You are on page 1of 16

Nhn v pha trc: Nhng thch thc i vi gim ngho nng thn ti Vit Nam

Tm tt Kt qu chnh ca D n Theo di ngho Nng thn 2007-2011

x Thun Ha (huyn V Xuyn, tnh H Giang) x Bn Lin (huyn Bc H, tnh Lo Cai) x Thanh Xng (huyn in Bin, tnh in Bin) x Lng Minh (huyn Tng Dung, tnh Ngh An) x c Hng (huyn V Quang, tnh H Tnh) x Xy (huyn Hng Ha, tnh Qung Tr)

x C Hu (huyn Eakar, tnh k Lk) x Phc i (huyn Bc i, tnh Ninh Thun) x Phc Thnh (huyn Bc i, tnh Ninh Thun) x Thun Ha (huyn Cu Ngang, tnh Tr Vinh)

Gii thiu
Bo co ny tm tt nhng kt qu ca Bo co tng hp Theo di ngho theo phng php cng tham gia ti mt s cng ng dn c nng thn Vit Nam, 2007-2011, do Oxfam v ActionAid cng thc hin. y l mt d n c trin khai t nm 2007, sau khi Vit Nam chnh thc l thnh vin ca T chc Thng mi Th gii (WTO). iu ny , ang v s mang n nhiu c hi cho Vit Nam, nhng ng thi cng t ra nhng ri ro v thch thc, c bit cho nhm ngi ngho v d b tn thng. Trong bi cnh , Oxfam v ActionAid, hai t chc quc t vi nhiu nm h tr ngi ngho v thit thi nht Vit Nam, la chn 9 a im nng thn v 3 a im th ti nhiu vng khc nhau Vit Nam thc hin theo di ngho lp li hng nm. Cc im quan trc c chn c tnh i din cho s a dng cc vng min trong c nc. Cc cng ng c chn nhm i din cho s a dng ca nng thn Vit nam - c tnh n s a dng a l v dn tc, vng su vng xa v tnh trng ngho, v bao gm cc cng ng c kt qu gim ngho tt, cng nh mt s x ngho cng cc vi t l ngho hn 70%. iu tra c thc hin hng nm v c trnh by trong cc bo co nm. D liu s dng trong bo co ny c ly t phiu iu tra lp li ca 600 h. Thng tin hng nm cn c thu thp t hn 500 phng vn su, 190 cuc tho lun nhm vi khong 1.000 ngi dn (ngi ln v tr em), v cn b thn, x, huyn. Bo co tng hp nhng kt qu chnh cho giai on 2007-2011, v bo co hng nm bng ting Anh v ting Vit c th ti v ti http://oxfaminvietnam.wordpress.com/resourcesbao-cao/

Nm nm 2007-2011 l giai on y kh khn vi cng cuc gim ngho ca Vit Nam. Lm pht tng cao, khng hong ti chnh v suy thoi kinh t ton cu, thin tai, dch bnh... tc ng trc tip n i sng ca tng ngi dn, c bit l ngi ngho. Mc d vy, t l ngho tip tc gim trong thi gian qua. Nhng u t ln ca Chnh ph gip ngi ngho c c hi tip cn tt hn vi cc tin ch nh c s h tng, c hi kinh t, cng vic phi nng nghip, gio dc, y t, vay vn, khuyn nng lm v nh . c nhng thay i tch cc trong s 600 h gia inh iu tra, vi 55% cm nhn rng i sng ca h tt hn trong 5 nm qua. Nhng thch thc vn cn pha 55 % cho rng cuc trc d Chnh ph c mt s ci cch t nm 2007 nhm khuyn khch pht trin kinh t v gip cc h gia nh cn li thot ngho. Vn sng tt hn v 9% cn gn 2 trong s 5 ngi c hi ti cc im quan trc khng thy cho rng cuc sng hoc khng chc l cuc sng h c s thay i, v c ti 9% cn cho km i rng cuc sng ca h km i trong 5 nm va qua.

Nhiu la chn, nhiu cch thot ngho


Trong nhng nm qua, nng dn ngho c nhiu chin lc thot ngho, kt hp h tr ca chnh ph vi n lc bn thn nhng khng phi u thnh cng.

