd zijn 129 producten bekroond met een Platina, Goud of
Zilver Tech Award.

e Tech Awards bieden extra houvast

het kaf van het koren. Dankzij het kwali-

tijdens het kooptraject. Consumenten

teitscertificaat van de Tech Awards begaat

moeten doorgaans kiezen uit tientallen ver-

niemand een miskoop. Zij bieden het onaf-

schillende producten binnen een product-

hankelijke expertoordeel van Nederlands

categorie. De onafhankelijke testoordelen

meest toonaangevende media binnen tech,

van de gespecialiseerde experts scheiden

fotografie en games.

Jurering
De Tech Awards zijn verdeeld in
drie verschillende keurmerken.

Het winnen van een Tech Award


betekent erkenning van de testredacties. Het betekent in de top 3
staan van alle geteste producten
van het afgelopen jaar. Aan de
benoeming gaat een ingrijpend
proces vooraf waarin alle test- en
onderzoekresultaten nogmaals

De Platina Tech Award

De Gouden Tech Award

Ook bij de Zilveren Tech

staat voor een uitstekende

biedt zekerheid en

Award moet een product

zijn vergeleken. Meestal is een

en innovatieve prestatie.

verenigt uitstekende

voldoen aan de hoogste

product getest door verschillende

Het is het beste product

prestaties en ruime func-

prestatie-eisen, maar is

redacties zodat de testresultaten

dat onze experts binnen

tionaliteit in n. Bij de be-

een uitstekende prijs/

de categorie hebben ge-

oordeling speelt prijs een

prestatieverhouding het

test. Prijs is veelal onder-

rol, maar blijft de nadruk

belangrijkste criterium

geschikt aan de prestaties.

op de prestaties liggen.

moesten worden vergeleken


door de redacties. Alle details zijn
minutieus langs de lat gelegd en
waar nodig werd gestemd over de

Platina is het beste van

winnaar. In enkele gevallen is geen

het beste. Bedoeld voor

gouden of zilveren award uitgereikt

kopers die geen conces-

omdat geen van de geteste pro-

sies willen doen.

ducten voldeed aan de gestelde


criteria voor deze award.

90

Tech Awards 2015

Tech

D-Link DIR-868L

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Laptop
high-end

Laptop
high-end

Laptop
high-end

Dell XPS 13

ASUS ZenBook
UX305

Apple
MacBook

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Laptop
mid-range

Laptop
mid-range

Laptop
mid-range

HP Stream x360
Convertible PC
11-p099nd

ASUS EeeBook
F205TA

Microsoft
Surface 3

2015

2015

Computer

2015

2015

2015
2015

Tech
Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

Mini-pcs

Mini-pcs

ZILVER
Mini-pcs

Intel NUC

HP Pavilion Mini

Acer Revo One

ZILVER
Mini-pcs

Acer Revo One

2015

Tech

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Monitoren
(4K)

Monitoren
(4K)

Monitoren
(4K)

LG 27MU67

Philips
BDM4065UC

Samsung
U28D590D

2015

2015

Tech

2015

2015

GOUD
Routers

2015
2015

Tech
Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

SSD

SSD

ZILVER
SSD

Samsung SSD
850 Pro

Samsung 850 Evo

Crucial BX100

ZILVER
SSD

De D-Link DIR-868L is al even op de markt, maar kan nog erg


goed meekomen met de nieuwere routers. Groot voordeel is

Crucial BX100

zijn scherpe prijs.

Tech Awards 2015

91

2015

Tech
PLATINA
All-in-one
printer

HP Officejet
Pro 276dw

2015
2015

Tech
Tech
GOUD

2015

Tech

GOUD
All-in-one

ZILVER

All-in-one
printer

All-in-one
printer

printer

Epson
WorkForce
Epson Pro
WF-4640DTWF
WorkForce Pro

D-Link DCS-2332L

Brother
MFC-J6520DW

WF-4640DTWF
2015
2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Antivirus
gratis

Antivirus
gratis

Antivirus
gratis

Panda Free
Antivirus

Avast Free
Antivirus

FortiClient

Tech
PLATINA
IP-cameras

De D-Link DCS-2332L biedt de meeste functionaliteit uit veel


geteste IP-cameras en is technisch gezien de beste camera
die we in handen hebben gehad. Deze HD-ready 720p-bewakingscamera heeft een klassiek, webcam-achtig design en

2015

Tech

2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Externe HDD

Externe HDD

Externe HDD

WD My Book
Duo

Seagate Backup
Plus Fast

LaCie Porsche
Design Desktop
Drive

is bedoeld voor gebruik op een statief, te bevestigen aan een


wand of het plafond. Tel daar de functionaliteiten bij op en je
hebt een heel complete camera voor een aantrekkelijke prijs.

Logitech G G502
Proteus Core
2015

Netwerk

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Routers

Routers

Routers

ASUS
RT-AC3200

D-Link
DIR-868L

NETGEAR
R7000

Tech
PLATINA
Accessoire
van het jaar

2015

Tech
PLATINA
Powerline

Devolo dLAN
1200+ WiFi ac
Starter Kit

92

Tech Awards 2015

Met de G502 Proteus Core domineert Logitech G de muizenmarkt. Een fraai ontwerp, een onovertroffen optische sensor
en een veelvoud aan features zijn de ingredinten voor de
beste allround muis die er is. Een waardige opvolger voor de
legendarische G5 en G500.

2015

Tech
ZILVER
Slimme
thermostaat

Met evohome Wi-Fi regel je per kamer de ideale temperatuur.


En via de app houd je altijd controle. Zo zorgt Honeywell voor peace
of mind. Nooit meer onnodig stoken in ruimtes die je toch niet
gebruikt en altijd thuiskomen in een aangenaam warme
woonkamer. Benieuwd hoe evohome in jouw huis past?
Bekijk het op getconnected.honeywell.com

2015

2015

QNAP TS-451

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

NAS
Prosumer

NAS
Prosumer

NAS
Prosumer

QNAP TS-451

ASUSTOR
AS5004T

NETGEAR
ReadyNAS
RN204
2015

2015

Tech

2015

Tech

2015

Tech

Tech

PLATINA
ZILVER

GOUD

ZILVER

NAS
Consumer

NAS
Consumer

NAS
Consumer

Asustor
AS5002T

Netgear ReadyNAS RN202

Synology
DS215j

NAS
Prosumer

De QNAP TS-451 heeft een hoogwaardige afwerking in zowel


hard- als software. QNAPs besturingssysteem loopt net even
soepeler dan de DiskStation Manager (DSM) van Synology en
heeft veel functionaliteit. Vanaf de installatie met de QNAP
CloudKey tot aan langdurig gebruik: nergens stelt de QNAP TS-

2015

Tech

2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Powerbanks

Powerbanks

Powerbanks

Avanca
Powerbar Pro
9000

Xtorm XB102
Free 15.000

TP-LINK
TL-PB10400

2015

2015

2015

Tech

Tech

451 teleur. Een ruim aanbod aan apps voor je smartphone en


tablet maken deze NAS compleet. Enig minpunt: de witte behuizing van kunststof past niet bij een NAS met deze kwaliteit.

SamsungAAA
SSD 850 Pro

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

IP-cameras

IP-cameras

IP-cameras

D-Link
DCS-2332L

NETGEAR Arlo

Nest Cam

2015

Entertainment

Tech
2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

Multiroom
audio

Multiroom
audio

Denon HEOS 5

Samsung
WAM750 Wireless
Speaker M7

94

Tech Awards 2015

2015
2015

PLATINA

Tech
Tech
ZILVER

ZILVER
Multiroom
audio

Multiroom
audio

SSD

Iedere SSD maakt je systeem een behoorlijk stuk sneller, maar


er kan maar n SSD de allersnelste zijn. Dat is de Sams-

Raumfeld
Stereo M
Raumfeld

ung SSD 850 Pro. De technologie is volledig door Samsung

Stereo M

eigen fabricage.

ontwikkeld: zowel de controller als het flashgeheugen zijn van

Avanca Powerbar
AAA Pro 9000

2015
2015

Tech
Tech
PLATINA

PLATINA
Headphones

2015

Tech

2015

Tech

GOUD

ZILVER

Headphones

Headphones

AKG Y 45BT

Philips
SHB9100RD

Headphones

Teufel REAL Z
Teufel REAL Z
2015

Tech

2015

Tech

2015

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Bluetoothspeaker

Bluetoothspeaker

Bluetoothspeaker

Sony SRS-X55

UE Megaboom

Creative Sound
Blaster Roar 2

PLATINA
Powerbanks

Deze Avanca is kleiner, lichter en goedkoper dan de meeste


grote powerbanks die meer dan 15.000 mAh hebben, maar
levert op een haar na dezelfde prestaties. Bovendien is deze
powerbank voorzien van drie usb-laadaansluitingen van elk
maximaal 2 A, die je tegelijk kunt gebruiken en in totaal 3,1 A
stroom leveren. De terechte winnaar!

2015
2015

Tech
Tech
PLATINA

PLATINA
Mediaspeler

Xtorm XB102
AAA
Free 15.000

2015

Tech

2015

Tech

GOUD

ZILVER

Mediaspeler

Mediaspeler

WD TV
Mediaspeler

Chromecast

2015

2015

Mediaspeler

Eminent
EM7480
Eminent
EM7480

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Televisie

Televisie

Televisie

LG 65UF950V

Philips
55PUS7600

Sony BRAVIA
KD-65X9005C

2015

2015

2015

Tech
GOUD
Powerbanks

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Smart-tv
besturingssysteem

Smart-tv
besturingssysteem

Smart-tv
besturingssysteem

WebOS (LG)

Tizen
(Samsung)

Android TV
(Philips & Sony)

De Xtorm XB102 Free 15000 heeft de meeste energie van de


geteste powerbanks, gekoppeld aan een uitstekende energiedichtheid. Opladen kan met behulp van de ingebouwde
usb-kabel of via een micro-usb-ingang. Heb je een energiehongerige tablet of wil je een paar dagen zonder stopcontact
overleven, dan is dit de powerbank die je moet hebben.

Tech Awards 2015

95

ALCATEL ONETOUCH
AAA
IDOL 3

AAA
Honeywell
evohome
2015

Tech
ZILVER
Slimme
thermostaat

2015

Tech
GOUD
Smartphones
mid-range

Het evohome-systeem maakt slim stoken per ruimte mogelijk, en werkt rg goed. Het enige nadeel is de relatief stevige

Hoogwaardige smartphone voor een zachte prijs. Fraai is dat

aanschafprijs. Daar staat een prima klimaatregeling tegenover

hij twee luidsprekers heeft en ook de overige specificaties zijn

die je kunt programmeren per ruimte, via handige en eenvou-

prima. Dankzij de uitgebreide handleiding haal je moeiteloos

dig te bedienen apps.

alles uit dit toestel.

LG
AAA
G4

2015

LG 27MU67
AAA

2015

Tech

Tech

GOUD

PLATINA

Smartphones
high-end

Monitoren
(4K)

De camera van de LG G4 is formidabel, het scherm kan zich

De LG 27MU67 is qua ontwerp wat saai, maar hij ondersteunt

meten met de beste van dit moment, en steekt er misschien

alles wat je nodig hebt, en dit IPS-scherm biedt een onge-

zelfs wel een stukje bovenuit. Reken maar dat je opvalt als je

lofelijk goede beeldkwaliteit. IPS staat niet bekend om zijn

tussen al je kennissen met een zwarte, vrijwel rechthoekige

verversingssnelheid, maar als je voor de lol af en toe een spel-

smartphone opeens een gebolde leren G4 laat zien.

letje speelt, kun je er bijvoorbeeld prima op gamen.

96

Tech Awards 2015

UW ONLINE
WERELD
IN VEILIGE
HANDEN

Reshift Tech Awards (December 2015)

Panda Free Antivirus is de beste antivirussoftware.

Real world Protection Test (September 2015)


Panda blokkeert 100%

pandasecurity.com

2015

Tech

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Streaming
audiodienst

Streaming
audiodienst

Streaming
audiodienst

Spotify

Deezer

TIDAL

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Streaming
videodienst

Streaming
videodienst

Streaming
videodienst

Netflix

Videoland

AAA
Steelseries
Siberia 650

2015

Ziggo MyPrime

2015

Tech
ZILVER
Gameheadset
van het jaar

De Steelseries Siberia 650 is een headset van de bovenste


plank. De stereo geluidskwaliteit is om van te genieten,
zeker in hectische shooters. Aansluiten is op ieder apparaat een

Domotica

2015

Mobile

Tech

2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Slimme
thermostaat

Slimme
thermostaat

Slimme
thermostaat

Nest
Thermostat

Netatmo
Thermostaat

Honeywell
evohome

2015

2015

2015

Tech

Tech

fluitje van een cent en het design is niet alleen mooi, maar ook
uiterst functioneel. Wie een goede headset zoekt die ook nog
eens op meerdere apparaten werkt, hoeft niet verder te zoeken.

Devolo dLAN
AAA 1200+
WiFi ac Starter Kit

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Smartphones
high-end

Smartphones
high-end

Smartphones
high-end

Apple
iPhone 6s

LG G4

Samsung
Galaxy S6

2015

Tech
PLATINA
Powerline

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Smartphones
mid-range

Smartphones
mid-range

Smartphones
mid-range

OnePlus One

ALCATEL
ONETOUCH
IDOL 3

Honor 6+

Devolos dLAN 1200+ WiFi ac Starter Kit is een prima keuze


als je een kamer in huis hebt zonder vaste netwerkaansluiting
en vanuit daar draadloos het netwerk op wilt komen. Niet

98

Tech Awards 2015

alleen krijg je de nieuwste HomePlug AV2 MiMo-powerlinetechnologie, je krijgt ook een 802.11ac-accesspoint. De powerline-adapters zijn de beste die we tot nu toe hebben getest.
Overigens gebruikt deze set naast de fase- en nuldraad ook
de aardedraad. Daarmee haal je de maximale snelheid.

Denon
AAA
HEOS 5

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Tablet

Tablet

Tablet

Apple
iPad Air 2

ASUS
MeMO Pad 7

Sony Xperia Z3
Tablet Compact

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

2015
2015

Tech
Tech

PLATINA
Multiroom
audio

PLATINA

GOUD

Smartwatch

Smartwatch

ZILVER

ZILVER
Smartwatch
Smartwatch

Denon heeft met het HEOS-multiroomsysteem een sterke

Apple Watch

LG G Watch R

concurrent van Sonos op de markt gezet. De HEOS 5 is het

Pebble Time
Steel
Pebble
Time
Steel

middelste model in de serie en koppelt een fraaie vormgeving


aan een uitstekende geluidskwaliteit. Bij een mutiroomsysteem
is de app ook erg belangrijk en ook op dat gebied heeft Denon
het goed voor elkaar. De ondersteuning van streamingdiensten
Deezer werken wel.

Panda Free
AAAAntivirus

2015

Tech

2015

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Game van
het jaar

Game van
het jaar

Game van
het jaar

Metal Gear
Solid 5: The
Phantom Pain

Batman:
Arkham Knight

Grand Theft
Auto V

2015

2015

Games

is in vergelijking met Sonos nog wat magertjes, maar Spotify en

2015

Tech
PLATINA
2015

Tech

Beste console
van het jaar

Sony
PlayStation 4

PLATINA
Antivirus
gratis

Panda Free Antivirus is de beste antivirussoftware. Het

2015

Tech

Tech

Tech

product haalt hoge scores in de meeste antivirustests van


gerenommeerde antiviruslaboratoria en doet dat met geringe
impact op de snelheid van ons testsysteem. De interface is
modern en zeer overzichtelijk en de functionaliteit biedt drie
soorten scans. Panda is volledig Nederlandstalig en erg pret-

PLATINA

GOUD

ZILVER

Beste
kindergame
van het jaar

Beste
kindergame
van het jaar

Beste
kindergame
van het jaar

Skylanders:
SuperChargers

LEGO
Dimensions

Disney
Infinity 3.0

tig in het gebruik.

Tech Awards 2015

99

FUJIFILM
AAAX-A2

Seagate Backup
AAA Plus Fast

2015

Tech
2015

GOUD

Tech

Instap
systeemcamera

GOUD

De prijs/kwaliteitverhouding ligt bij deze camera uitstekend.

Externe HDD

Hoewel de camera compact is, ligt hij toch uitstekend en


stevig in de hand. Met deze camera kun je prachtige resultaten
De Seagate Backup Plus Fast heeft intern een kleinere en

bereiken met de automatische filters, de zogenoemde Film-

lichtere harde schijf van 2,5 inch. Naast dat de harde schijf zo

simulatie. De beelden zijn scherp, vol detail en bij 3200 ISO is

compact is je kunt m met n hand vasthouden en dat hij

er nog steeds weinig ruis. Het beeldscherm is helder, waar-

licht is, heeft deze 2,5-incher nog een voordeel: een significant

door het gemis van een eventuele elektronische zoeker niet

lager stroomverbruik.

echt opgemerkt wordt.

Canon EOS
AAA
7D Mark II

FUJIFILM
AAAX100T

2015

2015

Tech

Tech

GOUD

GOUD

(Semi)
professionele
reflex

Edel
compactcamera

De EOS 7D Mark II heeft drie indrukwekkende eigenschappen

Met een mechanische n geluidloze elektronische sluiter, lijkt

die m bijzonder geschikt maken voor sport- en natuurfoto-

de X100T gemaakt voor straatfotografie. Temeer vanwege de

grafie. De aps-c-sensor haalt onderwerpen met een factor

hybride optische en elektronische zoeker. In de zoeker wordt

1,6 dichterbij. Belangrijker is de 10 beelden per seconde die

heel handig in een kader aangegeven wat er binnen en net

de camera schiet, met een indrukwekkende buffer en in volle

buiten je compositie gebeurt. En dat is bij straatfotografie

resolutie. De allergrootste plus ligt bij de 65 crosstype auto-

bijzonder gemakkelijk, omdat je dan goed kunt zien wat straks

focuspunten, verspreid over een heel groot deel van je com-

misschien je beeld binnenwandelt. Handig is dat je bijna alle

positie, zodat je bewegende onderwerpen snel kunt volgen.

knoppen en het quickmenu zelf kunt programmeren.

100

Tech Awards 2015

2015

2015

AAA
LG
G4

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Pc-game
van het jaar

Pc-game
van het jaar

Pc-game
van het jaar

The Witcher 3:
Wild Hunt

Heroes of the
Storm

Grand Theft
Auto V

2015

Tech
PLATINA
Foto
smartphone

2015
2015

Tech
Tech
PLATINA

PLATINA
Gamelaptop
van het jaar

Gamelaptop
van het jaar

MSI GS60 2QE


GHOST
PRO
3K
MSI GS60
2QE
GHOST PRO 3K

Direct opvallend is het beeldscherm van deze LG G4. Scherp,


helder, gedetailleerd en groot: prachtig om je gemaakte fotos
op terug te kijken. De fotos zijn kleurecht en erg gedetailleerd,

2015

Tech

2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Accessoire
van het jaar

Accessoire
van het jaar

Accessoire
van het jaar

Logitech G G502
Proteus Core

Corsair
K70 RGB

Thrustmaster
T300 RS

2015

2015

2015

Tech

Tech

zelfs in de hoeken. In de avondfoto zit nog genoeg detail en


met de HDR-functie sleep je er een prima foto uit. Verder krijgt
de LG G4 extra punten voor enorme camerafunctionaliteiten.

Olympus STYLUS
AAA TOUGH TG-4

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Gameheadset
van het jaar

Gameheadset
van het jaar

Gameheadset
van het jaar

Kingston
HyperX Cloud II

Turtle Beach
Elite 800

Steelseries
Siberia 650

2015

Tech
GOUD

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Gamescherm
van het jaar

Gamescherm
van het jaar

Gamescherm
van het jaar

Samsung
U28D590D

EIZO FORIS
FS2434

Dell UltraSharp
U3415W

Point & shoot


compactcamera

De Olympus STYLUS TOUGH TG-4 is de allereerste avontuurlijke ruigcompact die in raw kan schieten. Zo kun je ook
met weinig licht, onder water bijvoorbeeld, nog het beste uit je
opnames halen. En ruig is hij! Hij overleeft een duikdiepte van
15 meter en een val van twee meter, is belastbaar tot 100 kilo
en bestendig tegen -10 graden Celsius. De TG-4 is een kleine
compactcamera die zonder problemen in je jaszak past.

102

Tech Awards 2015

2015

Tech

2015

Tech

Point & shoot


compactcamera

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Instapreflex

Instapreflex

Instapreflex

Pentax K-S2

Nikon D5500

Canon
EOS 760D

2015

2015

2015

Tech

ZILVER

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

(Semi)
professionele
reflex

(Semi)
professionele
reflex

(Semi)
professionele
reflex

Canon EOS 5DS

Canon EOS 7D
Mark II

Nikon D7200

Deze stijlvolle retro-compactcamera is prachtig vormgegeven.


Lekker klein, zodat de camera nergens in je bagage overbodig

2015

voelt. De 24x optische zoom volstaat om zowel dat weidse


landschap als dat detail in de verte vast te leggen. En dankzij wifi ben je altijd in staat om je opnames heel snel met je
smartphone met de rest van de wereld te delen.

Canon EF 50mm
AAA f/1.8 STM

2015

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

Instap
systeemcamera

Instap
systeemcamera

FUJIFILM X-A2

Samsung
NX500

2015

Tech
Tech

ZILVER
ZILVER

Instap
Instap
systeemcamera
systeemcamera

Panasonic LUMIX
DMC-GF7K

2015
2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

(Semi)
professionele
systeemcamera

(Semi)
professionele
systeemcamera

ZILVER
(Semi)
professionele
(Semi)
professionele
systeemcamera

Sony 7R II

Sony 7 II

Panasonic LUMIX
DMC-GX8

2015

2015

2015

Tech
PLATINA
Objectief
met vast
brandpunt

2015

Tech

Tech

Tech

ZILVER

systeemcamera

Tech

In het analoge tijdperk was een 50 mm een standaardlens,


met een beeldhoek die min of meer overeenkomt met wat het
menselijk oog ziet. Dit compacte en uiterst lichte standaardobjectief past in elke fototas, wat voor soort fotograaf je ook
bent. Voor een adviesprijs van 135 euro ligt hij al in je winkelmandje. Een aanrader!

PLATINA

GOUD

ZILVER

Point & shoot


compactcamera

Point & shoot


compactcamera

Point & shoot


compactcamera

Nikon COOLPIX
P900

Olympus
STYLUS
TOUGH TG-4

Olympus
STYLUS
TRAVELLER
SH-2

Tech Awards 2015 103

Fotografie

Olympus
AAA
STYLUS
TRAVELLER SH-2

2015

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

Edel
compactcamera

Edel
compactcamera

Sony
Cyber-shot
DSC-RX100 IV

FUJIFILM X100T

2015
2015

Sigma 24-35mm F2 DG HSM Art

Tech
Tech
ZILVER

ZILVER
Edel
compactEdel
camera
compactcamera

Canon
PowerShot
Canon GX 7
PowerShot GX 7
2015

2015

Tech

2015

2015

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Groothoek
zoomobjectief

Groothoek
zoomobjectief

Groothoek
zoomobjectief

Canon EF
11-24mm
f/4L USM

Sigma
24-35mm
F2 DG HSM Art

Tamron SP
15-30MM f/2.8
Di VC USD

Tech
GOUD
Groothoek
zoomobjectief

De Sigma 24-35mm F2 DG HSM Art biedt uitstekende optische resultaten voor een relatief lage prijs. Het objectief is
prachtig gebouwd: solide en robuust. Zowel de zoom- als de
scherpstelring zijn breed en lopen heerlijk soepel, en dat is erg

2015

Tech

2015

Tech

2015

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Tele
zoomobjectief

Tele
zoomobjectief

Tele
zoomobjectief

Sigma
18-300mm
F3.5-6.3 DC
MACRO OS
HSM C

AF-S NIKKOR
200-500mm
F5.6E ED VR

Tamron 18200mm
F/3.5-6.3 Di II VC

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Objectief
met vast
brandpunt

Objectief
met vast
brandpunt

Objectief
met vast
brandpunt

Canon EF
50mm
f/1.8 STM

AF-S NIKKOR
300mm
f/4E PF ED VR

AF-S NIKKOR
20mm
f/1.8G ED

2015

2015

2015

Tech

Tech

Tech

PLATINA

GOUD

ZILVER

Foto
smartphone

Foto
smartphone

Foto
smartphone

LG G4

Samsung Galaxy
S6 edge

Apple iPhone
6 Plus

prettig in gebruik. De hsm-autofocusmotor is snel en vooral


ook stil te noemen, en dat is weer fijn als je aan straatfotografie doet.

Sigma 18-300mm
AAA F3.5-6.3 DC
MACRO OS HSM C

2015

Tech
PLATINA
Tele
zoomobjectief

Deze Sigma 18-300mm is met een adviesprijs van zeshonderd euro een aantrekkelijk geprijsd en mooi gebouwd
objectief. Zeker voor fotografen die graag zonder al te veel te
sjouwen en objectieven te wisselen toch vaak hun reflex mee
willen nemen. Met een stille en snelle autofocus, is dit objectief beter met AF te gebruiken dan handmatig scherpstellen.

104

Tech Awards 2015

SMART

Huisbeveiliging die voor zichzelf spreekt.


Is alles ok?
Connected Home Hub

Iemand heeft het raam


geopend!

Geen problem, ik jaag


hem wel weg.

Het is ok, hij is weg.

Door & Window Sensor

Siren with battery back-up

Monitor HD

Beveilig uw huis met de mydlink Home Security Starter Kit


Met de mydlink Home Security Starter Kit bent u de eerste die op de hoogte is als er iets misgaat in uw huis.
Als de sensor wordt geactiveerd, gaat het alarm af, terwijl de Connected Home Hub u direct via een bericht
naar uw mobiele telefoon alarmeert. Daarna kunt u meteen de beelden van de Monitor HD bekijken om te
zien wat er gebeurt in uw huis. De Door & Window sensor is batterij-gestuurd en kan overal waar u dat wilt,
geplaatst worden.

Lees meer over SMART Home op


Dlink.com/mydlinkhome
Gratis mydlink Home app

Geen verborgen kosten. Echt niet.

mydlink Home Security


Starter Kit bevat:
Connected Home Hub
Monitor HD
Sirene met battery back-up
Door & Window Sensor

Vrijdag 15 en zaterdag 16 april 2016


Amsterdam RAI

HET GROOTSTE CARRIRE-EVENEMENT


VAN NEDERLAND
MET DE BESTE WERKGEVERS

TOPWERKGEVERS
WORKSHOPS
SEMINARS
GRATIS CV CHECK

DIRECT IN
CONTACT
MET TALENT

Meer informatie en gratis e-ticket op carrierebeurs.nl


2016

INHOUD

REVIEWS

reviews
HARDWARE

Iedere maand schotelen wij je weer


interessante hardware, freeware, apps
en games voor. Of je nu met praktische
zaken aan de slag wilt, je pc op de pijnbank wilt leggen of juist wilt ontspannen
met een recente game: in deze rubrieken
ben je aan het juiste adres. We testen
de nieuwste hardware van tablets tot
videokaarten grondig, zodat we je van
een advies kunnen voorzien.
Ook de gratis en betaalde programma's
en games testen we uitgebreid, waardoor
we je een advies kunnen geven. Moet je
het wel downloaden of aanschaffen of
juist niet?

Apple TV
Microsoft Surface Pro 4
Nexus 5X
Chromecast Audio
Samsung Gear S2

PAGINA

108
109
110
111
112

SOFTWARE
recALL
RollBack Rx Home
Kaspersky Internet Security 2016
FinePrint
Adobe Photoshop Elements 14

PAGINA

115
116
117
118
119

APPS
SD Maid
Metal for Facebook
NetGuard
Enpass password manager
Firefox web browser
Goodbudget Budget Planner
Tandem - Samen talen leren
Tayasui Memopad - Draw, Share, Done!

PAGINA

120
PAGINA

121

GAMES
Preview: Mafia 3
Review: Fallout 4

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

PAGINA

122
123

107

REVIEWS

H A R D WA R E

APPLE TV

De toekomst
van televisie?

ONS OORDEEL

De vierde generatie Apple TV heeft een A8-chip, een


nieuwe geavanceerde afstandsbediening en een App
Store. En de slogan van het product is de toekomst van
televisie is begonnen. Een gedurfde slogan en n die
torenhoge verwachtingen schept. Kan Apple dit waarmaken?

PLUS- EN MINPUNTEN
App Store
Gebruiksgemak
Apple TV Remote

Jelle Peterse

Deze kleine settopbox


bevat nog niet de toekomst van televisie.

Geen Siri

De Apple TV
Remote is misschien wel het
beste dat de
nieuwe Apple
TV te bieden
heeft.

Weinig Nederlandse content

SPECIFICATIES
Prijs 179,- (32 GB), 229,- (64 GB)
Processor A8-chip met 64bit-architectuur
Aansluitingen HDMI, usb-c, ethernet
Draadloos Wifi 802.11ac met MIMO,
bluetooth 4.0, infraroodontvanger
Website www.apple.nl/tv

CONCLUSIE

ot nu toe heeft vrijwel

Remote is misschien wel het beste

van zowel iTunes, Netflix en HBO.

elke poging om een

wat deze Apple TV te bieden heeft.

Er is een klein probleem: Siri werkt

computer het middel-

Met het nieuwe trackpad vegen

niet in Nederland, zlfs niet in het

punt van de woonka-

door je content is een verademing

Engels. Kom op Apple waarom

mer te maken, miserabel gefaald.

ten opzichte van het continu klik-

niet? Dat Siri niet in het Nederlands

Ook pogingen van concurrenten

ken op een volgende-knop. De set-

beschikbaar is op de Apple TV kan

als Microsoft en Google zijn al een

topbox draait op tvOS, dat eindelijk

ik begrijpen: hier moet veel werk

paar keer flink spaak gelopen. Als

een volwaardige App Store naar

in gestopt worden en dat het niet

we alles bij elkaar optellen: de to-

de Apple TV brengt. De potentie

Apples grootste prioriteit is, lijkt

renhoge verwachtingen, de kracht

hiervan is enorm, maar het pro-

me logisch. Maar ik kan geen reden

van Apple als merk en de chaos van

bleem is dat dit volledig afhanke-

verzinnen waarom Siri voor ons

de huidige entertainmentindustrie

lijk is van ontwikkelaars. Die zijn

niet in het Engels beschikbaar is.

waar Apple orde in gaat scheppen

vaak afwachtend, en terecht. Er is

Een waarschuwing dat Siri alleen

is de toekomst van televisie in-

bijvoorbeeld voorlopig geen NPO-

in het Engels te gebruiken is, was

derdaad begonnen. Toch?

app, waardoor je af en toe toch je

voldoende geweest. Dan kun je zelf

gewone televisie nog nodig hebt.

bepalen of dat problematisch is.

Beste settopbox

+ Meer lezen

Ok, de nieuwe Apple TV doet veel

Waarom geen Siri, Apple?

dingen nt wat beter dan andere

Met Siri kun je universeel zoeken

De uitgebreide review vind

settopboxen. De nieuwe Apple TV

met je stem: het laat resultaten zien

je op www.tiny.cc/atv4

108

Wil Apple de toekomst van


de televisie echt veranderen,
dan moet het eerst zorgen dat
Siri werkt (ongeacht in welke
taal) en dat er voldoende lokale apps zijn. Wel denk ik dat
juist Apple met al zn invloed
de grootste kans heeft het
verdeelde medialandschap
daadwerkelijk te veranderen.

H A R D WA R E

REVIEWS

Het uiterlijk van de Pro


4 is bijna identiek aan
dat van de Pro 3.

ONS OORDEEL

PLUS- EN MINPUNTEN
Type Cover
Surface Pen
Goed mee te nemen

MICROSOFT SURFACE PRO 4

Prijs
Accuduur

Beste Surface
tot nu toe

Type Cover niet inbegrepen

SPECIFICATIES
Prijs Vanaf 999,Scherm 12,3 inch, 2736 x 1824 pixels (267 PPI)

Microsoft probeert ons al drie jaar te overtuigen dat een tablet onze
desktop kan vervangen. De Surface Pro 3 van vorig jaar was hier de
beste uitvoering van, maar we moesten nog teveel compromissen maken om het als vervanging van een pc te zien. Microsoft lijkt deze strijd
dit jaar achter zich te laten: met de Surface Pro 4 probeert het ons niet
meer te overtuigen, maar wil het de Surface verbeteren voor iedereen
die wel al gelooft dat het zijn desktop kan vervangen.

Als tablet is de
Pro 4 te groot
en te zwaar, en
is Windows 10
beperkt.

