You are on page 1of 11

Sveuciliste u Zagrbeu

Akademiia likovnih umietnosti






SEMINARSKI RAD


Erwin PanoIsky
IKONOLOSKE STUDIJE







Predavac: mr.sc.v.as Enes Quien
Sime Kuncic, I godina- slikarstvo




Studeni 2010

Uvod
IkonograIii ie grana poviiesti umietnosti koia se bavi sadrzaiem ili zanceniem umietnickih
diela, za razliku od niihove Iorme.
Ona se diieli na tri sloia koia nam pomazu pri analizi umietnickog diela, a to su:
1. Primarni ili prirodan sadrzai koii dielimo na Iakualnu i ekspresionalnu.
Koiu otkrivamo indetiIikaciiom ciste Iorme, ti. KonIiguraciiom liniie, boie i
oblikovaniem predmeta. Faktualnim znacenie dobivamo prostu identiIikaciiu Iorme,
otkrivamo sto se nalazi na slici,a ekspresionalnim otkrivamo psiholosko znacenie neke
geste ili atmosIeru. Dakle, oni nam okrivaiu motive do koiih saciniavamo
predikonograIsku deskripciiu ti. Primarno znacenie nekog umietnickog diela.
2. Sekundarni ili konvencionalni sadrzai otkrivamo povezivaniem umietnickih motiva
(kompoziciie) sa temama ili ideiama. Motivi ovdei predstavliaiu price ili alegoriie koie
nam obiasniavaiu likove ili radniu diela. Upravo ta identiIikaciia prica ili aledoriia cini
ikonograIiiu.
3. Sustinsko znacenie ili sadrzai otkrivamo utvrdivaniem onih osnovnih principa koii
pokazuiu sustinski stav iedne naciie, iednog perioda, iedne klase, iedne religiozne ili
IilozoIske vier- koii se nesviesno izrazava u iednoi licnosti i ostvaruie u iednom dielu.
Shvacaniem na tai nacin ciste Iorme, motive i alegoriie kao maniIestaciie osnovnih
motiva mi sve ove elemente tumacimo kao simbolicne vriiednosti, a otkrivanie i
tumacenie ovih simbolicnih vriiednosti mozemo nazvati ikonograIiiom u dubliem
smislu.
Interpretaciia sustinskog znacenia ili sadrzaia, koia se bavi onim sto smo nazvali
simbolicnim vriiednostima umiesto predstavama, pricama i alegoriiama, zahtieva vise od
poznavania speciIicnih tema ili ideia koie se prenose literarnim izvorima. Kada zelimo da
dokucimo one osnovne principe na koiima se temelii izbor i predstavlianie motiva, kao
stvaranie i iterpretaciia predstava, prica i alegoriia, principe koii osmisliavaiu cak i
Iormalni raspored i upotreblien tehnicki postupak, ne mozemo se nadati da cemo naci
iedan iedinstven tekst. Niega mozemo identiciIirati na osnovi naseg prakticnog iskustva,
koie ie nezamieniivo i valiano kao materiial za predikonograIsku deskripciiu, ali ono ne
garantira nienu tocnost.
Ako zelimo dokuciti one osnovne principe na koiima se temelii izbor i predstavlienie
motiva, kao i stvaranie i interpretaciia predstava i alegoriia, principe koii osmisliavaiu cak
i Iormalni raspored i upotreblien tehnicki postupak potrbna nam ie iedna mentalna
sposobnost koiu bi mogli nazvati . sintetickom intuiciiom'. Ti. Izrazavanie speciIicnih
tema i ideia.