Vic lm phi nng nghip (k c di c)


Thanh nin, trung nin Tr em, thanh nin

HG

Trung nin, ngi gi

Ci thin gio dc Ci thin c s h tng C hi th trng, vic lm Dch v x hi v sn xut

Vic lm nng nghip

a dng ha chin lc phn cng lao ng. Chin lc phn cng lao ng h gia nh khc bit gia cc x, cc thn, v cc h, nhng thng c s kt hp gia vic lm nng nghip v phi nng nghip (v hc hnh) gia cc thnh vin trong gia nh. a dng ha v thm canh trong sn xut nng nghip, tn dng li th v t ai l rt quan trng trng vic tng nng sut. Vic lm phi nng nghip mang li thu nhp cao hn cho ngi lao ng, mc d thng phi i lm n xa. C hi lao ng v thu nhp cho nam v n tng dn trong nm nm qua. Mt s thch i lm gn nh, mt s khc i lm n ngoi tnh, nhng lm n xa nh khng ph bin cc khu vc min ni v dn tc. Vic lm ti a phng thng khng n nh v v vy thu nhp thng t nn ngi dn kh dnh. Ngc li, tin gi v t nam gii v ph n i lm n xa ng gp ng k vo tng thu nhp h. Tuy nhin, trong nhng nm va qua, tin dnh v gi v qu gim do chi ph sinh hot th tng ln v thu nhp ca h tng khng tng ng. Sn xut hng ha theo hng a dng ha, thm canh v pht trin chn nui. Chin lc a dng ha kt hp gia cy ngn ngy vi cy di ngy nh kt hp la vi ch hoc rau mu, v ng vi c ph. a dng ha gip ngi dn chng vi ri ro, tng hiu qu s dng lao ng v hiu qu s dng t min ni, tng nng sut, cht lng nng sn hng ha nh thay i ging, v phng thc canh tc vng thp. Tch ly dn t chn nui gip cho cc h c tin u t vo lm nh, mua sm ti sn, m rng t sn xut, cho con n hc. Tuy nhin, mc sinh li t chn nui gia sc vn thp (tru b mi nm ch mt la, mi la mt con) v l thuc vo ri ro v thi tit v dch bnh. M rng din tch t sn xut: Ti cc a bn min ni dn tc thiu s pha Bc, nhiu ngi dn hng nm vn c gng khai hoang thm rung bc thang nh ti nhng ni c ngun nc. Ti vng khc, nhiu nh thu thm rung t nhng ngi khng lm rung. Vic dn in i tha

2 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

to iu kin ti mt s khu vc, nhng cn nhiu bt cp. Nhn chung, quan trng l phi c ngun nhn lc. Chnh sch h tr ca Nh nc gip ngi ngho bt kh khn trong cuc sng. Vi nhng h c bit ngho, h tr lm nh, tn dng u i, h tr tr em khuyt tt, v h tr x hi gip ngi ngho bt kh khn. u t cho gio dc cho th h sau l c bit quan trng ci thin cuc sng trong tng lai di hn. Tuy nhin, hin nay u t ny cha to ra nh hng tch cc. Trong ngn hn, con em i hc cao cn l gnh nng chi ph cho gia nh. Nhiu gia nh vay n lo cho con hc cao ng, i hc. Ti mt s ni, thanh nin i hc v khng kim c vic, li quay v lm nng hoc i lm thu.

Cuc sng thay i trong nm 2007 2011


Mc sng tng i Kh gi Lm chi hi trng HND v c tham gia nhiu lp tp hun Trung bnh Tip tc p dng KHKT v thu thm t, li 50 triu; u t my p ng Thu thm t, u t mua my phay t. (c tnh li 80 triu) p dng hiu qu cch trng v bn phn cho lc, lm n c li 20 triu

Ngho V m Cc ngho B m Con m

2007

2008

2009

2010

2011

Thot ngho nh bit p dng KHKT vo sn xut Nhng s kin c nh hng n thay i cuc sng trong 5 nm qua ca h gia nh ng .T.M, thn Hng Tn, x c Hng (V Quang, H Tnh)
Mc sng tng i Trung bnh Lp gia nh Ngho Sinh con Vay ngn hng 13 triu (mua tru, ln)

n b t 9 triu, mua thm rung, tr n Chn nui ln 3-4 la

ng lm qua rung

Mua thm i ch Tru thm 1 con Tru 1 con

Chuyn nh Cc ngho

2007

2008

2009

2010

2011

H gia nh tch ly dn t chn nui Nhng din bin chnh trong nm nm qua ca gia nh ch L.T.X., ngi Ty ti thn i 1, x Bn Lin (Bc H, Lo Cai) thot ngho nh nui tru v ln.

