Sie sind auf Seite 1von 132

Bn tho

Ngn hng thng mi Vit Nam: T nhng thay i v lut v chnh sch
giai on 2006-2010 n cc s kin ti c cu giai on 2011-2015
Nguyn Xun Thnh
Chng trnh Ging dy Kinh t Fulbright
TP.HCM, ngy 12/2/2016

Mc lc
I. LUT V QUY NH P DNG I VI CC NHTM, 2006-2010 ..................................................................... 6
1. Chuyn i NHTMCP nng thn thnh NHTMCP th v thnh lp mi NHTM .......................................... 6
2. Tng mc vn php nh i vi cc NHTM .................................................................................................. 9
3. Lut cc TCTD v cc thng t quy nh v m bo an ton ..................................................................... 10
II. IU HNH CHNH SCH TIN T CA NHNN, 2007-2011.......................................................................... 13
1. Chnh sch tin t ni lng 2007 .................................................................................................................. 13
2. Chnh sch tin t tht cht 2008 ................................................................................................................. 16
3. Chnh sch tin t ni lng 2009-2010 ......................................................................................................... 17
4. Chnh sch tin t tht cht 2011 ................................................................................................................. 19
5. Kim sot li sut tin ng .......................................................................................................................... 20
III. BI CNH KHU VC NGN HNG VIT NAM TRC THI IM TI C CU, THNG 9/2011 ........... 22
1. S hu, cho vay v u t cho .................................................................................................................. 22
2. Cho vay bt ng sn v cho vay khc ...................................................................................................... 23
3. N xu .......................................................................................................................................................... 26
4. Thanh khon ................................................................................................................................................. 28
IV. N C CU LI CC TCTD, 2011-2015 V XC NH CC TCTD YU KM ...................................... 31
1. n c cu li cc TCTD, 2011-2015........................................................................................................ 31
2. Phn loi cc NHTM, xc nh cc NH yu km, v mua bn, sp nhp ..................................................... 35
V. X L N XU ................................................................................................................................................ 38
1. T l n xu theo bo co chnh thc .......................................................................................................... 38
2. T l n xu theo nh gi ca CQTTGS v t l n xu do cc t chc quc t c tnh ......................... 41
3. X l n xu bng cc gii php da vo th trng.................................................................................... 42
4. VAMC ........................................................................................................................................................... 43
VI. AGRIBANK ...................................................................................................................................................... 45
1. Ngn hng ln nht trong h thng .............................................................................................................. 45
2. N xu ln nht trong h thng .................................................................................................................... 46
VII. SCB, TN NGHA v NHT ....................................................................................................................... 49
1. Cu trc s hu v u t............................................................................................................................ 49
2. Tnh hnh ti chnh theo bo co chnh thc v thc t ................................................................................ 52
3. Hp nht ....................................................................................................................................................... 52
4. Hu hp nht, 2012 ...................................................................................................................................... 53
5. Hu hp nht, 2013 ...................................................................................................................................... 56
6. Hu hp nht, 2014-2015 ............................................................................................................................. 58
7. Nhng g thy c qua hn 3 nm ti c cu SCB ................................................................................... 60
VIII. TIENPHONGBANK ........................................................................................................................................ 62
1. Tin phong ngay t ngy u thnh lp ....................................................................................................... 62
2. Mt vn do y thc u t ............................................................................................................................ 63
3. Ti c cu vi s tham gia ca c ng mi................................................................................................ 64
IX. HABUBANK V SHB ....................................................................................................................................... 65
1. Habubank ..................................................................................................................................................... 65
2. Sp nhp Habubank vo SHB ...................................................................................................................... 68
X. WESTERNBANK V NAVIBANK ..................................................................................................................... 70
1. T NHTM nng thn n NHTM yu km .................................................................................................... 70
2. Hp nht Westernbank v PVFC.................................................................................................................. 73
3. Navibank t ti c cu .................................................................................................................................. 74
XI. ACB ................................................................................................................................................................. 76
1. S hu, u t v cho vay cho .................................................................................................................. 76
2. Ti c cu ..................................................................................................................................................... 78

XII. SACOMBANK V SOUTHERN BANK ........................................................................................................... 80


1. Sacombank v cu trc s hu cho vi cc DN trong T Thnh Thnh Cng .......................................... 81
2. Thu tm Sacombank ................................................................................................................................... 87
3. Trm B v Southern Bank ........................................................................................................................... 91
4. Sp nhp Southern Bank vo Sacombank ................................................................................................... 97
XIII. NAM A BANK................................................................................................................................................. 98
1. Cu trc s hu ............................................................................................................................................ 98
2. Hot ng kinh doanh v k hoch ti c cu .............................................................................................. 99
XIV. HDBANK V I ..................................................................................................................................... 101
1. HDBank ...................................................................................................................................................... 101
2. NH i ..................................................................................................................................................... 102
3. Sp nhp NH i v HDBank ................................................................................................................. 104
XV. DONGA BANK ............................................................................................................................................. 105
1. Lch s hnh thnh ...................................................................................................................................... 105
2. Tng trng bnh thng cho n khi gp kh khn ................................................................................. 105
3. Mt vn v vng v n xu BS ................................................................................................................. 106
XVI. PG BANK .................................................................................................................................................... 108
1. i ln t NHTMCP nng thn ..................................................................................................................... 108
2. Ngn hng ca DNNN ................................................................................................................................ 109
3. Sp nhp vo Vietinbank ............................................................................................................................ 109
XVII. MHB ........................................................................................................................................................... 110
1. NH c kh nng sinh li thp nht .............................................................................................................. 110
2. MHB v MHBS ............................................................................................................................................ 111
3. Sp nhp vo BIDV .................................................................................................................................... 111
XVIII. MSB v MDB ............................................................................................................................................. 112
1. Maritime Bank: t ngn hng ca Vinalines thnh ngn hng ca t nhn................................................ 112
2. MDB: chuyn i t ngn hng nng thn ................................................................................................. 113
3. S hu, cho vay v u t cho ................................................................................................................ 114
4. Hot ng kinh doanh v n xu ................................................................................................................ 116
5. Sp nhp MDB vo MSB ............................................................................................................................ 117
XIX. CC 0.BANK ............................................................................................................................................ 117
1. T Trustbank n VNCB ri CBBank ......................................................................................................... 118
2. GP.Bank ..................................................................................................................................................... 123
3. OceanBank ................................................................................................................................................. 125
Ph lc 1: Tm tt cc s kin ti c cu NHTM Vit Nam, 2011-2015 ............................................................. 129
Ph lc 2: Danh sch cc NHTM Vit Nam ........................................................................................................ 132

T vit tt
BCB
BCTC
BCTN
BS
BKS
CAR
CIC
CK
CP
CPI
CQ
CQCST
CQTTGS
CP
CSDL
CSH
CSHT
CT
CTCK
CTCP
HC
DN
DNNN
DNTN
BSCL
H
HTQ
HTV
HNX
HOSE
IFS
IMF
LDR

Bn co bch
Bo co ti chnh
Bo co thng nin
Bt ng sn
Ban kim sot
T l an ton vn
Trung tm Thng tin Tn dng
Chng khon
Chnh ph
Ch s gi tiu dng
C quan
C quan Cnh st iu tra
C quan Thanh tra Gim st Ngn hng
Chnh ph
C s d liu
Ch s hu
C s h tng
Ch tch
Cng ty chng khon
Cng ty c phn
i hi c ng
Doanh nghip
Doanh nghip nh nc
Doanh nghip t nhn
ng bng sng Cu Long
Hp ng
Hi ng qun tr
Hi ng thnh vin
S Giao dch Chng khon H Ni
S Giao dch Chng khon TP.HCM
Thng k Ti chnh Quc t
Qu Tin t Quc t
T l cho vay so vi huy ng tin gi

MTV
NH
NHNN
NHTM
NHTMCP
NHTMNN
NQ
NPL
OMO
PCT
PTG
Q
QLNN
QLQ
ROA
ROE
TCT
TCKT
TCTC
TCTD
T
TG
TNHH
TPCP
TPDN
TPTTT
UBCKNN
UBGSTCQG
VAMC
VAS
VL
VN
WTO

Mt thnh vin
Ngn hng
Ngn hng Nh nc Vit Nam
Ngn hng thng mi
Ngn hng thng mi c phn
Ngn hng thng mi nh nc
Ngh quyt
N xu
Nghip v th trng m
Ph ch tch
Ph tng gim c
Quyt nh
Qun l nh nc
Qun l qu
Sut sinh li trn tng ti sn
Sut sinh li trn vn CSH
Tng cng ty
T chc kinh t
T chc ti chnh
T chc tn dng
Tp on
Tng gim c
Trch nhim hu hn
Tri phiu chnh ph
Tri phiu doanh nghip
Tng cc phng tin thanh ton
y ban chng khon nh nc
y ban Gim st Ti chnh Quc gia
Cng ty Qun l Ti sn cc TCTD VN
Chun mc K ton Vit Nam
Vn iu l
Vit Nam
T chc Thng mi Th gii

Ngn hng thng mi Vit Nam: T nhng thay i v lut v chnh sch
giai on 2006-2010 n cc s kin ti c cu giai on 2011-2015
Nguyn Xun Thnh
Chng trnh Ging dy Kinh t Fulbright
TP.HCM, ngy 12/2/2016

Ngy 10/10/2015 nh du ng 4 nm k t lc Hi ngh ln th 3 ca Ban chp hnh Trung ng


ng Cng sn Vit Nam kha 11 quyt nh ti c cu nn kinh t trn ba lnh vc l u t cng,
doanh nghip nh nc (DNNN) v ngn hng thng mi (NHTM).1 Trc , nn kinh t Vit Nam
chng kin mt s m rng nhanh chng ca h thng cc NHTM, v s lng ngn hng, vn
ch s hu trn s sch, d n cho vay v tng ti sn trong nhng nm 2006-2008. Ri t cho
n 2011 l mt giai on bt n kinh t v m ca Vit Nam.
Vo cui thng 10 nm 2011, Ngn hng Nh nc Vit Nam (NHNN) bt u tin hnh nh gi,
phn loi cc t chc tn dng (TCTD) v xc nh cc NHTM yu km phi c cu li. Di s ch o
ca Chnh ph (CP), NHNN thc hin son tho, trnh duyt v trin khai thc hin n c cu li
h thng cc TCTD giai on 2011-2015. Cc NH ym km c cho php t ti c cu, t nguyn
hp nht, hay b bt buc bn cho Nh nc vi gi 0 ng. Cng ty Qun l Ti sn cc TCTD Vit
Nam (VAMC) theo m hnh mua bn n tp trung c thnh lp thuc s hu nh nc mua n
xu nhng khng dng ngun lc tht. Nhiu v n vi phm php lut trong lnh vc ngn hng
c iu tra v a ra xt x.
Bi vit ny trnh by nhng thay i v lut, chnh sch v din bin kinh t v m ca Vit Nam
trong giai on 2006-2010 dn ti tnh hnh ti chnh kh khn ca cc NHTM vo cui nm 2011.
Tip theo, bi vit tng hp nhng n lc ti c cu cc NHTM cho n cui nm 2015.2 Trong bi,
ti s c gng trnh by mt cch c h thng nhng thng tin v lut, chnh sch v cc s kin ti
c cu NHTM da vo cc vn bn do cc c quan qun l nh nc (CQ QLNN) ban hnh, thng tin
cc CQ QLNN cung cp cng khai cho bo ch, tr li phng vn ca lnh o v i din chnh thc
cc CQ QLNN cho bo ch, s liu thng k chnh thc ca Vit Nam v ca cc t chc quc t, bo
co ti chnh (BCTC) v thng tin do cc NHTM v DN khc chnh thc cng b.3 Ti s t ra cc cu
hi tng phn ca bi vit. Hy vng da vo cc thng tin trnh by, ngi c c th t a ra
cu tr li cng nh nhng nh gi ca ring mnh. Nhng phn cui ca bi vit c dnh cho
mt s nghin cu tnh hung ti cu trc cc NHTM yu km cung cp cho ngi c nhng
thng tin c th nh gi thc trng ti cu trc t ci nhn vi m.

Xem Kt lun s 10-KL/TW ca Hi ngh ln th 3, Ban Chp hnh Trung ng ng kha XI, 18/10/2011.
Bi vit ch gii hn phm vi cc NHTM nh nc v c phn ca Vit Nam. Tuy nhin, cc s liu thng k
v tng d n tn dng cho nn kinh t v t l n xu ton h thng c tnh cho tt c cc TCTD bao gm:
NHTM trong nc, NH 100% vn nc ngoi, NH lin doanh, chi nhnh NH nc ngoi, cng ty ti chnh, cng
ty cho thu ti chnh v h thng qu tn dng nhn dn.
3
Tc gi s c gng loi b mi kin ch quan trong cc thng tin trnh by. Tuy nhin, vic m bo khch
quan tuyt i l iu khng th. Ngi c c th xem vic tc gi trnh by nhng thng tin ny v khng
trnh by nhng thng tin khc trong bi vit l thiu khch quan.
2

I. LUT V QUY NH P DNG I VI CC NHTM, 2006-2010


Trong mt h thng ti chnh b p ch (financial repression), nh nc can thip su rng t kim
sot li sut, s hu trc tip cc t chc ti chnh (TCTC) v dng mnh lnh hnh chnh phn b
vn. l v cc nh hoch nh chnh sch khng tin vo th trng. H mun nh nc phi can
thip su rng t huy ng n nh hng dng vn vo cc hot ng m t mnh thy l cn
thit cho qu trnh pht trin kinh t - x hi. Tc ng ca nhng bin php p ch ti chnh ny l
to ra mt h thng ti chnh c quy m rt nh b so vi nn kinh t thc. Ngun lc ti chnh hn
hp c c li khng c phn b hiu qu. Hai knh tc ng ca ti chnh ti tng trng kinh
t l gia tng vn u t v gia tng nng sut t u t khng c pht huy.
T l thuyt v kinh nghim quc t, bi thuc a ra l phi t do ha ti chnh (financial
liberalization) nhm thc y h thng ti chnh pht trin theo chiu su (financial deeping), theo
quy m h thng ti chnh tng dn ln so vi quy m nn kinh t. Cc bin php t do ha ti
chnh ph bin l xa b kim sot li sut, t nhn ha cc TCTC thuc s hu nh nc, ni lng
cc quy nh thnh lp TCTC mi, khuyn khch cc TCTC hin hu m rng quy m, phm vi hot
ng, v t do ha dng vn quc t.
Nhng h thng ti chnh cng l ni ny sinh nhiu tht bi th trng nht, ch yu l v vn
thng tin bt cn xng. V vy, li khuyn chnh sch cho t do ha ti chnh l nh nc phi ci
cch th ch xy dng mt khun kh php l vng mnh v nng cao nng lc cho cc CQ QLNN
trong lnh vc ti chnh. Nh nc khng bin i m phi thay i vai tr t ngi can thip trc tip
thnh ngi iu tit th trng. Vit Nam, t 2002 li sut c t do ha, ri n gia thp
nin 2000 l t sng thnh lp cc NHTM mi. n cui 2010, Lut cc TCTD mi c Quc Hi
ph chun v c hiu lc t 2011. Ch nhn vo lch s s kin ny th thy l vic xy dng khun
kh iu tit v gim st mi i vi h thng ngn hng i sau vic t do ha ti chnh.

1. Chuyn i NHTMCP nng thn thnh NHTMCP th v thnh lp mi NHTM


(Cu hi: Vic cho php thnh lp cc NHTMCP nng thn quy m nh thnh NHTMCP th hot ng trn
phm vi ton quc l chnh sch ng thc y pht trin ti chnh hay l nguyn nhn dn ti tnh trng
nhiu NH trong s ny tr thnh yu km v mt kh nng chi tr?)

K t khi h thng ngn hng mt cp ca Vit Nam c tch thnh ngn hng trung ng i din
bi NHNN v cc NHTM quc doanh vo nm 1988, khu vc ngn hng c s tng trng v cng
mnh m v s lng, quy m v a dng v c cu s hu cng nh loi hnh. t sng m rng s
lng NH th nht l s thnh lp ti 20 ngn hng thng mi c phn (NHTMCP) th t nm
1991 n 1994 m n nm 2011 vn cn tn ti.4 Trong vng 11 nm sau , t 1995 n 2005,
ch c 4 ngn hng mi c NHNN cp php hot ng.
t sng m rng th hai xy ra trong na cui thp nin 2000 gn lin vi vic chuyn i cc
NHTMCP nng thn thnh cc NHTM th c hot ng trn phm vi ton quc. Cho n nm
2006, Vit Nam vn tn ti hai loi hnh NHTMCP l th v nng thn. Ngh nh 82/1998/N-CP
ngy 03/10/1998 ca Chnh ph quy nh mc vn php nh5 ca cc NHTMCP nh sau:

4
5

Khng k cc NHTM gii th v ngn hng thng mi c phn nng thn.


Mc vn php nh p dng cho mt loi hnh TCTD l mc vn iu l ti thiu m TCTD phi m bo.

NHTMCP th t tr s chnh ti H Ni v TP.HCM l 70 t ng;


NHTMCP th t tr s chnh ti cc tnh, thnh ph khc trong c nc l 50 t ng;
NHTMCP nng thn l 5 t.

Cn c vo s khc nhau v quy m vn iu l, NHNN quy nh cc NHTMCP th c hot


ng trn phm vi ton quc v c thc hin cc nghip v ngoi hi; cn cc NHTMCP nng thn
ch c phm vi hot ng trong a bn tnh, thnh ph v khng c php hot ng ngoi hi.
T nm 1990 n 1996, NHNN cp giy php hot ng cho 20 NHTMCP nng thn, trong 10
NH c thnh lp trn c s iu chnh t cc hp tc x tn dng v 10 NH c cp giy php
thnh lp mi; ngoi ra cn c 2 NHTMCP th c chuyn thnh NHTMCP nng thn. Theo
Quyt nh 212/1999/Q-TTg ca Th tng CP ngy 29/10/1999, 9 NHTMCP nng thn c ti
c cu: NH ng Phng b rt giy php v ng ca; 7 NH (Hi Phng, Tn Hip, Thnh Thng, Ci
Sn, Qung Ninh, Chu Ph, Ty ) c sp nhp; NH T Gic Long Xuyn c mua li.
Ngy 9/8/2006, Thng c NHNN k Quyt nh 1557/Q-NHNN ph duyt n c cu li
NHTMCP nng thn vi mc tiu l cng c v sp xp li cc NHTMCP nng thn nhm tng kh
nng cnh tranh trong iu kin mi, trnh ri ro trong nn kinh t hi nhp. Theo n, cc
NHTMCP nng thn iu kin v c nhu cu s c chuyn i thnh NHTMCP th. 12
NHTMCP nng thn cn li nh trnh by trong Bng 1 u c chuyn i thnh NHTMCP th
(5 NH trc v 7 NH sau khi c n).
Trong lc cc NHTMCP nng thn c chuyn i th NHNN cng cho php thnh lp mi NHTM.
NHTM u tin c thnh lp trong giai on ny l NHTMCP Vit Nam Thng tn (Vietbank) theo
Quyt nh 2399/Q-NHNN ca NHNN ngy 15/12/2006. NH chnh thc i vo hot ng vo ngy
2/2/2007 vi VL 500 t ng.
Bng 1: Chuyn i NHTMCP nng thn thnh NHTMCP th
Vn iu l (t ng)

NHTMCP
sau chuyn i

Giy php v nm
chuyn i

2004

2005

2006

1 Nng*

Vit

12/NHGP 09/05/03

190

250

500

2 An Bnh

An Bnh

505/NHNN-CNH 24/5/05

70

165 1.132 2.300 2.706

3 Ninh Bnh

Du Kh Ton Cu

31/Q-NHNN 11/01/06

85

135

500 1.000 1.000

4 Nhn i

Si Gn H Ni

93/Q-NHNN 20/01/06

12

70

500 2.000 2.000

5 Sng Kin

Nam Vit

970/Q-NHNN 18/5/06

50

100

500 1.000 1.000

6 Kin Long

Kin Long

2434/Q-NHNN 25/12/06

18

28

290

7 Hi Hng

i Dng

104/Q-NHNN 09/01/07

17

17

170 1.000 1.000

8 ng Thp Mi Xng du Petrolimex 125/Q-NHNN 12/01/07

90

200

500 1.000

NHTMCP
Stt nng thn

9 C

2007

2008

750 1.105

580 1.000

Phng Ty

1199/Q-NHNN 05/06/07

30

53

200

200 1.000

10 Rch Kin

i tn

1931/Q-NHNN 17/08/07

13

70

203

504

504

11 i

2402/Q-NHNN 11/10/07

42

50

500

500

500

12 M Xuyn

Pht trin M Kng

2037/Q-NHNN 16/09/08

16

25

70

500

500

Ghi ch: * Sp nhp vi Cng ty Ti chnh CP Si Gn.


Ngun: Tn v thi im chuyn i theo quyt nh ca NHNN. Vn iu l (tnh ti thi im 31/12) theo
BCTC v BCB ca cc NHTM.

Ngy 7/6/2007, Thng c NHNN k Quyt nh 24/2007/Q-NHNN ban hnh quy ch cp giy php
thnh lp v hot ng NHTMCP.6, 7 K t , 21 b h s xin thnh lp NHTMCP trong nc
c trnh cho NHNN. n u nm 2008, NHHN chp thun trn nguyn tc cho vic thnh lp
9 NHTMCP c s tham gia gp vn ca cc tp on (T), tng cng ty (TCT) nh nc.
NH u tin c thnh lp mi theo quy ch mi l NHTMCP Lin Vit vo ngy 28/3/2008 vi s
tham gia gp vn ca T Him Lam (18%) cng vi TCT Thng mi Si Gn (Satra, 4,57%) v Cng ty
dch v Hng khng sn bay Tn Sn Nht (Sasco, 2,43%).8 Vo ngy 5/5/2008, NHTMCP Tin Phong
c cp giy php vi s tham gia gp vn ca FPT (15%), Mobifone (12,5%) v TCT CP Ti Bo
Him Quc Gia Vit Nam (Vinare, 12,5%). (Xem Bng 2).
Bng 2: NHNN cp php thnh lp mi ba NHTM trong nm 2008
Stt

NHTMCP

Giy php v nm thnh lp

Vn iu l 2008 (t ng)

Lin Vit

91/GP-NHNN 28/03/2008

3.300

Tin Phong

123/GP-NHNN 05/05/2008

1.000

Bo Vit

328/GP-NHNN 11/12/2008

1.500

Ngun: Giy php thnh lp do NHNN cp.

Tuy nhin, ngy 29/7/2008, Vn phng Chnh ph c Cng vn 4944/VPCP-KTTH thng bo kin
ch o ca Th tng CP: Yu cu Ngn hng Nh nc Vit Nam iu chnh tiu ch thnh lp
ngn hng thng mi c phn trong nc cho ph hp. Trong khi cha ban hnh tiu ch mi, tm
dng cha cho php thnh lp ngn hng thng mi c phn mi. Ngy 8/8/2008, Thng c
NHNN k vn bn 7171/NHNN-CNH gi ban tr b thnh lp cc NHTMCP thng bo kin ch
o ny (xem Bng 3).
Bng 3: Cc NH c chp thun v nguyn tc nhng sau khng c cp php
Stt Ngn hng

C ng sng lp

1 Hng Vit (Du kh)

T Du kh VN, T Ha Pht, NH Quc t, Vietnam Airlines, I.P.A, Habeco

2 Nng lng

T Than - Khong sn, TCT Sng , TCT Lp my Vit Nam, TCT Vinaconex

3 Ngoi thng chu

Vietcombank, Giy Thi Bnh, Thng mi Thin c

4 Ngi sao Vit Nam

Techcombank, TCT Ho cht VN, Tn To

5 ng Dng Thng tn

NH Qun i v cc DN ca B Quc phng

6 Bo Tn

NH Nh H Ni

Ngun: Ph Thng c NHNN Nguyn ng Tin cng b ti cuc hp bo ngy 8/1/2008 v danh sch 9 NH
c chp thun v nguyn tc. Sau 3 NH c thnh lp v cn li 6 NH khng c cp php.

Ngy 11/12/2008, Bo Vit tr thnh NHTMCP cui cng c NHNN cp giy php. Vn phng
Chnh ph thng bo vic thnh lp c Th tng CP ng vi s gp vn ca T Ti chnh - Bo
him Bo Vit (52%), Vinamilk (8%) v Cng ty C phn (CTCP) T Cng ngh CMC (9,9%).9

Quy ch ny sau c sa i, b sung ti Quyt nh s 46/2007/Q-NHNN ngy 25/12/2007 ca Thng


c NHNN Vit Nam, c hiu lc t 19/01/2008.
7
Khon c, iu 3 ca Quy ch quy nh: Ngun vn gp thnh lp ngn hng phi l ngun hp php; Khng
c s dng tin vay di bt c hnh thc no gp vn thnh lp ngn hng.
8
Nm 2011, Tng Cng ty Bu chnh Vit Nam gp vn vo NH Lin Vit bng gi tr Cng ty Dch v Tit kim
Bu in (VPSC) v bng tin mt v NH c i tn thnh NHTMCP Bu in Lin Vit.
9
Bo Vit c tham gia gp thm vn bo m mc vn iu l 1.500 t ng trong trng hp khng
huy ng thm c vn t cc c ng.

2. Tng mc vn php nh i vi cc NHTM


(Cu hi: Quy nh bt buc cc NHTM phi tng VL ln 3.000 t ng trong vng 4 nm l quyt nh ng
tng cng s vng mnh ca cc NHTM hay l nguyn nhn dn ti tnh trng vn ch s hu o v s
hu cho, t lm suy yu h thng ngn hng VN?)

Ngy 22/11/2006, Chnh ph ban hnh Ngh nh 141/2006/N-CP quy nh cc NHTMCP phi tng
vn php nh ln mc ti thiu l 1.000 t ng vo cui nm 2008 v 3.000 t ng cui nm
2010.10 Tr li phng vn ca bo ch, V trng V Cc ngn hng, NHNN cho bit: mc ch ca
Ngh nh 141 l nhm tng cng kh nng ti chnh ca cc ngn hng, mt yu cu hng u khi
Vit Nam bc vo mi trng cnh tranh ca WTO, bn cnh yu cu v qun tr v qun l ri
ro.11
V l thuyt v thc tin, NHTM cn phi c vn hot ng. Vn ch s hu l phn ti sn n
ca NH m khng cn phi hon tr v do vy ng vai tr l ngun bo v v gi tr m cho trng
hp gi tr ti sn c ca NH suy gim v kinh doanh thua l. Theo thng l quc t , vic m bo
vn ch s hu c quy nh bng t l an ton vn ti thiu (CAR) trong yu cu NHTM phi c
vn ch s hu tng ng vi quy m gi tr ti sn sau khi iu chnh cho ri ro ca tng
nhm ti sn. Tuy nhin, cng c nhiu quc gia quy nh NHTM phi c vn iu l (VL) khng
thp hn mt mc php nh v gi tr tuyt i.
Vo cui nm 2006, 26 trong s 39 NHTM trong nc c vn iu l (VL) di 1.000 t ng, NH c
VL thp nht l mc 70 t ng, v ch c 3 NHTMNN (Agribank, BIDV v Vietcombank) c VL t
3.000 t VN tr ln. n cui nm 2007, 15 trong s 39 NHTM c vn iu l (VL) di 1.000 t
ng, NH c VL thp nht mc 200 t ng, v ch c 6 NHTMNN (4 NHTMNN, Sacombank v
SeAbank) c VL t 3.000 t VN tr ln.
Bng 4: Vn iu l cc NHTMCP vo 17/12/2008
STT

Vn iu l (t ng)

Ngn hng

Bc

940

Du kh Ton cu (GP.Bank)

500

500

i Tn (Trustbank)

504

Nht (Ficombank)

609

Gia nh (i tn thnh Bn Vit, 2012)

500

Kin Long

580

Pht trin Mekong (MDB)

500

Thi Bnh Dng (i tn thnh Tn Ngha, 2009)

566

Vit Nam Thng Tn (Vietbank)

500

10

Ngun: NHNN.

n gia thng 12 nm 2008, st thi im mc tng vn php nh th nht c hiu lc, vn cn


10 NHTMCP cha tng vn iu l ln 1.000 t ng (xem Bng 4). Nhng, n cui nm 2008, ch

10

Cc NHTMNN phi m bo VL ti thiu l 3000 t vo cui nm 2008.


Bo Nhn dn in t, Thi im thch hp cc ngn hng tng vn, 29/11/2006. Truy cp ti a ch
http://www.nhandan.com.vn/mobile/_mobile_kinhte/_mobile_nhandinh/item/12450602.html, ngy
10/10/2015 .
11

cn 4 NHTMCP (MDB, i , i Tn, Nht) v MHB l cha tng vn theo quy nh. Vy ch trong
vi ngy cui nm, nhiu NH thu xp tng c VL tun th quy nh.
Nh minh ha trong Hnh 1, ti thi im 31/12/2010 khi n hn tng vn php nh ln th hai
theo Ngh nh 141, vn cn 11 NHTMCP c vn iu l di 3.000 t ng. Ngy 14/12/2010, Th
tng CP chp thun v mt ch trng xut ca NHNN cho gia hn thi gian tng vn iu l
n 31/12/2011.12 n cui 2011, Si Gn Cng thng (Saigonbank) v PG Bank cha tun th, v
n cui qu 3/2012 th tt c cc NH m bo vn iu l t 3.000 t ng tr ln.13
Hnh 1: Vn iu l ca cc NHTMCP
11000
10000
9000
8000
T VN

7000
6000
5000

2006

2008

2010

4000
3000
2000
1000
SGB
NVB
FCB
GDB
PGB
WTB
NAB
HDB
VPB
OCB
VAB
MDB
VNCB
KLB
VTB
NAS
VIB
HBB
GPB
PNB
DAB
TNB
SHB
OJB
ABB
SCB
EAB
MSB
SEAB
TCB
MBB
STB
ACB
EIB

Ngun: BCTC nm 2007, 2008 v 2010 ca cc NHTM.

Nhn li qu trnh tng VL trong giai on ny, tt c cc NHTM, mc d u ni l kh khn, nhng


cui cng cng tm cch tng c vn trn s sch. Khng c NH no tin hnh hot ng mua li,
sp nhp hay hp nht. Nu tin thc khng c, th hai hay nhiu NH nh c th sp nhp, hp nht
vi nhau, v quy m vn iu l sau s t c mc quy nh. Lm nh vy, s lng NH s
gim, nhng giy php NH qu gi va mi c c s khng cn na.

3. Lut cc TCTD v cc thng t quy nh v m bo an ton


(Cu hi: C phi Nh nc Vit Nam va cho php t do ha ti chnh, va n lc xy dng khung php l
theo hng hn ch v sa cha cc tht bi ca th trng ti chnh trong giai on 2006-2010?)

ng l nhng n lc xy dng khung php l m bo cho hot ng an ton ca cc TCTD Vit


Nam khng phi l nh, t nht l trn giy. Cc nghin cu tnh hung phn sau s gip nh gi
xem cc c quan QLNN c thc thi khung php l ny v c ch ti nghim ngt hay khng.
Ngy 26/6/2010, Lut cc TCTD (Lut s 47/2010/QH12) c Quc hi thng qua v c hiu lc t
1/1/2011, thay th cho Lut cc TCTD 1997. Khc vi Lut 1997 trong quy nh "cc t chc khc
c hot ng ngn hng", Lut 2010 quy nh c NHNN cp php hot ng ngn hng, cc t
12

Bo Tui tr, Gia hn tng vn iu l ngn hng thm mt nm, ngy 14/12/2010. Ti v ngy
10/10/2015 ti a ch: http://tuoitre.vn/tin/kinh-te/20101214/gia-han-tang-von-dieu-le-ngan-hang-themmot-nam/415782.html.
13
Theo bo co ti chnh qu 2 v 3 nm 2012 ca cc NHTM.

10

chc phi c thnh lp nh l mt TCTD. Tc l, nhng t chc nu c hot ng NH u phi


c t chc li di hnh thc l mt TCTD hoc phi chm dt hot ng ny.
thc y i chng ha c cu s hu cc NHTMCP, Lut 2010 xit cht hn gii hn s hu
c phn so vi Lut 1997. T l s hu ti a ca c ng c nhn c gim t 10% xung 5% v
ca c ng t chc t 20% xung 15% vn iu l ca NHTM.14 Mt quy nh mi l tng t l s
hu ca c ng v nhng ngi c lin quan khng c vt qu 20% vn iu l ca NHTM.
Lut 2010 cng to c s php l NHNN thit lp quy nh m bo hot ng an ton cho cc
NHTM, gm quy nh v an ton vn ti thiu, gii hn cp tn dng, v gii hn gp vn, mua c
phn, u t chng khon (CK), bt ng sn (BS). Bng 5 trnh by tm tt cc quy nh ny, v so
snh vi Lut c.
Bng 5: Quy nh m bo an ton NHTM trong Lut cc TCTD 2010 so vi Lut 1997
Lut 1997 (sa i 2004)

Lut 2010

I. Gii hn cp tn dng
1. Khng c cp tn dng:

2. Hn ch cp tn dng: Khng
c cho vay khng bo m:

Thnh vin HQT, BKS, TG,


PTG; ngi thn (a)

Thnh vin HQT, BKS, TG,


PTG; ngi thn (a)

Ngi thm nh, duyt cho vay

DN kinh doanh CK m NHTM


kim sot

Tn dng bo m bng CP ca
chnh NHTM hay cng ty con

gp vn vo NHTM khc bo
m bng CP ca NHTM nhn
vn gp

T chc kim ton, kim ton vin,


thanh tra vin

T chc kim ton, kim ton


vin, thanh tra vin

K ton trng

K ton trng

C ng ln

C ng ln, c ng sng lp

DN c mt trong nhng i tng


(a) s hu trn 10% VL ca
DN

DN c mt trong nhng i tng


(a) s hu trn 10% VL ca
DN

Tng d n tn dng cho cc i


tng trn khng ln hn 5%
vn t c ca NHTM

Ngi thm nh, duyt cp tn


dng
Tng d n tn dng cho cc i
tng trn khng ln hn 5%
vn t c ca NHTM

Cng ty con, lin kt hay DN m


NHTM kim sot (b)

Tng d n tn dng cho mt i


tng (b) khng ln hn 10%
v tt c (b) khng ln hn
20% vn t c ca NHTM

3. Gii hn cp tn dng
Tng d n tn dng cho 1 KH
Tng d n tn dng cho 1 nhm
KH lin quan

15% vn t c ca NHTM

15% vn t c ca NHTM (c)

25% vn t c ca NHTM (c)

(c) bao gm c tri phiu do KH


pht hnh

14

Tr cc trng hp s hu c phn theo quyt nh ca NHNN x l TCTD gp kh khn, s hu c phn


nh nc ti cc TCTD c phn ha v s hu c phn ca nh u t nc ngoi.

11

Lut 1997 (sa i 2004)


II. Gii hn gp vn, mua CP

Lut 2010

Thng c NHNN quy nh

Mua CP, gp vn ca NHTM v


cty con, lin kt vo 1 DN (d)

11% VL ca DN nhn gp vn

Tng mc mua CP, gp vn ca


NHTM vo cc DN

40% VL v qu d tr

Mua CP, gp vn vo cc DN l
c ng, TV gp vn ca chnh
NHTM

Khng c php

u t, kinh doanh c phiu

Phi thnh lp hoc mua li


CTCK

u t, kinh doanh BS

Khng c php, ngoi tr x l


n vay

Mua CP, gp vn gia NHTM, cc


cng ty con, lin kt, kim sot

Khng c php

III. T l an ton, chi tr


1. T l an ton vn ti thiu

Thng c NHNN quy nh

8% hoc NHNN quy nh cao hn

2. T l kh nng chi tr

Thng c NHNN quy nh

NHNN quy nh

3. T l ngun vn ngn hn cho


vay trung v di hn

Thng c NHNN quy nh

NHNN quy nh

4. T l d n cho vay/tng tin


gi

Thng c NHNN quy nh

NHNN quy nh

IV. Trch lp d phng ri ro

NHNN quy nh sau khi thng nht


vi B Ti chnh

NHNN quy nh sau khi thng


nht vi B Ti chnh

Ghi ch:
Ngi thn l cha, m, v, chng, con.
C ng ln ca NHTMCP l c ng s hu trc tip, gin tip t 5% VCP c quyn biu quyt tr ln.
Cng ty con ca TCTD l cng ty thuc mt trong cc trng hp:
TCTD v ngi c lin quan s hu trn 50% VL hoc trn 50% VCP c quyn biu quyt;
TCTD c quyn trc tip/gin tip b nhim a s hoc tt c TV HQT, HTV hoc TG;
TCTD c quyn sa i, b sung iu l;
TCTD v ngi c lin quan trc tip/gin tip KS vic thng qua NQ, Q ca HC, HQT, HTV.
Cng ty lin kt ca TCTD l cng ty m TCTD v ngi c lin quan s hu trn 11% VL hoc trn 11%
VCP c quyn biu quyt, nhng khng phi l cng ty con ca NH.
Ngi lin quan l c nhn hay t chc cng ty thuc mt trong cc trng hp:
Cng ty m vi cng ty con v ngc li; cc cng ty con ca cng mt cng ty/TCTD; ngi qun l,
TV BKS ca cng ty m/TCTD, c nhn hoc t chc c quyn b nhim nhng ngi ny vi cng ty
con v ngc li;
Cng ty/TCTD vi ngi qun l (TV HQT, HTV, TG), TV BKS ca cng ty/TCTD hoc vi cng
ty, t chc c thm quyn b nhim nhng ngi v ngc li;
Cng ty/TCTD vi t chc, c nhn s hu t 5% VL hoc VCP c quyn biu quyt tr ln ti cng
ty/TCTD v ngc li;
C nhn vi v, chng, cha, m, con, anh, ch, em ca ngi ny;
Cng ty/TCTD vi v, chng, cha, m, con, anh, ch, em ca ngi qun l, TV BKS, TV gp vn hoc
c ng s hu t 5% VL hoc VCP c quyn biu quyt tr ln ca cng ty/TCTD v ngc li;
C nhn c y quyn i din cho t chc, c nhn quy nh trn vi t chc, c nhn y quyn.
DN (d) l DN bo him, CK, kiu hi, kinh doanh ngoi hi, vng, bao thanh ton, pht hnh th tn dng,
tn dng tiu dng, dch v trung gian thanh ton, thng tin tn dng)

Khng i n khi Lut mi c hiu lc, cn c vo Lut cc TCTD c, NHNN ban hnh thng t
13/2010/TT-NHNN, ngy 20/5/2010 v c hiu lc t 1/10/2010 quy nh cc t l bo m an

12

ton trong hot ng ca TCTD. Bng 6 di y tm tt nhng quy nh cht ch hn khng quy
nh chi tit trong Lut cc TCTD 2010.
Bng 6: Quy nh v cc t l an ton trong Thng t 13
Quy nh

T l

I. Gii hn cp tn dng
Tn dng khng bo m cho cty trc thuc l DN kinh doanh CK

Khng c

Tn dng khng bo m cho vay kinh doanh CK

Khng c

T l d n tn dng v d bo lnh cho 1 khch hng/Vn t c

25%

T l d n tn dng v d bo lnh cho 1 nhm khch hng c lin quan/Vn t c

60%

T l d n v d bo lnh i vi 1 DN m TCTD nm quyn kim sot/Vn t c

10%

T l tng d n v d bo lnh i vi cc DN m TCTD nm quyn kim sot/Vn t c

20%

T l tng d n v chit khu giy t c gi u t, kinh doanh CK/Vn vn iu l

25%

II. Gii hn gp vn, mua c phn


T l tng mc gp vn, mua CP ti tt c cc cng ty trc thuc/Vn iu l v qu d tr

25%

III. T l an ton v kh nng chi tr


T l an ton vn ti thiu (CAR)

9%

T l ti sn c thanh khon ngay/tng n phi tr ngy hm sau

15%

T l tng TS c n hn thanh ton/tng TS n n hn thanh ton trong 7 ngy tip theo


T l d n cho vay so vi tng tin gi (LDR), NH

1
80%

Ghi ch: Thng t 13/2010/TT-NHNN c sa i, b sung ti Thng t 19/2010/TT-NHNN ngy 27/9/2010,


Thng t 22/2011/TT-NHNN ngy 30/8/2011 v Thng t 33/2011/TT-NHNN (iu 1) ngy 08/10/2011 ca
Thng c NHNN. Thng t 15/2009/TT-NHNN ngy 10/8/2009 ca NHNN (c hiu lc t 25/9/2009) quy nh
t l ti a ca ngun vn ngn hn c s dng cho vay trung hn, di hn ca cc NHTM l 30%. T l
ny c nng ln 60% ti Thng t 36/2014/TT-NHNN ngy 20/11/2014 ca NHNN (c hiu lc t 1/2/2015).

II. IU HNH CHNH SCH TIN T CA NHNN, 2007-2011


T do ha ti chnh trong iu kin thiu vng khung php l hay thiu vng nng lc iu tit th
trng thng dn ti bt n kinh t v m v khng hong ti chnh. Kinh nghim quc t c Hoa K
vi s sp ca h thng tit kim cho vay (Savings and Loan (S&L) cui thp nin 80, cc khng
hong ti chnh chu M La-tinh trong thp nin 80 v 90, khng hong ti chnh Bc u u
thp nin 90, khng hong ti chnh ng v ng Nam 1997-98 v gn y nht l khng hong
ti chnh ton cu bt u t khng hong n di chun Hoa K 2009.

1. Chnh sch tin t ni lng 2007


(Cu hi: Bng n tn dng nm 2007 v cc bong bng CK, BS c phi l nguyn nhn lm t l n xu tng
cao trong h thng cc NHTM?)

Vi tn hiu tch cc ca vic gia nhp T chc Thng mi Th gii (WTO), tng lng vn t nc
ngoi chy vo nn kinh t Vit Nam trong nm 2007 ln ti 17,7 t USD (cha k 6,2 t USD kiu
hi), tng ng 22,8% GDP (xem Hnh 2). n nh t gi hi oi trc sc p ln gi VND,
NHNN nh nc mua rng ngoi t mc 10,2 t USD trong nm ny.15 Mt lng tin ng ln
c a vo lu thng v tng cung tin (M2 hay cn gi l tng phng tin thanh ton
TPTTT) tng 46,1% vo cui 2007 so vi cng k.16 Theo NHNN, ti sn c ngoi t rng tng 42,5%
15
16

Cn c vo mc tng d tr ngoi t theo s liu t C s d liu Thng k Ti chnh Quc t (IFS) ca IMF.
NHNN, Bo co Thng nin 2007.

13

lm M2 tng 14,0% v ti sn c trong nc rng tng 47,8% lm M2 tng 32,1%.17 S liu ny cho
thy mc d xut pht t vic tng mnh ti sn ngoi t rng, nhng tng trng cung tin vn c
ng gp ln ca tng ti sn trong nc. Bin php trung ha (sterilization) qua nghip v th
trng m (OMO) rt tin ng khi lu thng khng c thc hin ng mc.

T USD

Hnh 2: Cn cn ti chnh quc t ca Vit Nam, 2005-2008


20

5.0

15
Vay n nc ngoi
u t CK t nc ngoi

10

6.2

FDI

5
6.5
0
2005

2006

2007

2008

-5

Ngun: IMF, C s d liu Thng k Ti chnh Quc t (IFS).

Li sut chnh sch ca NHNN c gi nguyn khng i trong sut nm 2007 (li sut ti cp vn
mc 6,5%, li sut chit khu 4,5% v li sut c bn 8,25%). Theo NHNN: trnh tc ng khng
thun li i vi tng trng kinh t, NHNN gi nguyn cc mc li sut do NHNN cng b.18 Li
sut huy ng v cho vay ca cc TCTD v vy cng khng i (xem Hnh 3). Bin php tht cht duy
nht vo thng 6/2007 l nng t l d tr bt buc i vi tin gi k hn di 12 thng ca cc
NHTM t 5% ln 10% (ring i vi Agribank t 4% ln 8%). Tr li phng vn Thi bo Kinh t Vit
Nam ngy 28/8/2007, V trng V Chnh sch Tin t ca NHNN cho rng: mc tng ca ch s gi
tiu dng (CPI) l 0,55%, thp hn mc tng trong thng 7 trc (0,9%). iu ny cng cho thy
lm pht ang c du hiu tng chm li, cc gii php ni chung m Chnh ph ch o v ca NHNN
ni ring ang pht huy kh hiu qu.
Thc t din ra v kinh t v m l lm pht tng tc t 6,5% vo u nm ln 12,6% vo cui nm
2007.19 Hnh 6 cho thy tn dng ni a tng ln lin tc trong nm 2007 v u 2008. Tc tng
trng tn dng so vi cng k vo cui nm 2007 l 53,9%.20

17

Nh trn.
Nh trn.
19
Theo s liu ch s gi tiu dng (CPI) ca Tng cc Thng k VN.
20
NHNN, Bo co Thng nin 2007.
18

14

Hnh 3: Li sut huy ng v cho vay ca cc TCTD nm 2007

12%
Li sut cho vay ngn hn
khu vc thnh th

11%

10%
9%

Li sut huy ng 6T, NHTMCP


Li sut c bn

8%

Li sut huy ng 6T, NHTMNN

7%
6%
T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8 T9 T10 T11 T12
Ngun: NHNN, Bo co Thng nin 2007.

Ch s VN-Index trn th trng c phiu TP.HCM (HOSE) tng t 307,5 im ngy 30/12/2005 ln
nh cao 1.171 im vo 12/3/2007 (tc tng 281%). Cng trong thi gian ny, tng gi tr vn
ha th trng i t 0,6 t USD (1% GDP) ln 23 t USD (34% GDP). T s gi c phiu/li nhun (P/E)
bnh qun trn TCTK VN l 53,6 nm 2006 v 32,4 nm 2007.21 Ch s P/E v thi im trc khng
hong ti chnh chu nm 1997 ca Thi Lan cng ch l 31,4; Indonesia 24,7; Malaysia 30,9; v
Hn Quc l 31,4. Bong bng c phiu sau v v ch s VN-Index gim xung mc thp nht l
235,5 im vo 24/2/2009. (Xem Hnh 4).
Hnh 4: Ch s c phiu trn th trng chng khon Vit Nam
1200
1000
800
600

VN-Index
HNX-Index

400

07/28/2000
12/20/2000
06/16/2001
11/11/2001
03/26/2002
06/21/2002
09/17/2002
12/11/2002
03/13/2003
06/11/2003
09/05/2003
12/01/2003
03/04/2004
06/01/2004
08/25/2004
11/19/2004
02/18/2005
05/18/2005
08/11/2005
11/07/2005
02/09/2006
05/09/2006
08/02/2006
10/27/2006
01/23/2007
05/02/2007
07/26/2007
10/22/2007
01/17/2008
04/23/2008
07/22/2008
10/17/2008
01/13/2009
04/16/2009
07/14/2009
10/08/2009
01/04/2010
04/06/2010
07/05/2010
09/30/2010
12/24/2010
03/30/2011
06/29/2011
09/23/2011
12/19/2011
03/21/2012

200

Ngun: S Giao dch Chng khon TP.HCM (HOSE) v S Giao dch Chng khon H Ni (HNX).

Trn th trng BS, bong bng gi cng hnh thnh, nhng tr hn so vi c phiu. Hnh 5 cho thy
gi cn h, c bit l cn h cao v siu cao cp tng mnh TP.HCM v H Ni trong nm 20062007.
21

IMF, Vietnam: Selected Issues, IMF Country Report No. 07/385, thng 12/2007. Tnh ton cho 30 cng ty
nim yt c gi tr vn ha ln nht.

15

Hnh 5: Gi cn h trn th trng BS TP.HCM v H Ni (USD/m )


TP.HCM

H Ni
5000

5000

4000

4000

Siu cao cp

3000

3000

2000

1000

Cao cp

2000

Trung bnh

1000

Bnh dn
0

2005

2006

2007

2008

2009

2005

2006

2007

2008

2009

Ngun: CBRE, HCMC Quarterly Report, ngy 9/7/2009 v Hanoi Quarterly Report, ngy 12/4/2010.

2. Chnh sch tin t tht cht 2008


(Cu hi: Vic tht cht mnh chnh sch tin t nm 2008 l cn thit kim sot lm pht hay l nguyn
nhn lm v bong bng ti sn v lm suy yu h thng cc NHTM?)

Trc p lc lm pht tng cao (Hnh 6), quyt nh tht cht mnh chnh sch tin t c NHNN
thc hin vo ngy 16/3/2008 vi vic pht hnh tn phiu NHNN bt buc k hn 364 ngy vi tng
gi tr 20.300 t ng ht tin khi lu thng. Cc TCTD, sau khi bt buc phi mua, khng c
php s dng tn phiu ny trong cc nghip v ti cp vn vi NHNN.
Hnh 6: Lm pht v tng trng tn dng, 2006-2011

50

40

30

20

Tn dng ni a

10

12/2011

10/2011

08/2011

06/2011

04/2011

02/2011

12/2010

10/2010

08/2010

06/2010

04/2010

02/2010

12/2009

10/2009

08/2009

06/2009

04/2009

02/2009

12/2008

10/2008

08/2008

06/2008

04/2008

02/2008

12/2007

10/2007

08/2007

06/2007

04/2007

02/2007

12/2006

10/2006

08/2006

06/2006

04/2006

02/2006

Ch s gi tiu dng
12/2005

Tc tng trng so vi cng k (%)

60

Ngun: IMF, C s d liu Thng k Ti chnh Quc t (IFS).

Tip theo , vo ngy 19/5/2008, NHNN tng mnh tt c cc li sut chnh sch:22, 23

22

Trc (ngy 1/2/2008), NHNN iu chnh tng cc mc li sut chnh sch (li sut ti cp vn t 6,5%
ln 7,5%; li sut ti chit khu t 4,5% ln 6%; li sut c bn t 8,25% ln 8,75%) v d tr bt buc (t 10%
ln 11%).
23
Theo Quyt nh 1098/Q-NHNN ca NHNN ngy 16 thng 5 nm 2008.

16

Li sut ti cp vn: t 7,5% ln 13% (ln tip 15% t 11/6/2008)


Li sut ti chit khu: t 6% ln 11%
(ln tip 13% t 11/6/2008)
Li sut c bn:
t 8,75% ln 12% (ln tip 14% t 11/6/2008)

Trong vng 12 thng (T2/2008-T2/2009), tng trng tn dng gim xung cn 23,0%. Lm pht,
sau khi cn mc 28,3% vo thng 8/2008, cng gim xung v n thng 8/2009 th ch cn 2,0%.

3. Chnh sch tin t ni lng 2009-2010


(Cu hi: Vic iu hnh chnh sch tin t tht vo m ra l linh hot t c mc tiu n nh v m v h
tr tng trng kinh t hay l nguyn nhn dn ti s tri sp ca th trng ti chnh?)

Trong bi cnh NHNN va tht cht chnh sch tin t Vit Nam ti lp n nh v m th cuc
khng hong ti chnh ton cu xy ra xut pht t s sp mang tnh h thng ca th trng n
di chun (subprime debt) ti Hoa K. T thng 8/2008, NHNN tng bc ni lng chnh sch
tin t thc y pht trin sn xut kinh doanh v ch ng hn ch tc ng ca khng hong
ti chnh v ngn chn nguy c suy gim kinh t.24 T 1/10/2008, NHNN cho php cc TCTD c s
dng tn phiu bt buc vay ti cp vn hay rt trc hn. T l d tr bt buc v cc mc li
sut chnh sch c iu chnh gim xung bt u t 21/10/2008 (xem Hnh 7).
Hnh 7: Li sut chnh sch v t l d tr bt buc, 2007-2011
16%
Li sut ti chit khu

14%

Li sut ti cp vn

12%

10%
Li sut c bn

8%
6%

4%
T l d tr bt buc

2%

12/06
03/07
06/07
09/07
12/07
03/08
06/08
09/08
12/08
03/09
06/09
09/09
12/09
03/10
06/10
09/10
12/10
03/11
06/11
09/11

0%

Ngun: Cc quyt nh iu chnh li sut chnh sch v t l d tr bt buc ca NHNN.

Cng vi vic NHNN ni lng chnh sch tin t t Qu 4/2008 n ht Qu 1/2009, Chnh ph
a vo trin khai gi kch cu i ph vi tc ng ca khng hong kinh t ton cu. Hnh 8 so
snh quy m tuyt i v tng i gi kch cu ca Vit Nam so vi cc nn kinh t trong nm
2009. Di y l chi tit ca gi kch cu ny:

24

H tr li sut cho cc khon vay ngn hn


Quy m: 1 t USD
Ngun: D tr ca NHNN

NHNN, Bo co Thng nin 2008.

17

u t c s h tng v nh x hi
Quy m: 5,1 t USD
Ngun: Vn k hoch b ct gim trong nm 2008 (1,9 t USD); Tm ng t ngn
sch (2,1 t USD); Tri phiu chnh ph (1,1 t USD)
Gim thu
Quy m: 1,6 t USD
Ngun: Thu GTGT (gim 50% i vi mt s hng ha dch v trong nc v hng
nhp khu, tng ng 100 triu USD); Thu TNDN (gim 30% do DN va v nh,
gin np thu 9 thng cho mt s DN, tng ng 1,2 t USD); Min thu TNCN (6
thng, tng ng 300 triu USD).
An sinh x hi
Quy m: 0,4 t USD
Ngun: Ngn sch nh nc.

Hnh 8: Gi kch cu ca cc quc gia nm 2009


16%

585 b

14%

Quy
m tuyt
ca gi kch
cu (t USD)
Absolute
sizei
of stimulus
pakage(US$
bilion)
Quy m tng
i so vi GDP (%)
Percentage
of GDP

12%
10%

8%

6
8b
787 b

6%
4%

118 b
97 b

2%

45 b

18 b

39 b

19 b

UK

Russia

1b
0%

China

US

Germany

Japan

France

India

Vietnam

Ngun: Tc gi tng hp t Tp ch The Economist, Bo The Financial Times v Chnh ph Vit Nam.

Chng trnh h tr li sut c NHNN trc tip trin khai sau khi Th tng CP k Quyt nh
131/Q-TTg ngy 23/1/2009. Cc khon cho vay hot ng SXKD do NHTM, cng ty ti chnh, NH
Pht trin VN v NH Chnh sch X hi cung cp t ngy 1/2/2009 n 31/12/2009 c h tr li
sut mc 4%/nm trong thi gian ti a 8 thng. NHNN dng 17,000 t ng (1 t USD) t d tr
ti tr cho tin li c h tr mc 4%. Tng d n ca chng trnh t gi tr cao nht l
41,6 nghn t ng vo thng 11/2009, chim 23% tng d n tn dng ton h thng (Hnh 9).
Nh minh ha trong Hnh 6, tn dng tng tc tr li t thng 3/2009. Theo IMF, tng trng tn
dng ni a ca Vit Nam nm 2009 l 45,3%.25 Cn theo NHNN, tn dng ni a tng 37,5% nm
2009.26

25
26

Tnh theo s liu t CSDL Thng k Ti chnh Quc t (IFS) ca IMF.


NHNN, Bo co Thng nin 2009, trang 18.

18

Hnh 9: Gii ngn vn vay chng trnh h tr li sut nm 2009


450

30%

400
25%

1000 t VN

350
300

20%

D n c h tr li sut,
ly tch (1000 t ng)

250
15%
200
150

10%

D n c h tr li
sut/Tng d n (%)

100
5%
50
0

0%
T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8 T9 T10 T11 T12

Ngun: Tnh ton t cc thng co bo ch ca NHNN.