RAM 4, 8 of 16GB
Opslag 128, 256 of 512 GB SSD
Camera 8MP (achterkant) en 5MP (voorkant)
Aansluitingen Usb 3.0, microSD-kaartlezer,
headsetaansluiting, Mini DisplayPort
Draadloos Wifi 802.11ac, bluetooth 4.0
Batterij 5087 mAh (38,2 Wh)
Afmeting 29,2 x 20,1 x 0,85 cm
Gewicht 786 gram (i5 en i7), 766 gram (m3)

Jelle Peterse

Processor Intel Core m3, i5 of i7

Website www.tiny.cc/sf4pro

voor ik moest opladen (geen zware

met opnieuw ontwor-

Nog steeds veel


compromissen

pen toetsen en een

Qua software blijft het hetzelfde

voor deze prijs teleurstellend. Als

e nieuwe Type Cover,

grafische prestaties), dat vind ik

groter trackpad, is een

liedje: apps voor Windows 10 zijn

Microsoft wil concurreren in deze

enorme verbetering. Helaas blijft

er niet in overvloed. Daarom ge-

prijscategorie, moet het dit soort

de trackpad relatief klein en voelt

bruikte ik de tablet-modus nau-

zaken beter op orde hebben.

die bij gebruik daardoor nog steeds

welijks. De Pro 4 is als tablet ook

Als je echt een desktopvervanger

benauwd aan. De nieuwe Surface

nog steeds te groot en te zwaar. Ik

wilt, heb je wat mij betreft min-

Pen klikt magnetisch aan de zijkant

gebruik mijn iPad erg veel tijdens

stens 8 GB werkgeheugen en 256

van de Surface vast. Verder voelt

het reizen, maar dat zie ik mezelf

GB flash-opslag nodig. Hier betaal

het meer dan ooit alsof je daadwer-

met de Pro 4 niet doen. Ik verkies

je 1449 euro voor. Als je ook nog

kelijk schrijft. Voor tekenen, het

deze versie van Windows 10 zeker

een snellere i7-processor wilt, tel je

besturen van de tablet of wat no-

boven Windows 8.1. Maar omdat

er nog eens 350 euro bij op. Vergeet

tities maken, werkt het geweldig.

Windows 10 pas deze zomer is uit-

ook de Type Cover van 149 euro en

De achterkant van de stylus dient

gekomen, is Microsoft er nog volop

pen van 49 euro niet.

als gum, met het klipje kan hij aan

mee bezig. Zo loopt de Mail-app

je borstzak en je kunt zelfs klikken

vaak vast en is Edge nog lang geen

met de achterkant. Het lijkt net

volwaardige browser.

echt.

JANUARI/FEBRUARI 2016

De Surface Pro 4 ging zes uur mee

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

CONCLUSIE
De vraag blijft of je zon smak
geld neer wilt leggen voor een
waslijst aan compromissen.
Voor datzelfde geld zijn zeer
degelijke laptops verkrijgbaar.
De Surface is nog steeds niet
de ideale computer voor iedereen, maar het is met stip de
beste Surface tot nu toe.

+ Meer lezen
De uitgebreide review vind je
op www.tiny.cc/sfpro4rev

109

REVIEWS

H A R D WA R E

De camera steekt
als een pukkel uit.

ONS OORDEEL

PLUS- EN MINPUNTEN
Schone, bijgewerkte Android

NEXUS 5X

Snelle vingerafdrukscanner
Prijs

Prijzige
middenmoter

Accuduur
Matige specificaties

SPECIFICATIES
Prijs 479,- (16 GB), 529,- (32 GB)
Kleuren Zwart, wit

Toen ik de Nexus 5 twee jaar terug reviewde, ben ik na het testen direct
naar de winkel gerend om het toestel te kopen. Nu komt Google in samenwerking met LG met een vernieuwde Nexus 5X. Maar mij zie je er
niet voor naar de winkel rennen, ik leg je in deze review uit waarom niet.

De Nexus 5X lijkt
veel op de Nexus
5 uit 2013.

Scherm 5,2 inch lcd (1920 x 1080)


Processor 1,8 GHz hexacore
RAM 2 GB
Opslag 16 of 32 GB (niet uitbreidbaar)
Camera 16 MP (achter), 5 MP (voor)

Joris Peterse

Batterij 2700 mAh

et de Nexus 5 wil-

het toilet gespoeld. Dat de 32GB-

ik een lichte verbetering, maar bij

Afmeting 14,7 x 7,3 x 0,8 cm

den Google en LG

variant in de VS 429 dollar kost

intensief gebruik was een volle

Gewicht 136 gram

een

(omgerekend 400 euro), maakt deze

dag lastig. Dat is toch wat teleur-

Website https://store.google.com/

Nederlandse prijs onverteerbaar.

stellend. Wanneer je het toestel

product/nexus_5x

toestel

met

goede prijs en kwa-

liteit aanbieden: zonder overbodig-

De Nexus 5X heeft veel gemeen

niet gebruikt gaat de accu een stuk

heden, met een gewoon formaat

met de G4, dezelfde uitstekende

langer mee dankzij de doze-functie

(5inch-scherm), plastic behuizing en

camera en processor. Android 6.0

van Android 6.0. Doze minimali-

een schone, recente Android-versie.

draait er vlekkeloos op, maar hij is

seert achtergrondprocessen, waar-

De 5X heeft betere specificaties, met

lang niet de snelste. Bij de vingeraf-

door de accu enorm wordt ontzien.

een iets groter formaat (vanwege

drukscanner merk je wel dat deze

front-speakers), een 5,2inch-scherm

vlot ontgrendelt (al vind ik de posi-

Pukkel

(13,2 cm), een vingerafdrukscanner,

tie op de achterkant wat onhandig).

De uiterlijke veranderingen zijn

een betere camera met autofocus en

subtiel: de speakertjes aan de voor-

Scherm versus accu

zijde, een zwart kapje voor de auto-

Het scherm heeft een Full-HD-

focus en de vingerafdrukscanner.

Dure dollars

resolutie. De meeste toptoestel-

De camera is gecentreerd en steekt

De prijs is het struikelblok. Het

len van 2015 hebben een hogere

als een pukkel uit. Ook loopt er een

basismodel (479 euro, 16 GB) heeft

UHD-resolutie. Maar dat verschil

naad langs de zij- en onderkant van

onvoldoende

Het

is nauwelijks te zien en omdat de

het toestel (die vind ik persoonlijk

32GB-model kost 529 euro. Dat is

eerste Nexus 5 kampte met een ma-

niet fraai).

veel te duur, voor minder geld heb

tige accuduur, is het verstandig om

je een LG G4: een smartphone die

hiervoor te kiezen. De accucapaci-

meer biedt. Het belangrijkste prin-

teit is wat opgeschroefd, van 2300

De uitgebreide review vind

cipe van de Nexus 5 wordt door

naar 2700 mAh. In praktijk merkte

je op www.tiny.cc/n5xrev

een usb-c-poort.

110

OS Android 6.0 (Marshmallow)

opslagruimte.

+ Meer lezen

CONCLUSIE
Ik ben teleurgesteld in wat
de Nexus 5X biedt. Allereerst door de onverklaarbare prijsverhoging. Ook de
tekortkoming van de accu is
onvoldoende aangepakt. De
extraatjes zoals de camera,
vingerafdrukscanner en speakers voelen slechts als een
doekje voor het bloeden.

H A R D WA R E

REVIEWS

CHROMECAST AUDIO

Streaming audio
voor een prikkie

ONS OORDEEL

Met de Chromecast Audio maak je iedere speaker bereikbaar voor het


streamen van muziek, of dat nou van Spotify, je netwerk of je mobiele
apparaat is. Het kleine dongeltje heeft de potentie om de hele muziekwereld op zijn kop te zetten.

PLUS- EN MINPUNTEN
Slimme uitvinding

Joris Peterse

Prijs
Installatie
Audiokwaliteit
Geen multiroom

SPECIFICATIES
Prijs 39,Taal Nederlands
OS Android, iOS en Chrome
Website www.google.com/chromecast

CONCLUSIE

Leuk detail is dat de Chromecast


Audio groeven heeft zoals een
grammofoonplaat.

Aansluiten is zo gepiept.

et als de gewone

Het apparaat dat je gebruikt om de

je ziet wat speakers met deze func-

Chromecast

de

muziek mee af te spelen, hoeft niet

tionaliteit ingebouwd kosten. Het

een

eens aan te blijven staan (tenzij de

aansluiten spreekt dus redelijk

dongeltje, dat je in dit

muziekbron het apparaat zelf is na-

voor zich, hetzelfde geldt voor de

geval via een 3,5mm-ingang, opti-

tuurlijk). Omdat de verbinding via

installatie. Wanneer de Chrome-

sche poort of tulpstekker verbindt

wifi gaat is cd-audiokwaliteit mo-

cast Audio aan staat maak je ver-

met een speaker (of koptelefoon, als

gelijk. Dat is bijvoorbeeld niet mo-

binding via de app (iOS en Android)

je dat zou willen). Aan de andere

gelijk met bluetooth, waarbij het

en voer je je wifi-aanmeldgegevens

kant van het schijfvormige appa-

geluid gecomprimeerd wordt, het

in. Vervolgens is de Chromecast

raatje sluit je een micro-usbkabel

bereik beperkter is en het apparaat

Audio bereikbaar voor iedere app

aan om de Chromecast Audio te

waarmee je de muziek afspeelt aan

die de Google Cast-functionaliteit

voorzien van stroom. Zo maak je

moet blijven staan.

ondersteunt. Het enige dat we nog

Audio-variant

is

missen, is multiroom-ondersteu-

van iedere speaker of hifi-set die


je hebt staan een soort Sonos-ach-

Revolutionair

ning, waarbij meerdere speakers

tige speaker, waarnaar je muziek

Denk er eens over na. Voor maar

met Chromecast Audio simultaan

streamt

streamingdiensten

39 euro maak je iedere speaker be-

muziek kunnen afspelen. Geluk-

zoals Spotify en Play Music, maar

schikbaar voor streaming muziek.

kig staat dat al op de agenda van de

ook van lokale en netwerkbronnen.

Dat is behoorlijk revolutionair als

ontwikkelaars.

van

JANUARI/FEBRUARI 2016

De Chromecast Audio is een


slimme uitvinding die de
hifi-markt (en ook die van
bluetooth-speakerfabrikanten) op zn kop kan zetten.
Voor nog geen vier tientjes
maak je iedere speaker
bereikbaar voor streaming
audio, zonder in te hoeven
boeten op de audiokwaliteit.
Het enige dat we missen is
multiroom-ondersteuning.

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

111

REVIEWS

H A R D WA R E

De Gear S2 heeft
de uitstraling van
een echt horloge.

Bediening gaat
via een draairing en twee
knoppen.

ONS OORDEEL

PLUS- EN MINPUNTEN
Mooi ontwerp
Slimme besturing
Accuduur

SAMSUNG GEAR S2

Weinig apps

Verrassend mooie
smartwatch
Samsung was net als andere smartwatch-fabrikanten de afgelopen jaren behoorlijk zoekende met zn slimme horloges, maar lijkt het nu in ieder geval qua
vorm bij het juiste eind te hebben.

komt

en gezondheid, dan installeer je ook

Hartstilstand

een

de S Health-app. De batterij van de

Sporten neemt een prominente rol

smartwatch die het

Gear S2 gaat ruim twee dagen mee.

in, maar komt niet helemaal goed

qua vorm helemaal

Opladen doe je door de smartwatch

uit de verf. Er zit een stappentel-

in een magnetisch dock te plaatsen.

ler in, hartslagmeter en je kunt

it

het

Samsung

niets
met

goed doet. Het ronde scherm geeft


de uitstraling van een echt horloge.

je voedingsinname invoeren. De

Rondom het scherm zit een draai-

Maar wat kun je ermee?

hartslagmeter meet echter niet

bare ring, die je gebruikt om door

De Gear S2 is geen onmisbare gad-

continu je hartslag, waardoor je

menus te bladeren. Aan de zijkant

get. Uiteraard kun je de smartwatch

alleen nutteloze momentopnames

zitten twee knoppen. Overigens is

gebruiken om meldingen op te

maakt. Helaas is dat niet de enige

het heldere en scherpe schermpje

lezen. Simpele tools zijn natuurlijk

functie die voor verbetering vat-

ook een touchscreen. Deze bedie-

ook aanwezig, zoals bediening van

baar is. S Voice, de spraakgestuurde

ning met de draairing, knoppen en

film en muziek, stopwatch, weers-

assistent, is bedroevend. Niet al-

touch werkt intutief.

voorspelling en agenda. Ook kun

leen de resultaten van je spraak-

je het horloge personaliseren met

opdracht stellen teleur, ook word

Koppeling

verschillende klokjes, waaronder

je slecht verstaan; ook als je via je

Je koppelt je smartwatch aan een

klokjes die je realtime op de hoogte

horloge berichtjes beantwoordt via

Android-telefoon. Om de Gear S2 te

houden van bijvoorbeeld sociale

spraak.

koppelen heb je veel apps nodig die

media. Er zijn apps van nieuwssites,

een aanslag zijn op je batterij. Wil

de Here-maps-app geeft aan waar je

je ook gebruikmaken van de inge-

bent, maar er is ook een muziekspe-

bouwde hartslagmeter, stappentel-

ler aanwezig, de smartwatch heeft

De uitgebreide review vind

ler en andere gegevens over sport

immers 4 GB opslag en bluetooth.

je op www.tiny.cc/gs2rev

112

S Voice

SPECIFICATIES
Prijs Vanaf 349,Diameter 1,2 inch (3 cm)
Schermresolutie 360 x 360 pixels
Draadloos Wifi, bluetooth, NFC
Overig Hartslagmeter, waterdicht
Gewicht 22 gram
Website www.samsung.com/nl/galaxy/
gear-s2

Joris Peterse

Hartslagmeting

+ Meer lezen

CONCLUSIE
De basis van de Gear S2 smartwatch staat als een huis. Het
horloge is heel mooi ontworpen en het besturingssysteem
werkt zo logisch dat je er direct
in thuis bent. Samsung worstelt alleen met de functionaliteit, het applicatie-aanbod
is karig en niet alle functies
werken even goed.

SAFARI IN AFRIKA?
Ruim 100 inspiratiereizen vindt u op www.jambo.nl en in onze brochure of
bel met onze Afrika specialisten op 020-2012740 voor een reis op maat.
De mogelijkheden zijn eindeloos, priv reizen geheel conform uw wensen!
A
D AFRIK
T!
IS
SPECIAL

Tanzania . Kenia . Madagaskar


Seychellen . Mauritius . Zuid-Afrika
Oeganda . Zimbabwe . Namibi
Mozambique . Zambia . Botswana

Slimme
thermostaat

regelt ook uw
ventilatie

spIDer, een slimme klimaat thermostaat voor een gezonde en


comfortabele woning
Als een spin in het web regelt u met dit slimme platform uw ventilatie, verwarming,
warmwater en elektrische apparaten, zoals verlichting. Waar en wanneer u maar wilt.
Ook buiten de deur, met de speciale app op uw smartphone of tablet. U heeft op elk
gewenst moment inzicht in uw verbruik, zodat u precies weet hoeveel u verbruikt en
hoeveel dat kost. Zo verliest u nooit de controle. Zodat u zelf bepaalt wat comfortabel is.
De rest regelt spIDer.
- En slimme thermostaat voor ventilatie, verwarming, warmwater en elektrische apparaten
- Bediening op afstand altijd en overal, ook buitenshuis met de spIDer-app op
smartphone of tablet
- Energieleverancier-onafhankelijk. Geen abonnement of vast contract nodig

Kijk op onze website voor meer informatie:

www.ithodaalderop.nl/spider

S O F T WA R E

REVIEWS

RECALL

Vergeten wachtwoorden terugvinden


ONS OORDEEL

Het is niet zo leuk om toe te geven, maar het is ondergetekende ook al een paar keer overkomen: het wachtwoord of de
licentiecode van een of andere applicatie verloren! recALL, dat
zichzelf omschrijft als een gratis programma om wachtwoorden en licenties te herstellen, brengt gelukkig redding.

PLUS- EN MINPUNTEN
Gebruiksvriendelijk
Veel applicaties

Ignace de Groot

Server-emulatie

Er zijn drie
zoekopties:
standaardlocaties,
specifieke
locaties of
via serveremulatie.

et minste dat je van


recALL kunt zeggen, is dat het gebruiksvriendelijk

is. De installatie vergt maar een


paar muisklikken (let op: de website kun je rechtsboven laten ver-

Je kunt niet naar n specifieke applicatie zoeken

SPECIFICATIES
Prijs Gratis
Taal Nederlands
OS Windows XP/Vista/7/8/10
Website http://keit.co

talen via Google Translate). Het


opsporen van (vergeten) wacht-

CONCLUSIE

woorden, product- en licentiecodes hoeft niet meer inspanning te


kosten dan het selecteren van de
(standaard)optie Wachtwoorden

verschijnt. De gevonden wacht-

die standaard niet door recALL

zoeken op de standaardlocatie en

woorden kun je bewaren in diverse

wordt ondersteund. Je wijzigt het

Volgende aan te klikken.

formaten, waaronder csv en html.

adres van die server dan tijdelijk in

Zoektocht

Specials

recALL het zo alsnog te pakken.

Zodra je de zoektocht hebt gestart,

Duurt de zoektocht je te lang en

In het hoofdvenster tref je verder

moet je even geduld hebben. re-

heb je zelf een aardig idee waar de

nog de knop Tools aan, maar veel

cALL speurt namelijk naar alle

tool het vergeten wachtwoord kan

meer dan een eenvoudige register-

mogelijke locaties waar een onder-

opduiken, dan selecteer je in het

viewer en een wifi-scanner levert

steunde applicatie of dienst (zoals

hoofdvenster de optie Wachtwoor-

die niet op.

e-mail of ftp) een wachtwoord of

den zoeken op zelf te kiezen loca-

code kan hebben opgeslagen. De

tie. Je vult dan zelf het gewenste

tool laat hierna de lijst zien met vier

pad in en/of je geeft aan dat rec-

kolommen informatie: de naam

ALL in het Windows-register

van de applicatie, het type wacht-

moet zoeken. Je treft ook nog een

woord of code (zoals POP3, online

derde mogelijkheid aan, met de

login of Microsoft License), eventu-

wat vreemde naam Server-emula-

eel de inlognaam en het bijhorende

tie. Deze optie is handig wanneer

wachtwoord. Met een muisklik

je naar een wachtwoord van een

kun je elke kolom (omgekeerd) alfa-

actieve mail- of ftp-server zoekt

localhost en als het goed is, krijgt

betisch sorteren en het is ook mogelijk de zoektocht stop te zetten


zodra het gezochte wachtwoord

JANUARI/FEBRUARI 2016

Om je schijf grondig uit te


pluizen op zoek naar vergeten
wachtwoorden of codes, zit je
met de freeware recALL absoluut aan het juiste adres.

Sla je wachtwoorden
deze keer op (en berg
ze veilig op).

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

115

REVIEWS

S O F T WA R E

ROLLBACK RX HOME

Windows snel even


terugdraaien
ONS OORDEEL

Je hebt Windows en al je applicaties net optimaal afgesteld


en een bug, stroomstoring, virus of een voortvarende huisgenoot maakt dat werk weer ongedaan: Windows start niet
meer op of loopt niet lekker meer. Met RollBack Rx Home
hoeft dat geen ramp te zijn: met een paar muisklikken keer
je naar een vorig snapshot terug!

PLUS- EN MINPUNTEN
Pre-boot module
Ook selectief dataherstel
Enkele beperkingen in gratis versie

Ignace de Groot

Niet geheel compatibel met Windows 10

indows

heeft

zelf een functie

ingebouwd

waarmee je een

slecht werkende installatie van


software of hardware snel weer
ongedaan kunt maken. Maar in
veel gevallen helpt zon systeem-

SPECIFICATIES
Je kunt
Windows
op elk
moment
naar een
eerder
gemaakt
snapshot
terugdraaien.

Prijs Gratis
Taal Engels
OS Windows XP/Vista/7/8
Website http://tiny.cc/robh

CONCLUSIE

herstel niet en al zeker niet wanneer je je bestanden per ongeluk

zijn veel kleiner. Dit zijn incremen-

een vorig snapshot, maar zijn al-

hebt

tele back-ups, die alleen maar de

leen n of meer databestanden

verschillen opslaan.

verdwenen? RollBack kan gelukkig

verwijderd.

RollBack

Rx

Home biedt mr.

In principe kun je nu op elk mo-

ook selectief bestanden herstellen.

Crashbestendig

ment naar een eerder gemaakt

Het is namelijk mogelijk een snap-

Na de installatie van RollBack Rx

snapshot terugkeren vanuit het

shot als een virtuele schijf te bena-

Home moet je wel even je systeem

contextmenu van zon snapshot. In

deren om alsnog de (toen nog aan-

herstarten. Dat is nodig om een

de gratis versie is het aantal snap-

wezige) bestanden terug te halen.

pre-OS subsystem recovery conso-

shots beperkt tot zeven en is het

Er zijn overigens bekende incom-

le te kunnen installeren. Dat klinkt

evenmin mogelijk snapshots in te

patibiliteiten met Windows 10. De

ingewikkeld (en dat is het onder-

plannen. Houd er bovendien reke-

makers beloven een oplossing voor

huids ook), maar deze module zorgt

ning mee dat deze versie uitslui-

RollBack versie 11.

ervoor dat je naar een vorige Win-

tend je bootpartitie (met Windows)

dows-toestand kunt terugkeren,

beschermt. Crasht Windows, druk

zelfs als Windows weigert nog op

dan net voor de opstart even op de

te starten.

Home-toets: op die manier krijg je

Wanneer je RollBack Rx de eerste keer opstart, zie je in je rubriek

alsnog toegang tot RollBack en je


snapshots.

Snapshots al een snapshot dat


ongeveer even groot is als je Win-

Selectief herstel

dows-partitie. Dit snapshot kun je

Wil je niet helemaal terug naar

vergelijken met een volledige backup van je Windows, applicaties n


bestanden. Alle volgende snapshots die je met Snapshot maakt,

116

Zelfs een gecrashte Windows haalt RollBack Rx


niet onderuit!

RollBack Rx Home is een erg


handige tool voor wie snel
naar een vorige toestand van
zijn systeem, applicaties en
data wil terugkeren.

S O F T WA R E

REVIEWS

KASPERSKY INTERNET SECURITY 2016

Uitstekende
Windowsbeveiliging
ONS OORDEEL

Voor Windows is antivirussoftware helaas nog altijd bittere


noodzaak. Zelfs voor Windows 10. Kaspersky heeft de afgelopen jaren met security-software bewezen deze bescherming goed aan te kunnen, maar toch worstelt het bedrijf
met de noodzaak op andere (mobiele) besturingssystemen.
Ondanks deze zeer uitgebreide toolset.

PLUS- EN MINPUNTEN
Uitgebreid
Uitstekende beveiliging
Programmabeheer

Joris Peterse

Lange laad- en scantijd op oudere


systemen
Naast antivirus
krijg je een handige
werkset voor je
systeem.

oor Windows is Kaspersky uitstekende


beveiliging, die ook

Browserinstellingen nalopen alleen IE


Android-app niet noodzakelijk
Prijs

onder Windows 10

volledig werkt. Het Russische be-

De

drijf heeft een indrukwekkende

biedt naast antivi-

Prijs 52,95 (1 apparaat, 1 jaar), 74,95

reputatie opgebouwd als het op

rus (ondanks dat

(3 apparaten, 1 jaar)

opsporing van malware aankomt.

de Mac een minder

Taal Nederlands (Windows), Engels

Dit werd onlangs nog bevestigd

populair doelwit is,

(OS X, iOS, Android)

door AV-Test. Maar het pakket

is hij ook vatbaar

OS Windows XP/Vista/7/8; OS X; Android

biedt meer dan een malwarejager:

voor malware) ook

Website www.kaspersky.com

Kaspersky zet flink in op internet-

ouderlijk toezicht

Mac-versie

bankieren, met een bankier-brow-

Prestaties

servenster dat vrij is van extensies

Het programma draait vlekkeloos

internetbankieren.

of aanpassingen, zodat manipulatie

op Windows 10, 7 en 8.1. XP wordt

De Android-app kan je apparaat op

van je internetbankierverkeer on-

ondersteund, maar besef je dat een

afstand lokaliseren, vergrendelen

mogelijk is.

beveiligingsprogramma niet vol-

of zelfs wissen. Dat is essentieel,

en beveiliging voor

Prettig zijn ook de kwetsbaar-

doende is om je hier echt veilig te

maar zit al ingebakken in Androids

heids- en programmascan (die pro-

wanen. Het programma heeft wei-

eigen Apparaatbeheer. Je kunt de

grammas naloopt op betrouwbaar-

nig impact op het systeem en valt

app ook gebruiken om te scannen

heid en bekende beveiligingslekken)

je alleen lastig wanneer het echt

tegen kwaadaardige apps, maar de

en de privacybescherming (gebrui-

nodig is. Op minder krachtige ma-

noodzaak hiervan ontbreekt.

ken programmas je webcam?). Ook

chines merkten we

kunnen de beveiligingsinstellingen

dat er meer tijd nodig

van je browser nagelopen worden,

was om te laden en

maar helaas enkel in Internet Ex-

scannen.

plorer. Kaspersky biedt ook ouderlijk toezicht, dat inhaakt op de Win-

Mac en Android

dows-gebruikersaccounts.

Deze

De software is er ook

uitgebreide module bepaalt wan-

voor Mac en Android.

SPECIFICATIES

CONCLUSIE
Voor je Windows-systeem
is Kasperskys Internet
Security een uitgebreide en
overzichtelijke verzameling
beveiligingstools. Bovendien
is het bedrijf uitstekend in
staat om malware effectief
te bestrijden. Een uitstekende
keus voor de beveiliging van
je systeem. Helaas ontbreekt
de noodzaak voor malwarebescherming op Android en
ten dele ook voor de Mac.

neer de gebruiker online mag, wat


hij er gezien mag worden, welke
programmas gestart mogen worden
en met wie er gechat mag worden.

JANUARI/FEBRUARI 2016

Je kunt zelf beheren


welke sites extra
bankierbeveiliging
moeten krijgen.

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

117

REVIEWS

S O F T WA R E

FINEPRINT

Groen printen
Papier en inkt of toner kosten geld en belasten ook de natuur. Naast minder printen, maakt zuiniger en efficinter afdrukken iedereen blij. FinePrint kan daarbij een stevige hulp
zijn door printopdrachten op te sparen om die vervolgens zo
optimaal mogelijk af te drukken.
Ignace de Groot

ONS OORDEEL

FinePrint bevat een


aantal erg handige
opmaakmogelijkheden.

inePrint bestaat al vele

PLUS- EN MINPUNTEN
Veel opmaak- en
beheermogelijkheden

jaren en is al die tijd

Overzichtelijke interface

niet erg veel veranderd.

Geldbesparend

Het programma instal-

Uitzonderlijke vastlopers

leert zich als een virtuele printer


en stelt voor om die meteen als je

SPECIFICATIES

standaardprinter in te stellen. Een

Prijs 46,93

voorstel dat we niet eens zo onlo-

Taal Nederlands

gisch vinden.

OS Windows XP/Vista/7/8/10
Website www.fineprint.com

Opmaak
Wanneer je een willekeurig do-

CONCLUSIE

cument richting FinePrint stuurt,


rolt dat niet meteen uit je aangesloten printer. Het belandt immers
in eerste instantie als een printop-

eenmaal naar wens, dan kies je de

FinePrint sturen. Het programma

dracht in FinePrint, van waaruit

gewenste fysieke printer.

houdt hiervan een overzicht bij


en maakt het mogelijk bepaalde

je het naar de gewenste fysieke


printer doorstuurt. Een extra tus-

Annotaties & beheer

opdrachten te verwijderen of de

senstap, maar wel eentje die kan

FinePrint biedt ook wat moge-

onderlinge volgorde aan te passen.

lonen. Vanuit het programmaven-

lijkheden om aantekeningen te

Wil je de verzamelde opdrachten

ster van FinePrint kun je namelijk

maken. Wil je bijvoorbeeld een

alsnog loskoppelen van elkaar,

eerst nog de opmaak van het af te

eigen tekstvenstertje, datum of pijl

zodat die bijvoorbeeld niet samen

drukken document aanpassen. Met

toevoegen aan een of meerdere

op hetzelfde blad papier terechtko-

een vinkje geef je bijvoorbeeld de

paginas, dan sleep je die naar de

men, dan kan dat.

opdracht om automatisch alle af-

gewenste

beeldingen te verwijderen of geef

in je document om

je aan dat je een zwart-witafdruk

die verder vorm te

wilt. Of je maakt de kleuren wat

geven of van inhoud

fletser om op die manier inkt uit te

te voorzien.

sparen.
Ook handig is de mogelijkheid om
meerdere paginas verkleind op een

plaats(en)

Zoals gezegd kun je


meerdere

opdrach-

ten na elkaar naar

enkel blad papier af te drukken,


tot maximaal acht paginas op een
blad. Ook het toevoegen van (zelf
ontworpen) briefhoofden, stempels
en watermerken kan. Is de opmaak

118

Je kunt snel nog


een paar annotaties
aan je documenten
hangen.

FinePrint is een erg handige


tool voor wie veel afdrukt
en dat zo efficint en zuinig
mogelijk wil doen.

S O F T WA R E

REVIEWS

ADOBE PHOTOSHOP ELEMENTS 14

Photoshoppen zonder
abonnement
ONS OORDEEL

Naar jaarlijkse traditie brengt Adobe een gloednieuwe versie van


Photoshop Elements uit. De veertiende editie focust op gebruiksgemak en verbeteringen. Dankzij dit pakket moet het nog eenvoudiger zijn om je fotos te beheren, bewerken en delen.
Evi Maquoi

Dankzij het tabblad


Met instructies
kunnen ook beginners heel snel
mooie resultaten
behalen.

PLUS- EN MINPUNTEN
Nog intutiever
Voor beginners en gevorderden
Weinig echte vernieuwingen

hotoshop Elements 14

Updaten pas interessant vanaf versie


12 of ouder

oogt in eerste instantie hetzelfde als de vorige versies. Het aantal

SPECIFICATIES

nieuwigheden is ook niet zo heel

Prijs 99,99

erg uitgebreid. Wel opvallend is

Taal Nederlands

dat alles opnieuw een tikkeltje in-

OS Windows 7/8/10; OS X

tutiever, makkelijker of sneller is.

Website www.adobe.nl

Veel bestaande functies zijn dan


ook verbeterd. Heb je een afbeel-

CONCLUSIE

ding die door beweging wat onscherp is? Dan kun je de scherpte
nu heel eenvoudig terughalen
dankzij automatische schokreductie. Een kleurzweem weghalen
is makkelijker, net zoals het vrijtabblad Met Instructies zit boorden-

kun je je fotos nog beter beheren,

vol advies waardoor je in no time

filteren en terugvinden dankzij de

Met instructies

toch een professioneel resultaat be-

vernieuwde Elements Organizer.

Adobe kiest net zoals bij de vorige

reikt. Wie de kneepjes van het vak

Deze tool herkent gezichten en laat

editie voor een interface met ver-

al kent en zelf aan de slag wil gaan

je fotos zoeken op basis van locatie

schillende

met schuifbalken, lagen en maskers

en gebeurtenissen.

staand maken van objecten.

bewerkmogelijkheden.

Via het tabblad Snel kun je in enkele

Wat vroeger een uitgeklede


versie van Adobe Photoshop
was, is nu uitgegroeid tot
een veelzijdig pakket met
waanzinnig veel mogelijkheden. Er zijn heel wat gratis
alternatieven GIMP, Pixlr en
BeFunky bijvoorbeeld maar
die zijn niet zo gebruiksvriendelijk, mooi en uitgebreid.

kan op het tabblad Expert terecht.

muiskliks onder andere de belichting, kleuren en scherpte aanpak-

Beter fotomanagement

ken aan de hand van thumbnails

Photoshop Elements 14 beschikt

met previews. Wil je de huidskleur

over Camera Raw 9.1 om de fotos

corrigeren, een kleurzweem verwij-

die je in raw-formaat met je spie-

deren, een tilt-shift-effect toepas-

gelreflexcamera

sen of oneffenheden wegwerken,

onder handen te nemen. Heb je

maar weet je niet hoe dat moet? Het

een erg grote fotocollectie? Dan

+ Meer lezen
We vergelijken Elements 14 in deze review
met versie 13. Onze test van versie 13 lees
je online via http://tiny.cc/pe13

JANUARI/FEBRUARI 2016

gemaakt

hebt,

Wil je een leuke


omslagfoto op Facebook? De software
heeft enkele kanten-klare sjablonen.