3 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Bc tranh ngho a chiu nng thn, 2007-2011


Ngho a chiu ti Vit Nam
Ngho khng ch l v thu nhp hay chi tiu. Trong x hi ngy cng a dng, vi nhiu ca ci v ngun lc hn, phn tch ngho a chiu s gip cc nh hoch nh chnh sch xc nh y hn i tng cn tr gip v pht trin cc chnh sch ph hp vi cc i tng ny. Cn hiu v nh gi nhng nguyn pht trin ca ngi dn trnh vic p t, v d cc dn tc thiu s c vn ha v truyn thng khc nhau s pht trin theo hng khc khng nht thit phi ging nh ngi Kinh. o lng ngho a chiu ngy cng c quan tm rng ri trn th gii. Ti Vit Nam, Tng cc Thng k (GSO) v UNDP p dng cch tip cn o lng ngho a chiu theo mt s chiu khc nhau. D n theo di ngho ny ca Oxfam v ActionAid s dng 10 chiu v tiu ch c ngi dn v cn b ti cc x c iu tra nu ra, bao gm: thu nhp, ti sn, iu kin sng, gio dc tr em, y t, an ninh lng thc, vic lm thun nng, tip cn th trng, tip cn thng tin, v gp ri ro nh minh ha trong hnh bn. Gp ri ro Tip cn thng tin Tip cn th trng Vic lm thun nng An ninh lng thc Y t Thu nhp 100 80 60 40 20 0 Ti sn iu kin sng Gio dc tr em

2007

2011

Theo nhng tiu ch ny, i sng ca ngi dn ti cc im quan trc c s ci thin v mi mt trong 5 nm qua. Hnh trn cho thy so snh cc chiu ngho nm 2011 () v nm 2007 (xanh).

Gio dc, ti sn, an ninh lng thc v tip cn thng tin l 4 chiu ci thin nhiu nht k t nm 2007. Chiu ti sn nh nh , xe my, gia sc v tip cn thng tin nh ti vi, in thoi c s ci thin nhiu nht trong 5 nm qua. iu kin sng (in, nc sinh hot, nh v sinh), vic lm thun nng nghip, tip cn th trng (bn sn phm v mua vt t nng nghip) v gp ri ro l 4 chiu c t s ci thin nht. Ngho a chiu c th c o theo s thiu ht ca tng chiu i vi mi gia nh. Cc nhm dn tc thiu s thiu ht nhiu hn nhm ngi Kinh, v trong cc nhm dn tc thiu s th s thiu ht cc chiu cng khc nhau. Hnh bn cho thy s khc bit ca cc chiu khi so snh t l h ng thi chu thiu ht t 1-5 chiu (k).
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Kinh

Khmer, Tay, Thai, Ede, Nung

Van Kieu, Raglai, Ngho v thu nhp gim hu ht cc KhMu, HMong a bn nhng vn khng ng u gia k=1 k=2 k=3 k=4 k=5 cc x c iu kin sn xut hng ha, c ngun thu nhp a dng, gia vng su vng xa v vng thng xuyn chu thin tai, vi t l bnh qun 4-5% so vi 2% mi nm. Nm 2010, do Chnh ph tng gp i chun ngho, t l h ngho hu ht cc a bn u tng t bin nhng sang nm 2011 t l h ngho theo chun mi gim t khong 1 19% ty im quan trc. Thiu ht v ti sn c bn ca h gia nh, nh nh thiu kin c v nh n s (nh tm), khng c xe my hoc khng c gia sc gim mnh trong 5 C 4 trong 5 gia nh vn khng c nh v nm qua. T l h s dng in c ci thin nhiu sinh hoc ch c nh v sinh tm b hu ht cc im quan trc, trung bnh ch cn khong 5% h gia inh cha c in li nm 2011 so vi 15% nm 2007. Tuy nhin, d c ci thin th iu 42% gia nh cha c nc sch kin sng cn rt thp ti a s im quan trc, c bit l cn thiu nh v sinh hoc nh v sinh tm b, v thiu nc sinh hot hp v sinh.