Chnh sch tin t vn c ni lng trong nm 2010. Phi n u thng 11/2010, NHNN mi iu
chnh cc li sut chnh sch ln u mc 1 im %.27 Tng lng tin bm rng ra nn kinh t
thng qua nghip v th trng m (OMO) ca NHNN trong nm 2010 l 98.500 t ng.28 Theo Bo
co Thng nin 2010 ca NHNN, cung tin M2 v d n tn dng cho nn kinh t tng ln lt
33,3% v 31,2% trong nm 2010. Cn theo CSDL Thng k Ti chnh Quc t ca IMF th tc tng
trng cung tin M2 v d n tn dng cho nn kinh t ln lt l 29,7% v 31,9% trong nm ny.
Lm pht, tr khong 7 thng so vi tn dng, tng tr li t thng 9/2009, i ln lin tc v n
thng 2/2011 l 12,3% v thng 8/2011 l 23,0%.

4. Chnh sch tin t tht cht 2011


(Cu hi: Ngh quyt 11 c tm quan trng nh th no trong vic ti lp n nh kinh t v m?)

Trc thc t ti din bt n kinh t v m, Chnh ph ban hnh Ngh quyt 11/NQ-CP ngy
24/2/2011 v nhng gii php ch yu tp trung kim ch lm pht, n nh kinh t v m, bo m
an ninh x hi. Ni dung u tin ca ngh quyt l thc hin chnh sch tin t cht ch, thn trng.
NHNN phi iu hnh v kim sot bo m tc tng trng tn dng nm 2011 di 20%,
tng phng tin thanh ton khong 15 - 16% v gim tc v t trng vay vn tn dng ca khu
vc phi sn xut, nht l lnh vc bt ng sn, chng khon.
Cn c vo Ngh quyt 11, NHNN ban hnh Ch th 01/CT-NHNN ngy 1/3/2011 yu cu cc TCTD
xy dng v thc hin k hoch kinh doanh nm 2011 ph hp vi mc tiu tc tng tn dng
di 20%.

27
28

NHNN, Quyt nh 2619 v 2620/Q-NHNN ngy 05/11/2010.


Tnh ton t kt qu cc phin giao dch OMO do NHNN cng b.

19

Cc mc li sut chnh sch c NHNN iu chnh tng ln (li sut ti cp vn t 9% ln 11% vo


ngy 17/2/2011 v 12% ngy 1/5/2011; li sut ti chit khu t 7% ln 12% vo ngy 3/8/2011 v
14% ngy 1/5/201129). Li sut c bn v t l d tr bt buc VND c gi nguyn. (Xem Hnh 7).
Trn th trng m, NHNN ngng bm tin v chuyn sang ht rng. Ring trong thng 2/2011,
NHNN thc hin ht rng tin mc 61.317 t ng.30 T thng 5-8/11, tng gi tr ht rng ln
ti 102.388 t ng (Hnh 10).
Kt qu, cung tin M2 tng 12,1% trong nm 2011 so vi 33,% nm 2010.31 Tng trng tn dng
gim t 32,4% cui nm 2010 xung 14,3% cui nm 2011.32 T l lm pht bt u gim t thng
9/2011 (22,4%) xung 5,0% vo thng 8/2012.33
Hnh 10: Tin bm rng/ht rng qua nhip v th trng m (OMO) ca NHNN
80000
60000
40000

T VND

20000
0
-20000
-40000
-60000
-80000
T01-11

T02-11

T03-11

T04-11

T05-11

T06-11

T07-11

T08-11

Na u
T09-11

Ngun: Tnh ton t kt qu cc phin giao dch OMO do NHNN cng b

5. Kim sot li sut tin ng


(Cu hi: Kim sot li sut l p ch ti chnh tr li hay l gim thiu ri ro ti chnh v liu c phi l
bin php hu hiu?)

T thng 6/2002, li sut Vit Nam c t do ha khi NHNN bi b quy nh li sut cho vay
phi nm trong gii hn li sut c bn cng bin v cho php cc TCTD c xc nh li sut
cho vay trn c s t thm nh v thng lng vi khch hng.
Trc bi cnh li sut tin gi v cho vay danh ngha tng ln theo lm pht vo cui 2007 v u
2008, NHNN quy nh trn li sut huy ng mc 12% t ngy 16/2/2008.34 Sau , NHNN ban
29

NHNN, Quyt nh 379/Q-NHNN ngy 8/3/2011 v Quyt nh 929/Q-NHNN 29/4/2011.


Tnh ton t kt qu cc phin giao dch OMO do NHNN cng b.
31
S liu ca NHNN trong Bo co Thng nin 2011. Theo s liu ca IMF, tc tng M2 nm 2011 l 11,9%
so vi 29,7% nm 2010.
32
S liu ca NHNN trong Bo co Thng nin 2011. Theo s liu ca IMF, tc tng tn dng nm 2011 l
10,9% so vi 31,9% nm 2010.
33
Theo s liu CPI do Tng cc Thng k VN cng b.
30

20

hnh Quyt nh 16/2008/Q-NHNN quy nh li sut huy ng v cho vay ca cc TCTD khng
c vt qu mc bng 150% li sut c bn t ngy 16/5/2008 (trn li sut huy ng 12% c
d b).35
Trong nm 2009, mc d vn iu hnh li sut theo c ch li sut c bn, nhng ngay t u nm
NHNN cho php cc TCTD c t tha thun li sut vi khch hng i vi hot ng cho vay
tn dng tiu dng v cho vay th tn dng.36
Ngy 14/4/2010, kim sot li sut li c tho b khi NHNN cho php cc TCTD cho vay bng VND
i vi khch hng theo li sut tha thun theo Thng t 12/2010/TT-NHNN. Yu cu i vi cc
TCTD l phi nim yt cng khai v bo co NHNN cc mc li sut cho vay. Quyt nh s
16/2008/Q-NHNN ca NHNN quy nh trn li sut bng 150% li sut c bn ht hiu lc.
Hnh 11: Trn li sut VND
25%

Trn 150%
li sut c
bn

20%

Trn li sut
huy ng
14%

15%
10%

Li sut
tha thun

Li sut
tha thun
Trn li
sut huy
ng 12%

5%

09/11

06/11

03/11

12/10

09/10

06/10

03/10

12/09

09/09

06/09

03/09

12/08

09/08

06/08

03/08

12/07

09/07

06/07

03/07

0%

Ngun: Cc quyt nh v thng t iu hnh li sut ca NHNN.

Nhng n thng 11/2010, NHNN li ch o cc TCTD n nh li sut huy ng bng VND khng
qu 14% (Hnh 11).37 V vo ngy 3/3/2011, NHNN ban hnh Thng t 02/2011/TT-NHNN quy
nh mc li sut huy ng vn ti a bng VND (k c cc khon khuyn mi) ca cc TCTD khng
c vt qu 14%/nm. Trong Ch th 02/CT-NHNN ban hnh ngy 7/9/2011, NHNN nhn nh:
Trong thi gian qua, hu ht t chc tn dng thc hin li sut huy ng ng Vit Nam v li
sut huy ng bng la M cao hn mc li sut quy nh. Theo Ch th ny, NHNN yu cu C
quan Thanh tra v Gim st Ngn hng (CQTTGS) v cc chi nhnh NHNN t chc, duy tr ng dy
nng tip nhn thng tin cc TCTD huy ng vt trn. V bin php x l vi phm, NHNN c th:

nh ch hoc min nhim chc v ca ngi qun l, ngi iu hnh ca TCTD trong thi
hn 3 nm khi pht hin TCTD vi phm quy nh v trn li sut huy ng;
Hn ch m rng phm vi, quy m, a bn hot ng ca TCTD trong thi hn 1 nm;

34

NHNN, Bo co Thng nin 2008, trang 38.


iu 476 ca B lut Dn s 2005 quy nh: Li sut vay do cc bn tho thun nhng khng c vt
qu 150% ca li sut c bn do Ngn hng Nh nc cng b.
36
NHNN, Thng t 01/2009/TT-NHNN ngy 23/1/2009.
37
NHNN, Bo co thng nin 2010, trang 28.
35

21

Hn ch hoc tm nh ch hot ng huy ng v cho vay ca n v vi phm thuc TCTD.

III. BI CNH KHU VC NGN HNG VIT NAM TRC THI IM TI C CU,
THNG 9/2011
S tng trng ca cc NHTM trong giai on 2005-2010 c th hin qua Hnh 12. Trong vng 5
nm, tng d n tn dng ca khi NHTMNN v khi NHTMCP tng ln ln lt l 2,9 ln v 10,2 ln.
Tng ti sn ca khi NHTMCP cn tng ln ti 12,9 ln trong giai on ny, v ngoi cho vay, cc
NHTMCP cn y mnh u t chng khon v y thc u t. y cng l ln u tin quy m ti
sn ca khi NHTMCP vt trn khi NHTMNN. Ring i vi 12 NHTMCP nng thn chuyn i
thnh NHTMCP th, tng ti sn tng ln 52,5 ln t 2005 n 2010.
Hnh 12: Tng ti sn v d n tn dng ca NHTM nh nc v c phn, 2006-2010
D n tn dng

3,000

2,500
NHTMCP

2,000

Nghn t ng

Nghn t ng

Tng ti sn
3,500

3,500
3,000
2,500
2,000

1,500

1,500
NHTMCP

NHTMNN

1,000

1,000

500

500

NHTMNN

2005

2010

2005

2010

Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC nm 2005-06 v 2010-11 ca cc NHTM.

1. S hu, cho vay v u t cho


(Cu hi: NHTM, DN v cc nh u t c dng s hu cho lch cc quy nh v gii hn s hu, cp tn
dng, gp vn, mua c phn, u t BS, u t vng v y thc u t hay khng?)

K t 2005 ti nay, s tng trng nhanh chng ca cc NHTMCP i km vi vic hnh thnh mt
cu trc s hu cho gia ngn hng vi DN phi ngn hng, vi nhm c ng c nhn v ngn hng
vi ngn hng. Hnh 13 minh ha cc quan h s hu gia cc NHTM v DNNN. C th thy, a s
cc NHTM hoc l do cc NHTM khc s hu hoc s hu cc NHTM khc hoc c hai. Tt c cc T
v TCT nh nc ln u gp vn v/hay mua c phn ca NHTM. Cc T kinh t t nhn hoc trc
tip s hu NHTM hoc gin tip qua cc cng ty con, cng ty lin kt, CTCP u t ti chnh.
Chnh NHNN nh gi s hu cho gia cc TCTD l rt ln; nh u t thng qua hnh thc y
thc nm quyn kim sot ca TCTD; bng nhiu k thut khc nhau cu trc s hu cho gip
TCTD v c ng ln khng tun th cc quy nh an ton tn dng; v vic kim tra pht hin s hu
cho l rt kh khn do thiu bng chng php l.38
Nhng phn tnh hung v ti cu trc ngn hng cc mc sau s cho thy r hn cc cu trc s
hu cho v u t cho phc tp bao gm nhiu nhm c ng khc nhau.

38

NHNN, D tho nh hng v gii php c cu li h thng NH VN giai on 2011-2015, thng 10/2011.

22

Hnh 13: Cu trc s hu gia NHTM v cc T, TCT nh nc v t nhn Vit Nam ti thi
im 30/6/2011
NH Ngoi
thng VN
(Vietcombank)
Viettel

NH No&PTNT VN
(Agribank)

Vinalines
5,3%

15%

11%

12,5%

10%
Tn Cng
SG

NH
Qun i

5,7%

8,9%

NH Hng Hi
(Maritime Bank)

NH Bu in
Lin Vit

7,2%

6%

VNPT

16,9%

FPT

10,2%
9,9%

Trc thng
VN

EVN

25,4%

NH Pht trin
M Kng

NH
An Bnh
2,4%

15%
7,1%

8,3%

Geleximco

Temasek
Holdings

Gemadept
Maybank

TKV

Him Lam

NH
Tin Phong

20%

20%

Doji

NH
Si Gn - H Ni

9,3%

10%

Vinare

9,3%
T
Cao Su VN

T
T&T

T
Dt May VN

13,2%

NH Du Kh
Ton Cu

NH
i Dng

6,9%

20%

8,4%

20%

T i
Dng

NH
Nam Vit

5,8%

6,1%

3,2%

NH ng Nam
(SeABank)

1,5%

Petro
Vit Nam

NH Xng Du
Petrolimex

40%

Petrolimex

20%
11,9%
Nng
Lng SGBnh nh

9,8%

NH
Phng Ty

Socit
Gnrale

10%
Tn Ngha

NH
i

14,4%

10,8%

SSI

NH
ACB
7,2%

5,8%

19,6%
HSBC

XSKT
ng Nai

Vinamilk

NH K Thng
(Techcombank)

NH
Bo Vit

9,9%

T
CMC

Eurowindow
Holding

19,7%
2,7%

8%
52%
VN Airlines

T
Masan

T
Bo Vit

Ghi ch: S khng th hin s hu ca t chc di 5% tr t chc c i din trong HQT. S hu ca c


nhn cng khng c trnh by y.
Ngun: Tnh ton t thng tin trong bo co thng nin, bn co bch v bo co qun tr ca cc NHTM.

2. Cho vay bt ng sn v cho vay khc


(Cu hi: Tn dng cho vay BS c quy m tuyt i v tng i nh th no trn thc t?)

Nm 2008, NHNN xc nh ch danh 21 NHTMCP c t trng d n cho vay BS t 20% tr ln


vo ti thi im cui nm 2007 (Hnh 14). Tuy nhin trc ng thi chnh sch xit cht cho vay
BS ca NHNN, t nm 2009 cc NHTM bo co gim dn d n tn dng cho vay ngnh ny v
n cui nm 2010 th cn rt thp, ng thi bo co tng cho vay cc hng mc nh dch v phc
v c nhn v cng ng, dch v h gia nh, v ngnh khc khng phn vo u.

23

Hnh 14: Thay i t trng d n cho vay BS, 2007-2010


A: 21 NHTM c t trng cho vay BS trn 20% tng d n vo cui 2007
70%

60%
50%
40%
30%
20%

10%
TNB

EIB

GTB

NVB

SHB

VPB

ABB

GDB

TCB

HDB

VAB

GPB

DAB

ACB

OCB

WEB

MHB

OJB

SGB

STB

SEAB

0%

B: T trng cho vay BS, xy dng (XD), phc v c nhn cng ng v dch v ti h gia nh (HG),
cho vay khc khng phn vo u (Khc) so vi tng d n ca 21 NH ny vo cui 2010
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Khc
HG

XD

TNB

EIB

GTB

NVB

SHB

VPB

ABB

GDB

TCB

HDB

VAB

GPB

DAB

ACB

OCB

WEB

MHB

OJB

SGB

STB

SEAB

BS

Ngun: NHNN cho nm 2007 v BCTC ca cc NHTM cho nm 2010.

Tng d n cho vay BS vo cui nm 2010 do NHNN tnh cho tt c cc TCTD l 235,3 nghn t
ng, chim 9,5% tng d n tn dng. Tuy nhin, ngoi t trng d n BS chnh thc ny v ch
tnh ring cho cc NHTM trong nc, th cn t trng 12,1% d n tn dng cho xy dng, 16,4% cho
tiu dng c nhn v 7,4% l hot ng khc khng c phn vo u.39
Tnh ton t BCTC ca cc cng ty BS nim yt, tng n vay cc TCTD ca nhm ny (khng k ng
trc ca KH v vay khc) l 44,1 nghn t ng vo cui 2010 v tng ln mnh m t 2006 (Hnh
15). Tng hp BCTC Q2/2012 ca 647 cng ty phi ti chnh nim yt ti SGDCK TP.HCM (HSX) v H
Ni (HNX), t l n phi tr trn vn ch s hu (bnh qun trng s theo gi tr s sch) bng 1,53.
DN xy dng v BS l nhm ngnh c t l vay n cao nht vi tng n phi tr gp 2,1 ln vn ch
s hu (CSH).40

39
40

Tnh ton t bo co ti chnh nm 2010 v 2011 ca 42 NHTMNN v NHTMCP.


Tnh ton t BCTC ca cc DN nim yt.

24

Hnh 15: Gi tr v c cu n phi tr ca cc cng ty BS nim yt


60
Vay khc

1000 t VND

50
ng trc ca
khch hng
40
Vay ngn hn

30
Tri phiu
20
Vay trung, di
hn

10

0
2006

2007

2008

2009

2010

Ngun: Tnh ton t BCTC ca cc cng ty BS nim yt ti cc s giao dch chng khon.

ng h nh gi d n tn dng BS c kim sot, NHNN tnh ton n ngy 30/9/2011,


tng d n cho vay BS chnh thc l 203,6 nghn t ng (gim 13,5% so vi cui 2010), chim 8,2%
tng d n tn dng. Tuy nhin, NHNN cng tha nhn d n bo m bng BS l 1,33 triu t
ng, chim 53,3% tng d n.41
Hnh 16: Tn dng cho vay tiu dng, th tn dng, bt ng sn, chng khon
40%
35%

1200
Gi tr tuyt i

% tng d n
1000

800

25%
20%

600

15%

400

1000 t ng

% tng d n

30%

10%
200

5%
0%

Ngun: Tnh ton t Bo co Thng nin ca NHNN cc nm 2005-2012; v IMF, Vietnam


Article IV Consultation nm 2010, 2012 v 2014.

Ngy 1/3/2011, NHNN ban hnh Ch th 01/CT-NHNN yu cu cc TCTD phi gim t trng cho vay
lnh vc phi sn xut (bao gm cho vay tiu dng, cho vay bng th tn dng, BS, CK) xung 22%
tng d n vo ngy 30/6/2011 v 16% vo ngy 31/12/2011. Trng hp TCTD cha thc hin
c t trng ny theo l trnh, NHNN Vit Nam s p dng t l d tr bt buc gp 2 ln so t l

41

NHNN, D tho nh hng v gii php c cu li h thng NH VN giai on 2011-2015, thng 10/2011.

25

d tr bt buc chung i vi TCTD v bin php hn ch phm vi hot ng kinh doanh trong 6
thng cui nm 2011 v nm 2012.42
Theo Hnh 16, t trng tn dng phi sn xut, sau thi gian n nh mc 7,4-7,6% tng d n
(2005-08), tng ln 13,2% vo cui nm 2010 v 35,7% vo cui nm 2011. Di p lc ca Ch
th 01, t l ny, theo nh bo co ca cc TCTD, nhanh chng gim xung cn 28% nm 2012.

3. N xu
(Cu hi: N xu chnh thc c phn nh tnh trng ti chnh ca cc NHTN? N xu thc t ca cc NHTM c
gi tr tuyt i v t l so vi tng d n bng bao nhiu?)

Hu ht cc NHTM (ngoi tr Gia nh, Vietcombank v Du kh Ton cu) u bo co n xu gia


tng trong nm 2011 so vi 2010. Tuy nhin, nu theo s liu ly t cc BCTC ( c kim ton),
th ch c 6 NHTM c t l n xu trn 3%. Trong s ny, NHTMCP Si Gn (gm c 2 NH hp nht
vo) v Nh H Ni sau c NHNN xc nh l NH yu km v Agribank l NHTMNN b buc phi
ti c cu di s gim st ca NHNN. (Xem Hnh 17).
Hnh 17: T l n xu chnh thc ca cc NHTM, 2010-2011
8%
7%

6%

5%

2011
2010

4%

3%
2%

1%

0%

Ghi ch: * SCB sau hp nht, t l n xu nm 2010 l bnh qun trng s ca 3 NH trc hp nht.
** N xu HBB (Habubank) khng bao gm n Vinashin. Nu k c n Vinashin, th t l n xu ca
HBB l 15,2% nm 2010 v 16,7% nm 2011.
*** T l n xu l vo cui nm, ring ca GPB (Du kh Ton cu) nm 2011 l cui qu 3/2011;
Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC ca 40 NHTM nm 2011 v 2012.

NHNN cng b gi tr n xu chnh thc ca ton h thng cc TCTD43 vo cui qu 3/2011 l 82,7
nghn t ng, bng 3,31% tng d n v cao hn so vi cui nm 2010 (2,16%). NHNN nh gi:

42

Ch th ny sau c lm r hn bng Vn bn 2956/NHNN-CSTT ca NHNN gi cc TCTD ngy


14/4/2011.
43
Bao gm cc NHTM trong nc, NH 100% vn nc ngoi, NH lin doanh, chi nhnh NH nc ngoi, cng ty
ti chnh, cng ty cho thu ti chnh v h thng qu tn dng nhn dn.

26

N xu c xu hng tng so vi nm trc nhng vn trong tm kim sot.44 Tuy nhin, theo
CQTTGS ca NHNN, t l n xu thc t vo cui thng 6/2011 l 6,62% tng d n.45 T chc xp
hng tn nhim vay n, Fitch Ratings, nh gi t l n xu ca Vit Nam l 13% theo Chun mc K
ton Quc t (IAS).46 Trch lp d phng ri ro (DPRR) tnh n 30/9/2011 bng 47,85% gi tr n xu
chnh thc.47
9 thng u nm 2011 cn chng kin s gia tng t bin ca hng mc ti sn c khc trong bng
cn i k ton ca nhiu NHTM. Tnh gp 42 NHTM trong nc, tng gi tr cc ti sn c khc tng
57,2% vo 30/9/2011 so vi 31/12/2010, trong khi tng d n cho vay ch tng 7,1% v tng ti sn
ch tng 12,7%.48 Nhng hng mc thng c gi tr ln nht ca ti sn c khc l ti sn ti c cu,
ti sn gn n, y thc u t, phi thu cn tr n vay, phi thu cm c vng, v li phi thu. Hnh 18
trnh by t l ti sn c khc/tng ti sn ca 42 NHTM vo qu 3/2011 so vi cui nm 2010.
Hnh 18: T l ti sn c khc/tng ti sn ca cc NHTM vo qu 3/2011 so vi cui nm 2010
60%

50%

40%

2011.Q3
2010

30%

20%

10%

0%

Ghi ch: * Ring t l ca MDB 2011 l cui nm 2011.


Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC ca 40 NHTM Q3/2011.

Trong nhm c t l ti sn c khc/tng ti sn trn 20% vo cui qu 3/2011, cc NHTM sau ny


c NHNN xc nh thuc din yu km phi ti c cu l NHTMCP SCB, Nht, Tn Ngha,
Phng Ty, Du kh Ton cu v Tin Phong.
N xu gia tng l thi gian th trng BS Vit Nam ng bng. Gi cn h cc phn khung
trung bnh n cao cp gim mnh trong nm 2011 (Hnh 19). Th trng c phiu cng suy gim

44

NHNN, Bo co Thng nin 2011, trang 39.


NHNN, D tho nh hng v gii php c cu li h thng NH VN giai on 2011-2015, thng 10/2011.
46
Fitch Raings, Vietnam: Full Rating Report, 15/6/2011.
47
NHNN, D tho nh hng v gii php c cu li h thng NH VN giai on 2011-2015, thng 10/2011.
48
Tnh ton t bo co ti chnh qu 3/2011 ca 42 NHTM trong nc.
45

27

trong nm 2011: ch s VN-Index gim 27,5% v gi c phiu bnh qun trng s ca nhm cng ty
BS gim 45%.49
2

Hnh 19: Gi bn cn h (USD/m )


Cao cp

Hng sang
4,500

1,950

4,400

1,920

4,300

1,890

4,200

1,860

4,100

1,830

4,000

1,800
Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

2009

Q2

Q3

Q4

Q1

2010

Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

2011

Q3

Q4

Q1

Q2

2009

Q3

Q4

Q1

2010

Trung cp

Q2

Q3

Q4

2011

Bnh dn

1,020

730

990

710

960

690

930

670

900

650
Q1

Q2

Q3

Q4

2009

Q1

Q2

Q3

2010

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

2011

Q2

Q3

2009

Q4

Q1

Q2

Q3

2010

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4

2011

Ngun: CBRE Vit Nam, CBRE Fearless Forecast 2012, thng 1/2012.

4. Thanh khon
(Cu hi: Nhiu NHTM mt thanh khon trong nm 2011 l mang tnh tm thi do mt cn i trng thi v k
hn, ngoi t v vng hay l du hiu ca mt kh nng chi tr do n xu cao?)

T l cho vay so vi huy ng tin gi (LDR) ca ton h thng cc TCTD tng t 83,4% nm 2008 ln
ti 103,4% nm 2011.50 Sau khi chuyn cc khon u t tri phiu doanh nghip (TPDN) v y thc
u t thnh d n cho vay, t l LDR ton h thng ln n 116,9%.51
V cn i k hn huy ng v cho vay, tin gi khng k hn52 v k hn di 6 thng chim 77,8%
tng huy ng, cn d n tn dng trung v di hn chim 42,4% tng d n tn dng tnh ti thi
im 30/9/2011. T l ti sn c thanh khon ngay trn tng n phi tr ngy hm sau (t l kh
nng chi tr ngay) bnh qun cc TCTD trong nc l 18,96%. Kh nng chi tr trong vng 1 thng v
6 thng ca cc NHTM trong nc u thp hn 50%.
V cn i trng thi ngoi t, t l cho vay/tin gi bng ngoi t l 129,19% tnh bnh qun ton h
thng, nhng gi tr chnh lch tuyt i ch mc 123.366 t ng (5,9 t USD). T l ny cao l

49

S liu ch s VN-Index t S Giao dch Chng khon TP.HCM v gi c phiu cc cng ty BS t CBRE Vit
Nam.
50
Trong khi Thng t 13/2010/TT-NHNN quy nh t l ny phi t 80% tr xung.
51
S liu t Bo co gim st ti chnh nm 2012 ca y ban Gim st Ti chnh Quc gia.
52
Gi tr ti sn c bng VND c tnh thanh khon cao l 304.234 t ng, tng ng tin gi khng k hn
ton h thng vo ngy 19/10/2011.

28

nhm cc NHTMNN (124,1%) v NH lin doanh nc ngoi (147,4%).53 Bng 7 trnh by vay ngoi
t ca cc NHTM t nc ngoi vo cui nm 2010 v thng 6/2011 c tng gi tr di 5,4 t USD.
Bng 7: Vay ngoi t t nc ngoi (t USD)
31/12/2010

30/6/2011

Cc ngn hng thng mi nh nc

1,634

2,112

Cc ngn hng thng mi c phn

0,612

0,832

Cc NH lin doanh, 100% vn nc ngoi v chi nhnh NH nc ngoi

1,925

2,439

Cng

4,170

5,384

Ngun: Bo co gim st ti chnh nm 2012 ca y ban Gim st Ti chnh Quc gia.

V cn i trng thi vng, 20 NHTM c NHNN xc nh l c trng thi vng m rt su so vi s


huy ng. Chnh lch gia gi vng trong nc v th gii xut hin mc cao t u qu 3/2010
v c lc ln n 5 triu ng/lng. Trong 9 thng u nm 2011, gi vng th gii v trong nc
cng tng mnh, t mc nh 48,5 triu ng/lng vo thng 8/2011. (Xem Hnh 20). Chnh lch
gi vng trong nc th gii cng vi chnh lch li sut vng v li sut tin ng tr thnh ng
c nhiu NHTM tham gia u c vng. Vic huy ng vng l rt ph bin cc NHTM. Mt s
NH cho vay vng trung v di hn t ngun vn huy ng ny, to ra bt cn i k hn v huy ng
v cho vay vng. Nhng nhiu NH cng bn vng huy ng, chuyn sang tin ng cho vay/u
t nn to ra trng thi m.
Hnh 20: Bin ng gi vng trong nc v th gii, thng 9/2010 n thng 9/2011
50
Gi bn trong nc
45

Triu VN/lng

Gi th gii quy i
40
35
30
25
20

Ngun: Gi vng Vit Nam t Cng ty SJC v gi vng th gii t Kitco Metal Inc.

Tnh trng kh khn v thanh khon vo u nm 2011 c biu hin bi vic cc NHTM: (i) ua li
sut tin gi huy ng vn; (ii) ph thuc vo th trng 2 huy ng vn (vay lin ngn hng)
v vi nhng bin ng mnh ca li sut lin ngn hng; (iii) vay ti cp vn t NHNN.54

53

S liu t Bo co gim st ti chnh nm 2012 ca y ban Gim st Ti chnh Quc gia.


Theo Lut NHNN 2010, ti cp vn l hnh thc cp tn dng ca NHNN nhm cung ng vn ngn hn v
phng tin thanh ton cho TCTD. NHNN ti cp vn bng cch cho vay c bo m bng cm c giy t c
gi, chit khu giy t c gi, cho vay theo h s tn dng v hnh thc khc do NHNN quy nh.
54

29

Trong Bo co Thng nin 2011, NHNN nhn nh: Cui thng 6/2011, li sut huy ng VND
bnh qun mc 15,6%/nm, so vi mc 12,44% thi im cui nm 2010, cao hn trn li sut
14%/nm do mt s cc TCTD kh khn v thanh khon lch quy nh trn li sut ca NHNN.
Nh minh ha Hnh 21, trong sut nm 2011, li sut lin ngn hng bin ng mnh, c nhiu lc
ln ti 30-40%/nm, c bit c lc ln ti trn 50%/nm.
Hnh 21: Bin ng li sut lin ngn hng qua m (%/nm)
50
40
30

20
10
0

Ngun: C s d liu ti chnh ca Cng ty Chng khon TP.HCM (HSC).

S d huy ng trn th trng lin ngn hng vo ngy 30/9/2011 l 702.527 t ng, bng 28,1%
tng d n cho vay ca cc TCTD. BCTC cc NHTM qu 3/2011 cho thy 17 NH phi vay rng ln trn
th trng lin ngn hng, v ngi cho vay rng l mt s t cc NHTMNN v NHTMCP ln (Hnh
22). Trong nhm vay th trng 2 ln vo thi im ny m sau c NHNN cho vo nhm cc
NH yu km phi ti c cu c NHTMCP SCB, Du kh Ton cu, Tn Ngha, Nh H Ni, Tin Phong v
i Tn. Southern Bank, Sacombank v Eximbank, mc d khng chnh thc nm trong nhm yu
km, nhng sau ny cng l i tng v mc tiu ca hot ng thu tm, sp nhp.
Hnh 22: Gi tin/cho vay rng cc TCTD khc, 30/9/2011
40
30

Nghn t ng

20
10
0
-10
-20

Ngun: BCTC qu 3 nm 2011 ca cc NHTM.

30

Trong Bo co Thng nin 2010 v 2011, NHNN xc nhn vic s dng cng c ti cp vn
thng xuyn trong hai nm ny h tr vn ngn hn cho cc TCTD. Cc khon cho vay ti cp
vn ny c k hn 1-3 thng. Tuy nhin, BCTC ca cc NHTM cho thy mt s NH vn vay ti cp vn
lin tc. Tnh n cui qu 3/2011, s d NHNN cho vay ti cp vn v trn OMO cha n hn l
121.112 t ng, tng ng 6,3% tng d n tn dng.
Trong s cc NHTMNN, Vietinbank vay ti cp vn 35.000 t ng trong nm 2010 v 24.000 t ng
trong nm 2011; Agribank c vay ti cp vn 20.000 t ng55 trong nm 2011; BIDV vay theo h
s tn dng 10.000 t ng, Vietcombank 7.312 t ng.56 Trong s cc NHTMCP, SCB sau hp nht
c NHNN cho vay ti cp vn 18.134 t ng t u qu 4/2011. Cc NHTM khc vay ti cp vn
theo h s tn dng v cha tr ht vo cui nm 2011 c Southern Bank (5.000 t ng), Bc
(1.506 t ng), SHB (700 t ng), Techcombank (700 t ng), PG Bank (400 t ng). Nhng
NHTM vay ti chit khu ln nm 2011 l Maritime Bank (10.112 t ng), SeABank (4.601 t ng),
Habubank (2.632 t ng) v Sacombank (2.130 t ng).57

IV. N C CU LI CC TCTD, 2011-2015 V XC NH CC TCTD YU KM


(Cu hi: n c cu li h thng cc TCTD theo Quyt nh 254 l to kh nng linh hot ti a cho
NHNN v mt hoch nh chnh sch cng nh iu hnh ty theo tnh hnh c th hay l a ra ngay
nhng nh hng chnh sch mang tnh chin lc?)

T thng 9/2011, NHNN bt u son tho nh hng c cu li h thng NH VN giai on 20112015. Ngy 02/02/2012, n c cu li h thng cc TCTD do NHNN son tho c Ban Cn s
ng Chnh ph bo co B Chnh tr cho kin. Ngy 01/03/2012, Th tng Chnh ph ban
hnh Quyt nh s 254/Q-TTg ph duyt n c cu li h thng cc TCTD.

1. n c cu li cc TCTD, 2011-2015
a. Bo m thanh khon v kh nng chi tr
Ngay t bc d tho, gii php bo m kh nng chi tr ca tng t chc v c h thng TCTD
Vit Nam c t ln hng u. Vo ngy 04/11/2011, trong phin hp thng k thng 10 ca
Chnh ph, Th tng Chnh ph nhn mnh: Dt khot phi kim sot khng ngn hng no
v v bo v li ch chnh ng ca ngi dn gi tin58
Theo D tho n vo cui nm 2011, NHNN ti cp vn kp thi i vi cc TCTD thiu ht thanh
khon tm thi theo quy nh ca Lut NHNN bo m kh nng chi tr tng TCTD v ton b h
thng.59 Trong bn n cui cng, ngoi cc TCTD thiu ht thanh khon tm thi, NHNN c th
ti cp vn cho cc TCTD yu km trn c s h s tn dng c cht lng tt vi mc ti a tng
ng vn iu l.

55

B sung ch tiu vn t Tr s chnh 15.000 t ng v quay vng ch tiu vn 20.000 t ng.


Trong thi gian ny, Kho bc Nh nc gi khong 49.000-52.000 t ng ti cc NHTMNN (ch yu l
Agribank, BIDV v Vietcombank; tin gi ti Vietinbank khng ng k). Khong tin ny cng c cc
NHTMNN cp tn dng cho nn kinh t.
57
S liu t BCTC cc nm 2010, 2011 v 2012 ca cc NHTM.
58
NHNN, n c cu li h thng cc TCTD giai on 2011-2015, ban hnh theo Q 254/Q-TTg ca Th
tng CP ngy 1/3/2012.
59
NHNN, D tho nh hng v gii php c cu li h thng NH VN giai on 2011-2015, thng 10/2011.
56

31

Cc TCTD lnh mnh c NHNN khuyn khch cho vay h tr thanh khon i vi c cc TCTD mt
thanh khon tm thi ln cc TCTD yu km.
Ngy 16/3/2012, NHNN ban hnh Thng t 06/2012/TT-NHNN quy nh v cho vay c bit i
vi cc TCTD. Thng t ny quy nh c th Khon 2, iu 24 ca Lut NHNN 2010. Theo , NHNN
hoc TCTD khc cho vay c bit i vi TCTD lm vo tnh trng mt kh nng chi tr, e da s n
nh ca h thng cc TCTD v ang b kim sot c bit.60 NHNN quyt nh mc cho vay c bit
trn c s mt kh nng chi tr ca TCTD, cng vi li sut v thi hn cho vay. TCTD ch c s
dng khon cho vay c bit tr tin gi ca ngi gi tin l c nhn ti TCTD.61
NHTM nh nc v NHTM c phn lnh mnh c khuyn khch mua li ti sn c cht lng tt
ca TCTD thiu thanh khon thanh ton n n hn.
D tho ban u cn a ra mt gii php c th l TCTD mt kh nng thanh khon tm thi c th
pht hnh tri phiu chuyn i hay tri phiu di hn tng vn cp 2. NHNN c th mua hoc ch
nh TCTD khc mua cc tri phiu ny. Tuy nhin, gii php bo m kh nng chi tr ny khng
c cp trong n cui cng.
b. Gim st cc TCTD mt thanh khon tm thi v TCTD yu km
Cc TCTD c ti cp vn s b NHNN gim st tnh hnh ti chnh. i vi cc t chc ny, NHNN
c th gii hn phm vi, quy m v/hay th trng hot ng; v yu cu phi m bo cc t l an
ton mc cao hn so vi quy nh chung.
TCTD yu km b NHNN hn ch tr c tc, chuyn nhng c phn, gim d n tn dng v hn ch
m rng quy m hot ng. Nu thy cn thit, NHNN c th t TCTD yu km vo tnh trng kim
sot c bit (KSB).
Theo Thng t 08/2010/TT-NHNN do NHNN ban hnh ngy 22/3/2010, quyt nh t TCTD vo tnh
trng KSB thuc thm quyn ca Thng c. TCTD b KSB khi lm vo mt hay nhng tnh trng:
(i)

(ii)
(iii)

Ba ln lin tip khng m bo t l ti thiu bng 1 gia tng ti sn c c th thanh


ton ngay trong 7 ngy tip theo v tng ti sn n phi thanh ton ngay trong 7 ngy
tip theo;
N xu chim t 10% tr ln so vi tng d n hoc t 100% tng vn t c tr ln
trong vng 03 thng lin tip;
L ly k ln hn 50% vn iu l v cc qu.

Thng c NHNN cng c quyn quyt nh thnh lp ban kim sot c bit v c cn b vo ban.
c. Sp nhp, hp nht, mua li cc TCTD
TCTD mt thanh khon tm thi phi xy dng v thc hin phng n phc hi kh nng chi tr,
bao gm tch cc huy ng vn tr n NHNN v tng kh nng chi tr. Cc TCTD ny c
NHNN khuyn khch sp nhp, hp nht vi nhau v sp nhp, hp nht vi TCTD lnh mnh.
60

NHNN cng c th cho vay c bit i TCTD c nguy c mt kh nng chi tr do cc s c nghim trng v
khng b kim sot c bit.
61
Vic s dng khon cho vay c bit chi tr tin gi ca cc i tng khc do Thng c NHNN quyt
nh trong tng trng hp c th.

32

TCTD yu km c mua bn, sp nhp hay hp nht theo trnh t sau:


(i)
(ii)

(iii)

Sp nhp, hp nht, mua li trn c s t nguyn; nu khng c th


NHNN bt buc sp nhp, hp nht, mua li bao gm c vic bt buc cc c ng ln,
c ng c quyn kim sot hay chi ph phi chuyn nhng c phn; nu khng c
th
NHNN trc tip mua li vn iu l hay vn c phn, ti c cu ri sau sp nhp,
hp nht vi TCTD khc hay bn li cho nh u t mi.

Nh vy, ti thi im ban hnh n, NHNN c la chn trc tip mua li vn iu l ca TCTD
yu km. D tho ban u ca n c ni c th l NHNN mua li TCTD yu km bng ngun vn
t ngn sch nh nc hay chuyn n vay ti cp vn, vay c bit thnh vn c phn. Bn n
cui cng b nhng ni dung ny. ng thi, n cng khng a ra gii php l NHNN c th
mua vn iu l vi gi 0 ng.
to iu kin cho nh u t nc ngoi mua li TCTD yu km, n xut Chnh ph tng
gii hn s hu c phn ca nh u t nc ngoi ti cc NHTM c phn.
Cc TCTD lnh mnh cng c NHNN khuyn khch sp nhp, hp nht, mua li trn c s t
nguyn :

Tng quy m hot ng v kh nng cnh tranh


H tr ti c cu cc TCTD yu km

n khng a ra gii php gii th hay cho TCTD yu km ph sn.


d. X l n xu
Trong phn gii php x l n xu, n lit k cc phng n da vo th trng nh sau:

X l ti sn bo m thu hi n;
Xa n bng d phng ri ro;
Chuyn n thnh vn gp, vn c phn ca doanh nghip vay;
Bn n xu cho cng ty mua bn n ca NHTM, cng ty mua bn n t nhn v DN khng
phi l TCTD.

Gii php x l n xu da vo nh nc c a trong n gm c:

Xa n xu khng c ti sn m bo pht sinh t hot ng cho vay theo ch o ca Chnh


ph bng ngn sch nh nc;
Chnh ph mua li BS th chp vay ngn hng ang sp hon thnh hay hon thnh
nhng cha bn c, ri chuyn thnh cng trnh phc v an sinh x hi hay hot ng ca
c quan nh nc;
Bn n xu c ti sn bo m cho Cng ty mua bn n v ti sn tn ng doanh nghip
(DATC) thuc B Ti chnh.

Nh vy, n a ra c cc gii php x l n xu da thun ty vo th trng ln cc gii


php s dng ngun lc ca nh nc. n khng xut c th gii php thnh lp mt cng ty
mua bn n xu tp trung cho c h thng.
33

e. Tng vn t c
Theo n, TCTD phi m bo vn iu l t 3.000 t ng v t l an ton vn t 9% tr ln. Nu
thiu ht, TCTD phi tng vn bng nhng cch sau, nhng khng ch r l trong khong thi gian
bao nhiu v nu khng tng c vn t c th sao. Cc gii php tng vn iu l bao gm:

Pht hnh thm vn c phn cho c ng hin hu;


Pht hnh thm vn c phn cho nh u t mi (trong v ngoi nc);
Chuyn n thnh vn c phn.

TCTD phi t mc vn t c theo quy nh ca Basel II vo cui nm 2015.


f. Lnh mnh ha qun tr
n cn t ra ni dung c cu li h thng qun tr cc TCTD gim s hu cho theo hng
ph hp vi thng l quc t.

Tng minh bch thng qua p dng c ch mi v cng b thng tin, vi c ch mi s


c xy dng sau;
Tng tnh i chng ca cc NHTM c phn v tng s lng c ng thng qua cc gii php
tng vn;
Cc tp on kinh t v tng cng ty nh nc phi thoi vn khi cc TCTD theo mt k
hoch hp l.
NHNN kin quyt x l cc trng hp vi phm gii hn v s hu c phn ti cc TCTD.
Khi cc TCTD mua li c phn, vn gp ca cc TCTD c cu li theo ch nh ca NHNN dn
ti vt gii hn v s hu, cc TCTD mua li ny c ti a 5 nm thc hin tun th.

Bng 8: L trnh thc hin n


2011-12
Ni dung H tr thanh khon
nh gi v phn
loi cc TCTD
Xy dng v trin
khai phng n ti
c cu cc TCTD
Trin khai hp nht,
sp nhp, mua li
cc TCTD
Tng VL v x l
n xu
Kt qu Kh nng chi tr ca
d kin
ton h thng v c
bn c m bo
Kim sot c tnh
hnh cc TCTD yu
km

2013

2014

2015

Sa i, b sung Q Tip tc c cu li
an ton hot ng
hot ng v qun tr
cc TCTD
Tip tc lnh mnh
ha ti chnh cc
Tip tc sp nhp,
TCTD, bao gm tng
hp nht v mua li
VL v x l n xu
theo nguyn tc t
nguyn
C cu li hot ng
v qun tr cc TCTD

Loi b nguy c
Hon thnh cn bn Hon thnh ti c
v h thng; x l v
ti c cu ti chnh
cu hot ng v
qun tr cc TCTD
cn bn cc TCTD
cc TCTD
yu km.
Cc TCTD p ng
Hon thnh cn bn
y mc vn iu
ti c cu s hu
l thc v cc t l
cc NHTMCP yu
v an ton hot ng
km

Ngun: n c cu li h thng cc TCTD giai on 2011-2015 ban hnh theo Quyt nh s 254/Q-TTg ca
Th tng CP, ngy 1/3/2012.

34

2. Phn loi cc NHTM, xc nh cc NH yu km, v mua bn, sp nhp


(Cu hi: Cc NHTMCP yu km c bn c ti c cu theo nh l trnh ca n 254 v theo tuyn b
ca cc lnh o NHNN hay vn cn yu km v tim n ri ro v vo thi im cui nm 2015?)

Trong nm 2011, bo ch ln lt a tin v cc v vic kinh doanh thua l, la o v tham nhng


ti Agribank, nh Cng ty cho thu ti chnh ALCII l 4600 t ng, Chi Nhnh Nam H Ni b mt vn
khi cho Cng ty Lifepro VN vay 2.523 t ng. Thc hin ch o ca Th tng CP, NHNN bt u
ch o vic xy dng n c cu li Agribank. Vo thng 11/2012, NHNN trnh Th tng CP n
c cu li Agribank. Ngy 15/11/2013, Thng c NHNN ban hnh Quyt nh 53/Q-NHNN ph
duyt n ti c cu Agribank giai on 2013-2015.
Nh trnh by phn trn, cng vi vic m bo thanh khon, NHNN bt tay vo ti c cu bng
vic nh gi v phn loi cc TCTD. Ngy 6/12/2011, ba NHTMCP l SCB, Tn Ngha v Nht c
hp nht. Sau s kin ny, th trng ti chnh c nhiu thng tin phng on xem cn nhng NH
yu km no na. Ngy 09/02/2012, bo ch a tin vic Th tng CP ph duyt danh sch 6 NH
yu km (khng k 3 NH c hp nht) do Thng c NHNN trnh ln buc phi ti c cu. Tuy
nhin, tn ca 6 NH ny khng c cng b.
Ngy 13/02/2012, NHNN ban hnh Ch th 01/CT-NHNN v t chc thc hin chnh sch tin t v
m bo hot ng ngn hng an ton, hiu qu trong nm 2012. Theo ch th ny, cc NHTM c
phn vo 4 nhm: nhm hot ng lnh mnh, trung bnh, di trung bnh v yu km. NHNN p ch
tiu tc tng trng tn dng, s d mua tri phiu DN v d n cho vay bng ngun vn y thc
i vi 4 nhm: nhm 1 tng trng ti a 17%, nhm 2 l 15%, nhm 3 l 8% v nhm 4 khng
c tng trng tn dng.
NHNN khng cng khai tn cc NH c phn vo cc nhm khc nhau. Tuy nhin, ngay sau khi ban
hnh Ch th 01, cc NHTM thuc nhm 1 ln lt cng b mnh thuc nhm ny trn website ca
NH. Cc NHTM cng b mnh thuc nhm 1 (hay c tng trng tn dng 17%) gm:

62

ACB
BIDV
Vietinbank
Eximbank
NH Qun i
MHB
Maritime Bank
SeABank
Sacombank
Techcombank
Vietcombank
VIB
VPBank
SHB62

SHB ban u c phn vo nhm 2, sau c cho ln nhm 1 theo Cng vn s 1232/NHNN-CSTT.

35

Agribank cng b mc d c cp hn mc tng trng tn dng 17% nhng t k hoch ch tng


trng 15% trong nm 2011.
Sau l n lt cc NHTM thuc nhm 2 hoc cng cng b trn website ca mnh hoc c lnh
o NH tr li bo ch. Cc NHTM cng b mnh thuc nhm 2 (hay c tng trng tn dng 15%)
c:

NH Bo Vit
NH ng
NH Kin Long
NH Bu in Lin Vit
MDB
NH Nam
NH Bc
NH Phng ng
PG Bank
Southern Bank
NH i

Ch c mt NH cng b thuc nhm 3 l Habubank. HDBank thng bo c tng trng tn dng


di 10% trong nm 2012. L do l HDBank vi phm trn li sut huy ng trong nm 2011. Khng
c NH no t cng b l mnh thuc nhm 4.
Ch sau khi ban hnh n c cu li cc TCTD, NHNN mi cng khai danh tnh 9 NHTMCP yu km
phi ti c cu trong t 1. Theo NHNN, y l nhng NH mt thanh khon v c ri ro mt kh
nng chi tr:

SCB
NH Tn Ngha
NH Nht
Habubank
NH Tin Phong
Navibank
Westernbank
NH i Tn
GP.Bank

Th trng lin ngn hng v chnh sch cho vay ti cp vn cho php NHNN c th pht hin cc
NHTM mt thanh khon v yu km. Cc NH thng xuyn phi vay trn th trng lin ngn hng
v gp kh khn hon tr cc khon vay ny (theo phn nn ca cc NH cho vay) tr thnh mc tiu
NHNN tin hnh thanh tra. Nh trnh by trong Hnh 22, nhiu ci tn trong danh sch 9 HN
yu km chnh l cc t chc phi vay lin NH nng n vo qu 3/2011.
Ngy 19/4/2012, NH Tin Phong t chc HC thng nin v thng qua phng n ti c cu NH.
Tp on Vng bc qu DOJI v cc c ng lin quan l nh u t mi v nm gi 20% c phn
ca TPB.

36

Ngy 7/8/2012, NHNN k v ban hnh Quyt nh s 1559/Q-NHNN chp thun sp nhp HBB
vo SHB (sau khi Habubank b buc phi ti c cu d n cho vay Vinashin).
Ging nh Tin Phong, NH i Tn c ti c cu bng s tham gia ca c ng mi. Ngy
15/1/2013, i Tn t chc HC thng nin v thng qua phng n ti c cu, trong c ng
mi mua li hn 80% vn iu l ca NH. T Thin Thanh trong lnh vc BS v XD s hu 9,7% VL
v gi vai tr i tc chin lc. NH sau c i tn thnh NHTMCP Xy dng Vit Nam (VNCB).
NH Nam Vit c NHNN cho php t ti c cu vi trng tm l ti cu trc c cu c ng. T
cui nm 2012, cc c ng ln ca NH ny lin tc thoi vn. Vo ngy 26/04/2013, ti HC ca
NH, ng Thnh Tm v cc c ng ln hin hu t nhim thnh vin HQT. Navibank chnh thc
i tn thnh NHTMCP Quc dn (NCB) vo ngy 23/1/2014.
Westernbank c ti c cu theo hng hp nht vi TCT Ti chnh CP Du kh (PVFC), cng ty con
ca Tp on Du kh Vit Nam (PVN). Ngy 13/9/2013, NHHH chp thun hp nht hai t chc ny
thnh NH mi vi tn gi l NHTMCP i chng (PVcomBank).
Ngy 18/11/2013, NHNN ban hnh Quyt nh s 2687/Q-NHNN v vic sp nhp NH i vo
HDB sau khi t c tha thun ti HC bt thng ca 2 NH ny vo ngy 25/9 v 28/9/2013.
Cng trong thi im cui nm 2013, NHNN gii thiu United Overseas Bank (UOB) ca Singapore
m phn mua ton b c phn ca GP.Bank. Tuy nhin, sau khi thm nh ti chnh trong nm
2014, UOB rt. Mt s nh u t nc ngoi khc c mi tip cn, nhng sau cng cng
khng thnh cng.
Ngy 22/12/2013, trong chng trnh Dn hi b trng tr li trn VTV1, Thng c NHNN ni:
n nay, c th khng nh rng, chng ta x l c 9 NHTM km nht trong ton h thng.
Th nhng n nm 2015, NHNN ln lt ra quyt nh mua bt buc 3 NHTMCP vi gi 0 ng.
u tin l NH Xy dng Vit Nam theo Quyt nh 250/Q-NHNN ca NHNN ngy 5/3/2015.
Vietcombank c NHNN ch nh iu hnh v ti cu trc VNCB. Ngy 7/12/2015, Bo Thanh nin
trch dn kt lun iu tra v n VNCB ca C quan Cnh st iu tra (CQCST), B Cng An: Qu
trnh iu tra xc nh, xy ra vic Danh v ng phm rt hn 18.687 t ng, ngoi trch nhim
ca T gim st cn c trch nhim ca lnh o NHNN, Ban ch o ti c cu ca VNCB, C quan
thanh tra gim st NH, NHNN chi nhnh Long An, nn cn phi c iu tra lm r.
NH i Dng b NHNN mua li vi gi 0 ng vo 6/5/2015 (Quyt nh s 663/Q-NHNN).
Vietinbank c NHNN ch nh qun tr v iu hnh i Dng. Ngy 7/7/2015, NHNN ban hnh
Quyt nh 1304/Q-NHNN mua GP.Bank vi gi 0 ng. Theo Thng c NHNN, vn t c ca
GP.Bank ti thi im ny l -9.195 t ng. Vietinbank tham gia qun tr, iu hnh GP.Bank.
Ngy 14/8/2015, NHNN thng bo NH ng b kim sot c bit sau khi cng b kt qu thanh
tra ton din NH ny: "trong giai on 2012 tr v trc, ng c nhiu vi phm php lut v
qun l ti chnh, cp tn dng v hot ng kinh doanh khc, nh hng nghim trng n tnh hnh
ti chnh v hot ng ca ng ".63
63

VNExpress, Ngn hng ng vo din kim sot c bit, ngy 14/8/2015. Ti v t a ch


http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/ngan-hang-dong-a-vao-dien-kiem-soat-dac-biet3263998.html, ngy 10/10/2015.

37

Cc thng v sp nhp NH trong nm 2015 gm c Xng Du Petrolimex (PG Bank) sp nhp vo


Vietinbank (22/5/2015); MHB sp nhp vo BIDV (25/5/2015); MDB sp nhp vo Maritime Bank
(12/8/2015); v Southern Bank vo Sacombank (1/10/2015). Cui qu 3/2011, Vit Nam c 42 NHTM
trong nc. n cui nm 2015, s lng cc NHTM Vit Nam gim xung cn 34.
Ngy 20/11/2014, NHNN ban hnh Thng t 36/2014/TT-NHNN (c hiu lc t 1/2/2015 v thay th
Thng t 13) nhm to mt khung php l thng nht v bo m an ton ( vn, gii hn cp tn
dng, gii hn gp vn, s hu cho, u t CK, kh nng chi tr). Bn cnh cc gii hn cp tn dng
nh quy nh trong Lut cc TCTD 2010 (xem Bng 5 phn u), Thng t 36 cn quy nh gii hn
cp tn dng kinh doanh c phiu mc t 5% vn iu l tr xung. TCTD khng c cp tn
dng cho khch hng kinh doanh c phiu trn c s bo m ca TCTD khc v khn gc cp
tn dng, y thc cho cng ty con, cng ty lin kt ca mnh cc cng ty ny kinh doanh c phiu
hay cho vay kinh doanh c phiu.
NHTM cng b gii hn u t vo TPCP mc di 15% ngun vn ngn hn i vi NHTMNN v
35% i vi NHTMCP. gim s hu cho gia cc NHTM, Thng t ny quy nh NHTM ch c
mua, nm gi c phiu ti a hai TCTD khc v t l mua, nm gi c phiu ca mt TCTD khc phi
t 5% tr xung.
Mt thng ip na v ti c cu c NHNN a ra trong nm 2015 l trn c s tip tc hp nht
v sp nhp, s lng cc NHTM Vit Nam s gim tip t con s 34 vo cui 2015 xung khong 1517 NH.
Cc tnh hung c th v NHTM t Phn VI tr i s lm r hn thc cht ca cc hot ng ti c
cu, nh gi vic tun th cc quy nh mi v m bo an ton v gip tr li cu hi t ra u.
Nhng trc ht, hy i qua thc trng n xu ca h thng NH t 2012 n 2015.

V. X L N XU
1. T l n xu theo bo co chnh thc
T l n xu c cc TCTD cng b trn BCTC kim ton ca mnh da trn Chun mc K ton
Vit Nam (VAS) v cc quy nh v phn loi n ca NHNN.64 Da theo s liu bo co ny, NHNN
tnh ton v cng b t l n xu ton h thng trn website ca mnh. S liu n xu ny c gi
l s liu theo bo co chnh thc hay ngn gn l s liu chnh thc.
Nh trnh by trong Phn III v Hnh 17, khng ch t l n xu chnh thc bnh qun ton h
thng, m ca a s cc NHTM tng ln trong nm 2011. N xu chnh thc tip tc gia tng
trong nm 2012. Ngy 23/4/2012, NHNN ban hnh Quyt nh 780/Q-NHNN, theo : cc khon
n c iu chnh k hn tr n, gia hn n do t chc tn dng, chi nhnh ngn hng nc ngoi
nh gi hot ng sn xut kinh doanh ca khch hng c chiu hng tch cc v c kh nng tr
n tt sau khi iu chnh k hn tr n, gia hn n c gi nguyn nhm n nh c phn loi
theo quy nh trc khi iu chnh k hn tr n, gia hn n. Nh vy, cc TCTD c quyn ty nh
trong vic phn loi n sau khi o n.

64

Quy nh 493/2005/QD0-NHNN do Thng c NHNN ban hnh ngy 22/4/2005 v phn loi n, trch lp v
s dng d phng x l ri ro tn dng trong hot ng ngn hng ca TCTD.