2. RANA POVIJEST COVJEKA U DVA CIKLUSA PIERO DI COSIMA
Renesansni slikar Piero di Cosimo ciii stil vuce koriene iz Iirentinske tradiciie bio ie u
sustini slikar, a ne crtac. Imao ie vise osiecaia za opipliiv .epiderm' stvari nego za niihov
apstraktan oblik i svoiu ie umietnost vise zasnivao na koloritu nego na liniii. Iako
pripadnik Iirentinske slikarske skole, bio ie medu niima vrlo usamlien. Niegove smielo
isprepletene grupe aktova anticipiraiu tendenciiu kasniiih manirista, ostavliaiuci tarian
doiam cak i na Michelangela. .Empaticno' interesiranie za ono sto bi se moglo nazvati
.dusom' biliaka i zivotinia, kao i osiecai za svietlost i vriiednost atmosIere, daiu niegovim
slikama iedan izrazito nordiski pecat. Jaka sunceva svietlost ili plava izmaglica iznad
ustaialih voda bili su prizori koii su ga Iascinirali, a da bi ih uhvatio razviio ie iedan
iznimno Ileksibilan slikarski postupak, ponekad prozracan kao kod svoiih Ilamanskih i
veneciianskih suvremenika, a ponekad sirok, socan i snazan kao kod baroknih slikara ili
cak impresionista. No privlacnost Pierovih slika kriie se i u sadrzaiu niegovih slika koii ie
isto toliko neobican koliko i niegov stil.
Erwin PanoIsky nam predstavlia iednu od nairaniiig Pierovih slika za koii se smatra da
predstavlia mit o Hili i nimIama. PanoIsky iznosi svoie zamierke prema tumaceniu te slike
i da ono ne opisuie tai mit vec pad ili blie receno pronalazenie Vulkana. Posto na slici
nema osnovnih elemenata iz mita o Hili, a to su posua, pomocu koie ie Hila trebao donieti
vodu za veceru, kao ni prvenstvenu prisutnost vode, pa cak ni liubavne agoniie i grcevitog
otimania boga vatre. Prizor ie smiesten u cvietnu dolinu, vodeni poias koii se poiavliuie u
prizoru samo ie peizazni motiv, bez ikakve veze sa glavnim dogadaiem, a sest dievoiaka
ni u kom slucaiu ne pokazuiu liubavno uzbudenie kao sto ie to slucai u mitu o Hili..
panoIski nas navodi na to da ie zapravo na slici Piero prikazao Vulkana ili HeIesta, koii ie
bio bog vatre. Srednii viiek i renesansa se uglavnom slazu, prihvacaiuci verziiu prema
koioi ie Vulkan bio ' strmoglavlien' s Olimpa u ranoi mladosti posto se niegovoi maici
niie dopadala niegova unakazenost. Pao ie na otok Lemnos, gdie su ga stanovnici
gostoliubivo prihvatili i brizno odgoiili. Posto su sva renesansna znania o klasicnoi
mitologiii bilo izvedeno iz post-klasicnih izvora, koiima se sluzio i Cosimo, on ie odlucio
prikloniti se iednom tekstu u koiem su Vulkana odgoiile nimIe.
Na iednoi drugoi slci Piero di Cosima, Vulkan, ti. Eol ie predstavlien kao prvi zanatliia i
prvi uciteli liudske civilizaciie. Ono sto ie Piero na svoiim .seriiama slika o Vulkanu', ali
i mnogi drugi umietnici zelio prikazati preko boga vatre iest Iormiranie prvih drustvenih
zaiednica, pronalazak iezika, podizanie kuca itd. Podiednostavlieno sposobnost covieka i
niegov napredak. Piero di Cosimo ie shvacao liudsku evoliciiu kao proces koiim se odviia
zahvaliuiuci urodenim osobinama i sposobnistima coviecanstva. U tezni da simbolizira
ove osobine i sposobnosti, kao i univerzalne sile u prirodi, on ie u svoiim slikama slavio
klasicne bogove i polubogove. Civilizaciia ie za niega znacila carstvo liepote i srece sve
dok ie coviek odrzavao blizak odnos s prirodom, a nesreca, ruznoca i propast cim bi se
coviek otudio od nie. Posto imamo puno zapisa o niemu, znamo da ie bio .pustiniak'
lakse nam ie steci doiam o iednom primitivca koii slucaino zivi u soIisticiranoi civilizaciii
i svoiim podsviesnim siecaniem rekonstruira spoini izgled iednog prapoviiesnog
razdoblia. On kao da ponovno prozivliava osiecaie prapoviiesnog covieka, stvaralacko
probudenie liudske vrste, kao strasti i zebnie pecinskog covieka.
Na niegovim slikama primitivne Iaze liudskog zivota niie preobrazena u atmosIeru utopisticke
sentimentalnosti,vec ie predstavniena krainie i realisticno i konkretno. On realizira prvobitne
etape liedskog drustva do te miere da i naiIantesticniii likovi koie ie stvorio, kao sto su
zivotinie s liudskim likom, predstavliaiu samo primiere primiene ozbiline evoluciske teoriie.