4 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Gio dc Ngy cng nhiu tr em i hc, nhng t l cc em trong tui t 6-15 khng i hc vn cn kh cao ti mt s x min ni dn tc thiu s c bit kh khn nh Bn Lin- Lo Cai, Phc i v Phc Thnh-Ninh Thun. Khng bit ting ph thong cn l vn i vi ngi ln; vn cn s khc bit r rt gia nam gii v ph n v kh nng s dng ting Vit (nht l c v vit) cc x min ni dn tc thiu s. Nghin cu cho thy gio dc c nh hng n vai tr v ting ni ca ph n c trong gia nh v ngoi x hi v tnh trng ngho gia cc th h. Y t Tnh hnh dch bnh gim, t cc bnh tt phi i khm ti cc trm y t trong 5 nm qua. Ngy cng c nhiu nhn vin y t hu ht cc a bn kho st: bc s, cng tc vin dinh dng, cng tc vin dn s, v mng li y t thn. T l ph n sinh ti trm y t, i khm thai, khm ph khoa tng mnh. T l ngi hi lng vi dch v y t tng ln, c bit l vng dn tc thiu s, ch yu do ngi dn c cp th bo him y t min ph; t l tr li khng hi lng gim t 16% nm 2007 cn 6% nm 2011. Nhiu ngi dn cc vng dn tc thiu s trc y th cng cha bnh nay n c s y t T l tr em di 5 tui suy dinh dng vn cn kh cao mt s x c bit kh khn. T l cao nht l Xy Qung Tr vi khong mt na tr suy dinh dng (th gy cm). Nm 2007 c 3 tr th c 1 suy dinh dng, t l nm 2011 l 4 tr th c 1 em suy dinh dng

An ninh lng thc L nc ng u trong vic xut khu mt s nng sn nhng nhiu nhm dn s vn cha n. Nm 2007, c 23% h gia nh c phng vn ti cc im quan st thiu lng thc. Mc d t l ny gim i gn 1/3 vo nm 2011, s thng thiu lng thc thng xuyn ca h gia nh li tng thm 6 tun mi nm. Ti mi a bn vn cn 2007: 23% h gia nh thiu n trung bnh 3,3 thng mt b phn ngi dn thuc din "ngho li" thng xuyn thiu n do 2011: 16% h gia nh thiu n 4,9 thng khuyt tt, m au di ngy, gi yu c n, n thn... i km vi nhiu hn ch khc, nh thiu t sn xut, t xu, sng vng thng xuyn chu thin tai... Vic lm thun nng nghip Vn cn khong 1/3 s h gia nh c ngun thu nhp chnh l nng nghip, gim khong 4% sau 5 nm. Tuy nhin, ngi dn a phng cho rng ch lm nng nghip m khng c thu nhp t cc ngun thu khc l mt tiu ch ngho. Thu nhp phi nng nghip ch yu t lng, tr cp x hi, v t i lm thu, i lm n xa. Tip cn th trng Hn ch v tip cn th trng gim trong 5 nm qua, nhng cn s chnh lch ln gia cc a bn. Nhn chung, t l h khng bn sn phm (khng tnh nhng sn phm nh l, thu hi trong rng) v khng mua vt t nng nghip trong 12 thng gim t 10 - 12% nhng vn mc kh cao tng ng l 30% v 42%. Ci thin c s h tng v thng tin lin lc gip ngi dn tip cn th trng tt hn. Tip cn thng tin Tip cn thng tin tng nhanh trong 5 nm qua nhn vo con s ngi c TV v in thoi. 39% h gia nh khng c TV nm 2007 gim cn 18% nm 2011 S ngi khng c in thoi gim 2/3 trong thi gian t 2007-2011 in thoi bn, di ng gip ngi dn trao i thng tin, cc hot ng cng ng v bun bn. Tuy nhin, nhiu x vng su khng c in li v in thoi. Ti mt s a bn khc, sng in thoi km v khng n nh. Ri ro: Cm nhn v ri ro ca ngi dn ti cc im quan trc tng ln trong 5 nm qua; 6 trn 10 x c nghin cu cho thy c ri ro tng ln nh hng i sng ngi dn trong 12 thng qua vi t l trung bnh Ri ro chnh nh hng n i sng l 10%. Ri ro gy thit hi trc tip v ti sn, nh ca, ngi dn l thin tai, su bnh/dch vt nui, lng thc, nng sut cy trng, ngi dn cn bnh, m au/bnh tt, thi tit bt li chu nhng nh hng lu di nh t sn xut b bc mu, mt ngun vn tr n v ti sn xut.