38

Hnh 23 cho thy nhiu NHTM bo co t l n xu tng trong nm 2012 v 14 NH c t l n xu


vt 3% vo cui k.
Ngy 23/4/2012, NHNN ban hnh Quyt nh 780/Q-NHNN, theo : cc khon n c iu
chnh k hn tr n, gia hn n do t chc tn dng, chi nhnh ngn hng nc ngoi nh gi hot
ng sn xut kinh doanh ca khch hng c chiu hng tch cc v c kh nng tr n tt sau khi
iu chnh k hn tr n, gia hn n c gi nguyn nhm n nh c phn loi theo quy
nh trc khi iu chnh k hn tr n, gia hn n. Nh vy, cc TCTD c quyn ty nh trong vic
phn loi n sau khi o n.
Hnh 23: T l n xu chnh thc ca cc NHTM, 2011-2012
9%
8%
2012
7%

2011

6%

5%
4%
3%
2%
1%
0%

Ghi ch: HBB c sp nhp vo SHB. Sau khi ri vo nhm yu km, GTB v GPB khng cng b BCTC.
Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC ca 37 NHTM nm 2012.
Hnh 24: T l n xu chnh thc ca cc NHTM, 2012-2013
9%
8%
7%

2013

2012
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0%

39

Ghi ch: NH i c sp nhp vo HDBank. NH Phng Ty c i tn thnh NH i Chng (PVCB).


Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC ca 36 NHTM nm 2013.

Nh minh ha trong Hnh 24, a s cc NH bo co t l n xu chnh thc gim trong nm 2013,


mc d vn c 12 NH bo n xu trn 3% tng d n. N xu chnh thc c bo co gim tip tc
trong nm 2014 v n cui nm ch cn 6 NH bo co t l n xu trn 3% (Hnh 25).
Hnh 25: T l n xu chnh thc ca cc NHTM, 2013-2014
8%

7%
2014
6%
2013
5%

4%

3%

2%

1%

0%

Ghi ch: Navibank c i tn thnh NH Quc dn (NCB).


Ngun: Tc gi tnh ton t BCTC ca 36 NHTM nm 2014.

Quyt nh 780 gip cc NHTM o n v sau khng phn loi n o thnh n xu. C th
thy rng nu t n xu ch dng li cc con s chnh thc nh trn th tng gi tr n xu thp ca
tng NHTM v ca ton h thng vn thp hn nhiu so vi tng vn iu l. Nu vy th h thng
NHTM VN khng ch khng b mt kh nng chi tr m cn c th t x l c n xu ca mnh v
khng cn ti s can thip ca Nh nc.
Ngy 21/01/2013, NHNN ban hnh Thng t 02/2013/TT-NHNN v phn loi ti sn c, trch, lp v
s dng d phng ri ro. Thng t c hiu lc t ngy 1/6/2013 v s thay th cho Quyt nh
493/2005/Q-NHNN. Quyt nh 780 cng s ht hiu lc.
Theo Thng t 02, vic phn loi ti sn s khng ch gii hn cho vay khch hng thun ty nh
trc y m s tnh ti c cc ti sn c khc m bn cht l cp tn dng nh cho vay th tn
dng, tr thay theo cam kt ngoi bng, tin mua v y thc mua TPDN cha nim yt, y thc cp
tn dng, v tin gi (tr tin gi thanh ton) ti TCTD khc. Mc d khng c thay i ng k v
phng php phn loi ti sn thnh 5 nhm, Thng t 02 quy nh cc TCTD phi p dng phng
php nh lng, khc vi vic t phn nhm (s dng tiu ch nh lng hay nh tnh) nh trc.
Vai tr ca Trung tm Thng tin Tn dng (CIC) c tng cng. Cc TCTD phi cung cp thng tin
phn loi nhm n gn vi khch hng cho CIC. chiu ngc li, cc TCTD phi s dng thng tin
phn loi nhm n khch hng ca CIC iu chnh li vic phn nhm n ca mnh.

40

Vic c cu n trnh b coi l n xu s khng c php. Hn th na cc khon n gia hn ln


u s c a vo nhm 3 (n di tiu chun). Theo Quyt nh 493, th n gia hn ti thi
im vn trong thi hn c th ch phi xp vo nhm 2.
Phn ng ca cc NHTM i vi Thng t 02 l thi gian ti ngy c hiu lc qu ngn v vic p
dng s lm n xu chnh thc tng vt.65 Ngy 27/5/2013, 4 ngy trc khi c hiu lc, NHNN
hon thi gian thi hnh Thng t 02 n ngy 1/6/2014.66 Ngy 18/3/2014, NHNN tip tc ban hnh
Thng t 09/2014/TT-NHNN sa i, b sung Thng t 02. Mc d khng li thm thi hn thi hnh,
nhng cc TCTD c gi nguyn nhm n c cu li thi hn tr n cho n ngy 1/4/2015.
th Hnh 26 cho thy t l n xu tng ln v lun trn 3% t gia nm 2011 cho n u
2015. Nhng th v hn l mt kiu hnh lp i lp li trong 2012-2014: t l n xu hng thng tng
dn t u nm, nhng c n thng 12 l gim mnh, nh l mun a ra mt bc tranh n xu c
nm bt xu hn.
Hnh 26: T l n xu ton h thng cc TCTD
5.0%

4.5%

4.0%

3.5%

3.0%

2.5%

T02/15

T12/14

T10/14

T08/14

T06/14

T04/14

T02/14

T12/13

T10/13

T08/13

T06/13

T04/13

T02/13

T12/12

T10/12

T08/12

T06/12

T04/12

T02/12

T12/11

T07/11

T12/10

2.0%

Ngun: NHNN cng b nh k trn website www.sbv.gov.vn.

2. T l n xu theo nh gi ca CQTTGS v t l n xu do cc t chc quc t


c tnh
Ngun thng tin th hai v n xu l s liu thanh tra, gim st t xa ca NHNN. Con s ny thng
cao gp hn hai ln s liu n xu chnh thc. V d, t l n xu theo CQTTGS cui thng 3 nm
2012 ln ti 8,6% so vi con s chnh thc 3,96%. Mc gia tng t l n xu sau thanh tra, gim st l
do vic xc nh li cc khon n ti c cu (o n, dn n) m trc y khng c coi l n xu.
Vi t l trn 8% th tng gi tr n xu gn bng tng vn iu l ca cc NHTM Vit Nam.
Trong Bo co nh gi tnh hnh khu vc ti chnh ca Vit Nam, Ngn hng Th gii v Qu Tin t
Quc t c tnh t l n xu ca h thng NH Vit Nam vo cui nm 2012 l 12%. Khng ng
65

Bo u t Chng khon, Lo ngi thi im p dng Thng t 02, ngy 21/5/2015. Truy cp ti a ch
http://tinnhanhchungkhoan.vn/tien-te/lo-ngai-thoi-diem-ap-dung-thong-tu-02-16051.html, ngy 10/10/2015.
66
Thng t 12/2013/TT-NHNN ca NHNN ngy 27/5/2013.

41

vi con s ny l l do NHNN yu cu hai t chc a phng ny khng cng b rng ri bo co


vo thi im nm 2013. n cui nm 2014, bo co ny mi c cng b.67
Ngun thng tin na v n xu l t cc t chc nh gi tn nhim vay n quc t. Moodys, trong
bo co Trin vng h thng Ngn hng Vit Nam vo thng 2/2014, c tnh t l n xu trong
h thng ngn hng Vit Nam l 15% trn tng ti sn.68 Con s ny c Moodys tnh ton cn c
vo t l n xu chnh thc 4,7%, t l n ti c cu 9,5% v c tnh 10-15% cc hng mc chng
khon, cho vay lin ngn hng v khon phi thu l c vn . Cn lu rng t l n xu theo tnh
ton ca Moodys l tnh trn tng ti sn. T l 15% trn tng ti sn l tng ng vi 25% trn
tng d n cho vay. Vi gi tr tng ti sn ca h thng ngn hng vo cui thng 11/2014 l 5,51
triu t ng, th gi tr n xu bng 827 nghn t ng, hay 39 t USD. Vy, nu tnh trng n xu
thc s mc nh cc c tnh khng chnh thc trn th c ngha l mt s lng ng k cc
ngn hng mt kh nng chi tr v mt k thut.
NHNN cng ln ting phn i c tnh n xu ca Moodys. Theo NHNN, ti thi im cui nm
2013, nu tnh ton mt cch thn trng, n xu bao gm c n xu c c cu li theo Quyt
nh 780/Q-NHNN th t l n xu cng ch khong 9%.69
Th nhng, Bo co ti K hp th 10, Quc hi kha XIII v tnh hnh kinh t - x hi 5 nm 20112015, Th tng CP cho bit t l n xu ti thi im thng 9/2012 l 17,43%. y cng l s
liu do CQTTGS cung cp. Bi cnh ca vic cng b thng tin ny l ni ln thnh tch NHNN
gim c n xu t mc cao nh vy xung di 3% bng cc n lc ti c cu.

3. X l n xu bng cc gii php da vo th trng


Gii php x l n xu trc tip l yu cu c ng hin hu hy tm kim c ng mi gp thm
vn iu l b p cho s suy gim vn CSH khi trch lp d phng ri ro n xu y . Thc t
l cc c ng trong nc u khng c tin tht gp thm vn. Nh cc tnh hung sau s cho
thy, vic tng vn iu l ca nhiu NHTM t vn gp thm ca c ng hin hu hay vn gp ca
c ng mi thc ra l vay n t cc TCTD khc. C ng nc ngoi th vn b hn ch vi gii hn
s hu c phn. Cc c ng trong nc hin hu mt mt bit rng c p lc phi tng vn, nhng
vn tm mi cch khng mt quyn kim sot. iu ny lm nn lng cc c ng mi, c bit l
c ng nc ngoi. Ngay c khi gii hn v s hu c ni lng th c ng nc ngoi ch sn
sng mua c phn vi t l ln nu h c c quyn qun tr thc s ch khng ch l gh ngi
trong HQT.
Mt s NHTM th gii php pht hnh n th cp di dng tri phiu chuyn i tng vn
cp 2. Tuy nhin, cu t nh u t i vi loi chng khon ny rt hn ch khi tim nng tng gi
c phiu ni chung v c phiu ngn hng trn th trng chng khon Vit Nam l khng nhiu.
Gii php x l n xu da vo th trng bao gm gim n, u gi quyn gim n, mua bn li n
xu qua m phn v theo gi th trng, chng khon ho v hon i n, v s dng cng ty ti c
67

World Bank & IMF, Financial Sector Assessment Program - Vietnam, thng 6/2014.
Moodys Investors Service, Vietnam Banking System Outlook, 18/2/2014.
69
Thi bo Kinh t Vit Nam, Tranh ci n xu: Ngn hng Nh nc phn pho Moodys, 21/2/2014. Truy
cp ti a ch: http://vneconomy.vn/20140221023516395P0C6/tranh-cai-no-xau-ngan-hang-nha-nuoc-phanphao-moodys.htm, ngy 25/2/2014.
68

42

cu n t nhn. Tuy nhin, nhng gii php ny l khng kh thi v th trng mua bn n t nhn
vn cn trong qu trnh phi thai. i vi cc NHTM nh nc, th vic bn n cho mt t chc t
nhn mc gi chit khu l khng th c nu nh cha c s ng ca NHNN v cn c th b
quy trch nhim lm tht thot ti sn nh nc.
Ph sn lun l mt gii php trong ti c cu kinh t v l cch ti phn b ngun lc t ch
khng cn hiu qu sang ch c hiu qu hn. Tuy nhin, vic thi hnh lut ph sn Vit Nam c
hng bo v nhiu cho con n, c bit l con n l t chc thay v ch n.
Mt kh khn na Vit Nam l dng Lut ph sn x l n xu lin quan n DNNN. Cho n
nay, cha c mt trng hp ti cu trc n ngn hng no ca DNNN m s dng n th tc ph
sn.
Cc xut v sa i cc quy nh v c ch phn quyt giao li ti sn th chp ca ta n, gii
hn cc l do c th khng ngh ca t chc vay n trong qu trnh cng ch thi hnh n, tng
cng bin php i ph vi khch n xu c hnh vi che du ti sn c a ra nhng khng
c thc hin.
Chnh v vy trn quan im ca cc TCTD, con n ph sn th kh nng thu hi li n vay cng
khng nhiu, do vy chnh cc TCTD cng hn ch s dng c ch ph sn cho cc doanh nghip
thu hi n.
Trc thc t l khng th tng vn ch s hu ngay, th gii php thay th l tng dn dn t li
nhun trong tng lai, cn trc mt th tm ct n xu mt ni khc.

4. VAMC
Mc tiu a t l n xu chnh thc v di 3% tr nn xa xi nu khng c cc gii php da vo
nh nc. Trc nhng tuyn b khng dng ngun lc nh nc x l n xu, NHNN phi tm
cch a ra mt c ch chuyn n xu ra khi bng cn i k ton trong mt khong thi gian
va c th bo co l gim c n xu trn s sch, va mua thi gian cho cc NHTM.
Ngy 18/5/2013, Chnh ph ban hnh Ngh nh 53/2013/N-CP v vic thnh lp, t chc v hot
ng ca Cng ty Qun l Ti sn ca cc TCTD Vit Nam (VAMC). Ngy 31/5/2013, Th tng CP k
Quyt nh 843/Q-TTg ph duyt n x l n xu v n thnh lp VAMC. VAMC c chnh
thnh lp vi vn iu l 500 t ng bng Quyt nh 1459/Q-NHNN ca Thng c NHNN ngy
27/6/2013.
VAMC l c quan x l tp trung n xu ca cc ngn hng. Quy m vn iu l ca VAMC thp hn
rt nhiu so vi quy m n xu ca cc TCTD. Tuy nhin, y ch l vn m cn vn thc s dng
mua li n c to ra bng cch pht hnh tri phiu c bit. Tnh cht c bit ny c th
hin ch n khng tr li v c gi tr o hn bng 0. Ngoi ra, tri phiu ny cng khng c kh
nng chuyn i trn th trng th cp. Ni khc i, tri phiu c tnh cht nh l mt phiu ghi n
ca VAMC, hay ni chnh xc hn l phiu k gi n do VAMC pht hnh ghi nhn khon n do
cc NH chuyn qua. Nh vy, thay v VAMC pht hnh tri phiu nh iu kin bnh thng v dng
tin mua n ca ngn hng th vi tri phiu c bit ny khng c bt k mt ngun lc ti
chnh thc s no c chuyn giao cho ngn hng c.

43

i vi tri phiu do VAMC pht hnh, cc ngn hng c th s dng vay ti cp vn ti NHNN
nu cn c h tr thanh khon. Nh vy ngun tin s c bm mt cch gin tip t NHNN.
iu ny khc vi trng hp VAMC trc tip pht hnh tri phiu ra th trng, qua ngun vn
s c phn b li gia cc ch th trong nn kinh t. Tuy nhin, cc TCTD cng khng h mun
dng tri phiu c bit vay ti cp vn t NHNN v s b thanh tra.
Ngy 01/10/2013, VAMC bt u mua n xu ca cc TCTD, u tin l Agribank. SCB l NHTMCP
tip theo bn n xu cho VAMC. Ngy 31/3/2015, Chnh ph ban hnh Ngh nh 34/2015/N-CP
sa i, b sung N 53/2013/N-CP v VAMC. Theo , VAMC c mua n xu theo gi th
trng. Vn iu l ca VAMC c tng ln 2.000 t ng.
Hnh 27 trnh by thng tin tnh hnh nhn n xu v pht hnh tri phiu c bit ca VAMC. Tnh
n cui thng 9/2015, hn 225 nghn t ng n xu c chuyn cho VAMC, nhng n x l
c ch gn 16 nghn t ng. Nh , t l n xu chnh thc vo 30/9/2015 ca ton h thng ch
cn 2,93%. Nu cng ngc tr li s n xu chuyn qua VAMC nhng cha x l th t l n xu
l 7,6%. n thng 11/2015, t l n xu chnh thc ton h thng gim tip xung 2,72%. NHNN
cng thng bo t u 2015 l s liu n xu ca CQTTGS v s liu n xu chnh thc thng nht
nhau.
Hnh 27: X l n xu qua VAMC, 1000 t VN

250
Tng n xu

200

N xu VAMC mua, ly tch

Tri phiu c bit, mnh gi ly tch


Gi tr c VAMC x l, thu hi

150

100
50
0
2013

2014

T9/2015

Ngun: Tnh ton t thng tin do VAMC cng b trn website http://sbvamc.com.vn/.

Tm li, m hnh VAMC chuyn mt khi lng ln n xu ra khi bng cn i k ton ca cc


NHTM. t nht l n cng l sng t hn thc trng n xu. Nhiu khon n xu c cc NHTM
chuyn cho thc ra trc khng h c bo co l n xu. Tuy nhin, hu ht s n xu ny vn
nm nguyn . Vi c ch ny, NHTM v VAMC u khng c ng c khuyn khch thu hi hay
bn n xu ngay. Nhng theo ng ch nh ca NHNN, cc NHTM c 5 nm trch lp d phng
ri ro ht cho khon n xu ny nu khng thu hi c. chnh l gii php mua thi gian x
l n xu v ph thuc vo kh nng sinh li trong hot ng kinh doanh ca NH t 2013 n 2018.
*
*

*
44

Mt phn trong tiu ca bi vit ny v NHTM Vit Nam l: cc s kin ti c cu giai on


2011-2015. Hai mc va ri trnh by hot ng ti c cu t ci nhn tng th ton h thng.
Nhng mc tip theo s i su vo cc tnh hung c th bao gm c cc NHTM c NHNN xc
nh chnh thc l yu km v mt s NHTM khc.

VI. AGRIBANK
1. Ngn hng ln nht trong h thng
Ngn hng Nng nghip v Pht trin Nng thn Vit Nam (Agribank) l NHTM c quy m ln nht
h thng cc TCTD Vit Nam v do Nh nc s hu 100% VL. Nm 1988, Ngn hng Pht trin
Nng Nghip Vit Nam c tch khi NHNN v tr thnh mt trong 4 NHTM chuyn doanh ca
Nh nc. NH, ban u tp trung cho vay trong lnh vc nng nghip, sau m rng ra cc lnh vc
khc. T u thp nin 1990 cho n gia thp nin 2000, Agribank lun chim trn di 20% tng
ti sn v 30% tng d n cho vay ca ton h thng cc TCTD. Nh minh ha trong Hnh 28, mc d
quy m tng i gim lin tc trong na cui thp nin 2000, Agribank vn l NHTM ln nht,
chim 14,4% tng d n cho vay nn kinh t vo cui nm 2015.

Nghn t VND

Hnh 28: T trng cho vay ca Agribank so vi tng d n cho vay nn kinh t
5000
4500
4000
3500
3000
2500
Cc TCTD
khc

2000
1500
1000

Agribank

500
0
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
T trng (%)

26,7

25,6

22,9

21,0

18,2

15,4

15,3

15,8

15,4

15,2

14,4

Ngun: Agribank, BCTC cc nm 2005-2015.

im mnh ca Agribank l h thng mng li chi nhnh rng khp ton quc, to cho NH mt c
s huy ng tin gi tt. Cho vay nng nghip nn Agribank cng c duy tr t l d tr bt buc
thp hn cc NHTM khc v vay ti cp vn v chit khu giy t c gi t NHNN.
Nhng im yu ca NH lun l cht lng d n cho vay thp v khng vn ch s hu.
Hnh 29 trnh by vn CSH ca Agribank t 2003 n 2008 theo Chun mc K ton Vit Nam (VAS)
v Quc t (IAS). Sau khi iu chnh cho l ly k (trch lp d phng ri ro n xu) theo IAS, th
Agribank hu nh mt ht vn CSH trong giai on 2003-2005. T nm 2006, Agribank c Nh
nc tng VL va b p cho l ly k va gip tng t l an ton vn. Trong nm 2010,

45

Agribank c b sung 10.200 t ng VL t ngn sch nh nc.70 Mc d vy, Agribank lun


l NHTM c t l an ton vn (CAR) thp ngay c theo VAS: 6,4% nm 2010; 8% nm 2011 v 9,5%
nm 2012.

Nghn t VND

Hnh 29: Vn ch s hu ca Agribank, 2003-2008


18
16
14
12

Theo Chun mc K
ton VN (VAS)

10
8

iu chnh cho l ly k
theo Chun mc K
ton Quc t (IAS)

6
4

2
0
2003

2004

2005

2006

2007

2008

Ngun: Agribank, BCTC v BCTN cc nm 2003-2008.

2. N xu ln nht trong h thng


T 2012, Agribank bt u bo co n xu cao. Nhng nguyn nhn n xu khng cn l cho vay
nng nghip vi ri ro cao nh trc y, m l do cho vay bt ng sn, thua l ti cc cng ty con,
cho vay mt vn do b khch hng la o v cn b NH tham nhng.
Trc thi im ti c cu ton b h thng vo thng 9/2011, Agribank cng b t l n xu chnh
thc ca NH l 6,67%. Ch tch HTV Agribank cho bit: S n xu ny ch yu nm ng mt b
phn tn dng bt ng sn ti hai thnh ph ln l H Ni v TP.HCM, vi nhng d n u t t
nhng nm 2008, 2009. N thuc nng nghip nng thn ch chim cha n 2%.
Theo kt qu thanh tra ca Thanh tra Chnh ph ti Agribank, tng gi tr thua l ti cc cng ty con
do NH s hu 100% l 1.782 t ng trong nm 2009, 4.393 t ng nm 2010 v 2.690 t ng nm
2011. Hai cng ty cho thu ti chnh ALC I v ALC II c nhiu vi phm nghim trng, l ln v mt
hon ton vn ch s hu. Ch ring Cng ty Cho thu Ti chnh ALCII l 4.600 t ng tnh ti
cui 2012.
CTCP Chng khon Agribank (Agriseco) l cng ty con ca Agribank. NH nm gi 74,9% VL ca CTCK
ny.71 Nm 2008, Agriseco pht hnh TPDN vi tng mnh gi 2.000 t ng, k hn 5 nm. Ton b
s tri phiu ny c Agribank nm gi. Cng ti thi im ny, Agribank72 c khon y thc t
cc mua chng khon 2.000 t ng cho Agriseco. V bn cht, hai khon n ny vi tng gi tr
4.000 t ng chnh l tn dng m Agribank cho Agriseco vay va vi phm quy nh khng c

70

Quyt nh s 482/Q-BTC ngy 5/3/2010 ca B Ti chnh v vic b sung vn iu l cho Agribank.


T l s hu 74,9% c Agribank duy tr t 2008 v n 2015 l 75,2%.
72
Qua S Qun l Vn v Kinh doanh Ngoi t.
71

46

cho vay CTCK do NH kim sot, va vi phm quy nh cho vay mt khch hng vt 15% vn t c
ca NH.73
Mt nhm vn trc trc na l hng lot chi nhnh ca Agribank b dnh vo cc v n cho vay
mt vn v la o v tham nhng, vi hai v ln nht vi quy m trn nghn t ng. Chi nhnh
Nam H Ni ca Agibank gii ngn bng h s khng cho Cng ty Lin doanh Lifepro VN (trc l
CTCP Enzo Vit), CTCP Vietmade, CTCP Lifepro VN tnh n thng 9/2012 l hn 4.000 t ng bao
gm c gc v li. Cc ti sn m bo v ti sn ca cc cng ty c nh gi hn 900 t ng.
Con s thit hi ca Agribank s l hn 3.170 t ng. Agribank Chi nhnh 6 cho vay CTCP Tp on
Bnh Pht vi 1.100 t ng d n khng thu hi c.
Mc d vay ti chit khu t NHNN (21.000 t ng trong nm 2010-2011), nhn tin gi ca Kho
bc Nh nc (20.000-30.000 t ng trong nm 2009-2011), nhng vo lc c h thng cng thng
thanh khon, Agribank cng vay ti cp vn t NHNN. D n vay ti cp vn vo cui nm 2012 l
5.252 t ng, ch thp hn so vi SCB. Sau ny, kt qu thanh tra Agribank ca Thanh tra Chnh ph
mi cho thy , Agribank trong nm 2011 thc hin nhiu giao dch gi tin v nhn tin gi i
ng cng gi tr, cng k hn quy nh v t l gii hn cp tn dng v lch trn li sut ca
NHNN: C th c 423.943 t ng tin gi, 14 t USD, 829 triu Euro vo cc TCTD khc; nhn tin
gi 52.384 t ng, 357 triu USD v 16 triu Euro.
Ngy 12/11/2011, thc hin ch o ca Th tng Chnh ph, Ngn hng Nh nc bt u ch o
vic xy dng n c cu li Agribank. Ngay thng 11/2012, NHNN trnh Th tng Chnh ph
xin kin ch o v n c cu li Agribank. Nhng phi mt nm sau , Thng c NHNN mi
ph duyt n ti c cu Agribank giai on 2013 - 2015.74 cng l thi im VAMC bt u
mua n xu. V khng c g ngc nhin khi Agribank l TCTD u tin chuyn n xu cho VAMC.

Nghn t VND

Hnh 30: N xu ca Agribank, 2012-2015


60

9%
8%

50
7%
40

6%
5%

N xu bn cho
VAMC
N xu chnh thc

30
4%
20

T l n xu chnh thc

3%
2%

10

T l n xu chnh thc
v n xu bn cho VAMC

1%
0

0%

2012

2013

T9/2015

Ngun: Agribank, BCTC v BCTN nm 2013 v cng b thng tin ca Agribank v VAMC nm 2015.

73

15% vn t c ca Agribank nm 2008 bng 2.888 t ng.


Quyt nh 53/Q-NHNN ngy 15/11/2013 ca Thng c NHNN v vic ph duyt n ti c cu
Agribank giai on 2013 - 2015.
74

47

T l n xu chnh thc ca Agribank ln ti 7,4% nm 2012 v gim xung cn 5,9% nm 2013.75


Trong vng 2 nm cho n ngy 31/10/2015, Agribank chuyn 39.885 t ng n xu cho VAMC.
T l n xu chnh thc ca NH gim xung cn 2,41% vo thi im , ri gim tip xung 2,01%
vo cui nm 2015. Nhng nu cng tr li s n xu bn cho VAMC, th t l n xu ca Agribank s
l 8,6% (Hnh 30). Tng s n xu 56,6 nghn t ng (2,6 t USD) ny vn nm , v cao hn 40
nghn t ng vn ch s hu cui nm 2015 ca Agribank. Nh rng Thanh tra CP vo thng 2/2014
ni rng t l n xu ca Agribank l 12,71%, v nu loi tr cc khon n c c cu theo ch
o ca Th tng CP th t l n xu l 12,21%.
Theo BCTC 2013 ca Agribank, NH c li phi thu ly tch l 11.936 t ng mt gi tr rt cao,
nhng thp hn so vi SCB v Southern Bank (xem nhng tnh hung phn sau) v gim mt
cht so vi nm 2012. Bng 9 trnh by thu nhp v ngn lu t hot ng kinh doanh ca Agribank
t nm 2009 n 2013.
Bng 9: Thu nhp v ngn lu ca Agribank nm 2009-2013 (t VND)
2009

2010

2011

2012

2013

Thu nhp t li cho vay

42.796,7

55.827,0

77.222,9

46.202,1

58.977,0

Chi ph li tin gi, tin vay

30.809,4

38.265,2

50.495,6

29.142,8

38.315,8

Thu nhp li rng

11.987,2

17.561,8

26.727,3

17.059,3

20.661,1

Li nhun trc thu

-1.137,4

2.217,7

3.513,9

1.626,1

2.456,8

ROA

-0,4%

0,3%

0,4%

0,2%

0,3%

ROE

-12,7%

6,1%

7,4%

2,9%

4,6%

Thu nhp t li cho vay

42.858,8

55.106,2

74.945,4

45.169,5

59.536,7

Chi ph li tin gi, tin vay

29.536,9

38.036,0

49.868,0

28.961,7

35.295,7

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh

11.269,8

11.597,3

13.135,2

9.157,0

13.947,8

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngun: BCTC v BCTN ca Agribank cc nm 2010-2013.

Sau b l vo nm 2009, li nhun k ton ca Agribank c ci thin vo cc nm sau . n


cui nm 2013, Agribank vn cn khon l ly k t nhng nm trc l 2.304 t ng. Mt im
tch cc v hot ng kinh doanh l ngn lu thc t li cho vay gn tng ng vi thu nhp k
ton t li vay. Li phi thu pht sinh 2.378 t ng trong nm 2011, nhng c gi tr khng ng k
trong nm 2012-2013.
Mc d khng cng b BCTC nm 2014 v 2015, Agribank thng bo li nhun trc thu trong hai
nm ny ln lt l 3.222 v 3.7000 t ng. Nh rng Agribank cng khai BCTC nm 2013 nh
mt thng ip v tnh hnh ti chnh ci thin. Vic NH trong hai nm gn y li khng cng b
BCTC cho thy li c vn g bt n v/hay cc s liu ti chnh vn cn phi iu chnh theo
hng xu i.
Chc chn rng Agribank vn phi tip tc ti c cu cho d n c cu li Agribank ph duyt
ch n nm 2015. Khon n xu khng l c trn bng cn i k ton v chuyn cho VAMC, cho
d c thu hi/x l c mt phn vn buc Nh nc phi tng VL tng vn CSH cho Agribank.
Agribank s tip tc l NHTM do Nh nc s hu 100% v cha th c phn ha. Nhng v n lin
75

Cn t l n qu hn trong 2 nm ny ln lt l 22,2% v 16,4%.

48

quan n Agribank cho thy trong s 4 NHTMNN, h thng qun tr v kim sot ca Agribank c
trc trc ln. Ti cu trc ti chnh phi i km vi ti cu trc qun tr, v phi lm tht.

VII. SCB, TN NGHA v NHT


Vo sng ngy 6 thng 12 nm 2011, Ngn hng Nh nc Vit Nam (NHNN), trong bui giao ban
bo ch trung ng do B Thng tin Truyn Thng t chc, chnh thc cng b tin trnh thc
hin hp nht ba NHTM l SCB, Tn Ngha v Nht. Thng tin chnh thc t ba ngn hng ny l
tin hnh hp nht pht huy th mnh ca nhau, h tr cho nhau, ng thi tit gim chi ph
vn hnh, t to ra mt ngn hng mi vng mnh hn v tng kh nng tip cn th trng.76
Tuy nhin, Thng c NHNN Nguyn Vn Bnh trong bui giao ban bo ch pht biu: ba ngn
hng ni trn trong thi gian qua c s lm dng vn ngn hn cho vay trung di hn nn gp
kh khn v thanh khon. Cho n khi ngun vn ngn hn khng cn di do, ba ngn hng ny
mt kh nng thanh ton tm thi.77

1. Cu trc s hu v u t
C ba ngn hng ny u do mt nhm nh u t v cng ty lin kt nm quyn kim sot, mc d
t c ai chnh thc xut hin l c ng ln s hu trn 5% tng gi tr c phn. Hnh 31 trnh by
mt phn bc tranh s hu, cho vay v u t cho gia ba NH v nhm cc cng ty lin quan.
Hnh 31: Cu trc s hu, cho vay v u t gia SCB, Tn Ngha, Nht
Trng M Lan
S hu
S hu

Cng ty CPT ti chnh


Vit Vnh Ph

Cng ty TNHH
Vn Thnh Pht

S hu
u t tri phiu

S hu

y thc u t

Cng ty CPT
Vn Thnh Pht
S hu

Cng ty CPT
An ng

Mua
CP

Cng ty Qun l Qu
TCK Thi Dng

Mua CP
Lin kt

Phm Vn Hng

Mua CP

Cng ty CPT
i Trng Sn

ng Th Xun Hng

Nguyn Ch tch
HQT & TG

Phan V Dn

Nguyn TG

Trm Thch Tn

Ch tch
HQT
TV HQT
TV HQT

Cho vay

Ngn hng TMCP


Si Gn
(SCB)

Cng ty CPT
Qung Trng Thi i
S hu

Cng ty TNHH
Tn Thun Nam

D n
Times Square

D n
Royal Garden

Ngn hng TMCP


Vit Nam Tn Ngha
(TNB)

V/Chng
Nguyn Ch tch
HQT

D n
Saigon Peninsula
Lin kt

S hu
TV HQT

Cho vay

Nguyn TG

Nguyn Th Thu Sng

Ch tch
HQT

Ngn hng TMCP


Nht
(FCB)

Gp vn u t

Ngun: Tng hp t BCTC, BCTN, BCB v thng co bo ch ca cc ngn hng v doanh nghip lin quan ti
thi im 30/9/2011.

76

VN Economy, Ba ngn hng hp nht l t nguyn, ngy 6/12/2011. Truy cp ti a ch


http://vneconomy.vn/20111206101234647P0C6/ba-ngan-hang-hop-nhat-la-t,u-nguyen.htm, ngy 11/4/2012.
77
Nh trn.

49

Vo nm 2006, Cng ty TNHH u t Ti chnh Vit Vnh Ph78 bt u tham gia gp vn vo SCB. S
hu v nm quyn kim sot Vit Vnh Ph l b Trng M Lan, ngi thnh lp v l ch tch hi
ng thnh vin Cng ty TNHH Vn Thnh Pht. Sau mt thi gian hot ng trong lnh vc thng
mi, khch sn v nh hng, Vn Thnh Pht chuyn hng sang BS. Nhng d n ln m Vn
Thnh Pht u t v hin ang kinh doanh trn a bn TP.HCM gm c Trung tm thng mi
Thun Kiu, Khch sn Thng mi An ng - Windsor Plaza v Cao c cn h dch v cao cp
Sherwood Residence. Vn Thnh Pht cng tin hnh thnh lp cc cng ty con nh CTCP u t Vn
Thnh Pht v CTCP u t An ng.79 Nhm cng ty lin kt80 u t BS ca Vn Thnh Pht cn c
CTCP u t Qung Trng Thi i81 v CTCP u t i Trng Sn. Theo trang web chnh thc
ca Vn Thnh Pht, VL ca cng ty l 12.800 t ng.82
n cui nm 2007, Vit Vnh Ph s hu 28,5% vn c phn ca SCB. ng Phan V Dn, nguyn TG
Vit Vnh Ph l thnh vin HQT SCB, i din cho phn vn ca Vit Vnh Ph. Ba thnh vin cn
li trong HQT l Ch tch L Quang Nhng, ngi ca TP.HCM a sang t Vissan; TG Phm Anh
Dng v PTG thng trc Nguyn Th Linh, trc y u lm cho BIDV. C cu HQT ny c
duy tr cho n cui qu 1/2010 khi ba ngi trn cng thi gi chc v. HQT sau v c duy
tr cho n trc thi im hp nht vn gm bn thnh vin, nhng ba thnh vin l nhng ngi
c quan h vi Vit Vnh Ph v Vn Thnh Pht. Ngoi ng Phan V Dn tip tc l thnh vin HQT,
ch tch l b ng Th Xun Hng, cng nguyn l ch tch HQT ca Vit Vnh Ph, v ng Trm
Thch Tn nguyn l TG i Trng Sn (ng Tn tng nm gi nhiu chc v khc nhau ti Vn
Thnh Pht v cc cng ty con).83
B Trng M Lan v nhm u t ca mnh bt u mua c phn ca Tn Ngha t nm 2009. Trc
, NH Tn Vit sau khi thuc s kim sot ca Tp on Thi Bnh Dng c i tn thnh
NHTMCP Thi Bnh Dng, ri sau khi bn li vo nm 2009, c i tn ln na thnh NHTMCP
Vit Nam Tn Ngha. n nm 2009, HQT ca Tn Ngha gm V Vn Thnh (ch tch, nguyn PTG
MHB), H Th Yn (ph ch tch, trc y cng tc ti Vietinbank), L Anh Ti (TG) v Phm Vn
Hng. C ng ln nht ca Tn Ngha l ng Phm Vn Hng vi t l c phn s hu 13,3% (ti thi
im 31/5/2009). ng Phm Vn Hng l chng ca b ng Th Xun Hng, ch tch HQT SCB.
Nhng t tng vn trong nm 2009-2011 cng lm thay i ln c cu s hu ca Nht,
ngoi tr vic ba cng ty c vn u trc tip nc ngoi ca i Loan vn l cc c ng t chc
ln (s hu 24,4% vo thi im cui nm 2010). u tin l vic tham gia gp vn ca ng Trm B,
c ng ln nm quyn kim sot Southern Bank. Sau khi nm quyn kim sot Nht, lnh o
qun l ca Southern Bank c chuyn sang tham gia HQT v ban iu hnh ca Nht. C th,
ng Ung Vn Ngc n lm ch tch HQT Nht (2009-2010), ngi trc l TG ca
Southern Bank.84 Cc thnh vin khc ca HQT Nht c inh Vn Thnh (nguyn PTG Nht
v trc y cng tc cho Southern Bank), Nguyn Th L An (PTG Nht v cng tng cng tc
78

By gi l CTCP u t Ti chnh Vit Vnh Ph.


Cng ty con ca mt DN l cng ty m DN nm quyn s hu trn 50%.
80
Cng ty lin kt ca mt DN l cng ty m doanh nghip nm quyn s hu t 20% n 50%.
81
Ch tch HQT ca i Trng Sn l ng Chu Lp C, quc tch Hng Kng, chng ca b Trng M Lan.
82
Trang web chnh thc ca Vn Thnh Pht,
http://www.vtpinvestment.com/index.php/vi/gioi-thieu/tong-quan; truy cp ngy 27/3/2012.
83
Thnh vin th t l ng L Khnh Hin, nguyn ph tng gim c SCB.
84
Trc , ng Nguyn Minh Tun lm ch tch HQT Nht t 2008-09. (ng Tun nguyn l tng gim
c Nht t 2003 n 2007).
79

50

cho Southern Bank), Dip Tn Dng (thnh vin HQT Nht t thng 4/2010 v trc l thnh
vin HQT ca Southern Bank), v Nguyn Vn Trinh (thnh vin HQT c lp, ch tch HQT Cng
ty Vng bc qu Phng Nam). Nhm u t ca b Lan bt u mua Nht t nm 2010 v
n gia nm 2011 th nm quyn kim sot ngn hng.85 Sau ln thay i thnh vin HQT vo
thng 4/2011, b Nguyn Th Thu Sng tr thnh ch tch HQT ca Nht. B Sng tng lm
tr l ban TG ca CTCP u t Vn Thnh Pht, PTG ri TG Cng ty i Trng Sn.86
ng sau thc t mt ch nm quyn s hu SCB, Tn Ngha v Nht l vic c ba ngn hng ny
u ti tr ti chnh cho nhiu hot ng u t khc nhau ca cc DN do cng ch kim sot. Mt
v d d thy v vic ngn hng cho vay d n BS do chnh ch ngn hng u t l hai d n thuc
vo loi ln nht ti TP.HCM: Times Square v Saigon Peninsula. Times Square hay Qung trng
Thi i l d n gm hai ta thp i 45 tng vi tng din tch xy dng 90.000 m2 nm gia
ng Nguyn Hu v ng Khi Qun 1, TP.HCM. Ch u t d n l CTCP u t Qung
Trng Thi i. Saigon Peninsula hay Bn o Si Gn l d n khu th bao gm bit th v cn
h cao cp, vn phng, khch sn, trung tm mua sm v bn tu khch du lch quc t vi tng din
tch xy dng 1.177.881 m2 ti Phng Ph Thun, Qun 7. Ch u t ca d n l Cng ty CPT
i Trng Sn. Ti l cng b gii thiu cc d n BS c o TP.HCM, Hip hi Bt ng sn
TP.HCM (HOREA) cho bit SCB, Tn Ngha v Nht u l cc NH ti tr chnh cho hai d n BS
ny.87
Trng hp th hai v vn ngn hng ti tr cho doanh nghip ca cng mt c ng ln l vic
Tn Ngha mua TPDN ca Vn Thnh Pht. Ngy 11/9/2010, CTCP u t Vn Thnh Pht pht hnh
TPDN vi tng gi tr 6.000 t ng.88 Tn Ngha nm gi ton b gi tr 6.000 t ng tri phiu ca
Vn Thnh Pht, trong khi vn ch s hu ca Ngn hng lc ch l 3.902 t ng.89 V l TPDN ,
nn ti sn ny ca ngn hng c xp vo mc chng khon u t gi n ngy o hn v c
xem l khc vi d n tn dng.90 n qu III/2011, Tn Ngha cn gi 2.200 t ng tri phiu Vn
Thnh Pht, bng 54,8% vn ch s hu ca NH.91
Trng hp th ba l NH u t v gp vn vo c ng ca chnh NH thng qua hot ng y thc
u t. Trong nm 2011, Tn Ngha y thc cho CTCP Qun l Qu u t Chng khon Thi
Dng 8.000 t ng v ton b khon tin ny c u t vo c phiu ca ba cng ty l CTCP
u t Vn Thnh Pht 1.518 t ng, An ng 2.730 t ng v i Trng Sn 3.752 t ng.92
Nh cp, nhm cc CTCP Vn Thnh Pht, An ng v i Trng Sn u c c ng ln l
Cng ty TNHH Vn Thnh Pht do b Lan sng lp.
85

Nhm u t ca ng Trm B bn li c phn Nht cho nhm u t ca b Trng M Lan.


Ngoi b Sng, thnh vin mi na l ng Trn Thun Ha (Cng ty TNHH u t Minh Ha Ph).
87
D n th ba c gii thiu v cng c ti tr bi ba ngn hng l Royal Garden do Cng ty TNHH Tn
Thun Nam u t ti Phng Tn Hng, Qun 7.
88
Vn du t ban u cho d n Times Square c c tnh mc 6.000 t ng.
89
Cn c vo thuyt minh bo co ti chnh nm 2010 ca Tn Ngha, Ngn hng u t v gi cho n khi
o hn 6 triu tri phiu mnh gi 1 triu ng, k hn 5 nm, li sut coupon 16,2%/nm, o hn
11/9/2015 do Cng ty CPT Vn Thnh Pht pht hnh.
90
Thng t 13/2010/TT-NHNN, ngy 20/05/2010 v Lut cc TCTD nm 2010 quy nh tng d n cho vay ca
t chc tn dng i vi mt khch hng khng c vt qu 15% vn t c ca t chc tn dng.
91
Bo co ti chnh qu III nm 2011 ca Tn Ngha (phn thuyt minh).
92
Bo co ti chnh nm 2011 ca Cng ty Qun l Qu u t Chng Khon Thi Dng. Theo thuyt minh
BCTC ny, hng mc phi thu t hot ng qun l qu bao gm ba khon phi thu cho NHTMCP Tn Ngha do
u t vo c phiu ca Vn Thnh Pht, An ng v i Trng Sn.
86

51

2. Tnh hnh ti chnh theo bo co chnh thc v thc t


Trc thi im hp nht, c ba NH u bo co vn v vn c li nhun dng t hot ng
kinh doanh. SCB cng s t l CAR ca mnh vo cui nm 2010 l 10,32%. Con s ny ca Nht
ln n 43,54%. T l cho vay BS & XD vo cui nm 2010 ca 3 NH l 28,1% (SCB), 74,1% (Tn
Ngha) v 12,9% ( Nht). Tn Ngha cng b n xu mc rt thp: 0,83% cui 2010 v 1,7% cui
qu 3/2011. Nht cng tng t vi t l 1,1% v 1,7% n xu vo cui 2010 v cui qu 3/2011.
Ch c SCB l bo co t l n xu chnh thc 11,4% vo cui nm 2010, mc cao nht trong s tt c
cc NHTM Vit Nam vo thi im .
Trong 9 thng u nm 2011, tng ti sn ca SCB tng t 60 ln 78 nghn t ng mt tc tng
gn 30%. ti tr mc tng ny pha ngun vn, SCB huy ng thm 5,8 nghn t t tin gi v
vay thm 8,2 nghn t ng t cc TCTD khc. Nhng pha ti sn, ch 8,6 nghn t c cho vay
thm, trong khi cc khon phi thu tng ln 10,5 nghn t ng. Ti Tn Ngha, huy ng tin gi cng
tng thm 9,5 nghn t trong 9 thng/2011, nhng cho vay khch hng gim i 1,6 nghn t, v ti
sn khc tng ln 14,5 nghn t ng. i vi Nht, tng ti sn trong cng giai on tng t
12,2 nghn t ln 17,1 nghn t ng (40,7%). Cho vay khch hng ca NH ny ch tng ln 282 t
ng hay 9,6%, cn ti sn khc tng ln 4,4 nghn t ng hay 88,3%. Kt qu l gi tr khon mc
ti sn c khc lun chim t trng rt ln trong tng ti sn c ca ba ngn hng. Ti Tn Ngha, t
trng ti sn c khc chim hn 41% tng ti sn c ca ngn hng ny vo thi im cui thng
9/2011. Trong khi , ti hai NH SCB v Nht th t trng ny c phn thp hn so vi Tn Ngha
nhng cng ln n trn di 25%.
Ti i hi C ng (HC) 2012 t chc vo thng 4/2013, TG SCB mi bo co rng vo cui nm
2011, SCB b mt thanh khon vi cc khon vay lin ngn hng khng chi tr c; cc t l an ton
hot ng nh CAR, t l thanh ton trong vng 7 ngy k tip, t l ngun vn ngn hn cho vay
trung, di hn u khng t mc quy nh; t l n xu ca c 3 NH l 7,25% v t l n qu hn l
12,8%; u t vo TPDN n ngy o hn khng thu hi c n gc v li; cc khon t cc u
t chng khon kh c kh nng thu hi; ti sn m bo (BS v c phiu ca chnh doanh nghip
vay n) c gi tr thp.93 Thng tin cng b cn cho thy tng gi tr m trng thi vng ca 3 NH l
311.018 lng vng vo cui nm 2011. Theo NHNN, trong nm 2011 SCB bn ht lng vng
huy ng c tin ng gii quyt thanh khon, dn ti m trng thi ln v vng.94

3. Hp nht
n hp nht SCB, Tn Ngha v Nht c son tho trong thng 12/2011. Phng n hp
nht theo n ny l ba NH s hp thnh mt NH mi vi tn gi l Ngn hng Thng mi C
phn Si Gn (SCB) v chm dt hot ng ca cc NH c. NH sau hp nht s tip nhn v thc thi
cc quyn ca ch s hu i vi ton b ti sn v chu trch nhim v tt c cc khon n ca ba
NH b hp nht. BCTC 9 thng u nm 2011 kim ton ca tng NH s l c s cho vic hp nht
cc s liu k ton v chuyn giao ti sn (Bng 10). Gi tr s sch ca ba NH b hp nht s c
chuyn giao cho NH mi vo ngy hp nht v vn iu l ca NH mi s bng tng vn iu l ca
ba NH b hp nht.
93

TG NHTMCP Si Gn, Bo co tng kt tnh hnh hot ng nm 2012 v nh hng hot ng nm


2013, ngy 29/3/2013.
94
PG Chi nhnh TP.HCM ca NHNN Nguyn Hong Minh tr li phng vn bo ch ngy 4/6/2013.

52

Bng 10: Bng cn i k ton ba ngn hng ti thi im 30/9/2011 (t VND)


SCB

Tn Ngha

Nht

SCB hp nht

1.115,5

3.502,4

289,0

4.906,9

447,9

650,0

343,7

1.441,6

Tin gi ti v cho vay cc TCTD khc

5.188,1

3.270,8

2.192,3

10.651,2

Chng khon kinh doanh v u t

7.905,8

2.621,4

1.322,9

11.850,1

386,7

47,5

434,2

Cho vay khch hng

42.171,3

24.677,0

3.256,0

70.104,3

D phng ri ro cho vay khch hng

-1.504,5

-323,3

-26,5

-1.854,3

519,5

25,2

3,4

548,1

Ti sn
Tin mt, vng v qu
Tin gi ti NHNN

Cng c phi sinh v ti sn ti chnh khc

Gp vn, u t di hn
Ti sn c nh

1.427,3

298,2

332,0

2.057,4

Ti sn c khc

19.924,2

24.217,8

9.344,4

53.486,4

Cng ti sn

77.581,6

58.939,4

17.104,9

153.625,9

2.156,8

39,5

2.196,3

Tin gi v vay cc TCTD khc

17.734,7

10.151,7

4.859,0

32.745,5

Tin gi ca khch hng

40.901,2

35.029,5

8.550,7

84.481,4

N v vn ch s hu
N Chnh ph v NHNN

Vn ti tr v y thc u t

10,2

10,2

10.372,0

8.145,8

248,4

18.766,2

Ti sn n khc

1.819,3

1.592,3

213,0

3.624,6

Vn ch s hu

4.587,4

4.020,1

3.194,3

11.801,8

4.184,8

3.399,0

3.000,0

10.583,8

77.581,6

58.939,4

17.104,9

153.625,9

Pht hnh giy t c gi

trong , vn iu l
Cng ngun vn

Ngun: BCTC qu 3/2011 ca SCB, Tn Ngha, Nht v n hp nht 3 NH.

T l hon i c phiu ph thng ca ba NH b hp nht thnh c phiu ca NH mi l 1:1 (mi c


phn ph thng ca mt NH b hp nht s c hon i thnh mt c phn ca NH mi theo
nguyn tc ngang bng mnh gi v khng p dng chuyn i thnh tin). Vy, SCB mi c 10.584
t ng vn iu l vi 39,5% s c phn c chuyn i t SCB c, 32,1% t Tn Ngha v 28,3% t
Nht. Trong khi vic hp nht c da trn t l hon i c phiu 1:1, c phiu ca ba NH hp
nht li c giao dch vi gi khc nhau trn sn OTC. Gi c phiu SCB c mc 4.900/CP vo ngay
trc thi im cng b thng tin hp nht. C phiu ca Tn Ngha v Nht th hu nh khng
c giao dch trc thi im hp nht. Trong nhng thng u nm 2011, Tn Ngha c cho bn
vi gi 7.700 ng/CP v Nht vi gi 9.300 ng/CP.
Ngy 6/12/2011, NHNN chp thun ch trng hp nht SCB, Tn Ngha v Nht theo Cng vn
9326/NHNN-TTGSNH ca Thng c NHNN. Cng trong ngy ny, BIDV k tha thun hp tc
chin lc ton din vi ba NH. Trc , Th tng CP ch o BIDV tham gia vo qu trnh hp
nht ba NH theo phng n c Th tng Chnh ph ph duyt. BIDV cng b vi bo ch
rng NH ny cho ba NH b hp nht vay tng cng 2.400 t ng. Khi tham gia vo qu trnh hp
nht, BIDV s i din cho phn vn nh nc cho ba NH vay.

4. Hu hp nht, 2012
T u thng 10 n cui nm 2011, 25.848 t ng tin gi ca khch hng c rt ra khi 3
NH b hp nht. NHNN phi cho vay ti cp vn v cho vay c bit ln ti gn 16.000 t ng
m bo thanh khon cho SCB hp nht. Tnh ti thi im 31/12/2011, n vay ti cp vn t NHNN
53

ca SCB sau hp nht l 18.134 t ng, gp 1,6 ln vn ch s hu ca NH. SCB hp nht lc


cng vay rng t BIDV v cc TCTD khc trn th trng 2 l 26.651 t ng, bng 34,2% vn huy
ng trn th trng 1.
Mt nm sau hp nht, theo lnh o NH bo co th ti c cu ti chnh trong nm 2012 gip
SCB:

Ci thin c thanh khon. Huy ng tin gi gia tng v SCB tr li NHNN mt phn
ng k vay ti cp vn v tr li mt phn cc khon vay lin ngn hng. NH cng mua vng
gim m trng thi;
X l cc khon n qu hn thng qua thu hi n, cn tr n vay bng ti sn bo m, c
cu li n bng cch iu chnh k hn; v
Ti c cu cc hp ng mua li chng khon (repo), cm c vng, t cc mi gii chng
khon, v cn tr n vay.

Bng 11: Bng cn i k ton SCB 2011-Q3/2015 (t VND)


31/12/2011 31/12/2012 31/12/2013 31/12/2014

30/9/2015

Ti sn
Tin mt, vng v qu
Tin gi ti NHNN

2.027,9

4.334,9

1.701,4

1.403,2

1.837,7

294,7

3.198,8

1.866,7

5.210,5

4.587,8

7.248,2

1.832,7

9.314,6

11.146,3

15.222,8

13.917,3

11.315,0

25.055,5

43.906,7

56.564,8

828,4

97,2

6,1

0,0

0,0

Cho vay khch hng

66.070,1

88.154,9

89.003,7

134.005,4

153.714,8

D phng ri ro cho vay khch hng

-1.651,2

-989,3

-654,1

-728,2

-1.138,3

541,9

71,6

71,3

147,0

1.062,1

Tin gi ti v cho vay cc TCTD khc


Chng khon kinh doanh v u t
Cng c phi sinh v ti sn ti chnh khc

Gp vn, u t di hn
Ti sn c nh

2.196,9

2.589,9

2.965,3

3.172,1

3.105,8

Ti sn c khc

53.339,9

38.599,9

51.688,1

43.959,1

51.330,6

144.814,1

149.205,6

181.018,6

242.222,1

286.900,0

N Chnh ph v NHNN

18.133,9

9.772,3

0,0

1.212,4

3.549,6

Tin gi v vay cc TCTD khc

33.899,2 18.250,965

Tin gi ca khch hng

58.633,4

Cng ti sn
N v vn ch s hu

Vn ti tr v y thc u t

18.419,4

25.917,2

24.133,0

79.192,9

147.098,1

198.505,1

237.939,9

10,2

6,7

3,3

133,0

88,4

19.331,3

11.949,3

0,0

0,0

0.0

Ti sn n khc

3.471,7

18.663,3

2.385,3

3.269,0

5.960,3

Vn ch s hu

11.334,5

11.370,1

13.112,6

13.185,3

15.228,8

10.583,8

10.583,8

12.294,8

12.294,8

14.294,8

144.814,1

149.205,6

181.018,6

242.222,1

286.900,0

Pht hnh giy t c gi

trong , vn iu l
Cng ngun vn

Ngun: BCTC ca SCB cc nm 2012-2014 v qu 3/2015.

Bng 11 cho thy SCB trong nm 2012 huy ng tin gi v pht hnh giy t c gi (huy ng
trn th trng 1) ln thm c 13.178 t ng (tng 16,9%). T , SCB cng hon tr NHNN
9.478 t ng n gc vay ti cp vn v 1.377 t ng tin li (d n vay ti cp gim 46,1% so vi
u nm). Vay rng lin ngn hng cng gim i 10.233 t ng (-38,4%). Tuy vy, SCB vn phi xin

54

NHNN gia hn khon d n vay ti cp vn cn li m l ra phi tr ht vo cui nm 2012.95 Trong


s d tin gi v vay cc TCTD khc, 4.373 t ng n hn nhng cha thanh ton vo cui nm
2012. SCB trnh by l m phn gia hn v gim li sut vi cc TCTD v cc khon vay lin ngn
hng qu hn.
Trong nm 2012, SCB cng mua vo 63.987 lng vng gim trng thi m vng. Gi tr m
trng thi vng vo cui nm 2012 l 247.031 lng (9,5 tn). Theo BCTC kim ton nm 2012,
vng gi h khch hng ca SCB c gi tr 15.272 t ng. y thc cht l huy ng tin gi bng
vng ca SCB. Li sut huy ng vng nm trong khong 3,95-5,10%/nm.96 S d vng gi h c
ghi vo hng mc n khc trong bng cn i k ton.
Cn c vo Q 780/Q-NHNN ca NHNN ngy 23/4/2012 v cho php o n, SCB c cu
30.945,4 t ng n ca 263 khch hng trong nm 2012.97 Sau vic o n v gi nguyn nhm n
ny, t l n qu hn ca SCB gim t 12,8% u nm xung 8,8% cui nm 2012 v t l n xu hu
nh khng i mc 7,2%. Nu 30.945,4 t ng n c xp ng l n qu hn (nhm 2-5), th
so vi tng d n cho vay 88.154,9 t ng, t l n qu hn ca SCB vo cui nm 2012 phi l
43,9%.
Bng 12: Ti c cu cc hng mc ti sn c khc ca SCB nm 2012 (t VND)
31/12/2011 31/12/2012 Tng/gim
Cc khon phi thu
H mua li
chng khon
Cm c vng ti
cc TCTD khc
Tm ng mua
vng k hn
t cc mi gii
chng khon

43.492,3

10.167,3

6.278,0

4.807,1

Chuyn mt phn H repo thnh cho vay mi;


-1.470,9 H repo cn li c gia hn n T6/2013.