3. STARAC VRIJEME
Renesansni umietnici razviiaiu pokret u koiem nastoie ponovno spoiiti klasicne motive i
klasicne teme u vizualnoi i emocionalnoi sintezi s krscanskom sadasniosti. Naisire
primieniivane metode koiima su se sluzili mogla bi se nazvati reinterpretaciia klasicnih
predstava. Ovim predstavama davana ie iedna novi simbolicni sadrzai svetoga, ali svakako ne
klasicnog karaktera ili su bile podredivane speciIilnim krscanskim ideiama. Osim
promisliena reinterpretaciia klasicnih predstava postoie slucaievi pseudomorIizma, ti. Kada
renesansni likovi dobivaiu znacenia koie, usprkos niihovom klasicnom izgledu, niie bilo
prisutno u niihovim klasicnim prototipovima. Tipicni slucai pseudomorIoze nalazi se u
likovima Starac Vriieme i Sliepi Kupidon.
U renesansnoi i baroknoi umietnosti Starac Vriieme ie naicesce imao krila i bio nag, niegovi
atributi bili su kos ili srp, ali i piescani sat, zmiia ili zmai koii grizu svoi rep ili zodiiak, u
mnogim slucaievima hodao ie uz pomoc staka. U klasicnim ili pozno-antickim slikama
vriieme ie prikazivano u liku .Kairosa', mladica s krilima na ramenima i petama te
cuperkom za koii bi se .uhvatila' prilika, on ie predstavliao odlucuiuci trenutak, prekretnicu u
zivotu liudskih bica ili razvitak univerzuma. Perziski poiam vremena prikazivan ie likom
.Aiona', to iest bozanskog principa viecne i neiscrpne kreativnosti.
No PanoIsky smatra da se vriieme prikazivalo preko lika Kronosa (rimskog Saturna), (grc.
Hronos- vriime) naistariieg i naistrasniieg od svih bogova, lika starca, sa srpom, kasnie i
uroborug, oznacavao ie .starog mudrog graditelia', .oca svih stvari' ili po neoplatonicarima
.Kozmicki Um'. Saturn ie prestavlian kao naiopakiii planet, tmuran i melanholican koii ie
iznad svega, on .odgaia i ubiia sve sto postoii'. Standardni lik Saturna razvio se u 14.st.
Karakteristicno ie da ie renesansna umietnost stvorila sliku Vriieme-rusteli, spaiaiuci
personiIikaciiu Irancuskog .Temps' sa zastrasuiucim prikazom Saturna i na tai nacin dala
liku Starac Vriieme mnogo razlicitih znacenia. Jedino unistavaniem laznih vriiednosti moze
Vriieme ispuniti Iunkciiu otkrivania Istine. Jedino kao princip promiene moze ono otkriti
svoiu istinski univerzalnu moc. Razvoi lika Starac Vriieme sviedoci o unoseniu
srednioviekovnih crta u iednu predstavu koia, na prvi pogled, izgleda cisto klasicna po
karakteru, osim toga, on ilustrira povezanost ciste .ikonograIiie' s interpretaciiom sustinskog
i bitnog znacenia.