5 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Nhiu ri ro: c mi ln c
Ri ro v c sc lm gia tng tnh d b tn thng ca ngi dn ang l thch thc ln nht i vi gim ngho bn vng Thin tai v cc hin tng thin nhin bt li khc nh hng n cuc sng ca ngi dn ti cc im quan trc trong 5 nm qua bao gm bo, l, hn hn ko di, ma v rt hi. Thin tai nhn chung ng th hai trong cc ri ro chnh nh hng n cc h gia inh trong nm 2011, c bit l cc im quan trc ti Ngh An v Ninh Thun. Ti Lo Cai, t rt m rt hi cui nm 2007 v u 2008 lm cht 18.760 gia sc; mt t rt khc cui nm 2010 u 2011 lm cht thm 14.030 con Cc chin lc i ph thin tai: i) trong gia nh: gim chi tiu, mua chu, tng cng lm thu v sinh k da vo thin nhin, nh sn bt v ly mng; ii) trong cng ng: thng qua h tr trc tip v gin tip ca h hng, cng ng, chnh quyn, ngi ho tm v cc nhm da vo cng ng. Tuy nhin, nhng bin php ny d c ch cng khng hon ton lm gim ri ro thin tai. Cc hn ch khc: Cc bin php qun l thin ti da vo cng ng ch yu hng ti cu tr ch khng phi l qun l ri ro. Nhn chung cn thiu cc hot ng nh gi ri ro, o to v qun l ri ro thin tai ti cng ng. Qun l ri ro cha c ch trng lng ghp vo lp k hoch pht trin kinh t x hi a phng. Su bnh/dch bnh nh hng nng n ti cc x trong thi gian 2007-2011. Sn lng la c th b nh hng ti 20-30%. Nhm 70% ngi c hi ngho nht chu tc ng nhiu hn cc nhm kh gi v h khng c cho rng dch bnh, su ngun lc phng nga. Hng nm cc a phng u c cc bnh nh hng ti hot ng h tr ngi dn trong cng tc phng tr su bnh nhng cuc sng ca h nht hiu qu khng cao. Cc h thng canh tc ci tin trn cy trng c ph bin ti mt s a bn, nhng ngi dn t p dng do cc m hnh v bin php h tr cn nh l, v do nhng hn ch v t ai, thy li, tp qun canh tc c. Hu ht cc cng ng cho rng tnh trng t sn xut b thoi ha l vn ln. p lc ln t ngy cng cao do t khng m rng trong khi dn s ngy cng tng. Thi gian lun canh b ha trn t nng ry cc x min ni ngy cng ngn li, dn ti mu ca t gim. Nng hn hoc ma ln ko di ti cc x min ni khin t nng ry dc ngy cng thoi ha. Tnh trng lm dng qu mc lng phn ha hc, thuc bo v thc vt trong sn xut ti mt s x vng thp cng l nguyn nhn lm cho t xu i. Mt s chng trnh gip ci to t c thc hin ti cc x kho st trong nhng nm gn y tuy nhin cn t ngi dn p dng cc bin php ci to t ny. Trong khi , gi c th trng khng n nh, v d nh c ph v sn, khin sn xut thiu bn vng. Do chy theo tn hiu gi ngn hn, ngi dn ti mt s a phng sn sng ph b nhng loi cy trng c, dn n tnh bn vng thp v li nhun km. Nhiu nng dn sn sng i Canh tc hp ng to ra nhiu c hi nhng cng nhiu thch cy trng v chy theo tn hiu thc. Ngi ngho kh tham gia cc hnh thc canh tc hp gi ngn hn nn d gp ri ro ng i hi qui m ln, trnh thm canh cao hoc cn nhiu lao ng qun l xi mn t, hn hn, su v dch bnh. Gi c khng thun li cng nh hng n an ninh lng thc v gi bn khi thu hoch thp v gi mua lng thc th cao. Ti cp h gia nh, au m l mt ri ro chnh vi sinh k. au m dn ti thiu lao ng v chi ph y t cao. y l mt nguyn nhn chnh khin cc h kh thot ngho hoc b ri vo ngho. Nm 2011, hn s h gia nh c hi b nh hng bi au m hoc tai nn, dn ti chi ph y t cao v mt thu nhp