10.410,9

2.263,3

Cm c vng lin quan tin gi v vay TCTD


-8.147,6 khc. H cm c cn li c gia hn.

6.059,7

513,2

17.976,0

0,0

0,0

724,3

2.767,7

1.859,4

9.466,7

17.027,5

550,2

11.482,5

10.932,3

0,0

10.828,8

10.828,8 Nhn ti sn bo m cn tr n.

550,2

653,7

Li phi thu t
H t cc CK
Khc
Li v ph phi thu
Ti sn c khc
TS cn tr n vay
Khc
D phng ri ro
Tng cng

Thuyt minh

-33.325,1

ng trc cho DN Kim Huy. 5.546 t ng thnh


-5.546,6 cho vay mi; H cn li c gia hn.
Tin t cc mua CK ti cc cng ty QL qu
-17.976,0 c chuyn thnh cho vay mi.
Li phi thu cn li, sau khi chuyn mt phn
724,3 li d thu thnh cho vay mi.
-908,2
Li phi thu t cho vay. SCB "tin tng" s c
7.560,7 thanh ton theo lch tha thun.

103,6

-169,4

-77,3

92,0

53.339,9

38.599,9

-14.740,0

Ngun: BCTC SCB nm 2012.

95

Cc khon vay ti cp vn c k hn 6 thng v c m bo bng BS theo cc h s tn dng. Ti sn


m bo c nh gi l 36.777 t ng. Mc d qu hn, NHNN ng gia hn qua Cng vn 35/NHNNTTGSNH.m ngy 21/1/2013 v cc khon vay ny khng phi chu li sut qu hn.
96
NHNN ban hnh Thng t 11/2011/TT-NHNN ngy 29/4/2011 (sa i b sung ti Thng t 12/2012/TTNHNN ngy 27/4/2012) v vic chm dt tr li gi h vng cho khch hng. SCB chm dt tr li t
thng 5/2012.
97
TG SCB, Bo co tng kt tnh hnh hot ng nm 2012 v nh hng hot ng nm 2013, ngy
29/3/2013.

55

Theo nh Bng 12, vic gim gi tr ti sn c khc thng qua ti c cu hp ng mua li CK, tm
ng mua vng k hn v t cc mi gii CK c thc hin ch yu bng cch chuyn cc khon
ny thnh cc khon cho vay mi, ch khng phi l thc s tt ton, thanh l hay thu hi gi tr. Kt
qu l d n cho vay mi tng ln gn 25.000 t ng sau cc hot ng c cu ny. Mt im
ng ch l cc hot ng ny ch c thc hin vo cui nm 2012 v u nm 2013 sau khi
NHNN c vn bn chp thun bng cc Cng vn 950/NHNN-TTGSNH.m ngy 26/12/2012 v
35/NHNN-TTGSNH.m ngy 21/1/2013 t C quan Thanh tra v Gim st Ngn hng. D n cho vay
tng (33,4%), nhng ti sn c khc gim (-27,6%) nn tng gi tr ti sn ca NH ch tng 3,0% trong
nm 2012.
Li phi thu cng tng mnh (ln 7.561 t ng) do li tch t ti cc khon vay c thi hn tr li
hng nm v trn mt nm vo cui thi hn ca hp ng tn dng. T chc kim ton lu
rng SCB c mt s khon phi thu qu hn nhng cha thu hi c gy ra kh khn v thanh
khon v hot ng kinh doanh ca Ngn hng.98 Vic x l n qu hn bng cch dng ti sn bo
m cn tr n vay lm cho cng bn ti sn c, d n cho vay gim cn ti sn c khc tng
ln 10.829 t ng. Hot ng ti c cu ny cng c thc hin nhanh chng trong thng cui
cng ca nm khi NHNN c Cng vn 171/NHNN-TGS.SCB.m chp thun vo ngy 7/12/2012 v n
ng 31/12/2012 th cc vn bn tha thun cn tr n v nhn ti sn m bo c vn phng
tha pht li lp vi bng. n cui nm 2012, ti sn c khc vn chim 25,9% tng gi tr ti sn NH.
Xt v hot ng kinh doanh, SCB c thu nhp li rng 3.196 t ng (thu nhp 17.317 t ng t li
cho vay v chi ph li tin gi 14.121 t ng). Tuy nhin xt v ngn lu, SCB ch thu c 6.459 t
ng tin li cho vay trong s 17.317 t ng. Cu hi th nht t ra l ti sao c mt gi tr khng
l tin li t cho vay m NH khng thu c tin v ng sau khon li tch t ny l mt gi tr d
n cho vay bao nhiu. Cu hi th hai l nu khon li ny l o th thc cht hot ng kinh doanh
ca NH to ra mt khon thua l l bao nhiu v ngn lu tr li tin gi v tin vay ca SCB l
13.929 t ng.
Theo bo co lu chuyn tin t, ngn lu rng t hot ng kinh doanh ca SCB nm 2014 l m
9.836 t ng. Khon ngn lu ra ny c cn i bng mt phn ngn lu vo t huy ng tin
gi (14.086 t ng).
V mt qun tr, khc vi tuyn b ban u, BIDV khng tham gia vo qun tr hay iu hnh SCB.
Thnh vin HQT v Ban gim c ca SCB u t 3 NH b hp nht. C cu c ng ca NH cha c
g thay i. Nhm c ng ca b Trng M Lan v Vn Thnh Pht vn kim sot SCB sau hp nht.

5. Hu hp nht, 2013
Sang nm th hai ca ti c cu, bo co ra HC ca TG v HQT SCB tip tc ghi nhn nhng
chuyn bin tch cc v ti chnh ca NH nh sau:

98

Huy ng tin gi t dn c v DN tng mnh. NH tr ht n vay ti cp vn cho NHNN.


NH tt ton ton b trng thi m vng;
Tng u t vo tri phiu chnh ph (TPCP) v k phiu ca cc TCTD khc;

kin ca Cng ty TNHH Ernst & Young Vit Nam ti Bo co ti chnh kim ton ca SCB nm 2012.

56

T l n qu hn v t l n xu gim mnh nh tip tc x l, c cu li n vay v bn n


xu cho VAMC; v
Tng vn iu l.

Nhn vo thng tin trong BCTC 2013 (Bng 10 trn), huy ng tin gi trn th trng 1 ca SCB
tng ln vi mt con s khng l 55.956 t ng (tng 61,4%). Trn c s ca tin gi huy ng gia
tng, SCB tr ht n vay ti cp vn cn li NHNN (9.772 t ng n gc v 2.150 t ng tin li).
Tnh trong 2 nm 2012-2013, SCB hon tr 21.804 t ng n vay ti cp vn (19.250 t ng n
gc v 2.554 t ng tin li). Tin gi v vay lin ngn hng ca SCB vn mc cao l 18.419 t
ng (cao hn mt cht so vi 2012) (gi tr rng l 9.105 t ng sau khi tr i tin gi v cho vay
cc TCTD khc). SCB khng cn trng thi m vng v gim ton b s d gi h vng.
Tin gi huy ng, ngoi vic dng tr n NHNN v cc TCTD, c SCB u t mt phn vo
chng khon. Gi tr chng khon u t ca SCB tng ln 7.288 t ng trong nm 2013 (khng k
tri phiu c bit VAMC). Trong , u t vo TPCP tng ln 3.401 t ng. SCB mua k phiu k
hn 1 nm do mt NHTM pht hnh vi gi tr 4.379 t ng. TPDN ti tr cc d n BS v gp
vn, mua c phn DN khng c thay i nhiu trong 2013. iu ny c ngha l SCB khng thoi vn
v ngc li cng khng u t thm vo nhng DN ny k t khi ti c cu.
Tng ti sn c khc ca SCB khng nhng khng gim, m tng mnh tr li gn vi mc vo cui
nm 2011. Ch c li phi thu t t cc chng khon c thanh ton ht v cm c vng c
gim mt phn, cc khon phi thu t hp ng mua li chng khon v tm ng mua vng k hn
khng thay i, v c gia hn sang nm 2014. Gi tr ti sn bo m nhn cn tr n vay t
nm 2012 vn cn nguyn (11.288 t ng).
Nguyn nhn lm gi tr ti sn c tng mnh l gia tng li phi thu mc 15.550 t ng. Ngoi li
phi thu t cho vay (m l ra phi c thanh ton), cc khon pht sinh thm l li phi thu t
u t, cam kt mua v bn li c phiu, v tm ng. (Xem Bng 13).
Bng 13: Ti c cu cc hng mc ti sn c khc ca SCB nm 2013 (t VND)
31/12/2012 31/12/2013 Tng/gim
Cc khon phi thu

Thuyt minh

10.167,3

7.287,9

H mua li chng khon

4.807,1

4.807,1

Cm c vng ti TCTD khc

2.263,3

505,8

Tm ng mua vng k hn

513,2

513,2

Li phi thu t H t cc CK

724,3

0,0

-724,3

1.859,4

1.461,8

-397,6

Li v ph phi thu

17.027,5

32.577,5

Ti sn c khc

11.482,5

11.900,0

417,5

10.828,8

11.287,8

459,0 Nhn ti sn bo m cn tr n.

653,7

612,3

-41,5

-77,3

-77,3

0,0

38.599,9

51.688,1

13.088,2

Khc

TS cn tr n vay
Khc
D phng ri ro
Tng cng

Ngun: BCTC SCB nm 2013.

57

-2.879,3
0,0 H c gia hn sang nm 2014
-1.757,5 H cn li c gia hn sang 2014.
0,0 H c gia hn sang nm 2014.

Phi thu t cho vay, u t, cam kt


15.550,0 mua v bn li c phiu, v tm ng.

Nh vy, trong nm 2013, tng ti sn ca SCB tng thm 31.813 t ng (tng 21,3%). pha
ngun vn, SCB tip tc gia tng huy ng tin gi t c nhn v t chc. pha ti sn, d n cho
vay gn nh khng thay i, nhng u t chng khon v ti sn c khc tng ln.
T l n xu chnh thc ca SCB gim mnh v 1,6% vo cui 2013. T l n qu hn cng ch c
1,9%. N qu hn trn s sch ca SCB vo cui nm 2012 l 7.764 t ng. Sau khi Cng ty mua bn
ti sn cc TCTD Vit Nam (VAMC) c thnh lp, SCB l NHTMCP u tin bn n xu. Tng gi tr
n xu SCB bn cho VAMC trong nm 2013 l 6.452 t ng. Vo cui nm 2013, tng n qu hn
ca SCB ch cn 1.687 t ng. Cc khon n ti c cu theo Q 780 trong nm 2012 khng c
cp v SCB cho rng l cc khon n tiu chun sau khi o n.
Bc tranh kt qu hot ng kinh doanh trong nm 2013 cng khng khc so vi 2012, thm ch
nghim trng hn. NH ch nhn c 1.334 t ng ngn lu t khon thu nhp k ton 16.849 t
ng. Trong khi vn ghi li nhun dng t hot ng kinh doanh, ngn lu rng t kinh doanh ca
SCB trong nm l m 16.942 t ng. Mt ln na, khon ngn lu ra ny c ti tr bng mt
phn ngn lu vo t huy ng tin gi ln ti 67.905 t ng.
Khon li d thu theo kt qu hot ng kinh doanh ln hn nhiu so vi li phi thu ghi trong hng
mc ti sn c khc bng cn i k ton, trong khi d n cho vay tng mnh. Li gii thch cho
hin tng ny l li ca nhiu khon cho vay m NH khng thu c c nhp gc hay chuyn
thnh cc khon cho vay mi.
Trong nm 2012, SCB xy dng phng n tng 3.000 t ng vn iu l (t 10.584 t ng ln
13.584 t ng) bng cch huy ng thm vn c phn t cc nh u t nc ngoi. n thng 3/
2013, cc c quan QLNN chp thun vic tng vn iu l qua cc vn bn 1792/NHNN-TTGSNH
ca NHNN ngy 19/3/2013 v 977/UBCK-QLPH ca y ban Chng khon Nh nc (UBCKNN) ngy
20/3/2013. Tr li bo ch, thnh vin HQT ca SCB, V Tn Hong Vn cho bit trong nm 2013
SCB pht hnh ring l 171,1 triu c phn cho cc nh u t nc ngoi thng qua Macquarie
Capital (ngn hng u t ca Australia)99 v tng thm 1.711 t ng vn iu l ln 12.295 t
ng. Vi khon u t ny, cc nh u t do Macquarie Capital i din s hu 13,9% vn c
phn ca SCB.
Lee George Lam, ngi Hong Kong v l Ch tch khu vc ng Dng ca Macquarie Capital, tr
thnh ph ch tch th nht HQT SCB t ngy 17/6/2012. Nhng vo lc , theo cng b thng
tin, Lee George Lam li i din cho CTCP u t Vit Vnh Ph l nh u t nm gi 10% vn c
phn ca SCB. Khon tng vn 1.711 t ng thc cht l ca cc nh u t trong nc.100

6. Hu hp nht, 2014-2015
Nm 2014-2015 tip tc chng kin s tng trng bng n ca SCB. Huy ng tin gi tng 34,9%
trong nm 2014, ri tng tip 19,9% trong 9 thng u nm 2015. Huy ng trn th trng lin
ngn hng tng ln 25.917 t ng vo cui nm 2014 (gi tr rng l 14.771 t ng).
99

Theo Bo Cng l, C ng ngoi lin tc tham gia qu trnh tng vn ti Ngn hng SCB l ai?, ngy
17/3/2014. Ti v ti a ch http://vietstock.vn/2014/03/co-dong-ngoai-lien-tuc-tham-gia-qua-trinh-tang-vontai-ngan-hang-scb-la-ai-764-336521.htm, ngy 10/10/2015.
100
Ch tch HQT SCB, Bo co hot ng ca HQT nm 2013 v nh hng cng tc qun tr nm 2014,
28/5/2014.

58

Vi vn huy ng tng mnh, SCB tng 45.002 t ng cho vay (tng 50,6%) v 13.894 t ng
u t chng khon (tng 74,7%) trong nm 2014. Cc khon u t chng khon mi ch yu l
vo TPCP (26.175 t ng vo cui 2014). Tnh ti cui qu 3/2015, d n cho vay tng thm 20.848
t ng (tng 15,6%) so vi cui 2014.
Trong nm 2014, SCB chuyn tip n xu cho VAMC v nhn v 4.957 t ng tri phiu c bit.
Tng gi tr n xu ly tch chuyn cho VAMC vo cui 2014 l 11.410 t ng. Sau , n xu ca
SCB ch cn vn vn 663 t ng, chim 0,5% tng d n cho vay. T l n qu hn cng ch c
0,53%. Nhng nu cng ngc tr li n xu chuyn qua VAMC, th t l n qu hn ca SCB s l
9,0%.
Tng ti sn c khc ca SCB, mc d gim, vn chim 18,1% tng ti sn. Cc khon phi thu lin
quan ti repo chng khon, cm c vng v tm ng mua vng k hn tr v con s 0. Li phi
thu t cho vay gim c gn 11 nghn t ng.
Nhng thc ra, nhiu hng mc c chuyn thnh cc khon tr chm (xem Bng 14). Ti sn
m bo cn tr n trong nm 2012 gi c SCB cho khch hng chuc li (10.445 t ng), nhng
khch hng khng tr tin. Thay vo , SCB chp nhn thanh ton trong 5 nm (2015-19), 4 nm
u mi nm ch thanh ton 5% v n nm cui mi thanh ton 80%.
Bng 14: Ti c cu cc hng mc ti sn c khc ca SCB nm 2014 (t VND)
31/12/2013 31/12/2014 Tng/gim
Cc khon phi thu
H mua li chng khon

7.287,9

21,730.4

14,442.4

4.807,1

0.0

-4,807.1

Cm c vng ti TCTD khc

505,8

0.0

-505.8

Tm ng mua vng k hn

-513.2

Thuyt minh

513,2

0.0

Cho chuc li v chuyn


nhng ti sn gn n

0,0

10,445.2

Chuyn t ti sn cn tr n vay, nhn


10,445.2 tr chm trong 5 nm.

Chuyn nhng H repo


CK tr chm

0,0

7,890.0

Chuyn t H repo CK trc y, nhn


7,890.0 tr chm trong 8 nm.
1,687.7 Bn n, nhn tr chm trong 5 nm.

Bn n

0,0

1,687.7

1.461,8

1,707.4

245.6

Li v ph phi thu

32.577,5

21,632.5

-10,944.9

Ti sn c khc

11.900,0

613.0

-11,287.0

11.287,8

421.3

-10,866.4 Cho chuc li ti sn

612,3

191.7

-77,3

-16.8

60.5

51.688,1

43,959.1

-7,729.0

Khc

Ti sn cn tr n vay
Khc
D phng ri ro
Tng cng

-420.6 Thoi 400 t ti D n BS Royal Garden

Ngun: BCTC SCB nm 2014.

Chuyn nhng Repo chng khon cha x l (7.890 t ng) cng c chuyn thnh tr chm
trong 8 nm (2015-2022). Khon ny c SCB thuyt minh l c bo m bng c phiu ca mt
cng ty vi gi tr 10.783 t ng.101
SCB cng thuyt minh bn n c 1.688 t ng cho mt cng ty c chc nng mua bn n. Tuy
nhin, SCB cng khng nhn tin ngay m tha thun nhn tr chm trong 5 nm (2015-19), mi
nm 20%.
101

Tp on Vn Thnh Pht l DN c VL 12.800 t ng.

59

Hot ng kinh doanh ca SCB tip tc khng c li thc vo nm 2014. Ngn lu rng t kinh
doanh ca SCB m ti 10.137 t ng. l do tin tr li tin gi l 15.796 t ng, trong khi tin
thu t li cho vay ch l 6.879 t ng. Ngn lu vo t huy ng tin gi trong nm l 51.407 t
ng.
Trong nm 2014, SCB tip tc thng bo vic trin khai k hoch tng vn iu l. Tuy nhin, ch c
mt c ng c nhn l Trng M Lan gp thm 100 t ng vn iu l mc ngang bng mnh
gi. Trong nm 2015, SCB pht hnh thm c phn cho 2 t chc u t ca Anh l Noble Capital
Group Limited (1.425 t ng cho 142,5 triu c phn, chim ) v Glory Capital Investment Limited
Place of Incorporation (475 t ng cho 47,5 triu c phn).102 Vi tng s 2.000 t ng huy ng
thm, tng vn iu l ca SCB tng ln 14.295 t ng vo qu 2/2015. Hai nh u t nc ngoi
chim tng cng 13,3% vn c phn ca SCB.
Trong HQT, hai thnh vin gn b vi Vn Thnh Pht v tham gia HQT SCB ngay ti thi im sp
nhp l Nguyn Th Thu Sng v Trm Thch Tn t nhim. Lee George Lam cng ri HQT ca
NH. Ch tch HQT hin nay ca SCB l inh Vn Thnh, ngi tng l Ph TG NH Nht. TG
ca SCB l V Tn Hong Vn, ngi trong nhng nm 2011-2013 l Ph TG ca Ernst & Young Vit
Nam, t chc kim ton c lp cho SCB. Theo thng tin cng b ca B T Php Vit Nam, b
Trng M Lan v mt s thnh vin trong gia nh xin np n xin thi quc tch Vit Nam.

7. Nhng g thy c qua hn 3 nm ti c cu SCB


SCB r rng tr ht cc khon vay ti cp vn ca NHNN. Nhiu khon vay lin ngn hng qu hn
trc y cng c hon tr. Trng thi m vng, cc H cm c vng, mua bn vng k hn
c tt ton hon ton.
N xu chnh thc ca SCB khng cn, nhng l do hn 11 nghn t ng n xu c chuyn
sang cho VAMC v nhiu khon cho vay c o n, nhiu khon phi thu khng c xp l n
xu. Cc hng mc ti sn c khc m hu ht l c tnh cht n xu, thay v c x l, ch c
chuyn ch gia cc hng mc khc nhau.
Khc vi nh hng trong n c cu li ca NHNN l cc TCTD yu km s b hn ch m rng
hot ng, SCB li tng trng mnh v tin gi, cho vay, u t chng khon v tng ti sn. Tnh
ti thi im cui qu 3/2015, SCB l NHTMCP ln nht xt v tng ti sn hay d n trong ton
h thng (khng tnh cc NHTMCP quc doanh). Cng cn phi ni thm rng SCB tng c vn
iu l thm 3.711 t ng trong sut thi gian ti c cu va qua, trong khi tng ti sn tng
133.274 t ng.
Nu ch nhn nhng con s bo co chnh thc, th y c l l mt s thnh cng c mt khng hai
trong lch s ti c cu ngn hng khng ch Vit Nam m trn ton th gii. Ch trong vng hn 3
nm, mt NH hp nht t 3 NH yu km khng nhng c ti c cu m cn tr thnh NHTMCP
ln nht trong h thng NH t nhn trong nc (xem Hnh 32).103

102

Ch tch HQT SCB, Bo co hot ng ca HQT nm 2014 v nh hng cng tc qun tr nm 2015,
26/4/2015.
103
n thng 10/2015, Sacombank tr thnh NHTMCP ln nht sau khi Southern Bank sp nhp vo.

60

Hnh 32: Tng ti sn v d n tn dng ca cc NHTMCP, 30/9/2015


300

Nghn t VND

250
200
150

D n tn dng

Tng ti sn

100
50

SGB
VTB*
PGB
KLB
BVB*
VCAP**
NAB
VAB**
NCB
OCB**
MHB*
TPB**
NAS*
ABB
OJB"
VIB
SEAB*
PNB**
EAB*
PVCB
MSB
HDB
LPB
EIB
TCB
SHB
ACB
VPB
MBB
STB
SCB

Ghi ch: Khng k 4 NHTMNN. " S liu 30/6/2014; * 31/12/2014; ** 30/6/2015.


Ngun: BCTC ca 32 NHTMCP Vit Nam qu 2/2014, nm 2014, qu 2/2015 v qu 3/2015.

Nhng nu nhn vo cc khon n xu, u t xu vn cha c x l v cn tim n pht sinh


thm, th bc tranh v thc trng ti chnh ca SCB li hon ton khc. Hn th na, vic hon tr
n vay ti cp vn, vay lin ngn hng v tt ton trng thi vng l nh gia tng tin huy ng t
dn c v DN. So vi thi im hp nht, ngha v tr n tin gi ca SCB ln hn rt nhiu.
l ngun ri ro ln cho h thng ngn hng Vit Nam.
SCB bo co c li nhun t kinh doanh trong tt c cc nm ti c cu. Tuy nhin, l con s k
ton. Tin thc thu t li cho vay ch chim mt t l nh so vi tng tin li cho vay m NH ghi l
thu nhp. Trong khi , NH lun phi tr tin mt cho li tin gi vi gi tr ln. Ngn lu rng t
hot ng kinh doanh lun l nhng gi tr m khng l. Nh vy, mt t phn ng k ca s tin
tht chy vo NH t tng huy ng tin gi (133.695 t ng trong 3 nm) chnh l dng tr li
tin gi mt hnh thc Ponzi nguy him. (Xem Bng 15).
Bng 15: Thu nhp v ngn lu ca SCB nm 2012-15 (t VND)
2012

2013

2014

Ly k 3Q/2015

17.317,3

16.848,9

18.762,9

15.876,8

-14.121,3

-14.864,1

-16.717,8

-12.797,3

3.196,0

1.984,8

2.045,1

3.169,3

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)


Thu nhp t li cho vay
Chi ph li tin gi, tin vay
Thu nhp li rng
Lu chuyn tin t (ngn lu tht)
Thu nhp t li cho vay

6.459,4

1.344,1

6.879,3

1.390,2

-13.929,2

-16.361,6

-15.795,8

-3.661,2

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh

-9.835,7

-16.941,9

-10.137,0

-2.396,2

Tng tin gi ca khch hng

14.085,8

67.905,1

51,704,1

10.175,8

Chi ph li tin gi, tin vay

Ngun: BCTC SCB nm 2012, 2013 v 2014.

61

VIII. TIENPHONGBANK
1. Tin phong ngay t ngy u thnh lp
NHTMCP Tin Phong (TienPhongBank) c thnh lp vo thng 5/2008 vi 1.000 t ng VL ban
u. Cc c ng ln lc l FPT (15% VL), CTCP Ti Bo Him Quc Gia Vit Nam (Vinare)
(12,5%) v VMS Mobifone (12,5%). C th ni l trong khi nhiu n thnh lp NH mi lc cui
cng khng thnh hin thc cho d c cc c ng DNNN ln ng ng sau, cc c ng sng
lp ca Tin Phong rt nhanh chn c c giy php trc khi Th tng CP ch o ngng
thnh lp mi ngn hng.
Vi cc c ng sng lp l nhng DN dn u th trng IT v vin thng Vit Nam, NH Tin
Phong mun tin phong ng dng cng ngh cung cp ti khch hng nhng sn phm v dch
v ti chnh hiu qu.104 n nm 2011, sau khi VL t 3.000 t ng, ba c ng sng lp l
FPT, Vinare v Mobifone s hu ln lt 16,9%, 10% v 10% VL ca Tin Phong. NH c mt nh
u t nc ngoi l SBI Ven Capital, s hu 4,9% VL.
Hnh 33 minh ha tng trng cho vay, u t CK ca NH Tin Phong t khi thnh lp. NH tng
trng nhanh trong hai nm sau thnh lp (2009-2010), gp kh khn trong 2011-2012 ri tng
trng mnh tr li vo 2013-2015. So vi nhiu NHTM khc, Tin Phong c t trng u t CK rt
cao so vi cho vay.

1.000 t VND

Hnh 33: Cho vay v u t chng khon ca NH Tin Phong, 2008-2015


60
50

TS c khc

40

u t CK

30
Cho vay

20
10
0

2008 2009 2010 2011 2012 2013


Ngun: BCTC ca NH Tin Phong cc nm 2009-2014.

2014

2015

Vi tui i cn t, Tin Phong t 2009 n 2011 phi da nhiu vo th trng lin NH huy ng
vn (xem Hnh 34). Trong bi cnh kh khn thanh khon chung, Tin Phong va chu s suy gim
tin gi t khch hng va chu chi ph li huy ng cao. Vi thu nhp t li cho vay thp hn chi ph
li tin gi v tin vay, Tin Phong l NHTM duy nht bo co l 253 t v 348 t ng trc v sau
trch lp d phng ri ro theo BCTC kim ton nm 2011.

104

Bn co bch cho bn c phiu ra cng chng ca NH Ting Phong nm 2011.

62

1.000 t VND

Hnh 34: Vn huy ng ca NH Tin Phong, 2008-2015


50
45
40
Huy ng tin gi v
vay lin NH rng

35
30

25
20

Huy ng tin gi t KH
v GTCG

15
10
5

0
-5
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Ngun: BCTC ca NH Tin Phong cc nm 2009-2015.

2. Mt vn do y thc u t
Sau khi cng b BCTC 2011, Tin Phong b buc phi iu chnh s liu theo yu cu ca CQTTGS.
Nhng vic iu chnh khng phi l v n xu. Thc ra, Tin Phong l NH bo co t l n xu rt
thp, c trc v sau khi gp kh khn ti chnh vo nm 2011. Bng 16 trnh by phn loi d n
cho vay v t l n xu ca NH Tin Phong. Nm 2012 l lc Tin Phong c t l n xu chnh thc
cao nht, nhng cng ch l 3,7%. Li phi thu ca Tin Phong cng ch mc 309 t nm 2010, tng
ln 657 t nm 2011.
Bng 16: Phn loi d n cho vay ca NH Tin Phong (t VND v %)
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

275,4

3.169,2

5.094,8

3.514,5

5.610,7

11.439,5

19.332,9

0,1

23,4

129,0

125,3

249,5

251,0

306,4

N di tiu chun

0,6

11,1

32,0

15,3

20,4

N nghi ng

0,3

13,2

104,4

29,9

13,7

N tiu chun
N cn ch

N c kh nng mt vn

0,1

0,4

86,5

190,3

165,5

275,5

3.192,6

5.224,8

3.664,5

6.083,0

11.926,0

19.839,0

T l n qu hn

0,02%

0,73%

2,49%

4,09%

7,76%

4,08%

2,55%

T l n xu

0,00%

0,00%

0,02%

0,67%

3,66%

1,97%

1,01%

Tng d n

Ngun: BCTC ca NH Tin Phong cc nm 2019-2014.

C hai hng mc c iu chnh ln nht trong BCTC 2011. Th nht, tng chi ph hot ng nm
2011 c iu chnh t 533 t ln 1.293 t ng. Th hai, l rng u t CK t 300 t ng tr
thnh 545 t ng.
T nm 2010, Tin Phong y mnh y thc u t v c cc mua CK cho cc CTCK v qu u
t. Gi tr cc khon ny tng t 170 triu ng cui nm 2009 ln ti 4.015 t ng (trong bao
gm 692 t ng y thc cho Cng ty Qun l Qu (QLQ) u t FPT v 3.323 t ng t cc mua
tri phiu ti cc CTCK). Bng 17 trnh by cc hng mc y thc u t v t cc mi gii CK ca
NH Tin Phong nm 2011 v 2012.

63

Bng 17: y thc u t ca NH Tin Phong nm 2011-2012 (t VND)


y thc u t cho Cng ty Qun l Qu u t FPT
y thc u t cho CTCP Qun l Qu u t Lc Vit
t cc mi gii tri phiu ti CTCK Phng ng (ORS)
t cc mi gii tri phiu ti CTCK Si Gn Thng Tn (SBS)
t cc mi gii tri phiu ti CTCK i Dng
Cng

2011

2012

1.145,6

491,7

470,0

170,0

1.110,0

460,0

250,0

160,0

998,3

0,0

3.973,9

1.281,7

Ngun: BCTC ca NH Tin Phong nm 2012.

Cc khon u t c phiu b gim gi gy thua l. Mt s khon t cc mua tri phiu qu hn


nhng cha thu hi. c bit, cc khon y thc u t vi Cng ty Lc Vit v t cc mi gii tri
phiu ti CTCK Phng ng (ORS) vi tng gi tr 1.860 t ng sau c cc t chc ny gi
tin cho Hunh Th Huyn Nh ri khng thu hi c. Theo co trng ca V n Hunh Th Huyn
Nh, NH Tin Phong k 9 hp ng mua CK, mi gii CK v qun l danh mc u t tr gi 1.860
t ng, trong 1.190 t ng vi ORS v 670 t ng vi Lc Vit. Sau , hai cng ty ny k hp
ng vi Vietinbank Nh B, Vietinbank TP.HCM gi ton b s tin ny vi li sut t 1314,8%/nm nhng b Huyn Nh rt v chim ot 550 t ng.105
Theo BCTC nm 2011, NH Tin Phong ch d phng ri ro khc l 276 t ng cho cc khon li d
thu TPDN ca CTCK VNStockmart, gc v li d thu cc khon t cc mi gii tri phiu, v tin gc
y thc u t cho CTCP QLQ u t FPT. Sau , NH phi tng mc d phng ri ro ln 1.036 t
ng. TG NH Tin Phong lc b khi t v bt tm giam ngy 29/12/2011 v hnh vi c lm
tri cc quy nh ca Nh nc v s dng sai mc ch s tin ln ca NH.
Kt qu, li nhun k ton trc thu nm 2011 l m 1.372 t ng. iu chnh cho khon l ny
nm 2011, vn CSH ca NH Tin Phong ch cn 1.673 t ng ti thi im cui nm. Tin Phong
nm trong danh sch 9 NH yu km v phi bt buc ti c cu.

3. Ti c cu vi s tham gia ca c ng mi
Ngy 19/4/2012, HC thng nin ca NH Tin Phong thng qua phng n ti c cu vi s tham
gia ca nhm c ng mi. Tp on Vng bc qu Doji v cc c ng lin quan s tham gia ti
cu trc Tin Phong vi vai tr l cc c ng mi. Doji do gia nh ng Minh T s hu 100%.
Ngy 29/12/2012, NH Tin Phong hon tt tng vn iu l ln 5.550 t ng bng cch pht
hnh thm 255 triu c phn. Tuy nhin, tin gp thm vn c phn c gi tr thp hn mnh gi:
6.000 ng/cp trn 10.000 mnh gi. Do vy, tin thc gp thm vn vo NH l: 6.000 /cp 255
triu cp = 1.530 t ng. Khon chnh lch 4.000 ng di mnh gi ca s c phn pht hnh
thm lm pht sinh khon thng d vn c phn -1.020 t ng. Vn CSH ca Tin Phong vo cui
nm 2012 t 3.319 t ng.
Doji v cc c ng c lin quan nm gi 20% VL ca Tin Phong. ng Minh Ph tr thnh Ch
tch HQT v em l Anh T lm Ph Ch tch HQT ca NH. Trc (thng 8/2011), gia nh
105

Hunh Th Huyn Nh, nguyn l Ph phng qun l ri ro Chi nhnh TP.HCM v Quyn Trng phng Giao
dch in Bin Ph ca Vietinbank, b buc ti chim ot 4.911 t ng ca cc c nhn, doanh nghip v
ngn hng, khi huy ng tin gi thng qua hnh thc y thc u t.

64

ng T v Doji bn 95% c phn ca CTCP Diana cho Unicharm Thailand (cng ty con ca
Unicharm Nht Bn) vi gi 184 triu USD (4.000 t VN). y l ngun tin Doji v gia nh ng
T u t vo NH Tin Phong. Cc c ng sng lp l FPT, Vinare v Mobifone vn gi nguyn s c
phn nm gi ti Tin Phong, nn t l s hu gim xung tng ng l 9,1%, 5,4% v 3,9%.
C th ni, NH Tin Phong l trng hp duy nht ti cu trc mt cch thc cht bng tin thc. C
ng mi vi ng vn ch s hu ca chnh mnh b ra c ng c ng n tin hnh ti cu
trc. NH i tn vit tt t TienPhongBank thnh TPBank.
Trong nm 2012, tng ti sn ca NH Tin Phong gim t 24.885 t ng xung 15.120 t ng:
bn n l gim vay lin NH v bn ti sn lm gim cho vay lin NH, cho vay khch hng v u t
CK. Tin Phong bo co li nhun k ton dng trong nm 2012, nhng ngn lu t hot ng kinh
doanh vn m. T nm 2013 tr i, li nhun ca NH l c thc xt v ngn lu (xem Bng 18). Li
phi thu ly k ca Tin Phong lun thp hn 600 t ng. L ly k ca NH gim xung 1.250 t
ng nm 2012, 869 t nm 2013 v cn 333 t nm 2014.
Bng 18: Thu nhp v ngn lu ca NH Tin Phong nm 2011-2015 (t VND)
2011

2012

2013

2014

2015

Thu nhp t li cho vay

2.291,8

1.380,3

1.680,0

2.331,5

3.321,4

Chi ph li tin gi, tin vay

2.451,4

1.105,7

1.069,4

1.352,4

1.918,5

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

Thu nhp li rng

-159,6

274,6

610,6

979,2

1.402,9

-1.371,6

116,4

381,4

535,9

760,4

ROA

-6,0%

0,6%

1,6%

1,3%

0,9%

ROE

-56,3%

4,7%

10,9%

13,5%

12,4%

Thu nhp t li cho vay

1.859,4

1.679,8

1.512,6

2.264,0

Chi ph li tin gi, tin vay

1.993,8

1.581,2

985,6

1.304,0

171,9

-169,9

312,9

599,7

Li nhun sau khi trch d phng ri ro


T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh

Ngun: BCTC ca NH Tin Phong cc nm 2012-2015.

Tuy nhin, cng vi n lc ti cu trc, Tin Phong cng quay tr li s ph thuc vo th trng lin
NH huy ng vn. Nh minh ha trong Hnh 30, tin gi v vay lin NH rng ca Tin Phong bng
33,2% huy ng tin gi t khch hng nm 2013 v ln ti 65,7% nm 2014. Cng c du hiu cho
thy NH Tin Phong sau ti cu trc cho vay cc d n u t c lin quan n cc c ng mi
ca NH. Ngay sau khi NHNN chp thun v vic c cu li NH Tin Phong vo ngy 2/7/2012, NH
cng b thng tin v vic cho vay D n KCN H tr Nam H Ni (HANSSIP) do CTCP u t v Pht
trin N&G lm ch u t vi TMT. C ng chin lc ca N&G chnh l T Doji.

IX. HABUBANK V SHB


1. Habubank
L NHTMCP c lch s hot ng lu i nht, NH Pht trin Nh H Ni (Habubank) c cp php
t cui nm 1988 v i vo hot ng t thng 1/1989, ban u ch gii hn trn a bn H Ni.
n nm 1992, vn vi mc vn iu l ban u 5 t ng, Habubank m rng hot ng trn phm
vi ton quc theo Php lnh Ngn hng v HTX Tn dng. Thng 9/2007, Deutsche Bank AG tr thnh
65

c ng nc ngoi ca Habubank, nm gi 10% c phn ca Habubank sau khi NH pht hnh thm
c phn ring l cho t chc nc ngoi ny. Habubank cng l mt trong s t cc NHTMCP tng
c nhanh VL, t 3.000 t ng vo cui nm 2009 v 4.050 t ng vo cui nm 2011.106 Hnh
35 minh ha s tng trng ngun vn v ti sn ca Habubank t nm 2007 n 2011.

Nghn t VND

Hnh 35: Ngun vn v ti sn ca Habubank, 2007 v 2011


40

Tin gi &
cho vay
TCTD
TS c khc

40

35

35
Tin gi &
vay TCTD

30
25

30
25

20
15

u t CK

20

Tin gi
KH

15

10

Cho vay

10

Vn CSH

2007

2011

2007

2011

Ngun: BCTC ca Habubank nm 2007 v 2011.

Nm 2010, c phiu ca Habubank c nim yt trn HNX. Deutsche Bank, NHTM ca c, s hu


10% VL ca Habubank. Mc d c s lng c ng ln v c c ng chin lc nc ngoi,
nhng Habubank nm trong s kim sot ca c ng ln l ng Nguyn Vn Bng, CT HQT ca
NH. Theo Bn Co bch nim yt nm 2010, th gia nh ng Nguyn Vn Bng s hu 10,9% VL ca
Habubank tnh ti thi im ngy 31/8/2010. Sau khi tng vn bng tri phiu chuyn i, t l s
hu trc tip Habubank ca gia nh ng Nguyn Vn Bng gim xung cn 8,1% vo cui nm 2011.
Nhng trn thc t, ng Nguyn Vn Bng v nhm c ng ca mnh kim sot khong 17% VL
NH.
Tuy nhin, khc vi nhiu NHTMCP b nhm c ng ln khuynh o, nhm c ng lin quan ti
ng Nguyn Vn Bng khng dng Habubank cho vay v y thc u t i vi cc doanh nghip
khc ca mnh. Thay vo , Habubank tp trung cp tn dng cho mt s t cc doanh nghip ln vi
65% d n l cho vay 50 doanh nghip.
Tnh ti thi im cui nm 2010, Habubank cho T Cng nghip Tu thy Vit Nam (Vinashin) vay
2.384 t ng v u t 600 t ng vo TPDN do Vinashin pht hnh. Tng d n 2.985 t ng ny
bng 99,4% vn CSH ca Habubank ti thi im . Tr li phng vn bo ch, mt lnh o
Habubank ni: Vic cp tn dng cho Vinashin tng mt thi c xem l nim t ho ca ngn
hng chng ti so vi cc nh bng khc. Khng ng, chnh Vinashin li l mt trong nhng nguyn
nhn chnh khin chng ti mt thanh khon khng phanh nhanh nh th.107
Trc khi cho Vinashin vay, Habubank v c ng chin lc ca mnh l Deustche Bank AG u
c mi quan h u t v t vn u t vi Vinashin. Vinashin l c ng ca Habubank (v cng
106

Vic tng vn ny c thc hin bng chuyn i 1.050 t ng mnh gi tri phiu chuyn i thnh vn
c phn.
107
Bo in t VNExpress, C ng Habubank tic nui thi vng son, ngy 10/8/2012. Truy cp ti a ch:
http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/co-dong-habubank-tiec-nuoi-thoi-vang-son2721740.html, ngy 10/10/2015.

66

b l c ng chin lc trong nc nm gi 10% VL NH vo nm 2007, gim xung 6% nm 2009).


Cn Deutsche Bank l mt trong nhng ngn hng t vn cho Vinashin pht hnh tri phiu quc t
vay n nc ngoi khng c bo lnh chnh ph. Thng 3/2008 ti Frankfurt, Deutsche Bank k
bin bn ghi nh hp tc vi Vinashin v ti tr tn dng thng mi v dch v ngn hng. Cng
trong nm 2008, Deutsche Bank AG ch nh nguyn Ch tch Vinashin Phm Thanh Bnh lm thnh
vin Ban c vn cp cao khu vc chu - Thi Bnh Dng ca mnh.108
Vi vic Vinashin mt kh nng tr n, t l n xu ca Habubank ln ti 17,8% nm 2010 v 18,9%
nm 2011 (xem Bng 19). ng ch l Habubank l ngn hng u tin cng khai cc khon cho vay
ca mnh i vi Vinashin ti ng thi im nhy cm khi c thng tin vic T ny khng tr c
n vay. Theo ch o ca Chnh ph v vic khoanh v c cu li cc khon n c ca Vinashin, cha
a vo n xu tip tc cho Vinashin vay vn thc hin cc hp ng k kt, cc TCTD
khng cn trch d phng ri ro cho cc khon cho vay hay u t tri phiu Vinashin. Tuy nhin, sau
khi b thanh tra v kim ton c bit, NHNN yu cu Habubank phi trch lp d phng ri ro
100% cho cc khon n ca Vinashin.
Bng 19: Phn loi d n ca Habubank, nm 2010-2011
2010

2011

14.466,2

14.811,4

Phn loi d n (t VND)


N tiu chun
N cn ch

1.386,6

3.800,9

N di tiu chun

140,4

417,1

N nghi ng

118,6

169,2

N c kh nng mt vn

188,2

402,4

N ca Vinashin
Tng d n (k c y thc u t)

2.384,5

2.751,5

18.684,6

22.352,4

T l n xu (%)
Khng k cho vay Vinashin

2,7%

5,0%

K c cho vay Vinashin

15,2%

16,7%

K c cho vay v tri phiu Vinashin

17,8%

18,9%

Ngun: BCTC ca Habubank nm 2011.

Trong gp vn u t, Habubank u t l c ng chin lc v b ra 80 t ng s hu 10%


vn iu l ca CTCP Thy Sn Bnh An (Bianfishco) Cn Th. Ngoi ra, Habubank cn y thc u
t CTCP u t, T vn v Dch v H My dng 125 t mua k hn 25 triu c phn Bianfishco t
c ng Phm Th Diu Hin109 v 62 t ng mua k hn 9 triu c phn t c ng Hunh Vn
Chu. Bianfishco mt kh nng tr n t nm 2011.
Vic cho vay v mua tri phiu cc TCTC khc ca Habubank cng gp ri ro tn dng. Habubank c
270 t ng tin gi ti Cng ty Ti chnh Cao su, 200 t ng tin gi ti GP.Bank, Nht, Ti chnh
Sng v Ti chnh Handico, v 600 t ng tri phiu GP.Bank.
Sau khi b bt buc trch lp d phng ri ro b sung, Habubank bo co l ly k l 4.066 t ng
vo thng 2/2012, mc d BCTC 2011 vn ghi c li nhun k ton dng. Tr khon l ly k khi
4.052 t ng vn CSH c vo cui nm 2011, th Habubank m vn CSH.
108
109

Wall Street Journal, A Troubled State Flagship Makes Waves in Vietnam, ngy 22/9/2010.
S c phn ny sau c xc nh l c b Diu Hin th chp vay BIDV v VDB.

67

2. Sp nhp Habubank vo SHB


ti cu trc HBB, phng n sp nhp vo NHTMCP Si Gn H Ni (SHB) c xut vo u
nm 2012 v hot ng kim ton ti chnh v d tho n sp nhp c hon thnh vo cui
thng 2/2012.
SHB l NHTMCP c thnh lp nm 2006 trn c s chuyn i t NHTMCP Nng thn Nhn i, lc
vi vn iu l ch 400 triu ng.110 n nm 2007, VL ca SHB c tng t 500 t ln 2000 t
ng. Tp on T&T v ng Vn Hin tham gia gp vn v tr thnh nhm c ng ln nht v
kim sot SHB. Hai DNNN l T Cng nghip Than Khong sn Vit Nam (TKV) v T Cng nghip Cao
su Vit Nam (VRG) cng tr thnh c ng chin lc ca SHB. Tr s chnh ca SHB c chuyn ra
H Ni vo nm 2008. n nm 2009, c phiu ca SHB c nim yt ti HNX. VL ca SHB c
tng ln 3.498 t ng nm 2010 v 4.816 t ng nm 2011. Hnh 36 cho bit mt phn cu trc s
hu ca SHB ti thi im cui nm 2010.
Hnh 36: Cu trc s hu ca SHB ti thi im 31/12/2010
CTCP u T
Pht Trin SX
H Long (BIM)

T CN Than Khon
Sn VN (TKV)

T CN Cao su VN
(VRG)

4,6%

4,1%
8,6%

57,3%
8,6%
6,7%

8,2%
CTCK
Si Gn - H Ni
(SHS)

8,2%

SHB

8,7%

4,5%
12,3%

0,05%

10,8%

CTCP
Tp on T & T

CTCP
QLQ Si Gn H Ni

27,3%

6,0%

S hu &
kim sot

Quang
Hin

Ngun: BCTC v BCTN ca SHB, SHS, SHF v cc cng ty c lin quan khc nm 2010 v 2011.

Ngy 07/08/2012, NHNN k v ban hnh Quyt nh s 1559/Q-NHNN chp thun sp nhp
Habubank vo NHTMCP Si Gn H Ni (SHB). Theo Hp ng Sp nhp, mt c phn ca Habubank
c hon i thnh 0,75 c phn SHB sau sp nhp (v 1 c phn SHB trc sp nhp thnh 1,21
c phn SHB sau sp nhp). Ton b ti sn, n v vn ch s hu ca Habubank c chuyn sang
SHB v HBB s chm dt s tn ti k t ngy sp nhp. SHB k tha ton b cc quyn, li ch,
ng thi chu trch nhim v mi ngha v n ca Habubank k t ngy sp nhp.
Sau sp nhp, NHNN cho php SHB c trch lp d phng ri ro cho khon vay v tri phiu
Vinashin trong vng 5 nm (thay v buc HBB phi trch lp 100% trc ). Kt qu l SHB s phi
gnh chu ngay lp tc khon l 1.829 t ng. Sau khi xa 70% gi tr n Vinashin, phn cn li c
chuyn thnh tri phiu c Chnh ph bo lnh v SHB c th s dng tri phiu ny vay t

110

NTTMCP Nng thn Nhn i c thnh lp hot ng ti Cn Th vo thng 11/1993.

68

NHNN. SHB sau sp nhp c n xu tng ln v tip nhn HBB, nhng c NHNN chuyn t NH
nhm 2 ln NH nhm 1.
SHB sau sp nhp vn nm trong s kim sot ca T T&T v ng Quang Hin. T&T, gia nh ng
Quang Hin, CTCK Si Gn H Ni v CTCP Qun l qu Si Gn H Ni s hu tng cng
18,7% VL ca SHB tnh ti thi im ngy 31/12/2015.
3 nm sau khi sp nhp (2015 so vi 2012), d n cho vay ca SHB tng ln 2,3 ln v huy ng
tin gi tng 1,9 ln, trong khi vn CSH ch tng 18% (xem Hnh 37). T l n xu chnh thc ca SHB
gim t 8,83% nm 2012 xung 5,67% nm 2013, 2,03% nm 2014 v 1,72% nm 2015. Tnh n
cui nm 2014, n cho vay Vinashin ch x l cn 1.139 t ng. Gi tr n xu c SHB chuyn
cho VAMC l 2.100 t ng, bng 2,0% tng d n cui nm 2014.

Nghn t VND

Hnh 37: Ngun vn v ti sn ca SHB, 2011-2015


200

200
160

Tin gi &
cho vay
TCTD

140

140

120

TS c khc

120

Tin gi
& vay
TCTD

180
160

180

Tin gi
KH

100

80

100
u t CK

80

60

60

40

40

Vn
CSH

20

Cho vay

20

0
2011 2012 2013 2014 2015

2011 2012 2013 2014 2015

Ghi ch: 2011 l SHB trc sp nhp.


Ngun: BCTC ca SHB cc nm 2012-2015.

Thc cht hot ng kinh doanh ca SHB c th hin mt phn qua Bng 20. Ngn lu rng t
hot ng kinh doanh (trc khi iu chnh cho huy ng tin gi v cc thay i ti sn khc) ca
SHB m trong nm 2012-2013, sau tng ln 274 t ng nm 2014 v 1.632 t ng nm 2015.
Tnh n cui nm 2015, li v ph phi thu ly tch ca SHB l 8.887 t ng.
Bng 20: Thu nhp v ngn lu ca SHB nm 2012-2015 (t VND)
2012

2013

2014

2015

Thu nhp t li cho vay

9.951,5

9.174,7

10.431,0

12.293,4

Chi ph li tin gi, tin vay

8.076,0

7.070,7

7.568,6

8.904,2

Thu nhp li rng

1.875,5

2.104,1

2.862,4

3.389,2

ROA

1,54%

0,65%

0,51%

0,42%

ROE

18,89%

8,56%

7,57%

7,27%

Thu nhp t li cho vay

7.553,0

7.816,2

8.815,2

10.557,3

Chi ph li tin gi, tin vay

7.092,4

7.669,1

7.195,,9

7.580,1

-943,2

-1.288,1

274,1

1.631,9

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh

Ngun: BCTC ca SHB nm 2013-2015.

69

C th thy rng mc d tnh hnh ti chnh khng thc s mnh, li nhun ca SHB ci thin
trong nm 2014-2015 sau khi thc ra b l vo 2012-2013. Vic nhn sp nhp vi HBB ri x l n
Vinashin cng nh n ca Binhanfishco, SHB ghi im vi cc CQ QLNN l khng ch gip ti cu
trc TCTD yu km m c lnh n cho DNNN v DN t nhn c quan h. i li, SHB c NHNN h
tr thanh khon v T T&T khai thc cc c hi thu tm nhng doanh nghip khc. Vic SHB
nhn sp nhp Cng ty Ti chnh Vinaconex - Viettel (VVF) cng c ng c tng t. Theo n sp
nhp VVF vo SHB, SHB ng nhn sp nhp gp phn h tr cc c ng nh nc ca VVF
trin khai thoi vn u t ngoi ngnh theo nh hng ca Chnh Ph. Mc d t l n xu ca
VVF l 70,1% tnh ti thi im cui nm 2014, cha k n cc khon u t tri phiu, c phiu v
gp vn, t l hon i c phiu theo Hp ng sp nhp l 1:1.

X. WESTERNBANK V NAVIBANK
1. T NHTM nng thn n NHTM yu km
NHTMCP Phng Ty (Westernbank) v NHTMCP Nam Vit (Navibank) u nm trong s kim sot
ca nhm c ng gia nh ng ng Thnh Tm khi chuyn i t NH nng thn sang thnh th.
NHTMCP Nng thn C c 15 nm lch s hot ng ti Cn Th t thng 4/1992 ch n khi
c chuyn i thnh Westernbank vo thng 6/2007. Cn NHTMCP Nng thn Sng Kin hot
ng ti Kin Giang t thng 9/1995 cho n khi chuyn i thnh Navibank vo thng 6/2006.
Navibank nim yt c phiu ti HNX t thng 8/2010. u nm 2010, Westernbank cng xin ng k
nim yt trn HOSE, nhng sau li xin rt.
Hnh 38 v 39 cho thy s tng trng nhanh chng v ngun vn v tng ti sn ca hai NH t 2007
cho n 2011. Chuyn i thnh NH thnh th trc mt nm, nn Navibank c quy m ln hn
Westernbank vo nm 2007. Tuy nhin n nm 2011 th Navibank ch c quy m ln hn
Westernbank mt cht v tng ti sn. Nhng d n cho vay ca Navibank th ln hn hn, do bng
cn i k ton ca Westernbank c nhng hng mc ln v u t chng khon, y thc u t v
ti sn c khc. Cng chnh v l do ny m sang nm 2012, khi b bt buc ti c cu, gia nh ng
ng Thnh Tm mun bn Westernbank v gi li Navibank. Xp theo d n cho vay, Navibank
ng th 25 v Westernbank ng th 32 trong s 40 NHTM trong nc vo cui 2011.

Nghn t VND

Hnh 38: Ngun vn v ti sn ca Westernbank, nm 2007 v 2011


22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

Tin gi &
vay TCTD
Tin gi KH

Vn CSH

2007

2011

Tin gi & cho


vay TCTD
TS c khc
u t CK
Cho vay

2007

Ngun: BCTC ca Westernbank nm 2008 v 2011.

70

2011

Nghn t VND

Hnh 39: Ngun vn v ti sn ca Navibank, nm 2007 v 2011


22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

Tin gi & vay


TCTD

Tin gi

Vn CSH

2007

2011

Tin gi & cho


vay TCTD
TS c khc
u t CK
Cho vay

2007

2011

Ngun: BCTC ca Navibank nm 2007 v 2011.

Hnh 40 minh ha cu trc s hu ca hai ngn hng ny trc khi b NHNN xp vo nhm NH yu
km b bt buc phi ti c cu.
Hnh 40: Cu trc s hu ca Westernbank v Navibank ti thi im 31/12/2011
8,9%
NH Phng Ty
(Westernbank)
4,0%
5,2%

6,3%

Saigontel

9,45%
10,0%

28,4%
CTCP Khong sn
Si Gn - Quy Nhn
(SQC)

64,7%
21,5%

20%

49%

CTCP a c
Nam Vit

20%

11%

6,3%
1,5%

ng Thnh
Tm & gia
nh

54,8%

CTCP u t v
Cng nghip Tn
To (ITACO)

0,5%

10,2%

9,9%
NH Nam Vit
(Navibank)

11%

45,9%

CTCP TPT
NM in Si Gn
- Bnh Thun

0,7%

CTCP u t
Si Gn

11,2%

15,5%
TCT Pht trin th
Kinh Bc (KBC)

CTCP Nng lng


Si Gn - Bnh nh

9%

11%

CTCK
Navibank

12,7%

Ngun: BCTC, BCTN, BCQT v BCB ca Westernbank, Navibank v cc cng ty c lin quan, nm 2011-2012.

Gia nh b ng Th Hong Yn v ng ng Thnh Tm bt u ni ln t hot ng u t v


pht trin KCN Tn To TP.HCM vo nm 1996. Cng ty TNHH u t Xy dng Kinh doanh C s
H tng KCN Tp trung Tn To khi c UBND TP.HCM giao 181 ha t ti Qun Bnh Tn xy
dng KCN vi tng vn u t 500 t ng. KCN sau c m rng thnh 380 ha. Mc d khng
c quy m t qu ln, KCN Tn To ngay t u hp dn cc nh u t, lp y gn 100% din
tch ban u v 75% khu m rng sau 10 nm hot ng. Chuyn sang m hnh tp on vi nhiu
cng ty con/cng ty lin kt, tn gi hin nay ca doanh nghip l CTCP u t v Cng nghip Tn
To ITA) vi 8.384 t ng VL.
ng ng Thnh Tm sau thnh lp T u t Si Gn (SGI) u t v kim sot cc cng ty v
d n trong nhiu lnh vc khc nhau. DN i din tp on v mt php l l CTCP u t Si Gn.