4. SLIJEPI KUPIDON
U helenskoi i rimskoi umietnosti vrlo cest lik bio ie diecak s krilima naoruzan s lukom i
striielom. Medutim u klasicnoi kniizevnosti vrlo riietko ie prikazivan sliiep, a u klasicnom
slikarstvu to nikad niie bio slucai. Zanimliiva ie promiena Kupidonove sliepoce, renesansni
autori bili su potpuno sviesni da kupidon nikada niie prikazivan sliiep, ali su ga prikazivali
naga i sliiepa zato sto lisava liude zdravog razuma i mudrosti, zasliepliuie ih. Sliiep ie zato sto
mu ie sveiedno kuda se krece, posto liubav napada i siromasne i bogate, i ruzne i liiepe.
Diskusiia o tome ieli ie Kupidon bio sliiep ili niie, u renesansnoi literaturi poprilicno ie ziva,
samo s razlikom da ie prenesena na iedan nedvosmisleno humanisticki teren, pa ie na tai nacin
tezila povezivaniu sa neoplatonistickim teoriiama liubavi. Barberino pravi rezliku izmedu
uzvisene liubavi i senzualnih strasti. On liubav ne smatra sliiepom ier ona dobro pogada svoi
cili, daie ioi kande kako bi prikazao koliko cvrsto hvate, gola ie kako bi istaknio niene vrline
duhovne pripode i slika ie na koniu s tobolcem. Kao sto bi se moglo ocekivati renesansni
zagovornici neoplatonistickih teoriia pobiiali su uvierenie da ie liubav sliiepa isto toliko
odlucno koliko su srednioviekovni podornici poeticne liubavi., oni tvrde da liubav nastaie
preko vida. No Kupidonovo sliiepilo se usprkos tome sto se u renesansnoi umietnosti
upotrebliivalo bez distinkciia, kasniie tezi da zadrzi speciIicno znacenie u onim slucaievima u
koiima se kontrastiraiu iedan nizi, cisto senzualni i svietovni oblik liubavi i iedan visi,
spiritualni i svetiii oblik liubavi, bez obzira ieli ie u pitaniu bracna, .platonska' ili krscanska
liubav. Dok ie u sredniem vieku postoiao izbor izmedu .poeticne liubavi i .mitograIskog
Kupidona', u renesansi ie bilo rivalstvo izmedu .amor sacro' i .amor proIano' (ciste i
senzualne liubavi). I naibolii opis ove borbe i pobiede uzvisene, ciste liubavi predstavlia slika
Lukasa Kranaha stariieg na koioi mali Kupiton skida povoi s ociiu i na tai nacin se
transIormira u personiIikaciiu liubavi .koia vidi' i tako s Platonove knige .uzliece' u vise
sIer.