6 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Chng vi bin ng gi
Lm pht tng cao l mt vn nng ca Vit Nam k t nm 2007 n nay. Theo TCTK, nm 2008, t l lm pht Vit nam l gn 23%, v nm 2011 l 18,58 %. Lm pht l mt thch thc ln i vi n nh kinh t v m cng nh i vi i sng ngi dn ti cc im quan trc Tng quan gia tng gi nng sn, vt t v lng thc-thc phm khc nhau tng a bn, ty thuc vo m, kh nng tn dng bin ng gi, hoc b nh hng. Ti nhng x c iu kin sn xut hng ha ln, gi bn bnh qun trong nm 2011 ca sn phm la v ng tng khong 25-30%, c ph tng khong 50%, trong khi gi cc vt t u vo chnh tng khong 25-30% so vi nm 2010. Ti mt s a bn khc, mc tng ca gi bn cc nng sn chnh li thp hn mc tng ca gi vt t, hnh thnh "gi cnh ko" gy bt li cho nng dn. Bn cnh tc ng ca lm pht, gi c bin ng mnh theo thi v do b nh hng ln ca thin tai, dch bnh v th trng th gii. Ti cc im quan trc, gi bn la, ng, c ph vo cui v thu hoch thng cao hn t nht 20-30% so vi gi u v hoc chnh v thu hoch. i l gim lng cho vay vt t khi gi bin ng. Hp tc x v t chc nng dn lm dch v vt t nng nghip c th gip nng dn chng vi gi bin ng, nhng hnh thc h tr ny cn t v nh l. Ch c 2 trn 10 im quan trc c HTX hoc hi on th hot ng tng i hiu qu trong vic bn phn bn cho cc hi vin. C s khc nhau r rt v tc ng ca bin ng gi n hiu qu sn xut ca cc loi cy trng, vt nui chnh ti cc im quan trc. V d nh h trng la hng ha thm canh nm 2011 tng thu nhp khong 30% so vi v ma nm 2010, tng t vi h trng c ph thu nhp tng 20%. Tuy nhin, thu nhp ca h trng ng gim 10-15% so vi nm 2010. Thu nhp chnh v ca h trng sn quy m sn xut hng ha tng nhng li gim mnh v tip theo, Nu qui ra sc mua tng trong khi thu nhp ca h chn nui ln khng n nh trong nm ng, phc li ca a s 2011. nng dn gim i Ngi ngho rt nhy cm vi gi vt t tng, v c hng li t khi gi bn nng sn tng. Ngi ngho cng gim mnh vic s dng phn bn v vt t mua ngoi khi gi tng cao, dn n nng sut cy trng thp. Khi tn hiu th trng khng r rng, nng dn thng khng c kh nng phn ng mt cch c chin lc v khng tn dng c gi cao so vi cc h kh gi hn. Thng tin th trng v kin thc c th gip cho nng dn c quyt nh u t v sn xut tt hn. Phng n sinh k ng ph ca nng dn ch yu l tng v ngn ngy, s dng t phn bn v nhiu ging a phng hn, hoc chuyn sang m hnh u t chn nui t vn. Tng gi cng ng thi c mt vi tc ng tt. gim chi ph, nhiu ngi i cng v c phng n chia s chi ph, v d nh chi ph vn chuyn hng n ch. Ti mt s ni, nhiu ngi tm cch tng cht lng sn phm, hoc chuyn v dng ging a phng vi gi bn c on l s cao hn v t s dng u vo thng mi. Phng n ph bin ca ngi ngho l tit kim chi tiu, c bit l mua tht c v chuyn sang thc phm r hn, nh trng, u hay c kh, hoc n t nh bt; gim tiu th in. Cc loi chi ph x hi cho l m trong nm cng c ngi ngho ct gim ti a. Ti cc x vng ni dn tc thiu s, khi gi lng thc tng, ngi ngho thng da vo thin nhin, nh i hi rau, mng hoc nht ci, cu c ci thin ba n v c thm thu nhp. Tuy nhin, iu ny lm tng p lc ln thnh vin gia nh, c bit l ph n v tr em. Ti cc a bn kho st vng min ni, ngi ngho c Nh nc cp go cu i vo thi im gip ht, hoc cp tin khi gi c tng theo Quyt nh 471/Q-TTg, c ngi dn hoan nghnh. y l nhng h tr kp thi, gip ngi ngho gim bt kh khn. Tuy nhin khng c chnh sch h tr t xut ring cho nhm bo tr x hi (theo Ngh nh 67 v Ngh nh 13) v mc v nhm ngi c nhn h tr, nn nhiu ngi b nh hng tiu cc v gi tng khng nhn c h tr. Khi iu chnh tng gi in vo thng 3/2011, h ngho, h c thu nhp thp c h tr v gi in u i, v h ngho c h tr theo Quyt nh 268/Q-TTg, nhng i vi cc h dng chung cng t tng khng c hng chnh sch h tr v gi in u i, do vic xc nh mi h dng di 50 Kwh/thng khng thc hin c.