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

119

REVIEWS

APPS

SD MAID

NETGUARD

Prijs: Gratis (+ in-app aankoop)

Prijs: Gratis (+ in-app aankoop)

Er zijn veel apps beschik-

Firewalls: tien jaar gele-

baar in de Play Store om

den waren ze op Win-

opslagruimte mee vrij te

dows een absolute must.

maken, maar veel apps

Nu zit er een goede fire-

bieden misleidende overbodige extras

wall in Windows en is de noodzaak

zoals RAM-opschoners of virusscan-

voor een firewall op mobiele bestu-

ners. SD Maid kent geen overbodig-

ringssystemen niet echt aanwezig.

heden, maar is juist een zeer prettige

Maar toch kan een firewall best handig

app om je toestel te ontdoen van over-

zijn op Android om sommige apps toe-

bodige bestanden, tijdelijke bestan-

gang tot internet te ontzeggen. Bijvoor-

den en lege mappen. De Pro-versie

beeld games, die eigenlijk alleen inter-

(2,42 euro) is ook de moeite waard,

net gebruiken om advertenties voor te

aangezien deze tijdelijke bestanden

schotelen. NetGuard is een firewall die

van genstalleerde apps kan verwijde-

zonder root-toegang werkt. NetGuard

ren, wat in mijn geval behoorlijk wat

gebruikt hier wel een omleiding voor,

GBs vrijmaakte. Tevens kun je in het

door Android te laten denken dat het

AppBeheer van je genstalleerde apps

om een VPN-verbinding gaat.

inzien welke er actief zijn en welke automatisch opstarten met het systeem,
en je kunt er apk-installatiebestanden
verkrijgen: handig voor app-backups.

METAL FOR FACEBOOK

ENPASS
PASSWORD MANAGER
Prijs: Gratis (+ in-app aankoop)

Het is een ondoenlijk


om voor iedere inlog

Prijs: Gratis

een sterk, uniek wachtWe kunnen de Face-

woord te bedenken n

book-app niet vaak ge-

te onthouden. Een wachtwoordmana-

noeg afraden. Hij belast

ger zoals Enpass is daarom onmisbaar.

het systeem, de accu en

Enpass is naast Android beschikbaar

is met zn permissies gewoon een soort

voor alle grote platformen en werkt

spyware. De mobiele website is een al-

eenvoudig. Het slaat je wachtwoor-

ternatief, maar voor wie graag een app

den versleuteld op en synchroniseert

gebruikt, is Metal for Facebook beter

via je favoriete cloudopslag (OneDrive,

(evenals TinFoil overigens). De app is

Google Drive, Dropbox, OwnCloud etc.)

overzichtelijk, batterijvriendelijk en

zodat je geen apart account bij Enpass

vlot. Fanatiekere Facebookers kunnen

aan hoeft te maken. Bovendien kun

bovendien in het notificatiescherm

je via de app een sterk wachtwoord

van Android zien of er notificaties,

maken. Je moet alleen je hoofdwacht-

berichten of vriendschapsverzoeken

woord van de Enpass-app onthouden.

zijn. Je kunt ook gewoon de Facebook-

Je kunt tot twintig wachtwoorden

chat gebruiken, zodat je dat batterij- en

bewaren in Enpass, wil je meer, dan

privacy-minachtende Facebook Mes-

betaal je eenmalig 11,05 euro. Dat is

senger kunt wissen. Idem voor Twit-

nog steeds niet veel vergeleken met de

ter, want dat kan Metal for Facebook,

maandelijkse kosten die veel concurre-

ondanks zijn naam, ook weergeven.

rende wachtwoordbeheerders vragen.

120

APPS

REVIEWS

TANDEM - SAMEN
TALEN LEREN

FIREFOX WEB BROWSER


Prijs: Gratis

Prijs: Gratis

Eindelijk is de iPhone-

Als je een taal goed

versie van Firefox uit.

wilt leren, is het nood-

De onderliggende engi-

zakelijk om veel met

ne is echter niet Gecko,

moedertaalsprekers

te

zoals dit op de pc of Mac het geval is.

oefenen. Je kunt natuurlijk op zoek

Vanwege de beperkingen bij Apple is

gaan naar partners in de stad waar je

Firefox voor de iPhone gebaseerd op

woont, maar als je een exotische taal

WebKit. Vooral voor gebruikers die

leert, heb je wellicht niet veel opties.

bij Firefox op de pc of Mac zweren, is

Tandem is een app waarmee je met

de app een handige aanwinst. Je kunt

anderen kunt chatten. Na aanmelding

gemakkelijk tabbladen en favorieten

moet je registratie eerst worden goed-

synchroniseren tussen alle platfor-

gekeurd. Dit is erg fijn, want dit bete-

men. Handig is dat je uit verschillende

kent dat de dienst alleen serieuze ge-

zoekmachines kunt kiezen als je een

bruikers toelaat. Je kunt zoeken naar

zoekterm in de adresbalk invoert.

de taal die je wilt leren en de bedoeling

Voorgenstalleerd zijn Google, Wi-

is dat je zelf ook aangeeft welke taal je

kipedia en Bol.com, het is helaas niet

aan anderen kunt leren. Zo leren beide

mogelijk om andere zoekmachines toe

tandem-partners tijdens het chatten

te voegen.

een vreemde taal. Naast chatten kun


je ook audio- of videogesprekken voeren met je partners.

GOODBUDGET
BUDGET PLANNER

TAYASUI MEMOPAD DRAW, SHARE, DONE!

Prijs: Gratis (+ in-app aankoop)

Met

Goodbudget

heb

Prijs: Gratis (+ in-app aankoop)

je al je huishouduitgaven in de hand. Alle

Tekenaars en creatieve-

gegevens die je in de

lingen opgelet! Deze app

app ingeeft, worden via een veilige

is geweldig om tekenin-

256bit-SSL-verbinding verstuurd. De

gen, schetsen en krab-

app is volledig in het Engels, maar als

bels mee te maken en te verzenden

je hier geen probleem mee hebt, dan is

naar vrienden. Als je je creatie wilt

hij erg handig om bij te houden wat je

delen, kan dat onder andere via e-

maandelijks te besteden hebt. Nadat je

mail, Facebook of Twitter. Wil je meer

je vaste lasten hebt ingegeven, wordt

deel-opties, dan kun je voor 1,99 euro

je budget in virtuele envelopjes ge-

de app upgraden. Je schets of tekening

stopt. Je hebt vervolgens een handig

wordt als png-bestand verstuurd en

overzicht hoeveel geld je bijvoorbeeld

alles wordt automatisch op de film-

nog aan boodschappen of beltegoed

rol van je iPhone opgeslagen. De app

kunt besteden. De app gebruikt geen

heeft een aantal verschillende pen-

valuta-icoontjes en daarmee kun je

nen, kwasten en potloden aan boord.

hem dus in elk land even makkelijk

Wil je meer gereedschappen, dan kan

gebruiken.

dit ook via de in-app-aankoop.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

121

REVIEWS

GAMES

PREVIEW

Mafia 3
MAAK VAN NEW ORLEANS JE SPEELTUIN
Mafia 2 was een lineaire, verhalen-

tijdperk en die stad sijpelt uit alle hoeken en gaten

de game die toevallig gesitueerd

van de game. Wanneer je s nachts rondloopt door

was in een open wereld. Spelers die

de straten, komt er van alle kanten typerende mu-

dat begrepen, vermaakten zich uit-

ziek uit de verschillende cafs en jazzclubs die de

stekend, maar net zoveel gamers konden hun te-

stad rijk is. Maar het meest interessante is dat je

leurstelling niet verhullen. Mafia 3 lijkt beide

zelf mag kiezen hoe je de machtige maffioso in de

soorten spelers tegemoet te komen door nog

stad van de troon stoot. De sublieme sfeer, de keu-

steeds een spannend verhaal te vertellen, maar

zevrijheid en de altijd kwalitatief hoogstaande

wel meer vrijheid te bieden. De game speelt zich

verhaalvertelling van de Mafia-reeks, moeten iets

af in New Orleans in 1968 en de sfeer van dat

heel moois op gaan leveren.

Mafia 3 verschijnt in 2016 voor pc, PlayStation 4 en Xbox One

122

Verwachte prijs: 49,99 (pc), 59,99 (consoles)

GAMES

REVIEWS

WWW.GAMER.NL

TOP 3:
PC-GAMES IN 2016
Deus Ex: Mankind Divided
Deus Ex: Human Revolution had de
ideale balans tussen stealth-gameplay
en dikke actie in een futuristische setting. Logisch dat iedereen reikhalzend
naar het nieuwe deel uitkijkt, wederom
met Adam Jensen
in de hoofdrol, die

REVIEW VAN DE MAAND

FALLOUT 4

z'n lichaam met


tech aanpast om
sterker te worden.

Een grote post apocalyptische wereld


vol met gevaar en buit om te stelen:
Fallout kan al jaren niet meer stuk bij
gamers. Het vierde deel lijkt daar geen
verandering in te brengen.

nieuwe basebuilding-systeem. Vrijwel ieder object


in de wereld bestaat uit verschillende componen-

PLATFORM PC, XBOX ONE, PLAYSTATION 4


RELEASEDATUM 23 AUGUSTUS 2016

ten. Een radio bevat bijvoorbeeld een schroefje,


ijzer en chips. Die onderdelen kun je inzetten om

Firewatch

je wapens en pantser te upgraden, maar ook om

Verhalende games waarin je niet

je eigen basis te bouwen. Als je ervoor kiest, blijft

zozeer aan het rondschieten bent,

Wat meteen opvalt zijn de graphics. Na spectacu-

dit niet bij n basis die dapper weerstand biedt

maar echt iets ervaart (zoals Dear

laire open wereldgames als The Witcher 3 lijk je

tegen de apocalyptische monsters: je kunt bijna

Esther), worden steeds populairder.

met Fallout 4 zo een paar jaar terug in de tijd te

een kwart van de kaart overnemen met allerlei

In Firewatch moeten spelers door de

gaan. De game lijkt hierdoor veel op Fallout 3 met

zelfgemaakte dorpjes. Wat je kunt bouwen, lijkt

wildernis trekken

wat extra grafische mods. Gelukkig is de Fallout-

sterk op De Sims, maar dan met wat minder schat-

en bosbranden

modcommunity ijzersterk en raden we daarom

tige kleurtjes. Het systeem werkt erg verslavend

doorgeven.

iedereen aan om online naar mods te zoeken,

en is van grote impact op je beleving. Want waar

Spannend en

waar er op het moment van schrijven al genoeg

je voorheen in de wereld op zoek was naar de beste

van zijn. De verschillende locaties voelen overi-

wapens en pantsers, ga je nu hele gebouwen leeg-

gens veel meer aan als unieke omgevingen met

roven voor onderdelen om je vestingstad te veran-

hun eigen ontwerp en gimmicks, in plaats van de

deren. In een fort vol mitrailleurs of een apocalyp-

zoveelste grijze fabriek op rij. De wereldkaart lijkt

tische disco: je mag het zelf weten.

sfeervol!
PLATFORM PC, MAC, LINUX, PLAYSTATION 4
RELEASEDATUM 9 FEBRUARI 2016

ADR1FT
Wat Gravity voor 3D-films deed, doet

slechts even groot als die van Fallout 3, maar is in-

Fallout 4 is alles behalve perfect, maar enorm

houdelijk een stuk dichter door meer verticaliteit.

uitgebreid en met de juiste instelling ongeloof-

ADR1FT voor VR-gaming. Hoogte-

Hoewel Fallout bovenal om vechten en verzame-

lijk verslavend. Precies waar fans op zaten te

vrees en claustrofobie komen samen

wachten.

in een waanzinnige ervaring van ge-

len draait, is de grote toevoeging van Fallout 4 het

wichtloosheid in de ruimte. Probeer


Platform: pc, Xbox One, PS4

Prijs: 49,99 (pc), 59,99 (consoles)

maar eens in de ruimte te overleven,


terwijl het ruimtestation om je heen

QUOTE VAN DE MAAND

uit elkaar valt

DE MAN ACHTER DE COMPUTER


DIE BERICHTEN VAN IS BEKIJKT,
HOUDT MIJ WAKKER. DE PS4 IS NOG
MOEILIJKER IN DE GATEN TE HOUDEN
DAN WHATSAPP.

en het dankzij de
Oculus Rift net
lijkt alsof je er
echt bent.
PLATFORM PC, XBOX ONE, PLAYSTATION 4
RELEASEDATUM EERSTE KWARTAAL 2016

Jan Jambon, de Belgische minister van Binnenlandse Zaken, geeft aan


dat consoles als de PlayStation 4 niet goed in de gaten gehouden kunnen
worden en dus een ideaal communicatiemiddel zijn voor terroristen.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

123

TEST

MINI-PC'S

Verreweg de meeste kopers van


een computer kiezen voor een
notebook. Desktop-pcs zijn al jaren
een nichemarkt. Toch brengen
steeds meer fabrikanten weer een
computer zonder scherm op de
markt. De reden: die zijn tegenwoordig heel erg klein en dat biedt
nieuwe mogelijkheden.
David van Dantzig

inds notebookprocessors snel genoeg zijn voor de meeste


gangbare taken, kiezen de meeste mensen liever voor een
compacte laptop dan voor een ouderwetse toren-pc. Een

laptop neemt weinig ruimte in, is eenvoudig uit het zicht te zetten en je kunt er ook gewoon op de bank mee werken: gemak

Desktop
2.0:
opkomst
van de
mini-pc
Van mediaspeler
tot allroundcomputer

124

dient de mens. Toch zien we weer een toenemend aantal desktop-pcs op de markt verschijnen, althans: computers zonder
ingebouwd beeldscherm en zonder accu. Deze maken gebruik
van notebooktechniek en kunnen daardoor zeer klein worden
uitgevoerd. Met afmetingen van zon 12 x 12 cm, nemen ze niet
meer ruimte in dan een stapeltje cds. Het betekent wel dat de

MINI-PC'S

uitbreidingsmogelijkheden

(een

TEST

traditioneel

voordeel van desktops) zeer beperkt zijn. Een


ander kenmerk is dat ze relatief prijzig zijn voor
wat je ermee kunt doen. Desalniettemin zijn er
heel wat toepassingen te bedenken voor deze
kleine kastjes. Reden genoeg om er eens een
flink aantal op de testbank te plaatsen en onze
bevindingen te delen.

Pc erbij
Laten we, voordat we ingaan op de ins en outs
van deze producten, eerst stilstaan bij die toepassingen voor deze kastjes. Uiteraard geldt,
net als voor alle computers, dat de mogelijkheden grotendeels bepaald worden door de rekenkracht. Desalniettemin zijn alle mini-pcs
geschikt voor basistaken zoals internettoepassingen, eenvoudige officetaken, fotobewerking, het bekijken van video etc. Dat maakt ze

In een mini-pc is doorgaans slechts ruimte voor


twee geheugenmodules
en een SSD.

bijvoorbeeld interessant voor wie


een computer zoekt die
weinig ruimte in beslag
neemt, maar wel van

UITERAARD GELDT,
NET ALS VOOR ALLE
COMPUTERS, DAT
DE MOGELIJKHEDEN
GROTENDEELS
BEPAALD
WORDEN DOOR DE
REKENKRACHT.

een fatsoenlijk beeldscherm gebruik wil

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

125

TEST

MINI-PC'S

maken. Laptopschermen staan niet bekend om hun kwaliteit


en zijn sowieso beperkt qua formaat. All-in-one-pcs zijn ook
compact, maar doorgaans behoorlijk prijzig. Bovendien hebben
ze hetzelfde nadeel als laptops: als n onderdeel stukgaat, moet
het hele apparaat voor reparatie opgestuurd worden. Een minipc en een los beeldscherm laten zich goed combineren, maar zijn
niet onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Ook als pc erbij zijn de mini-pcs een interessante keuze, bij-

OOK ALS PC ERBIJ


ZIJN DE MINI-PCS
EEN INTERESSANTE
KEUZE,
BIJVOORBEELD VOOR
DE KINDEREN, MAAR
OOK VOOR BIJ DE TV.

voorbeeld voor de kinderen, maar ook voor bij de tv. Wie een
wat oudere televisie heeft, mist wellicht smart-tv-functies. Een
pc voegt veel daarvan toe, waaronder internettoegang, afspelen
van mediabestanden, YouTube en andere streamingdiensten.
Met een draadloos toetsenbordje met touchpad is bedienen
vanaf de bank prima mogelijk. Sowieso zijn mini-pcs prima

EEN MAATJE GROTER

mediaspelers die elke denkbare codec kunnen afspelen en via de

Naast de modellen die min

Bovendien kun je gebruikmaken

HDMI-aansluiting ook audiosporen in de hoogste kwaliteit kun-

of meer Intels USFF-formaat

van wat goedkopere standaard-

nen doorgeven. Verder zijn er de nodige hobbytoepassingen te

aanhouden, hebben we ook twee

geheugenmodules en is er meer

verzinnen waarbij een mini-pc een rol kan spelen, van gebruik

exemplaren meegenomen van de

ruimte voor opslagapparaten.

bij modelspoorbanen tot domotica en auto-pcs. Voor meer za-

fabrikant die aan de wieg stond

In de SH97R6 past zelfs een

kelijke doeleinden kan een mini-pc bijvoorbeeld een nuttige rol

van compacte pcs: Shuttle. Shut-

volwaardige, krachtige grafische

vervullen in informatiekiosks en bij de aansturing van grote

tle leverde ook een echte mini

kaart. Deze kastjes hebben ook

displays.

aan, maar ook de grotere XH97V

beduidend meer aansluitmoge-

en SH97R6 zijn zeker interessante

lijkheden dan de hele kleintjes.

Laptopbasis

opties. Deze barebones kun je na-

Zeker de 3 liter grote XH97V

De geteste mini-pcs zijn voor het merendeel gebaseerd op een

melijk uitrusten met een volwaar-

is toch nog zeer compact te

door Intel bedacht formaat. Dat ging aanvankelijk als NUC door

dige Intel-desktopprocessor naar

noemen, waarmee het een goed

het leven, wat staat voor Next Unit of Computing, maar tegen-

keuze, waarmee de prestaties

compromis is tussen afmetingen

woordig wordt het meestal USFF genoemd. Dat staat voor Ultra

potentieel een stuk hoger liggen

en prestaties.

Small Form Factor. Kenmerkend zijn twee dingen: de moeder-

dan van de rest van het testveld.

bordjes meten slechts 10 x 10 cm en de processor zit erop vastgesoldeerd. Later upgraden is dus niet mogelijk. Die processor is
in de meeste gevallen en bij alle testmodellen afkomstig van
Intel en gebaseerd op ultrabooktechnologie. De mobiele U- en Yprocessors kenmerken zich door een zeer laag stroomverbruik,
maar niet door de hoogste prestaties. Een Core i7 in U-uitvoering presteert in de praktijk als een Core i3 voor de desktop,
maar kost een stuk meer. Dat is wel iets om in het achterhoofd
te houden. Veel fabrikanten maken gebruik van Intels formaat,
maar andere hebben zich er alleen door laten inspireren. In deze
test zien we zowel wat kleinere, als iets grotere maar nog altijd
zeer compacte modellen. Alle hebben naast de vaste processor
met elkaar gemeen dat er hooguit ruimte is voor twee geheugenmodules in het SO-DIMM-formaat en er geen mogelijkheid
is om uitbreidingskaarten te plaatsen. De enige uitzondering zijn
kaartjes in het mini-PCI-Express formaat en het M.2-formaat
voor draadloze adapters, mSATA- en PCI-Express-SSDs.

Uitbreiden en aansluiten
Daarnaast bieden sommige exemplaren ruimte aan een 2,5inchopslagmedium in de vorm van een harde schijf of SSD. De overige verschillen betreffen het uiterlijk en de beschikbare externe

126

In Shuttles SH97R6 past een


krachtige desktopprocessor en
een volwaardige grafische kaart.

MINI-PC'S

TEST

aansluitingen. Daar zit wel nog enige variatie in, al is dat

is een Core i7 aan te raden, maar eerlijk gezegd loop je dan

op het thema 4x usb, HDMI en 1 of 2 audio-aansluitingen.

wel tegen de grenzen aan van wat nog prettig werken is met

Geheugenkaartlezers komen sporadisch voor. Dat zou

processors in deze klasse. Een echte Core i7 met vier reken-

best vaker mogen, want zeker bij de televisie is een func-

kernen en Hyper-Threading is veel krachtiger.

tie als weergaveapparaat van vakantiefotos niet ondenk-

Gaat het puur om een pctje erbij, dan zijn zelfs de model-

baar. Helemaal zeldzaam zijn infraroodontvangers en ook

len met een processor uit de Atom-serie (Celeron N- en Z-

daar valt voor een positie in de huiskamer zeker wat voor

processors) vlot genoeg. De videokaart is in alle gevallen in

te zeggen.

de processor ingebouwd. De mogelijkheden zijn eigenlijk


voor alle modellen gelijk, of je nu kiest voor een Core i7 of

Keuzes

een Celeron N3000. Dat betekent dat weergave van video-

Enerzijds lijken de mini-pcs dus flink op elkaar, anderzijds

materiaal eigenlijk altijd dik in orde is, maar dat geen van

is er wel degelijk wat te kiezen. Waarop je moet letten,

de geteste modellen echt geschikt is voor games. 4 GB werk-

hangt erg af van het gebruiksdoel. Indien het een volwaar-

geheugen is voor basistaken afdoende, maar 8 GB is aan te

dige pc moet zijn, is voldoende rekenkracht, geheugen en

raden. Hoewel Intel stelt dat dat ook de limiet is, blijkt in de

opslagruimte wenselijk. Een Core i3 is dan wel het mini-

praktijk ook 16 GB haalbaar. Daar zijn wel relatief dure 8GB-

mum, maar een Core i5 met Turbo is aan te raden. Zoals

modules voor nodig. Een SSD is zonder meer de beste keuze

gezegd zijn de gebruikte laptopprocessors duidelijk min-

als primaire opslag, of je nu een mini-pc, gewone pc of laptop

der krachtig dan bureaumodellen. Voor videobewerking

koopt. Gelukkig zien we dat er ook heel wat keren een SSD
wordt meegeleverd, zij het hooguit met een omvang van 120
GB. Het handigste zijn kastjes met een mSATA- of M.2-SSD
en ruimte voor een 2,5inch-schijf, voor de ideale combinatie

EN EEN MAATJE KLEINER

tussen snelheid n opslagruimte.

Barebone of kant-en-klaar

Drie van de geteste mini-pcs

usb-aansluiting) ook bedrade

De belangrijkste keuze is misschien nog wel: ga je voor een

zijn cht ieniemienie: dit zijn

randapparatuur aansluiten. Alle

kant-en-klaar-systeem of voor een zogenoemde barebone?

namelijk zogeheten stick-

drie de modellen in deze test zijn

Deze laatste categorie vereist nog de aanschaf en installatie

pcs, waarbij feitelijk een hele

gebaseerd op hetzelfde platform

van geheugen, opslag en een besturingssysteem. Beide opties

computer is verwerkt in een uit

van Intel. Qua concept zijn dit

hebben voor- en nadelen. Bij een compleet systeem rust ga-

de kluiten gewassen stick met

heel leuke apparaatjes, maar de

rantie op het geheel: is er wat mis, dan mag de fabrikant (via

een HDMI-aansluiting. Deze prik

uitvoering en prestaties laten

de verkoper) het oplossen. Bij een barebone moet je meer zelf

je rechtstreeks in een monitor

nog het een en ander te wensen

doen om vast te stellen wat de oorzaak is. Ook is een compleet

of televisie. Voor bedienen is

over. Zo zijn ze rg beperkt qua

systeem doorgaans iets goedkoper: een groot merk kan on-

een bluetooth-toetsenbord

geheugen en opslagruimte en

derdelen tegen een gunstiger prijs inkopen. Zeker Windows

de beste oplossing, al kun je

de draadloze implementatie is

is voor een fabrikant duidelijk goedkoper dan wanneer je het

middels een hub (er is maar n

ronduit matig.

besturingssysteem los moet aanschaffen. Aan de andere kant


kun je bij een barebone zelf kiezen voor optimale onderdelen.
Sommige fabrikanten, zoals MSI en Zotac, leveren hun minipcs zowel in barebone als systeemuitvoeringen.

Test
Voor iedere pc die we voor dit artikel getest hebben, hebben
we onder andere de prestaties getest. Dat hebben we gedaan
aan de hand van een aantal standaardtestprogrammas om de
snelheid van de processor, grafische kaart en opslag in kaart
te brengen. Daarnaast hebben we alle modellen in een geDe allerkleinste pcs zoals deze
Intel Compute Stick zijn ongeveer
net zo groot als een usb-stick.

luidsdichte box getest om de geluidsproductie vast te stellen.


Alleen voor de drie stick-pcs hebben we de geluidsproductie
niet gemeten. We bespreken de interessantste pcs in het kort
afzonderlijk, alle specificaties, prijzen en testresultaten vind
je in de tabel.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

127

EENVOUDIG

ONVERGETELIJKE

FEESTDAGEN
Seagates Backup-lijn

SELFIES
BEWAREN

Met de bijhorende Seagate


Mobile Backup-app voor iOS
en Android kun je eenvoudig automatische back-ups
maken van alle bestanden op je
smartphone en tablet. Zo gaan
je mooiste herinneringen die

Ben jij ook zo dol op de feestdagen? De prachtig


versierde boom, spectaculair vuurwerk en natuurlijk
heel veel gezelligheid met familie Kostbare herinneringen die je voor geen goud wilt kwijtraken. Dus wat is
een mooier cadeau dan een schijf waarop je al die fotos
en filmpjes veilig kunt bewaren? Er is keuze genoeg!

je op je mobiele apparaat hebt


opgeslagen (fotos, videos,
muziekbestanden etc.) nooit
verloren.

Backup PLUS

Backup PLUS SLIM

BACKUP
PLUS SLIM

De behoefte aan opslagcapaciteit

Je vakantiefotos voor de zekerheid

in een doorsnee gezin neemt elk

toch even back-uppen tijdens je

WHITE

jaar toe. En dat is logisch: bestan-

reis? Even bij vrienden een filmpje

den worden groter en de wereld

of fotos uit uw bibliotheek bekij-

wordt digitaler. Een foto van 1 MB

ken? De Backup Plus Slim is het

uit die oude compactcamera valt

compacte broertje in de Seagate

in het niet bij de kwalitatieve fotos

Backup-familie. Met een grootte

die zelfs smartphones tegen-

van ongeveer je handpalm en een

woordig produceren. En dan

dikte van amper een vinger, past ie

zwijgen we nog over die data-

perfect in je broekzak. Dit handige

verslindende 4K-videofilmpjes.

en duurzame exemplaar kun je

Met de Seagate Backup Plus haal

overal mee naartoe nemen. De

in een stijlvolle witte uitvoe-

je de meeste capaciteit in huis:

opslagcapaciteit is met 500 GB tot

ring, je krijgt ook meteen een

van 3 tot maar liefst 8 TB opslag-

4 TB iets minder dan bij de Backup

extra gerust gevoel. De Data

ruimte. En als je weet dat je op 1 TB

Plus, maar zal voor de meeste

meer dan 90.000 fotos, 65.000

mensen zeker volstaan.

liedjes en 24 uur HD-film kunt

LIMITED
EDITION

Met deze speciale editie krijg je


de Backup Plus Slim niet alleen

Recovery Service van Seagate


is namelijk twee jaar lang inbegrepen, voor als er iets met je
schijf gebeurt. De experts van

opslaan inderdaad: meer dan

Seagate kennen een succes-

genoeg ruimte voor je complete

percentage van maar liefst

mediabibliotheek!

90 procent en kunnen zo je
dierbare familieherinneringen
bijna zeker redden. En dat is
onbetaalbaar!

Backup PLUS FAST


Voor wie alleen tevreden is met het
beste van het beste, is de Backup

2015

Tech
GOUD
Externe HDD

Plus FAST de enige juiste keuze:


met een datatransfersnelheid van

200 GB gratis in de cloud!

maar liefst 220 MB per seconde is

Bij de hele Backup Plus-familie van Seagate is maar liefst 200 GB

deze schijf tot wel twee keer snel-

aan cloudopslag via OneDrive inbegrepen. Met OneDrive heb je

ler dan andere draagbare harde

toegang tot de belangrijkste bestanden vanaf elk mobiel apparaat.

schijven. Het robuuste metalen

Bovendien blijven de bestanden waar je aan werkt ook steeds up-

ontwerp garandeert uitstekende

to-date op al je toestellen n kun je samenwerken met wie je maar

draagbaarheid. En met een schijf

wilt. Als je weet dat dit normaal zeker 175 euro kost, zie je meteen

van 4 TB heb je ook meer dan

wat een mooie aanvulling dit is bij deze schijven!

genoeg opslagcapaciteit.
128

MINI-PC'S

BEST
GETEST
JANUARI/FEBRUARI
2016

TEST

ACER REVO ONE I6010 NL


Met een gemiddelde prijs van ruim 600 euro is de Acer Revo
One I6010 een van de duurdere mini-pcs. Gelukkig is dat niet
het enige waarmee dit leuke kastje zich onderscheidt. Acer
heeft zijn mini-pctje vriendelijk vormgegeven, in glanzend
wit plastic. Naast de meegeleverde 128GB-SSD kun je ng
twee 2,5inch-apparaten kwijt in het kastje. Dat is meer dan
bij de meeste concurrenten. Ook qua rekenkracht biedt hij
wat meer. De Intel Core i5-5200U is een relatief krachtig ULVmodel, werkend op 2,2 GHz met een Turbo naar 2,7 GHz en
Hyper-Threading voor een nog wat efficintere werking. Ook
de gentegreerde Intel HD Graphics 5500 is wat potenter dan
gangbaar. Het levert nette testresultaten op. Bovendien werkt
hij lekker stil, ook onder belasting is hij amper hoorbaar.

ASROCK BEEBOX N3000-4G128S

REDACTIE
TIP

Aardig aan de Beebox van ASRock is de aanwezigheid van

JANUARI/FEBRUARI
2016

voordat daar veel toepassingen voor zijn. Eveneens vermel-

een Type-C usb3.0-aansluiting, al zal het nog even duren


denswaardig zijn de drie video-uitgangen (2x HDMI en 1x
DisplayPort), al is het de vraag of je in de praktijk snel drie
schermen zult aansluiten. Wel echt nuttig is de mogelijkheid
nog een 2,5inch-schijf in het kastje te stoppen. Als basis voor
een mediacenter is dit volledig stille, passief gekoelde doosje
een prima keuze. Zeker gezien de infraroodontvanger en bijbehorende afstandsbediening, alsmede de optische digitale
uitgang (gecombineerd met de analoge stereo-aansluiting).
Bovendien kan hij dankzij het platform video in H.265-formaat decoderen inclusief de-interlacing. Ook 4K-weergave is
mogelijk, al moet daarvoor wel dual-channel-geheugen aanwezig zijn. Bovendien is 4K/UHD beperkt tot 30 fps en loopt
H.265 alleen soepel op lagere resoluties dan 4K.

ASUS VIVO PC VM42


De ASUS Vivo PC VM42 is een maatje groter dan de ook geteste Vivo Mini UN42 (zie tabel). De vormgeving is duidelijk
onderscheidend, met een mooie bovenzijde van geborsteld
aluminium. Bijzonder is de mogelijkheid een grote en relatief goedkope 3,5inch-schijf te monteren. Alle poorten zitten
achterop, inclusief een geheugenkaartlezer. Ook treffen we
daar een optische digitale audio-uitgang, gescheiden analoge
audio-in- en -uitgangen en niet minder dan zes usb-poorten,
waarvan vier van het snelle 3.0-type. Intern zit een 500GBschijf. Ook al gaat het om een 7200rpm-exemplaar, we hadden liever een SSD in dit formaat gezien. Eronder zitten onder
een klepje twee geheugensloten, waarvan n gevuld is met
een 4GB-module. De processor is dezelfde Celeron 2957U als
in de UN42. Door de harde schijf maakt de VM42 wat meer
geluid dan de kleinere broer, maar echt luidruchtig kunnen
we hem niet noemen.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

129

TEST

MINI-PC'S

ECS LIVA X2 MINI PC


De ECS Liva X2 is de tweede mini-pc van dit merk, met als belangrijkste vernieuwing een Braswell-SoC in plaats van een
Bay Trail-exemplaar. Gebleven is het langwerpige ontwerp
met maar liefst drie usb-frontaansluitingen, waaronder een
oplaadpoort. De VGA-aansluiting is bijna een unicum in deze
test. Intern valt nog meer op. Zo zijn de uitbreidingsmogelijkheden spartaans. Er is 32 GB eMMC-opslag en 2 GB DDR3L-geheugen op het bord gesoldeerd. Er is een mini-PCI-E-slot met
een Azurewave wifi-kaartje, onder op het bordje treffen we
nog een vrij M.2-slot voor optionele extra opslag. Het geheugen
uitbreiden is niet mogelijk. Daar staat tegenover dat de Liva
X2 niet heel duur is en compleet met Windows 8.1 met Bing
wordt geleverd. Ook is de Liva X2 volledig stil en rg zuinig.
Al met al is het een optie als je zo min mogelijk wilt uitgeven.

INTEL NUC5I7RYHR
Intels NUC5i7RYHR laat zien wat er met een topmodel miniPC op NUC-basis mogelijk is. Deze barebone is voorzien van
een Core i7-5557U-processor, werkend op 3,1 GHz met een
Turbo naar 3,4 GHz, 4 MB cache en Hyper-Threading. Ook de
interne gpu is bovengemiddeld: de Intel Iris Graphics 6100 is
met 48 execution-units de n na krachtigste variant van Intels Broadwell-platform. Aan alle rekenkracht hangt wel een
stevig prijskaartje: meer dan 500 euro voor het kale platform.
Intern biedt deze i7 NUC zowel een SATA- als een M.2-aansluiting voor opslag. Aan de buitenkant vinden we vier usb3.0poorten, een audio-aansluiting, HDMI en mini-DisplayPort.
De prestaties liggen het hoogste van alle NUC-modellen in deze
test, maar vol in bedrijf verstookt het kastje dan ook heel wat
meer energie n maakt het duidelijk meer lawaai.