. NEOPLTONISTICKI POKRET U FIRENCI I SJEVERNOJ ITALIJI
U 16. Stoliecu vrlo su popularne .platonisticke teoriie liubavi, iedan IilozoIski sistem koii,
nesumniivo spada medu naismieliie intelektualne strukture koie ie liudski duh ikad razvio. Iz
Iirntinske vile u Karedi (dar Kozima de Mediciia) potiice sistem .Platonske akademiie', koiu
predstavlia skupina intelektualaca sklona Platonovim ideiama. Medu niima istice se Marsilii
Ficin koii ie uzeo zadatak da ucini dostupnim originalne platonisticke spise, slozi ogromnu
masu znania u iedan koherentan i ziv sistem sposoban da uliie novo znacenie citavom
kulturnom nasliedu tog periioda i usuglasi ga s krscanskom religiiom, ti. Obnovi platonisticki
sistem mislienia i dokaze niegovu .potpunu suglasnost' s krscanstvom.
Ficino koncipira boga skoro na istin nacin na koii ie Platon koncipirao en, neiskazivo Jedno.
Ovai univerzum, koii ie tako neobicno razlicit, a ipak neodvoiiv od boga, razvoia se u cetiri
hiierarhiska stepena, koii pokazuie postepeno opadanie savrsenstva, 1. Kozmicki Um, koii
predstavlia iednu cisto inteligibnu i nadnebesku oblast. 2. Kozmicka Dusa, koia ie ios ubiek
nenarusiva, ali niie postoiana. 3. Oblast Prirode, to iest subluarni ili zemaliski sviiet, koii ie
narusiv, s obzirom da se sastoii od Iorme i materiie, pa se moze raspasti kad se ove dviie
komponente razdvoie. I 4. Oblast Materiie, koia ie bezoblicna i bezzivotna. Postoii iedna
neprekidna struia nadprirodne energiie, koia tece odozgo na dolie i vraca se odozdo nagore,
saciniavaiuci na tai nacin iedan .circuitus spiritualis'. I pored svoie narusivosti, subluarni
sviiet ima udiela u viecnom zivotu i liepoti boga. Sto mu daie ono .bozansko deistvo'. Svaki
predmet ili Ienomen u prirodi nabiien ie, tako reci, nebeskom energiiom. Kako sto se svemir
sastoii od materiialnog sviieta (prirode) i nemateriialne oblasti izvan mieseceve orbite, tako se
i coviek sastoii od tiiela i duse. Dusa se dalie dieli na pet grupa. Niza Dusa, tielesna, brine se
o Iizioloskim Iunkciiama i odredena ie sudbinom. Visa Dusa sastoii se od Razuma i Duha i
dok ie Razum diskurzivan i reIleksivan, Duh ie intutivan i kreativan, a covieka kao takvog
bica smatraiu poveznicom izmedu boga i sviieta ili sredistem svemira.
Osnova Ficinovog IilozoIskog sistema ie ideia liubavi. Za niega ie liubav ona pokretalacka
snaga koia nagoni boga ili, koiom bog nagoni samog sebe da izliie svoie bice u sviiet i koia,
s druge starne, nagoni niegova stvorenia da teze ponovnom siediniivaniu s niim.
Liubav predstavlia zeliu za opladivaniem liepote, a liepotu simboliraiu dviie Venere
(blizanke). Prva, nebeska Venera, koia boravi u naivisoi, nadnebeskoi ti. U zoni Kozmickog
Duha i predstavlia istinski i univerzalni siai bozanstva. Druga, prirodna Venera, ie u
zemaliska i ona daie zivot i oblik stvarima u prirodi. Svaku od ovih Venera prati po iaedan
Eros ili Amor.
Tizian u slici Venere blizanke, utielovliie IilozoIiiu neoplatonizma. Jedna od venera
simbolizira eticki, a druga obican prirodni princip. Kupidonov polozai izmedu dviiu Venera i
niegovo miesanie vode simbolizira neoplatonisticko vierovanie da liubav, nacelo kozmicke
.smiese', dieluie kao posrednik izmedu neba i zemlie.
Srednioviekovna moralna teologiia razlikovala ie cetiri simbolicna znacenia golotinie:
.nuditas naturalis', prirodno stanie covieka, koie doprinosi smiernosti; .nuditas temporalis',
neposiedovanie ovozemaliskih dobara, koie moze bit dragovolino ili izazvano siromastvom;
.nuditas virtualis', simbol nevinosti; . nuditas criminals', znal pozude tastine i odsustvo svih
vrlina. Umietnicka praksa,prakticno ie iskliucila posliedni od ova cetiri tipa znacenia, i gdie
god ie srednioviekovna umietnost davala namieran kontrast izmedu iedne gole i iedne
odievene Iigure, golotinia ie oznacavala princip nize vriiednosti. Tek proto-renesansni duh
tumaci golotiniu Kupidona kao simbol .duhovne prirode' liubavi. No golotinai se pocela
shvacati kao simbil istine i razvoiem neoplatonistickog pokreta ,ona oznacava idealnu i
inteligibilnu, nasuprot Iizickoii i culnoi, iednostavnu i istinsku sustinu, nasuprot nienim
razlicitim i promieniivim .slikama'.
Venera se kao boginia bracne srece poiavliuie na dviema naicuveniiim Tizianovim
.simbolicnim' slikama, a to su .Alegoriia markiza AlIonsa d' Avalosa' i .Ispitivaniu
Kupidona'. Tema prve slike ie siedinienie dvoie viencanih. Dvoie viencanih predstavliaiu
Marsa i Veneru, a staklena kugla simbolizira niihovu kcem, sretni spoi dvaiu kozmickih sila,
iz koie se rada harmoniia. Ostali likovi na slici predstavliaiu Liubav, Vieru i Nadu.
Druga slika, .Ispitivanie Kupidona' prikazuie Veneru kao personiIikaciiu liepote koia veze
malom Kupidonu oci i dviie dievoike mu davaiu luk i striielu kako mi Kupiton mogao .ciniti
svoie zlo'. Tomu se protivi drugi Kupidon koii iasno vidi i predvida nevolie, ako bi kupid
nasumice ispaliivao strelice. Naravno da ce Tizianova Venera poslusat razum, ti. Kupida koii
vidi i da nece pustit ovog drugod da prouzroci kratkotraine i varliive strasti. Dalie, venera ili
dama koia pravi izbor izmedu dva Kupidona simbolizira Liubav, a dviie nimIe predstavliaiu
Bracnu Odanost i Strast.