7 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Ting ni v la chn ca ph n
Cha c nhiu thay i c bn v vai tr gii trong 5 nm qua ti cc im quan trc Vai tr gii trong gia nh thng gn vi vn ha, nhng gi tr v khun mu, nh kin lu i ca mi nhm dn tc nn khng d thay i. Nam gii vn chim u th trong cc cng vic c coi l vic "nng", cn "k thut", cn "tnh ton" v cn "quan h x hi". Ph n vn l ngi chu trch nhim chnh vi cc cng vic c coi l vic nh, vic vt, vic "trong nh" tn thi gian v khng km phn vt v. Trong cc h ngho, ph n thng l ngi vt v nht trong vic lo toan cuc sng gia nh, dn n kh pht huy vai tr tch cc ca ph n trong cc hot ng sn xut v hot ng x hi. C mt s thay i nh ti cc im quan trc. Hin nay, nhiu nam gii tr ngi dn tc thiu s ch ng chia s vic ni tr, chm sc con ci vi ph n. u t ca cc cng trnh h tng c s nh h thng giao thong, in, nc gip gim gnh nng lao ng ca ph n. Ci thin ti sn gia nh nh bp ga, t lnh gip ph n c nhiu thi gian rnh ri hn. Ph n tham gia nhiu nht vo chui th trng cc cy ngn ngy, sn phm c gi tr thp, ngc li, nam gii vn l ngi tham gia chnh vo chui th trng cc cy di ngy, sn phm c gi tr cao nh tru, b, ln, c ph, tiu v tm s. cc a bn min ni dn tc thiu s xa xi, nm 2007 vic mua bn ch yu l cng vic ca nam gii, th ti Ph n dn tc thiu s tham gia vo hot nm 2011 nhiu ph n ch ng nm gi ti ng mua bn nhiu hn nm nm trc chnh trong gia nh v trc tip mua bn hng ha gi tr nh. Nhng nguyn nhn chnh l s ci thin v c s h tng v thng tin truyn thng; s xut hin ngy cng nhiu ca ch, hng qun, ngi bn hng rong ti a phng; v trnh hc vn ca nhm ph n dn tc thiu s tr c nng ln. Cc trng hp bo lc th xc c ghi nhn gim tt c cc im quan trc. C t trng hp bo lc gia nh phi a ln x gii quyt hn so vi cch y 5 nm, v quan nim ca cng ng v bo lc gia nh cng thay i. Nm 2007, ngi dn thng quan nim bo lc gia nh l vic ring ca cc gia nh t gia nh gii quyt, nhng gi khc. nhiu ni ph n ch ng n khai bo vi cc trng thn v hnh vi nh p ca chng hoc chia s trong cc bui sinh hot Hi Ngi dn ci m hn khi ni v bo Ph n ch em thng cm v gip . Nguyn nhn lc gia nh, v chm lo cho ngi b khin bo lc v th xc gim xung phi k n vai nh hng nhiu hn tr tuyn truyn v phng chng bo lc gia nh ca Hi Ph n. Chnh quyn quan tm hn trong vic bo v nn nhn ca bo lc gia nh. Tuy vy bo lc tinh thn kh nhn thy v x l hn. Ngi ph n thng nhn nhn, nn khi b bo lc tinh thn bi chng h khng l thng tin ra ngoi. T l ph n tham chnh cp x tng nh trong 5 nm qua. nh kin gii vn l mt Cn c vo ch tiu T l ph n tham gia vo HND x t 20%; nguyn nhn quan trng cp y t 15% trong Chin lc Quc gia v s tin b ca Ph khin t l ph n tham gia n giai on 2001- 2010, n nm 2010 a s x vng thp, cc c quan a phng thp vng ng ngi Kinh hoc trung tm huyn hon thnh. a s nhng x min ni dn tc thiu s cn li cha hon thnh cc ch tiu ny, do trnh hc vn thp, thiu kinh nghim lnh o, nhng l do chnh vn l do nh kin gii. Ti hu ht cc im quan trc, ngi dn vn ngh rng ph n tham gia hot ng x hi kh, v nam gii v tr lnh o th tt hn ph n Ban v s tin b ph n hot ng cha hiu qu trong 7 trn 10 x nghin cu, nh hng n vic gii thiu v o to cn b n. Ti nhiu im quan trc, vai tr v ting ni ca ph n l i biu HND hoc cp y cn hn ch. i biu ph n thng t ti v hiu bit ca mnh nn ngi pht biu.