MSI CUBI-018EU
De Cubi-018EU is een systeemuitvoering van MSIs minipctje, het bedrijf levert dezelfde pc ook als barebone waarvan
je er n in de tabel terugvindt. Intern zijn er veel overeenkomsten, maar de hier besproken systeemuitvoering gebruikt
een Intel Core i3-5005U. Dat is toch een wat potenter model
dan de Celeron-tegenhanger in de geteste barebone-variant.
Beide zijn Broadwell-modellen, maar die van de systeemuitvoering draait op 2 GHz in plaats van 1,5 GHz, is voorzien van
Hyper-Threading en heeft 3 MB in plaats van 2 MB cache. Het
voornaamste voordeel is de wat vlottere gentegreerde Intel
HD Graphics 5500. Inclusief 4GB-geheugenmodule en 128GBSSD vraagt MSI ruim 520 euro en dat is toch een kleine 150
euro meer dan voor de kale Cubi als we die zouden uitrusten
met evenveel geheugen en opslag plus Windows. De pakweg
dertig procent hogere prijs levert iets minder dan dertig procent hogere prestaties op. De geluidsproductie is echter ook
hoger, evenals met name het rustverbruik.

130

MINI-PC'S

TEST

NEXXT PC STICK
De NEXXT PC stick is een mini-PC met dezelfde formfactor als
de ook geteste modellen van Intel en Lenovo. Toch is deze net
even anders, waardoor het nipt onze favoriete stick-pc in deze
test is. In de eerste plaats is de NEXXT PC Stick passief gekoeld.
De buitenkant fungeert kennelijk als koellichaam, maar er is
dus geen klein ventilatortje dat na verloop van tijd kan stuk
gaan of lawaai kan gaan maken. Daarnaast heeft NEXXT een
extra usb-poort weten te ontsluiten. Weliswaar een micro-usb
Type-B-exemplaar (verwarrend genoeg zit er aan de andere
kant ook eentje voor de voeding) maar toch, het is een extra
aansluitmogelijkheid. Ten slotte is de antenne van de NEXXT
extern uitgevoerd. De gebruikte wifi-kaart blijft net als in de
andere stick-pcs een van de slechtere, maar in elk geval is de
ontvangst iets beter dankzij deze constructie.

SHUTTLE NC01U
Shuttles NC01U NUC is met afmetingen van 14 x 14 cm wat
groter dan de concurrenten. Daar staat tegenover dat hij met
een hoogte van 3 cm wel lekker plat is. De voorzijde bevat
twee keer usb 3.0 en een geheugenkaartlezer, de achterkant
voegt er twee usb2.0-poorten, HDMI en mini-DisplayPort aan
toe. Aan de zijkant vinden we een RS232 serile poort. Shuttle
richt zich als vanouds wat meer op de zakelijke toepassingen,
waar zon aansluiting nog goed van pas kan komen. Toch is de
NC01U niet bijzonder duur, de prijs is vergelijkbaar met de andere modellen met een Celeron 3205U. Intern biedt de NC01U
niet alleen ruimte aan twee geheugenmodules en een M.2wifi-kaart, maar ook aan een M.2-slot voor SSDs dat samen
met de kaartlezer op een apart printplaatje met de achterkant
van het moederbord is verbonden. Door het wat grotere ontwerp kun je ondanks de beperkte hoogte ook een 2,5inchschijf monteren.

ZOTAC ZBOX CI321 NANO PLUS


Het laatste model dat we uitlichten is de volledig passief gekoelde Zotac Zbox CI321 NANO Plus, met 4 GB geheugen en
een 64GB-SSD. Zotac levert de CI321 behalve als compleet
systeem ook als barebone. Van buiten zien we aan de voorkant twee keer usb 3.0, audio-in- en -uitgangen, een geheugenkaartlezer en een infraroodontvanger. Aan de achterkant
treffen we nog eens twee keer usb 3.0, n keer usb 2.0, DisplayPort, HDMI en om onduidelijke redenen twee gigabitnetwerkaansluitingen. De Zotac is op het eerste gezicht heel
interessant als mediacenter, maar wel met een voorbehoud:
je kunt hiermee geen UHD-bestanden afspelen. De gebruikte
Haswell Celeron 2961Y is daarvoor niet toereikend. De Zotac
is onder zware belasting niet de zuinigste in deze test, maar
een stroomslurper kunnen we hem ook niet noemen. Bovendien is hij bijzonder stil.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

131

TEST

MINI-PC'S

Conclusie

voor de prijs van een model zoals besproken 400 600 euro ook prima een

Mini-pcs kunnen een aantrekkelijke optie zijn voor als je weinig ruimte hebt

laptop kunt kopen met minimaal vergelijkbare prestaties. Dan krijg je een je

om je pc een vaste plek te geven, maar toch een groter en beter beeldscherm

een beeldscherm en accu er dus gratis bij. Bovendien doe je flinke concessies

dan op een laptop wilt gebruiken. De zeer kleine omvang heeft wel een dui-

op prestaties en aansluitmogelijkheden, maar ook op de uitbreidbaarheid

delijke meerprijs. Bekijken we die nader, dan moeten we constateren dat je

achteraf. Dat maakt het lastig zonder meer een mini-pc aan te raden.

SPECIFICATIES
Acer

BEST
GETEST

ASRock

REDACTIE
TIP

Gigabyte

Shuttle

Shuttle

MSI

Zotac

ASUS

Revo One I6010 NL

Beebox N30004G128S

Brix BXCE-3205

NC01U

Slim PC XH97V

Cubi-018EU

Zbox CI321 NANO


Plus

Vivo Mini UN42

Gemiddelde prijs

629

275

163

169

220

521

309

279

Prijs incl. Windows, 4


GB RAM, 128 SSD*

629

375

373

389

521

419

279

Type

Systeem

Systeem

Barebone

Barebone

Barebone

Systeem

Systeem

Systeem

Formfactor

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Afmetingen (BxDxH)

10,7x10,7x15,5 cm

11,9x11x4,7 cm

10,7x11,3x3,7 cm

14,2x14,2x3,1 cm

20,2x24,5x8 cm

11,5x11,2x3,3 cm

12,9x12,8x4,8 cm

13x13x4 cm

Processor

Intel Core i5-5200U

Intel Celeron N3000

Intel Celeron 3205U

Intel Celeron 3205U

Intel Core i3-4160**

Intel Core i3-5005U

Intel Celeron 2961Y

Intel Celeron 2957U

Processorkloksnelheid (cores)

2,2 GHz (2)

1,04 GHz(2)

1,5 GHz (2)

1,5 GHz (2)

3,6 GHz (2)

2,0 GHz (2)

1,1 GHz (2)

1,4 GHz (2)

Grafische kaart

Intel HD Graphics
5500

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics
4400

Intel HD Graphics
5500

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Geheugencapaciteit
(aantal modules)

4 GB (1)

4 GB (2)

4 GB (1)

4 GB (1)

2 GB (1)

Geheugenslots totaal
(vrij)

1 (-)

2 (-)

2 (2)

1 (1)

2 (2)

2 (1)

2 (1)

2 (1)

Type opslag

128 GB SSD

128 GB SSD

128 GB SSD

64 GB SSD

32 GB eMMC

2,5 inch intern (vrij)

3 (2)

1 (1)

1 (1)

2 (2)

mSATA totaal (vrij)

1 (-)

1 (1)

1 (1)

1 (-)

1 (-)

M.2 totaal (vrij)

1 (1)

Usb 2.0 / 3.0

2/2

-/4

-/4

2/2

4/4

-/4

1/4

-/4

Front audio / usb

1/-

1/2

1/2

1/2

2/2

Geheugenkaartlezer

VGA / DVI / HDMI /


DisplayPort

-/-/1/1

-/-/2/1

-/-/1/1

-/-/1/1

-/-/1/2

-/-/1/1

-/-/1/1

-/-/1/1

S/PDIF-uitgang

Bluetooth

Netwerksnelheid

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

Wifi-standaard

802.11ac

802.11ac

802.11ac

802.11ac

802.11n

802.11ac

802.11ac

802.11ac

Besturingssysteem

Microsoft Windows
8.1

Microsoft Windows
8.1

Microsoft Windows
8.1 Bing

Cinebench 10 - 32-bit

5162

2128

4370

4546

11993

5737

3181

3413

3DMark - Ice Storm

31454

17626

30651

32508

49397

35790

19341

24147

3DMark - Cloud Gate

3950

1574

2652

2783

4755

3860

1786

2142

PCMark 7 - PCMark
Score

4214

3001

3830

3330

5299

4216

3189

3176

PCMark 8 - Storage Storage Bandwidth

243,50 MB/s

182,52 MB/s

184,46 MB/s

189,97 MB/s

n.b.

Energieverbruik uit

0,3 W

1,2 W

1,0 W

0,2 W

0,3 W

1,2 W

0,6 W

0,3 W

Energieverbruik rust

14,4 W

5,4 W

7,6 W

4,6 W

19,4 W

15,7 W

8,7 W

5,4 W

Energieverbruik
3DMark FireStrike
Combined

32,3 W

12,4 W

22,3 W

21,1 W

48,9 W

28,4 W

20,9 W

22,8 W

Geluidsproductie idle
(15 cm)

26 dB(A)

18 dB(A)

20,4 dB(A)

18 dB(A)

24,3 dB(A)

27,8 dB(A)

18 dB(A)

21,1 dB(A)

Geluidsproductie
actief (15 cm)

34,1 dB(A)

20 dB(A)

25,8 dB(A)

35,7 dB(A)

31,5 dB(A)

32,5 dB(A)

18 dB(A)

25,6 dB(A)

Oordeel

* Indien mogelijk, anders geteste configuratie


** Processor niet standaard meegeleverd

132

MINI-PC'S

TEST

Een model als de Shuttle XH97V is eigenlijk een betere keuze als het niet

een compacte behuizing koppelt aan wat kracht, dan zijn de Gigabyte Brix

per se superklein hoeft. Moet dat wel, dan is de Acer Revo One naar onze

BXCE-3205 en de Shuttle NC01U goede opties. Is het je puur om een pc voor

mening het beste allround-systeem. Hij is wat duurder, maar biedt wel

bij de televisie te doen, kies dan de ASRock Beebox die alles voor dit doel-

enige uitbreidingsmogelijkheden voor opslag en is voldoende krachtig om

einde biedt. Een voordelige optie is de kant-en-klare ECS Liva X2, maar qua

dagelijks te gebruiken. Ben je op zoek naar een NUC-achtige barebone die

mogelijkheden is dat model wel erg beperkt.

ASUS

ECS

Intel

Intel

MSI

Shuttle

Nexxt

Intel

Lenovo

Vivo PC VM42S044V-NL

Liva X2 Mini PC

NUC5CPYH

NUC5I7RYHR

Cubi-008BEUB3205UXX

SH97R6

PC Stick

Compute Stick 32GB


Windows

IdeaCentre Stick
300-01IBY

333

210

147

529

167

255

159

153

149

333

210

367

749

387

159

153

149

Systeem

Systeem

Barebone

Barebone

Barebone

Barebone

Systeem

Systeem

Systeem

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Mini-pc

Cube

Stick-pc

Stick-pc

Stick-pc

19x19x5,5 cm

15,6x8,3x5 cm

11,5x11x5,3 cm

11,5x11x5 cm

11,5x11,2x3,6 cm

22x33,1x19,6 cm

5x9,7x1 cm

3,7x10,3x1,2 cm

3,5x10,5x1 cm

Intel Celeron 2957U

Intel Celeron N3050

Intel Celeron N3050

Intel Core i7-5557U

Intel Celeron 3205U

Intel Core i5-4590**

Intel Atom Z3735F

Intel Atom Z3735F

Intel Atom Z3735F

1,4 GHz (2)

1,6 GHz (2)

1,6 GHz (2)

3,1 GHz (2)

1,5 GHz (2)

3,3 GHz (4)

1,33 GHz (4)

1,33 GHz (4)

1,33 GHz (4)

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Intel Iris Graphics


6100

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics
4600

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

Intel HD Graphics

4 GB (1)

2 GB (-)

2 GB (-)

2 GB (-)

2 GB (-)

2 (1)

1 (1)

2 (2)

2 (2)

4 (4)

500 GB HDD

32 GB eMMC

32 GB eMMC

32 GB eMMC

32 GB eMMC

1 (1)

1 (1)

- (-)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

-/3

-/4

-/4

-/4

6/4

2/-

1/-

1/-

1/3

1/2

1/2

1/2

-/1

-/1

-/1

-/-/1/1

1/-/1/-

1/-/1/-

-/-/1/1

-/-/1/1

-/-/1/2

-/-/1/-

-/-/1/-

-/-/1/-

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

1000 Mbit/s

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

802.11ac

802.11ac

802.11ac

802.11ac

802.11ac

802.11n

802.11n

802.11n

802.11n

Microsoft Windows
8.1 Bing

Microsoft Windows
8.1 Bing

Microsoft Windows
10 Home

Microsoft Windows
8.1 Bing

Microsoft Windows
8.1 Bing

3961

2149

2108

11779

4363

19026

2877

2176

2877

22104

17591

18814

67533

31886

72533

14160

10092

10684

2100

1492

1570

6868

2697

6761

1158

957

1025

2124

2436

3017

3071

3761

5319

2011

2321

2152

9,09 MB/s

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

0,6 W

0W

1,5 W

1W

0,7 W

0,1 W

0W

0W

16,3 W

2,8 W

9,4 W

7,9 W

10,2 W

21,3 W

2,5 W

2,5 W

3,3 W

29,4 W

10,8 W

13,9 W

53,8 W

27,1 W

55,8 W

4,3 W

6,8 W

7W

35 dB(A)

18,3 dB(A)

24,9 dB(A)

26,1 dB(A)

18 dB(A)

40,6 dB(A)

35 dB(A)

18 dB(A)

25,5 dB(A)

40,5 dB(A)

28,5 dB(A)

41 dB(A)

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

133

OUT NOW!

NUK3TOWN will be available only on the following platforms: PS4, Xbox One and PC.
NUK3TOWN
Actual platform availability and launch date(s) to will
be determined. be
See
availab
www.callofduty.com for more details. Limited time only, while stocks last, at participating
retailers. Internet connection required. *DLC Map Packs, when
www.callofduty.com
for mor
available, will launch on PlayStation platforms 30 days prior to launch on other platforms.
Map Packs sold separately. 2015will
Activision Publishing,
Inc. ACTIVISION,
available,
launch
on PlayS
CALL OF DUTY, CALL OF DUTY BLACK OPS, and stylized roman numeral III are trademarks of Activision
Publishing, Inc.
PlayStation
and the 2
,Family
logo are registered
CALL
OF
DUTY
CALL
OF DUTY B
trademarks and - is a trademark of Sony Computer Entertainment Inc. All other trademarks
and trade names are the propertiesand
of their respective
owners.
trademarks
-
is a

*DLC Map Packs, when available, will launch on PlayStation platforms 30 days prior to launch on other platforms. Map Packs sold separately. 2015 Activision Publishing, Inc. ACTIVISION, CALL OF DUTY, CALL OF DUTY BLACK OPS, and the stylized roman numeral III are trademarks of Activision Publishing, Inc. 2 , 3, 0
- is a trademark of the same company. All other trademarks and trade names are the properties of their respective owners. All rights reserved. USE OF THIS PRODUCT IS SUBJECT TO THE TERMS OF SERVICE AND PRIVACY POLICY AT SUPPORT.ACTIVISION.COM.
and 1 are trademarks or registered trademarks of Sony Computer Entertainment Inc. IF YOU DO NOT WISH TO ACCEPT THE TERMS OF SERVICE AND PRIVACY POLICY PLEASE DO NOT PURCHASE THIS PRODUCT. ONLINE PLAY REQUIRES BROADBAND INTERNET CONNECTION.

PlayStation
EXCLUSIVE

TEST

MEDIASPELERS

eel traditionele merken hebben de productie van mediaspelers op een laag pitje staan. Denk maar aan bekende namen als Mede8er, Eminent en Dune HD. Een

opvallende ontwikkeling, want voor veel merken zijn er nog


genoeg verbeterpuntjes te bedenken. Zo staat het verwerken
van Ultra-HD-beelden middels de H.265-codec (hevc) nog in de
kinderschoenen. Bovendien is het porten van Android naar een
mediaspeler in de praktijk nog een hele uitdaging. Gelukkig zijn
er in de afgelopen periode allerlei exotische merken opgestaan
die dit gat moeiteloos opvullen.

Verkrijgbaarheid
In de bekende elektronicaketens liggen veelal verouderde mediaspelers in de winkelschappen die al enkele jaren geleden zijn
uitgebracht. Natuurlijk is de vierde generatie van Apple TV momenteel overal verkrijgbaar, maar dit exemplaar ondersteunt
zeer weinig mediaformaten. Niet interessant dus wanneer je
een grote collectie film- en muziekbestanden op een pc of NAS
hebt opgeslagen. Om de nieuwste mediaspelers uit deze test te
bemachtigen, kom je veelal terecht bij gespecialiseerde webwinkels. Gelukkig zijn die er in Nederland genoeg, dus het is niet

10 mediaspelers
Ieder videobestand
op je televisie

nodig om nieuwe producten uit het buitenland te importeren.


Enkele mediaspelers uit de test zijn overigens wel bij diverse
fysieke winkels verkrijgbaar, zoals de Popcorn Hour VTEN en
Cood-E TV.

NATUURLIJK IS DE VIERDE GENERATIE


VAN APPLE TV MOMENTEEL
OVERAL VERKRIJGBAAR, MAAR DIT
EXEMPLAAR ONDERSTEUNT ZEER
WEINIG MEDIAFORMATEN.
Besturingssysteem
Voor het besturingssysteem van een mediaspeler op je televisie

Wie alle videobestanden op een televisie wil


afspelen, kan nog altijd niet om een losse mediaspeler heen. De bestandsondersteuning van
smart-tvs is namelijk onvoldoende om video en
audio in de beste kwaliteit af te spelen. Gelukkig
bestaan er genoeg betaalbare mediaspelers en
mini-pcs die deze taak wl serieus nemen, zodat
je ongestoord kunt genieten van films, series en
muziek. We voelen tien interessante producten
aan de tand.
Maikel Dijkhuizen

heb je keuze uit grofweg drie mogelijkheden. Sommige fabrikanten bouwen een eigen besturingssysteem waarbij de basis
door de leverancier van de chipset is ontwikkeld. In de meeste
gevallen is dat Realtek of Sigma Designs. Tegenwoordig verschijnen er steeds meer mediaspelers op de markt die draaien
op Android. Een positieve ontwikkeling is dat de spelers met dit
mobiele besturingssysteem steeds beter presteren en meer mogelijkheden bieden. Vergeleken met een aantal jaren geleden
verloopt de bediening soepeler, is de gebruikersinterface netter
en zijn er minder bugs. Tot slot betreden in de vorm van HDMIsticks ook steeds meer mini-pcs de markt die voorzien zijn van
een Intel-processor. Het voordeel hiervan is dat deze apparaatjes
het gebruik van Windows 10 ondersteunen en je dus in feite een
volwaardige pc hebt. We zijn benieuwd hoe deze nieuwe producten in de praktijk presteren.

136

MEDIASPELERS

TEST

MINIX NEO X6

Prijs 99,95

MINIX NEO X6

Pluspunten

MINIX is een fabrikant uit Hongkong die allerlei mediaspelers met

Prima Android-integratie

verschillende besturingssystemen fabriceert. De NEO X6 is een in-

Goede netwerksnelheid

stapmodel van het merk waarop Android 4.4.2 KitKat is gehuisvest.

Prima
prijs-kwaliteitverhouding

De compacte behuizing is gemaakt van kunststof en voelt ietwat


goedkoop aan. Aan de zijkant heb je gelegenheid om externe opslag-

Minpunten

dragers aan te sluiten via twee usb-poorten en een microSD-kaartle-

Kunststof behuizing

zer. Aan de achterzijde zien we alleen een hoofdtelefoonaansluiting,

Geen DTS-HD Master Audio

HDMI-poort en ethernetpoort. De meeste mediabestanden speelt

H.265-ondersteuning zonder
Ultra HD

deze NEO X6 feilloos af, al is er ook een aantal kanttekeningen. Hoewel de NEO X6 de moderne H.265-codec ondersteunt, bedraagt de
maximale resolutie 1080p. H.265-bestanden met een hogere resolutie geeft deze mediaspeler dus niet weer. Verder voert het apparaat
geen DTS-HD Master Audio-signaal door naar de versterker.
MINIX heeft Android goed op deze mediaspeler gentegreerd aan
de hand van een menu met blokken. Het installeren van nieuwe
apps gaat zonder problemen en de aangepaste versie van Kodi
werkt naar behoren voor het afspelen van mediabestanden. Naast
de ethernetpoort heeft de fabrikant ook een wifi-adapter toegevoegd. Voor het streamen van Full-HD-bestanden vanaf een NAS is
het echter beter om een bekabelde verbinding te gebruiken. De netwerksnelheid van de ethernetpoort is snel genoeg om volwaardige
blu-ray-rips vloeiend weer te geven.

REDACTIE
TIP
JANUARI/FEBRUARI
2016

NEXXT PC STICK
Met de NEXXT PC Stick haal je in feite een volwaardige mini-pc
in huis die je kunt aansluiten op de HDMI-ingang van een computermonitor of scherm. De behuizing achter de HDMI-connector is
behoorlijk breed, waardoor niet iedere televisie of versterker voldoende ruimte heeft. Gelukkig levert de fabrikant hiervoor een
adapter mee. In tegenstelling tot de vergelijkbare Intel Compute
Stick ontbreekt er op dit exemplaar een ventilator, waardoor er geen
geluidsproductie is. De HDMI-stick heeft een kale versie van Windows 10 aan boord die je naar eigen wens kunt inrichten. Er is een
wifi-antenne aanwezig voor verbinding met het netwerk. Voor de
bediening van de gebruikersomgeving sluit je een toetsenbord en
muis aan. Je kunt hiervoor bluetooth of een usb-poort gebruiken.

NEXXT PC STICK

Na het aanzetten van de NEXXT PC Stick kom je in de welbekende


Windows-omgeving terecht. Door een programma als Kodi of VLC

Prijs 159,-

media player te installeren, doet dit apparaat eenvoudig dienst als

Pluspunten

mediaspeler. Het afspelen van lokale mediabestanden gaat prima,

Volwaardige mini-pc

mede door de audio- en videocodecs die de gebruikte mediasoftware

Zelf mediaprogramma kiezen

ondersteunt. De Intel Atom-processor is snel genoeg om de beelden

Passieve koeling

te verwerken. Helaas is het streamen van mediabestanden minder

Minpunten

geslaagd door het ontbreken van een ethernetpoort. Zeker voor het

Ongeschikt als streamer

streamen van Full-HD-beelden is een draadloze verbinding nogal

Windows vereist
antivirussoftware

storingsgevoelig.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

137

TEST

MEDIASPELERS

ZAPPITI PLAYER 4K DUO


Zoek je een apparaat om mediabestanden op te slaan n
af te spelen, dan ben je bij de Zappiti Player 4K Duo aan
het juiste adres. Je kunt namelijk twee 3,5inch-schijven
monteren via handige klepjes aan de voorzijde. De opslagcapaciteit bedraagt dan maximaal 16 TB. Vind je dat
nog niet genoeg, dan staan er maar liefst vijf usb-poorten
paraat om externe schijven te koppelen. Zappiti heeft
gekozen voor een behuizing met een standaardbreedte
van 43 centimeter voor hifi-componenten. Jammer is
dat de Franse fabrikant ondanks de forse afmetingen
geen kans heeft gezien om de voeding binnen de behuizing te integreren.
Zodra we de speler inschakelen, verschijnen er drie
opties op het scherm. De eerste is het samenstellen van
een Zappiti-mediabibliotheek met filminformatie en af-

ZAPPITI PLAYER 4K DUO

beeldingen. Een voorwaarde hiervoor is dat de exacte


filmtitel in iedere bestandsnaam voorkomt. De tweede

Prijs 349,-

mogelijkheid is het openen van een bestandsbrowser

Pluspunten

waarin je mediabestanden kunt afspelen. Dat doet de

Twee harde schijven

Player 4K Duo perfect, waarbij het apparaat audio-in-

Ondersteunt alle
videoformaten

delingen als DTS-HD Master Audio en Dolby TrueHD


doorstuurt naar een versterker. Verder is ook de weer-

Minpunten

gave van H.265-bestanden in Ultra HD geen enkel pro-

Externe voeding

bleem. De bestandsbrowser herkent netwerkbronnen

Netwerkbronnen toevoegen
omslachtig

helaas niet op eigen houtje, waardoor je IP-adressen van

Prijs

mediaservers handmatig moet invoeren. De derde optie


is Google Play. Je kunt allerlei apps installeren, waaronder Kodi. Dit mediaprogramma is echter niet aangepast
voor het gebruik op een mediaspeler, waardoor er geen
geluid naar de versterker wordt doorgestuurd. Naast een
normale afstandsbediening levert de fabrikant ook een
zogeheten airmouse mee met aan de achterzijde een
QWERTY-toetsenbordje.

OCKEL NEBULA
De Ockel Nebula is op het moment van schrijven nog
niet officieel verkrijgbaar, omdat de fabrikant nog druk
bezig is om de gebruikersinterface te verbeteren. De behuizing van deze mediaspeler is van aluminium en voelt
erg stevig aan. De Nebula is met ruim n kilogram dan
ook niet bepaald een lichtgewicht te noemen. Aan de zijkant is er via een klepje plek voor een 3,5inch-schijf. Verder zijn er vier usb-poorten om externe opslagdragers of
bedieningsapparaten aan te sluiten. Dit exemplaar heeft

wachten. Het inhoudelijk testen van de Nebula is he-

OCKEL NEBULA

een fraai voorpaneel waarin een schermpje en aanraak-

laas nog niet mogelijk, omdat de speler om de haverklap

Prijs Nog onbekend

gevoelige bedieningstoetsen zijn verwerkt. Kortom, een

een foutmelding geeft. We kunnen de speler hierop niet

Pluspunten

mooie verschijning!

afrekenen, want het product is nog niet officieel uitge-

Sterke behuizing

Opvallend is de aanwezigheid van een HDMI-ingang

bracht. Wel zagen we alvast een glimp van een zelf aan

Fraai display

waarmee het via de ingebouwde recorder lukt om vi-

te passen menu met een voorgenstalleerde versie van

Minpunten

deobestanden op te nemen. De vraag is of iemand daar

Kodi. De adviesprijs van de Ockel Nebula is nog niet

in een wereld van talloze gemist-diensten nog op zit te

vastgesteld.

Inhoudelijk testen nog niet


mogelijk

138

MEDIASPELERS

TEST

POPCORN HOUR VTEN


Popcorn Hour is al jarenlang een hoogvlieger als het
gaat om de ontwikkeling van mediaspelers. Het bedrijf gebruikt van oudsher chipsets van Sigma Designs
en dat levert altijd een uitstekende beeldkwaliteit op
met heldere kleuren. Logisch, Sigma Designs werkt
ten slotte ook veel samen met televisiefabrikanten.
De vormgeving van deze VTEN ligt in lijn met eerdere
producten van Popcorn Hour. De behuizing is niet erg
sprankelend, maar dankzij het gebruik van aluminium
wel oersterk. Voor het doorgeven van beeld is er alleen een HDMI-uitgang beschikbaar. Geluid kun je
naast HDMI ook via een optische of coaxiale uitgang
aan een versterker doorgeven. Voor het koppelen van

BEST
GETEST
JANUARI/FEBRUARI
2016

usb-bronnen is er slechts n usb-poort beschikbaar.


Verder heeft Popcorn Hour het apparaat uitgerust
met een SD-kaartlezer en eSATA-poort. Laatstgenoemde aansluiting is handig wanneer je een
interne harde schijf rechtstreeks op de VTEN
wilt aansluiten.
Het keurige menu is vrij statisch en vooral gericht op de weergave van eigen mediabestanden. Deze taak neemt de speler dan
ook uiterst serieus. Welk mediabestand
we ook op dit apparaat loslaten, de beelden
verschijnen in uitstekende kwaliteit op het
scherm. Met H.265-ondersteuning in een
maximale resolutie van 3840 x 2160 pixels

POPCORN HOUR VTEN

is deze mediaspeler toekomstbestendig. Ook met volwaardige 3D-rips en dsd-audiobestanden (sacd) weet

WIE WAT EXTRA


GELD OVER HEEFT
VOOR EEN ZEER
BREDE CODECONDERSTEUNING
EN OPTIMALE
VIDEOWEERGAVE
MET WARME
KLEUREN,
KRIJGT DAAR
VERMOEDELIJK
GEEN SPIJT VAN.

Prijs 189,-

de VTEN wel raad. Fijn is dat de netwerksnelheid hoog

Pluspunten

genoeg is om streams van volwaardige blu-rays zonder

Sterke behuizing

haperingen binnen te halen vanaf een NAS. Ook op

Speelt alles af

het gebied van audio-ondersteuning is er geen reden

Uitstekende beeldkwaliteit

tot klagen, want de VTEN voert filmcodecs als DTS-

Minpunten

HD Master Audio en Dolby Digital netjes door naar

Slechte apps

het digitale domein van een aangesloten versterker.

Maar n usb-poort

Popcorn Hour heeft een hoekje ingericht met down-

Prijs

loadbare apps, maar veel stelt dat niet voor. Deze apps
zijn door derden ontwikkeld en doorgaans van slechte
kwaliteit. De prijs van deze mediaspeler is wat aan de
hoge kant. Het Amerikaanse Sigma Designs vraagt nu
eenmaal een hoge vergoeding voor het gebruik van
zijn mediachips en deze prijs wordt doorberekend aan
de consument. Wie wat extra geld over heeft voor een
zeer brede codec-ondersteuning en optimale videoweergave met warme kleuren, krijgt daar vermoedelijk geen spijt van.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

139

TEST

MEDIASPELERS

OPENHOUR CHAMELEON

Prijs 169,Pluspunten
Flexibele mediaspeler
Apps installeren
Fraai design
Minpunten
Geen dvd-isos
Beeld/audio niet altijd synchroon
Prijs

DE NETWERKSNELHEID IS DIK
IN ORDE, ZODAT
JE OOK ZWARE
VIDEOBESTANDEN
VANAF EEN NAS KUNT
STREAMEN VIA HET
SAMBA- OF DLNANETWERKPROTOCOL.

OPENHOUR CHAMELEON
Cloud Media is het moederbedrijf van Popcorn Hour en OpenHour. Met
het laatstgenoemde merk slaat de fabrikant een experimentele weg in
op het gebied van software. Standaard levert OpenHour een SD-kaart
mee waarop Android is gehuisvest. Die doe je in de kaartlezer voordat je
het apparaat inschakelt. Het is zelfs mogelijk om een ander besturingssysteem op de SD-kaart te zetten, mits de gebruikte software overweg
kan met de RK3288-chipset van RockChip. Via de website http://wiki.
openhourlab.com is er bijvoorbeeld een versie van Lubuntu (Linux) beschikbaar. De meegeleverde Android-versie werkt echter vlekkeloos
en bovendien verschijnen daar geregeld firmware-updates voor. Voor
de grafische prestaties is de Mali T764-videoprocessor verantwoordelijk. Er verschijnen met gemak Ultra-HD- en 3D-beelden op de televisie.
Wel valt het ietwat tegen dat de standaard videospeler geen raad weet
met iso-images van dvds. Vergeleken met de Popcorn Hour VTEN laat
deze videochip iets fletsere kleuren zien. Na het vooruitspoelen bestaat
de kans dat beeld en geluid niet meer synchroon lopen. Via Google Play
probeer je eventueel andere media-apps uit. De netwerksnelheid is
dik in orde, zodat je ook zware videobestanden vanaf een NAS kunt
streamen via het Samba- of DLNA-netwerkprotocol. Het ontwerp van
de Chameleon lijkt sprekend op die van de eerder besproken Popcorn
Hour VTEN, met het verschil dat de behuizing volledig bestaat uit geborsteld aluminium. Dit oogt een stuk fraaier. Leuk is dat het design
terugkomt in het aangepaste Android-menu.