6. NEOPLATONISTICKI POKRET I MICHELANGELO
Michelangelov stil ne pripada ni zreloi renesansi, niti .maniristickom' stilu, a kamoli ne
baroku. Likovi zrele renesanse su izgradeni oko iedne sredisnie osi, koia sluzi kao stozer za
slobodan, a ipak uravnotezen pokret glave, ramena, karlice i udova, oni pruzaiu harmonican
izgled i od posmatraca se ne ocekuie da kruzi oko skulpture, vec ie promatra kao relieI.
Maniristicke skulpture bile bi ne shvatliive kad ih nebi dopuniavala promatraceva masta.
Maniristicke skulpture su slobodno postavliene u prostor, dok su statue zrele renesanse radiie
postavliene u nise ili prisloniene uza zid.
Barok tezi ponovnoi uspostavi principa iednog vida, ali potpuno razlicitog od renesansnog, on
potpuno odbacuie maniristicli ukus za zamrsene kompoziciie i ne nagoni nas da se okrecemo
oko skulpture ne zbog niiihovezaravlienosti plasticnih iedinica vec zato sto su one spoiene s
okolnim prostorom u iednu koherentnu sliku.
Michelangelo kao protivnik slobodno postavlienih statua, nagoni promatraca da se usredotoci
na iedan dominantan vid koii se zasniva na obiektivnoi Irontakizaciii , s tim da se estetski i
psiholoski delo ove Irontakizaciie diiametralno suprostavlia eIektu renesansne statue(izgled
relieIa). On odbiia da zrtvuie moc ,ase harmonicnosti dvodimenzionalnog obrasca i niegove
skulpture tako izrazavaiu unutrasniu borbu masa.
Michelangelo ie od svih svoiih suvremenika bio iedinu koii ie usvoiio neoplatonizam u
ciielini. Vierovanie u .prisustnost duhovnog u materialnom' davalo ie davalo ie IilozoIsku
pozadinu umietnikoviom estetskom i liubavnom ushiceniu liepotom, suprotni vid
neoplatonizma, tumacenie liudskog zivota kao nestvarnog, sekundarnog i mucnog oblika
postoiania, slicnog zivotu u paklu, sasvim se slagao sa onim neizmiernim nezadovolistvom
samim sobom i sviietom, koie ie sustinsko obiliezie Michelangelovog geniia.
Niegove skulpture borbu, tezniu duse da se oslobodi tiiela( tamnice), ali niihova plasticna
izoliranost sugeritra neproboinost zidova niihove tamnice. Coviek koii se pun stalne ceznie i
radosti, veseli uviiek novom proliecu, uviiek novom lietu, novim miesecima i godinama, ne
shvaca da zudi za vlastitim unisteniem. Ova zudnia ie kvintesenciia, istinski duh elemenata,
koii se nalazi zaroblien od strane duse i koii uviiek tezivracaniu iz coviekovog tiiela onome iz
cega ie poteklo. Ovai neoplatinisticki stav Michelangelovoa diela odrzavaiu ne samo Iormom
i motivima, vec i ikonograIiiom i sadrzaiem. On se obraca neoplatonizmu, trazeci vizualne
simbole liudskog zivota i sudbine, onako kakoih ie on dozivio. Ovai simbolizam posebno se
uocava u Grobnici Juliia II i Kapeli Medici. Jos od davnina, grobnicka umietnost ie isticala