71

Thnh vin ln nht trong SGI l TCT Pht trin th Kinh Bc (KBC), u t xy dng cc KCN v
th quy m ln Bc Giang, Hi Phng v TP.HCM. Vi VL ban u 20 t ng, KBC u t xy dng
KCN Qu V ti Bc Giang. KBC sau m rng u t ra cc KCN Quang Chu, Trng Du, Nam Sn
Hp Lnh, KT Phc Ninh. Trong nm 2010-2012, KBC u t vo hai d n quy m ln l KCN-KT
Trng Ct v KCN Tn Ph Trung (tng chi ph u t ln lt l 3.078 t v 2.622 t ng tnh
n cui nm 2012).
Ngoi bt ng sn, gia nh ng Thnh Tm cn u t vo lnh vc vin thng, khong sn v
nng lng. CTCP Cng ngh Vin thng Si Gn (Saigontel), thnh vin ca SGI, c thnh lp vo
nm 2002 vi 10 t ng VL ri tng dn ln 740 t ng. Nm 2011, Saigontel mua 49% c phn
ca CTCP Dch v Bu chnh Vin thng Si Gn (SPT), DN vn hnh mng in thoi di ng S-Fone.
Tuy nhin, hot ng chnh ca Saigontel khng phi l vin thng m l u t vo cc DN khc
trong SGI. Trong lnh vc khong sn, CTCP Khong sn Si Gn - Quy Nhn (SQC) l DN ln nht vi
1.100 t ng VL, khai thc qung titan ti Khu Kinh t Nhn Hi, Bnh nh.
ITA, KBC, Saigontel v SQC u l cc doanh nghip nim yt vi gi tr vn ha th trng nm 2015
ln lt l 4.034 t, 5.261 t, 429 t v 8.691 t ng.
Mt lnh vc thu ht rt nhiu ngun lc ti chnh ca SGI l nng lng vi cc doanh nghip u
t nh my nhit in v thy in nh CTCP Nng lng Si Gn - Bnh nh, CTCP u t Pht
trin Nh my in Si Gn - Bnh Thun, Nhit in Si Gn Bc Giang, Thy in Sng Tranh 4 v
Thy in SGI Lo.
Tnh ti thi im cui nm 2011, b Nguyn Th Kim Thanh, v ng ng Thnh Tm, s hu trc
tip 10% VL ca Westernbank. Cng thm s hu ca Saigontel v CTCP Nng lng Si Gn Bnh
nh, th gia nh ng ng Thnh Tm v cc DN c lin quan kim sot 26,2% VL ca
Westernbank. Cng ti thi im trn, gia nh ng ng Thnh Tm s hu trc tip 10,2% VL ca
Navibank. Cng thm s hu ca ITA v CTCP Nng lng Si Gn Bnh nh, gia nh ng ng
Thnh Tm v cc DN c lin quan kim sot 20,6% VL ca Navibank.111
Westernbank v Navibank c gp kh khn v thanh khon trong nm 2010-2011, nhng BCTC cho
thy hai NH ny khng vay lin ngn hng hay vay NHNN nhiu trong thi gian ny (xem Bng 21).
Bng 21: Vay lin ngn hng v vay NHNN ca Westernbank v Navibank (t VND)
Tin gi v vay lin NH rng ca Westernbank

2009

2010

2011

2012

-472,6

311,4

152,8

-776,4

0,0

68,6

417,6

0,0

98,6

1.196,9

417,1

-272,8

500,0

160,4

51,2

732,2

Vay NHNN ca Westernbank


Tin gi v vay lin NH rng ca Navibank
Vay NHNN ca Navibank

Ngun: BCTC ca Westernbank v Navibank nm 2011.

Westernbank v Navibank b NHNN thanh tra trong nm 2011, ri c a vo nhm 9 NH yu


km. Theo kt lun thanh tra, t l s hu Westernbank ca nhm c ng lin quan n gia nh
ng ng Thnh Tm ln ti 35,8%. Cc cng ty lin quan vay ca chnh Westernbank vi tng d
n l 5.092 t ng, bng 157% vn t c ca NH. Tng d n ny gm c 2.452 t ng tn dng,
1.800 t ng TPDN v 840 t ng y thc u t. Trong khi Westernbank ch bo co 505 t ng
111

Vinatex, T Dt May Vit Nam, s hu 4% VL ca Navibank tnh ti thi im cui nm 2011.

72

n qu hn (nhm 2-5), chim 5,7% tng d n vo cui nm 2011, CQTTGS kt lun gi tr n


qu hn l 3.333 t ng, chim 37,6% tng d n.112
i vi Navibank, t l n xu v cui nm 2011 theo BCTC l 2,9% (377 t ng); nhng theo kt
lun ca CQTTGS, n xu l 1.500 t ng, bng 14,7% tng d n. CQTTGS cng yu cu Navibank
trch lp d phng ri ro b sung, t lm cho vn ch s hu thc ca Navibank ch cn 2.513 t
ng vo cui thng 2/2012.

2. Hp nht Westernbank v PVFC


u nm 2012, Westernbank c NHNN khuyn ngh hp nht vi TCT Ti chnh Du kh (PVFC).
Ti thi im 29/2/2012, NHNN v PVFC nh gi vn ch s hu ca Westernbank ch cn 2.310 t
ng, sau khi trch lp 882 t ng d phng ri ro.113
PVFC c quy m ti sn ln nht trong s cc cng ty ti chnh Vit Nam. Vi 6.000 t ng VL
trc khi hp nht, T Du kh Vit Nam (PVN) s hu 78% v Morgan Stanley International Holding
Inc. s hu 10%. Tnh ti thi im 29/2/2012, tng vn huy ng ca PVFC l 35.689 t ng
(46,2% l vay cc TCTD, 43,9% l tin gi ca cc t chc kinh t (TCKT) v 9,9% l pht hnh giy t
c gi). Cng trong ngun vn, cc khon nhn y thc u t (t PVN v cc t chc lin quan) ln
ti 21.220 t ng. Trong 91.086 t ng tng ti sn ca PVFC, d n cho vay l 45.398 t ng,
chng khon u t 5.414 t ng v gp vn 3.124 t ng. Tuy nhin, gi tr ti sn c khc vi
nhiu hng mc nhy cm l 27.949 t ng, chim 30,7% tng ti sn. Tin mt ti thi im ny
ca PVFC l 5,3 t ng! PVFC ch bo co t l n xu l 2,1% vo cui 2011 v 1,9% vo cui thng
2/2012.
C th thy ng c ln nht ca vic hp nht i vi PVFC l s chuyn i cng ty ti chnh thnh
NHTM v v vy s c huy ng tin gi c nhn.
Phng thc hp nht l cng ngang gi tr ti sn, n v vn ch s hu ca PVFC v Westernbank
vi nhau thnh gi tr ti sn, n v vn ch s hu ca NHTM sau hp nht. Mt c phn ca
Westernbank c i thnh mt c phn ca NHTM sau hp nht v mt c phn ca PVFC cng
nh vy. Tng VL ca NHTM hp nht s l 9.000 t ng.
90% vn c phn ca Westernbank (trong c tt c c phn ca gia nh ng ng Thnh Tm v
cc t chc, c nhn c lin quan) c bn cho cc c ng mi theo gi bng mnh gi. Vy, gi tr
chuyn nhng 90% c phn bng 2.700 t ng. Khon tin ny c dng thanh ton cc
khon n m cc c ng c v i tng lin quan vay Westernbank. Vy, thc cht y l ti c
cu theo cch cn tr n bng c phn, tng t nh lm vi cc NH yu km khc, m khng c
tin thc.114 D n cho vay cn tr l 1.187 t ng; t cc mi gii CK v y thc u t cn tr l
1.448 t ng. Khon TPDN do KBC v Saigontel pht hnh (1.800 t ng), ch c cn tr 300 t
ng v d n cn li c bo m bng bt ng sn trong D n KT Trng Ct Hi Phng.
Ngy 13/09/2013, NHNN chp thun hp nht Westernbank v PVFC thnh NHTMCP i chng vi
tn vit tt l PVcomBank (sau HC ca WTB ngy 16/3/2013 v HC hp nht ngy 8/9/2013).
112

Westernbank, Bo co tnh hnh thc hin theo Kt lun Thanh tra NHNN gi HC, ngy 3/4/2013.
Gm: 559 t ng cho tin gi lin ngn hng (SCB, Nht, Tn Ngha v i Tn) qu hn; 76 t ng cho
d n cho vay; 159 t ng cho y thc u t; v 88 t ng cho u t c phiu KBC.
114
Cn theo li ca ng ng Thnh Tm, gia nh ti i ra khi Westernbank m hu nh trng tay.
113

73

n cui 2013, PVcomBank c tng ti sn 101.124 t ng vi 49.091 t ng tin gi, 41.126 t


ng cho vay, v 14.049 t ng u t CK.
Mt nm sau khi hp nht, tng ti sn v cho vay ca PVcomBank hu nh khng thay i, nhng
huy ng tin gi tng t 49.091 t ln 70.955 t ng (tng 44,5%).
Bng 22 cho thy PVcomBank c thu nhp li rng m v t sut li nhun l v cng thp trong nm
2013-2014. Hn th na, PVcomBank ghi 4.736 t ng thu nhp t li cho vay, nhng ch thc s
thu tin mt l 3.350 t ng, li 1.386 t ng li d thu. Dng tin t hot ng kinh doanh
(trc khi iu chnh cho huy ng tin gi v cc thay i ti sn khc) l m.
Bng 22: Thu nhp v ngn lu ca PVcomBank nm 2013-2015 (t VND)
2013

2014

Thu nhp t li cho vay

1.156,4

4.736,2

Chi ph li tin gi, tin vay

1.224,4

5.258,8

-68,0

-522,6

ROA

0,02%

0,16%

ROE

0,23%

1,73%

Thu nhp t li cho vay

1.501,4

3.349,9

Chi ph li tin gi, tin vay

1.214,0

5.521,3

2015

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

Thu nhp li rng


T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh


Tng tin gi ca khch hng

186,5

-1.954,4

3.759,6

21.863,9

Ngun: BCTC PVcomBank nm 2013, 2014 v 2015.

S yu km ti chnh ca PVcomBank sau hp nht khng phi ch l s yu km ti chnh ca


Westernbank m ln hn l ca PVFC. Trong 29.662 t ng ti sn c khc ti thi im hp nht,
phn ca Westernbank chuyn sang ch c 3.429 t ng, cn li l ca PVFC. Cho n cui 2014, gi
tr ti sn c khc ca PVcomBank vn cn 21.958 t ng, chim 20,3% tng ti sn. Tuy nhin khc
vi mt s NH yu km khc, tng ti sn ca PVcomBank khng b phnh ra. Sau khi tng mnh huy
ng trong nm 2014, tin gi khch hng ca NH gim trong 9 thng u nm 2015 (t 70.955
t xung 61.410 t ng).

3. Navibank t ti c cu
Mc d xin c t ti c cu, nhng gia nh ng ng Thnh Tm cng phi thoi vn khi
Navibank, bt u t cui nm 2012. Trc HC thng nin 2013, hai v chng ng Thnh Tm
v Nguyn Th Kim Thanh bn xong ton b 29,7 triu c phn ca mnh (9,9%) ti Navibank.115
Tin thu c t giao dch bn c phn c dng cn tr n vi chnh NH.
Ngy 26/04/2013, ti HC thng nin Navibank, ng ng Thnh Tm v cc c ng ln hin
hu t nhim thnh vin HQT. Theo ng nguyn vn ca n ti cu trc, Navibank tp trung

115

CTCP Nng lng Si Gn - Bnh nh vn s hu vi t cch c ng ln nht ca Navibank (29,8 triu cp 10,01%). n 09/09/2013, cng ty ny mi cng b thng tin ng k bn 16 triu cp, bt u qu trnh thoi
vn bng phng thc tha thun v khp lnh t 11/9 n 9/10/2013.

74

ti cu trc c ng. Tr s chnh ca NH c di ra H Ni. Ngy 23/01/2014, Navibank chnh


thc i tn thnh NHTMCP Quc dn (National Citizen Bank - NCB).
Nhm c ng mi kim sot Navibank l cc c nhn v t chc lin quan ti ng Nguyn Tin
Dng v Gami, T kinh doanh trong lnh vc bt ng sn v mua bn -t, v v l Trn Hi Anh,
ngi gi v tr TV HQT v TG ca Navibank.116 Theo thng tin cng b rng ri, th c gia nh ng
Nguyn Tin Dng, ch c b Trn Hi Anh l s hu trc tip c phn NCB vi t l 4,15%. V ng
Nguyn Tin Dng khng s hu c phn, khng tham gia HQT ca NH nn Gami v cc cng ty c
lin quan khng phi cng b thng tin v s hu NCB.
n u nm 2014, nhm nh u t lin quan ti ng ng Thnh Tm vn cn gi c phn NCB.
V cc cng ty ca ng ng Thnh Tm vn cn n NCB. Tuy nhin, nhm c ng mi khng c
tin mua s c phn ny. Theo Ngh quyt HC thng nin ca NCB nm 2014, NCB s mua
15% c phn nim yt lm c phiu qu vi ngun tin t thng d vn c phn, li nhun cha
phn phi, qu u t pht trin x l n, bao gm cc khon n, bao gm cn tr n vay, cn
tr cc khon tm ng v phi thu. K hoch ny sau khng c thc hin. D nh pht
hnh tri phiu chuyn i mnh gi 1.500 t ng tng VL ca NCB ln 4.500 t ng cng
khng kh thi.
Ging nh PVcomBank, t sut li nhun ca NCB gn bng 0% v mc d c li nhun k ton,
nhng v bn cht th Navibank/NCB b thua l trong cc nm 2013-2015. Theo Bng 23, ngn lu
rng t hot ng kinh doanh (trc khi iu chnh cho huy ng tin gi v cc thay i ti sn
khc) ca NCB lun m t khi i ch cho n nay, trong khi huy ng tin gi vn lin tc tng ln.
Trong nm 2014, 48,8% thu nhp t li cho vay ca NH l li d thu. n 2015, t l ny c gim
xung nhng vn cn 34,7%.
Bng 23: Thu nhp v ngn lu ca Navibank/NCB nm 2013-2015 (t VND)
2013

2014

2015

Thu nhp t li cho vay

2.144,2

2.454,3

2.751,3

Chi ph li tin gi, tin vay

1.548,2

1.853,8

1.988,4

596,0

600,5

762,9

ROA

0,07%

0,02%

0,02%

ROE

0,58%

0,25%

0,31%

Thu nhp t li cho vay

1.237,6

1.255,5

1.795,5

Chi ph li tin gi, tin vay

1.524,1

1.655,9

1.767,7

-823,2

-908,9

-615,7

6.104,1

6.063,4

9.736,6

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

Thu nhp li rng


T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh


Tng tin gi ca khch hng

Ngun: BCTC ca Navibank/NCB nm 2013, 2014 v 2015.

Tm li, Westernbank v Navibank c ti c cu bng s ra i ca gia nh ng Thnh Tm v


thay vo l cc c ng mi. Westernbank c cng thm vo mt cng ty ti chnh khng l
vi c ng l mt T Nh nc. Cho n nay, k hoch c chun b PVN chuyn nhng
ton b c phn PVcomBank sang cho NHNN. Cn c ng mi ca Navibank l cc nhm nh u
116

B Trn Hi Anh trc l PTG Southern Bank.

75

t t nhn. Nhng c hai ngn hng u khng c tin thc bm vo v khng tng c vn ch
s hu.
Mc d bo co l c li nhun k ton, nhng nu khng tnh li d thu, th hai NH ny thc ra l l
v vn ch s hu thc vn tip tc gim. T l n xu chnh thc ca PVcomBank l 2,9% nm
2014, sau khi chuyn n xu v nhn TPB t VAMC vi gi tr ly tch 1.635 t ng. Nhng
ng sau khon li d thu 1.386 t ng ca ring nm 2014 phi l d n xu bng t nht 17.000 t
ng (25,5% tng gi tr d n cho vay v chng khon u t).
i vi NCB, t l n xu chnh thc l 2,5% nm 2014 v 2,1% nm 2015. Tnh n cui nm 2014,
NCB chuyn n xu v nhn TPB t VAMC vi gi tr ly tch 801 t ng. Li d thu nm 2014 l
1.199 t ng, suy ra d n xu tng ng bng t nht 15.000 t ng (68,7% tng gi tr d n cho
vay v chng khon u t).

XI. ACB
1. S hu, u t v cho vay cho
Tnh ti thi im cui nm 2011, NHTMCP Chu (ACB) l NHTMCP c quy m ln nht xt c v
tng ti sn v d n cho vay trong h thng NH VN (khng k cc NHTMNN). ACB cng c nh
gi l NH c sc khe ti chnh tt nht vi t sut li nhun cao v n xu thp. ROE bnh qun ca
ACB trong giai on 2006-2011 l 28,0%. Nh trnh by trong Bng 24, trc nm 2012, t l n xu
chnh thc ca ACB l di 1% tng d n.
Bng 24: Tm tt thng tin ti chnh ACB, 2009-2015 (t VND)
2009
Vn CSH

2010

2011

2012

2013

2014

2015

10.106,3

11.376,8

11.959,1

12.624,5

12.504,2

12.397,3

12.787,5

113.501,8

145.170,8

192.926,6

145.434,8

141.610,8

157.691,6

177.994,0

Cho vay

62.358,0

87.195,1

102.809,2

102.814,8

107.190,0

116.324,1

134.031,8

u t chng khon

32.805,8

49.180,6

26.713,7

25.306,4

34.334,0

40.782,0

38.779,6

167.881,0

205.103,0

281.019,3

176.307,6

166.599,0

179.609,8

201.457,0

Tin gi v GTCG

Tng ti sn
Li nhun sau thu

2.201,2

2.334,8

3.207,8

784,0

826,5

951,8

1.028,2

ROE

24,63%

21,74%

27,49%

6,38%

6,58%

7,64%

8,17%

ROA

1,61%

1,25%

1,32%

0,34%

0,48%

0,55%

0,54%

NPL

0,41%

0,34%

0,89%

2,50%

3,03%

2,18%

1,29%

Ngun: BCTC ca ACB cc nm 2010-2015.

Tuy nhin, ACB l NHTM thc hin s hu, u t v cho vay cho phc tp nht, nh minh ha
trong Hnh 41. Cho n nm 2012, ACB trc tip v gin tip s hu c phn v l c ng ln ca
bn NHTM l Eximbank, i , Vit Nam Thng Tn v Kin Long.
Trong c cu s hu, ACB c ba nhm c ng ln l gia nh ng Trn Mng Hng, gia nh ng
Nguyn c Kin v nhm c ng nc ngoi (gm Standard Chartered Bank, Dragon Capital v
Connaught Investors). Tuy nhin, trong thi gian 2008-2011, ng Nguyn c Kin chi phi hot
ng qun tr, iu hnh ca ACB. Cc c ng ln khc hu nh khng c ting ni.
ng Kin v gia nh thnh lp v l ch 6 cng ty l CTCP u t Chu (ACI), CTCP u t
Thng mi B&B, CTCP u t ACB H Ni (ACBI), Cng ty TNHH u t Ti chnh Chu H Ni

76

(ACI-HN), CTCP Tp on Chu (AFG) v CTCP Pht trin Sn xut v Xut nhp khu Thin Nam.
ACB ti tr vn cho cc cng ty ca ng Kin u t chng khon (trong c chnh c phiu
ACB) v vng ti khon bng cch trc tip v gin tip thng qua CTCK ACB (ACBS) v cc NHTM m
ACB l c ng ln.
Hnh 41: Cu trc s hu, u t v cho vay gia ACB v cc t chc c lin quan, 31/12/2011

Techcombank
Mua cp
700 t
CTCP u t
ACB HN (ACBI)

MHB
350 t
TPDN

Connaught
Investors

7,3%

Standard
Chartered

15,1%

Trn Mng
Hng &
gia nh

11,5%

1000 t
vay lin NH

ACB

1000 t
TPDN

6,1%
VL

CTCP u t TM
B &B

CTCP u t
Chu (ACI)
Gp vn
373 t
20%
VL

3200
TPC 9,7%
VL

Gp vn
1.280 t

CTCP T TC
Chu (AFG)

Eximbank

CT T TC Chu
HN (ACI-HN)

6,8%

800 t
TPDN

Cho vay
100 t

Mua cp
100 t

Dragon
Capital

Gp vn
495 t

100% VL
1500 t

NH
Kin Long

1000 t
tri phiu

19,5%
VL

1.544 t
mua 6,6% cp
qua H HTT
vi ACI & ACI-HN

NH
i
700 t
tri phiu

1000 t
tri phiu

CTCK
ACB

400 t
TPDN

NH
Phng Nam

500 t
tri phiu

Nguyn
c Kin
& gia nh

CTCP u t
Thin Nam
100% VL
500 t

100% VL

500 t
vay lin NH

NH
VN Thng Tn

5% VL

10% VL

100% VL

Ghi ch: Cc t l s hu tnh ti thi im 31/12/2011; cc khon cho vay v y thc u t din ra trong thi
gian 2010-2011.
Ngun: BCTC, BCTN, BCB, BCQT ca ACB v cc DN c lin quan, 2010-2011.

Cc khon y thc cho khch hng u t chng khon v vng c ghi trong hng mc ti sn c
khc. ACB c gi tr ti sn c khc chim 4,1% tng ti sn vo cui nm 2006, tng ln 15,5% cui
nm 2009 v ti 18,3% (gi tr tuyt i l 45,8 nghn t ng) vo cui nm 2011. Bng 25 trnh by
cc khon phi thu t y thc u t v li phi thu ca ACB t nm 2007 n 2011. Ta c th thy
nhng gi tr ln c dng kinh doanh vng ti khon/vng k hn v y thc cho cc cng ty
ca ng Nguyn c Kin.
C th thy rng ACB bt u y mnh y thc u t kinh doanh vng/vng ti khon/vng k hn
t nm 2008. n cui nm 2011, tng gi tr m ACB y thc kinh doanh vng ln ti gn 40
nghn t ng.
Cc khon phi thu i vi nhm 6 cng ty ca Nguyn c Kin l 1.395 t ng vo cui nm
2011. Nhng cc cng ty ny cn c d n vay ACB trn 3.500 t ng v d n tri phiu gn 2.500
t ng. Tnh cc khon n u t c phiu, gp vn di hn v li phi thu th cc cng ty ca ng
Kin c tng ngha v n i vi ACB l trn 8.000 t ng tnh ti thi im cui nm 2011.

77

Bng 25: Li phi thu v phi thu t khch hng ca ACB, 2007-2011 (t VND)
2007

2008

2009

2010

2011

3.517,5

8.427,3

25.951,7

17.546,7

51.389,8

1.244,3

2.327,1

2.342,5

4.239,9

5.620,8

811,1

4.326,1

21.793,1

10.865,6

41.317,5

Nhm 6 cng ty ca Nguyn c Kin

1.395,0

Phi thu nc ngoi KD ngoi t ti khon

6.566,7

Phi thu nc ngoi KD vng ti khon

13.179,1

23.294,7

3.138,6

3.380,1

Tng ti sn c khc, trong


Li phi thu
Phi thu t khch hng

K qu cho KH trong nc KD vng k hn

727,7

Phi thu KH trong nc KD vng

3.538,9

18.944,3

Ngun: BCTC ca ACB cc nm 2008-2012.

Mt vn gy rc ri na cho ACB l cho vay cc TCTD khc. Trong bi cnh bt n kinh t v m v


tn tui cc NHTM yu km c a ra, c nhn v t chc tp trung gi tin vo cc NHTMNN
v cc NHTMCP c cho l vng mnh trong c ACB. Huy ng tin gi t khch hng ca ACB
tng t gn 107 nghn t ng vo cui nm 2010 ln hn 142 nghn t ng vo cui nm 2011.
R rng, mt phn vn huy ng ny c ACB dng y thc u t kinh doanh chng khon
v vng nh cp trn. Nhng mt phn ln c ACB dng cho vay cc TCTD khc vi li
sut cao hn, bao gm c vic y thc cho nhn vin i gi tin ti cc NHTM khc di hnh thc
tin gi c nhn. Mt s khon tin gi ny sau b mt vn v mt s b qu hn (khon 719 t
ng gi ti Vietinbank thng qua cn b qun l ca Vietinbank l Hunh Th Huyn Nh b mt vn
v mt khon 1.095 t gi ti mt NHTM khc b qu hn). Hnh 42 trnh by tng trng huy ng
tin gi v cho vay cc TCTD khc ca ACB t nm 2009 n 2011. T 34-36 nghn t ng d n cho
vay, n cui nm 2011, ACB c s d tin gi v cho vay cc TCTD khc l 81,5 nghn t ng.

Nghn t VND

Hnh 42: Huy ng tin gi KH v cho vay cc TCTD khc ca ACB


160
140
120

100
80

Huy ng tin gi
khch hng

60

Tin gi v cho vay cc


TCTD khc

40
20

0
2009

2010

2011

Ngun: BCTC ca ACB cc nm 2010-2011.

2. Ti c cu
V ACB v cc c nhn, t chc c lin quan nm gi khong 20% VL ca Eximbank vo cui nm
2011, nn khi NHNN pht tn hiu ti c cu c h thng cc TCTD th kh nng sp nhp ACB
Eximbank lun c th trng ti chnh bn tn. Trc thng tin v mt nhm nh u t thu tm
c phiu ca Sacombank (xem phn sau), thng 2/2014 cn xut hin tin n v kh nng hp nht

78

ba NH ACB, Eximbank v Sacombank. Nhng ngay sau , i din ca c ACB v Eximbank bc


b thng tin ny.
Thng 8/2012, CQCST khi t v n kinh t lin quan n cc lnh o ca ACB. Thng 12/2012,
ACB t chc HC bt thng bu cc thnh vin HQT mi. Gia nh ng Trn Mng Hng quay
tr li HQT ACB v cng hp lc vi i din ca cc c ng nc ngoi qun tr NH. Standard
Chartered Bank cng c cc cn b qun l v ti chnh v ri ro ca mnh sang ACB.
Ngay trong nhng thng cui nm 2012, ACB v ACBS tin hnh thoi gn ht vn c phn cc NH
i , Vit , Kin Long v Eximbank.
Trc nhng thng tin xu v NH, huy ng tin gi khch hng v huy ng bng giy t c gi ca
ACB gim ln lt l 11,9% v 60,2% trong nm 2012. Vi sc p ny v yu cu khc phc hu
qu, ACB cng gim mnh hot ng trn th trng lin NH. Tin gi v cho vay cc TCTC khc
ca ACB gim 73% trong nm ny.
Gi tr ti sn c khc gim v mc bnh thng ca mt NHTM, bng 6,9% tng ti sn vo cui
nm 2012 v ch cn 4,9% vo cui 2015. l nh ACB tt ton cc khon phi thu lin quan
n khch hng trong nc thc hin kinh doanh vng v vng k hn ngay trong nm 2012. Khon
phi thu lin quan n cc i tc nc ngoi thc hin cc hp ng kinh doanh vng ti khon
cng c gim xung cn 1.447 t ng vo cui 2012, ri v 0 mt nm sau . ACB chu mt
khon l rng t vic tt ton kinh doanh vng trong nm 2012 l 1.864 t ng.
Nh trnh by ti Bng 24, trong nm 2012 ACB mt hn 1/3 gi tr tng ti sn. Li nhun trc
v sau thu gim trn 75%.
Ring cc khon d n lin quan n nhm 6 cng ty ca ng Nguyn c Kin th vn cn trn s
sch ca ACB. Bng 26 trnh by chi tit cc khon ny. Sau khi thu hi mt phn d n cho vay
trong nm 2013, tng d n cho vay, tri phiu v phi thu l 5.846 t ng vo cui 2014. Cc
khon li phi thu c ACB thoi thu ht trong nm 2014 mc d c NHNN cho php thoi
thu u trong 3 nm t 2013 n 2015. NHNN cn cho php ACB phn loi cc khon d n cho vay
v d n tri phiu ny vo n nhm 2 nn khng lm tng t l n xu chnh thc.
Bng 26: D n ca nhm 6 cng ty ca Nguyn c Kin vi ACB (t VND)
2012

2013

2014

Cho vay

3.511,5

2.237,3

2.237,3

Tri phiu doanh nghip

2.450,0

2.429,3

2.429,3

Phi thu t y thc u t

1.179,5

1.654,8

1.179,5

605,7

151,2

20,9

20,9

20,9

295,1

192,0

C phiu nim yt
Gp vn, u t di hn
Li phi thu
C tc phi thu
Cng

41,3

8.062,6

6.726,8

5.867,1

2015

Ngun: BCTC ca ACB cc nm 2013-2014.

Trong nm 2013, ACB chuyn 318 t ng n xu cho VAMC v nm 2014 chuyn tip 1.131 t
ng. Nu vn tnh cc khon n ny, th t l n xu ca ACB l 3,31% vo cui nm 2013 v 3,12%
vo cui nm 2014.

79

Mt im ng ch na trong nhng nm 2013-2014 l ACB tng mnh u t vo TPCP, trong


khi d n cho vay khng tng nhiu. Tnh vo cui nm 2014 so vi u nm 2013, d n cho vay
ca ACB tng 13,1%, cn u t chng khon tng 61,2%. Khai thc tnh cht phi ri ro tn dng ca
TPCP v chnh lch ng k gia li sut TPCP v li sut tin gi bnh qun, ACB thu li nhun
khc phc cho hu qu ca cho vay u t cho.
n nm 2015, hot ng kinh doanh quay v qu o bnh thng. D n cho vay khch hng
tng 15,2% trong nm ny, trong khi u t chng khon gim i. T sut li nhun ca ACB
ci thin ng k. Vi 1.028 t ng li nhun sau thu, ROE ca ACB l 8,2% nm 2015.

XII. SACOMBANK V SOUTHERN BANK


Ngy 1/10/2015, Southern Bank chnh thc c sp nhp vo Sacombank. HC bt thng ca
Sacombank biu quyt ng sp nhp vo ngy 11/7/2015. NHNN ra Quyt nh 1844/QNHNN ngy 14/9/2015 chp thun giao dch sp nhp gia hai NH. Ngy 11/11/2015, ng Trm B,
c ng ln ca c Sacombank v Southern Bank thi gi chc v Ph Ch tch thng trc
HQT Sacombank theo nguyn vng c nhn. Theo Ph Thng c NHNN Nguyn Phc Thanh,
vic t nguyn sp nhp SouthernBank vo Sacombank l ph hp vi ch trng ti cu trc h
thng ngn hng ca Chnh ph v NHNN, nhm to nn mt ngn hng ln, lnh mnh, phc v tt
cho nn kinh t v sc vn ra th trng quc t.117
Th nhng trc vo thng 8/2015, ng Trm B t nguyn cam kt y quyn khng hy
ngang, v thi hn cho NHNN thc hin y cc quyn ca c ng i vi ton b s c phn
m ng Trm B v cc bn c lin quan s hu ti Sacombank, Southern Bank v NH sau sp nhp.
ng sau vic y quyn ny l nhng khon vay v y thc u t m ng Trm B c ngha v phi
hon tr cho Sacombank sau sp nhp. V cha tr c cc khon n ny nn ng Trm B phi
trao quyn c ng ca mnh cho NHNN. ng Trm B khng c n phng chm dt vic y
quyn ny. NHNN c quyn quyt nh nm gi hay chuyn nhng s c phn ny cho nh u t
khc. NHNN cng c th quyt nh chm dt vic y quyn nu ng Trm B khc phc c hu
qu. Vi s c phn c y quyn, NHNN kim sot hn 51% vn iu l ca Sacombank sau sp
nhp.
Thi gian t cui nm 2010 n u nm 2012 din ra hot ng thu tm Sacombank. Vo
thng 2/2012, Eximbank tuyn b chnh thc l mt c ng ln (s hu trc tip 9,73% VL) v
c y quyn bng vn bn i din cho nhm c ng s hu trn 51% s c phn c quyn biu
quyt ca Sacombank. Trn c s , Eximbank yu cu bu li ton b HQT v BKS ca
Sacombank. Sau khi Southern Bank sp nhp vo Sacombank, Eximbank vn l mt trong nhng c
ng ln, s hu 6,4% NH sau sp nhp. Tuy nhin, Eximbank khng cn ngi i din phn vn
gp ti Sacombank.

117

Bo Nhn dn in t, Southern Bank chnh thc sp nhp vo Sacombank, ngy 1/10/2015. Truy cp ti
a ch http://www.nhandan.com.vn/mobile/_mobile_kinhte/_mobile_tintuc/item/27579502.html, ngy
10/10/2015.

80

Mt s kin na trong nm 2015 l vic chun b n sp nhp NH Nam v Eximbank trn c s


c NHNN ng h v mt ch trng.118 Nhng sau khi c thng tin NH Nam b NHNN thanh tra
th n thng 9/2015 Ch tch HQT Phan nh Tn ca Nam khng nh: Nam khng s hu
bt k c phn no ca Eximbank v t ti c cu cng l gii php kh thi cho cc ngn hng c
quy m nh Nam A Bank.119 Trong HC bt thng bu ban lnh o mi ca Eximbank vo
cui nm 2015, hai ng vin vo HQT m trc y l lnh o ca Nam khng c NHNN
chp thun. Sau HC, Eximbank bu HQT, BKS mi, ng thi thay Ch tch v TG.
Vietcombank v NHNN c 2 i din ti HQT v nm v tr Trng BKS ca Eximbank.

1. Sacombank v cu trc s hu cho vi cc DN trong T Thnh Thnh Cng


Sacombank c thnh lp vo cui nm 1991 trong t sng thnh lp cc NHTMCP u tin
Vit Nam. NH c hnh thnh trn c s hp nht NH Pht trin Kinh t G Vp vi ba hp tc x
(HTX) tn dng l Tn Bnh, Thnh Cng v L Gia, trong HTX Tn dng Thnh Cng l do ng ng
Vn Thnh sng lp.
Gia nh ng ng Vn Thnh v v l b Hunh Bch Ngc khi u kinh doanh t nm 1979 vi c
s Thnh Cng sn xut cn v mt r ng. Cng cuc i mi to iu kin Thnh Cng
cung cp sn phm trc tip cho th trng v cho cc DNNN sn xut ngoi k hoch. Sau khi
Sacombank c thnh lp, ng ng Vn Thnh tham gia HQT (1991-1994), ri tr thnh Ch
tch HQT (t 1994) v nm quyn kim sot NH. Nm 1996, Sacombank tr thnh NH u tin pht
hnh c phiu ra cng chng.
u thp nin 2000, cc nh u t nc ngoi gm Dragon Capital, Cng ty Ti chnh Quc t (IFC)
v Ngn hng ANZ tr thnh c ng chin lc ca Sacombank. Di s lnh o ca ng Thnh,
Sacombank tr thnh mt trong nhng NHTMCP ln nht v c thng hiu tt nht Vit Nam.
Thng 7/2006, Sacombank nim yt ton b 189,9 triu c phn ca mnh ti HOSE.120 Gi giao dch
c phiu ngay khi nim yt l 78.000 /cp (12/7/2007), ch thp hn mt cht so vi mc gi mc
tiu 81.000 /cp, vi cc t s P/E bng 38,2 v P/B bng 4,1. Sut sinh li trn vn CSH ca
Sacombank bnh qun giai on 2002-2007 l 19,1%. Tng gi tr vn ha th trng ca STB lc
bng 14.816 t ng.
Hnh 43 minh ha c cu s hu ca Sacombank vo nm 2006. ng ng Vn Thnh v cc thnh
vin trong gia nh s hu trc tip 11,2% VL ca NH. Cc cng ty c lin quan ti gia nh khng
nm gi c phn ng k ca Sacombank v lc . C cu s hu ca NH khng c thay i nhiu
cho n nm 2010 ngoi tr vic thoi vn ca IFC.

118

Bo u t Chng khon, Oceanbank, Eximbank, GPBank vo chng trnh x l, ngy 27/2/2015.


Truy cp ti a ch: http://tinnhanhchungkhoan.vn/tien-te/oceanbank-eximbank-gpbank-da-vao-chuongtrinh-xu-ly-112956.html, ngy 10/10/2015.
119
VNExpress, Nam A Bank khng sp nhp vi Eximbank, ngy 7/9/2015. Truy cp ti a ch:
http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/nam-a-bank-khong-sap-nhap-voi-eximbank3274390.html, ngy 10/10/2015.
120
Theo Giy php nim yt c phiu s 48/UBCK-GPNY do UBCKNN cp ngy 02/06/2006

81

Hnh 43: C cu s hu ca Sacombank, 15/4/2006

Khc, 56.8%

ANZ, 9.9%
ng Vn
Thnh &
G, 11.2%

Dragon
Capital,
8.8%

IFC, 7.7%

REE, 5.7%

Ngun: Bn co bch Sacombank, 2006.

Thng 5/2008, T Ti chnh Sacombank c thnh lp theo m hnh cng ty m - con vi


Sacombank l cng ty m (Hnh 44).121 Cc cng ty thnh vin ca Tp on gm c: CTCK
Sacombank (SBS), Cng ty Cho thu Ti chnh Sacombank (SBL), Cng ty Qun l n v Khai thc Ti
sn Sacombank (SBA), Cng ty Kiu hi Si Gn Thng Tn (SBR) v Cng ty Vng bc qu Si
Gn Thng Tn (SBJ). Cc cng ty hp tc chin lc vi Tp on gm c: CTCP u t Si Gn
thng tn (Sacom-STI),122 CTCP a c Si Gn Thng tn (Sacomreal), CTCP Xut Nhp Khu Tn
nh (Tadimex), CTCP Ton Thnh Pht, Cng ty Lin doanh Qun l Qu TCK Vit Nam (VFM) v
Trng i hc Yersin Lt. n thng 11/2009, Tp on Sacombank c thm hai cng ty hp tc
chin lc na l CTCP Giao dch hng ha Si Gn Thng Tn (Sacom-STE) v CTCP Kho vn Si Gn
Thng Tn (Sacom-STL).
Tuy nhin, n nm 2010-11, vi s suy gim mnh ca th trng chng khon, Dragon Capital bt
u thoi vn khi Sacombank. Sau khi thnh lp NH 100% vn nc ngoi, ANZ cng tuyn b k
hoch thoi vn. C ng ln trong nc, CTCP C in Lnh (REE) cng c ng thi tng t. S
thoi vn ny xy ra cng lc vi vic mt nhm c ng mi ln k hoch thu tm Sacombank
(xem mc sau). n cui 2011, Tp on Ti chnh Sacombank vn t khi thnh lp ch tn ti trn
tn gi b qun i. Sacomreal v Ton Thnh Pht, hai cng ty bt ng sn, quy t v vi Thnh
Thnh Cng. Cc cng ty khc cng dch chuyn tng t v r b cc tn gi gn vi Si Gn
Thng Tn (Sacom):

CTCP u t Si Gn Thng tn i tn thnh CTCP u t Tn Vit


CTCP Kho vn Si Gn Thng Tn i tn thnh CTCP Kho Vn Thin Sn, ri n nm 2014
c sp nhp vo CTCP Khai thc v Qun l Khu cng nghip ng Hunh

121

Theo Lut Doanh nghip, tp on kinh t l nhm cng ty c mi quan h vi nhau thng qua s hu c
phn, phn vn gp hoc lin kt khc. Tp on kinh t khng phi l mt loi hnh doanh nghip, khng c
t cch php nhn v khng phi ng k thnh lp.
122
Sacom-STI c cc c ng sng lp l Thnh Thnh Cng, Sacombank, Sacomreal, Ton Thnh Pht, SBS, v
Betrimex

82

CTCP Giao dch Hng ha Si Gn Thng Tn i tn thnh CTCP Giao dch Hng ha Sn
Tn.

Hnh 44: Tp on Ti chnh Sacombank nm 2009


ANZ

REE

IFC

Dragon Capital

C ng chin lc

Sacombank
(STB)

Sacombank
Securities

Sacombank
Leasing

Sacomreal

Sacom-STI

VFM

Sacom-STL

Vng bc
qu
Sacom

Kiu hi
Sacom

Sacombank
AMC

Ton Thnh
Pht

Tadimex

Cng ty thnh vin

Cng ty hp tc chin lc

Sacom-STE

Ngun: Theo thng tin cng b trn Website ca Sacombank (www.sacombank.com.vn) nm 2009.

Song song vi s pht trin ca Sacombank l s m rng v cu trc s hu an xen gia cc cng
ty phi ti chnh do gia nh ng ng Vn Thnh kim sot. C s sn xut Thnh Cng c chuyn
i thnh Cng ty TNHH Thnh Thnh Cng vo nm 1999, ri CTCP SX-TM Thnh Thnh Cng vo
gia thp nin 2000. Nm 2011, trc nguy c mt quyn kim sot Sacombank, gia nh ng Thnh
thnh lp Tp on Thnh Thnh Cng vi ht nhn l CTCP u t Thnh Thnh Cng v 6 thnh
vin ban u l Bourbon Ty Ninh, ng Ninh Ha, Thng mi Thnh Thnh Cng, ng Hunh v
Thnh Ngc.
Nh minh ha Hnh 45, ng ng Vn Thnh s hu Sacombank mt cch trc tip thng qua cc
thnh vin trong gia nh (8,2%) v gin tip qua cc DN m gia nh kim sot (6,1%) vo cui nm
2011.123 S cn cho thy mt cu trc s hu cho gia cc DN trong T Thnh Thnh Cng.
Gn vi ngnh truyn thng ban u, gia nh ng ng Vn Thnh v Thnh Thnh Cng mua c
phn v kim sot nhiu cng ty ma ng nh ng Bin Ha (BHS), ng Ninh Ha (NHS),
Bourbon Ty Ninh (SBT) v Ma ng Nhit in Gia Lai (SEC).
Nh my ng Bin Ha c thnh lp nm 1969 v sau 1975 tr thnh DNNN. Nm 2001, Cng
ty c c phn ha. C phiu ca Cng ty (BHS) c nim yt vo thng 12/2006 vi Sacombank
s hu 5,6% VL ca BHS. Nm 2008-2011, Sacombank, Thnh Thnh Cng v cc cng ty thnh
vin u t vo c phiu v tr thnh c ng ln ca ng Bin Ha. Tnh n cui nm 2011,
Sacombank s hu 10,0% v Bourbon Tn Ninh s hu 22,7% VL ca ng Bin Ha. Ti thi
im , gi tr vn ha th trng ca BHS l 552 t VN. Tnh gi tr s sch th vn ch s hu v
tng ti sn ca BHS ln lt l 553 t v 1.290 t ng. Lc , ng Bin Ha c u t vo c
123

T l s hu gp l 8,2% tnh trn 977,6 triu c phn lu hnh (1,074 t c phn pht hnh tr i 96,3
triu c phn qu) ca Sacombank ti thi im 31/12/2011. Nu tnh trn tng s 1,074 t c phn pht
hnh, th t l s hu gp l 7,4%.

83

phiu ca Sacombank, nhng khng ng k. Khon u t di hn ln ca BHS l vo CTCP Giao


dch Hng ha Sn Tn (5% VL). Ngy 22/5/2012, Sacombank thoi ht 10% vn khi BHS. Sau
, vic mua bn c phn ca BHS xy ra lin tc vi cc t chc v c nhn trong T Thnh Thnh
Cng, v BHS tr thnh thnh vin ca T. 124
Hnh 45: Cu trc s hu, cho vay v u t gia Sacombank v cc DN lin quan n gia
nh ng ng Vn Thnh tnh ti thi im 31/12/2011
Cho vay & T tri phiu
7.000 t VND

10,3%

11,0%
in
Gia Lai
(GEC)

64,7%

10,0%

Ma
ng
N Gia Lai
(SEC)

3,7%

10,9%

24,7%

4,9%

13,6%

Sacomreal
(SCR)

9,6%

Bourbon
Ty Ninh
(SBT)

ng Thnh

4,0%

40,0%
u t
Tn Vit

S hu
14,3%

Sacombank
(STB)

22,7%

ng
Bin Ha
(BHS)

5%

10%

ng
Ninh Ha
(NHS)

49%
24,8%

GD
Hng ha
Sn Tn

Bourbon
An Ha

ng Hunh
Thnh
Thnh Cng

51,0%

30%
13,1%

Ton Thnh
Pht

Tn Thng

Kho
vn Thin
Sn

S hu & kim sot

Ma
ng
333

Ma
ng Phan
Rang

41,9%

42,1%
ng Vn Thnh
v gia nh

Ngun: BCTC, BCB, BCTN ca Sacombank v cc DN lin quan n gia nh ng ng Vn Thnh, 2010-12.

Nh my ng Ninh Ha c thnh lp nm 1996, thuc Cng ty ng Khnh Ha, DNNN ca


UBND Tnh Khnh Ha. Nh my c c phn ha nm 2006 v c phiu NHS c nim yt ti
HOSE t thng 7/2010 vi CTCP SX-TM Thnh Thnh Cng (23,2%) v CTCK Sacombank (5,8%) l cc
c ng ln. Tnh ti thi im cui 2011, CTCP SX-TM Thnh Thnh Cng s hu ng 51% VL ca
ng Ninh Ha. 125 Gi tr vn ch s hu v tng ti sn ca NHS theo s sch vo ngy
31/12/2011 l 272 t v 597 t ng. Gi tr vn ha th trng ca NHS bng 264 t ng. V pha
mnh, ng Ninh Ha nm gi 10% VL ca Sn Tn; 41,9% Ma ng Phan Rang v 42,1% Ma
ng 333. ng Ninh Ha cng c u t vo c phiu Sacombank, Sacomreal v ng Bin
Ha, nhng vi t l s hu khng ng k.
Cng ty Bourbon Ty Ninh c thnh lp nm 1995 trn c s lin doanh gia T Bourbon (70%),
Lin Hip Ma ng II (15%) v Lin Hip Ma ng Ty Ninh (15%). Nm 2000, Bourbon mua li
phn vn gp ca cc DN trong nc v tr thnh DN 100% vn nc ngoi. Bourbon Ty Ninh
chuyn i thnh CTCP vo nm 2007126 v nim yt c phiu SBT ti HOSE vo nm 2008. Cui nm
2010, Bourbon thoi ton b vn khi Bourbon Ty Ninh. Tnh ti thi im 31/12/2011, CTCP SX124

Tnh n cui nm 2015, gia nh v cc DN ca gia nh ng ng Vn Thnh s hu 60,3% c phn ca


CTCP ng Bin Ha.
125
Tnh n cui nm 2015, gia nh v cc DN ca gia nh ng ng Vn Thnh s hu 70% c phn ca CTCP
ng Ninh Ha.
126
T Bourbon s hu 68,4%; Kinh 5%; v Vinamilk 5% VL ca Bourbon Ty Ninh.

84

TM Thnh Thnh Cng s hu 24,8% v Cng ty TNHH ng Thnh s hu 24,7% VL ca Bourbon


Ty Ninh. Bourbon Ty Ninh l cng ty ln nht trong s cc cng ty ma ng ca T Thnh Thnh
Cng. Bn thn Bourbon Ty Ninh li s hu 22,7% VL ca ng Bin Ha v 49% VL ca CTCP
Bourbon An Ha.127 Vo cui nm 2011, gi tr vn ha th trng ca SBT l 1.717 t ng. Tnh
theo gi tr s sch, vn ch s hu v tng ti sn ca SBT tng ng bng 1.794 t v 2.323 t
ng. Ngy 2/12/2013, Cng ty i tn thnh CTCP Ma ng Thnh Thnh Cng Ty Ninh.128
Tin thn ca Ma ng Nhit in Gia Lai l Cng ty TNHH Lin doanh Ma ng Bourbon Gia
Lai. Nm 2007, i tc nc ngoi l T Bourbon chuyn nhng ton b phn vn gp (51%)
cho i tc trong nc l Cng ty Ma ng Gia Lai (DNNN ca UBND Tnh Gia Lai). Nhng mua
li phn vn gp ny, Ma ng Gia Lai huy ng ti tr t Sacombank v in Gia Lai, ri
nhng li c phn cho chnh hai t chc ny. Ti thi im c phn ha ngy 2/8/2007, in Gia
Lai, lc vn l DNNN, s hu 52,3% v Sacombank s hu 9,9% VL ca CTCP Ma ng Nhit
in Gia Lai (SEC). Sau , Sacombank chuyn nhng c phn SEC cho Cng ty TNHH ng
Thnh. Cui 2009, c phiu SEC c nim yt trn HOSE. Lc , DNNN in Gia Lai vn s hu
52,3%, cn ng Thnh s hu 10,9% VL ca SEC. n cui nm 2011, in Gia Lai ( thuc kim
sot ca Thnh Thnh Cng), ng Thnh v Sacombank ln lt s hu 64,7%, 10,9% v 10,3% c
phn ca SEC (tng cng 85,9%).129
CTCP in Gia Lai (GEC) hot ng trong lnh vc nng lng trong nhm cc DN do Thnh Thnh
Cng v gia nh ng ng Vn Thnh kim sot. Nm 1989, Cng ty Thy in Gia Lai Kon Tum,
DNNN ca UBND Tnh Gia Kontum, c thnh lp. Cng ty c c phn ha vo nm 2010 vi
cc c ng ln l Sacombank v CTCP u t Sacombank. n cui nm 2011, CTCP u t Tn Vit
(i tn t CTCP u t Sacombank v lc ny v hn Thnh Thnh Cng) nm gi 40,0% v
Sacombank vn gi 11% VL ca in Gia Lai. SEC cng s hu cho cng ty m khi nm gi 3,7%
VL ca in Gia Lai. u nm 2013 (18/1/2013), in Gia Lai chnh thc tr thnh thnh vin ca
T Thnh Thnh Cng.130
T Thnh Thnh Cng khi hnh thnh cn c cc cng ty thnh vin l Ton Thnh Pht, Sacomreal,
ng Hunh v Tn Thng hot ng trong lnh vc BS. Cng ty Kin trc Xy dng Ton Thnh
Pht c thnh lp vo ngy 28/4/2002 di hnh thc TNHH, hot ng trong lnh vc thit k
kin trc v thi cng xy dng. Nm 2003, Cng ty chuyn i thnh CTCP. Nh trnh by, Ton
Thnh Pht l mt cng ty hp tc chin lc nm trong T Ti chnh Sacombank khi T c nh
hnh vo nm 2009. n cui nm 2011, Sacombank cn nm gi 13,1% VL ca Ton Thnh Pht.
Ti thi im , Sacombank cho Ton Thnh Pht vay di hn 136 t ng (tng ln 441 t ng vo
cui 2012) v mua 550 t ng tri phiu do Ton Thnh Pht pht hnh. n cui 2012, ton b c
phn Ton Thnh Pht m Sacombank s hu c chuyn nhng cho CTCP u t Tn Vit. Tr

127

Bourbon An Ha c i tn thnh CTCP Khu cng nghip Thnh Thnh Cng vo ngy 6/3/2014.
Tnh n cui nm 2015, gia nh v cc DN ca gia nh ng ng Vn Thnh s hu 45,8% c phn ca
CTCP Ma ng Thnh Thnh Cng Ty Ninh.
129
Sau khi thuc s hu 100% ca Thnh Thnh Cng nm 2015, Cng ty c i tn thnh Cng ty TNHH
MTV Thnh Thnh Cng Gia Lai.
130
n cui nm 2014, Sacombank nm gi 9,71%; cn Thnh Thnh Cng v cc cng ty thnh vin nm gi
67,3% VL ca GEC.
128

85

thnh thnh vin ca T Thnh Thnh Cng, CTCP u t, Kin trc, Xy dng Ton Thnh Pht tp
trung vo lnh vc xy dng, BS v trng hc ph thng vi a s d n ng Nai.131
CTCP a c Si Gn Thng Tn (Sacomreal) c thnh lp vo thng 3/2004. Trong s cc c ng
sng lp c Sacombank, Ton Thnh Pht, Cng ty TNHH SX-TM Thnh Thnh Cng v ng Hng Anh
(con trai ng Vn Thnh). n cui nm 2011, Sacombank hu nh khng cn s hu Sacomreal
(nhng ngc li, Sacomreal u t 1,6% c phn ca Sacombank).132 C ng ln nht ca
Sacomreal l ng ng Hng Anh, nm gi 8,9% VL. CTCP SX-TM Thnh Thnh Cng v Bourbon
Ty Ninh s hu ln lt 4,9% v 4,0% VL ca Sacomreal.133
Tnh trng ng bng bt ng sn trong nm 2011 nh hng rt tiu cc n tnh hnh ti
chnh ca Sacomreal. Li nhun trc thu ca Sacomreal nm 2011 ch c 16,2 t ng, gim 97%
so vi 2010. Dng tin rng t hot ng kinh doanh trong nm ca Cng ty l -288,6 t ng. Gi c
phiu ca Sacomreal gim t 31.500 ngy 31/12/2010 xung 5.900 ng/cp vo 31/12/2011. Gi tr
vn ha th trng ca SCR lc ch cn 590 t ng. Trong khi theo gi tr s sch, vn ch s hu
ca SCR bng 2.169 t ng (v gi tr tng ti sn l 6.774 t ng).
Vo cui nm 2011, gnh nng n phi tr ca Sacomreal l 4.571 t ng, gp 2,1 ln vn ch s
hu; v gi tr tn kho bt ng sn ln ti 2.679 t ng. Trong s cc cng ty thnh vin ca T
Thnh Thnh Cng, Sacomreal l DN vay n nhiu nht t Sacombank. D n khon vay ngn v di
hn ca Sacomreal t Sacombank vo cui nm 2011 l 1.093 t ng. Sacomreal cn vay di hn
khng m bo t Cng ty TNHH MTV Gio dc Ton Thnh Pht 250 t ng. Khon tin ny thc
cht l do Ton Thnh Pht huy ng t pht hnh TPDN cho chnh Sacombank u t vo thng
5/2011. Ngoi vay NHTM, Sacomreal cn c d n TPDN vo cui nm 2011 l 1.533 t ng (trong
, 949 t ng khng c bo m v 604 t ng bo m bng BS v c phiu Sacombank).
CTCP Khai thc v Qun l Khu Cng nghip ng Hunh c thnh lp Long An vo ngy
9/5/2007, ban u u t vo KCN Tn Kim ri m rng sang bt ng sn nh . nh Hunh l
cng ty con ca CTCP SX-TM Thnh Thnh Cng. Nm 2011, Sacomreal cng l c ng ln, s hu
9,63% vn c phn ca ng Hunh. n nm 2014, CTCP Kho Vn Thin Sn c sp nhp vo
ng Hunh.
Sacomreal l c ng sng lp v s hu 90% s VL 1.070 t ng ca CTCP BS Si Gn Thng
Tn Tn Thng vo nm 2009. Cng ty BS Tn Thng c thnh lp thc hin d n Celadon
City Tn Thng ti Qun Tn Ph TP.HCM vi tng mc u t ln ti 24.700 t ng. p lc huy
ng vn, trc tin l c giy chng quyn s dng t, buc Cng ty phi vay n t cc NHTM
trong c Sacombank. n thng 3/2010, SCR k tha thun lin doanh vi T Gamuda Land
ca Malaysia Gamuda Land v gim t l s hu Tn Thng xung cn 30%, trong c chuyn
nhng 60% c phn cho i tc Malaysia. n thng 9/2013, Sacomreal cng b s chuyn nhng
28% c phn ca Tn Thng cho Gamula. V n thng 7/2015 th Sacomreal v Thnh Thnh Cng

131

n nm 2015, Tn Vit s hu 21% v Sn Tn s hu 14% VL ca Ton Thnh Pht. Ton Thnh Pht l
ch u t D n lp sng ng Nai xy dng khu th 8,4 ha y tai ting.
132
Trong nm 2010, Sacomreal mua vo c phn ca Sacombank, nhng n nm 2011 li phi bn ra. T l
Sacomreal s hu Sacombank gim t 2,4% vo ngy 31/12/2010 xung 1,6% vo ngy 31/12/2011.
133
Tnh n cui nm 2015, gia nh v cc DN ca gia nh ng ng Vn Thnh s hu 26,0% c phn ca
Sacomreal.