COOD-E TV
De COOD-E TV is een klein doosje van slechts 9 x 9 centimeter. Ondanks de compacte afmetingen is er aan de achterzijde genoeg plek
voor ethernet, usb, HDMI en composiet (via 3,5mm-uitgang). Opvallend
is dat deze mediaspeler behoorlijk zwaar aanvoelt, waardoor het kastje
niet snel verschuift wanneer je bijvoorbeeld een stugge HDMI-kabel
aansluit. Hoewel COOD-E geen informatie prijsgeeft over de bestandsondersteuning, merken we in de praktijk dat deze mediaspeler onder
leiding van de Amlogic S805-mediaprocessor met alle gangbare codecs
overweg kan. Mkv-bestanden, iso-images en mappenstructuren van
blu-rays verschijnen vloeiend op de televisie. Ook het verwerken van
films middels de H.265-codec vormt geen enkel probleem, hoewel de
resolutie is beperkt tot 1080p. Op het gebied van geluidsondersteuning
COOD-E TV

laat de COOD-E TV wel wat steken vallen. De speler voert namelijk


geen DTS Master Audio door en soms verdwijnt tijdelijk het beeld bij

Prijs 99,-

het wisselen van audiospoor. Het kastje draait op Android 4.4.2, waar

Pluspunten

de ontwikkelaars een schil van mediacentersoftware Kodi over heb-

Compacte behuizing

ben gelegd. Een goede keuze, want films, series en muziek zijn in een

Soepele bediening

aantrekkelijke interface beschikbaar. COOD-E heeft alvast wat sug-

Kodi plus add-ons

gesties voor aantrekkelijke add-ons klaargezet, zoals RTL XL, NPO en

Minpunten

ook Popcorn Time. De COOD-E TV kan met alle gangbare netwerkpro-

Geen DTS Master Audio

tocollen overweg, maar helaas valt de netwerksnelheid tegen. Bij het

Netwerksnelheid valt tegen

streamen van een volwaardige blu-ray-rip geeft de speler namelijk aan

H.265-ondersteuning zonder
Ultra HD

dat de buffer vol is. Het streamen van gecomprimeerde mkv-films van

140

zon 9 GB gaat wel zonder morren in Full-HD-kwaliteit.

MEDIASPELERS

TEST

EZTV3

EZTV3

Prijs 149,-

De EZTV3 is een ietwat vreemde eend in de bijt. De fabrikant van

Pluspunten

deze witte mediaspeler levert dit exemplaar inclusief muis, toetsen-

Toetsenbord/muis
meegeleverd

bord en afstandsbediening. Alles werkt op een radiofrequentie van


2,4 GHz, waardoor je de mediaspeler ook in een kastje kunt weg-

Degelijk menu

werken. Verder valt op dat het voorpaneel een 2megapixel-camera

Minpunten

bevat. Handig voor als je wilt webcammen via een app als Skype.

Netwerksnelheid valt tegen

Hiervoor is er in zowel de muis als afstandsbediening een microfoon

Geen doorvoer DTS-HD


Master Audio

ingebouwd.
Alles leuk en aardig, maar het draait bij een mediaspeler natuurlijk om de afspeelmogelijkheden van videos en muziek. Deze spe-

H.265-ondersteuning zonder
Ultra HD

ler is voorzien van Android waarop een voorgenstalleerde versie


van Kodi is gehuisvest. Het apparaat accepteert een veelvoud aan
formaten, zoals mkv-bestanden, originele blu-ray-rips en films
die de recente videocodec H.265 bevatten. De maximale resolutie
beperkt zich tot Full HD, dus Ultra-HD-beelden kan dit apparaat
niet weergeven. Verder lust de EZTV3 ook geen rips van 3D-blurays en de speler verzuimt daarnaast om DTS Master Audio door
te sturen naar een versterker. Twee usb-poorten staan paraat om
usb-opslagdragers te koppelen voor de weergave van mediabestanden. Daarnaast is er een ethernetpoort voorhanden, maar die is ongeschikt voor het streamen van Full HD-films. De beelden haperen
in dat geval namelijk continu. De makers hebben gekozen voor een
kunststof behuizing en die voelt wel wat fragiel aan vergeleken met
spelers die gemaakt zijn van aluminium.
MXQ M12

MXQ M12

Prijs 69,-

Als je een mediaspeler zoekt voor een zacht prijsje, is de MXQ M12

Pluspunten

een interessante optie. Ondanks de lage aanschafprijs is de bouw-

Goedkoop

kwaliteit van dit Chinese product prima in orde. De aluminium be-

Sterke behuizing

huizing is namelijk ijzersterk. De voorzijde bevat alleen twee led-

Goede
Android-ondersteuning

lampjes. Via HDMI en een optische uitgang lukt het om een televisie
en/of versterker met dit kastje te verbinden. Voor het aansluiten

Minpunten

van externe opslagdragers doe je een beroep op twee usb-poorten

Netwerksnelheid valt tegen

en een microSD-kaartlezer aan de zijkant. Hoewel de MXQ M12 wifi

Geen doorvoer DTS-HD


Master Audio

en ethernet ondersteunt, is dit apparaat niet zo geschikt als streamer. Zodra je een blu-ray-rip vanaf een NAS afspeelt, hoef je namelijk geen vloeiende weergave te verwachten. Net als bij veel andere

H.265-ondersteuning zonder
Ultra HD

budgetspelers het geval is, is de Amlogic S805 verantwoordelijk voor de verwerking van de mediabestanden. Wanneer
je geen behoefte hebt om Ultra-HD-bestanden of een DTS
Master Audio-audiospoor af te spelen, voldoet deze
mediaprocessor prima zolang je alles maar lokaal
afspeelt. Of het nu gaat om images van blu-rays,
mkv-bestanden, dvd-mappen of H.265-films, de
MXQ M12 slikt het allemaal. Deze mediaspeler
draait op Android en heeft een voorgenstalleerde
versie van Kodi aan boord. Fijn is dat Kodi al is
voorzien van verschillende nuttige uitbreidingen,
zoals Uitzending Gemist en RTL XL.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

141

TEST

MEDIASPELERS

INTEL COMPUTE STICK (STCK1A32WFC)


De Intel Compute Stick is in grote lijnen vergelijkbaar met de eer-

bluetooth te verbinden of de mobiele bedienings-app van Intel

der besproken NEXXT PC Stick. Het is namelijk een mini-pc in

op je smartphone te installeren. Je verbindt deze HDMI-stick via

de vorm van een HDMI-stick waarin een Intel Atom-processor is

wifi met het netwerk. Vanwege deze eigenschap is de Compute

gehuisvest. Windows is op dit apparaat voorgenstalleerd. Welk

Stick niet zo geschikt als streamer. De kans is namelijk groot dat

programma je voor de weergave van mediabestanden gebruikt,

videobestanden gaan stotteren wegens te weinig bandbreedte

bepaal je dus helemaal zelf (zie ook pagina 144). De Intel-proces-

en interferentie. In tegenstelling tot de NEXXT PC Stick is deze

sor is snel genoeg om mediabestanden in een hoge resolutie af

mini-pc aan de bovenzijde voorzien van een ventilator om de

te spelen. Een groot nadeel is dat de Compute Stick slechts n

warmte af te voeren. Zodra de ventilator aanslaat is dat duide-

usb-poort bevat. Wanneer je een toetsenbord en muis met deze

lijk te horen. De prijs van dit Intel-product is interessant, zeker

mini-pc verbindt via een draadloze usb-adapter, is er dus geen

als je bedenkt dat je voor dit geld een volwaardige mini-pc tot je

plek meer om een externe harde schijf met mediabestanden

beschikking hebt. Verder is het fijn dat de fabrikant een jaarli-

aan te sluiten. Een uitweg is door een bedieningsapparaat via

centie van McAfee-antivirussoftware heeft toegevoegd.

SPECIFICATIES
Merk en type

Popcorn Hour VTEN

BEST
GETEST

MINIX NEO X6

REDACTIE
TIP

Zappiti Player 4K Duo

MXQ M12

Oordeel
Prijs

189,-

99,95

349,-

69,-

Geteste firmware

01-04-150805-25-pop-427-802

KOT49H.20150923

20150911

KOT49H.20150210

Besturingssysteem

Sigma Designs

Android 4.4.2

Android 4.4

Android 4.4.2

Mediaprocessor

Sigma Designs SMP8757

Amlogic S805

Realtek RTD1195

Amlogic S805

Geheugen

1 GB DDR3

1 GB DDR3

geen opgave

1 GB DDR3

Interne opslag

512 MB

8 GB

5 GB

8 GB

Plek voor interne schijf

(tweemaal 3,5 inch)

Beeld (composiet / component / HDMI)

-/-/

-/-/

/-/

/-/

Geluid (analoog / optisch / coaxiaal)

-//

/-/-

//-

//-

Ethernet

10/100/1000

10/100

10/100/1000

10/100

Wlan

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

Bluetooth

Usb2.0-host / Usb3.0-host

2/0

2/0

4/1

2/0

eSATA

Kaartlezer

SD

microSD

SD, MMC

microSD

Display

Koeling

passief

passief

actief

passief

Voeding

extern

extern

extern

extern

Maximale resolutie

3840 x 2160

1920 x 1080

4096x2160

1920 x 1080

Videoformaten

m1v, m2v, m4v, m2p, mpg, vob, ts, tp,


trp, m2t, m2ts, mts, avi, asf, wmv, mkv,
mov, mp4, rmp4, iso

dat, mpeg, mpe, mpg, ts, tp, vob, iso,


avi, mp4, mov, 3gp, flv, mkv, m2ts, mts,
m4v, asf

iso, m2ts, mkv, mpeg, vob, avi, mov,


mp4, qt, wmv, ts, flv

avi, mpg, vob, mkv, ts, m2ts, wmv,


rm, rmvb

Videocodecs

H.264, H.265, mpeg 1/2/4, xvid, asp,


vc-1, wmv9

geen opgave

H.265, H.264, mvc, avc, mpeg1/2/4,


xvid, divx, wmv9, vc-1, vp8

mpeg 1/2/4, vc-1, H.264, H.265

Full 3D

Ultra HD afspelen

Audioformaten

m4a, mp1, mp2, mp3, mpa, wav, wma,


flac, ogg, tta, aac, dsd

mp2, mp3, wav, ogg, oga, flac, alac,


ape, m4a

aac, alac, aiff, wav, flac, ogg

mp3, wma, wav, midi, ogg,

Audio-indelingen

DTS, DTS-HD Master Audio, DTS-HD


HR, Dolby Digital, lpcm

geen opgave

DTS, DTS-HD Master Audio, Dolby


Digital (Plus), Dolby TrueHD, Dolby
Atmos, lpcm

DTS, Dolby Digital

Afbeeldingsformaten

jpeg, bmp, png, gif, tif

geen opgave

jpg

jpg, bmp, png

Ondertitels

srt, sub, ssa, sub/idx

geen opgave

srt, sub, ssa/ass, sub/idx, pgs, dvbsub

geen opgave

Firmware-updates

HDMI-kabel meegeleverd

Garantie

2 jaar

1 jaar

2 jaar

1 jaar

142

MEDIASPELERS

TEST

Conclusie
INTEL COMPUTE STICK

Als je vooral je eigen mediabestanden via lokale opslagdragers of netwerkbronnen wilt

(STCK1A32WFC)

afspelen, ben je het beste af met de Popcorn Hour VTEN. Deze speler is weliswaar vrij
prijzig, maar de hoge videokwaliteit en uitstekende netwerkprestaties maken de ver-

Prijs 129,-

wachtingen waar. Vermoedelijk kan dit exemplaar nog wel een tijdje mee, want het

Pluspunten

apparaat verwerkt zonder morren Ultra-HD-beelden. Ook fanatieke muziekliefheb-

Complete mini-pc

bers kunnen de VTEN waarschijnlijk wel waarderen, aangezien er ondersteuning is

Antivirussoftware McAfee

voor het hoogstaande dsd-formaat. Helaas heeft de VTEN een belangrijk nadeel. Het

Betaalbaar

eigen app-aanbod is ondermaats en niet interessant voor degenen die willen genieten

Minpunten

van toepassingen als NPO, RTL XL, Netflix, Spotify, Kodi en misschien wel Popcorn

Slechts n usb-poort

Time. Gelukkig zijn er allerlei prijsinteressante Android-spelers op de markt die in deze

Ongeschikt als streamer

online behoefte voorzien. De MINIX NEO X6 is daar een goed voorbeeld. Dit exem-

Ventilator maakt geluid

plaar biedt ook nog eens een goede bestandsondersteuning en acceptabele netwerksnelheid voor het streamen van eigen mediabestanden.

COOD-E TV

NEXXT PC Stick

Intel Compute Stick


(STCK1A32WFC)

EZTV3

OpenHour Chameleon

Ockel Nebula

99,-

159,-

129,-

149,-

169,-

onbekend

1.2.1

n.v.t.

n.v.t.

en_v2.0.4

v1.0.0_140613

onbekend

Kodi (Android 4.4.2)

Windows 10

Windows 10

Android 4.4

Android 4.4.2

Android 4.4

Amlogic S805

Intel Atom Z3735F

Intel Atom Z3735F

ARM Cortex A9

Rockchip RK3288

Intel Atom Z3735F

1 GB DDR3

2 GB DDR3

2 GB DDR3

2 GB DDR3

2 GB DDR3

2 GB DDR3

8 GB

32 GB

32 GB

8 GB

16 GB

(3,5 inch)

/-/

-/-/

-/-/

/-/

-/-/

-/-/

/-/-

-/-/-

-/-/-

/-/-

-//

-//-

10/100

10/100

10/100/1000

10/100/1000

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

802.11 b/g/n

1/0

2/0

1/0

2/0

3/0

3/1

microSD

microSD

SD, MMC

SD, microSD

passief

passief

actief

passief

passief

actief

extern

extern

extern

extern

extern

extern

1920 x 1080

3840 x 2160

3840 x 2160

1920 x 1080

3840 x 2160

3840 x 2160

geen opgave

geen opgave

geen opgave

wmv, rm, avi, rmvb, mp4, mpg,


mpeg, flv

geen opgave

dat, mpg, mpeg, ts, tp,


vob, iso, avi, mp4, mov,
3gp, flv, mkv, m2ts, mts,
m4v, wmv, asf

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

mp2, mp3, wma, flac, aac, wav, ogg,


ape, m4a

geen opgave

mp2, mp3, wma, wav,


ogg, oga, flac, alac,
ape, aac

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

geen opgave

Dolby Digital (Plus),


Dolby TrueHD, DTS,
DTS-HD Master Audio

geen opgave

geen opgave

geen opgave

jpg, bmp, gif, png, tif

geen opgave

jpg, bmp, png, gif, tif

geen opgave

geen opgave

geen opgave

ass, srt, ssa, smi, sub/idx

geen opgave

srt, ass, sub, pgs, ssa

2 jaar

2 jaar

1 jaar

1 jaar

2 jaar

2 jaar

n.v.t.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

143

BASISCURSUS

GO E D KO P E M E D I A- PC

Home theater voor


een prikkie
MET KODI OP EEN STICKIE
Tegenwoordig koop je voor een schappelijk bedrag een mini-pc in de vorm van een HDMIstick. Je plugt zon apparaatje in een computermonitor of televisie en je hebt direct toegang
tot een volwaardig systeem. Voor het tegelijkertijd draaien van allerlei programmas hebben
deze apparaatjes te weinig rekenkracht, maar ze vervullen wel probleemloos de functie van
een home-theater-pc. Met de installatie van Kodi kun je alle kanten op!
Maikel Dijkhuizen

01

Mini-pc aansluiten
Sluit eerst de Compute Stick aan op een
televisie waarop je films en series wilt

kijken. Prik het apparaat in een willekeurige HDMI-

poort. Als je audio via een hifi-set wilt afspelen, sluit


ecente mini-pcs die als HDMI-stick verkrijgbaar zijn, draaien

je het stickje op een receiver aan. Een voorwaarde

veelal op de Atom Z3735F-processor van Intel. Het voordeel

is wel dat de receiver een HDMI-ingang bevat. Intel

hiervan is dat deze processor met meerdere besturingssyste-

en de meeste andere fabrikanten van HDMI-sticks

men overweg kan. Zo zijn er mini-pcs verkrijgbaar met een voorgen-

leveren een HDMI-verlengkabel mee voor als er te

stalleerde versie van Windows 10 en Ubuntu 14.04. Een bekend voor-

weinig ruimte is achter de monitor of versterker.

beeld hiervan is de Intel Compute Stick. De Windows-versie van dit

Voor de stroomvoorziening sluit je de usb-kabel

product kost ongeveer 129 euro, terwijl de Linux-variant voor pakweg

aan op de micro-usbpoort van de mini-pc. Het an-

100 euro in de winkelschappen ligt. Daarnaast zijn er fabrikanten die

dere uiteinde doe je in een vrije usb-poort van je

hardware van de Intel Compute Stick als basis gebruiken en een vergelijkbaar product onder een andere merknaam uitbrengen. Een voorbeeld hiervan is de momenteel breed verkrijgbare NEXXT PC Stick.
Verder zijn er ook genoeg HDMI-sticks te vinden die voorzien zijn
van een Amlogic- of RockChip-processor. Hierop is meestal een versie
van Android genstalleerd. De kwaliteit van deze Android-sticks ligt
meestal op een lager niveau dan de producten die een Intel-processor
aan boord hebben. Voor deze basiscursus gaan we aan de slag met de
Intel Compute Stick waarop Windows 10 is voorgenstalleerd. Door
hierop Kodi te configureren, beschik je in n klap over een veelzijdige
media-pc.

144

01 Gebruik een
usb-hub wanneer je een externe schijf en
een draadloze
ontvanger van
een toetsenbord met muis
wilt aansluiten.

G O E D KO P E M E D I A- PC

televisie, mits die voldoende stroom levert. Is dat

namelijk alleen via een draadloze verbinding kop-

niet het geval, dan gebruik je hiervoor de meegele-

pelen aan het netwerk. Windows controleert of

verde voedingsadapter. Voor de bediening gebruik

er updates zijn. Na enkele ogenblikken start het

je bij voorkeur een draadloos toetsenbord met muis.

systeem opnieuw op. Je vult naar eigen inzicht

Je plugt hiervoor bijvoorbeeld een ontvanger in de

een gebruikersnaam en wachtwoord in. Na enkele

usb-poort van de mini-pc in. Verder is het ook mo-

ogenblikken verschijnt de gebruikersomgeving van

gelijk om bedieningsapparaten met bluetooth te

Windows 10 op de televisie. Je kunt nu aan de slag!

BASISCURSUS

verbinden. Het voordeel van deze methode is dat


de usb-poort op de Compute Stick vrij blijft om een
externe schijf met mediabestanden aan te sluiten.

03

Taal kiezen
Zodra je de Compute Stick voor de eerste
keer gebruikt, ontbreekt in het configu-

Configuratie

ratiemenu van Windows helaas de Nederlandse

Als je de Compute Stick voor de eerste

taal. Gelukkig pas je dat naderhand in Windows 10

keer gebruikt, doorloop je het configura-

gemakkelijk aan. Open menu Start en klik op Set-

tieproces van Windows. Druk aan de zijkant van de

tings. Via Time & language / Region & language

behuizing op de aan/uit-schakelaar om de mini-pc

beland je bij het juiste onderdeel. Klik onder Langu-

op te starten. Er gaat een blauw led-lampje branden

ages op Nederlands. Mogelijk dien je eerst te kiezen

en het configuratiemenu van Windows verschijnt

voor Add a language en Nederlands. Vervolgens

in beeld. Kies de gewenste taal en ga in het volgende

klik je via Options onder Download language pack

venster akkoord met de licentievoorwaarden. Ver-

op de downloadknop. Windows haalt nu het ge-

volgens stel je het wifi-netwerk in door het juiste

wenste taalpakket binnen. Keer na afloop van het

wachtwoord op te geven. Je kunt de Compute Stick

downloadproces terug naar het vorige scherm en

02

bevestig onderaan met Set as default. Herstart het


systeem om de Nederlandse taal te activeren.

03 De Compute
Stick van Intel
is standaard
Engelstalig,
maar gelukkig
download je
eenvoudig een
Nederlands
taalpakket.

INTEL REMOTE KEYBOARD


Heb je geen draadloos toetsenbord met muis? Er is nog een methode om de Compute Stick te bedienen, namelijk met een smartphone
of tablet. Intel heeft voor Android en iOS onder de naam Intel Remote Keyboard een app ontwikkeld. Je downloadt deze applicatie
gratis uit de App Store of Play Store. Verder heb je op de HDMI-stick
de Intel Remote Keyboard Host App nodig. Op de Intel Compute
Stick is dit programma normaliter standaard al aanwezig. Is dat dat
bij jou mini-pc niet het geval, dan download je de software vanaf
www.tiny.cc/irapp. Na de installatie
maakt de mobiele app automatisch
contact met de HDMI-stick, met
als voorwaarde dat beide apparaten op hetzelfde wifi-netwerk
zijn aangemeld. Je doorloopt het
verificatieproces door met je smartphone een QR-code op de televisie
te scannen. Met veegbewegingen
bedien je de muis en er is een onscreen-toetsenbord aanwezig in
de app.

04

Kodi installeren
Als de HDMI-stick helemaal naar wens
functioneert, kun je aan de slag met

Kodi. Surf naar www.kodi.tv/download en download het installatiebestand voor Windows. Mocht
Via een QR-code koppel je een smartphone
aan de Intel Compute
Stick.

je een mini-pc met een ander besturingssysteem


gebruiken, dan vind je op deze webpagina het juiste
installatiebestand voor onder meer Linux, OS X,
Android en Raspberry Pi. Neem alle stappen van

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

145

BASISCURSUS

GO E D KO P E M E D I A- PC

PROFIELEN
Gebruiken meerdere gezinsleden je home-theater-pc om films te
kijken? Wanneer je Kodi naar jouw eigen smaak hebt ingericht, is
het vervelend als andere personen instellingen wijzigen en nieuwe
content toevoegen. Je lost dit probleem op door in het programma
meerdere gebruikers aan te maken. Ga naar Systeem / Profielen en
klik op Profiel toevoegen. Je bedenkt vervolgens een profielnaam,
waarna je kiest voor Klaar. Klik op OK en vul in het volgende scherm
eventueel een wachtwoord in. Houd er rekening mee dat je bij
het gebruik van een wachtwoord, ook voor het hoofdaccount een
wachtwoord moet instellen. Beslis verder of je medialocaties met
04 Installeer
een add-on om
ook in Kodi het
Nederlandse
taalpakket te
installeren.

het hoofdaccount wilt delen. Het staat je ook vrij om de catalogus


het installatieproces door zonder iets te wijzigen.

gescheiden te houden. Bevestig met OK en bepaal of je de instel-

De Compute Stick heeft minder rekenkracht dan

lingen van het hoofdaccount wilt overnemen. Het voordeel hiervan

de meeste reguliere pcs. Hierdoor duurt de instal-

is dat je geen audio- en

latie langer dan je gewend bent. Na even wachten

video-instellingen

verschijnt de Engelstalige interface op het scherm.

hoeft aan te passen.

Omdat je Kodi op een oorspronkelijk Engelstalige

Kies in dat geval voor

versie van Windows 10 hebt genstalleerd, is er

Standaard kopiren.

geen Nederlands taalpakket aanwezig. Gelukkig

De volgende keer dat

kun je dat downloaden. Navigeer achtereenvolgens

je Kodi opstart, geef je

naar System / Settings / Add-ons / Install from

aan welk account je wilt

repository / Languages / Dutch en bevestig met

gebruiken.

Install. Na het downloadproces verschijnt automa-

In Kodi kun je meerdere gebruikersprofielen aanmaken.

tisch de vraag in beeld of je naar deze taal wilt overschakelen. Kies voor Yes. Keer tot slot weer terug
naar het hoofdmenu door rechtsonder op het huisje
te klikken.

meestal geen succes, want de kans is groot dat het

Opslag mediabestanden

beeld stottert. Sterk gecomprimeerde videobestan-

De Windows-versie van de Intel Com-

den en muziek haal je in veel gevallen wel zonder

pute Stick heeft 32 GB opslagcapaciteit

haperingen binnen via een wifi-verbinding. Ge-

aan boord, die je eventueel kunt uitbreiden met een

bruik je een andere mini-pc met ethernetpoort? Als

microSD-kaart van maximaal 128 GB. De Linux-

de netwerksnelheid van deze aansluiting voldoen-

variant beschikt met 8 GB interne opslag over nog

de is, dan is het streamen van mediabestanden een

minder schijfruimte. Voor de opslag van een cata-

handige optie.

05

logus met mediabestanden is het daarom beter om


te kijken naar alternatieve opslagbronnen. Je hebt
grofweg keuze uit twee mogelijkheden. Wanneer

146

06

Externe schijf
Heb je een externe schijf met media-

de usb-poort niet bezet is door een ontvanger van

bestanden op de mini-pc aangesloten?

een draadloos toetsenbord met muis, sluit je hierop

Kodi is in staat om de inhoud hiervan te indexeren

een externe harde schijf met films, series en muziek

en alle films, series en muziek in een mooie gebrui-

aan. Dit is voor de Compute Stick veruit de beste

kersomgeving te presenteren. Gunstig is dat het pro-

optie omdat je mediabestanden lokaal kunt afspelen

gramma ook filminformatie en fraaie afbeeldingen

zonder dat er sprake is van vertraging. De tweede

aan de mediabibliotheek toevoegt. Ga naar Videos

mogelijkheid is om media vanaf netwerkbronnen

/ Bestanden / Toevoegen videos / Bladeren en kies

te streamen, zoals een pc of NAS. Helaas beschikt

voor de aangesloten usb-schijf. Blader zo nodig naar

de Intel Compute Stick niet over een ethernetpoort,

de juiste map met mediabestanden, waarna je be-

waardoor je genoodzaakt bent om streams via wifi

vestigt met OK. Bedenk een logische naam voor de

op te halen. Zeker voor zware filmbestanden is dat

toegevoegde locatie en kies OK. Geef aan wat voor

G O E D KO P E M E D I A- PC

07

BASISCURSUS

Netwerkbronnen
Met

de

Intel Compute Stick


of een andere mini-pc
lukt het ook om draadloos

mediabestanden

te streamen vanaf bijvoorbeeld een NAS.


Gebruik hiervoor bij
voorkeur

bestanden

die weinig bandbreedte opeisen, zoals mp3tjes of gecomprimeerde rips van dvds. Kodi herkent
06 Kodi haalt
aanvullende
gegevens over
films op bij een
internetbron.

gedeelde mappen en mediaservers in je netwerk.


mediabestanden er in de map aanwezig zijn. Je hebt

Navigeer naar Videos / Bestanden / Toevoegen

keuze tussen de opties Series, Muziekvideos en

videos / Bladeren. Wanneer je bestanden bij een

Speelfilms. Kodi haalt informatie over de videobe-

mediaserver zijn ondergebracht op bijvoorbeeld

standen op bij een internetbron. Voor speelfilms ge-

een NAS, kies je voor UPnP apparaten. Als het goed

bruik je bijvoorbeeld The Movie Database en voor

is, verschijnt automatisch de naam van de media-

series The TVDB. Wanneer je films op de externe

server in beeld. Volg de instructies uit stap 6 om de

schijf in submappen bewaart, selecteer dan ook de

gewenste map met mediabestanden toe te voegen

optie Ook onderliggende mappen scannen. Zodra

en hieraan een internetbron te koppelen. Het is ook

je bevestigt met OK, gaat Kodi je mediacollectie

mogelijk om de inhoud van gedeelde netwerkmap-

indexeren. In het hoofdmenu is nu de categorie Tv-

pen via het Samba-protocol aan Kodi toe te voegen.

series of Speelfilms beschikbaar. Klik daarop om de

In dat geval kies je in het menu voor Windowsnet-

catalogus te zien. Vouw het menu aan de linkerkant

werk (SMB). Bij deze optie is het meestal noodzake-

open en kies de gewenste lay-out. Bij de optie Fanart

lijk om de gebruikersnaam en het wachtwoord van

zijn bijvoorbeeld afbeeldingen en samenvattingen

de netwerkbron op te geven.

06 Via het
Samba- of
UPnP-netwerkprotocol voeg
je netwerkmappen toe.

van alle films aanwezig. Klik op een film om het af07 Het mediaprogramma
creert een
aantrekkelijke
catalogus met
afbeeldingen.

spelen te starten. Wil je muziekbestanden toevoegen aan Kodi? Kies in het hoofdmenu voor Muziek

08

en herhaal deze stap om albums ook in de catalogus


op te nemen.

Add-ons
Kodi dankt zijn populariteit voor een
groot deel aan de ondersteuning van

talloze add-ons. Met deze uitbreidingen stream je


eenvoudig videos en muziek vanaf internet. Zo bestaan er onder meer add-ons voor RTL XL, NPO en
YouTube. Vanuit het mediaprogramma installeer
je rechtstreeks nuttige extensies. Ga naar Systeem
/ Instellingen / Add-ons. Alle uitbreidingen zijn
verdeeld over verschillende categorien. Via Video

08 Gebruik
diverse gemistdiensten in
Kodi om leuke
tv-uitzendingen
terug te kijken.

add-ons vind je onder


andere de extensies
Uitzendinggemist
(NPO), NOS, YouTube
en RTLxl. Klik op een
uitbreiding

en

kies

voor Installeren. Vanuit het hoofdmenu


zijn de toegevoegde
online

videodien-

sten via Videos /

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

147

BASISCURSUS

GO E D KO P E M E D I A- PC

ANDERE ADD-ONS
Zoals je in stap 8 las, kun je allerlei uitbreidingen aan Kodi toevoegen. Er zijn ook add-ons die niet aanwezig zijn in de lijst van
uitbreidingen van Kodi, maar die je via een kleine omweg kunt toevoegen. Zo bestaat er ook een Kodi-uitbreiding van de omstreden
streamingdienst Popcorn Time (KODI Popcorn Time Repository).
Hiermee stream je rechtstreeks films en series vanaf het bittorrentnetwerk. Besef wel dat het gebruik hiervan illegaal is, dus pas
ermee op. Filmmaatschappijen en auteursrechtorganisaties kunnen
proberen om individuele gebruikers te beboeten voor het illegaal
streamen van films.
Niet-standaard add-ons kun je in Kodi toevoegen via een zip-bestand dat je van internet haalt. Ga in Kodi naar Systeem / Instellingen / Add-ons / Add-ons installeren m.b.v. zipbestand en blader naar
de juiste locatie. Je klikt daar op het juiste zip-bestand. Ga hierna
naar Installeer van repository / [De net toegevoegde repository] /

com. Start vervolgens een film op waaraan je Ne-

Video add-ons / [Naam van de Add-on] en bevestig met Installeren.

derlandstalige ondertiteling wilt toevoegen en klik

De streamingdienst is nu vanuit Kodi beschikbaar. Klik maar eens op

onderaan op het pictogram met het vierkantje. Via

Videos / Add-ons en bekijk het aanbod.

Downloaden gaat Kodi op zoek naar geschikte ondertitelbestanden. Je klikt op het gewenste resul-

09 Download
rechtstreeks
Nederlandstalige ondertiteling om films
in een vreemde
taal beter te
begrijpen.

taat om de ondertiteling te activeren.

10

Audio
Als je de HDMI-stick op een receiver
hebt aangesloten, wil je het geluid na-

tuurlijk via de aangesloten speakers beluisteren.


Indien je tijdens het afspelen van een mediabestand geen geluid hoort, geeft Kodi geen audio door
aan de versterker. Ga naar Systeem / Instellingen
/ Systeem / Geluidsuitgang en selecteer bij Apparaat voor geluidsuitvoer je versterker. Meestal
staat hier de merknaam en het typenummer van
het hificomponent vermeld. Overeenkomstig met
je speakeropstelling seVanuit Kodi heb
je toegang tot
de catalogus
van Popcorn
Time.

lecteer je ook het aanAdd-ons bereikbaar. Zodra je bijvoorbeeld RTLxl

tal audiokanalen dat je

of Uitzendinggemist (NPO) opent, verschijnt er een

in gebruik wilt nemen.

lange lijst met programmas waaruit je kunt kiezen.

Start nu een film op.


Hoor je nog steeds

09

148

Ondertiteling wijzigen

niks? Klik onderaan

Als je naar een film kijkt, is er wellicht

op het pictogram met

niet meteen Nederlandstalige ondertite-

de luidspreker en mar-

ling aanwezig. In veel gevallen schakel je die in door

keer de optie Activeer

de filminstellingen te wijzigen. Is er geen Neder-

doorvoer. Je wijzigt

landse ondertiteling aanwezig, dan downloadt Kodi

achter Geluidskanaal

op eigen houtje het juiste ondertitelbestand. Je moet

desgewenst

hiervoor wel eerst een add-on inschakelen. Navi-

diospoor, zodat je het

geer naar Systeem / Instellingen / Add-ons / In-

geluid in bijvoorbeeld

stalleer van repository / Alle repositories / Onder-

Dolby Digital kunt af-

titeling en installeer de uitbreiding nlondertitels.

spelen.

het

au-

10 Zorg ervoor
dat je versterker het geluidssignaal van de
mini-pc krijgt
doorgestuurd.

HUBBIT

Kopen bij Computer!Totaal

ubbit biedt Computer!Totaal-lezers extra interessante aanbiedingen. Hieronder


hebben we er drie uitgelicht, maar dit is natuurlijk niet alles. Neem een kijkje in de
Hubbit op www.hubbit.nl voor meer producten en om te bestellen.