coviekova metaIizicka uvierenia direktniie i iasniie od bilo kog drugog oblika umietnickog
izrazavania.
Grobnica Juliia II predstavlia triiumI, ali ne toliko u politickom i voinickom smislu koliko u
duhovnom. Papa postaie .besmrtan' prvenstveno zahvaliuiuci .viecnom spaseniu' i to ne
kako poiedinac vec kao predstavnik coviecanstv. Dokazi tomu su andeli koii nosu papu u
viecni zivot. Ova grobnica ie savrsen spoi ravnoteza poganskih i krscanskih elemenata. Iako
se od prvotnog proiekta dosta likova izbacilo umietnik ie zadrzao cetiri lika( Moisiie,
Madonna, sv. Pavle(?) i Robovi).
Moisiie ie predstavlien u svoistvu vode, ali i u svoistvu nadahnutog proroka, on ne vidi nista
drugo izuzev onoga sto su neoplatonisti nazivali .siai bozanske svietlosti'. Svoiim izgledom
ulieva strahopostovani. Tai spomenik skladu Moisiia i Platona razvio se u spomenik
kontrareIormaciie. Svrha motiva Moisiie i sv. Pavla(?) bila ie da otvore put viziii o iednoi
oblasti koia ie iznad obicnih politickih i voinih borbi i triumIa.
Robovi simboliziraiu liudsku dusu zaroblienu materiiom. Likovi Robova i Pobiede se
uzaiamno dopuniavaiu kako bi pruzili sliku liudskog zivota na zemlii, sa niegovim porazima i
Pirovim pobiedama, sto oce reci kako se traina pobieda moze ostvariti iedino putem one
naivise sile u liudskoi dusi ,koia ne sudieluie u ovozemaliskim borbama i koia priie donosi
prosvietlitenie nego pobiedu. Tu simboliku predocavaiu likovi Zivota Akciie u Zivota
Kontemplaciei, a personiIiciraiu Moisiie i sv. Pavao.
Kapela Medici, takoder niie u potpunosti ostvarena. U nioi ie takoder prikazano uzvisenie
duse preko hiierarhiie neoplatonistickog svemira. U San Lorencu u Kapeli Medici nalaze se
globovi dvoiice MagniIica, Lorenca Velicanstvenog i Juliana, te dvoiice Duchia, Lorenca
mladeg, voivode Urbina i Juliana mladeg, voivode od Nemura.
Umietnost za niega niie niie bila srodna znanost nego .stvaraniu liudi' slicno bozanskom
stvaraniu. Na tai su nacin, ograniicenia kiparstva, koie ie isticao Leonardo, u
Michelangelovim ocima pretvorila u prednost i vrline. Niegov nagon za stvaraniem mogao ie
zadovoliiti iedino cin oslobadania trodimenzionalnih tiiela iz nepokornog materiiala. Smatrao
ie da slikarstvo treba oponasati zaoblienost kiparskih diela, a arhitektura organska svoistva
liudskoga tiiela.
Michelangelo ie, zadublien u neoplatonisticku tradiciiu prihvatio ideiu o svom geniiu kao
zivotnu stvarnost, iako mu se katkad cinilo da ie to vise prokletstvo nego blagoslov.
Postoianost niegove burne kariiere pociva na snazi niegove osobnosti i subiektivnoi vieri u
ispravnost vlastita stvaralastva. On niie mogao prihvatiti niti iedan drugi autoritet osim onoga
koii mu ie nametnula niegova geniialnost.









Literatura: Erwin PanoIsky: Ikonoloske studiie
Janson: Poviiest umietnosti