86

thoi vn ton b khi Tn Thng v Gamuda tr thnh ch u t duy nht ca D n Celadon


City.
Vy, i din cho nhm c ng ln nht v kim sot HQT, ng ng Vn Thnh s dng
Sacombank cho nhm cc cng ty ca Thnh Thnh Cng vay v ti tr cho cc hot ng mua
bn DN. Ch khi Sacombank b thu tm v sau NHNN vo thanh tra, tng gi tr cc khon cho
vay v u t TPDN ca Sacombank i vi cc DN gia nh ng Thnh t trc 2012 mi c xc
nh l ln ti khong 7.000 t ng. S d n ny bng 65,2% vn iu l v 48,1% vn t c ca
Sacombank vo cui 2011. Theo quy nh, tng d n tn dng (k c TPDN) i vi mt nhm khch
hng c lin quan khng c vt qu 25% vn t c ca NHTM. Lut cn quy nh NHTM khng
c cho vay khng bo m i vi DN c mt trong nhng i tng l thnh vin HQT, BKS,
TG, ph TG v ngi thn s hu trn 10% VL ca DN. Cc cng ty thnh vin ca T Thnh
Thnh Cng (m gia nh ng ng Vn Thnh kim sot trn 10%) pht hnh TPDN, trong c
cc khon khng c ti sn m bo c chnh Sacombank u t m thc cht l cho vay.
Tuy nhin, ngay c vi cc khon cho vay v u t cho gia Sacombank v cc cng ty thnh vin
trong T Thnh Thnh Cng th Sacombank vn l mt NHTM c tnh hnh ti chnh tt. Trong nm
2011 kh khn v thanh khon chung ca h thng ngn hng, Sacombank cng phi vay nhiu t
th trng lin ngn hng, nhng khng phi vay ti cp vn t NHNN. Khng nm trong nhm cao
nht, nhng ROE nm 2011 ca Sacombank l 14%, cao hn nhiu mc bnh qun 10,5% ca ton h
thng NHTM VN. Dng tin t hot ng kinh doanh l 3.000 t ng, st vi li nhun k ton l
3.167 t ng trong nm 2011. Nh trnh by trn, khi NHNN xp loi cc NHTM vo nm 2012,
Sacombank thuc vo nhm 1 nhm tt nht.

2. Thu tm Sacombank
ng nh tuyn b ca cc c ng t chc ln ca Sacombank vo nm 2010, hot ng thoi vn
ca h ln lt din ra t qu 3/2011 cho n u nm 2012. Thng tin ny cng vi s sa st trong
kinh doanh ca mt s cng ty c lin quan (CTCK Sacombank134 v Sacomreal) lm cho gi c
phiu ca NH gim mnh. T mc 22.000 ng/cp vo thng 04/2010, gi c phiu STB ch cn
11.600 ng vo thng 07/2011, trong khi gi tr s sch ca Sacombank l 16.100 ng/cp. Trong
vi ngy cui thng 6 v u thng 7/2011, hn 26 triu c phn ca Sacombank c giao dch tha
thun. Th trng ti chnh dy ln tin n vic mt i gia ngn hng, chng khon v bt ng sn
ang thu tm Sacombank.
n u thng 8/2011, Dragon Capital cng b thoi ht 61,1 triu c phn Sacombank (6,66%
VL). Trong c nm 2011, giao dch c phiu STB ca cc thnh vin HQT, BKS, Ban iu hnh v
nhng ngi c lin quan gm 7 lt mua, 13 lt bn vi tng khi lng giao dch l 159,4 triu
c phn. Tr li bo ch ngy 11/7/2011, ng ng Vn Thnh cho rng trng hp c c nhn no
thu gom c phiu v gi v tr trong HQT th cng ch gi mt l phiu m thi. Khng nhng vy,
hot ng ca HQT cn chu s gim st ca c ng sng lp.135 Nhng nh mt phn ng phng
134

Sacombank nm gi 10,95% VL ca CTCK Sacombank (SBS). Cui thng 3/2013, c phiu ca SBS b hy
nim yt bt buc do l ly k vt qu vn iu l (Theo BCTC qu 1/2013, vn ch s hu ca SBS l m
267,5 t ng).
135
Vietnamnet, S tht v tin n Sacombank b thu tm, ngy 11/7/2011. Truy cp ti a ch:
http://www.vietnamnet.vn/vn/kinh-te/29907/su-that-ve-tin-don-sacombank-bi-thau-tom.html, ngy
10/10/2015.

87

th trc nguy c b thu tm, mt s c nhn trong gia nh ng ng Vn Thnh chuyn


nhng ht c phn Sacombank cho cc cng ty thnh vin ca Thnh Thnh Cng v bn thn cc
cng ty nay cng mua thm c phn ca NH. ng thi, Sacombank cng mua vo 100 triu c phn
lm c phiu qu t gim s c phn ang lu hnh, v nng t l s hu v quyn biu quyt
ca cc c ng hin hu.
n u thng 1/2012, REE bn ht 42,1 triu c phn Sacombank (3,9% VL hay 4,3% c phn ang
lu hnh) v ANZ bn ht 103,3 triu c phn (9,6% VL hay 10,6% c phn ang lu hnh). Ton b
s c phn ca ANZ c Eximbank mua li. Eximbank tr thnh t chc s hu c phn nhiu nht
ca Sacombank v phi cng b thng tin vo ngy 9/1/2012. Cng trong ngy ny, CTCP u t Si
Gn Exim (t chc c lin quan ca Eximbank Eximbank s hu 11% VL ca Si Gn Exim)
cng b mua vo 50,4 triu c phn, s hu 5,17% vn c phn ca Sacombank. Nh vy, cho
n lc ny, vi cc thng tin c cng b chnh thc th mi ch cn c xc nh rng nhm
nh u t thu tm Sacombank l thng qua Eximbank v nhng TCKT c lin quan ti Eximbank.
C ng l t chc nc ngoi tip theo thoi vn khi Sacombank l T Temasek ca Singapore khi
cng b bn ht 21,9 triu c phn (2,04% VL) ca NH vo ngy 8/3/2012. Sau ny, thng tin
ca UBCKNN cho thy ngy 1/3/2012 CTCP u t Ti chnh Si Gn Chu (SAFI) mua vo ng
21,9 triu c phn, nng t l s hu ti Sacombank ln 5,01%. ng Trn Pht Minh, nguyn PTG
Southern Bank v hin l CT HQT NH Kin Long cng mua 5,01% c phn STB. Sau , cc c ng
mi (ngoi tr Eximbank) u gim t l s hu ca mnh i vi Sacombank xung di 5%
khng phi cng b thng tin.136
Ngy 20/2/2012, HQT Eximbank gi vn bn n lnh o Sacombank yu cu thay i c cu
thnh vin HQT trn c s Eximbank v nhm c ng y quyn c trn 51% s c phn c
quyn biu quyt ti Sacombank. Tr li bo ch hm , ng L Hng Dng, ch tch HQT
Eximbank tuyn b: Hin ti, trong s 51% c phn c y quyn, chng ti c t nht 17% c
phn nm gi trn 6 thng". Theo iu l ca Sacombank, c ng ln nm gi t nht 10% trn 6
thng c th ngh c i din vo thnh vin HQT v BKS.137 Cng ngy hm , ng ng Vn
Thnh li ni vi bo ch: Eximbank ang nm gi 9,73%, NH Phng Nam nm gi 4,8% vn iu
l ca Sacombank. S liu cn li trong t l 51% nu trn cha c chng thc.138
i gia ngn hng, chng khon v BS ng ng sau v thu tm Sacombank th trng n i
t nm 2011 chnh l ng Trm B. C ng mi ca Sacombank chnh l c nhn ng Trm B, cc
thnh vin trong gia nh v cc DN gm c Eximbank, Southern Bank v cc CTCP u t c lin
quan ti cc ngn hng ny. V mt thng tin chnh thc th phi n Bo co Qun tr (BCQT) bn
nin 2012 ca Sacombank mi cho bit gia nh ng Trm B s hu trc tip 6,6% VL ca
Sacombank, ri tng ln 7,4% vo cui 2012. Ba c ng nguyn l lnh o Southern Bank (Phan
Huy Khang, Trn Pht Minh v Dng Hong Qunh Nh) s hu 7,1% STB.

136

V l c ng ln nhng giao dch khng cng b thng tin nn Si Gn Exim, Si Gn Chu v Trn
Pht Minh u b UBCKNN ra quyt nh x pht trong thng 6/2012.
137
Theo Lut Doanh nghip v Lut cc TCTD, c ng hay nhm c ng s hu trn 10% n di 20% tng
s c phn c quyn biu quyt c c ti a mt ng c vin v HQT.
138
Bo Ngi Lao ng, V ginh quyn kim sot Sacombank: Hai bn vn cng, ngy 21/2/2012. Truy cp
ti a ch: http://nld.com.vn/kinh-te/vu-gianh-quyen-kiem-soat-sacombank-hai-ben-van-cang20120221100244240.htm, ngy 10/10/2015.

88

Ging nh nhiu tnh hung s hu cho v thu tm bng u t cho vay cho khc, mt phng
tin c s dng l cc cng ty u t hay u t ti chnh, bn cnh vic u t thng qua NHTM
v CTCK. Cng ty u t ti chnh v bn cht l mt t chc ti chnh. Cc DN ny huy ng vn
di hnh thc vay trc tip t cc c nhn v t chc, pht hnh tri phiu cc NH v TCTC khc
u t. T ngun vn huy ng, h cho vay cc c nhn, TCKT khc, u t vo BS, vng, v u t
vo chng khon. c bit, cc DN theo hnh thc ny l cng c chnh nhn y thc v lm y
thc u t ti chnh. H cng thng l t chc kim sot cc TCTC. Th nhng, cc cng ty u t
ti chnh ch hot ng theo Lut Doanh nghip v khng nh cc TCTD b iu tit bi Lut cc TCTD
hay nh cc CTCK b iu tit bi Lut Chng khon. Hnh 46 minh ha cc knh thu tm
Sacombank ca nhm u t do ng Trm B ng u thng qua Eximbank, Southern Bank, cc
CTCK v CTCP u t ti chnh. Cc thng tin trong s cho thy nhm u t mi ny kim sot
37,7% VL ca STB vo cui nm 2012. Vi thng tin Eximbank cng b v t l kim sot ln ti
51% th vn cn 13-14% c phn STB l c thu tm qua cc t chc khc v di cc hnh thc
y thc u t m khng th xc nh da trn nhng thng tin cng b chnh thc.
Hnh 46: Cu trc s hu trong hot ng thu tm Sacombank tnh ti thi im 31/12/2012
10,6%

Eximbank

11,0%

4,9%

CTCP
T Si Gn
Exim

10,9%
CTCP
T TC Si Gn
Chu

9,9%

CTCK
Rng Vit

2,6%

Sacombank

5,3%

7,1%

0,4%

Southernbank

Cc c nhn
c quan h T & KD
vi Trm B

CTCK
Phng
Nam

20,8%

Trm B
v gia nh

6,1%

7,4%

Ghi ch: T l s hu c phn Sacombank c tnh trn tng s c phn ang lu hnh, sau khi tr i 100
triu c phn qu.
Ngun: BCTC, BCB, BCTN v BCQT ca Sacombank, Southern Bank, Eximbank v cc DN c lin quan 2010-12.

Ngy 26/05/2012, HC thng nin ca Sacombank c t chc. i din nhm c ng mi


c bu vo HQT. T l ngi ca gia nh ng Trm B, NH Phng Nam v Eximbank chim
6/10 thnh vin HQT mi ca Sacombank. ng ng Vn Thnh v ng Hng Anh vn gi chc
Ch tch (CT) v Ph Ch tch (PCT) HQT. Thnh vin c th ba vn li l TG Trn Xun Huy. ng
Phm Hu Ph, PCT HQT Eximbank v CT HQT Si Gn Chu tr thnh PCT Thng trc ca
Sacombank. ng Trm B, PCT HQT Southern Bank v thnh vin HQT CTCP u t Xy dng Bnh
Chnh (BCCI) cng lm PCT HQT Sacombank. Cc thnh vin HQT khc c ng Phan Huy Khang

89

nguyn TG Southern Bank, b Dng Hong Qunh Nh nguyn PTG Thng trc Southern
Bank, ng Nguyn Min Tun cu TG Si Gn Chu v TG CTCK Rng Vit, v ng Trm Khi
Ha con trai Trm B v CT HQT CTCK Phng Nam (PNS). Thnh vin HQT Kiu Hu Dng l
c lp v trc y l cn b ca NHNN.
Thi gian t thng 4/2012 chng kin cc giao dch thoi vn hon ton khi Sacombank ca Thnh
Thnh Cng, Sacomreal, Bourbon Ty Ninh, ng Bin Ha v ng Ninh Ha. Mt ng minh
ca gia nh ng ng Vn Thnh trong s cc c ng ln ca Sacombank l gia nh b Hunh Qu
H PCT HQT cng thoi vn.139
Ngy 01/06/2012, TG Trn Xun Huy t nhim. ng Phan Huy Khang lm quyn ri n ngy 3/7
chnh thc lm TG Sacombank. Ngy 01/11/2012, ng ng Vn Thnh c mi ln lm vic vi
CQCST, B Cng an. Trong lc vn lm vic vi CSCST, ng ng Vn Thnh t nhim thnh
vin HQT. Ngy 02/11/2012, ng Phm Hu Ph thay ng Vn Thnh lm ch tch HQT. ng
Trm B lm PCT Thng trc. Ngy 12/12/2012, ng ng Hng Anh theo cha t nhim v tr thnh
vin HQT ca Sacombank.
Khc hn vi thng l chung l thuyt minh BCTC khng cng khai ch r tn ca cc t chc, c nhn
c cho vay v s hu cho vi NHTM, thuyt minh BCTC nm 2012 ca Sacombank cp mt
cch rt c th khon ti sn 1.597 t ng (ghi nhn trong mc ti sn c khc) cn tr n vi
NH ca gia nh ng ng Vn Thnh v ca cc DN m gia nh ng kim sot. Sacombank phong
ta ton b 79.842.647 c phn ca Sacombank m ng ng Vn Thnh v ng Hng Anh s hu.
Hai ngi phi y quyn khng hy ngang cho Sacombank bn ton b s c phn ny vi gi
20.000 ng/cp.140 S tin thu v s dng cn tr cc khon vay n v TPDN ca cc cng ty
thnh vin trong T Thnh Thnh Cng theo nh chi tit trong Bng 27.
Bng 27: Cc hng mc cn tr n vay
Hng mc

Gi tr (t VND)

Ti sn cn tr n vay (t VND)

1.596,9

Phi thu t CTCP u t Tn Vit

171,7

Cho vay CTCP Sacomreal

678,2

Tri phiu CTCP Sacomreal

329,4

Cho vay CTCP Thnh Thnh Cng

18,0

Tri phiu CTCP Thnh Thnh Cng

192,3

Tri phiu Cng ty TNHH ng Hunh

148,4

Cho vay CTCP Thnh Ngc

58,8

Ngun: BCTC Sacombank nm 2012.

Vi vic cn tr n vay bng c phn nh trn v cn tr ngay cc khon n ca CTCP Kho vn Thin
Sn, cc DN ca gia nh ng ng Vn Thnh vn cn n Sacombank 740,1 t ng v c chuyn
thnh cc khon phi thu bao gm. Th nht, khon phi thu tin thu t l 312,6 t ng t Cng
ty TNHH ng Hunh s c thanh ton cho Sacombank 3 thng 1 ln trong vng 18 thng. Th
hai, khon phi thu 427,5 t ng t CTCP Tn Vit c bo m bng chng khon. Cc chng
khon ny s c bn thnh ton khon phi thu 6 thng 1 ln trong vng 2 nm. Trong nm
139

Chng b Hunh Qu H, ng Chang Hen Jui bn ht 35,3 triu c phn STB (33,3% VL) vo ngy 19/4
v 14/5/2012.
140
Gi tr ti sn cn tr n c tnh nh sau: 79.842.647 cp * 20.000 /cp = 1.596.852.940.000 .

90

2013, Sacombank bn ton b s c phn STB m ng ng Vn Thnh v ng Hng Anh s


hu. S tin thu v c dng cn tr ht n theo nh Bng 27. n gia nm 2015, khon phi
thu tin thu t t Cng ty ng Hunh c thanh ton ht. Khon phi thu thanh ton bng
tin bn CK t CTCP Tn Vit cn 216,4 t ng.
Vy, ta c th thy c g t tnh hung s hu cho v thu tm Sacombank?
Th nht, lch s pht trin ca Sacombank gn lin vi gia nh v cc cng ty ca gia nh ng
ng Vn Thnh trong mt cu trc s hu cho phc tp. Mt s cng ty c lin quan ti
Sacombank kinh doanh sa st (CTCK Sacombank v Sacomreal) dn ti gi c phiu ca NH st gim,
ri cc c ng t chc ln thoi vn trong nm 2011 v u 2012. iu ny to iu kin cho
mt nhm c ng mi thu tm Sacombank.
Th hai, Sacombank cho vay v u t cho l vi phm cc quy nh v m bo an ton ca NHTM
trong nhiu nm. Nhng ch n khi nhm c ng mi vo tham gia qun tr v iu hnh
Sacombank vi ng c tm kim nhng vi phm ca nhm c ng c th nhng vi phm ny mi
c CQ Thanh tra ca NHNN bit n.
Th ba, sau khi b thu tm bi ng Trm B, ri b NHNN thanh tra v B Cng An iu tra, cc
thnh vin gia nh ng ng Vn Thnh ra i khi Sacombank, nhng khng phi lm vo vng
lao l. Vic c ti sn m bo, s c phn Sacombank nm gi vn cn gi tr v cc cng ty thnh
vin vn c tin gip cho hot ng cn tr n din ra nhanh chng trong nm 2013.
Th t, mt trong nhng mc tiu ca ti c cu h thng NHTM l gim s hu cho v u t
cho, nhng nhm c ng mi li c t do s dng u t cho thu tm Sacombank. Kt
qu l sau thu tm v di s kim sot ca ch mi, Sacombank cn c cu trc s hu cho
phc tp hn v t minh bch hn nhiu so vi trc, khng ch lin quan ti cc DN phi ti chnh m
cn c cc NHTM khc.
Hu thu tm Sacombank khng kt thc y m cn nhiu s kin na din ra t nm 2013 cho
n khi Sacombank v Southern Bank sp nhp vo cui 2015. Khi , NHNN tr thnh ngi i
din nm gi trn 51% s c phn ca Sacombank sau sp nhp.

3. Trm B v Southern Bank


Sau thi gian lm vic cc c s sn xut v x nghip quc doanh trong thi k hoch tp trung
ca thp nin 1980, ng Trm B lm kinh t t nhn chnh thc khi tr thnh Gim c Cng ty
TNHH Ch bin Lm sn ng Anh vo nm 1991.141 10 nm kinh doanh khai thc v ch bin g l
thi gian ng Trm B tch ly vn trc khi chuyn sang cc lnh vc khc.
n nm 1999, ng Trm B u t vo CTCP u t Xy dng Bnh Chnh (BCCI) khi cng ty ny
c c phn ha vi 18 t ng VL v tr thnh thnh vin HQT ca Cng ty.142 T d n ban
u l KCN L Minh Xun, BCCI u t trong nhiu lnh vc bt ng sn nh t , chung c,
ch, trng hc, trung tm thng mi, v xy dng cc cng trnh dn dng, cng nghip v c s
h tng (CSHT). BCCI nm gi 25% vn gp lin doanh trong CTCP u t v BS Si Gn Chu (sau
141

ng Trm B lm Gim c (1991-1994) ri Ch tch HTV (1995-2001) ca Cng ty TNHH Ch bin Lm sn


ng Anh.
142
Trc khi c phn ha, BCCI l DNNN thuc UBND Huyn Bnh Chnh, TP.HCM.

91

tng ln 50%)143 v 20% trong Cng ty TNHH Dch v Thng mi v Siu th Big C An Lc. Nm
2009, BCCI nim yt c phiu ti HOSE. C ng ln nht ca BCCI l Qu u t Pht trin th
TP.HCM (HIFU, sau ny i tn thnh Cng ty u t Ti chnh TP.HCM HFIC), s hu 27,9% VL
ca BCCI. ng Trm B nm gi 3,06% VL v duy tr t l s hu ny trong BCCI sut t cho n
nay. Southern Bank lc c 7,97% c phn ca BCCI, tng ln 12,93% vo gia nm 2012, ri gi
nguyn cho ti cui 2015.
n cui thng 6/2015, gi tr tng ti sn ca BCCI l 3.374 t ng, vi 1.512 t ng n phi tr,
trong vay n ngn hng l 459 t ng. Gi tr vn ha th trng ca BCCI hin nay l 2.038 t
ng. Ging nh cc cng ty BS nim yt khc, gi c phiu ca BCCI mt ti ba phn t gi tr t
thi k nh cao thng 9/2009 cho n thng 9/2013. T cho n cui 2015, gi c phiu BCCI
phc hi v tng ln 2,6 ln. Li nhun k ton sau thu ca BCCI trong nm 2014 l 97,5 t ng vi
ROE bng 5,5%. iu chnh cho l t u t v thay i vn lu ng th dng tin t hot ng kinh
doanh ca BCCI vn m. Nh li nm 2009 khi nim yt, li nhun sau thu ca BCCI l 207 t ng
vi ROE bng 18,3%.
Mc d c ng ln nht l mt DNNN v s hu ca c nhn ng Trm B ch mc thp (cc
thnh vin khc trong gia nh khng c c phn), nhng kt hp vi Southern Bank, cc cng ty c
lin quan v nh u t ng minh, Trm B c quyn kim sot ng k i vi BCCI cho n gia
nm 2015. 144 Sau khi HFIC thoi vn, CTCP BS Khang in bt u thu tm BCCI t gia nm
2015 v n cui nm th s hu 57,3% VL ca BCCI.
Nm 1999, Trm B gp vn thnh lp v gi chc CT HTV Cng ty TNHH Bnh vin a khoa t
nhn Triu An vi VL c gp l 490 t ng.145 Bnh vin i vo hot ng t nm 2001, v l
mt trong nhng bnh vin t nhn u tin Vit Nam. Vi doanh thu khm cha bnh 350-400 t
ng, li nhun sau thu ca Triu An nm mc 36-40 t ng mi nm t 2008-2014. V vy, sut
sinh li trn vn CSH ca Bnh vin Triu An ch bng 8,3% nm 2008-2009, v gim xung 6,7% nm
2013-2014. Trong tng ti sn 624 t ng vo cui thng 6/2015, ti sn c nh (bnh vin v thit
b y t) ca Triu An ch c gi tr s sch 186 t ng. Nhng Bnh vin c khon u t ti chnh di
hn ln (313 t ng) vo cc cng ty bt ng sn (CTCP Thng mi a c Bnh Chnh, Cng ty
Qun l v Pht trin th Qun 9 v Cng ty u t Khu th mi Si Gn) v cc cng ty con
khc. Tnh ti thi im ngy 30/6/2015, gia nh ng Trm B s hu trc tip 67,87% VL ca
Triu An.146 CTCP Vng bc qu Phng Nam cng u t vo Triu An vi t l s hu 8,15%.
Mt trong nhng thnh cng ln nht trong kinh doanh ca gia nh ng Trm B l CTCP Ch bin
Thy hi sn Sn Sn, thnh lp vo thng 4/2001. Di s lnh o ca ng Trm B (lc u do
chnh ng lm CT HQT), Sn Sn khai thc nhu cu chiu x dit khun ca th trng, mt yu
cu bt buc i vi tri cy xut khu. Cng ty nhp h thng thit b chiu x tri cy t Hoa K.
143

CTCP u t v BS Si Gn Chu c VL 20 t ng vi 3 c ng sng lp l BCCI, Cng ty Vng Bc


Qu Si Gn (SJC) v CTCP a c Ngn Hip vo thng 7/2007.
144
ng Trn Ngc Henri, cng s lu nm ca ng Trm B, lun nm gi 6,67% VL ca BCCI. Trn Ngc Henri
hin lm CT HQT ca Bnh vin Triu An, CTCP Thng mi v a c Bnh Chnh (BC-RES), CTCP a c Ngn
Hip, v PCT HQT CTCP u t v Bt ng sn Si Gn Chu.
145
Nm 2006, Triu An tr thnh CTCP. ng Trm B lm Ch tch HTV cho n 2004, ri sau ch lm
thnh vin HTV/HQT cho n nay.
146
Con gi Trm Thuyt Kiu s hu 21,32%; ng Trm B 4,85%; b Dng Th t 38,27% v b Vin T Anh
3,44%. ng Trn Ngc Henri nm gi 4,08%.

92

Tng chi ph u t nh my v thit b l hn 200 t ng. Vi v th l DN duy nht cung cp dch


v chiu x thanh long t nm 2002 n 2009, Sn Sn thu c li nhun ln t hot ng kinh
doanh ny. VL ca Sn Sn hin nay ln ti 1.200 t ng. Trm Trng Ngn, con trai Trm B, l
CT HQT v s hu 39% VL ca Sn Sn.147
ng Trm B mua c phn v tr thnh thnh vin HQT ca Southern Bank vo nm 2004.
Southern Bank c thnh lp vo nm 1993 vi vn iu l ch c 10 t ng. n cui nm 2004,
vn iu l ca Southern Bank l 322 t ng. Tng d n v tng ti sn lc ca Southern Bank
ln lt l 3.037 v 4.348 t ng, mt quy m ch bng mt na so vi Sacombank v nh hn mt
cht so vi NH Qun i hay ng .
n cui nm 2009, 5 c ng sng lp ca Southern Bank ch nm gi 1,54% VL ca NH.148 Gia
nh ng Trm B l nhm c ng ln nht, s hu trc tip 20,71% VL ca Southern Bank. C
ng chin lc nc ngoi l NH United Overseas Bank (UOB) ca Singapore u t 14,91% vo
VL ca Southern Bank. Nhng c ng t chc ln khc vo cui nm 2009 ca Southern Bank l
Tropical Investments Vietnam (5,95%) v Becamex (4,46%).
Hnh 47: C cu s hu Southern Bank
4000

VL (1000 t ng)

3500
3000

Khc

2500

Becamex

2000
1500
1000
500

4,5%
6,0%
14,9%
8,6%
20,7%

5,7%

5,7%

Tropical Investments VN

20,0%

20,0%

UOB

6,2%

4,6%

Cc TV HQT cn li ca NH

20,8%

20,8%

Gia nh Trm B

0
30/06/2010

31/12/2012

30/06/2015

Ngun: Bn co bch pht hnh thm c phn ca Southern Bank nm 2010,


BCQT ca Southern Bank nm 2012 v 6 thng u nm 2015.

n nm 2012, thi gian ng Trm B dn sc thu tm Sacombank, cc thnh vin gia nh ng vn


trc tip nm gi 20,81% VL ca Southern Bank. Cc c nhn c quan h u t v kinh doanh vi
ng Trm B, nguyn hay hin l thnh vin HQT Southern Bank nm gi tng cng 5,74% VL ca
NH. C ng chin lc UOB nm gi 19,99% v Tropical Investments Vietnam c 5,68% VL ca
Southern Bank. C cu s hu ny hu khng thay i cho n nm 2015 (xem Hnh 45). Vi t l s

147

Vo thng 9/2009, Sn Sn mua Vallco Shopping Mall (tn gi c l Cupertino Square) Bang California,
Hoa K vi gi 64 triu USD t mt cng ty ph sn. Thng 11/2014, Cng ty BS San Hill tha thun mua
phn cn li ca Vallco Shopping Mall vi gi 116 triu USD. Tr li bo ch, ng Trm B ni rng y l khon
u t duy nht ca ng nc ngoi; sau khi tr 37 triu USD tin thu, 79 triu USD li nhun sau thu t
hot ng u t v thoi vn ny s c chuyn v Vit Nam.
148
Ring c ng sng lp v ch tch HQT u tin, Trng Ty, nm gi 1,48% VL ca Southern Bank lc
. ng Trng Ty tip tc l thnh vin HQT ca Southern Bank cho ti khi sp nhp vo Sacombank.

93

hu trc tip cao nht (vt c gii hn theo lut nh) 149 v gin tip qua c nhn/t chc c lin
quan, c th ni Southern Bank l NHTM ca ng Trm B.
Southern Bank thuc kim sot ca ng Trm B v li gp vn vo cc doanh nghip khc m gia
nh ng Trm B kim sot. Hnh 46 minh ha quan h s hu ca cc t chc c lin quan ti ng
Trm B. i vi BCCI, Southern Bank nm gi 7,79% VL ca Cng ty trong nm 2008, tng ln
8,15% trong nm 2009-2011 v 12,93% nm 2012-2015. V khng phi l cng ty i chng nn t l
s hu ca gia nh ng Trm B i vi CTCP Sn Sn, a c Ngn Hip v Cng ty TNHH Xy dng
Hm Giang khng c cng b.
Hnh 48: Quan h s hu cc DN c lin quan n ng Trm B ti thi im 30/6/2015
Cc c nhn c
quan h T-KD
vi Trm B

93,6%

6,7%

4,5%
CTCK
Phng
Nam

Southernbank
7%

12,9%
20%

CTCP u t Xy
dng Bnh Chnh

6,4%
20,8%

CTCP
Vng Bc Q
Phng
Nam

Big C
An Lc

50%
11%

Trm B
v gia nh

3,1%

CTCP
u t & BS
Si Gn
Chu

CTCP a c
Ngn Hip

67,9%
CTCP
Sn Sn
Bnh vin
Triu An

17,7%

CTCP T KT
Mi Si Gn

Cng ty XD
Hm Giang
8,2%

4,1%

45 t

CTCP TM a
c Bnh Chnh

80%

CTCP Cao
c Xanh

70%

KCN
Phong Ph

20%

26,0%

Ghi ch: Khng tnh n s hu Sacombank. V cc quan h s hu vi Sacombank, xem Hnh 41.
Ngun: BCTC, BCB, BCTN v BCQT ca cc DN c lin quan nm 2014 v qu 2/2015.

CTCP Thng mi Vng Bc Qu Phng Nam (NJC) c thnh lp vo u nm 2007 vi VL


ban u l 20 t ng. VL hin nay ca NJC l 450 t ng VL. Trm Thuyt Kiu, con gi Trm B,
nm gi trc tip 11% tng s c phn ca NJC, cn ng Trm B gi v tr PCT HQT. T khi thnh
lp cho n nm 2015, Southern Bank lun duy tr t l s hu 7% VL ca NJC. Thi gian gn y,
NJC u kinh doanh thua l vi mc tng li nhun k ton l -16,0 t v -3,7 t ng ln lt trong
nm 2013 v 2014. Trong tng gi tr ti sn 1.304 t ng vo cui nm 2014, NJC u t ti chnh
ngn v di hn ln ti 656 t ng v c khon phi thu khch hnh l 469 t ng (tng cng
chim 86% tng ti sn). Trong danh mc u t ti chnh di hn, NJC nm gi 8,16% VL ca Bnh
vin Triu An, c u t vo c phn ca Southern Bank nhng khng ng k (khong 1,4%) v gp
294 t ng vo CTCP u t v Thng mi Nh Rng (chim 35% VL ca cng ty ny).

149

Tnh ti thi im 30/6/2015, ng Trm B s hu 8,36%, con trai Trm Trng Ngn 4,42%, con gi Trm
Thuyt Kiu 7,36% v con r L Trng Tr 0,67% VL ca Southern Bank. Theo Lut cc TCTD 2010 c hiu lc
t 2011, mt c nhn khng c s hu qu 5% v mt nhm c ng khng c s hu qu 20% VL ca
mt NHTM.

94

CTCK Phng Nam (PNS), tin thn l CTCK Min Nam, c thnh lp vo gia nm 2008. Southern
Bank l c ng sng lp, gp 5% VL ban u ca PNS, sau tng ln 10,75% vo nm 2010.
Southern Bank thoi vn hon ton khi PNS vo cui nm 2012. Thay vo , hai con trai ng Trm
B l Trm Trng Ngn v Trm Khi Ha mua vo v nm gi 6,1% c phn ca PNS. T cui 2012
cho n 2015, mt c ng sng lp l L Bnh Huy kim sot 80,34% VL ca CTCK Phng Nam.
PNS c u t vo c phiu ca Southern Bank nhng ch t l 0,95%. Cc khon u t ti chnh
vo cc TCTD v CTCK khc cng nh (0,11% Eximbank v 0,43% CTCK Rng Vit).150
Trong nm 2009, ng Trm B cn thu tm c phiu ca NHTM Nht. Sau , lnh o ca
Southern Bank c c sang tham gia HQT ca Nht (2009-2010).151 Nhng ng Trm B
nhanh chng chuyn nhng c phn ca mnh trong NH Nht trong nm 2010-2011 cho ba
Trng M Lan, ngi s hu T Vn Thnh Pht v l c ng ln ca NHTMCP Si Gn.
Trong nm 2012-2013, th trng ti chnh cn c thng tin v vic ng Trm B mua vo c phn
ca Eximbank. Nm 2011-2012, ACB, cc cng ty lin quan v cc cng ty do ng Nguyn c Kin
c ng ln ca ACB kim sot s hu khong trn 20% c phn ca Eximbank. Trong qu 3/2012,
nhm c ng ca Nguyn c Kin buc phi chuyn nhng c phn Eximbank x l cc khon
n vay ACB dng ti tr vic u t vo chnh c phiu Eximbank. S c phn ny sau c
chuyn nhng cho nhm u t ca ng Trm B, nhng ng tn s hu l cc thnh vin HQT
ca Eximbank.152 Trong HC Eximbank nm 2014, cc ng L Hng Dng, Nguyn Hu Ph v ng
Phc Da, mi ngi i din cho nhm c ng c 10% s c phn ca NH ny. Chnh v th m
Eximbank, cc cng ty c lin quan n Eximbank v cc thnh vin HQT ca Eximbank c
ng Trm B s dng thu tm Sacombank.
Vo cui 2014/u 2015, s c phn Eximbank m ng Trm B nm gi c chuyn nhng
cho gia nh b Trn Th Hng, ch s hu ca T Hon Cu v c ng ln ca NH Nam . Thng
tin v k hoch sp nhp Eximbank v Nam (nhng khng thnh) cng xut pht t y. Cu
chuyn Eximbank v Nam s c k lc khc.
Quay li vi Southern Bank, NH c s tng trng bng n trong nm 2010. So vi 2009, tng ti
sn v d n cho vay tng ln lt l 69,8% v 58,2%. c bit, u t CK tng 143,4%. Ring u t
vo c phiu cc TCTD khc (trong l vic mua c phiu Sacombank v nm gi 4,8% VL hay
5,2% c phn ang lu hnh ca NH ny) tng t 72 t ng nm 2009 ln 596 t ng nm 2010 v
705 t ng nm 2012.
Nm 2011 nh du s i xung v tnh hnh ti chnh ca Southern Bank, ging nh cc NHTM
c NHNN xc nh l yu km. Kh khn v thanh khon, Southern Bank phi vay ti cp vn
5.000 t ng t NHNN. Gi tr cc hng mc ti sn c khc tng t 4.187 t ln 18.075 t ng,

150

Gia nh ng Trm B cn s hu Cng ty TNHH Xy dng Hm Giang ( Tr Vinh).


ng Ung Vn Ngc n lm ch tch HQT NH Nht (2009-10), ngi trc l TG Southern Bank.
Cc thnh vin khc ca HQT Nht c ng inh Vn Thnh (nguyn PTG FCB v trc y cng tc cho
Southern Bank), b Nguyn Th L An (PTG Nht v cng tng cng tc cho Southern Bank), ng Dip Tn
Dng (thnh vin HQT Nht t thng 4/2010 v l thnh vin HQT ca Southern Bank) v ng Nguyn
Vn Trinh (thnh vin HQT c lp, ch tch HQT Cng ty Vng bc qu Phng Nam).
152
Tr li phng vn Thi bo Kinh t Si Gn, ng L Hng Dng, CT HQT ca Eximbank cho bit cc thnh
vin HQT ca NH mua vo s c phn m nhm c ng lin quan n ACB bn ra trc y, khng lt
ra ngoi.
151

95

chim n 25,8% tng ti sn NH. Tuy nhin, danh sch cui cng bao gm cc NH yu km
khng c Southern Bank.
Bng 28 cho thy cc hng mc ti sn c khc tng ln t bin hay pht sinh mi trong nm 2011
v 2012 so vi 2010. l th chp vng cc TCTD khc v x l n xu bng cch cn tr n vay
v nhn quyn s dng t. Khon phi thu do DN v TCTD pht hnh chng khon ln ti gn 6.300
t ng nm 2011 v hn 6.700 t nm 2012. y thc cht l tin Southern Bank ng cho c
nhn/t chc lin quan n ng Trm B mua c phiu ca doanh nghip v NHTM khc. Cc
khon phi thu ny tip tc tng ln vo nm 2013 v 2014.
Bng 28: Cc hng mc ti sn c khc ca Southern Bank, 2010-2012 (t VND)
Ti sn c khc, trong :

2010

2011

2012

2013

2014.Q3

4.187,0

18.085,2

23.958,9

26.593,8

29,088,7

14.867,1

13.667,9

11.051,8

14.600,2

K qu th chp vng cho khon vay TCTD khc


Phi thu BS do cn tr n vay
Phi thu do DN v TCTD pht hnh CK
Tin li phi thu

0,0

1.073,5

1.380,0

495,6

2.821,9

3.906,3

0,0

6.277,5

6.745,8

794,8

3.638,4

6.376,4

Ngun: BCTC Southern Bank cc nm 2011-2013 v qu 3/2014.

Theo Bng 28, li phi thu ly tch ca Southern Bank tng ln chng mt t 795 t ng nm 2010
ln 6.376 t ng nm 2012 v 14.600 t ng cui qu 3/2014. Nu trong mt nm, li phi thu
pht sinh l 4.000 t ng th con s ny tng ng vi mt gi tr d n m NH khng thu c li
l t nht 30.000 t ng.
Nm 2011, Southern Bank vn ghi nhn c li nhun trc thu 248 t ng, nh ghi li d thu.
Nhng tnh theo tin thc th ngn lu rng t hot ng kinh doanh ca Southern Bank trong nm
2011 l m 2.371 t ng. L thc chuyn thnh li k ton l do NH ghi c thu nhp t li cho vay l
8.458 t ng, nhng ch nhn ngn lu tin li c 5.615 t ng. Khon chnh lnh a vo gia tng
tin li phi thu. Nm 2012 cng khng kh quan hn: NH chu l k ton v ngn lu t hot ng
kinh doanh m tip 2.293 t ng. (Xem Bng 29). Cng rt ging vi tnh hung SCB, Southern Bank
ti tr khon l ny bng cch gia tng mnh huy ng tin gi.
Bng 29: Thu nhp v ngn lu ca Southern Bank nm 2010-2012 (t VND)
2010

2011

2012

Thu nhp t li cho vay

3.933,1

8.458,3

9.370,4

Chi ph li tin gi, tin vay

3.621,6

8.289,7

9.656,0

311,6

168,6

-285,6

Thu nhp t li cho vay

3.588,3

5.614,7

6.632,4

Chi ph li tin gi, tin vay

3.504,7

8.116,4

9.721,0

275,8

-2.371,3

-2.293,0

17.406,6

7.235,9

17.820,4

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)

Thu nhp li rng


Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh


Tng tin gi ca khch hng

Ngun: BCTC Southern Bank nm 2011-2012.

96

Trong thi gian ny, Southern Bank ch bo co t l n xu l 2,32% nm 2011 v 3,02% nm 2012.
Ngy 10/7/2015, Kim ton Nh nc dn s liu ca NHNN Chi nhnh TP.HCM v t l n xu ca
Southern Bank vo ngy 30/6/2012 l 45,6% v thng 11/2013 l 55,31%.153
Hai nm kh khn ca Southern Bank cng l hai nm m ng Trm B tin hnh mua c phn
Eximbank v thu tm Sacombank. Nh cp trn, ng Trm B v gia nh trc tip v
gin tip qua cc c nhn v t chc c lin quan ti Southern Bank/Eximbank mua c phiu ca
Eximbank v Sacombank. n cui nm 2012, ng Trm B kim sot ti ba NHTM l Southern
Bank, Eximbank v Sacombank. Nm 2014, ng Trm B buc phi chuyn nhng ht c phn
Eximbank. NHNN pht tn hiu chp thun sp nhp Sacombank v Southern Bank.

4. Sp nhp Southern Bank vo Sacombank


HC bt thng ca Sacombank (11/7/2015) v Southern Bank (14/7/2008) u biu quyt tn
thnh vic Southern Bank sp nhp vo Sacombank. Theo , 1 c phn Southern Bank s hon i
thnh 0,75 c phn v 1 c phn Sacombank s thnh 1,3875 c phn ca Sacombank sau sp nhp.
Tnh t cc BCQT ca hai NH th vi t l hon i trn, ng Trm B v nhng thnh vin trong gia
nh (con trai, con gi v con r) ch s hu trc tip 9,51% c phn ca Sacombank sau sp nhp.
Nhng tng Trm B s tip tc kim sot Sacombank sau sp nhp, nc c cui cng trong n
lc thu tm cc NHTM ca ng.
Th nhng vo thng 8/2015, ng Trm B phi k hp ng y quyn khng hy ngang, v thi
hn ton b s c phn ca mnh v nhng ngi c lin quan Sacombank v Southern Bank cho
NHNN. C phn NH ca ng thc ra l t vay n chnh ngn hng thng qua cc t chc v c nhn
c lin quan. Hot ng khc phc c hu qu v cn tr n tng p dng cho gia nh ng
ng Vn Thnh gi y c p dng cho gia nh ng Trm B. im khc bit l hp ng y
quyn v cam kt cn tr n ca ng ng Vn Thnh l vi Sacombank; cn hp ng y quyn v
cam kt cn tr n ca ng Trm B l vi NHNN.
Ngy 1/10/2015, Southern Bank chnh thc c sp nhp vo Sacombank.154 Theo thng tin cng
b rng ri, NHNN kim sot trn 51% s c phn ang lu hnh ca NH ny do nhn y quyn c
phiu t nhm c ng ca ng Trm B. Nu nh vy 51% chnh l t l m ng Trm B s kim
sot c NH Sacombank theo toan tnh ban u. Ngy 11/11/2015, Trm B t nhim thnh vin
HQT ca NH. Hot ng cn tr n bt u c thc hin.
Ct nm 2015 trong Bng 30 l Bng cn i k ton ca Sacombank sau khi nhp sp nhp Southern
Bank. Sacombank sau sp nhp thay th SCB sau hp nht trong v tr l NHTMCP ln nht Vit
Nam (khng k cc NHTMCPNN) c v quy m ti sn, cho vay v huy ng tin gi t khch hng.
S liu ti chnh vo cui nm 2015 ca Sacombank xp x bng gi tr cng gp ca hai NH trc sp
nhp cho thy hot ng cn tr na cha c thc hin. V vy, cng khng c g ngc nhin khi
hng mc tng ln nhiu nht l ti sn c khc (44.518 t ng chim 15,2% tng ti sn) khi

153

Bo in t i Ting ni Vit Nam (VOV), N xu trn 55%, Southern Bank bo co ch 3%, ngy
10/7/2015. Ti v t a ch http://vov.vn/kinh-te/no-xau-tren-55-southern-bank-bao-cao-chi-3-413129.vov,
ngy 10/10/2015.
154
Theo Quyt nh 1844/Q-NHNN ca NHNN ngy 14/9/2015.

97

Sacombank phi nhn cc khon tin li phi thu, ti sn cn tr n v phi thu do cn tr n vay t
Southern Bank.
Li nhun sau thu ca Sacombank nm 2015 ch cn 1.146 t ng, gim 48% so vi nm 2014. ROE
ca Sacombank t 12,6% nm 2014, xung cn 5,6% nm 2015.
Bng 30: Bng cn i k ton Sacombank, cc nm 2011-2015 (t VND)
Tin mt

2011

2012

2013

2014

2015

11,857

9,704

4,229

4,816

6,586

Tin gi NHNN

2,807

4,599

3,301

4,290

7,497

Tin gi, cho vay cc TCTD

9,621

7,574

7,470

3,630

2,208

Chng khon kinh doanh

349

1,272

2,651

7,683

95

Cho vay khch hng

79,727

94,888

109,214

126,646

183,630

CK u t

24,368

19,984

19,894

25,925

39,713

666

241

319

265

327

Ti sn c nh

3,708

5,219

5,307

5,199

7,968

Ti sn c khc

8,426

8,255

8,949

11,336

44,518

4,691

3,494

4,865

17,680

7,529

2,193

3,809

5,149

25,230

902

1,776

1,848

1,695

1,854

222,885

249,900

161,378

189,803

292,542

Gp vn

Phi thu
Li v ph phi thu
Ti sn c khc
Tng ti sn
Vay NHNN

2,130

Tin gi v vay cc TCTD

12,824

4,731

5,007

4,411

2,951

Tin gi ca khch hng

75,092

107,459

131,645

163,057

260,998

y thc u t

4,714

4,545

4,405

1,116

1,793

Giy t c gi

17,617

7,777

501

N khc

14,611

13,909

2,756

3,155

4,198

Vn ch s hu

14,545

13,699

17,064

18,063

22,578

Tng n v vn

141,532

152,119

161,378

189,803

292,542

Ngun: BCTC Sacombank, cc nm 2012-2015.

XIII. NAM A BANK


1. Cu trc s hu
NHTMCP Nam (Nam A Bank) c thnh lp vo thng 10/1992, cng thi im vi cc NHTM c
tr s TP.HCM khc nh ng , Eximbank, HDBank, SCB, Gia nh, v cn trc c ACB. Tuy
nhin, Nam c tc tng trng chm hn cc NH trn. VL ca NH mi ch t gn 600 t ng
vo nm 2007, tng ln c 2.000 t nm 2010 v ng 3.000 t nm 2011.
Nhm c ng nm quyn kim sot NH Nam l gia nh b Trn Th Hng (T Hng). Thng
qua s hu trc tip ca cc thnh vin trong gia nh v cc doanh nghip khc, gia nh b T
Hng lun kim sot khong 30% VL ca Nam . T l s hu ny rt n nh trong thp nin
2000 v Nam ch tng vn iu l bng cho bn c phn cho c ng hin hu v/hay tr c tc
bng c phiu cho c ng hin hu. Hnh 49 mnh ha cu trc s hu NH Nam ca gia nh b
T Hng ti thi im 31/12/2014. B T Hng gi v tr c vn HQT, cn cc con thay nhau lnh
o HQT v Ban iu hnh ca NH.

98

Hnh 49: Cu trc s hu NH Nam ca gia nh b T Hng, 31/12/2014


14,3%

Cng ty TNHH Rng


Thi Bnh Dng
S hu &
kim sot

NH
Nam

2,6%

13,0%

CTCP Thnh Cng

Gia nh b
T Hng

S hu &
kim sot

S hu &
kim sot

Tp on Hon Cu

Ngun: BCB pht hnh thm c phn ca NH Nam nm 2014.

B T Hng qu Bnh nh v ging nh nhiu doanh nhn min Nam giu ln nh kinh t
th trng. B khi nghip t kinh doanh sn xut cng nghip ri chuyn sang bt ng sn v ngn
hng.
Vo u thp nin 1990, b T Hng u t xy dng Nh my Bia Vinagel vi tng chi ph 15 triu
USD, sau mt thi gian kinh doanh c bn li cho San Miguel vi gi 25 triu USD. Sau , b cn
u t 5 triu USD vo mt nh my nc gii kht v bn cho Lipovital vi gi 17 triu USD.
n cui thp nin 1990, gia nh b T Hng thoi vn khi sn xut cng nghip v chuyn
sang lnh vc BS v ti chnh qua vic xy dng Tp on Hon Cu v thu tm NH Nam .
Nhng d n BS ln ca T Hon Cu trong giai on 2005-2011 c Diamond Bay Nha Trang,
Chung c Cantavil, Saigonland in Bin Ph TP.HCM, Khu phc hp thng mi khch sn
Hon Cu Nha Trang v Trung tm Thng mi Quy Nhn Bnh nh. Diamond Bay Nha Trang l
d n ln nht ca Hon Cu. Giai on 2 ca d n ny vn ang c trin khai.

2. Hot ng kinh doanh v k hoch ti c cu


Nam l mt NH c quy m vo loi trung bnh nh trong h thng cc NHTM Vit Nam. Vo cui
nm 2014, Nam ng th 27 trong s 38 NHTM v quy m tng ti sn. Bng 31 tm tt cc thng
tin ti chnh ca Nam t nm 2007 n 2014. C th thy, Nam tng trng bng n trong
hai nm 2013-2014. D n cho vay ca NH tng ln lt 69,0% v 43,7% trong 2 nm ny, trong khi
vn CSH hu nh khng tng.
Nam khng c xem l mt NH khe mnh, mc d ch bo co t l n xu chnh thc rt thp
v cng khng bn nhiu n xu cho VAMC (Bng 32). T hot ng kinh doanh ca c ng ln NH
th khng c g ngc nhin khi Nam c t l cho vay BS v xy dng rt ln: 47,4% tng d n vo
cui nm 2013, gim xung 37,3% cui 2014. D n cho vay v hp tc u t ca Nam i vi cc
c nhn v t chc c lin quan ti c ng ln ca NH l 2.618 t ng nm 2013 (chim 80,4% vn
CSH). D n ny vo cui qu 3/2015 vn cn 1.349 t ng (chim 39,1% vn CSH).

99

Bng 31: Thng tin ti chnh ca NH Nam , 2007-2014 (t VND)


2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

667

1.289

1.337

2.175

3.300

3.277

3.259

3.331

Tin gi

2.802

3.413

6.050

7.121

9.265

10.006

18.679

20.319

Cho vay

2.699

3.750

5.013

5.302

6.245

6.848

11.570

16.629

307

263

1.065

2.940

3.638

2.575

6.281

2.758

Tng ti sn

5.240

5.891

10.938

14.509

19.038

16.008

28.782

37.293

LN sau thu

75

10

56

139

241

181

135

187

ROE

11,3%

1,0%

4,3%

7,9%

8,8%

5,5%

4,1%

5,7%

ROA

1,4%

0,2%

0,7%

1,1%

1,4%

1,0%

0,6%

0,6%

Vn CSH

u t CK

Ngun: BCTC NH Nam cc nm 2008-2014.


Bng 32: T l n xu chnh thc ca NH Nam , 2010-2014 (t VND)
2010

2011

2012

2013

2014

2014

T l n qu hn

3,40%

5,33%

5,47%

1,83%

3,43%

2,74%

T l n xu

2,18%

2,84%

2,71%

1,48%

1,47%

1,86%

T l n xu (k c n bn cho VAMC) *

2,18%

2,84%

2,71%

1,48%

2,43%

2,72%

Ghi ch: * Gi tr n xu ly tch m NH Nam chuyn cho VAMC l 156 t ng cui nm 2014 v 171 t ng
cui qu 3/2015.
Ngun: BCTC NH Nam cc nm 2008-2014.

Ti HC thng 4/2014, i din ca NHNN thng bo cho cc c ng ca NH Nam rng


NamABank l mt trong nhng ngn hng c NHNN tin tng v ph duyt n t ti c cu
hot ng ngn hng. n nm 2015, Nam b NHNN vo thanh tra.
u nm 2015, th trng ti chnh nhn ba thng tin v k hoch ti chnh ca NH Nam trong
nm:

NH s tng VL t 3.000 t ng ln 4.000 t ng bng cch pht hnh thm c phn ra


cng chng. K hoch ny c NHNN ph chun vo ngy 6/1/2015 theo vn bn
63/NHNN-TTGSNH. Thng 5/2015, Nam cng b Bn co bch pht hnh thm c phn.

Lnh o NH cng b vi bo ch vo ngy 6/1/2015 l Nam A Bank hi cc iu kin


nim yt v ang tin hnh hon tt th tc c cho php ln sn HOSE sm nht trong
nm 2015.

Lnh o NH cng b vi bo ch vo ngy 8/1/2015 l s xin kin c ng vic sp nhp


vi mt NH khc; vic sp nhp nu c NHNN thng qua sm th s din ra vo cui qu
1/2015.

V thng tin th nht, vic pht hnh thm c phn khng thnh cng theo nh k hoch. n
thng 9/2015, HQT ca Nam thng bo l NH ch tng c VL ln 3.021 t ng (tng thm 21
t ng).
V thng tin th hai, nm 2015 kt thc nhng c phiu Nam khng c nim yt.
V thng tin th ba, trong nm 2014, nhm c ng lin quan n gia nh b T Hng tm
kim mua c phn ca Eximbank. Vo thng 3/2015, danh sch ng c vin HQT nhim k mi ca
Eximbank bu ti HC c ng Trn Ng Phc V nguyn TG v ng Trn Ngc Tm nguyn
100

PTG NH Nam . Theo thng tin cng b vo thng 10/2015, ng V i din cho nhm c ng s
hu 10,52% v ng Tm i din cho nhm c ng s hu 11,72% VL ca Eximbank. Tuy nhin,
trc thm HC bt thng ca Eximbank vo thng 12/2015, NHNN khng ph duyt hai ng
c vin ny trong lc Nam ang b NHNN thanh tra. Thng v sp nhp NH Nam v Eximbank
bt thnh.

XIV. HDBANK V I
1. HDBank
NHTMCP Pht trin TP.HCM (HDBank) c thnh lp vo thng 8/1992 vi tn gi ban u l
NHTMCP Pht trin Nh TP.HCM vi mc tiu l huy ng vn v ti tr xy dng nh trn a bn
TP. Hnh 50 trnh by tng trng vn v ti sn ca HDBank t nm 2007 n 2012.
Nm 2007, HDBank c mt s pht trin rt bt thng khi tng ti sn ca NH tng ln gp 3,4 ln
nh tng huy ng vn t th trng lin NH ln trn 8.100 t ng so vi 1.200 t nm 2006.
Nhng ngay sang nm 2008, khi HDBank phi gim vay lin NH th cho vay v u t CK ca NH cng
gim mnh theo. T nm 2009 tr i, HDBank tng trng nhanh v lin tc khi VL c tng
t 1.550 t ln 2000 t nm 2010, 3000 t nm 2011 v 5.000 t nm 2012.

Nghn t VND

Hnh 50: Vn v ti sn ca HDBank, 2006-2013.Q3


60
50

Tin gi & vay


TCTD

40
30

Tin gi KH

20

10

Vn CSH

Nghn t VND

60

50

Tin gi & cho


vay TCTD

40

TS c khc

30

u t CK

20
Cho vay

10
0

Ngun: BCTC HDBank cc nm 2007-2012 v qu 3/2013.