Ion Complete LP Bluetooth


SPEEL L JE MUZIEK AF

229,-

Vinyl is weer helemaal hip! Daarnaast is de kans groot dat je nog

159,- *

een stapel plaatjes op zolder hebt liggen. Zou het niet mooi zijn als je
al je muziek met n apparaat kon afspelen, of het nu op vinyl, cd of
een cassettebandje is, of het moderne spul via bluetooth en usb? Het
kan allemaal met de Ion Complete LP Bluetooth. De Complete LP
speelt platen van 7, 10 en 12 inch af op de juiste snelheid. Dankzij de
ingebouwde versterker en luidsprekers kunt je volop genieten van al
je muziek. En, minstens zo fijn: je kunt er ook heel gemakkelijk muziek
van je lps of cassettebandjes mee digitaliseren.

119,- *

39,95*
Bendoo Box Turbo

Bendoo Box Junction

SUPERSNEL LEREN OVER TECHNOLOGIE

GROEN LICHT VOOR TECHNIEK-LIEFHEBBERS

De Bendoo Box Turbo is een compleet pakket dat erop gericht is

De Bendoo Box Junction is d ideale uitbreidingsset voor de

om kinderen meer te leren over technologie. Naast de supersnelle

BendooBox: een kruispunt met werkende stoplichten die je zelf

Raspberry Pi 2 Model B bevat de Bendoo Box Turbo een voedings-

kunt programmeren. Er zitten zelfs sensoren bij die zien of er een

adapter, SD-kaart, HDMI-kabel, netwerkkabel, draadloos mini-

auto voor het stoplicht staat! Leuk voor Lego of een radiografisch

toetsenbord, leuke behuizing, wifi-dongel en uitgebreid lesmateri-

bestuurbare auto. Met de Bendoo Box kun je onder andere robots

aal. Praktische informatie wordt afgewisseld met tips en uitleg over

aansturen, licht schakelen, films kijken en je kunt er allerlei soorten

technologie. Inclusief twee jaar gratis een .nl-domein!

sensoren aan hangen.

* Voor deze aanbieding geldt: inclusief btw, exclusief verzendkosten, op = op. De hier genoemde aanbieding geldt zolang deze editie van Computer!Totaal in de winkel ligt.

JOAKNTU
OABREIR/ F2E0B1R
5 U A RW
I 2W0W
1 6. C O MW
PW
U TWE. R
CT
OO
MTA
P UATLE. N
R LT O TA A L . N L

149

BASISCURSUS

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

Windows 10 ernaast
TEGELIJKERTIJD BLIJVEN GENIETEN
VAN WINDOWS 7
Windows 10 wordt door velen beschouwd als een fijn en goed besturingssysteem. Toch heeft
het OS, net als alle andere nieuwe software, wat last van kinderziektes en is ook nog lang
niet alle software ermee compatibel. Daarom kan het nodig zijn toch nog even Windows 7 of
Windows 8.1 te installeren, of zelfs Linux.
Jochem de Goede

n deze basiscursus leggen we je uit hoe je een ander besturingssysteem naast Windows 10 kunt installeren. We richten ons hiervoor

huidige Windows 10 opstart in BIOS of met UEFI.

op Windows 7, Windows 8.1 en Ubuntu 14.04 LTS. Voordat je be-

Deze informatie hebben we later in het proces

gint met de installatie, gaan we een aantal dingen voorbereiden, zodat

nodig. Dit kun je eenvoudig achterhalen door op

je straks niet voor verrassingen komt te staan.

Windows-toets+R te drukken. Vervolgens typ je


msinfo32 en druk je op Enter. In het Systeemoverzicht dat nu verschijnt, zie je bij BIOS-modus f
UEFI of Verouderd, waarbij die laatste optie aangeeft dat je gebruikmaakt van een BIOS.

01

BIOS of UEFI

Wil je Windows 7 naast Windows 10 gaan draai-

De eerste voorbereiding die je moet tref-

en, dan moet je de Secure Boot-optie in de UEFI

fen, is dat je zult moeten checken of je

uitschakelen, anders kan Windows 7 niet opstarten. Ubuntu heeft al sinds enige tijd ondersteuning
voor Secure Boot en kan daar dus prima mee overweg. Windows 8 heeft er ook geen problemen mee.
Zorg er ook voor dat de Fast Boot-optie is uitgeschakeld in UEFI.

02

Installatiebestanden
Wat je verder nog nodig hebt, is ten
minste n usb-stick om vanaf op te

starten. Hier plaatsen we de installatiebestanden


van Windows 7, 8.1 of Ubuntu 14.04 LTS op. Je kunt
01 In de systeeminformatie van Windows kun je eenvoudig zien of je pc UEFI of BIOS gebruikt. Is het UEFI,
zet dan even Fast Boot uit en als je Windows 7 gaat
installeren ook Secure Boot.

150

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

BASISCURSUS

DEZELFDE LICENTIE?
Als je je oude Windows7- of -8.1-installatie hebt gepgraded naar
Windows 10, gebruikt je nieuwe installatie dezelfde productsleutel als je oude Windows-installatie. Het was erg fijn geweest als
het mogelijk zou zijn om nu Windows 7 of 8.1 naast Windows 10 te
gebruiken met dezelfde productsleutel, maar helaas staat Microsoft dat niet toe. Je zult dus op een andere manier aan een licentie
moeten komen, omdat maar n Windows met dezelfde licentie
geactiveerd kan zijn.
Wat je eventueel kunt doen, is een zogenaamde Windows Insider
worden. Je mag dan een testversie van Windows 10 gebruiken met
enkele beperkingen. Op deze manier kun je Windows deactiveren en
je licentie hergebruiken op Windows 7/8.1. Dit is wel op eigen risico,
de testversie is niet altijd stabiel.

02 Op de
website van
Microsoft heb
je de mogelijkheid om de
Windows 8.1en Windows
7-installatiebestanden binnen
te halen.

03 De
Windows-map
groeit na een
paar maanden
al snel naar
bijna 30 GB,
dus 60 GB aan
vrije ruimte is
geen overbodige luxe.

de Windows-isos downloaden via www.tiny.cc/


isowin. Zorg dat je ook een productsleutel van de

04

Back-up maken
Voordat je echt gaat beginnen, is het een

juiste Windows-versie hebt. Als je die invult, kun je

absolute must om een back-up te maken

de Windows-installatie binnenhalen. Als je een dvd

van je Windows-installatie. Gebruik hiervoor je

hebt van Windows, kun je die natuurlijk ook ge-

standaard back-upprogramma of de ingebouwde

bruiken en kun je de stappen voor de usb-stick (stap

Windows-back-upfunctie. Het enige wat je voor deze

7) overslaan. Voor Ubuntu kun je natuurlijk terecht

laatste nodig hebt, is een tweede harde schijf of een

op www.ubuntu.com. Klik hier op Download /

externe usb-schijf. Als je de back-up eenmaal hebt

Ubuntu Desktop en download Ubuntu 14.04.3 LTS,

gemaakt, heb je later de mogelijkheid om zonder pro-

we gebruiken de 64bit-versie.

blemen Windows 10 naar de huidige staat te herstellen, mocht er iets fout zijn gegaan. Je start de back-

Schijfruimte

up als volgt: open Configuratiescherm / Systeem en

De laatste vereiste is dat je genoeg vrije

beveiliging. Klik op Back-up maken en terugzetten

ruimte op de harde schijf beschikbaar

(Windows 7). Klik links op Een systeemkopie maken,

hebt. Dit kun je eenvoudig controleren door Verken-

kies of je de back-up wilt opslaan op een harde schijf

ner te openen en te klikken op Deze pc. Vervolgens

of op een netwerklocatie en klik op Volgende.

03

zoek je de schijf met de


Windows-vlag, dat zal
bijna altijd schijf C: zijn
en check je de hoeveelheid schijfruimte. Voor
Windows 7 en 8.1 heb je
minimaal 60 GB nodig en

04 Windowsback-up neemt
onder andere
automatisch
de schijf
mee waarop
Windows is
genstalleerd.

je wilt natuurlijk ook nog


wat ruimte overhouden
op je Windows 10-installatie, dus met 80 GB vrije
ruimte kom je al ergens.
Voor Ubuntu 14.04 LTS
is 30 GB al meer dan genoeg, dus dan kom je op
50 GB vrije schijfruimte
minimaal.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

151

BASISCURSUS

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

Automatisch worden alle benodigde schijven meegenomen in de back-up, dus klik op Back-up starten
om de back-up te starten. Als je nu in geval van nood
de back-up wilt herstellen, zul je op een andere computer een opstartbare Windows 10-usb-stick moeten
maken. Vervolgens krijg je vanaf die installatie de
optie om de back-up terug te zetten.

05

Patition Master
We gaan nu de harde schijf partitioneren. Als je het tweede besturingssys-

teem wilt installeren op een aparte harde schijf,


mag je deze stap overslaan. Om onze harde schijf te
partitioneren, maken we gebruik van EaseUS Partition Master Free. Windows kan het zelf ook met
Schijfbeheer, maar EaseUS is veruit superieur. Je
downloadt het programma door naar www.easeus.
com te gaan en bovenaan te kiezen voor Partition

variren. Let op dat je voor je huidige Windows-

Manager. Klik vervolgens achter Partition Master

installatie nog genoeg vrije ruimte overhoudt, ten

Free op Download en daarna bij de Free-versie nog-

minste 20 GB is aanbevolen. Zodra je tevreden bent,

maals op Download. Voer het gedownloade exe-be-

klik je op OK. Het venster sluit zich. Je kunt nog een

stand uit. Voer de installatie uit, en zorg dat je in de

keer de toe te passen wijzigingen controleren in het

wizard de optie om EaseUS Todo Backup Free te in-

scherm. Is echt alles in orde, klik dan linksboven op

stalleren uitvinkt. Klik op Finish om Partition Mas-

Apply. De computer moet waarschijnlijk opnieuw

ter te openen en kies Launch Application, waarna

worden opgestart, dus doe dat. Na het opnieuw op-

het hoofdscherm opent.

starten verschijnt een scherm van EaseUS waarin


de partitie verkleind wordt en de vrije ruimte aan-

05 Let op dat
je tijdens de
installatie van
de Partition Master het
vinkje weghaalt
om de gratis
tool Todo Backup Free mee
te installeren,
aangezien je
die niet nodig
hebt.

gemaakt. De computer herstart daarna nogmaals


en je bent weer terug in Windows, klaar voor de
volgende stap.

07

Opstartbare usb-stick
We gaan onze usb-stick voorbereiden en er de Windows-installatie-

bestanden op plaatsen. Hiervoor maken we gebruik van het eenvoudige programma genaamd
Rufus. Je kunt dit programma downloaden vanaf
http://rufus.akeo.ie. Klik vervolgens in het midden van de pagina op Rufus 2.5 Portable. Download het bestand en voer het uit. Klik op Nee bij de
updatecontrole, aangezien dat nu even niet nodig

Schijf partitoneren

is. Steek je usb-stick in de computer, waarna deze

Selecteer de partitie die je wilt verklei-

automatisch in Rufus verschijnt. Klik op Creer

nen, dat zal waarschijnlijk de partitie

een opstartbare disk met en kies erachter de optie

zijn waarop nu Windows is genstalleerd, dat is

ISO image. Klik op het pictogram dat ernaast staat.

vaak schijf C: (dezelfde schijf die je zag in Verken-

Blader vervolgens naar het iso-bestand van Win-

ner met de Windows-vlag). Als jouw computer een

dows 7, Windows 8.1 of Ubuntu 14.04 LTS dat je in

schijf D: heeft met veel vrije ruimte, gebruik dan

stap 2 hebt klaargezet. Laat de overige opties zoals

die partitie. Klik erop met de rechtermuisknop en

ze zijn, zo zal het bestandssysteem automatisch

selecteer de optie Resize/Move Partition. Je kunt

aangepast worden aan Windows of Ubuntu en zal

de balk bovenaan slepen en ziet de schijfruimte

de usb-stick bovendien geschikt zijn voor zowel

06

152

06 Je kunt de
schijf kleiner
maken door
het groene
gedeelte naar
links te slepen
totdat je het
genoeg vindt.

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

07 Zodra je het
iso-image hebt
geselecteerd,
past Rufus
automatisch
de juiste instellingen toe.

BASISCURSUS

drukken. Je ziet een lijst van apparaten waar vanaf


je kunt starten. Als je een UEFI-systeem hebt, kan
het zijn dat je usb-stick twee keer voorkomt: een
keer normaal en een keer met de tekst UEFI ervoor.
Zorg dat je dan de stick opstart via de UEFI-optie,
zodat de installatie ook daadwerkelijk met UEFI
plaats zal vinden. Om Windows te installeren, lees
je gewoon verder, ga je aan de slag met Ubuntu dan
kun je doorgaan met stap 12.

UEFI- als BIOS-systemen. Klik op Start om de op08 Pas in de


UEFI of het
BIOS van je
computer de
opstartvolgorde aan en zet
de optie USB
als eerste om
direct daarmee
op te starten.

startbare usb-stick te maken.

08

Opstarten van usb

09

Windows installeren
De installatie van Windows 7 en Win-

Nu de usb-stick gemaakt is, kun je de

dows 8.1 is grotendeels gelijk. Klik op Nu

computer opnieuw opstarten, waarbij

installeren bij het welkomstscherm, accepteer de

je naar het bootmenu van je pc gaat. Vaak kun je

licentieovereenkomst en klik op Volgende. Kies nu

dat doen door snel op de knop F12, F11 of DEL te

voor Aangepaste installatie (geavanceerd), aange-

09 Zorg ervoor
dat je de partitie selecteert
met niet-toegewezen ruimte
om Windows
op te installeren.

zien we geen upgrade van een bestaande Windowsversie gaan uitvoeren. Nu komt de belangrijkste
stap, namelijk kiezen waar Windows 7/8.1 genstalleerd moet worden. Zorg ervoor dat je de partitie
selecteert met niet-toegewezen ruimte. Check even
dat de grootte overeenkomt met wat je eerder hebt
toegewezen bij het partitioneren. Selecteer die schijf
en klik op Volgende. Windows zal de partitie automatisch formatteren en klaarmaken voor gebruik.
Daarna begint de installatie automatisch, waarbij
de pc een aantal keer opnieuw zal opstarten. Elke
keer als de pc zich opnieuw opstart, krijg je de keuze
tussen Windows 10 en Windows 7 of Windows 8.1.
Kies voor de Windows die je nu aan het installeren
bent. Uiteindelijk verschijnt de installatiewizard van
Windows, waarin je een gebruikersaccount aanmaakt en enkele dingen moet instellen.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

153

BASISCURSUS

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

10

Bootmanager
Je hebt nu een dualboot-systeem, maar
het is natuurlijk niet optimaal dat er

dertig seconden wordt gewacht voordat het systeem doorstart. Gelukkig kunnen we dat eenvoudig
aanpassen. In Windows 7 of Windows 8.1 klik je
op Start, typ Uitvoeren en druk op Enter. Voer nu
msconfig in en druk op Enter. Ga naar het tabblad
Computer opstarten. Hier vind je onder andere opties om de Time-out in te stellen en het standaardbesturingssysteem te bepalen.
Als je de mooiere Windows 10-bootloader wilt
gebruiken, start je in Windows 10 op en klik je met
de rechtermuisknop op Start. Kies voor de optie
Opdrachtprompt (administrator). Geef het commando bcdboot C:\Windows en druk op Enter,
10 Start Opdrachtprompt
als administrator en voer
het commando
bcdboot C:\
Windows in om
de Windows
10-bootloader
als standaard
in te stellen.

waarmee Windows 10 weer de standaard wordt


en je in de Metro-achtige interface je besturingssysteem kunt kiezen. Dit menu werkt op ons
testsysteem wel onhandiger: als we kiezen voor

instellen. Klik op Save Settings om de wijzigingen

Windows 7 start de computer eerst opnieuw op en

op te slaan.

wordt daarna pas Windows 7 gestart. Met de Windows 7-bootloader wordt direct doorgestart naar
het juiste besturingssysteem.

12

Ubuntu installeren
De installatie van Ubuntu is groten-

11 Met een eenvoudig vinkje bij


Default stel je
in welk besturingssysteem
standaard
moet worden
gestart.

deels gelijk aan die van Windows. Kies


als eerste de taal (Nederlands) en klik op Ubuntu
installeren. Als de computer is verbonden met
internet, vink dan Updates downloaden tijdens
de installatie aan. Eventueel kun je ook kiezen
voor Deze programmas van derden installeren,
zodat je met minder moeite bijvoorbeeld mp3bestanden kunt afspelen. Klik op Verder. Nu komt
de belangrijkste stap: namelijk het kiezen van de
juiste schijf. Klik onderaan op Iets anders en klik

11

Bootmenu EasyBCD
Wil je iets uitgebreiders, dan kun je gebruikmaken van EasyBCD, dat te down-

loaden is via www.neosmart.net/easybcd. Klik vervolgens onderaan bij Non-commercial op Register.


Het is niet nodig een naam en e-mailadres in te vullen, klik simpelweg op Download! en het installatiebestand wordt binnengehaald. Installeer het programma en start het op. Klik bij de taal op Go, helaas
is er geen Nederlands beschikbaar en klik op OK. Je
ziet nu een overzicht van de items in je bootmenu.
Om aanpassingen te maken, kies je voor Edit Boot
Menu. Je kunt hier het standaard-OS instellen bij
Default. Onderaan kun je bovendien de wachttijd

154

12 Je kunt de
schijf kleiner
maken door op
het minnetje te
klikken.

M U LT I B O O T W I N D O W S 1 0

op Verder. Selecteer vrije ruimte en klik op de

gevraagd wordt om toestemming, kun je op Enter

plus (+). Zet de Grootte op de grootte van de schijf,

drukken om te bevestigen en door te gaan.

minus de hoeveelheid van je RAM (meestal is 4 of

Zodra de installatie eenmaal klaar is, kun je op-

8 GB is prima). Zorg dat de locatie Begin van deze

nieuw op de Ubuntu-knop klikken en de opdracht

ruimte geselecteerd is. Bij Gebruiken als laat je de

grub customizer typen en het programma openen.

optie staan op Ext4 loggend bestandssysteem en

Je kunt nu op het tabblad List configuration de

bij Aankoppelpunt vul je een slash (/) in. Klik op

volgorde van de opties wijzigen. Op General Set-

OK. Klik opnieuw op de overgebleven vrije ruimte

tings kun je kiezen welk besturingssysteem stan-

en opnieuw op de plus (+). Selecteer dit keer bij Ge-

daard moet worden opgestart en hoelang het Grub-

bruiken als de optie Wisselgeheugen (swap area).

scherm weergegeven moet worden. Klik op Save

Laat de overige opties zoals ze zijn en klik op OK.

om de wijzigingen op te slaan.

BASISCURSUS

Controleer nog een keer of alles klopt. Zorg ervoor


dat je niets hebt veranderd aan de NTFS-partitie
waar Windows op genstalleerd staat! Klopt alles?

14

Ubuntu-partitie lezen
in Windows

Klik dan op Installeer nu en daarna op Verder om

Als je Windows als dualboot hebt gen-

de partities aan te maken en de installatie te star-

stalleerd, kun je gewoon bij de schijf van het an-

ten. Tijdens de installatie maak je een gebruikers-

dere besturingssysteem. Met Ubuntu is dat niet het

account aan, kies je de tijdzone en stel je nog enkele

geval. Om de ext4-schijf in Windows te kunnen

andere dingen in. Onderbreek de installatie niet,

lezen, is een apart programma nodig. Een handig

helemaal niet tijdens het wegschrijven van de par-

programma hiervoor is Ext2Read. Anders dan de

tities. Achteraf wordt de computer even opnieuw

naam doet vermoeden, ondersteunt dit ook ext4.

opgestart en kun je als het goed is kiezen tussen

Wel kun je hier alleen bestanden mee lezen vanuit

Windows en Ubuntu.

Ubuntu. Je kunt het programma downloaden via


www.tiny.cc/ext2 en dan te klikken op de groene

Bootmanager Ubuntu beheren

downloadknop. Pak het gedownloade zip-bestand

Als je Ubuntu hebt genstalleerd, zit

uit en voer de toepassing die erin aanwezig is als

je nu met de opstartlader (bootloa-

administrator uit, door er met de rechtermuisknop

der) Grub. Je kunt Grub configureren met de

op te klikken en te kiezen voor Als administrator

13

13 Bij default
entry kun je de
standaardoptie kiezen die
gestart moet
worden voor
Grub.

zogenaamde Grub Customizer. Dit programma

uitvoeren. Je ziet nu de Ubuntu-schijf in de vorm

installeer je als volgt: klik op de Ubuntu-knop

van /dev/sdaX. Als je erop dubbelklikt, zie je alle

en typ Terminal en open dat programma.

mappen erin. In home/[gebruikersnaam] vind je

Je gaat een paar commandos invoeren, typ:

je persoonlijke bestanden. Je kunt een map of be-

sudo add-apt-repository ppa:danielrichter2007/grub-customizer

stand opslaan door er met de rechtermuisknop op

en voer daarna je wachtwoord in en druk op Enter.

te klikken en te kiezen voor Save.

Typ vervolgens sudo apt-get update en druk op Enter.

14 Je persoonlijke bestanden
vind je in de
map home/
[gebruikersnaam].

Daarna typ je sudo apt-get install grub-customizer , als er

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

155

ASUS
ZenBook
UX305CA
Dun, licht en
betrouwbaar

ASUS fraaie ZenBook


UX305 is immens
populair. Reden genoeg
voor ASUS om hem in
de vorm van de UX305CA
weer helemaal bij de tijd te
brengen. Behalve een snellere
processor en de allernieuwste
wifi-standaard, kun je ook nog
eens kiezen uit twee kleuren. Wat
maakt de ZenBook UX305CA voor
jou de ideale laptop?

156

STEVIG EN LICHT
De behuizing van de ASUS ZenBook
UX305CA is gemaakt uit n blok
aluminium en hierdoor naast fraai
ook lekker stevig. Je kunt kiezen uit
de kleuren zwart of Titan Gold, waardoor de UX305CA perfect bij je past.
Met een dikte van 12,3 mm is de ZenBook UX305CA bovendien de dunste
13,3inch-laptop op de markt. Tel daarbij op dat hij slechts 1200 gram weegt
en je hebt een laptop die je altijd kunt
meenemen.

SPECIFICATIES
799,ASUS Reliability-programma
PROCESSOR Intel Core M3-6Y30
RAM 4 GB
OPSLAG 128 GB SSD
SCHERM 13,3 inch IPS-scherm (1920 x
1080 pixels)
GRAFISCHE KAART Intel HD 515
DRAADLOOS 802.11a/b/g/n/ac, bluetooth 4.0
AANSLUITINGEN 3x usb 3.0, microHDMI, SD-kaartlezer, usb-ethernetadapter
ACCU 45 Wh
AFMETINGEN 324 x 226 x 12,3 mm
GEWICHT 1200 gram
BESTURINGSSYSTEEM Windows 10
PRIJS

GARANTIE

FLUISTERSTIL
ASUS maakt gebruik van n van Intels
modernste processors: de Core M36Y30. Deze processor uit Intels nieuwste Skylake-reek is zo energiezuinig dat
er geen ventilator nodig is. Omdat er
ook een SSD gebruikt wordt, bevat de
ZenBook helemaal geen bewegende
delen. Hierdoor doet de ZenBook UX305CA onhoorbaar zijn werk, wel zo
prettig als je je moet concentreren op
je werk of een spannende film aan het
kijken bent.

UITSTEKENDE PRESTATIES

HEEL DE DAG DOOR

HAARSCHERP BEELD
De tijd van korrelige beelden is echt
voorbij. De ZenBook UX305CA heeft
een scherm van 13,3 inch, met een
Full-HD-resolutie van 1920 x 1080
pixels. Zo heb je haarscherp beeld en
ruimte voor al je vensters. Dankzij de
IPS-technologie koppelt het scherm
bovendien een goede inkijkhoek aan
een uitstekende kleurweergave. En
doordat het scherm mat is afgewerkt,
kun je ook in een felle kantooromgeving of buiten alles goed zien.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

De zuinige Intel-processor zorgt in


combinatie met de ruime accu met
een capaciteit van 45 Wh voor een uitstekende werkduur. Je kunt minimaal
acht uur werken op de ZenBook, maar
met lichte werkzaamheden loopt dat
op tot maar liefst elf uur. Je kunt dus
heel de dag doorwerken zonder op
zoek te moeten naar een stopcontact.
Zelfs een vliegreis van Amsterdam naar
New York is geen probleem.

De Intel Core M3-6Y30 heeft in combinatie met 4 GB RAM genoeg kracht


voor al je dagelijkse werkzaamheden.
Dus surfen, documenten bewerken
of HD-films kijken: de ASUS ZenBook
UX305CA kan het allemaal. Dankzij de
SSD starten programmas razendsnel op.
Ook traag internet behoort tot het verleden: de ZenBook UX305CA ondersteunt
802.11ac, de nieuwste razendsnelle wifistandaard. Heb je meer power nodig,
dan heeft ASUS de UX305LA, met Intel
Core i7 5500U-processor.

ZORGELOZE GARANTIE
ASUS heeft zo veel vertrouwen in
zijn laptops, dat ze je de beste garantie aanbieden die er is. Bij aankoop van de ZenBook UX305CA
tot 31-12-2015 krijg je garantie
volgens het ASUS Reliability-programma. Hierbij wordt de laptop
bij een garantiedefect in het eerste
jaar kosteloos gerepareerd en krijg
je ook nog eens het aankoopbedrag terug. Het ergste wat er kan
gebeuren, is een gratis laptop!
Daarna heb je nog een jaar lang
standaardgarantie. Meer info op
www.asuspromotie.nl/reliability.

157

TEST

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

Terwijl vrijwel iedereen inmiddels Microsoft Office gebruikt, is


de missie van Microsoft Office
nog niet volbracht. Integendeel.
Microsoft ziet niet alleen nog
altijd kansen Office verder te
verbeteren, het gebruikt Office
vooral ook om steeds meer
gebruikers de cloud in te duwen.
Maar is Office 2016 de moeite en
de kosten van de upgrade wel
waard of ben je beter af met een
van de Office-alternatieven?
Edmond Varwijk

Tijd om
je officepakket te
vernieuwen?
Office 16 versus
de rest

n persbericht, meer aandacht besteedde Microsoft Nederland niet aan de release van Office 2016.
Bang de aandacht rond Windows 10 te verstoren of

heeft men gewoon niet zoveel te melden? Het lijkt het laatste. Office 2016 is namelijk geen grote nieuwe Office, maar
een uiterst bescheiden upgrade. Illustratief is de reviewers
guide waarin Microsoft de nieuwe functies in Office 2016
beschrijft. Het 27 paginas tellende document beslaat voor
de helft screenshots en functionaliteit die eigenlijk van Windows 10 is. Dezelfde gids voor Office 2010 was 100 paginas
en die van Office 2013 nog 45. Toch maakt dit Office 2016 nog
geen update die je zomaar kunt overslaan. Net als Windows
wordt ook Office namelijk een product zonder hele grote
nieuwe versies. Microsoft wil het continu vernieuwen en
aanpassen, volgende maand is er dus alweer een nieuwe Office en de maand daarna weer. Wil je altijd alle nieuwe functies, dan moet je wel overstappen naar Office 365, de abonnementsversie van Microsoft Office. Microsoft gaat namelijk
ook nieuwe functies uitbrengen die alleen beschikbaar zijn
voor Office 365-klanten. Office 365 krijgt ook de meeste applicaties: behalve Word, Excel, PowerPoint en OneNote ook
Outlook, Publisher en Access (maar nog altijd geen Visio en
Project). Ook mag je de applicaties dan op maximaal vijf pcs
of Macs binnen het huishouden installeren. Je kunt daarmee

Een greep
uit nog
altijd een
groot aantal
varianten
waarin je
Office 2016
kunt kopen.

158

eindeloos wisselen, doordat je zelf online een installatie kunt


deactiveren en dan weer op een ander apparaat kunt installeren. Je kunt zo ook onbeperkt wisselen tussen Windows en
Mac, een duidelijk voordeel boven een gewone winkelversie
van Office, waarbij je bij aankoop verplicht bent voor n van
deze twee te kiezen.

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

TEST

OFFICE 2016
Waar het Windows maar moeizaam lukt de vleugels uit te
slaan naar andere apparaten dan de pc, is dat Office allang
gelukt. Op veel smartphones of tablets staat minimaal de
Word- of Excel-app, ongeacht of het een iOS- of Android-

BEST
GETEST
JANUARI/FEBRUARI
2016

apparaat is. En ook op OS X doet Office het goed. Dit keer


kregen de Apple-gebruikers zelfs eerder de beschikking
over Office 2016 dan de Windows-gebruikers en is hun
versie van Office meer dan ooit gelijkwaardig aan die voor
Windows. Voor het eerst is er een echte OneNote voor de
Mac en voor 365-abonnees ook een echte Outlook. Voor
Mac-gebruikers is upgraden naar Office 2016 de logische

De nieuwe Office voor de


Mac is de eerste met een
echte Outlook en een echte
OneNote.
Word voor de Mac met het
Lint en verder grotendeels
gelijk aan de Windows-versie.

keuze.

Samenwerken
Voor Windows-gebruikers is upgraden minder vanzelfsprekend. De belangrijkste nieuwe functie in Office 2016
is het samenwerken aan documenten. Dit is mogelijk in
Excel, OneNote, PowerPoint en Word, maar alleen in
Word kun je de wijzigingen die een ander aanbrengt ook
direct in jouw versie van het document zien. Excel en Po-

Alleen in Word werkt het


samenwerken ook zoals je dat
mag verwachten.

werPoint beheersen dit nog niet, terwijl we dat wel hadden verwacht, zeker omdat de web-apps van Office dit
wel ondersteunen (net als de web-apps van concurrent
Google). Om samen aan een document te werken, moet
het zijn opgeslagen op SharePoint Online of OneDrive.
Zoals Microsoft zelf zegt, is bij het samenwerken aan een
document de versiegeschiedenis erg belangrijk. Helaas
werkt deze dan weer alleen in combinatie met SharePoint
Online en niet met OneDrive, dat niet gebaseerd is op
SharePoint-techniek.
Overigens werden gebruikers van OneDrive (waaronder ook de Office 365-abonnees) begin november onaangenaam verrast doordat Microsoft flink het mes zette in

De web-apps van
Microsoft zijn de beste
van allemaal.

de gratis opslagruimte op OneDrive. Was die voor 365-gebuikers eerder onbeperkt, nu is die beperkt tot 1 TB. Voor
de meeste gebruikers zal dit nog altijd meer dan genoeg
zijn, maar het is nadelig voor wie mr ruimte nodig heeft,
want Microsoft heeft de prijzen voor extra opslagruimte
op OneDrive flink verhoogd. Opslag bij Microsoft is daardoor vanaf 2016 bijvoorbeeld twee keer zo duur als in
iCloud van Apple. Na jaren gestimuleerd te hebben dat
iedereen maar alles in de cloud moest zetten, toont Micro-

OFFICE 365

Prijs 10,- per maand


Website www.office.com
OFFICE 2016
VOOR THUISGEBRUIK EN
STUDENTEN

soft zich nu een minder betrouwbare partner. Voor een


overzicht van alle andere nieuwe functies in Office: zie de

Prijs 149,-

workshop over Office 2016 op pagina 166.

Website www.office.com

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

159

TEST

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

VERGELIJKING MET OUDE OFFICE-VERSIES


Office 2007 en 2010

Twee programmas die toen nog wel in de suite

Office 2013

Office 2007 was indertijd de eerste versie van

zaten, InfoPath en Groove (in 2010 SharePoint

Het verschil van Office 2016 met Office 2013

Office met het Lint in plaats van de traditionele

Workspace geheten), hebben de overgang naar

is zo mogelijk nog kleiner dan dat met Office

menus. De verandering deed aanvankelijk veel

Office 2013 (en vervolgens 2016) nooit gemaakt.

2010 en 2007. Er zijn de nieuwe kleurschemas

gebruikers huiveren, maar bleek uiteindelijk

Missen doe je ze echter niet, terwijl je omgekeerd

licht- en donkergrijs waarmee je de kleuren van

toch goed te werken. Het Lint is in Office 2007

(wanneer je nog Office 2007 of 2010 gebruikt) niet

de Office-interface kunt aanpassen, de nieuwe

en 2010 minder uitgebreid en ook minder intel-

heel veel functionaliteit mist ten opzichte van Of-

Geef aan wat u wilt doen zoekmogelijkheid

ligent dan in latere versies van Office. Je moet

fice 2016. Het zijn vooral details die ontbreken, er

om in de Office-functies te zoeken, en onze fa-

dus vaker zoeken en klikken om de gewenste

zijn minder opties en het is allemaal wat minder

voriet: de lijst met laatst geopende bestanden

functie te vinden. Tot onvrede van veel gebrui-

makkelijk. Echt ontbreken doet vooral OneDrive,

(ook die in andere applicaties) om als bijlage aan

kers was Outlook in de consumentenversies

maar die laat zich eenvoudig apart installeren.

een mailbericht toe te voegen. Omgekeerd zijn

van Office 2007 verdwenen. Zij gebruikten

Office 2007 en 2010 draaien probleemloos op

vernieuwingen die je had gehoopt nog altijd

Outlook voor e-mail, contactenbeheer en als

Windows 10. Let wel op: van beide suites is de

niet gekomen. Zo synchroniseert Office wel de

agenda, en werden ineens gedwongen te zoe-

standaardondersteuning verlopen en over een

lijst met laatste geopende documenten tussen

ken naar een ander programma daarvoor. Aan

jaar komen er voor Office 2007 ook geen bevei-

verschillende apparaten, maar bijvoorbeeld niet

Office 2007 werd wel OneNote toegevoegd, een

ligingsupdates meer uit. Dat is in elk geval voor

de persoonlijke aanpassingen aan het lint of de

notitieprogramma, maar dat stond nog in de

Office 2007 dan een mooi moment om het niet

werkbalk Snelle Toegang.

kinderschoenen.

meer te gebruiken.

Office
2007 was
de eerste
versie van
Microsoft
Office met
een Lint
(de Ribbon).

Het verschil tussen Excel


2016 en
Excel 2007
is minder
groot dan
je zou verwachten.

De onderdelen van Office 2010 Professional


vullen het hele startmenu van Windows 10.

160

In Office 2010 had Microsoft het Lint verbeterd


en een rustiger uiterlijk gegeven.

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

LibreOffice heeft voor


de belangrijkste onderdelen van Microsoft
Office een alternatief.

TEST

LIBREOFFICE 5.0
LibreOffice is een fork (afsplitsing) van OpenOffice.org, gestart
nadat Oracle OpenOffice kocht. Doordat men de opensourcecode kon gebruiken, was LibreOffice al heel snel een volwaardig

PowerPoint en
Impress zijn
functioneel
behoorlijk aan
elkaar gewaagd.

alternatief en heeft het OpenOffice.org inmiddels duidelijk over-

LIBREOFFICE 5.0

vleugeld. LibreOffice is gratis beschikbaar voor Windows, OS X


en Linux. Het bestaat uit Writer voor het maken van tekstdocu-

Prijs Gratis
Website http://nl.libreoffice.nl

menten, Calc voor spreadsheets, Base voor databases, Draw voor


tekeningen, Impress voor presentaties en Math voor het gebruik
van formules. LibreOffice biedt dus alternatieven voor Word,
Excel, PowerPoint en Access, een beetje voor Visio, maar geen
alternatieven voor Outlook, Publisher en OneNote. Het uiterlijk
van LibreOffice lijkt nog het meest op dat van een Office-versie
voor de komst van het Lint. Doordat tussentijds wel de menus
zijn opgeschoond en vooral de pictogrammen op de werkbalken
zijn gepdatet, doet het zeker niet verouderd aan. LibreOffice
voldoet voor zeker 85% van alle klusjes die je ook met Microsoft
Office doet, maar het is zeker minder gebruiksvriendelijk en documenten en grafieken zijn minder mooi en flexibel. Op iOS bestaat LibreOffice niet, voor Android is er een LibreOffice Viewer
aangekondigd en in bta beschikbaar.

GOOGLE HEEFT EEN


GROOT AANTAL APPS
VOOR WINDOWS
EN ANDROID, VOOR
IOS IS HET AANTAL
GERINGER.

GOOGLE DOCS
Bij Google Documenten, Spreadsheets, Presentaties, Formulieren en Tekeningen staan alle documenten automatisch in de
cloud, omdat alle programmas zelf ook in de cloud staan. Google

GOOGLE DOCS

Docs is namelijk een schoolvoorbeeld van software-as-a-serPrijs Gratis

vice: de applicaties worden daar door Google continu onderhou-

Website http://drive.google.com

den en gepdatet en jij bent gewoon de gebruiker. Geen gedoe


dus met updates en crashes, dit werkt altijd. De enige echte eis
die de Google Docs-suite stelt is een recente versie van een gangbare browser. Het werkt dus altijd, ongeacht of je Windows, OS
X of Linux gebruikt.
Google Docs bestaat dus uit de tekstverwerker Documenten,
het rekenprogramma Spreadsheets, het PowerPoint-alternatief
Presentaties, Formulieren waarmee je eenvoudig een enqute
kunt maken en Tekeningen voor diagrammen en stroomsche-

REDACTIE
TIP
JANUARI/FEBRUARI
2016

mas. Google Drive is het hart en de centrale hub van de suite,


daarvanuit zijn alle programmas beschikbaar. De verschillende
onderdelen ondersteunen in meer of mindere mate het samen
bewerken van documenten in realtime, en de suite loopt hierin

Google Drive is het hart


van de Google Docs-suite
en maakt documenten
bereikbaar altijd en op elk
apparaat.
Google Docs ondersteunt
volledig het gelijktijdig
samenwerken aan een
document.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

dus flink voor op Microsoft Office. Opvallend is dat zoekgigant


Google pas nu, in navolging van Microsoft, een functie aan Documenten heeft toegevoegd om direct vanuit een document te
kunnen zoeken naar aanvullende informatie, zonder het document te verlaten. Via de ingebouwde chatfunctie kun je tijdens
het samenwerken contact houden met de andere bewerkers van
de documenten. Google heeft een groot aantal apps voor Windows en Android, voor iOS is het aantal geringer. Elk van de apps
heeft niet de kwaliteit van die van de apps van Microsoft.

161

TEST

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

APPLE IWORK
iWork bestaat uit de tekstverwerker Pages, het rekenprogramma
Numbers en het presentatiepakket Keynote. Van elk onderdeel is
een app te koop (voor iOS en OS X). Je betaalt dus alleen voor de
programma's die je wilt gebruiken. Dit klinkt goedkoop, maar het

Pages
op OS X
biedt meer
functionaliteit dan de
Pages-app
op iPad en
iPhone.

hele setje is toch 90 euro. Koop je een nieuwe Mac of iPhone/iPad,


dan krijg je het er gratis bij. Er is geen iWork voor Windows of Android, wel bestaan er browserversies van de programmas zodat je
alsnog ook vanaf niet-Apple-apparaten je documenten kunt bekijken en bewerken. Net als bij Google Docs is het bij iCloud mogelijk
gelijktijdig met anderen aan een document te werken. Samenwerken is wel beperkt tot de webversie van iWork, de apps ondersteunen dit niet. Pages, Numbers en Keynote zijn verder gebruiksvriendelijk en je kunt er redelijk makkelijk aansprekende documenten
mee maken. Functioneel gezien loopt iWork echter flink achter bij
Microsoft Office en dat geldt zelfs voor de OS X-apps. Functionaliteit zoals draaitabellen en koppelingen met databases ontbreekt,

iWork van Apple


is een zestal apps:
drie voor iPhone
en iPad en drie
voor OS X.

maar ook meer alledaagse functies zoals een achtergrond instellen in Numbers of een deel van een document beveiligen met een
wachtwoord. Dit verschil wordt nog groter wanneer je de webversies vergelijkt met die van Microsoft. Om iWork abandonware

IWORK

(software die door de fabrikant in de steek is gelaten en niet verder


ontwikkeld wordt) te noemen gaat te ver, maar het is zonder meer

Prijs 90,-

tijd voor een flinke update van de suite die verder gaat dan alleen

Website www.apple.com

zorgen voor compatibiliteit met nieuwe versies van iOS en OS X.

WPS OFFICE
Kingsoft Office heet sinds versie 10 WPS Office. WPS staat voor

VAN ALLE ALTERNATIEVE SUITES IS


WPS OFFICE DEGENE DIE HET MEEST OP
MICROSOFT OFFICE LIJKT

Writer, Presentations en Spreadsheets: de onderdelen van de


suite. WPS Office wordt ontwikkeld in Guandong en bevestigt de
reputatie van Chinezen als copycats. Van alle alternatieve suites
is WPS Office degene die het meest op Microsoft Office lijkt. Zelfs
het Lint is schaamteloos nagemaakt en her en der zelfs verbeterd. Zo is er een Night Mode die de kleuren dimt en ook is het
handig om bijvoorbeeld binnen Writer meerdere documenten
als tabbladen naast elkaar geopend te hebben. WPS Office leest
en schrijft alle Office-bestandsformaten. WPS Office is beschikbaar voor Windows en in een iets oudere versie ook voor Linux.
Daarnaast zijn er apps voor iOS en Android. WPS heeft een eigen
cloud met ondersteuning voor versiegeschiedenis en het delen
van documenten. Je documenten staan niet in China, maar in de
Amazon-cloud.
Er zijn meerdere versies van WPS Office, waarvan n gratis.
Deze WPS Office Free voegt een watermerk toe bij het afdrukken
of opslaan als pdf en wanneer je na dertig dagen niet kiest voor de
betaalde versie, verlies je ook zaken zoals opslaan in docx/xlsx/
pptx-formaat, bijhouden van wijzigingen en meer. WPS Office
voor Windows is Engelstalig, maar heeft wel Nederlandstalige

WPS OFFICE

spellingscontrole. De apps voor Android en iOS zijn wel Nederlandstalig. Wil je documenten tussen verschillende apparaten

Prijs 97,83

synchroniseren, dan kun je daarvoor OneDrive, Google Drive,

Website www.kingsoft-

Box of Dropbox gebruiken.

store.com

162

O F F I C E 2 0 1 6 E N A LT E R N AT I E V E N

TEST

WAAR IS SWAY?

Een jaar geleden introduceerde Microsoft Sway

Office. Zo kun je een Sway niet exporteren of

als nieuw onderdeel van de Office-familie. Sway

gebruiken in Office en werkt het programma

is Microsofts variant van Prezi, de snel populair

helemaal anders dan bijvoorbeeld Word of

geworden online presentatietool. Net als Prezi

Publisher. Zelfs zoiets als het Lint ontbreekt.

is ook Sway volledig online te gebruiken, maar

Sway biedt gebruikers met een betaalde Office-

Microsoft heeft ook een iOS-app. Ondanks dat

licentie ook geen voordeel, het is namelijk voor

Microsoft Sway tot Office rekent en het noemt

iedereen gratis. Maar weinig Office-gebruikers

als een belangrijk onderdeel van Office 2016,

zullen Sway ervaren als een nieuw onderdeel

heeft Sway eigenlijk geen raakvlakken met

van Office, hoe vaak Microsoft dat ook roept.

Sway wordt gepresenteerd als


een Office-programma maar
heeft er eigenlijk weinig raakvlakken mee.

Conclusie
Office 2016 is de eerste versie van de Microsoft-suite die de

nooit een draaitabel in Excel, of velden en verwijzingen in

cloud gebruikt voor meer dan alleen opslag. De belangrijk-

een Word-document, dan is de kans groot dat alles waar-

ste nieuwe functie, het gelijktijdig met anderen werken aan

voor jij Microsoft Office gebruikt ook prima kan met n

een document is echter veel te beperkt gemplementeerd,

van de gratis alternatieven. De beste keuze is dan de Google

onwaardig voor een nieuwe release van Microsoft Office.

Docs-suite en toch ook de app- en webversies van de ver-

Te hopen valt dat men dit snel uitbreidt en dan niet alleen

schillende Microsoft-programmas, die op sommige punten

voor de 365-abonnees, maar ook voor wie een losse licen-

de echte Office voorbijstreven. De andere pakketten kies je

tie heeft gekocht. De beperkte vernieuwing in Office 2016

eigenlijk alleen om alternatieve redenen. Wil je opensour-

geeft de concurrentie de kans zonder zelf echt fors te ver-

ce, dan is LibreOffice de enige keuze. Wil je zo veel mogelijk

nieuwen, toch dichterbij te komen. Gebruik je bijvoorbeeld

Microsoft Office op Linux, kies dan voor WPS Office.

SPECIFICATIES
Microsoft
Office 365 Home

BEST
GETEST

Google Docs

REDACTIE
TIP

LibreOffice

Microsoft Office 2016


voor Thuisgebruik en
Studenten

WPS Office

iWork

Oordeel
Prijs

10,00 per maand

Gratis

Gratis

149,-

97,83

90,-

Tekstverwerker

Word

Documenten

Writer

Word

Writer

Pages

Rekenprogramma

Excel

Spreadsheets

Calc

Excel

Spreadsheets

Numbers

Presentatieprogramma

PowerPoint

Presentaties

Impress

PowerPoint

Presentation

Keynote

Databaseprogramma

Access

Base

Mail/Agenda/Contacten

Outlook

Notitieprogramma

OneNote

OneNote

Cloudopslag

OneDrive

Google Drive

OneDrive

WPS Cloud (beta)

iDrive

iOS-apps

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

Documenten/Spreadsheets/Presentaties

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

WPS Office + PDF

Pages/Numbers/Keynote

Android-apps

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

Documenten/Spreadsheets/Presentaties

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

WPS Office + PDF

Windows Phone-apps

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote

Besturingssysteem

Windows en OS X

N.v.t.

Windows, OS X en Linux

Windows en OS X

Windows

OS X

Browser-apps

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

Documenten/Spreadsheets/Presentaties

Word/Excel/PowerPoint/
OneNote/Outlook

Pages/Numbers/Keynote

Taal

Nederlands

Nederlands

Nederlands

Nederlands

Engels

Nederlands

Functionaliteit
Gebruiksgemak
Samenwerken
Aantal gebruikers

X
5

JANUARI/FEBRUARI 2016

Onbeperkt

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Onbeperkt

X
1

163

QUICK FIX

M UZ I E K D E L E N M E T S POT I F Y

MUZIEK DELEN
MET SPOTIFY

Een artiest, lied


of album delen
gaat eenvoudig
vanuit Spotify.

Albums, liedjes en
afspeellijsten delen
Spotify is een geweldige dienst om miljoenen
muziektracks mee te beluisteren, maar ook het
ontdekken van nieuwe muziek is n van de
redenen voor een abonnement. Je kunt hier zelf
aan bijdragen door artiesten, albums of afspeellijsten te delen met je vrienden.
Richard Veenstra

Selecteer de afspeellijst waaraan het


nummer moet worden
toegevoegd.

Muziek delen

Allereerst zoek je
in Spotify naar een
artiest door boven in het
scherm te zoeken. Klik op de
naam van de artiest en klik op
de drie rondjes naast de artiestennaam. Om deze artiest
te delen, kies je voor Delen en
in het volgende scherm klik je
op Versturen naar. Omdat
je Spotify-account aan je
Facebook-account is gekoppeld, verschijnen hier alleen je
Facebook-vrienden met een
Spotify-account. Voer eventueel een korte tekst in bij
Zeg iets over deze artiest en
klik op Versturen. Hetzelfde
stappenplan geldt bij het
delen van een album of lied.

Afspeellijst
aanmaken

Als je een selectie


van muziektracks wilt delen

164

Als je een afspeellijst


ontvangt, krijg je deze
pagina te zien zodra
je de koppeling opent.
Door in te loggen,
wordt de afspeellijst
aan je Spotify-account
toegevoegd.
met vrienden, kun je hiervoor het beste de afspeellijst-mogelijkheid van Spotify gebruiken. Afspeellijsten
kunnen complete albums
zijn, maar je kunt ook een
selectie van nummers uit
verschillende albums maken.
Een afspeellijst maak je aan
door linksonder op Nieuwe
afspeellijst te klikken. Geef
de afspeellijst een naam en
voeg nu nummers aan je lijst

toe door achter een album


of lied op de drie bolletjes te
klikken. Bij een lied moet je
eerst even met je muis over
de naam van het nummer
gaan om de bolletjes zichtbaar te maken. Kies voor
Toevoegen aan afspeellijst en selecteer de zojuist
aangemaakte afspeellijst.
Voeg op deze manier alle gewenste muziek toe.

Afspeellijst
delen

Om vervolgens een
afspeellijst te delen met iemand anders, heb je twee
opties. Klik op de afspeellijst en vervolgens op de
drie bolletjes. Voor de eerste optie kies je voor Delen
en volg je de procedure bij
stap 1 om de afspeellijst
met je Facebook-vrienden te
delen. Wil je de afspeellijst

met iemand anders delen,


kies dan voor Link naar afspeellijst kopiren en de
url wordt naar het klembord
gekopieerd. In je mailprogramma plak je de koppeling en de ontvanger kan de
afspeellijst aan zijn of haar
Spotify-account toevoegen.
Als je een nummer aan de
afspeellijst toevoegt, wordt
dit automatisch ook bij de
ontvanger toegevoegd.

CALL OF DUTY:

BLACK OPS III


Game met diepgaand verhaal

Een aantal dagen verplicht gamen om


de nieuwe Call of Duty Black Ops III te
testen, wie wil dat nu niet? Het leukste
aan de Call of Duty-campagne is de
afwisseling: de wisselwerking tussen
de intensieve achtbaanrit en de langzamere gameplay, waarin het tempo
omlaag gaat en je adembenemende
scnes meemaakt.

e balans tussen intensiteit en de rustigere


gameplay is in Black Ops III echter ver te zoeken en dat komt onder andere omdat je niet

alleen te werk hoeft te gaan, maar ook drie vrienden


mee kunt nemen. Je zult begrijpen dat we de momenten misten waarop we stilletjes door de bossen, een
verwoeste stad of de sneeuw kropen en de missie
alleen met een gedempte sniper konden klaren.

Zombies

Ook wordt er minder aandacht besteed aan het intro-

Er zijn ook lichtpunten in de campagne.

duceren van de wereld, bepaalde locaties en daarmee

Zo is de co-op-modus, ondanks de

het inkleuren van de achtergrond van het verhaal. Zo

offers die ervoor gemaakt zijn, toch wel

heb je, buiten de cutscnes om, soms geen idee wat

een fraaie toevoeging. Maar het grootste

er om je heen gebeurt, waardoor het dus eigenlijk

pluspunt van de campagne vinden wij de

niets uitmaakt of je nu in Caro of Zurich bent. Wij

manier waarop je de vrijheid krijgt om je

vinden die keuzes zonde, want Treyarch heeft veel

missies in te vullen. Dat is tekenend voor

moeite gestopt in het verhaal en er is bijzonder goed

deze Call of Duty-game, want er zit z

over nagedacht. Overal kun je deeltjes van het verhaal

veel content in, dat je je afvraagt waar

oppikken, en hier en daar word je gevoed door schijn-

ze de tijd vandaan hebben gehaald om

baar achteloze hints en informatie waardoor je weer

dit er allemaal in te stoppen. Er zitten behoorlijk pittige

van het team tijdelijk het Beest wordt, waardoor je

een stukje van het totaalplaatje in kunt kleuren.

freerun-parcoursen in, en je kunt zomaar stuiten op de

allerlei nieuwe dingen kunt ontdekken. Het is weer

arcade topdown-zombieshooter
Dead Ops, inclusief upgrades.

behoorlijk pittig, maar zeker de moeite waard.

Daarnaast heeft Treyarch allerlei

Onverminderd goed

nieuwe gameplay-mechanics

De reacties op de multiplayermodus van Black Ops

ingevoerd die je met jouw team

III waren over het algemeen positief. Als een soort

allemaal kunt gaan ontdek-

kruising tussen Black Ops II en Advanced Warfare,

ken. Nieuw is bijvoorbeeld de

schiet Treyarch precies in de roos en doet dat op een

kauwgomballenautomaat die je

solide, geoliede manier. Toch voelt het ook aan als iets

bepaalde extraatjes geeft, maar

dat we al tien jaar spelen. De campagne laat flink wat

ook een tactisch element met

steken vallen, maar dat maakt de game weer goed

zich meebrengt. Of wat dacht je

door de hoge kwaliteit en het dikke en veelzijdige pak-

van een altaar waar n iemand

ket dat het biedt.

BESCHIKBAARHEID: Call of Duty: Black Ops III is verkrijgbaar voor PlayStation 4, PlayStation III, Xbox One, Xbox III60 en pc. Let op: de Xbox III60- en PSIII-versies van de game bevatten niet de singleplayer-campagne.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

165

WORKSHOP

MICROSOFT OFFICE 2016

Aan de slag met


Office 16
Nieuws in de nieuwe Office
Onlangs is de nieuwe versie van Microsoft Office uitgekomen. Office 16 is een gratis update voor Office 365-gebruikers, maar ook los aan te schaffen. In deze workshop lopen
we de nieuwe functies door, zodat je ze meteen kunt toepassen of juist via praktijkvoorbeelden kunt beoordelen of de nieuwe functies voor jou de moeite waard zijn.
Edmond Varwijk

Andere versies
Heb je geen abonnement op Office, maar een gewone licen-

tie, dan moet je betaald upgraden voor de nieuwe versie: alleen voor
Office 365-gebruikers is de upgrade binnen de abonnementsperiode
gratis. Een nieuwe licentie van Office 2016 kun je in de winkel
kopen of online via https://products.office.com. Office 2011 voor de
Mac kun je niet upgraden naar 2016. Het is wel mogelijk de twee
versies naast elkaar te installeren of eerst de oude Office voor de
Mac te verwijderen.

365 upgraden
De upgrade naar Office 2016 is het makkelijkste voor ieder-

een met een Office 365-abonnement. Heb je geen haast, dan kun je
wachten tot Office zelf meldt dat er een upgrade naar 2016 beschikbaar is en die dan installeren. Wil je nu met Office 2016 aan de slag,
maar heb je nog 2013, ga dan naar www.office.com en log in met
je Microsoft-account. Klik op Mijn account / Installeren. Voor een
standaardinstallatie, klik je op Installeren. Wil je aangepaste opties,
een andere taal dan Nederlands of de 64bit-versie van Office, klik
dan op Taal en installatieopties / Aanvullende opties.

166

MICROSOFT OFFICE 2016

WORKSHOP

Slim opzoeken
Informatie nodig over een onderwerp in een tekst? Selecteer

eerst in Word, PowerPoint of Outlook het woord of begrip waarover


je meer informatie wilt opzoeken. Klik erop met de rechtermuisknop
en kies Slim opzoeken of klik in het lint op Controleren / Slim opzoeken. De eerste keer lees je de privacy-informatie en klik je op Ik
snap het. Daarna opent in de rechterkantlijn het Inzichten-paneel
met informatie over het geselecteerde onderwerp. De zoekfunctie
hierachter is Bing, de zoekmachine van Microsoft. Deze is als het
gaat om het zoeken van websites nog lang niet van het niveau van
Google, maar voor het opzoeken van begrippen volstaat het.

Wat wil je doen?


Office 2016 lijkt heel veel op zijn voorganger en de verande-

ringen zijn ook bescheiden. Gelukkig zijn er wel veranderingen en


die zitten vooral in de meest gebruikte onderdelen: Word, Excel en
PowerPoint. Zon nieuwe functie is Geef aan wat u wilt doen. Hiermee kun je functies in Office opsporen. Klik op Geef aan wat u wilt
doen rechtsboven in het lint in elk van de Office-programmas en
typ wat je wilt doen. Je hoeft geen moeilijke termen te gebruiken,
gebruik gewone mensentaal en Office zal het begrijpen. Je kunt
deze zoekfunctie ook altijd starten via Alt+Q.

Eenvoudig delen

Documenten op OneDrive kun


je nu eenvoudig delen met andere Office-gebruikers. Open
het document en klik op Delen.
Typ bij Personen uitnodigen de
naam van de persoon met wie je
het document wilt delen of zoek
ze op in de contacten door op
het pictogram van het telefoonboek te klikken. Standaard kan
iedereen een gedeeld document

Office-kleur

bewerken, maar verander je

Het is geen echte functie, maar wordt desondanks veel toe-

Kan bewerken in Kan bekijken,

gepast: het Office-thema. In n keer alle Office-programmas een

dan kunnen de anderen het al-

andere kleurstelling geven. Vooral het donkere thema is populair,

leen nog inzien. Klik daarna op

zo weten we, maar dat is niet het thema waar Office standaard mee

Delen. In het Delen-venster zie

start. Je kunt het thema aanpassen via Bestand / Opties / Office-

je de personen met wie je het

thema. Er is keuze uit drie themas: Kleurrijk, Donkergrijs en Wit.

document hebt gedeeld. Zij ont-

Selecteer het thema van jouw keuze en klik op OK. Het is een Office-

vangen een mailbericht met een

thema, het geldt dus voor alle onderdelen van Microsoft Office, on-

koppeling naar het document

geacht vanuit welk programma je de kleuraanpassing uitvoert.

om het samenwerken te starten.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

167

WORKSHOP

MICROSOFT OFFICE 2016

Realtime typen
Samenwerken gaat met Word nog weer beter dan met

PowerPoint. Word kan namelijk de wijzigingen die iemand anders


aanbrengt in een gedeeld document, direct weergeven in jouw
geopende document. Je ziet dan echt wat iemand anders aanpast
en kunt het bijvoorbeeld via Skype direct bespreken. Dit realtime
typen schakel je in door op Delen te klikken en dan bij Wijzigingen automatisch delen te kiezen voor Altijd. Kies je voor Nooit, dan
worden wijzigingen alleen zichtbaar na het opnieuw openen van
een document, kies voor Vragen als je elke keer dat je het document
opent wilt beslissen of je de wijzigingen live wilt zien of pas later.

Samenwerken
Met Word en PowerPoint kun je een document niet alleen

makkelijk delen, maar kun je het ook gelijktijdig samen bewerken.


Om te zien welke personen een document gelijktijdig bewerken,
klik je op Delen. Onder de streep zie je de personen die het document
kunnen bekijken of bewerken. Bewerkt iemand het document op
dat moment ook echt, dan staat zijn naam boven de streep met in
rode letters eronder bewerken. Dit hoeft jou niet te weerhouden
ook wijzigingen aan te brengen! PowerPoint houdt alle wijzigingen
en bij en synchroniseert ze zodra je het document opslaat. Open het
en je hebt weer de nieuwste versie.

10

Bestandsgeschiedenis
Werk je samen aan een document, dan wil je altijd terug

kunnen naar een eerdere versie. Helaas doen de Office-programmas dit nog niet erg goed. Alleen wanneer je de bedrijfsversie van
OneDrive of SharePoint Online gebruikt, kun je dit vanuit het Office-programma zelf doen. Via Bestand / Geschiedenis kun je dan
de versie selecteren en herstellen. Gebruik je Office priv, dan moet
je hiervoor naar de online apps. Ga naar Office.com, log in en start
Word Online of een van de andere online Office-programmas. Klik
op de drie puntjes rechtsboven, kies Vorige versies. Selecteer de versie en klik op Herstellen of Downloaden.

Wijzigingen zien
Heb je het realtime typen ingeschakeld, dan zie je hoe het do-

cument door alle auteurs, onder je handen wordt gewijzigd en gepdatet. Van elke deelnemer zie je de cursor, in een eigen kleur. De wijzigingen die ze doen, zie je telkens in het document worden toegevoegd
of verwijderd. Een onderdeel van een document dat een ander aan
het wijzigen is, wordt door Word vergrendeld tot die persoon in een
ander onderdeel gaat werken of zijn document opslaat. En hetzelfde
geldt omgekeerd: wijzigingen die jij aanbrengt zijn vergrendeld tot jij
jouw versie van het document opslaat of Word dit automatisch doet.

168

MICROSOFT OFFICE 2016

12

WORKSHOP

Nieuwe grafieken
Een grafiek is vaak een goed alternatief voor een tabel en

het helpt de gegevens die je presenteert te doorgronden. De mogelijkheden om grafieken in een document, een spreadsheet of een presentatie op te nemen waren al niet kinderachtig, maar zijn in Office
2016 nog verder verbeterd. Er zijn enkele mooie nieuwe grafiektypen
bijgekomen: de Boomstructuur, Waterval, Pareto, Histogram, Box en
Whisker en de Zonnestraal. Een grafiek invoegen gaat via Invoegen
/ Grafiek. In Excel selecteer je eerst de gegevens en selecteer je dan
het type grafiek, in Word en PowerPoint gaat het precies andersom.

11

Bijlagen
De snelste manier om een bijlage zoals een document te ver-

sturen, was vanuit Word of Excel niet vanuit Outlook. En dat is


raar natuurlijk. Vaak begin je een mailtje in Outlook en bedenk je
dan pas dat er een bijlage bij moet. In Outlook 2016 is dit opgelost.
Start Outlook en start een nieuw mailbericht. Klik nu op Bericht /
Bestand. Opende je in vorige versies dan het zoekscherm, nu zie je
een lijst met alle laatste bestanden die je hebt bewerkt. Heel vaak zal
hier het document tussen staan dat je wilt versturen. Klik erop en
het is als bijlage toegevoegd.

14

Geografische gegevens
Gebruik je Excel in combinatie met geografische gegevens

zoals gegevens per land of regio, dan kun je deze gegevens in Excel
2016 analyseren en vervolgens laten zien op een echte kaart. Dit onderdeel dat eerder in bta was en bekend was onder de naam Power
Map, is nu als 3D Map standaard aanwezig in Excel. Selecteer eerst
de gegevens waarbij een deel duidelijk herkenbaar moet zijn als regios zoals provincies of landen. Klik dan op Invoegen / 3D Map. 3D
Map is een invoegtoepassing, het draait in een eigen venster. Het
product van een 3D Map heet een 3D Maps-rondleiding en deze
wordt in het Excel-bestand opgeslagen.

13

Prognoses
Excel is handig voor het analyseren van bestaande data,

maar is ook steeds beter in voorspellen. Excel 2016 kan op basis van
historische gegevens een prognose opstellen. Selecteer eerst de gegevens, minimaal n kolom moet jaartallen of een andere tijdseenheid
bevatten. Klik dan op Gegevens / Voorspellingsblad. Excel maakt razendsnel de analyse en toont een preview. Klik op Opties voor zaken
als het begin en einde van de prognose, de betrouwbaarheidsinterval
etc. Met de knoppen rechtsboven kun je nog wisselen tussen een Lijndiagram of een Kolomdiagram. Tevreden? Klik dan op Maken.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

169

WORKSHOP

MICROSOFT OFFICE 2016

16

Formules schrijven
Wiskundige formules invoeren in een document of

spreadsheet kan heel lastig zijn. Er zijn al flinke verbeteringen gemaakt en Office 2016 voegt een nieuwe mogelijkheid toe. Via Invoegen / Symbolen / Vergelijking kun je het onderdeel Inktvergelijking openen. In het gele vak schrijf je nu de wiskundige formule en
de inktvergelijker zet deze om in geldige symbolen. Dit werkt het
makkelijkste met een interactieve tablet of een aanraakgevoelig apparaat zoals een tablet met een stylus, maar het kan ook op de pc
met de muis. Je kunt correcties doorvoeren met Wissen en Selecteren en corrigeren. Als de formule klopt, klik je op Invoegen.

15

Export als film


Een veelbelovende optie van 3D-Maps is de mogelijkheid

om de analyse als video te bewaren. De analyses kunnen gexporteerd worden in verschillende formaten en resoluties voor smartphones, tablets en grote monitoren. Om een video te maken, klik je in
3D Maps op Video maken. Selecteer de gewenste kwaliteit en voeg
eventueel via Soundtrackopties muziek toe. De muziek moet in mp3formaat worden toegevoegd, de film wordt als mp4 gexporteerd.
Enige oefening is gewenst, maar het resultaat kan erg mooi zijn.

OFFICE OP ALLE APPARATEN


Windows is allang niet meer het enige besturingssysteem waarop je met Office aan de slag kunt. Zolang je
de bestanden opslaat op OneDrive, kun je ze openen en
bewerken op elke pc, Mac, smartphone of tablet. Gebruik je een tablet of smartphone, dan zijn er voor iOS
en Android echte apps voor Word, Excel, PowerPoint en
OneNote. Gebruikers van Windows Phone kunnen aan
de slag met Microsoft Office Mobile. Daarnaast kunnen
alle gebruikers, zelfs die met een Linux-pc, de Officedocumenten bewerken via de browser met behulp van
de Office Online-apps.

17

Schermopname
Via Invoegen / Schermopname kun je al vanuit elk

Office-programma een schermafdruk invoegen in een document. In


PowerPoint 2016 kun je nu een echte filmopname van het scherm
maken, inclusief geluid. Start PowerPoint en open een nieuwe presentatie. Klik op Invoegen / Schermopname maken. Selecteer dan
met de muis het deel van het computerscherm dat je wilt opnemen.
Geluid opnemen staat standaard aan, met een klik op Audio kun je
het uitschakelen. Als je de muiscursor niet in de opname wilt, zet je
die uit via het knopje Aanwijzer opnemen. Klik op Opnemen om
de opname te starten. Stoppen doe je via Windows-toets+Shift+Q.

170

MICROSOFT OFFICE 2016

19

WORKSHOP

Nieuwe sjablonen
De vernieuwing in Access, het databaseprogramma in

Microsoft Office, is zeer beperkt. Eigenlijk hebben alleen enkele sjablonen voor lokale databases een make-over gekregen, deze zien
er nu weer eigentijds uit. Waarom de keuze op de sjablonen voor
Activa, Contactpersonen, Taken, Studenten en Acties is gevallen, is
onbekend, het hadden vermoedelijk evengoed enkele andere kunnen zijn. Ben je een Access-gebruiker en heb je geen Office 365, dan
zouden wij niet naar Office 2016 upgraden.