Mc d c t l n xu chnh thc thp v ch tng t 0,83% nm 2010 ln 2,35% nm 2012, nhng


HDBank l NH c gi tr cc hng mc ti sn c khc rt ln trong c cu tng ti sn. T t l khng
ng k vo nm 2008, gi tr ti sn c khc ca NH tng ln 14% vo nm 2010, 18,4% nm

101

2011 v 20,1% nm 2012. Ti sn c khc ca HDBank ch yu nm cc khon phi thu, ln nht l


t cc mua chng khon (v ring nm 2011 cn c thm t cc vng lm ti sn m bo vay
cc TCTD khc).
T nm 2010 tr v trc, HDBank c cc c ng ln l DNNN bao gm cc DNNN ca TP.HCM.
Tnh ti thi im 31/12/2010, Cng ty u t Ti chnh Nh nc TP.HCM (HFIC, trc y l Qu
u t Pht trin C s H tng TP.HCM HIFU) nm gi 9,6% v TCT a c Si Gn gi 11% VL
ca HDB. Hai c ng ln khc l Agriseco (s hu 14,6%) v PVFC (s hu 6,0%).
T 2003, HDBank dn dn thuc quyn kim sot ca nhm nh u t v chng Nguyn Th
Phng Tho Nguyn Thanh Hng v CTCP Sovico. y cng l hai ngi hc tp v lm n
thnh cng ti CHLB Nga, ri chuyn hot ng kinh doanh v Vit Nam.
Sovico l DN c thnh lp ban u Nga, kinh doanh hng tiu dng, thc phm, in t, may
mc v thit b cng nghip. Gia nh ng Hng v b Tho thnh lp CTCP Sovico Vit Nam u
t vo lnh vc BS v ti chnh vi VL 1.000 t ng. Nm 2005, Sovico thu tm CTCP Khu Du lch
Bc M An (Khch sn Furama) Nng. Cng ty ny hin nay c VL 250 t ng. Cng vo nm
2005, Sovico gp 200 t ng thnh lp Cng ty TNHH a c Ph Long pht trin D n BS
Dragon City ti Khu th Nam Si Gn, TP.HCM.155 CTCP Si Gn Sovico Ph Quc c Sovico cho
ra i vo nm 2008 vi 280 t ng VL u t D n Khu Du lch Sinh thi Ph Quc.
Nm 2007, CTCP Hng khng Vietjet c thnh lp vi 600 t ng VL v ba c ng ln l Sovico,
HDBank v CTCP u t T&C. Nm 2009, Sovico mua li tt c s c phn Vietjet ca T&C. Sau
thng v ny, Sovico s hu 70% v HDBank s hu 3% VL ca Vietjet.
B Tho l ngi trc tip tham gia qun tr HDBank cng v PCT Thng trc HQT.156 Ti thi
im 31/12/2012, nhm c ng lin quan ti Sovico s hu 19% VL ca HDB. HFIC lc ny ch cn
nm gi 4,8% VL ca HDBank (xem Hnh 52 pha sau).
Trong lnh vc ti chnh, ngoi HDBank, Sovico cn kim sot CTCP Chng khon Ph Gia. Cc cng ty
u t v u t ti chnh l thnh vin ca Sovico gm c CTCP u t Bc H, CTCP u t CSHT
Vit Nga v Cng ty TNHH u t Sng Vit.
Theo BCTC cng b chnh thc, HDBank khng cho vay trc tip cc bn lin quan l Sovico v
Vietjet. Cn cc khon cho vay v u t gin tip th khng c thng tin. Nhng nh trnh by,
HDBank lun c cc khon phi thu vi gi tr hng nghn t ng. l cc hng mc m HDBank y
thc cho cc bn th ba qua ti tr cho cc DN c lin quan.

2. NH i
Mc d i vo hot ng t nm 1993, i vn l mt NHTM c quy m vo loi nh trong h
thng cc NHTM Vit Nam v duy tr tr s ti Tnh ng Nai. Vo cui nm 2011, i ng th 31
trong tng s 40 NHTM v quy m tng ti sn. Hnh 51 tm tt cc thng tin ti chnh ca i t
nm 2007 n qu 3/2013. C th thy rng vo nm 2011, i l NH tham gia cho vay lng vng
trn th trng lin NH. Vn huy ng t cc TCTD khc chim 52,7% tng ngun vn v cho vay cc
155

n cui 2007, Ph Long c chuyn i thnh CTCP.


B Tho cn l c ng sng lp NHTMCP Quc t v tham gia HQT NHTMCP K Thng nhng t 2007
rt khi cc NH ny.
156

102

TCTD khc chim 50,6% tng ti sn ca NH vo thi im ny. T 2012, i phi gim quy m
huy ng vo cho vay lin NH. Kt qu, l tng ti sn ca NH cng gim mnh k t . i ch
bo co t l n xu c 0,9% nm 2011. Th nhng n nm 2012, n xu ln n 5,25% tng d
n, t NH vo nhm cc NHTM c t l n xu cao.

Nghn t VND

Hnh 51: Vn v ti sn ca NH i , 2007-2013.Q3


25

25

20

Tin gi & vay


TCTD

15

Tin gi KH

10

20

Tin gi &
cho vay TCTD

15

TS c khc

10

u t CK

Cho vay

Vn CSH
0

0
2007

2011

2007

2013.Q3

2011

2013.Q3

Ngun: BCTC NH i cc nm 2008, 2012 v qu 3/2013.

T nm 2010, NH i c ba nhm c ng ln khc nhau (Hnh 52).157 Th nht l TCT TNHH Tn


Ngha, cc cng ty con ca Tn Ngha v cc DN c s hu ca Nh nc khc ng Nai. 158 Ti thi
im cui qu 3/2013, TCT TNHH Tn Ngha s hu 10,9% v cc cng ty khc ng Nai s hu
20,6% VL ca NH i . Ch tch HQT ca NH l ngi i din phn vn ca Tn Ngha.
Hnh 52: Cu trc s hu NH i v HDBank ti thi im 30/9/2013
G Nguyn Thanh
Hng - Nguyn Th
Phng Tho
Cc c nhn
lin quan ti
Sovico
CTCP Sovico
15,7%

4,8%

NH i

HDBank

5%

X s Kin thit
ng Nai

3,7%

CTCP PT KCN
Tn Ngha

10,9%

CT TNHH
Tn Ngha

3,4%

CTCP Xng du
Tn Ngha

3,4%

CTCP u t
Nhn Trch

4,2%

CT TNHH KCN
Nhn Trch 3

19,5%

ACB

9,1%

3,4%

HFIC

5,8%

70%

Vietjet

Ngun: BCB ca NH i nm 2010 v BCB HDBank nm 2010, 2012 v 2013.

157

Trc , i cn c BIDV l c ng ln. BIDV s hu 9% VL ca i vo cui 2008, ri gim xung


4,5% trong nm 2009-2010 v thoi vn hon ton vo cui 2010.
158
CTCP Xng du Tn Ngha, CTCP Pht trin KCN Tn Ngha, CTCP u t Nhn Trch, Cng ty TNHH MTV KCN
Nhn Trch 3, Cng ty TNHH MTV XSKT & DVTH ng Nai v CTCP Thng Nht.

103

Nhm c ng th hai l NHTMCP Chu (ACB). ACB s hu trc tip 10,8% VL ca i . Cc c


nhn l lnh o ca ACB cng i din s hu c phn NH i vi t l 8,7%. Vic i vay v cho
vay lng vng trn th trng lin NH nh trnh by trn l c lin quan ti ACB. Ngoi ra, ACB cn
dng i cho vay cc t chc c lin quan v lch quy nh v gii hn cp tn dng. V d nh
trong nm 2010, ACB mua 1.000 t ng tri phiu do i pht hnh. i sau cho CTCK ACB
(ACBS) vay 700 t ng. V bn cht, ACB cho vay ACBS, mc d l gin tip qua i .
Nhm c ng th ba l CTCP Sovico v cc c nhn, t chc c lin quan. Ring Sovico s hu trc
tip 9,1% VL ca i vo cui qu 3/2013.

3. Sp nhp NH i v HDBank
Mc d khng b coi l NH yu km, nhng t l n xu chnh thc cao to p lc cho NH i
phi ti c cu. T u nm 2013, cc c ng ln ca NH cng ln lt tuyn b s thoi vn, lm
cho i khng th t ti c cu bng cch tng VL. Vic ACB ri Tn Ngha s bn ht s c phn
NH i m h nm gi, li Sovico l nhm c ng ln cn li to ra c hi i sp nhp
vo HDBank theo hng gom v cng mt ch.
Bn thn HDBank cng tm kim kh nng tng vn CSH thng qua sp nhp c th cho cc nhm
khch hng vay mc cao hn m vn m bo tun th cc gii hn cp tn dng.
Ngy 25/04/2013, ti HC thng nin ca HDBank, Ch tch HQT L Th Bng Tm cho bit ch
trng sp nhp gia HDBank v i c NHNN ng . n ngy 15/6/2013, HC ln 2 ca
NH i thng qua k hoch sp nhp vo HDBank vi t l chuyn i c phn l 1:1.159 Ngay
sau HC ny, i thay Ch tch HQT v TG. Cc lnh o mi ca DaiABank c lin quan
hay trc tip n t HDBank. i c chnh thc sp nhp vo HDBank vo ngy 20/12/2013.
Bng 33 tm tt cc thng tin ti chnh ca HDBank t khi sp nhp n nay.
Bng 33: Tm tt thng tin ti chnh HDBank, 2012-2014 (t VND)
Vn
CSH

Tin gi
KH

Cho vay
KH

u t
CK

Ti sn
c khc

Tng ti
sn

LN
s/thu

ROE

ROA

NPL

5.393,7

37.906,7

21.147,8

11.943,8

10.631,7

52.782,8

326,4

7,30%

0,67%

2,35%

2013

8.599,5

64.886,9

44.030,5

14.123,8

14.514,8

86.226,6

217,6

3,11%

0,31%

3,53%

2014

8.874,0

68.991,6

41.992,6

25.409,0

11.784,4

99.524,6

476,9

5,46%

0,51%

2,27%

2012

(*)

Ghi ch: 2012 l HDBank trc khi sp nhp.


Ngun: BCTC HDBank nm 2013-2014.

Sau sp nhp, quy m HDBank tip tc tng trng nhanh chng. Vi tng ti sn 100.000 t ng,
HDBank l t chc c quy m trung bnh cao trong h thng cc NHTM. N xu ca HDB vo cui
nm 2014 l 2,3% tng d n. Tnh c khon n xu trn 500 t ng chuyn qua VAMC, th t l
n xu l 3,4%. Cc khon phi thu t y thc u t v ti sn c khc vn c gi tr rt ln. Mt
im lm chng ta nghi ng v cht lng cc ti sn c khc l HDBank l NHTM duy nht (khng
k cc NHTM b NHNN kim sot c bit v khng cng b BCTC) khng trnh by thuyt minh v
cc hng mc ti sn c khc trong BCTC ca mnh.

159

Trc , vo ngy 09/05/2013, HC thng nin ca DaiABank bt thnh v cc vn quan trng


bao gm nhn s v ti c cu ngn hng khng c trong chng trnh ngh s.

104

XV. DONGA BANK


1. Lch s hnh thnh
NHTMCP ng (DongA Bank) c thnh lp vo ngy 01/07/1992 vi VL l 20 t ng vi cc c
ng sng lp l cc doanh nghip do Thnh y TP.HCM s hu. C ng sng lp ln nht l CTCP
Vng bc qu Ph Nhun (PNJ), s hu 40% VL ca NH. Cng ty TNHH MTV XD & KD Nh Ph
Nhun s hu 30% VL. CTCP Dch v Ph Nhun v Cng ty May Xut khu Ph Nhun nm ln lt
6% v 3%. ng Trn Phng Bnh, nguyn l cn b ca PNJ, chuyn sang lm lnh o ng (t
PTG, Tr l TG ri TG ca NH).
t hi s Qun Ph Nhun v ba chi nhnh u tin ti Qun 1, ti nm 2015 NH ng ln
thnh 223 chi nhnh v phng giao dch. NH cng l TCTD i u trong hot ng kinh doanh kiu
hi v dch v th, ri vt qua nhng sng gi ca khng hong ti chnh chu 1997 v kh khn
kinh t trong nc cui thp nin 1990 - u 2000. Khc vi nhiu NHTMCP m rng mnh m mng
li trn ton quc, ng vn tp trung huy ng v cho vay trn a bn TP.HCM. Th mnh ca
NH l v dch v ngn hng bn l vi cc khch hng c nhn v doanh nghip nh v va.
n gia thp nin 2000, NH ng nm trong nhm cc NHTMCP c phn hng u c tr s
TP.HCM, cng vi ACB, Sacombank v Eximbank. ng thc ra cng khng nm ngoi tro lu bn
c phn NHTMCP cho cc nh u t chin lc nc ngoi ti thi im ny. Trong nm 20062007, Citibank v NH ng tin hnh m phn Citibank mua c phn ca ng . Tuy
nhin, Citibank khng chp nhn mc gi m ng cho bn nn thng v ny khng
thnh.160

2. Tng trng bnh thng cho n khi gp kh khn


Nhn vo c cu ngun vn v ti sn theo thi gian c th thy mt s pht trin bnh thng ca
mt NH bn l c b dy lch s (Hnh 53). Trong huy ng vn, NH hu nh khng da vo th
trng lin NH. Tin gi c huy ng t mng li chi nhnh c xy dng tt trong nhiu nm
trn a bn TP.HCM. Trong nhng nm 2010-2011, mc d cng phi vay NHNN (700-800 t ng),
ng khng thc s b kh khn v thanh khon.

Nghn t VND

Hnh 53: Ngun vn v ti sn ca NH ng , cc nm 2007, 2011 v 2014


80

Tin gi & vay


TCTD

70

80

60

60

50

50
Tin gi KH

40

u t CK

40

30

30

20

20
Vn CSH

10

Tin gi & cho


vay TCTD
TS c khc

70

Cho vay

10

2007

2011

2014

2007

2011

2014

Ngun: BCTC ca NH ng cc nm 2008, 2012 v 2014.


160

Citibank cho mua 48.000 ng/c phn, nhng NH ng cho bn 60.000 ng/c phn.

105

V ti sn, ng khng h u t mnh vo chng khon (t nht l cho n trc nm 2014). D


n cho vay chim ln lt 67,1% v 59,5% tng ti sn ca NH nm 2011 v 2014. Li sut cao trong
nhng nm 2011-2012 cn gip ng gia tng li nhun t thu nhp li rng (thu nhp li cho vay
gia tng trong khi ng l mt trong s t cc TCTD khng phi ua li sut huy ng tin gi).
Hnh 54 trnh by thng tin c cu s hu ca NH ng v cui nm 2011 v gia nm 2015. Ngoi
tr s xut hin ca CTCP Xy dng 79 c tr s Nng nm gi 10% VL ca NH, c cu s hu
ca ng khng c nhiu thay i. Vn phng Thnh y TP.HCM s hu trc tip 6,9% VL ca
ng . Cng vi hai DN trc thuc l CTCP Kinh doanh v Xy dng Nh Ph Nhun v Cng ty
TNHH MTV Du lch Thng mi K Ha, th s hu ca Thnh y TP.HCM l 12,8%. Gia nh v h
hng v chng ng b Trn Phng Bnh Cao Th Ngc Dung nm gi 10,4%.161 PNJ (cng ty do b
Cao Th Ngc Dung lm Ch tch HQT kim TG v cng gia nh s hu 14,0%) nm gi 7,7% VL
ng . CTCP Vn An Bnh, do b Cao Th Ngc Hng (em b Cao Th Ngc Dung) lm i din php
lut, s hu 2,7% VL ca NH. Vy, gia nh ng b Trn Phng Bnh Cao Th Ngc Dung cng cc
t chc v c nhn lin quan kim sot 20,8% s c phn ca NH ng .
50% 54: C cu s hu c phn NH ng , thng 12/2011 v thng 6/2015
Hnh
45%
40%

10.0%

XD 79

35%

30%

7.7%

25%
6.0%
20%
15%
10%

5%

6.1%

7.7%
2.7%
10.4%

2.4%
4.2%

2.1%
3.8%

6.9%

6.9%

2011

2015

0%

PNJ
Vn An Bnh

G Trn Phng Bnh


Nh Ph Nhun
Du lch TM K Ha

G Trn Phng Bnh


Cao T. Ngc Dung v
cc DN lin quan

Thnh y TP.HCM
v cc cng ty do
Thnh y s hu

VP Thnh y TP.HCM

Ngun: BCB NH ng nm 2012 v BCQT NH ng thng 6/2015.

3. Mt vn v vng v n xu BS
Mc d ng tng c VL t 4.500 ln 5.000 t ng v huy ng tin gi, cho vay vn gia tng,
nhng hot ng kinh doanh ca NH tt dc t nm 2012. Li nhun k ton trc thu ca NH
gim lin tc t 1.256 t nm 2011 xung 777 t nm 2012, 430 t nm 2013 v cn c 35 t nm
2014. Loi b cc khon li d thu, ngn lu rng t hot ng ng kinh doanh ca NH l con s
m t nm 2013 n nay. Nhn li th t nm 2012, ng gp phi hai vn trc trc: l u
c vng v n xu bt ng sn.
NH ng l mt trong s 5 NH c NHNN cho php kinh doanh vng ti khon v bn vng trong
nc bnh n gi. n nm 2012, NHNN li sit cht kinh doanh vng, buc cc NHTM phi
ng ngay ti khon vng nc ngoi, ngng huy ng - cho vay vng, v phi tt ton hon ton
trng thi vng trc ngy 30/6/2013.
161

Nu ch tnh ng b Trn Phng Bnh Cao Th Ngc Dung v 3 ngi con, th t l s hu l 9,7%.

106

Theo BCTC kim ton nm 2011, NH ng m trng thi vng ni bng l 2.678 t ng. BCTC
nhng nm sau cho thy khc phc c tnh trng ny. Th nhng trn thc t, nhng khon l
huy ng cho vay vng v u c vng ti khon khng c b p v cho n 2015 lm
NH mt vn.
NH ng ch bo co n xu chnh thc t l 1,7% nm 2011, tng ln 4,0% nm 2013 v 3,8%
nm 2014. Nhng nu tnh c 3.921 t ng n xu chuyn giao cho VAMC, th t l n xu ca
NH l 10,5% vo cui 2014.
Mc d ch bo co t l cho vay BS mc 7,8% vo cui nm 2013, nhng cho vay lnh vc xy
dng chim 24,3% tng d n. Ngoi ra, NH cn mt t l cho vay dch v khc ln ti 17,5% cng
vo cui nm 2013. Cng gp li th t l cho vay cc lnh vc ny l 45,9%.
Trong danh mc u t, NH ng gp vn vo mt s cng ty BS, s hu 11% VL ca CTCP a
c ng v 3% VL ca CTCP a c M&C.162 ng thi, NH cng cung cp tn dng cho cc cng ty
BS ny. Tnh ti thi im ngy 31/12/2011, d n cho vay ca NH ng i vi a c ng l
524 t ng v vi CTCP a c M&C l 417 t ng. CTCP a c M&C l ch u t D n Ta nh
M&C ti Qun 1, TP.HCM. a c M&C mt kh nng tr n trong khi Ta nh M&C ang xy
dng d dang v l ti sn m bo ca khon vay NH ng v 3 NH khc. Tnh ti thi im cui
nm 2011, ng cn cho CTCP Pht trin BS Pht t (PDR) vay tng cng 603 t ng, o hn
vo nm 2012 v 2013. Nhng n nm 2015, cc khon vay ny qu hn v vn cn trn s sch
ca PDR.
Trong sut nhng nm 2012-2014, NH ng tm kim gii php sp nhp vi mt NHTMCP
khc. u nm 2015, lnh o ng tuyn b xem xt sp nhp vi NH An Bnh. Thng v ny
khng thnh. Sau l thng tin mt nh u t nc ngoi s mua 49% c phn ca ng .
Trc thm HC thng nin 2015 vo thng 7, NH ng quyt nh tng VL bng cch pht
hnh thm c phn cho nh u t mi l CTCP Tp on Kido (tn gi trc y l Kinh ). Trong
k hoch tng VL t 5.000 t ln 6.000 t ng, ton b 100 triu c phn pht hnh thm c d
kin s bn cho Kido vi gi bng mnh gi.163 Nhng vo u thng 8, Kido tuyn b chm dt
m phn mua c phn ca ng . Nhn li c th thy rng vi nhng khon mt vn ca ng ,
vic pht hnh thm c phn mc gi bng mnh gi l khng kh thi.164
Ngy 14/8/2015, NHNN thng bo NHTMCP ng b kim sot c bit sau khi c kt qu thanh
tra ton din. BIDV c NHNN c tham gia vo Ban kim sot c bit NH ng v d nh thay
th c ban iu hnh NH. Nhng ngay sau , NHNN rt li quyt nh b nhim cn b BIDV vo
iu hnh ng vo ngy 24/8/2015. ng c t quyt nh nhn s mi iu hnh NH.165
Ri ch sau 2 ngy, NHNN b nhim ng V Minh Tun, nguyn Ph V trng V tn dng cc
ngnh kinh t ca NHNN, lm Ch tch HQT ca ng . Vo cui nm 2015, NHNN b nhim ng
162

C ng ln ca NH ng l CTCP Vng bc qu Ph Nhun (PNJ) cng s hu 30,6% VL ca a c


ng v 2,5% VL ca a c M&C.
163
Theo Ngh quyt ca HC, NH ng , nu bn thnh cng c phn cho Kido, sau cn mun tng VL
tip ln 10.000 t ng.
164
Gi giao dch ca c phiu NH ng trn th trng OTC lc l 3.000-4.000 ng/c phn.
165
Thi bo Kinh t Vit Nam, Thi a ngi BIDV vo, DongA Bank c quyn t quyt, ngy 24/8/2015.
Ti v t a ch http://vneconomy.vn/tai-chinh/thoi-dua-nguoi-bidv-vao-donga-bank-duoc-quyen-tu-quyet20150824115645221.htm, ngy 10/10/2015.

107

Nguyn Thanh Tng, nguyn gim c VietinBank Chi nhnh TP.HCM, lm TG NH ng . Hin ti,
ng nm trong s kim sot ca Nh nc, cn tng lai ca NH th vn cha r.

XVI. PG BANK
1. i ln t NHTMCP nng thn
Tin thn ca NHTMCP Xng du Petrolimex (PG Bank) l NHTMCP Nng thn ng Thp Mi. NH
ng Thp Mi c thnh lp vo nm 2004 ng Thp vi VL ban u 5 t ng. Vo thng
1/2007, khi NH c chuyn i thnh NHTMCP th, VL cng mi ch c 200 t ng v tng ti
sn l 1.186 t ng. Vi T Xng du Vit Nam (Petrolimex) l c ng gp vn ln nht, NH c
i tn, v n cui nm 2007, VL c tng ln 500 t ng. Mc d vy, PG Bank vn nm
trong nhm nhng NHTMCP c VL nh nht vo lc . V cng ti thi im ny, lnh o PG
Bank cng bit rng trc vo ngy 22/11/2006, Chnh ph ban hnh Ngh nh 141/2006/NCP quy nh cc NHTMCP phi tng vn php nh ln mc ti thiu l 1.000 t ng vo cui nm
2008 v 3.000 t ng cui nm 2010, nn ngay sau khi chuyn i PG Bank phi chu p lc tng
VL.
Nm 2008, PG Bank tng VL ln c 1.000 t ng. Ba c ng ln lc l T Petrolimex nm
gi 40%, CTCP Xy lp III Petrolimex (cng ty con ca T Petrolimex) 6,24% v CTCP Chng khon Si
Gn (SSI) 9,98%. Vi Petrolimex l DNNN, PG Bank l NHTMCP c t l s hu ca Nh nc cao
nht, khng k 5 NHTMNN. Petrolimex vn duy tr t l s hu 40% cho n nm 2015. Cn SSI
thoi ton b vn ti PG Bank vo nm 2012. Cn CTCP Xy lp III Petrolimex cng ch nm gi 1,9%
VL ca PG Bank vo gia nm 2015. NH cng c mt s c ng c nhn l thnh vin HQT nhng
t l s hu (tnh c ngi c lin quan) u di 5%.166
Hnh 55 minh ha c cu ngun vn v ti sn ca PG Bank t nm 2007 n 2014. PG Bank vn l
NH nh b xt v quy m cho vay cng nh tng ti sn. V huy ng vn, PG Bank khng da nhiu
vo th trng lin NH. Tin gi ca khch hng chim 74-81% tng vn huy ng. pha ti sn, PG
Bank khng u t nhiu vo chng khon v nhng chng khon nm gi ch yu l TPCP. Cc
hng mc ti sn c khc nh li phi thu, ti sn gn n cng c gi tr nh.

Nghn t VND

Hnh 55: Ngun vn v ti sn ca PG Bank, cc nm 2007, 2011 v 2014


25

Tin gi & vay


TCTD

20
15

25

Tin gi & cho


vay TCTD

20

TS c khc

15

u t CK

10

Cho vay

Tin gi KH
10
5

5
Vn CSH

0
2007

2011

2014

2007

2011

2014

Ngun: BCTC PG Bank nm 2008, 2012 v 2014.


166

ng Bi Ngc Bo, Ch tch HQT ca c T Petrolimex v PG Bank, cng vi gia nh ch nm gi 1,53%.


ng L Minh Quc, Thnh vin HQT PG Bank v Ch tch HTV Cng ty TNHH Vit Nng s hu 4,66%.

108

2. Ngn hng ca DNNN


Bng 34 trnh by s d cho vay v nhn tin gi ca PG Bank vi Petrolimex v cc cng ty con,
cng ty lin kt ca T ny. Ta c th thy d n cho vay ca PG Bank cho Petrolimex khng phi l
ln v gi tr tuyt i. Tuy nhin, v NH c quy m nh nn tng d n cho vay nhm cc cng ty
trong T Petrolimex cng vt gii hn 25% trong cc nm 2009-2010 v 2013-2014. Khng nhng
th, Lut cc TCTD cn quy nh tng d n cho vay ca NHTM cho tt c cc c ng ln ca NH
khng c ln hn 5% vn t c ca NH. Bng 27 cn cho thy mt li ch ca vic c DNNN ln
lm c ng. Petrolimex v cc DN lin quan lun duy tr mc tin gi ng k ti PG Bank, c bit
l trong nm 2013-2014.
Bng 34: S d cho vay v nhn tin gi ca PG Bank vi Petrolimex v cc cng ty lin quan
D n cho vay (t VND)
So vi vn t c

2009

2010

2011

2012

2013

2014

1.300,3

1.376,3

645,6

543,1

813,2

887,9

118,9%

63,3%

24,9%

17,0%

25,3%

26,6%

311,9

317,7

553,5

298,0

3.284,6

3.767,4

14,2%

4,6%

5,2%

2,7%

26,6%

27,2%

Tin gi (t VND)
So vi tng tin gi KH

Ngun: BCTC PG Bank cc nm 2011-2014.

3. Sp nhp vo Vietinbank
PG Bank c t l n xu chnh thc tng mnh vo nm 2012 ln 8,4%. T l n qu hn lc l
20,5%. T nm 2013, PG Bank bt u chuyn n xu sang cho VAMC. Tnh cho n cui nm 2014,
VAMC mua 1.252 t ng n xu ca PG Bank. Nh vy, t l n xu chnh thc gim xung
3,0% nm 2013 v 2,5% nm 2014. Tuy nhin, cng tr li s n xu m VAMC gi h, th t l n
xu ca PG Bank l 8,0% nm 2013 v 10,2% nm 2014.
Tuy nhin, khc vi cc NHTM yu km, PG Bank vn cn vn CSH v hot ng kinh doanh vn c
li, mc d t sut li nhun mc thp trong nhng nm gn y ging vi tnh hnh chung ca
c h thng NHTM. Bng 35 cho thy khng ch PG Bank c thu nhp li rng k ton dng, m li
nhun ny l thc xt trn c s ngn lu t hot ng kinh doanh dng (trc khi iu chnh cc
thay i v ti sn v n).
Bng 35: Thu nhp v ngn lu ca PG Bank nm 2010-2014 (t VND)
2010

2011

2012

2013

2014

1.466,5

2.817,8

2.257,0

1.614,1

1.580,1

Chi ph li tin gi, tin vay

949,7

1.721,5

1.276,2

1.072,0

923,5

Thu nhp li rng

516,8

1,096,4

980,7

542,1

656,6

ROA

13,4%

18,7%

8,3%

1,2%

4,0%

ROE

1,6%

2,6%

1,3%

0,2%

0,5%

Thu nhp t li cho vay

3.110,7

5.845,2

2.278,1

1.507,1

1.391,5

Chi ph li tin gi, tin vay

2.662,3

4.782,5

1.233,1

1.068,4

902,7

116,5

426,5

673,8

244,3

220,8

Kt qu hot ng kinh doanh (thu nhp k ton)


Thu nhp t li cho vay

T sut li nhun

Lu chuyn tin t (ngn lu tht)

Ngn lu rng t hot ng kinh doanh

Ngun: BCTC ca PG Bank cc nm 2011-2014.

109

Vi t l n xu cao, PG Bank khng th duy tr hin trng. Cc c ng hin hu th khng th tng


thm VL ca NH. Ngc li, Petrolimex cng chu p lc phi thoi vn t pha Chnh ph. V vy,
PG Bank phi tm phng n sp nhp vi NHTM ln hn.
Thng tin NHTMCP Cng thng Vit Nam (Vietinbank) nhn sp nhp PG Bank c cng b chnh
thc ti HC thng nin ca PG Bank vo thng 4/2015. Lnh o PG Bank cho rng y l mt
ci kt c hu. NHTMCP c c ng l DNNN nm gi 40% sp nhp vi mt NHTMCP c Nh nc
trc tip s hu 64,5%. Cc c ng t chc khc v c ng c nhn khng c ting ni.
Theo n sp nhp, 1 c phn PG Bank s hon i thnh 0,9 c phn Vietinbank sau sp nhp v
1 c phn Vietinbank trc sp nhp hon i thnh 1,0081 c phn Vietinbank sau sp nhp. Ti
thi im cng b thng tin, gi c phiu ca Vietinbank (CTG) l 18.000 ng/cp. Qu tht, y l
mt thng v rt c hu cho cc c ng ca PG Bank, khi m mt c phn ca PG Bank gi y
s c c gi tr khong 16.000 ng sau khi sp nhp.

XVII. MHB
1. NH c kh nng sinh li thp nht
NHTMCP Pht trin Nh ng bng sng Cu Long (MHB) l mt trong 5 NHTMNN, nhng ch l mt
NH c quy m trung bnh thp trong h thng cc NHTM. MHB c Chnh ph thnh lp vo nm
1997 vi mc tiu ti tr xy dng nh ca ngi dn ng bng sng Cu Long (BSCL), mt
dng ca m hnh ngn hng pht trin. n nm 2011, MHB c chuyn i thnh NHTM.
Bng 36 tm tt s liu ti chnh ca MHB. NH cng tng trng nhanh t nm 2005 n 2010 khi
c tng VL ln trn 3.000 t ng. Nm 2011, MHB c c phn ha, nhng vic cho bn c
phn ra cng chng v tm kim nh u t chin lc khng thnh cng. Nh nc vn nm gi
91,6% VL ca NH. VL khng tng, quy m cho vay ca NH cng tng trng chm v tng ti sn
th suy gim t nm 2011 tr i.
Bng 36: S liu ti chnh ca MHB cc nm 2005 v 2010-2014
2005

2010

2011

2012

2013

2014

VL

767,6

3.006,6

3.006,6

3.369,2

3.369,2

3.369,2

Vn CSH

850,1

3.213,5

3.187,0

3.439,9

3.534,8

3.521,2

Tin gi KH v GTCG

5.802,4

23.761,7

22.739,3

23.103,2

25.076,1

29.276,7

Cho vay

8.437,0

22.628,9

22.954,4

24.650,7

26.893,6

29.853,2

KD v u t CK

1.703,1

10.471,7

8.556,3

5.954,6

5.228,4

7.567,3

167,5

1.600,2

2.045,6

2.380,2

1.398,0

1.604,4

12.629,8

51.211,0

47.302,6

37.979,9

38.410,2

45.126,5

Li nhun trc thu

72,9

110,6

114,0

24,6

142,4

162,0

Li nhun sau thu

52,5

81,0

84,0

17,9

105,9

126,9

ROA

0,5%

0,2%

0,2%

0,0%

0,3%

0,3%

ROE

6,4%

3,7%

2,6%

0,5%

3,0%

3,6%

Ti sn c khc
Tng ti sn

Ngun: BCTC ca MHB cc nm 2006 v 2011-2014.

MHB cng l mt ngn hng c t sut li nhun rt thp. Ngy c ti thi im gia thp nin 2000
khi nhiu NHTM khc t ROE mc 15-20% th ROE ca MHB ch bng 6,4%.

110

Mc d khng l NH mi thnh lp hay chuyn i t NHTMCP nng thn, MHB thng xuyn phi
da vo huy ng vn trn th trng lin NH vi mc huy ng rng trn 4.000 t ng trong giai
on 2011-2013 v vo cui nm 2014 l 3.575 t ng. Vo nhng nm kh khn thanh khon
chung ca h thng (2010-2011), MHB cng vay ti chit khu v ti cp vn t NHNN (dao ng
trong khong 3.000-8.000 t ng).

2. MHB v MHBS
MHB s hu 60% VL ca CTCP Chng khon MHB (MHBS). T 60 t ng vn gp ban u vo cui
nm 2006, VL ca MHBS c tng ln 170 t ng vo nm 2009. Tuy nhin, do kinh doanh thua
l nn vn CSH hu ca MHBS gim lin tc t 142 t ng nm 2009 xung cn 86,4 t ng
nm 2014.
Nm 2012, MHBS k hp ng hp tc u t vi S giao dch ca MHB nhn 410 t ng t cc
u t tri phiu. Khon tin ny v bn cht l tn dng m MHB cho MHBS cho vay, vi phm quy
nh cm NHTM cho CTCK l cng ty con ca mnh vay tin. Khon n ny n cui nm 2014 cn
330 t ng trn s sch ca MHBS.
Khon n trn c dng ti tr cho cc c nhn/t chc khc v c MHBS ghi nhn l khon
phi thu hot ng giao dch CK pha ti sn. V thc cht y l khon phi thu kh i. n
cui qu 3/2015, MHBS phi d phng 361 t ng cho khon phi thu 421 t ng ny. Li nhun
trc thu 9 thng u nm 2015 ca MHBS l -258 t ng, ko vn CSH xung -171 t ng. V
mt k thut, MHBS ph sn.
Vic vi phm lut php dn ti s ph sn ca MHBS l c lin quan ti cc lnh o ca MHB. Tuy
nhin, mc thit hi ti chnh tng i l nh so vi quy m ca NH hay so vi cc khon n xu
khc.
T l n xu chnh thc ca MHB tng t 1,94% nm 2010 ln 2,99% nm 2012. S ra i ca VAMC
cho php MHB chuyn n xu sang cho t chc ny vo nm 2014 l 1.037 t ng. Nh , n xu
ca MHB vo cui nm 2014 cn 2,72% tng d n cn nu khng th s phi l 5,99%.

3. Sp nhp vo BIDV
Ngy 25/5/2015, MHB c sp nhp vo NHTMCP u t v Pht trin Vit Nam (BIDV).167 Giao
dch sp nhp gia hai NHTMCP u do Nh nc nm trn 90% VL c thc hin m khng cn
da vo nh gi theo gi tr th trng.168 T l hon i c phn l 1:1 v BIDV s pht hnh thm
336,9 triu c phn i ly ton b s c phn ca MHB. BIDV s nhn ton b li ch/ngha v,
ti sn, n v vn CSH ca MHB.
BIDV sau sp nhp c t l s hu ca nh nc l 95,3%. Sau khi tip nhn MHB, tng ti sn ca
BIDV ch tng thm 6,9%, cn d n cho vay tng 6,7%. Theo nh lnh o ca BIDV, li ch ln nht
i vi BIDV l NH s chuyn c 12 chi nhnh ca MHB khu vc min ni pha Bc v BSCL v
H Ni, Nng v TP.HCM (cc NHTM hin rt kh xin c giy php thnh lp chi nhnh mi
nhng a bn trng im ny).
167

Sau khi NHNN c vn bn s 2833/NHNN-TTGSNH ngy 23/4 v vic chp thun nguyn tc v chp thun
sp nhp ti Quyt nh s 589/Q-NHNN, ngy 25/4/2015 v c hiu lc t ngy 5/5/2015.
168
Ti thi im ny, Nh nc s hu 95,8% VL ca BIDV.

111

XVIII. MSB v MDB


1. Maritime Bank: t ngn hng ca Vinalines thnh ngn hng ca t nhn
Ngn hng TMCP Hng Hi (Maritime Bank hay MSB) c thnh lp vo thng 7/1991 vi tr s
chnh TP. Hi Phng. ng nh tn gi ca NH, c ng chin lc hng u lc l TCT Hng hi
Vit Nam (Vinalines). Ngoi ra, Maritime cn c cc c ng sng lp l DNNN ln nh T Bo Vit
v T Bu chnh Vin thng Vit Nam (VNPT). T 40 t ng khi thnh lp, VL ca MSB tng ln
700 t ng vo cui nm 2006. Tuy nhin, vic c cc c ng ln l DNNN v c cc t chc ny
c i din vo qun tr li lm cho MSB khng c iu hnh v mc tiu thng mi v h thng
qun tr khng cht ch.169
n nm 2007, MSB c ti c cu vi s tham gia ca nhm c ng mi l gia nh v chng
Nguyn Th Nguyt Hng Trn Anh Tun v CTCP Tp on Pht trin Vit Nam (VID) do gia nh
ny kim sot. VL ca MSB c tng ln 1.500 t ng vo cui 2007, trong Vinalines s hu
10,9%; cc CTCP dch v vn ti bin m Vinalines s hu mt phn (Vosco, Germadept v
Germartrans) nm gi 13,7%; VNPT 19,9%; VID v gia nh ng Trn Anh Tun s hu trc tip 6,0%,
cn s hu gin tip th khng c thng tin.
Hai v chng Nguyn Th Nguyt Hng Trn Anh Tun hc tp v lm n Nga t nm 1986 n
1995, ri sau v Vit Nam kinh doanh. V nc, ng Tun u t vo ch Thng nh H Ni
v mua c phn ca cc NHTM Qun i v NHTMCP Ngoi Quc doanh (VPBank). Cn b Hng
kinh doanh ti CTCP Nam Thng l DN sn xut giy xut khu v sau l cc cng ty u t khu
cng nghip. Hai ngi thnh lp VID vo nm 2006 vi lnh vc chnh l u t, kinh doanh cc khu
cng nghip v BS th. B Hng cn c 7 thng trong nm 2010 ngi gh Ph Ch tch HQT
VPBank, nhng sau t nhim khi gia nh v ngi c lin quan rt vn chuyn sang MSB
v MDB.
Di s lnh o ca ng Tun, MSB nhanh chng ct t cc mi quan h vi Vinalines. Ngi
ca Vinalines trong NH cng ra i. Cng vi Techcombank, MSB l NHTMCP trong nc u tin c
TG l ngi nc ngoi v trc c nhiu nm kinh nghim qun l cc NH quc t.
n cui nm 2011, gia nh ng Trn Anh Tun v ngi c lin quan s hu trc tip 9,6% VL ca
MSB theo thng tin cng b cng khai. VNPT l c ng t chc ln nht, nm gi 8,95% VL ca
MSB. Cc cng ty cng bin v dch v vn ti bin nm gi tng cng 2,6% VL ca NH. Mt c ng
sng lp na l T Bo Vit cng ch s hu 0,6% VL ca NH.
Hnh 56 cho thy quy m ca Maritime tng ln 6-7 ln t 2007 n 2011. Nm 2011, VL ca
NH c tng ln 8.000 t ng. Mt nt ng ch ca Maritime so vi cc NHTMCP trung bnh
ln khc l t trng u t chng khon rt ln trong tng ti sn ca NH. Mc d c tng ti sn
trn 100.000 t ng, nhng d n cho vay ca Maritime ch vo khong 37.000 t ng nm 2011.
Mt t trng ln trong ngun vn ca MSB l vay trn th trng lin NH, v pha ti sn th NH
cng tp trung ng k vo vic cho vay cc TCTD khc. T nm 2011 tr i, quy m ca MSB suy
gim c v tng ti sn. Cho vay khch hng ca NH cn gim mnh hn v do vy, t trng u t
chng khon v cc hng mc ti sn c khc cn tng ln trong giai on ny.

169

V n la o v tham tin ca NH lin quan ti TG MSB nm 1996-1997 l mt v d.

112

Nghn t VND

Hnh 56: Ngun vn v ti sn ca MSB, 2007, 2011 v 2014


100

100

Tin gi & vay


TCTD

80

Tin gi & cho


vay TCTD

80

TS c khc
60

60
Tin gi KH

40

u t CK

40

Cho vay

20

20
Vn CSH

0
2007

2011

2007

2014

2011

2014

Ngun: BCTC ca MSB cc nm 2008, 2012 v 2014.

2. MDB: chuyn i t ngn hng nng thn


NHTMCP Nng thn M Xuyn hot ng ti An Giang c NHNN cho php chuyn i thnh
NHTMCP th vo thng 1/2009 v n thng 11 th i tn thnh NHTMCP Pht trin M Kng
(MDB).
Trc , trong t tng VL t 24,75 t ln 35 t ng vo u nm 2006, M Xuyn pht hnh
thm c phn v bn cho NHTMCP Ngoi Quc doanh (sau ny i tn thnh NHTMCP Thnh Vng
VP Bank). Vi giao dch ny, VP Bank s hu 11% VL ca M Xuyn.
n nm 2007, khi NH M Xuyn tng VL ln 500 t ng, Cng ty TNHH ng My v CTCP Thy
sn Nam Vit mua c phn v tr thnh c ng ca NH vi t l s hu ln lt l 10,0% v 10,8%.
Vo thi im chuyn i t m hnh NH nng thn sang th (nm 2009), cc c ng lin quan
ti MSB v ng Trn Anh Tun bt u xut hin. Trong 50 triu c phn pht hnh thm ca MDB
tng VL t 500 ln 1.000 t ng, 25 triu c phn c bn cho CTCP Qun l Qu u t An
Phc (25% VL MDB sau tng vn) v 20 triu c phn (20% VL) cho CTCP Qun l Qu u t
Thnh Vit.
n gia nm 2010, MSB trc tip mua c phn ca NHTMCP Pht trin M Kng (MDB) khi MDB
pht hnh thm c phn tng VL ln 3.000 t ng t mc vn php nh ti thiu. T l s
hu VL MDB ca MSB lc l 10,5%. CTCP Chng khon MSB (c 11% VL thuc s hu ca MSB)
cng u t vo c phiu ca MDB t l 7,4%.170
Nm 2011, Fullerton Financial Holdings, mt cng ty u t ti chnh ti cc th trng mi ni do
T Temasek ca Singapore s hu 100%, tr thnh nh c ng nc ngoi ti MDB. Ba phn t s
c phn pht hnh thm trong t tng VL t 3.000 ln 3.750 t ng c bn cho Fullerton
Financial Holdings t chc ny s hu 15% MDB. T l s hu ny t nm 2012 c tng ln
20%, mc trn s hu NHTMCP ca mt t chc nc ngoi.
Theo Bng 37, sau khi tr thnh NHTMCP th, tng ti sn ca MDB gp 6,8 ln nm 2010 so
vi 2009. t VL theo quy nh, MDB tng c huy ng tin gi t th trng 1 ln th trng 2.
Tuy nhin, ngun vn huy ng tng thm ny (gn 12 nghn t ng) v VSCH tng thm (2.000 t

170

Lc ny, VPBank thoi vn khi MDB.

113

ng) c dng cho vay cc TCTD khc (8.500 t ng) v u t cc hng mc ti sn c khc
(5.000 t ng). D n cho vay ca MDB tng ln khng ng k trong nm 2010.
Bng 37: Thng tin ti chnh ca MDB, 2007-2014 (t VND)
2007

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Tin gi v vay TCTD

624,8

165,1

6.636,2

4.838,3

2.952,6

588,2

1.727,5

Tin gi KH

328,7

1.227,2

6.556,5

1.254,3

1.501,1

1.739,6

1.523,2

Vn CSH

554,2

1.038,9

3.822,2

3.882,1

3.987,0

3.952,9

4.057,3

Tin gi v cho vay TCTD

211,2

43,0

8.578,8

4.189,9

1.755,9

919,4

656,5

Cho vay KH

1.264,6

2.383,0

2.695,3

3.186,3

3.717,0

3.919,5

3.148,3

u t CK

20,8

15,7

814,4

2.322,6

2.658,8

1.067,0

3.093,9

Ti sn c khc

50,1

29,4

5.070,8

336,7

228,6

275,1

301,4

1.575,2

2.523,8

17.266,8

10.241,2

8.597,0

6.437,1

7.383,9

Tng ti sn

Ngun: BCTC MDB cc nm 2008-2014.

Sang nm 2011, khi nhng kh khn ca c h thng cc NHTM b bc l v thanh khon kh khn,
quy m ca MDB co li. Huy ng tin gi t dn c v t chc gim gn 81%. MDB phi gim
mt na s d tin gi v cho vay trn th trng lin ngn hng v tip tc l thuc vo huy
ng vn.
Ging ht nh MSB, quy m ca MDB suy gim t nm 2011 cho n nay. Vo cui nm 2011,
MDB l NHTM nh nht trong tng s 40 NHTM Vit Nam xt v tng ti sn. n cui nm 2014,
MDB vn l NHTM nh nht trong tng s 38 NHTM Vit Nam.

3. S hu, cho vay v u t cho


Hnh 57 trnh by s cu trc s hu gia MSB, MDB, cc cng ty ca gia nh ng Trn Anh Tun,
cc TCTD khc v CTCK vo cui nm 2011.
Hnh 57: Cu trc s hu ca MSB v MDB ti thi im 31/12/2011
G Trn Anh Tun
- Nguyn Th
Nguyt Hng

VID

9,6%
Military Bank

CT TNHH u t
Phc Tin

8,9%

VNPT

8,9%

Vinalines

2,5%

Maritime Bank
(MSB)

11%

11%

10,2%

MSBS

43,1%
CTCP Ti chnh
Dt May VN

14,9%

CT QLQ u t
Tn Pht

Ngun: BCB, BCTC v BCTN ca cc NH v t chc lin quan.

114

10%

13,3%

Mekong
Development
Bank (MDB)

7,4%

11,1%

CT QLQ TCK
An Phc

15%

Fullerton Financial
Holdings

T nm 2011, s c phn MSB m gia nh ng Trn Anh Tun v VID s hu trc tip l khng ng
k. Nhm u t ny cng khng s hu trc tip MDB. Tuy nhin, quyn kim sot c thng qua
cc cng ty u t ti chnh v cng ty qun l qu u t nh Cng ty TNHH u t Phc Tin (s
hu 10% MDB), CTCP Qun l Qu u t Chng khon An Phc (13,3% MDB) v Cng ty Qun l
Qu u t Tn Pht (11,1% MDB).
VID l t chc lin quan, nhng khng cn l c ng ca MSB v cng khng c d n ti MSB hay
MDB. Thay vo , cc cng ty u t ti chnh v cng ty qun l qu nhn y thc t cc NH ny
cho vay v hay u t TPDN ca cc doanh nghip do VID/gia nh ng Trn Anh Tun kim sot.
CTCP Qun l Qu u t Tn Pht, mt c ng ln ca MDB nh ni trn, ch c VL 26 t
ng, nhng d n phi tr ln ti 4.968 t ng vo cui nm 2010 v 3.351 t ng cui nm 2011
(trong 720 t l n MSB). Trong nm 2011-2012, Tn Pht u t 690 t ng TPDN (m thc cht
l tn dng cho vay) do Cng ty Xy dng v Kinh doanh CSHT KCN H Ni - i T, CTCP u t v
PTHT Nam Quang v CTCP Pht trin H Nam u l cc cng ty thnh vin ca VID pht hnh.
Tn Pht cn y thc u t 402 t ng cho Cng ty Qun l Qu An Phc v 228 t ng cho Cng
ty Qun l Ti sn ca MSB.
Nh cp mc trn, MDB tng trng bng n vo nm 2010. NH trong nm ny y thc
u t mt con s khng l l 4.200 t ng (gp 1,3 ln vn CSH ca NH) cho Cng ty Qun l Qu
An Phc c ng ln ca chnh NH v nm gi 600 t ng tri phiu do Cng ty Qun l Ti sn
ca MSB pht hnh. Ging nh Tn Pht, An Phc c 25 t ng VL, nhng tng ti sn nm 2010
ln ti 10.970 t ng ( pha n l vay cc TCTC di hnh thc y thc u t v pha ti sn l
phi thu t y thc u t), ri gim xung 593 t ng nm 2011.
Mt TCTC na l CTCP Chng khon Nng nghip v Pht trin Nng thn (Agriseco), mc d l cng
ty con ca Agribank, nhng cng c lin quan ti MSB v MSB. Cui nm 2010, Agriseco nm gi ti
14,99% c phn ca MSB; ngc li MSB s hu 4,4% c phn ca Agriseco. n nm 2011, Agriseco
chuyn nhng c phn ca MSB, nhng NH ny vn s hu 4,6% c phn ca Agriseco. MSB v
MDB u cp tn dng di hnh thc tm ng mua CK cho Agriseco mc ln lt l 346 v 593 t
ng vo cui nm 2010.
MSB cn s hu 7,62% VL ca CTCP Chng khon Chu Thi Bnh Dng (APS) t nm 2010 v
n thng 7/2013 mi thoi ton b vn khi CTCK ny. T nm 2011, MSB l c ng ln ca NH
Qun i, vi t l s hu lc bng 8,9% v n gia nm 2015 l 9,95%. Nm 2015, MSB cn
u t v nm gi 4,99% VL ca PG Bank. T sut nm 2010 cho n 2015, Maritime lun l c
ng ln, s hu 11% VL ca CTCP Ti chnh Dt May Vit Nam (TFC) - cng ty con ca Tp on
Dt May (Vinatex).
Thng 12/2014, Vinalines thoi ht hn 20 triu c phn MSB (2,52% VL) bng hnh thc bn
u gi trn HNX. Cc cng ty thnh vin, cng ty lin kt ca Vinalines cng thoi hu ht vn
khi MSB v tng t l s hu cn li di 1%. VNPT l t chc s hu nhiu c phn MSB nht,
nhng cng xc nh l s thoi ton b 71,6 triu c phn ny (8,95%).
Vo lc ny, Maritime nm gi 9,4% VL ca MDB. Gia nh ng Trn Anh Tun vn kim sot c hai
NH. Cng ty TNHH u t Phc Tin nm gi 4,9% VL ca MSB v 10% VL ca MDB.

115

4. Hot ng kinh doanh v n xu


Bng 38 v 39 trnh by kt qu hot ng kinh doanh ca MSB v MDB t nm 2010 n 2014. Nm
2010, MSB t nh cao v li nhun k ton, nhng sau tt dc nhanh chng. Xt v ngn lu
th thc ra l Maritime c dng tin m t hot ng kinh doanh vo nm 2011, v sau tin
rng thu v t HKD trong nhng nm 2012-2014 l thp hn li nhun k ton. Mt im ng ch
l mc d c vn CSH gp 7,5 ln v tng ti sn gp 14 ln, nhng li nhun k ton trc thu
ca MSB ch cao hn MDB 24%.
Bng 38: Kt qu hot ng kinh doanh ca MSB, 2010-2014
2010

2011

2012

2013

2014

Li nhun trc thu

1.518,2

1.036,6

255,4

401,2

162,0

Li nhun sau thu

1.157,1

797,3

226,4

329,9

142,8

ROE

23,42%

10,08%

2,44%

3,57%

1,52%

ROA

1,29%

0,69%

0,20%

0,30%

0,14%

759,1

-255,7

117,0

278,9

819,0

Ngn lu rng t HKD

Ngun: BCTC v BCTN ca MSB cc nm 2011-2014.


Bng 39: Kt qu hot ng kinh doanh ca MDB, 2010-2014
2010

2011

2012

2013

2014

Li nhun trc thu

211,7

500,4

147,1

110,0

130,7

Li nhun sau thu

162,4

380,8

115,1

63,5

105,5

ROE

6,68%

9,89%

2,93%

1,60%

2,63%

ROA

1,64%

2,77%

1,22%

0,84%

1,53%

99,1

405,8

23,5

108,1

119,1

Ngn lu rng t HKD

Ngun: BCTC v BCTN ca MDB cc nm 2011-2014.

Mc d d n cho vay ch chim t trng khim tn trong tng ti sn, n xu ca MSB l rt ng


quan ngi (Bng 40). T l n xu chnh thc tng t 1% nm 2010 ln 5,8% cui qu 2/2015.
Nhng l cha tnh n 8.325 t ng n xu m MSB chuyn cho VAMC. Tnh c s n ny,
th t l n xu ca MSB l 33,1%.
Bng 40: T l n xu chnh thc ca MSB v MDB, 2010-2015 (t VND)
2010

2011

2012

2013

2014

2015.Q2

0,99%

2,27%

2,65%

2,71%

5,16%

5,80%

4,47%

18,81%

33,13%

2,65%

5,10%

5,68%

3,25%

6,09%

6,17%

MSB
T l n xu
T l n xu (k c n bn cho VAMC) *
MDB
T l n xu

2,08%

T l n xu (k c n bn cho VAMC) *

3,46%

Ghi ch: MSB 2015 l qu 2/2015 v MDB 2015 l qu 1/2015


Ngun: BCTC v BCTN ca MSB v MDB nm 2011-2014; BCTC ca MSB qu 2/2015 v ca MDB qu 1/2015.

T l n xu chnh thc ca MDB cng mc rt ging vi MSB. Tuy nhin, n xu m MDB chuyn
cho VAMC l rt nh b (33,1 t ng tnh ly tch n cui qu 1/2015).

116

5. Sp nhp MDB vo MSB


T qu 3/2014, Maritime ln k hoch nhn sp nhp MDB. V Maritime nm trn 9% c phn
ca MDB, v hai NH li c kim sot bi cng mt nhm c ng nn vic sp nhp l theo hng
gom v cng mt ch, xa tn NH nh b l MDB. Cng v vy, t l hon i c phiu l 1:1. n
sp nhp c NHNN chnh thc chp thun vo u nm 2015 v giao dch sp nhp din ra vo
thng 8/2015.
Bng 41 trnh by BCTC ca MSB trc v sau khi nhn sp nhp MDB. C th thy rng tng ti sn
ca c hai NH u suy gim t u cho n gia nm 2015. Tng ti sn ca MSB sau khi sp nhp
cng ch trn 100.000 t ng mt cht. MSB cn nhn sp nhp Cng ty Ti chnh Dt May Vit
Nam (VL 600 t ng), mt TCTD m MSB l c ng ln trong nhiu nm.
Bng 41: Tm tt thng tin ti chnh ca Maritime ti thi im trc v sau sp nhp
31/7/2015
Vay NHNN

31/8/2015

30/9/2015

38,3

38,7

38,7

Tin gi v vay cc TCTD

20.531,3

19.864,0

17.972,0

Tin gi ca khch hng

61.186,2

62.560,5

62.903,3

Giy t c gi

3.000,0

3.094,0

3.277,3

N khc

2.156,2

2.058,7

2.235,0

Vn ch s hu

9.352,1

13.587,6

13.490,2

Tin gi, cho vay cc TCTD

11.445,4

13.160,0

11.199,1

Cho vay khch hng

20.009,6

22.738,0

20.814,2

Chng khon kinh doanh v u t

44.768,6

46.356,6

45.956,4

749,1

749,1

979,4

14.284,7

14.608,1

15.446,0

Phi thu

9.635,9

9.665,1

9.442,5

Li v ph phi thu

3.973,5

4.265,9

3.642,6

Gp vn
Ti sn c khc

Ti sn c khc
Tng ti sn

719,0

717,5

2.466,9

96.401,1

101.347,3

99.323,4

Ngun: Cng b thng tin ca MSB.

XIX. CC 0.BANK
Nh trnh by trn, trong nm 2015, NHNN mua bt buc ba NHNTCP vi gi 0 ng trn c s
cc NH ny kinh doanh thua l, vn ch s hu m, khng thnh khng khi t ti c cu trong
bi cnh m lnh o Chnh ph v lnh o NHNN tuyn b l khng NH no ph sn. Ba
0.Bank ny c mt s im chung ng ch : (i) i ln t nhng NHTMCP nng thn nh b v
trong thi gian ngn phi tng VL t mc 3.000 t VND tr ln; (ii) c c cu s hu cho, qua
c ng kim sot NH ly tin ca chnh NH cho vay, u t vo cc DN, d n khc ca mnh;
(iii) khng phi l NH nim yt, v (iv) khng c c ng nc ngoi.

117

1. T Trustbank n VNCB ri CBBank


NHTMCP i Tn (Trustbank) c thnh lp vo ngy 17/9/2007 sau khi c chuyn i t m
hnh NHTMCP nng thn sang th.171 Tin thn ca Trustbank l NHTMCP Nng thn Rch Kin
thnh lp vo nm 1989 ti Tn An, Long An.172 Trustbank l mt tnh hung in hnh cho mt
NHTMCP nng thn nh b tng trng bng n sau khi c chuyn i thnh NHTMCP th,
thc hin l trnh tng VL mnh m, c t l c phn rt cao thuc s hu ca mt c ng, v ri
nhanh chng ri vo tnh trng yu km.
Bng 42 trnh by vn, tin gi, cho vay, u t v kt qu hot ng kinh doanh ca NH trc vo
sau khi chuyn i.
Bng 42: Tm tt thng tin ti chnh NHTMCP i Tn, 2004-2011 (t VND)
Nm

VL

Vn CSH

Tin gi

Cho vay u t CK Tng ti sn

2004

13,1

16,3

89,9

128,5

0,0

145,8

2005

70,0

91,2

127,9

187,7

0,0

243,1

2006

203,4

211,8

168,8

306,4

6,8

435,9

2007

504,1

577,8

311,2

831,2

6,8

2008

504,1

582,4

2.015,5

1.624,3

3,5

2009

1.500,0

1.558,4

3.896,5

5.214,0

2010

3.000,0

3.255,4

8.948,4

10.051,7

2011

3.000,0

3.219,0

11.173,0

11.930,6

4.574,7

ROE

ROA

NPL

8,18%

2,26%

4,29%

1,91%

1.142,6

5,87%

2,94%

2.990,4

3,58%

1,00%

0,12%

639,7

8.527,7

4,27%

0,79%

0,04%

3.112,2

19.761,6

9,81%

1,67%

0,29%

27.129,5

5,07%

0,70%

1,65%

Ngun: BCTC NHTM Rch Kin v i Tn cc nm 2005-2011.

Trustbank l mt tnh hung in hnh cho mt NHTMCP nng thn nh b tng trng bng n
sau khi c chuyn i thnh NHTMCP th, thc hin l trnh tng VL mnh m, c t l c
phn rt cao thuc s hu ca mt c ng, v ri nhanh chng ri vo tnh trng yu km.
VL ca Trustbank c tng mnh v n nm 2010 th t 3.000 t ng theo ng quy
nh. Cng vi s tng vn ny l s gia tng d n cho vay ln 39 ln v tng ti sn ln 62 ln t
nm 2006 cho n 2011. T nm 2009, Trustbank cng u t mnh vo chng khon, trong gi
tr ln nht l TPDN (2.000 t ng mnh gi, bng 16,8% tng d n vo cui 2011). D n cho vay
lun cao hn tin gi huy ng t c nhn v cc TCKT buc Trustbank phi l thuc vo huy ng
t th trng lin NH. Th nhng, t l n xu ca NH c bo co mc v cng thp, v n
nm 2011 mc d c tng nhng cng ch bng 1,65% tng d n.
Sau khi tr thnh NHTMCP th, Trustbank vn t tr s ti Tn An v chu s qun l ca NHNN
Chi nhnh Long An. Theo cng b thng tin chnh thc, Trustbank c cc c ng DNNN l Agribank,
Cng ty Lng thc Long An v ba c quan vn phng Nh nc (ton b phn vn u t ca nh
nc ch chim 1,46% VL Trustbank vo cui nm 2011). C ng t chc cn li ca NH l CTCP
u t Pht trin Ph M vi c ng nm quyn kim sot l b Ha Th Phn.
Trn thc t, Trustbank thuc s kim sot ca mt c nhn l b Ha Th Phn. Khng l TV HQT,
b Phn gi vai tr c vn cao cp ca NH. Ngoi s hu thng qua CTCP u t Pht trin Ph
171

Ngy 17/08/2007, Thng c NHNN k Quyt nh s 1931/Q-NHNN chp thun chuyn i NHTMCP
Nng thn Rch Kin thnh NHTMCP th. Ngy 17/09/2007, NH chnh thc i tn thnh NHTMCP i Tn,
theo Quyt nh s 2136/Q-NHNN ca NHNN.
172
Nm 1993, NHNN cp Giy php s 0047/NHGP ngy 29/12/1993 cho Rch Kin.

118

M, b Phn dng cc c nhn khc ng tn gp vn trong qu trnh Trustbank tng VL vo


nm 2009 v 2010. Kt qu l 84,92% c phn ca Trustbank thuc s kim sot ca b Phn tnh ti
thi im nm 2011. Sau khi Trustbank b kim sot c bit, CQTTGS ca NHNN xc nh cc c
nhn ng tn thay b Ha Th Phn vay 3.582 t ng t Trustbank thng qua 29 hp ng tn
dng (c tn chp v th chp bng BS) trong thi gian 2009-2012. Vy, r rng l c ng ln nht
ca Trustbank nm quyn kim sot ton b NH vi t l s hu vt nhiu ln gii hn theo
lut nh nh vic ng tn cc c nhn c lin quan. Nguy him hn, cng qua cc c nhn v t
chc c lin quan, c ng ln ca Trustbank gp vn vo NH bng tin vay t chnh NH.
Mt lot cc cng ty BS c b Ha Th Phn sng lp, lm gim c, ch tch HQT v/hay i
din theo php lut:

CTCP Ph M (u t D n KT Ph M Garden II ti Long An)


Cng ty TNHH Ph M (u t D n KCN Tn ng Hip B ti D An, Bnh Dng)
CTCP Ph M Chu
Cng ty TNHH a c Lam Giang (u t D n The Star City v D n The Go-Go City)
Cng ty TNHH TM SX Lam Giang Cng ty Nam Si Gn
CTCP Xy dng & a c Phc Nguyn
Cng ty TNHH Phc Nguyn
CTCP Nng sn Cu Long
CTCP Nng sn Cu Long Sc Trng
Cng ty TNHH u t Ha du Mekong

T nm 2010, Trustbank gp vn, nm gi 11% VL ca CTCP a c Lam Giang. n nm 2011,


Trustbank gp vn vo CTCP Ph M (9,5% VL) v Cng ty TNHH Ph M (10% VL). S dng cc
cng ty ca mnh, b Ha Th Phn cn mua BS ri bn li cho Trustbank thu li nhun t chnh
lch gi.173
Theo BCTC nm 2011 ca Trustbank (c cng b rng ri), cho vay BS ca NH ch chim 2,8%
tng d n, v cho vay xy dng chim 13,2%. Nhng, cc khon cho vay c phn loi l hot
ng c nhn, cng ng v dch v ti h gia nh cng li chim ti 53,1% tng d n. n
cui thng 2/2012, theo CQTTGS ca NHNN, Trustbank cho vay, u t TPDN v gp vn vo cc
cng ty BS, tng cng chim 53% tng ti sn ca NH.
Nh trnh by, Trustbank vn tuyn b c tnh hnh ti chnh bnh thng qua cc BCTC c
kim ton cho n nm 2011. Nhng thanh khon ca NH c vn v khng th che giu. So vi
cc NHTM khc th mc vay lin NH rng 3.708 t ng vo cui nm 2011 l khng ln v gi tr
tuyt i, nhng n tng ng vi 33,2% tng gi tr Trustbank huy ng tin gi t c nhn v
doanh nghip. Trustbank cng phi vay NHNN gii quyt thanh khon (786 t ng vo cui nm
2010 v 823 t ng vo cui nm 2011). Kh khn thanh khon l du hiu NHNN bc vo
173

Thng 1/2008, b Ha Th Phn mua BS ti s 05 Phm Ngc Thch, Qun 1, TP.HCM (gm 621 m t v
nh trn t) t ng Nguyn Xun Lai vi gi 21.762,3 lng vng SJC (tng ng 386,9 t ng theo gi
vng th trng ti thi im ). Sau n thng 10, b Phn bn li BS ny cho Cng ty a c Lam
Giang vi gi 25.000 lng vng. Theo thng tin t thng bo np thu ngy 16/2/2012 ca Cc Thu TP.HCM,
b Phn li bn BS ny vo cui nm 2012 cho Trustbank vi gi 1.260 t ng (gm 2 t ng gi tr nh v
2
1.258 t ng gi tr t tng ng 2 t ng/m t!). Bt ng sn ny c tnh vo gi tr xy dng d
dang trong hng mc ti sn khc trn bng cn i k ton ca Trustbank.

119

thanh tra. n thng 2/2012, i Tn c NHNN chnh thc xc nh l mt trong 9 NHTM yu km


phi ti c cu v b kim sot c bit. NHNN thnh lp T gim st Trustbank do cc cn b lnh
o ca Chi nhnh NHNN ti Long An iu hnh.174 Mi giao dch c gi tr t 5 t ng tr ln u
phi c T gim st thng qua.
Theo BCTC nm 2012 (ch gi cho mt s c ng, CQ QLNN v NH i tc), t l n xu ca ca
Trustbank l 82,5% tng d n, cha tnh cc khon u t TPDN v gp vn. NH c ti 10.442 t
ng trong 13.316 t ng tng d n cho vay c xp vo n nhm 4 (n qu hn t 6 thng n
1 nm).
Tnh n cui nm 2012, gi tr trch lp d phng ri ro cho vay khch hng ca Trustbank l 3.168
t ng. Khon u t TPDN 2.000 ng hon ton l n xu v phi d phng ri ro. Trong 1.038 t
ng gp vn vo cc DN, 912 t ng u t vo cc cng ty BS lin quan n b Phn cng phi
trch lp d phng ri ro. Ngoi ra, chi ph xy dng d dang v cc khon phi thu cn c gi tr d
phng ri ro 210 t ng. Cng li tt c, bn khon trch lp d phng ri ro trong nm 2012 ln ti
6.310 t ng. Cng vi khon l t hot ng tn dng (do chi ph li vay tr cho vn huy ng cao
hn thu nhp t li cho vay), l ly k ca NH ti thi im ngy 31/12/2012 l 8.671 t ng. Vi
khon l khng l ny, vn ch s hu ca Trustbank l -5.616 t ng vo cui nm 2012.
Vo ngy 6/9/2012, Trustbank c NHNN chp thun v mt ch trng phng n ti c
cu,175 theo b Ha Th Phn s chuyn nhng c phn ca mnh ti Trustbank cho mt nhm
c ng mi gm Tp on Thin Thanh v cc t chc, c nhn lin quan ti tp on ny. Hot
ng kinh doanh chnh ca Thin Thanh l sn xut vt liu xy dng v u t BS. Tin thn ca
Thin Thanh l Doanh nghip Gch bng Hng Sn thnh lp nm 1964 Qung Ngi. Nm 2000,
Cng ty TNHH Tp on Thin Thanh c cp php ng k kinh doanh ti TP.HCM vi 1.000 t
ng VL, trong ng Phm Cng Danh s hu 80%. n nm 2011, vn ch s hu v tng ti
sn ca T Thin Thanh ln lt l 1.218 v 3.003 t ng. Vi li nhun sau thu 188 t ng, ROE
v ROA ca Thin Thanh l 15,5% v 6,3%.
Sau ny, tr li cht vn trc y ban Thng v Quc hi, Thng c NHNN ni: NHNN, Ban Ch
o Ti c cu v Chnh ph u cho rng T Thin Thanh c nng lc ti chnh.176
Ngy 9/10/2012, b Ha Th Phn thc hin giao dch chuyn nhng ton b c phn ca mnh ti
Trustbank (84,92% VL) cho nhm c ng mi. Gi tr ca giao dch ny c xc nh l 4.620 t
ng, nhng khng phi l c tin thc. 4.620 t ng l tng ngha v n ca b Phn i vi
Trustbank c xc nh ti thi im ny. Th nht l khon 3.582 t ng vay ca 29 c nhn

174

ng H Tn Phc, PG Chi nhnh NHNN Long An, lm T trng T gim st t thng 2/2012 n thng
10/2013. ng L Vn Thanh, Chnh Thanh tra Chi nhnh NHNN Long An, lm T trng T gim st t thng
10/2013 n thng 5/2014.
175
Theo Vn bn s 652/NHNN-TTGSNH.m ngy 6/9/2012, Thng c NHNN c chp thun nguyn tc
phng n ti c cu Trustbank.
176
Bo in t VNExpress, Thng c gii trnh v sai phm ti VNCB, ngy 29/9/2014. Truy cp ti a ch:
http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/thong-doc-giai-trinh-ve-sai-pham-tai-vncb3086230.html, ngy 10/10/2015.

120

ng tn thay cho b Phn. Th hai l 135 t ng Trustbank tm ng trc tip cho b Phn. Th ba
l 903 t ng m Trustbank gp vn vo ba cng ty BS ca b Phn.177

Ngha v n ca b Ha Th Phn i vi Trustbank


- S tin b Phn nh 29 c nhn vay Trustbank:
3.581,7 t ng
- Tin Trustbank tm ng cho b Phn:
135,0 t ng
- Tin Trustbank gp vn vo cc cng ty BS ca b Phn: 902,9 t ng
Cng: 4.619,6 t ng
Gi tr chuyn nhng 84,92% c phn Trustbank trn giy:
4.619,6 t ng

Sau giao dch trn, b Ha Th Phn mt s hu c phn ti Trustbank, nhng cng thot ngha v
tr n cho NH. Nhm c ng mi ca ng Phm Cng Danh s hu Trustbank v cng nhn ngha
v tr n thay cho b Phn. Vy, trc nm 2013, Trustbank nm trong mng li s hu cho vi
cc c nhn v t chc kinh doanh BS lin quan ti b Ha Th Phn. T nm 2013, Trustbank nm
trong mng li s hu cho vi cc c nhn v t chc kinh doanh BS lin quan ti ng Phm
Cng Danh. V bn cht, NHNN chn phng n dng s hu cho mi thay cho s hu cho c
ti c cu mt NH khng phi l ch yu km m thc s ph sn.
Cu hi t ra l ng c g khin ng Phm Cng Danh v T Thin Thanh mua Trustbank, mt NH
m vn ln v c n xu khng l, ri li cn cam kt tng thm VL ti c cu? Nhng g ng
Phm Cng Danh lm i vi Trustbank ch trong vng 1 nm ri (t u nm2013 n gia 2014)
s gip tr li cu hi ny.
Ngy 15/01/2013, Trustbank t chc HC thng nin v thng qua phng n ti c cu, trong
cc c ng mi gm T Thin Thanh v 20 c ng c nhn c lin quan nm gi 84,04% c
phn (Thin Thanh s hu 9,67% v 20 c ng c nhn c lin quan s hu 74,37% VL ca NH). T
Thin Thanh tuyn b s gi vai tr i tc chin lc ca Trustbank. n thng 5, Trustbank c
i tn thnh NHTMCP Xy dng Vit Nam (VNCB) v thng qua phng n tng vn iu l t
3.000 t ln 7.500 t ng.178 T l n xu theo BCTC ca VNCB gim t 82,5% cui nm 2012 xung
54,6% vo cui qu 2/2013.
Cui nm 2013, VNCB thng bo vic tng VL thm 4.500 t ng hon tt. UBCKNN, vo ngy
6/1/2014, xc nhn VNCB cho bn thnh cng 450 triu c phn ring l sau khi nhn Bo co s
365/2013/BC-VNCB ngy 25/12/2013 ca VNCB.179 Th nhng sau ny, khi tr li phng vn bo ch,

177

Trong 903 t ng gp vn, 571 t ng c gp vo CTCP Ph M; 137 t ng vo Cng ty TNHH Ph


M; v 195 t ng vo Cng ty TNHH a c Lam Giang.
178
Ngy 23/05/2013, Thng c NHNN VN ban hnh quyt nh s 1161/Q-NHNN chp thun vic thay i
tn gi t NHTMCP i Tn thnh NHTMCP Xy dng Vit Nam.
179
Thng tin cng b ca UBCKNN. Truy cp vo ngy 10/10/2015 ti a ch:
http://ssc.gov.vn/ubck/faces/oracle/webcenter/portalapp/pages/vi/noidungtin.jspx?_afrWindowId=null&_afr
Loop=1019782730826812&dDocName=APPSSCGOVVN162085815&_afrWindowMode=0&_adf.ctrlstate=16h2mnm30c_4#%40%3F_afrWindowId%3Dnull%26_afrLoop%3D1019782730826812%26dDocName%3
DAPPSSCGOVVN162085815%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3Dupijhe152_4.

121

Thng c NHNN li cho bit: tin mt cn gi ti ngn hng, s tin np vo tng vn iu l


nhng NHNN cha cp php cho tng, l 4.500 t ng.180
Theo kt qu iu tra ca CQCST, B Cng An, s tin tng VL ca VNCB c ngun gc t cc
khon vay BIDV ca cc cng ty m gim c l nhng ngi c lin quan ti ng Phm Cng Danh.
ng Danh thnh lp cc doanh nghip ny v nh ngi thn, quen ng tn gim c, ng tn s
hu c phn ca VNCB, nhng tt c con du v giy chng nhn c phn l do ng Danh nm gi.
Cng trong cng ln tr li cht vn trc y ban Thng v Quc hi trch dn trn, Thng
c NHNN ni: Hot ng sai tri ca c ng ny khng din ti VNCB, m thng qua hot ng
vay mn ni khc. Gim st ti ch chng ti khng nhn thy du hiu sai phm, m phi kim
tra ni khc v kp thi phi hp vi c quan cng an."181 ng l vic tng VL cho VNCB l t vay
BIDV nn sai phm din ra ni khc. Nhng vic ng Phm Cng Danh l ng ch duy nht v c
quyn quyt nh ti VNCB v cc DN lin quan182 ri rt tin t chnh VNCB cho c nhn v cc
DN ca mnh l sai ti chnh VNCB vn ang b NHNN gim st c bit.
Mc d bo co gim c n xu, nhng VNCB tip tc l v mc m vn ch s hu tip tc gia
tng trong nm 2013 (vn CSH -7.869 t ng vo 30/9/2013). Tin gi do VNCB huy ng t ngi
dn v cc TCKT tng t 15.823 t ng cui nm 2012 ln 34.000 t ng vo cui qu 2/2014. Nh
vy, trong vng mt nm ri, VNCB tng huy ng tin gi ln 18.177 nghn t ng.
Kt lun ca CQCST l t thng 12/2012 n thng 3/2014, ng Phm Cng Danh thng qua cc c
nhn v t chc c lin quan rt 18.637 t ng t VNCB.183, 184 S tin ny rt khp vi gi tr huy
ng tin gi tng thm ca VNCB trong khong thi gian ny. Mt s trng khp v gi tr na l
gia tng n phi tr ca VNCB v s tin m NHNN cho rng phi h tr cho VNCB. Tnh ti thi
im gia nm 2014, tng n phi tr ca VNCB gm 34.000 t ng tin gi ca khch hng, 3.400
t ng tin vay cc TCTD v NHNN, v 1.200 t ng n khc. S tin h tr cho VNCB theo NHNN
l 40.000 t ng.185
Sau y l nhng g xy ra i vi VNCB trong nm 2015:
180

Thi bo Kinh t Si Gn, Thng c Nguyn Vn Bnh i ti cng ti c cu ngn hng, ngy 7/8/2015.
Truy cp ti a ch: http://www.thesaigontimes.vn/134015/Thong-doc-Nguyen-Van-Binh-Di-toi-cung-tai-cocau-ngan-hang.html, ngy 10/10/2015.
181
Bo in t VNExpress, Thng c gii trnh v sai phm ti VNCB, ngy 29/9/2014. Truy cp ti a ch:
http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/thong-doc-giai-trinh-ve-sai-pham-tai-vncb3086230.html, ngy 10/10/2015.
182
Kt lun iu tra ca CQCST. Theo Bo in t i Ting ni Vit Nam (VOV), ngh truy t 49 b can
rt rut hng ngn t ng VNCB, ngy 7/12/2015. Truy cp ti a ch: http://vov.vn/tin-nong/de-nghitruy-to-49-bi-can-rut-ruot-hang-ngan-ti-dong-o-vncb-457066.vov, ngy 1/1/2016.
183
Bo Thanh Nin, trang nht, s ra ngy 7/12/2015.
184
Trc p lc b iu tra, VNCB v T Thin Thanh vo thng 3/2014 cng b cho bo ch k hoch trin
khai gi tn dng 50.000 t ng trong lnh vc BS thng qua chui lin kt 4 nh (ngn hng, nh sn xut
vt liu xy dng, nh thu v ch u t). Ngi cng b thng tin l ng Phan Thnh Mai vi vai tr TG ca
VNCB, ng thi l Tng th k Hip hi bt ng sn Vit Nam. Cc NHTM khc c ng Mai nu tn l s
tham gia ln ting ph nhn v chng trnh ny sau c xc nh l khng c tht.
185
Tr li bo ch ngy 5/3/2015, Ph Thng c NHNN Nguyn Phc Thanh cho bit Ngn hng Nh nc
s a ra 40.000 t ng a Ngn hng Xy dng tr li hot ng bnh thng. Theo Thi bo Kinh t
Si Gn, 40.000 t ng ti c cu NH Xy dng ly t u?, ngy 5/3/2015. Truy cp ti a ch:
http://www.thesaigontimes.vn/127271/40000-ti-dong-de-tai-co-cau-NH-Xay-dung-lay-tu-dau.html, ngy
10/10/2015.

122

17/01/2015: HC bt thng thng bo kt qu kim ton c lp, thc trng ti chnh


ca NH n 30/11/2014 v phng n b sung vn iu l. i hi khng iu kin tin
hnh do t l c ng tham d cha t t l 65%.
24/01/2015: HC bt thng ln 2. i hi khng iu kin tin hnh do t l c ng
tham d cha t t l 65%.
31/01/2015: HC bt thng ln 3 quyt nh khng thng qua phng n b sung vn
iu l. Cn c Lut Cc TCTD, Q 48/2013/Q-NHNN ngy 01/8/2013 v vic gp vn, mua
c phn bt buc ca t chc tn dng c kim sot c bit v NQ ca HC Ngn hng
Xy dng, NHNN tuyn b s mua li bt buc ton b vn c phn ca Ngn hng Xy dng
vi gi bng 0 ng/1 c phn.
05/03/2015: Thng c NHNN ban hnh quyt nh 250/Q-NHNN v vic mua ton b
c phn v chuyn i Ngn hng TMCP Xy dng Vit Nam thnh NHTM TNHH MTV Xy
dng Vit Nam (CBBank) do Nh nc lm ch s hu.
05/03/2015: Vietcombank c NHNN ch nh iu hnh v ti cu trc VNCB.
06/11/2015: CQCST ca B Cng an cng b tng cng 49 b can b khi t lin quan
n v n VNCB v chuyn h s sang Vin KSND ti cao.

Nhn li, chng ta thy rng ti thi im bt u ti c cu h thng NH Vit Nam nm 2011,
Trustbank, mc d tng trng nhanh, vn nm trong nhm cc NHTMCP nh nht trong h
thng, ng th 30 v quy m tng ti sn hay d n tn dng trong tng s 42 NHTMCP Vit Nam
lc .
Nu Trustbank c ti c cu theo hng cho ph sn ngay trong nm 2012 hay Nh nc tip
qun lc ri tp trung thu hi n, thanh l ti sn v khng cho NH huy ng thm tin gi ca
ngi dn, th thit hi cng ch l khon m vn ch s hu 5.600 t ng. Trch nhim bo lnh
tin gi lc cng ch l 11.100 t ng. Con s gi y ln ti 40.000 t ng. Bi hc rt ra l mt
NH yu km hay trn b vc ph sn lun c ng c hoc u t ri ro theo kiu nh bc
nu thng s mong thot cht hoc l la o hon ton theo kiu rt rut NH. X l dt im hiu
qu hn l nui mt khi ung th theo kiu b ngoi th ni l khng phi tn tin nh nc nhng
thc ra l phi bm tin gi cho khi v m khng thy ng ra.

2. GP.Bank
Ging nh i Tn, NHTMCP Du kh Ton cu (Global Petro Bank hay GP.Bank) c thnh lp t
vic chuyn i mt NHTMCP nng thn vo u nm 2006.186 Nm 2005, NHTMCP Nng thn Ninh
Bnh ch c 135 t ng VL, huy ng 80 t ng tin gi v cho vay 214 t ng. n cui nm
2010, tc l 5 nm sau khi tr thnh GP.Bank, VL ca NH l 3.018 t ng, huy ng 16.325 t
ng tin gi cho vay 9.073 t ng v u t 8.704 t ng vo chng khon. (Xem Hnh 58).

186

NHTMCP Nng thn Ninh Bnh c thnh lp theo giy php 0043/NH-GP ca NHNN ngy 13/11/1993. NH
c chuyn thnh NHTM Du kh Ton cu v chuyn tr s v H Ni theo giy php 31/Q-NHNN ca
NHNN ngy 11/01/2006.

123

Nghn t VND

Hnh 58: Ngun vn v ti sn ca GP.Bank


30

30

Tin gi &
cho vay
TCTD
Ti sn c
khc

25

25
Tin gi &
vay TCTD

20

20

15

15

Tin gi
KH

10

u t CK

10

Cho vay

Vn CSH

2005

2008

2010

2005

2011.Q3

2008

2010

2011.Q3

Ngun: BCTC NHTM Ninh Bnh v Du kh Ton cu nm 2005, 2009-2010 v Q3/2011.

C ch du kh trong tn gi, nhng c ng lin quan ti Tp on Du kh (PVN) l CTCP u t Ti


chnh Cng on Du Kh Vit Nam (PVFI) ch nm gi 4,9% VL ca GP.Bank tnh ti thi im thng
7/2010. C ng t chc ln nht ca NH l CTCP Qun l Qu u t FPT (t l s hu l 8,9% vo
thng 7/2010 gim xung 5,8% vo cui nm sau khi NH tng VL), nhng ch l nh u t th
ng, khng tham gia qun tr, iu hnh.
Hai c ng c nhn kim sot GP.Bank l ng T B Long Ch tch v on Vn An Ph Ch tch
HQT. Theo Bn co bch pht hnh thm c phn ca GP.Bank vo thng 7/2010, ng T B Long
v gia nh s hu 13,8%, cn ng on Vn An cng gia nh s hu 9,6% VL ca NH. Ngoi nm
quyn qun tr NH, hai c ng ny cn s hu cc DN u t BS. T B Long l ch CTCP Du lch
Thng mi v u t Th (v cng l TV HQT PVFI). on Vn An l ch CTCP Sn gn Ngi sao
Ch Linh ti Hi Dng.
n cui nm 2010, GP.Bank vn bo co c li nhun k ton trong nm (ROE bng 7,7%) v t l
n xu ch mc 1,8%. Hnh 56 cng cho thy phn no trc trc ti chnh ca GP.Bank khi nhn vo
thng tin ti chnh ca qu 3/2011. Trong nm 2011, cho vay v u t CK hu nh khng tng,
nhng tin gi suy gim v GP.Bank gp kh khn ln v thanh khon. Vay lin NH rng ca GP.Bank
tng t 648 t ng cui nm 2010 tng ln 8.054 t ng vo cui qu 3/2011. Khon phi thu tng
ln t 1.261 t ln 5.634 t ng trong khong thi gian ny. Nhng t l n xu m NH bo co
chnh thc ch c 1,4%. Sang nm 2012, GP.Bank nm trong s 9 NH yu km c NHNN cng b
cng khai. Xt v quy m, GP.Bank vn l mt NH nh, ng th 25 v tng ti sn v 32 v tng d
n trong tng s 42 NHTMCP Vit Nam vo cui nm 2010.
T qu 4/2011, GP.Bank bt u bo co l lin tc, n qu 3/2013 c mc ly k ln ti 4.288 t
ng. T l n xu bng 37,1% vo gia nm 2013, tng ln 45,4% vo gia nm 2015. Khng c s
tham gia ca c ng mi, nhm c ng c vn nm gi quyn qun tr v iu hnh GP.Bank.
n cui nm 2013, NHNN m ra kh nng cho php bn ton b NH cho nh u t nc ngoi. T
l s hu ti a ca tt c cc nh u t nc ngoi trong mt NHTMCP l 30%. Nhng Lut cc
TCTD cho php chuyn i NHTMCP thnh NHTM TNHH 100% vn nc ngoi. United Overseas
Bank (UOB) ca Singapore bc vo m phn mua ton b c phn ca GP Bank, nhng khng
thnh cng. Sau khi UOB rt, NHNN gii thiu Hongleong ca Malaysia, nhng Hongleong rt sau 3
thng kho st. Hai NHTMCP trong nc tham gia kho st ti chnh, nhng cng quyt nh khng
tham gia.

124

Ch n trc lc quyt nh mua bt buc, NHNN mi cng b cho bo ch rng tnh n thng
4/2015 GP.Bank l ly k 12.280 t ng v vn ch s hu bng m 9.195 t ng.
T gia thng 6 cho n u thng 7/2015, GP.Bank t chc ba ln HC bt thng tm cch
tng VL nhng khng c. Ngy 07/07/2015, NHNN quyt nh mua bt buc ton b c phn
ca c ng hin hu ti GP.Bank vi gi 0 ng, t chm dt ton b quyn, li ch v t cch
c ng ca cc c ng hin hu ca GP.Bank.187 GP.Bank thnh 0.Bank th ba trong nm 2015.
NHNN cng ch nh Vietinbank l NHTMNN tham gia qun tr v iu hnh GP.Bank, sau khi NH ny
tr thnh NH TNHH MTV thuc s hu nh nc.188 Ngy 17/7/2015, CQCST, B Cng an quyt
nh khi t b can v bt tm giam ng T B Long v on Vn An v hnh vi c lm tri quy
nh ca Nh nc v qun l kinh t gy hu qu nghim trng.
Ging nh cc NH yu km khc, cu chuyn GP.Bank vn cha c hi kt. Thc cht, NH l mt
TCKT b ph sn vi vn CSH m (Hnh 59). Gi y Nh nc phi lnh trch nhim hon tr ton b
tin gi v cc ngha v n khc ca NH. Mt cht an i cho ngi dn Vit Nam np thu l khng
nh Trustbank, GP.Bank khng c c ng no mi vo lng on, va lm NH phnh to ra v va
lm trm trng thm tnh trng ti chnh.

Nghn t VND

Hnh 59: Vn CSH v d n cho vay ca GP.Bank, 2015 so vi 2010


10
8
6
4
2
0
-2
-4
-6
-8
-10

Vn CSH
Cho vay

2010

2015

Ngun: BCTC NHTM Du kh Ton cu cho nm 2010 v NHNN cho nm 2015.

3. OceanBank
NHTMCP i Dng (OceanBank), 0..Bank th hai trong nm 2015, c ngun gc t NHTMCP Nng
thn Hi Hng c thnh lp vo nm 1993.189 u nm 2007 trong tro lu chuyn i t
NHTMCP nng thn sang th, NH Hi Hng c chuyn i m hnh hot ng v i tn thnh
NHTMCP i Dng.190 Trong khi quy m ca NH Nng thn Hi Hng cng nh b nh Ninh Bnh
hay Rch Kin, OceanBank tng trng nhanh chng hn nhiu so vi i Tn hay GP.Bank v n
2010 l mt NHTM c quy m trung bnh (ng th 17 v tng ti sn v 22 v quy m tn dng
trong 42 NHTMCP Vit Nam). (Xem Hnh 60).

187

Theo Quyt nh 1304/Q-NHNN ca NHNN ngy 7/7/2015.


Theo Quyt nh 1306/Q-NHNN ca NHNN ngy 7/7/2015.
189
Theo Giy php 0048/Q-NH ca Thng c NHNN ngy 30/12/1993.
190
Theo Quyt nh 104/Q-NHNN ca Thng c NHNN ngy 9/1/2007.
188

125

Nghn t VND

Hnh 60: Ngun vn v ti sn ca OceanBank, cc nm 2007, 2010 v 2013


70

70

60

60
Tin gi &
vay TCTD

50

Tin gi & cho


vay TCTD

50

TS c khc

40

40
Tin gi
KH

30

30

u t CK

20

20
10

Vn CSH

Cho vay

10
0

0
2007

2010

2007

2013

2010

2013

Ngun: BCTC NHTM i Dng nm 2008, 2010 v 2013.

Mc d, Tp on Du kh Vit Nam (PVN) l c ng ln, nm gi 20% VL, nhng c ng kim


sot OceanBank l ng H Vn Thm, ngi tr thnh c ng v gi chc PCT HQT NHTMCP
Nng thn Hi Hng vo u thp nin 2000. Hnh 61 trnh by cu trc s hu ca OceanBank tnh
ti thi im ngy 31/12/2013.
Hnh 61: Cu trc s hu ca OceanBank tnh ti thi im 31/12/2013
CTCP Khch
sn v Dch v
i Dng

0,88%
6,65%
20%

75%

CTCP T & XD
Sng

Tp on i Dng
(Ocean Group)
44,37%

11%

NH i Dng
(OceanBank)

6,89%
1,11%

20%

Tp on Du kh VN
(PVN)

0,92%

20%

H Vn
Thm

Cng ty TNHH
VNT

1,06%

75%
CTCK
i Dng

100%

0,05%

10,32%

DNTN H Bo

Ngun: BCTC, BCTN, BCQT v BCB ca Oceanbank v cc cng ty c lin quan, nm 2013.

H Bo l doanh nghip t nhn (DNTN) do ng H Vn Thm s hu 100%. H Bo l c ng ln


nht ca T i Dng, nm gi ti 44,4% VL. Cng ty TNHH VNT cng l doanh nghip m ng
Thm nm quyn kim sot v tng l TG t nm 1997 n 2001. Mc d c t l s hu trc tip
rt thp, nhng H Vn Thm kim sot OceanBank thng qua DNTN H Bo, Tp on i Dng
v Cng ty TNHH VNT. Thng qua cc t chc ny, ng Thm i din ti 42,9% c phn ca
OceanBank tnh ti thi im cui nm 2013.
Bo co ti chnh cc nm 2010-2014 khng th hin bt c mt du hiu xu no v tnh hnh ti
chnh ca OceanBank. Nh nhiu NH khc, t l n xu chnh thc ca NH tng ln qua cc nm,
nhng cng khng c g l qu cao, t 1,7% nm 2010 ln 2,1% nm 2011, 3,5% nm 2012 v 4,0%

126

nm 2013. Oceanbank vn c li nhun lin tc v ngn lu rng dng t hot ng kinh doanh
trong thi gian ny.
Khc vi Trustbank v GP.Bank, OceanBank khng b kh khn thanh khon trong nm 2010-2011.
Ngc li, NH li l TCTD cho vay rng trn th trng lin NH trong nhng nm ny. Trn thc t,
OceanBank huy ng mnh tin gi vi mc li sut vt trn v lch quy nh bng cch tr
phn chnh lch di dng ph/hoa hng cho ngi gi tin. y, c ng chin lc PVN c vai
tr ln v OceanBank nhn tin gi t T v cc cng ty con ca PVN. Tr li bo ch vo ngy
7/8/2015, Thng c NHNN gii thch Nhng nm 2008-2011 mt bng li sut rt cao. Nu anh
huy ng, cho vay vt trn quy nh, v s chnh lch li sut y lm li cho NH, tc NH hng, th
l sai phm kinh t. Cn nu s chnh lch li vo ti c nhn no , t chc no , th vn
thuc phm tr khc. Phi ch kt lun ca c quan iu tra.191
Ging nh bao trng hp s hu cho khc, ng H Vn Thm v cc DN ca mnh vay tin t
OceanBank. Nhng nu ch theo BCTC cng b chnh thc ca NH th T i Dng v cc cng ty
thnh vin trong T ch c d n vay 258 t ng t OceanBank vo 31/12/2013. Theo BCTC ca T
i Dng th T v cc cng ty thnh vin c khon phi tr v d n di hn t OceanBank l 941
t ng vo cui 2013.
Cn theo thng tin t UBCKNN, DNTN H Bo c ngha v tr n OceanBank, CTCK i Dng (OCS)
v th chp bng c phiu T i Dng (OGC) m H Bo s hu. Trong thng 11/2014, CTCK i
Dng bn gii chp 47,5 triu c phn OGC m H Bo th chp cn tr n vay.
u nm 2013, th trng ti chnh c tin n v vic nhm c ng lin quan n ng H Vn
Thm, OceanBank v T i Dng ang thu tm NH Bo Vit. Gy ch , OceanBank b NHNN
thanh tra quyt lit hn. Ch sau khi ng H Vn Thm cng mt s lnh o khc ca Ocean b khi
t v bt tm giam (thng 10/2014), CQCST mi c thng tin chung chung v vic OceanBank, di
s ch o v ph duyt ca ng H Vn Thm, cho vay cc DN khng ng quy nh v nhiu
khon vay ny khng c kh nng thu hi.192
c nh gi l vn ch s hu m, NHNN quyt nh mua bt buc Oceanbank vi gi 0 ng
vo ngy 6/5/2015.193 Sau 2 ngy, NHNN chuyn i m hnh hot ng ca OceanBank t
NHTMCP thnh NH TNHH MTV do Nh nc lm ch s hu. VietinBank c ch nh l NHTMNN
ng ra qun tr v iu hnh OceanBank.

191

Thi bo Kinh t Si Gn, Thng c Nguyn Vn Bnh: i ti cng ti c cu ngn hng, ngy 7/8/2015.
Truy cp ti a ch: http://www.thesaigontimes.vn/134015/Thong-doc-Nguyen-Van-Binh-Di-toi-cung-tai-cocau-ngan-hang.html, ngy 1/1/2016.
192
Ch mt v d c th c CQCST a ra l OceanBank cho DN Trung Dung vay 500 t ng khng c
ti sn m bo v Trung Dung khng c kh nng hon tr.
193
Theo Quyt nh 663/Q-NHNN ca NHNN ngy 6/5/2015.

127

*
*

Cc tnh hung ti cu trc NHTM yu km trn cho thy rng v thc cht cc NH yu km vn
cn yu km. Th nht, t ti cu trc, hp nht hay sp nhp, t nguyn hay bt buc ti
c cu, nhng tin thc mi hon ton khng c tng li vn cho cc NH ny. V vy, c ph php
nh th no trn giy th cng khng th lnh mnh ha c cc t chc ti chnh yu km. Th
hai, nhn li thi im cui 2011 th nu Nh nc mnh tay tip qun ngay cc NH m vn ch
s hu ri thanh l dn hay thm ch cho ph sn th gi tr n phi tr lc thp hn nhiu so vi
ngha v n tim n vo nm 2015. Th ba, vic cho cc NH m vn tip tc hot ng, c bit
l gia tng huy ng tin gi t ngi dn, cho d b t vo tnh trng kim sot c bit l cho
cc ngn hng ny tham gia mt canh bc mi theo kiu nu thng cho d vi xc sut nh th c c
thot n cn nu thua th ng no cng mt kh nng chi tr.

128

Ph lc 1: Tm tt cc s kin ti c cu NHTM Vit Nam, 2011-2015


10/10/2011: Hi ngh ln th 3 Ban chp hnh Trung ng ng kha 11 quyt nh ti c cu nn
kinh t (Kt lun s 10-KL/TW ngy 18/10/2011).
T cui T10/2011: NHNN tin hnh nh gi, phn loi cc TCTD v xc nh cc NHTM yu km
phi c cu li.
04/11/2011: Trong phin hp thng k thng 10 ca Chnh ph, Th tng Chnh ph nhn mnh:
Dt khot phi kim sot khng ngn hng no v v bo v li ch chnh ng ca ngi dn
gi tin.
12/11/2011: Thc hin ch o ca Th tng Chnh ph, Ngn hng Nh nc bt u ch o vic
xy dng n c cu li Agribank. Agribank c n xu cao pht sinh t 2009 do thua l ti cc
cng ty con (vd: ALCII l 4600 t ng) v tht thot trong cho vay (vd: CN Nam H Ni b la o
khon cho Lifepro VN vay 2.523 t ng cng thit hi 231 t ng).
06/12/2011: Hp nht ba NHTMCP l NTTMCP Si Gn (SCB), Tn Ngha (TNB) v Nht
(FCB).
Cui 2011: NHNN hon thnh d tho nh hng c cu li h thng ngn hng VN giai on
2011-2015. Nhiu s liu nh gi nhng ri ro v yu km ca cc TCTD c trnh by trong bn
d tho.
09/01/2012: ANZ bt u thoi vn khi Sacombank (STB), bn ht 103,3 triu cp (9,61% VL) vo
28/2. Dragon Capital thoi ht vn (61,1 triu cp 6,66%) vo 4/8/2011. REE bn ht 42,1 triu cp
(3,924%) STB vo T2/2012. Temasek bn 21,9 triu cp (2,04%) STB vo 2/3/2012.
02/02/2012: n c cu li h thng cc TCTD do NHNN son tho c Ban Cn s ng Chnh
ph bo co B Chnh tr cho kin.
09/02/2012: NHNN trnh Th tng CP danh sch 6 NH buc phi ti c cu t 1. Khng cng b
tn 6 NH ny.
13/02/2012: Theo Ch th 01/CT-NHNN, cc NHTM thuc nhm 4 khng c tng trng tn dng
trong nm 2012. NHNN khng cng khai tn cc NH phn vo 4 nhm.
20/02/2012: Eximbank, s hu 9,73% VL ca Sacombank v i din cho nhm c ng s hu
trn 51%, c vn bn ngh bu li ton b HQT, Ban kim sot ca Sacombank ti HC ti.
01/03/2012: Th tng Chnh ph ban hnh Quyt nh s 254/Q-TTg ph duyt n c cu li
h thng cc TCTD.
06/03//2012: NHNN cng khai tn 9 ngn hng yu km phi ti c cu (t 1) l SCB, TNB, FCB,
Nh H Ni (HBB), Tin Phong (TPB), i Tn (GTB), Du Kh Ton Cu (GPB), Nam Vit (NVB),
Phng Ty (WTB).
18/04/2012: NHNN ban hnh Quyt nh s 734/Q-NHNN ph duyt K hoch hnh ng ca
ngnh Ngn hng trin khai n c cu li h thng cc TCTD giai on 2011-2015.
19/04/2012: HC thng nin thng qua phng n ti c cu TPB. Tp on Vng bc qu
DOJI v cc c ng lin quan nm gi 20% c phn ca TPB.
23/04/2012: NHNN ban hnh Quyt nh 780/Q-NHNN ca Thng c v vic phn loi n i
vi n c iu chnh k hn tr n, gia hn n. Vi Q ny, cc khon n m ngi vay c
TCTD nh gi l c chiu hng tch cc v c kh nng tr n tt sau khi iu chnh k hn tr n,
gia hn n c gi nguyn nhm n.
26/05/2012: HC Sacombank bu cc thnh vin HQT mi. T l ngi ca PNB v Eximbank
chim 7/10 thnh vin HQT ca Sacombank. Phan Huy Khang lm TG t 03/07/2012. Phm Hu
Ph thay ng Vn Thnh lm ch tch HQT t 2/11/2012. Trm B lm PCT Thng trc HQT.
07/08/2012: NHNN k v ban hnh Quyt nh s 1559/Q-NHNN chp thun sp nhp HBB
vo SHB (sau khi HBB b buc phi ti c cu d n cho vay Vinashin).
20/08/2012: Khi t v bt tm giam Nguyn c Kin, c ng ln ca ACB. 23/08/2012, khi t
v bt tm giam L Xun Hi, TG ACB. Gia nh Trn Mng Hng/Trn Hng Huy quay li
HQT ACB. ACB b CQ QLNN co buc vi phm php lut y thc u t v u t cho.

129

30/09/2012: CQ Thanh tra Gim st ca NHNN tnh ton t l n xu ton h thng cc TCTD l
17,43%, 1 nm sau khi bt u ti c cu, nhng khng cng b thng tin ny.
T11/2012: NHNN trnh Th tng Chnh ph ph duyt n c cu li Agribank.
12/12/2012: Nguyn Th Kim Thanh (v ng Thnh Tm, s hu 15 triu cp) bt u thoi vn
khi Navibank, kt thc vo 8/2/2013.
15/01/2013: TrustBank t chc i hi c ng thng nin nm 2011 v thng qua phng n ti c
cu, trong c ng mi mua li hn 80% VL ca NH. Tp on Thin Thanh s hu 9,7% vn
iu l v gi vai tr i tc chin lc.
21/01/2013: NHNN ban hnh Thng t 02/2013/TT-NHNN v phn loi ti sn c, trch, lp v s
dng d phng ri ro. Thng t c hiu lc t 1/6/2013, nhng nu p dng s lm t l n xu chnh
thc ca cc NH tng vt.
23/01/2013: Khi t v bt tm giam Phm Thanh Tn, nguyn TG Agribank.
18/05/2013: Ban hnh Ngh nh 53/2013/N-CP v thnh lp, t chc v hot ng ca Cng ty
Qun l Ti sn ca cc TCTD VN (VAMC).
26/04/2013: HC thng nin Navibank. ng Thnh Tm v cc c ng ln hin hu t nhim
thnh vin HQT. Navibank tp trung ti cu trc c cu c ng.
27/05/2013: NHNN li thi im p dng Thng t 02 n 1/6/2014 (bng TT12/2013/TT-NHNN).
31/05/2013: Th tng CP k Q 843/QD-TTg ph duyt n x l n xu v n thnh lp
VAMC.
27/06/2013: Thng c NHNN k Q 1459/Q-NHNN thnh lp VAMC vi VL 500 t VND.
13/09/2013: NHHH chp thun hp nht NHTMCP Phng Ty v TCT Ti chnh CP Du kh
(PVFC) thnh NHTMCP i chng (sau HC ca WTB ngy 16/3/2013 v HC hp nht ngy
8/9/2013).
01/10/2013: VAMC bt u mua n xu ca cc TCTD (u tin l Agribank).
09/09/2013: CTCP Nng lng Si Gn - Bnh nh, c ng ln nht ca Navibank (29,8 triu cp 10,01%) ng k bn 16 triu cp, bt u qu trnh thoi vn bng phng thc tha thun v khp
lnh t 11/9 n 9/10/2013.
15/11/2013: Thng c NHNN ban hnh Quyt nh 53/Q-NHNN ph duyt n ti c cu
Agribank giai on 2013 - 2015.
16/11/2013: Theo bo co Kt qu thc hin Ngh quyt ca Quc hi v cht vn v tr li cht vn
ti K hp th 3, 4 v 5 ca Thng c NHNN, NHNN xc nh thm 2 NHTMCP v 6 TCTD phi
NH yu km khc.
18/11/2013: NHNN ban hnh Quyt nh s 2687/Q-NHNN v vic sp nhp NHTMCP i vo
HDB (sau HC bt thng ca 2 NH vo 25/9 v 28/9/2013), c hiu lc t 20/12/2013.
22/12/2013: Trong chng trnh Dn hi b trng tr li trn VTV1, Thng c NHNN ni: n
nay, c th khng nh rng, chng ta x l c 9 NHTM km nht trong ton h thng.
03/01/2014: Ban hnh Ngh nh 01/2014/N-CP ca Chnh ph v vic nh u t nc ngoi mua
c phn ca TCTD VN (c hiu lc t 20/2/2014): 5% c nhn, 15% t chc, 20% nhm, 20% chin
lc, 30% tng nc ngoi. TH c bit do Th tng CP quyt nh.
23/01/2014: Navibank chnh thc i tn thnh NHTMCP Quc dn (NCB).
18/03/2014: NHNN ban hnh Thng t 09/2014/TT-NHNN sa i TT02. TCTD c c cu li
thi hn tr n v gi nguyn nhm n cho n 1/4/2015.
29/07/2014: Khi t v bt tm giam Phm Cng Danh (nguyn Ch tch HQT VNCB), Phan
Thnh Mai (nguyn TG VNCB).
20/09/2014: Khi t v bt tm giam Tt Ngc, cu Ch tch HQT Agribank.
24/10/2014: Khi t v bt tm giam H Vn Thm, Ch tch HQT Ocean Bank vi co buc vi
phm quy nh v cho vay trong hot ng ca cc TCTD. Sau , khi t v bt tm giam Nguyn
Vn Hon, PTG (22/12/2014), Nguyn Minh Thu, TG (28/1/2015), Nguyn Xun Sn, cu TG
NH v Ch tch HTV PVN (21/7/2015).

130

20/11/2014: NHNN ban hnh Thng t 36/2014/TT-NHNN (c hiu lc t 1/2/2015 v thay th


TT13) nhm to mt khung php l thng nht v bo m an ton ( vn, gii hn cp tn dng,
gii hn gp vn, s hu cho, u t CK, kh nng chi tr).
05/03/2015: NHNN ban hnh quyt nh 250/Q-NHNN mua VNCB vi gi 0 ng. Ti liu ca
CQ iu tra cho bit Phm Cng Danh rt 18.414 t ng t VNCB t T12/2012 n T3/2014.
Vietcombank c NHNN ch nh iu hnh v ti cu trc VNCB.
31/03/2015: Ngh nh 34/2015/N-CP sa i, b sung N 53/2013/N-CP v VAMC. VAMC
c mua n xu theo gi th trng. VL VAMC c tng ln 2000 t VND.
06/05/2015: NHNN ban hnh Quyt nh s 663/Q-NHNN mua Ocean Bank vi gi 0 ng. Ngy
8/5/2015, Ocean Bank tr thnh NH TNHH MTV v VietinBank c NHNN ch nh qun tr v
iu hnh OceanBank.
22/05/2015: PG Bank v Vietinbank k kt h s sp nhp v Tha thun hp tc ton din (sau
HC VietinBank v PG Bank ngy 14/4/2015 thng qua giao dch sp nhp).
25/05/2015: MHB sp nhp vo BIDV (sau khi NHNN c vn bn s 2833/NHNN-TTGSNH ngy
23/4 v vic chp thun nguyn tc v chp thun sp nhp ti Quyt nh s 589/Q-NHNN, ngy
25/4/2015 v c hiu lc t ngy 5/5/2015).
07/07/2015: NHNN ban hnh Quyt nh 1304/Q-NHNN mua GP Bank vi gi 0 ng. Vn t c
ca GP Bank ti thi im ny l -9.195 t ng. NHNN cng ban hnh Q 1306/Q-NHNN yu
cu Vietinbank tham gia qun tr, iu hnh GP Bank.
10/07/2015: Theo Bo co Kim ton Nh nc dn s liu ca NHNN chi nhnh TP.HCM, t l n
xu ca Southern Bank ngy 30/6/2012 l 45,6% v T11/2013 l 55,31%.
17/07/2015: Khi t v bt tm giam T B Long - nguyn Ch tch HQT v on Vn An nguyn Ph Ch tch HQT GP Bank.
12/08/2015: MDB sp nhp vo Maritime Bank (sau HC MDB ngy 25/5/2015 v Q 1391/QNHNN ca NHNN ngy 21/7/2015, c hiu lc t 12/8/2015).
01/10/2015: PNB sp nhp vo Sacombank (sau HC bt thng ca Sacombank 11/7/2015 v Q
1844/Q-NHNN ca NHNN 14/9/2015). Ngy 11/11/2015, Trm B t nhim TV HQT.
30/09/2015: VAMC mua 226 nghn t ng n xu. T l n xu chnh thc gim xung cn
2,93% (130 nghn t ng). (Nu cng tr li s n xu bn cho VAMC, th t l n xu s l 8%).
23/10/2015: Sacombank thng bo Eximbank khng cn i din phn gp vn ti Sacombank (sau
khi Eximbank c Quyt nh 449/2015/EIB/Q-HQT v 450/2015/EIB/Q-HQT ngy
21/10/2015 v vic thi c ngi i din vn gp ti Sacombank).
31/10/2015: Agribank bn 39.885 t ng n xu cho VAMC k t 2013. T l n xu chnh thc
cn 2,4%. (Nu cng tr li s n xu bn cho VAMC, th t l n xu s l 8,6%).
19/11/2015: Eximbank thng bo t chc HC bt thng vo 15/12/2015 bu TV HQT v
BKS nhim k 2015-2020.
27/11/2015: Techcombank thng bo cc c ng ni b v t chc c lin quan ng k bn c
phiu ca NH m bo tun th gii hn s hu c phn do NHNN quy nh. Masan v ngi lin
quan s gim t l s hu t 30,21% xung 19,99%.
07/12/2015: Bo Thanh nin trch kt lun iu tra ca CQ CST, B Cng An v v n VNCB:
Qu trnh iu tra xc nh, xy ra vic Danh v ng phm rt hn 18.687 t ng, ngoi trch
nhim ca T gim st cn c trch nhim ca lnh o NHNN, Ban ch o ti c cu ca VNCB,
C quan thanh tra gim st NH, NHNN chi nhnh Long An, nn cn phi c iu tra lm r.

131

Ph lc 2: Danh sch cc NHTM Vit Nam


Stt
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42

Tn y ting Vit
NHTMCP An Bnh
NHTMCP Chu
NH Nng nghip v Pht trin Nng thn Vit Nam
NHTMCP u T v Pht trin Vit Nam
NHTMCP Bo Vit
NHTMCP Cng Thng Vit Nam
NHTMCP i
NHTMCP ng
NHTMCP Xut Nhp Khu
NHTMCP Nht
NHTMCP Bn Vit
NHTMCP Du Kh Ton Cu
NHTMCP i Tn
NHTMCP Nh H Ni
NHTMCP Pht trin TP.HCM
NHTMCP Kin Long
NHTMCP Bu in Lin Vit
NHTMCP Qun i
NHTMCP Pht trin M Kng
NH Pht trin Nh ng bng sng Cu Long
NHTMCP Hng Hi
NHTMCP Nam
NHTMCP Bc
NHTMCP Nam Vit
NHTMCP Phng ng
NHTMCP i Dng
NHTMCP Xng du Petrolimex
NHTMCP Phng Nam
NHTMCP Si Gn
NHTMCP ng Nam
NHTMCP Si Gn Cng thng
NHTMCP Si Gn H ni
NHTMCP Si Gn Thng Tn
NHTMCP K thng
NHTMCP Vit Nam Tn Ngha
NHTMCP Tin Phong
NHTMCP Vit
NHTMCP Ngoi Thng Vit Nam
NHTMCP Quc T
NHTMCP Vit Nam Thnh vng
NHTMCP Vit Nam Thng tn
NHTMCP Phng Ty

Vit tt
AnBinh Bank
ACB
Agribank
BIDV
BaoViet Bank
Vietinbank
DaiA Bank
DongA Bank
Eximbank
Ficombank
Viet Capital Bank
GP.Bank
Trustbank
Habubank
HDBank
Kienlongbank
LienVietPostBank
MB
MekongBank
MHB
Maritime Bank
NamA Bank
BacA Bank
Navibank
Orient Bank
OceanBank
PG Bank
Southernbank
SCB
SeABank
Saigonbank
SHB
Sacombank
Techcombank
Tin Nghia Bank
TPBank
Viet A Bank
Vietcombank
VIB
VPBank
Vietbank
Western Bank

M
ABB
ACB
AGRB
BIDV
BVB
CTG
DAB
EAB
EIB
FCB
VCAP
GPB
GTB
HBB
HDB
KLB
LPB
MBB
MDB
MHB
MSB
NAB
NAS
NCB
OCB
OJB
PGB
PNB
SCB
SEAB
SGB
SHB
STB
TCB
TNB
TPB
VAB
VCB
VIB
VPB
VTB
WEB

Ghi ch

Sp nhp vo HDB

Hp nht vi SCB v TNB


i tn thnh NHTM TNHH MTV Du Kh Ton Cu (GPBank)
i tn thnh NHTMCP Xy dng Vit Nam (VNCB), ri NHTM TNHH MTV Xy dng Vit Nam (CBBank/CB)
Sp nhp vo SHB

Sp nhp vo MSB
Sp nhp vo BIDV

i tn thnh NHTMCP Quc dn (NCB)


i tn thnh NHTM TNHH MTV i Dng
Sp nhp vo Vietinbank
Sp nhp vo Sacombank
Hp nht vi FCB v TNB

Hp nht vi SCB v FCB

Hp nht vi PVFC v i tn thnh NHTMCP i chng Vit Nam (PVcomBank/PVCB)