18

Conflicten oplossen
Een functie die ook in Word en Excel niet zou misstaan,

is in PowerPoint ineens wel aanwezig. Werk je met meerdere tegelijk aan een presentatie en treden daarbij conflicten op, dan maakt
PowerPoint deze conflicten nu heel direct zichtbaar. Zodra een van
de personen die de presentatie bewerkt zijn resultaat wil opslaan en
het conflicteert met de wijzigingen van anderen, toont PowerPoint
naast elkaar de beide versies en geeft de keuze voor een van hen.
Selecteer Mijn wijzigingen of Wijzigingen van anderen als de juiste
versie en klik op Gereed. Bij meerdere conflicten klik je op Volgende
om eerst de andere conflicten op te lossen.

OFFICE VOOR DE MAC

20

De laatste Office
De belangrijkste verandering in Office 2016 is helemaal

Al eerder dan de Windows-gebruikers, kon iedereen met

onzichtbaar. Het is dezelfde stap die Microsoft ook met Windows

een Mac-computer kennismaken met de nieuwe Office.

maakt: van een enorme release eens in de drie vier jaar, naar een

Office voor Mac 2016 bevat bovendien (in elk geval op

continue levering van nieuwe functies. Het Office-team heeft het

het oog) meer veranderingen dan Office voor Windows.

op zijn weblog over maandelijkse updates. Anders dan het Win-

Office voor Mac 2016 brengt bijvoorbeeld voor het eerst

dows-team heeft het die belofte de eerste maand ook vervuld. Zo is

OneNote naar de Mac en ook is er voor het eerst een

de macro-editor in Office voor Mac 2016 flink uitgebreid en kun je

echt Windows-gelijke versie van Outlook. Ook bij Office

vanaf november direct vanuit elke online Office-app Skypen. Er is

voor Mac speelt OneDrive een grote rol: net als bij Win-

ook al een Chrome-extensie uitgebracht om nog gemakkelijker met

dows is het ook hier de ideale plek om documenten te

Chrome Office Online te kunnen gebruiken. De laatste kun je instal-

bewaren als je ze later gemakkelijk op andere appara-

leren via www.tiny.cc/ovcb.

ten wilt kunnen openen of delen met anderen.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

171

SSD
MET EEN ANDERE INSTEEK
De SSD kan nog sneller

Een SSD is een


fraaie aanwinst in je
systeem. Je gebruikt
hem als aanvulling op
of als vervanging van
je oude harde schijf.
Tot voor kort sloot je
je SSD op dezelfde
manier aan als je
harde schijf. Daar
komt nu verandering
in, voortaan steek je
je SSD rechtstreeks
in een M.2-slot op je
moederbord of in je
laptop.

SATA

PCI Express

Overstap naar PCIe

De SATA-interface bestaat al ruim

De standaard PCI Express (PCIe) be-

Het is duidelijk dat de SATA-bus voor

tien jaar. Het is de meest gebruikte

staat bijna net zo lang als SATA. De

SSDs zijn langste tijd heeft gehad.

interface om een harde schijf of

interface is ontwikkeld als opvolger

Om de SSD een boost te geven,

SSD met de rest van te computer

van de oude PCI- en AGP-sloten.

is overstappen op PCIe een voor

te verbinden. In de loop van de tijd

PCIe wordt gebruikt voor uitbrei-

de hand liggende oplossing. De

is SATA steeds sneller geworden en

dingskaarten, zoals de grafische

nieuwe generatie SSDs maakt ge-

kon deze interface de harde schij-

kaart. De PCIe-bus wordt opgedeeld

bruik van de derde generatie PCIe

ven altijd goed bijbenen. Sinds de

in zogeheten lanes. Je mag dit zien

x4-interface, met een theoretische

introductie van SATA zijn er drie

als kanalen die het PCIe-slot verbin-

maximumbandbreedte

grote upgrades geweest, die elke

den met de cpu. Er zijn vijf verschil-

GByte/s. De snelste SSDs die PCIe

keer de snelheid van de band-

lende PCIe-sloten. De eenvoudigste

gebruiken, halen nu snelheden van

breedte verdubbelden. SATA-150

variant is het x1-slot met n kanaal.

meer dan 2 GByte/s. Dat zijn welis-

(v1.0) had een bandbreedte van

Het grootste slot, dat voor grafische

waar nog niet de theoretische maxi-

150 Mbyte/s, SATA-300 (v2.0) had

kaarten gebruikt wordt, is PCIe x16

mumsnelheden, maar het is wel al

300 MByte/s en SATA-600 (v3.0)

en beschikt over 16 kanalen.

drie keer sneller dan een SSD die

600 MByte/s. De derde generatie

In tegenstelling tot SATA is PCIe bi-

van SATA-600 gebruikmaakt.

en SSD maakt gebruik van

stamt alweer uit 2010, toen SSDs

directioneel. Dat wil zeggen dat er in

NAND-flashgeheugencellen

nog in opkomst waren. SSDs had-

beide richtingen tegelijk kan worden

om data op te slaan. De ont-

den toen meer dan genoeg aan

gelezen en geschreven. Natuurlijk is

wikkeling van steeds sneller NAND-

de 600 MByte/s bandbreedte die

ook PCIe in de loop der jaren door-

geheugen heeft ervoor gezorgd

SATA-600 bood. De ontwikke-

ontwikkeld. De eerste generatie had

dat de SSD de oude SATA-interface

ling

NAND-flashgeheugen

nog 250 MByte/s per kanaal, inmid-

is ontgroeit. Simpel gezegd is de

heeft deze bandbreedte inmiddels

dels zitten we op de derde generatie

SSD te snel geworden voor zijn

ingehaald.

met 985 MByte/s per kanaal.

aansluiting.

172

van

van

3,9

NVMe, het nieuwe protocol voor SSDs

M.2

De laatste ontwikkeling is het

Het NVMe-protocol heeft aller-

zogeheten latency, is daarbij ge-

De Samsung 950 Pro-serie is alleen

nieuwe NVMe-protocol. Het AHCI-

lei optimalisaties voor de SSD. Er

daald van 6 s (microseconde)

in de M.2-formfactor beschikbaar.

protocol, waarmee SSDs door het

wordt hierbij ook rekening gehou-

naar 2,8 s. PCIe-SSDs van de

Dit betekent dat je de SSD niet in

besturingssysteem net zo worden

den met de PCIe-interface en het

eerste generatie maakten nog ge-

elke pc kunt instaleren. Je com-

aangestuurd

als

conventionele

feit dat een SSD overal even snel

bruik van AHCI, maar de nieuwste

puter moet voorzien zijn van een

harde schijven, is voor SSDs min-

kan lezen en schrijven.

maken gebruik van NVMe. Om van

M-type M.2-slot. De meeste van de

der geschikt. Het NVMe-protocol is

NVMe heeft een veel lagere cpu-

een NVMe-SSD te kunnen opstar-

nieuwste generatie moederborden

speciaal voor solid state drives ont-

belasting en kan veel meer instruc-

ten, heb je overigens wel Windows

voor de Intel Skylake-cpus, zijn

wikkeld en rekent af met de tech-

ties verwerken. De tijd die nodig is

8.1 of 10 nodig.

voorzien van een M-type M.2-slot.

niek uit het harde-schijventijdperk.

om het geheugen te benaderen,

Mocht je zon moederbord met


een Z170- of H170-chipset hebben of gaan aanschaffen, dan is de
Samsung 950 Pro een uitstekende

Samsung 950 Pro-serie

aanvulling op je systeem.

De nieuwe 950 Pro-serie van


Samsung maakt gebruik van een
derde generatie PCIe-x4-interface
en het NVMe-protocol. Dit is overigens niet de eerste SSD met
een PCIe-interface van Samsung.

Heb je geen geschikt M.2-slot in

De voorlopers zijn de XP941 en

je computer, dan kun je een M.2-

SM951. Dit waren zogeheten OEM-

kaartje met behulp van een adap-

producten, wat inhoudt dat ze al-

terkaartje met bracket in een nor-

leen worden geleverd in complete

maal PCIe-x4-slot steken. Let wel


op dat je moederbord over een vrij

pcs en laptops. De Samsung 950


Pro is de officile opvolger van de

De nieuwe Samsung
SSD 950 Pro is verkrijgbaar in een 256GB- en
512GB-uitvoering.

850 Pro.
Om goed te laten zien wat het ver-

PCIe-x4-slot beschikt.

schil is tussen de diverse SamsungSSDs, hebben we in het overzicht

kijkt naar de 950 Pro 512GB, die

de stap van SATA-600 naar de

alleen de 256GB-modellen opge-

ook in het overzicht staat.

PCIe3.0-x4-interface en daarnaast

nomen. Doorgaans heeft de ca-

De 950 Pro verschilt duidelijk op

de stap van het AHCI- naar NVMe-

paciteit van de SSD invloed op de

meerdere vlakken met de oudere

protocol. Beide zorgen voor een

snelheid. Dit is goed te zien als je

850 EVO en Pro. Allereerst is er

veel hogere lees- en schrijfsnelheid.

Specificaties

850 EVO 250GB

850 Pro 256GB

XP941 256GB

SM951 256GB (AHCI)

SM951 256GB (NVMe)

950 Pro 256GB

950 Pro 512GB

Capaciteit

250 GB

250 GB

250 GB

250 GB

250 GB

250 GB

512 GB

Formfactor

standaard 2,5 inch

standaard 2,5 inch

M.2 2280

M.2 2280

M.2 2280

M.2 2280

M.2 2280

Afmeting (lxbxh)

100 x 69,9 x 6,8 mm

100 x 69,9 x 6,8 mm

80,2 x 22,2 x 2,4 mm

80,2 x 22,2 x 2,4 mm

80,2 x 22,2 x 2,4 mm

80,2 x 22,2 x 2,4 mm

80,2 x 22,2 x 2,4 mm

Interface

sata-600

sata-600

PCIe 2.0 x4 AHCI

PCIe 3.0 x4 AHCI

PCIe 3.0 x4 NVMe

PCIe 3.0 x4 NVMe

PCIe 3.0 x4 NVMe

Controller

2-core MGX

3-Core MEX

S4LNO53X01

UBX (S4LN058A01)

UBX (S4LN058A01)

UBX (S4LN058A01)

UBX (S4LN058A01)

Type NAND-flash

TLC

MLC

MLC

MLC

MLC

MLC

MLC

NAND-geheugen

V-NAND 32-Layer 128


Gbit

V-NAND 32-layer 86
Gbit

NAND 19nm 64 Gbit

NAND 16nm 64 Gbit

NAND 16nm 64 Gbit

V-NAND 32-Layer 128


Gbit

V-NAND 32-Layer 128


Gbit

DRAM-capaciteit

512 MB

512 MB

512 MB

512 MB

512 MB

512 MB

512 MB

Sequentieel lezen

520 MB/s

550 MB/s

1080 MB/s

2150 MB/s

2150 MB/s

2200 MB/s

2500 MB/s

Sequentieel schrijven

540 MB/s

520 MB/s

800 MB/s

1200 MB/s

1260 MB/s

900 MB/s

1500 MB/s

4K random lezen

94K IOPS

100K IOPS

120K IOPS

90K IOPS

300K IOPS

270K IOPS

300K IOPS

4K random schrijven

88K IOPS

90K IOPS

60K IOPS

70K IOPS

100K IOPS

85K IOPS

110K IOPS

Uithoudingsvermogen

75 TB

150 TB

OEM*

OEM*

OEM*

200 TB

400 TB

Garantie

5 jaar

10 jaar

OEM*

OEM*

OEM*

5 jaar

5 jaar

Straatprijs

100,-

145,-

180,-

190,-

200,-

350,-

* Betreft een OEM product, de garantie en het uithoudingvermogen wordt niet door Samsung bepaald maar de fabrikant van de computer waar de SSD mee geleverd wordt

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

173

VRAAG & ANTWOORD

VRAAG &
ANTWOORD
Heb je een probleem of vraag?
Mail je vraag in detail naar
helpdesk@computertotaal.nl.
Helaas kunnen we onmogelijk
alle vragen beantwoorden en
moeten we een keuze maken.
Wil je snel antwoord? Op www.
computertotaal.nl kun je via
Vraag & Antwoord je vraag ook
aan andere bezoekers stellen.

Waarom loopt mijn accu leeg nadat ik de laptop uitschakel?

Welke webmailaanbieder is het beste?


Na wat googelen kom ik er maar niet uit. Ik wil een keuze

maken tussen een account op XS4ALL-webmail, Microsoft


Outlook.com of Google Gmail. Ik krijg de indruk dat de privacy

bij Gmail wellicht stevig onder druk staat en dat zon account een
groter risico inhoudt dan Outlook.com. Aan de andere kant kan
Microsoft er ook wel wat van. Mijn huidige account is bij XS4ALL en
daar voel ik me veilig bij. Het is een optie om tegen betaling mijn
e-mailadres bij XS4ALL aan te houden. Ik ben erg benieuwd of
Computer!Totaal mij in deze materie zinvolle adviezen kan geven.
H. van Rijn

Google Gmail en Microsoft

maildienst van Google of Microsoft:

Outlook.com zijn de popu-

het wisselende privacybeleid met

lairste webmaildiensten. Er zijn

allerlei vertakkingen naar reclame-

veel redenen om de diensten aan te

netwerken zit veel mensen dwars.

bevelen. De functies zijn zeer uitge-

Als privacy hoog op je lijstje staat,

breid en werken uitstekend, je

kun je het beste kijken naar een

krijgt er zeen aan opslagruimte,

partij die de inhoud van je mailbox

het werkt snel, er zijn nauwelijks

met rust laat en dan zit je bij XS4all

Sinds kort gebruik ik Windows 10. Na het afsluiten met een

storingen en je berichten zijn goed

goed. Een andere optie is om ergens

volle accu blijkt de accu van mijn nieuwe notebook de

doorzoekbaar. Ook de integratie

een hostingpakketje af te sluiten en

volgende ochtend compleet leeg te zijn. Dit had ik niet

met smartphones werkt vlekke-

je eigen mailserver op te zetten. Dit

onder Windows 8.1. Welk proces blijft na afsluiten de accu

loos, alsmede de integratie met

alles werkt goed en is aan de praat

gebruiken?

diensten als een online agenda en

te krijgen op al je apparatuur, maar

Floris Groenendaal

adresboek. Er is n belangrijk punt

net iets minder gebruiksvriendelijk

om niet te kiezen voor een gratis

dan bij Google en Microsoft. (RO)

Windows 10 heeft ver-

soms niet beschikbaar via Start /

schillende

uit-

Aan-uit, maar kun je wel eenvou-

standen. De belangrijkste zijn

dig toevoegen. Klik op Start en

Uitschakelen, Slaapstand en Slui-

geef de zoekopdracht cmd. Klik

merstand. Als je de laptop echt

met de rechtermuisknop op Op-

uitschakelt via de gelijknamige

drachtprompt en kies Als admi-

optie bij Start / Aan-uit, wordt er

nistrator uitvoeren. Geef de op-

geen energie meer gebruikt. Als je

dracht powercfg -h on gevolgd

accu toch leegloopt is er mogelijk

door Enter. Hiermee wordt de

iets anders aan de hand. Wat ge-

sluimerstand actief bij Start /

beurt er als je de accu volledig

Aan-uit. Met de opdracht power-

verwijdert? Ouderdom kan een

cfg -h off schakel je de sluimer-

oorzaak zijn van je probleem. Als

stand weer uit. (RO)

soorten

Onderschrift
Onderschrift
Onderschrift
Onderschrift

je de slaapstand activeert, bewaart je computer de huidige


Windows-toestand in het werkgeheugen. Om dit niet te vergeten, wordt een minimale hoeveelheid energie gebruikt. Een
derde variant heet sluimerstand.
Hierbij wordt de huidige Windows-toestand naar een bestand
op je harde schijf (of SSD) gekopieerd waarna de laptop volledig
uitschakelt. De sluimerstand is

174

Windows 10 heeft meerdere


manieren om energie te besparen: uitschakelen, slaapstand en
sluimerstand.

Als je erg gesteld bent je privacy,


dan kun je overwegen om gratis
webmail te negeren en een
aparte maildienst te kiezen.

VRAAG & ANTWOORD

Hoe voorkom ik dat wachtwoorden worden opgeslagen?


Ik heb veel gehad aan de artikelen in Computer!Totaal over

Windows 10. Als 75-jarige heb ik toch de overstap gewaagd en


ben ik redelijk tevreden. Al is het wel zoeken en uitproberen

waar alles staat en hoe het werkt. Er wordt gevraagd om wachtwoorden van sites te onthouden. Dan worden gebruikersnaam en wachtwoord opgeslagen. Ik vind dat geen goede oplossing. Dat de gebruikersnaam opgeslagen wordt, ok. Maar het wachtwoord tik ik liever
zelf in. Is er ergens een instelling om alleen de gebruikersnaam te
bewaren en niet het wachtwoord? Dit gebeurt ook bij inloggen bij
banken. Het lijkt mij niet zo veilig om ook het wachtwoord ergens te
hebben staan.
W. Pluijms

De browser Edge onthoudt wachtwoorden die je intypt op websites. Sterker nog: de wachtwoorden worden ook gesynchroni-

seerd met je Microsoft-account zodat je ze op je andere Windows 10-ap-

Als je niet wilt dat Edge je wachtwoorden onthoudt,


kun je deze optie uitschakelen.

paraten kunt gebruiken. Dit laatste kun je deactiveren via Start /


Instellingen/ Accounts / Uw instellingen synchroniseren. Schakel hier

beeld. Klik hierop en kies Instellingen / Geavanceerde instellingen

de optie Wachtwoorden uit. Reeds opgeslagen wachtwoorden verwijder

weergeven. Schakel de optie Aanbieden om wachtwoorden op te slaan

je in Edge via de toetscombinatie Ctrl+Shift+Del. De optie om wacht-

uit. Een optie om alleen de gebruikersnaam te onthouden, hebben wij

woorden te onthouden in Edge vind je via de drie puntjes, rechtsboven in

nog niet gevonden. (RO)

Hoe installeer ik mijn labelwriter?


Weten jullie een oplossing om in Windows 10 mijn Dymo

LabelWriter 450 aan de gang te krijgen? Ik heb hem diverse


keren op de juiste wijze aangesloten, maar hij blijft weigeren.

Jan Slomp

Heb je een nieuwe computer

website onder de kop Hoe kan ik

met Windows 10 gekocht,

mijn LabelWriter 450 of Label-

dan vermoeden we dat de printer

Writer

450

Turbo

repareren.

problemen geeft door een conflict

Mochten er nog steeds problemen

met de usb3.0-poort. Dit is een be-

optreden, dan kun je proberen de

kend probleem en kan worden op-

software in compatibiliteitsmodus

gelost via een update. Op de web-

op te starten. Klik met de rechter-

site http://lwfix.dymo.com vind je

muisknop op het programma in het

welke labelprinters niet goed wer-

startmenu en kies Bestandslocatie

ken. Controleer op de website of het

openen. Klik met de rechtermuis-

serienummer van de LabelWriter

knop op de snelkoppeling van het

overeenkomt. Download het be-

programma en kies Compatibili-

stand en volg de stappen op de

teitsproblemen oplossen. Klik op

HEB JE EEN NIEUWE COMPUTER MET


WINDOWS 10 GEKOCHT, DAN VERMOEDEN
WE DAT DE PRINTER PROBLEMEN
GEEFT DOOR EEN CONFLICT MET DE
USB3.0-POORT.
JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Veel compatibiliteitsproblemen met Windows 10 kunnen gemakkelijk


worden opgelost.

Probeer de aanbevolen instellin-

met andere instellingen. Geef aan

gen en kies Programma testen. Klik

dat het programma wel werkte in

op Volgende. Als het programma

de vorige versie van Windows en

nu goed werkt, druk je op Ja, deze

klik op Volgende. Kies het bestu-

instellingen opslaan voor dit pro-

ringssysteem dat voor Windows 10

gramma. Zo niet, dan druk je na-

was genstalleerd, kies Volgende en

tuurlijk op Nee, opnieuw proberen

herhaal de vorige stap. (RB)

175

VRAAG & ANTWOORD

Hoe sluit ik Windows 10 echt af?

Hoe installeer ik Windows 10 vanaf een usb-stick?

Na de installatie van Windows 10 op mijn desktop, gaat deze in

slaapstand als ik op de aan/uitknop druk. Hoe kan ik ervoor


zorgen dat Windows echt afsluit? Dit kost enorm veel stroom zo!

Via het hulpprogramma op de website van Microsoft heb ik


het iso-bestand van Windows 10 gedownload. Nu ik hem wil
branden kom ik erachter dat mijn dvd-brander stuk is. Ik

gebruik het ding verder niet en wil dus geen nieuwe kopen. Ik vraag mij

G. Boer

daarom af of en hoe ik een usb-stick kan maken met Windows 10?

Je kunt proberen de energie-

de aan/uit-knop druk voor de

instellingen aan te passen.

optie Afsluiten. Eventueel kun je

Open Energiebeheer door in het

de optie Actie als ik op slaapstand-

Startmenu de zoekopdracht Ener-

knop druk op Geen actie onderne-

giebeheer te geven. Klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen be-

Leon van het Hart

Je kunt via het hulppro-

met het programma Universal USB

gramma een usb-stick met

Installer een usb-stick klaarmaken.

men zetten. Druk op de knop Wij-

de installatiebestanden maken. Als

Bij Step 1 selecteer je Windows 8

zigingen opslaan. (RB)

het programma start, kies je voor

Installer (dit werkt ook gewoon

Installatiemedia voor een andere

met Windows 10). Open bij Step 2

pc maken. Vervolgens kun je de

het iso-bestand met Windows 10.

Taal, Versie en Architectuur selec-

Geef bij Step 3 het usb-station op en

teren waarna je een USB-flashsta-

klik op de knop Create. (RB)

tion of ISO-bestand kunt maken.

Windows 10 downloaden, http://tiny.cc/

Gebruik je liever het reeds ge-

win10downl

download iso-bestand, dan kun je

Universal USB Installer, http://tiny.cc/uusb

palen en kies achter Actie als ik op


Bij Energiebeheer
kun je de
functie
van de
aan/
uitknop
wijzigen.

Met het
hulpprogramma kun
je gemakkelijk de installatiebestanden van
Windows
10 op een
usb-stick
kopiren.

Hoe red ik mijn data?


Ik heb een Western Digital Passport van 500 GB. De schijf is

via een verkeerde usb-hub gecrasht en werkt nu niet meer. Ik


wil graag de data redden! Ik ben er vrijwel zeker van dat hij te

veel stroom heeft gehad. Op de schijf staan belangrijke fotos die ik


Op YouTube
kun je honderden videos vinden
die laten
zien hoe je
een harde
schijfbehuizing kunt
openen.

eraf wil halen. Hebben jullie een idee hoe ik mijn gegevens kan redden?
Koen Versluis

Op zich moet de behuizing de

de harde schijf uit de behuizing te

overspanning kunnen opvan-

halen. Hopelijk heeft de printplaat

gen. Heb je nog garantie, dan kun je

van de behuizing de stroompiek op-

de schijf ook proberen als defect op

gevangen en is de harde schijf zelf

te sturen. Helaas kun je dan niet de

intact gebleven. Als de schijf uit de

gegevens eraf halen en de kans is

behuizing is gehaald, kun je deze ge-

dataherstelbedrijf in te schakelen

een goede bron van informatie. Be-

vrijwel zeker dat je een nieuwe lege

woon op de SATA-aansluiting in de

zoals Kroll Ontrack. Dit is wel een

kijk eerst een aantal videos zodat je

schijf krijgt. Mocht je geen garantie

pc gebruiken. Maakt de schijf rare

kostbare oplossing, maar in veel ge-

precies kunt zien waar de openings-

hebben of de gegevens eraf willen

geluiden zoals piepen of klikgelui-

vallen kunnen de gegevens wel her-

punten zitten, zodat je de harde

halen (waar ook de garantie mee

den, dan is de schijf echt stuk. Je

steld worden. Wil je de externe be-

schijf niet beschadigt. (RB)

verloren gaat), dan kun je overwegen

kunt

huizingen openen, dan is YouTube

Kroll Ontrack, www.ontrackdatarecovery.nl

176

dan

overwegen

om

een

VRAAG & ANTWOORD

COLOFON
EDITIE 1/2 2016

Hoofdredacteur

Jeroen de Jager (jeroen@computertotaal.nl)


Eindredactie

Jos Pauty (jose@computertotaal.nl)


Theske Slijkerman (theske@computertotaal.nl)
Emke Slijkerman
Redactie

Jeroen Boer (jeroenb@computertotaal.nl)


Joris Peterse (joris@computertotaal.nl)
Elmar Rekers (elmar@computertotaal.nl)
Vormgeving

Aico Turba Grafisch Ontwerp (art director), Bert Sluyter


Medewerkers

Sander Almekinders, Robbert Brus, David van Dantzig, Maikel


Dijkhuizen, Martin Gijzemijter, Jochem de Goede, Ignace de Groot,
Evi Maquoi, Robbin Ooijevaar, Jelle Peters, Michiel de Roode,
Edmond Varwijk, Richard Veenstra, Koen Vervloesem
Advertentie-exploitatie

Eva Groot, Tom Schoen, Raymond Ullers


Telefoon: +31 (0)23-5430000
Marketing

Gwenny Bonimbie, Joep Preijde, Marjolein Sturk


Productie

Marco Verhoog
Technische realisatie & distributie

Senefelder Misset, Doetinchem (druk); Betapress


(distributie Nederland); AMP (distributie Belgi)
Uitgever

Raimon Gort
Contact redactie

redactie@computertotaal.nl, +31 (0)23-5430000

Hoe verwijder ik het wachtwoord?


Hoe kan ik het startwachtwoord tijdens het zwarte beeld op

mijn laptop uitschakelen? Het is zeer irritant dat ik telkens


eerst het startwachtwoord en dan nog een keer bij Windows

moet inloggen? Ik heb overal gezocht, maar kan alleen het wachtwoord in het gekleurde scherm van Windows aanpassen. Nergens staat
een startwachtwoord beschreven. Het zou een stuk plezieriger werken
als de laptop gewoon doorstart.
M. Pluijmen

We weten niet exact wat

witte letters en bovenin de tekst

voor zwart scherm je krijgt.

TrueCrypt Boot Loader. TrueCrypt

De meest voor de hand liggende

wordt officieel niet meer onder-

beveiliging is een wachtwoord

steund en het wordt aangeraden

vanuit het BIOS of de UEFI. Hoe je

om het te verwijderen. Download

het wachtwoord hier wijzigt of

en start het programma en selec-

verwijdert, verschilt sterk per fa-

teer het station waarop Windows

brikant. Hanteer de handleiding

is genstalleerd (system drive). Ga

om te zien hoe je het BIOS of de

naar System / Permanently De-

UEFI kunt openen, en hoe je het

crypt System Partition/Drive, klik

wachtwoord verwijdert. Gebruik

op de knop Yes en bevestig de

je een zakelijke laptop, dan bestaat

waarschuwingen. TrueCrypt haalt

de kans dat de harde schijf versleu-

de versleuteling weg en zal niet

teld is. Het programma TrueCrypt

meer vragen om een wachtwoord

heeft ook een zwart scherm met

tijdens het opstarten. (RB).

TRUECRYPT WORDT OFFICIEEL NIET


MEER ONDERSTEUND EN HET WORDT
AANGERADEN OM HET TE VERWIJDEREN.

JANUARI/FEBRUARI 2016

W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L

Gebruik
TrueCrypt nog
alleen om een
versleuteling
te verwijderen, het
programma
wordt niet
meer onderhouden.

E-mail persberichten

persinfo@computertotaal.nl
Internet

www.computertotaal.nl
Adres

Computer!Totaal
Richard Holkade 8
2033 PZ Haarlem
Abonnement Computer!Totaal
Computer!Totaal verschijnt 12 keer per jaar. Met ingang van nummer 1 van
2016 kost een jaarabonnement 67,- in Nederland (incl. gratis special t.w.v.
9,95). Voor verzending buiten Nederland worden extra kosten gerekend.
Een digitaal jaarabonnement kost 57,-. Een los nummer kost 6,20. Een
dubbelnummer kost 7,50. Equrion Services B.V. verzorgt de financile afhandeling voor Reshift Digital B.V. Na de eerste abonnementsperiode wordt
het abonnement stilzwijgend voortgezet voor onbepaalde tijd. Vanaf dat
moment is het abonnement opzegbaar met inachtneming van een opzegtermijn van 1 maand. Uw opzegging ontvangen wij bij voorkeur telefonisch.
U kunt de Klantenservice op werkdagen tussen 10 en 14 uur bereiken via +31
(0)235364401.
Verhuizing, bezorgklachten en vragen
Ga hiervoor naar www.mijnreshift.nl, de digitale klantenservice van Reshift Digital, de uitgever van Computer!Totaal. Nadat u zich hebt geregistreerd, kunt u
voortaan inloggen met uw e-mailadres en wachtwoord.
Persoonsgegevens
Wij nemen uw gegevens, zoals naam, adres en telefoonnummer op in een gegevensbestand. De verwerking van uw gegevens is aangemeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens in Den Haag onder nummer 1276551 door Reshift
Digital, de verantwoordelijke voor uw gegevens. U kunt uw eigen gegevens opvragen en verzoeken ze te corrigeren of te verwijderen. Stuur hiertoe een kaartje
aan Klantenservice Reshift Digital, Richard Holkade 8, 2033 PZ Haarlem.
Wanneer u boven een artikel het Partner-logo ziet staan, is dit
artikel niet gemaakt door de redactie van Computer!Totaal, maar door de
Partner-redactie van uitgeverij Reshift. Dit is een redactieteam dat apart van
de reguliere redacties opereert. Zowel de onderwerpkeuze als de inhoud van
artikelen met dit logo komen tot stand in overleg met commercile partners.
Reshift vindt het belangrijk dat deze artikelen duidelijk herkenbaar voor u zijn.
Inderdaad, vandaar het Partner-logo.
Disclaimer
Hoewel uiterste zorg is besteed aan Computer!Totaal, aanvaardt de redactie
noch de uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele
fouten en/of onvolkomenheden in het blad, online of enig andere digitale versie van Computer!Totaal. Alle in Computer!Totaal genoemde prijzen zijn onder
voorbehoud (van wijzigingen en typfouten). Auteursrechten: 2016 by Reshift
Digital, Haarlem. Gehele of gedeeltelijke overname van artikelen is alleen toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

177

DOE HET ZELF

DOE HET ZELF


Boost je wifi-bereik
Heb je een plek in je huis waar het wifi-signaal niet
goed is? Wellicht kun je met een richtantenne het signaal verbeteren! We maken er eentje bijna gratis.

Heb jij zelf iets gemaakt? Laa


het ons weten via
www.facebook.com/comt pu
tertotaal
twitter.com/computertot
of mail naar redactie@compu aal
tertotaal.nl

RICHTANTENNE VAN BLIKJE

Jeroen Boer

We maken zelf een richtantenne van


een simpel frisdrankblikje. We geven

WAT HEB JE ALLEMAAL NODIG?

01

geen garantie dat het werkt, maar

BLIKJE
VOORBEREIDEN

proberen is bijna gratis! Je hebt wel een router


met externe antennes nodig.

EN
UITVOUWEN
03 INKNIPPEN
Knip
vervolgens
het blikje
horizontaal
in een rechte
lijn tegenover het stuk
waar je de
twee centimeter hebt
laten zitten
door. Vouw
vervolgens
de twee
flappen uit
tot een soort
halve cirkel.

FRISDRANK- OF BIERBLIKJE

HOBBY- OF STANLEYMES

SCHAAR

Zorg
dat het
blikje goed
schoon is, dus was
het eerst af. Breek vervolgens het lipje van de drinkopening af. Snijd de bodem met het
hobbymes (dus de kant waar geen
drinkgat zit) uit het blikje.

02

TIP

Beplak
de
scherpe randen
van het blikje met
ducttape, zo heb
je minder kans je
later te snijden.

BODEM
WEGSNIJDEN

PLAATSEN
04 RICHTANTENNE

Vervolgens snijd je ook de bovenkant van


het blikje los. Zorg ervoor dat je een
stukje van 2 centimter vast laat
zitten, zodat je een bodem
hebt die je op de router
kunt laten rusten.

Plaats de antenne met het gat over de antenne van


je router. Gebruik kneedlijm of plakband onder op
de standaard om de antenne vast te zetten. Door te
draaien bepaal je de richting waar het signaal naartoe
gestuurd wordt.

KNEEDLIJM (POSTER BUDDIES) OF PLAKBAND

TIP

Het
blikje doet
dienst als richtantenne. Het is dus
mogelijk dat het
signaal in de andere
richtingen minder
sterk wordt.

TIP

Gebruik een
snijmat om
te voorkomen dat
je de tafel
met je mes
beschadigt.

178

2 cm vast
laten zitten

BIG
BAM
www.teufelaudio.nl/bamsterdam
Teufel Raumfeld Audio Store Amsterdam, Van Baerlestraat 16

IN BAMSTERDAM
Profiteer van flinke openingskortingen
Opening 17. 12. 2015

BAMSTERDAM

Audio aus Berlin