8 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Tham gia, ting ni v quyn nng


Tng cng hiu qu ca cc n lc gim ngho ang t ra yu cu cp bch tng cng s tham gia v quyn nng tng ngi ngho, h ngho v cng ng lm ch qu trnh vn ln ph hp vi vn ha, bn sc ca mnh. Ti cc im quan trc c nhng ci thin v s tham gia trong 5 nm qua, tuy nhin vn cn nhiu thch thc. Ngi dn tip cn thng tin v cc chnh sch, chng trnh, d n tt hn trong 5 nm qua Knh thng tin a thch Knh Trc tip: hp thn, sinh hot on th (v d nh Hi Ph n) Nghe nhn: TV, radio v pht thanh Ti liu in: Bo, tp ch, t ri, pa n, p phch c im a thch nht: kp thi, c trao i hai chiu Cung cp thng tin mt chiu t ngi tip cn c, ti liu in khng hiu qu Thun li, kh khn + c gii thch bng ting a phng, - Ngi ngho t ni, v t nh ni dung + C knh TV ting dn tc, d hiu vi hnh nh nhng thng tin khng c th. - Pht thanh khng hp dn - Nhiu ngi ngho khng bit ch. + Thng tin in p, c th gi lu (treo, dn nh)

Ngi dn, c bit vng ni dn tc thiu s, thng khng t tm kim thng tin nu khng em li li ch cho h

Nhu cu thng tin ph thuc nhiu vo mc sng v s hiu bit ca ngi dn. Nhn chung, ngi dn ti nhng vng thp hoc c ng ngi Kinh sinh sng quan tm nhiu hn n thng tin v vic lm, khuyn nng, chnh sch h tr, php lut, cc khon ng gp v chi tiu ti chnh ti a phng... Trong khi , ngi dn ti nhng a bn min ni dn tc thiu s quan tm hn n cc chnh sch h tr trc tip nh xt h ngho, vay vn u i, h tr lm nh, cp ging.

Nhng thng tin chung nh k hoch pht trin KT-XH, phng n chuyn i c cu kinh t, qui hoch s dng t t c ngi dn quan tm. Tuy nhin, khi cc chng trnh, d n c thc hin theo phng php tham gia s thc y nhu cu thng tin ca ngi dn. o lng cm nhn ca ngi dn v s tham gia trong 5 nm qua cho kt qu an xen. Theo ngi dn, "nng lc ca cn b a phng cao hn v thng tin v chnh sch r rng, c th hn" l hai l do chnh dn n s tham gia tt hn. Tuy nhin, s tham gia ca ngi dn trong bc thit k, lp k hoch vn cha ci thin ng k trong chnh sch cng. Ngay c cn b x, thn thng t c c hi tham gia kin trong khu thit k, lp k hoch. Gim st u t ca cng ng hiu qu i vi cc cng trnh nh do x lm ch u t. Tuy nhin, i vi mt s cng trnh do cp trn lm ch u t, ngi dn khng phi ng gp tin hay cng lao ng, Ban gim st cng ng cha c nh thu to iu kin gim st theo ng chc nng ca mnh qua vic khng chia s thng tin. Ban gim st cha nng lc gim st cng l mt l do hn ch gim st cng ng.

Ti mt na s im quan trc, t l ngi cho rng tham gia tt hn trong 12 thng qua nm 2011 c cao hn nm 2007

Ring vi cc chnh sch, sng kin cng ng xy dng cng trnh nh ti thn, ngi dn vn th hin tt quyn lm ch thng qua s ch ng, tch cc tham gia trong ton b qu trnh thc hin d n. Trong 5 nm qua, ti cc im quan trc c nhiu sng kin cng ng hon ton do ngi dn ng gp v thc hin. Vn x hi v quan h cng ng c gi gn ti tt c cc im quan trc, cung cp h tr quan trng cho thnh vin cng ng trong trng hp thiu i, thin tai hay m au. Ngi dn c th vay mn lng thc t h hng, hng xm hoc qu lng. Ti nhiu ni, c truyn thng i cng vn c lu gi v c coi l mt phng n i ph. Nhiu dng h ng vai tr tt trong vic khuyn khch hc tp, gi gn trt t an ninh x hi v gip h hng khi cn. C nhiu loi nhm hot ng,

9 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

gip cho thnh vin tham gia hc tp v chia s kinh nghim, tng cng tip xc x hi v vn x hi cho h. Ti nhiu ni, ngi dn gp cng, nguyn vt liu v tin xy cc c s h tng cng cng nh c ch cho cng ng, nh ng lng hoc tr s thn. Tuy nhin, ti mt vi ni, vn x hi km i do yu t th trng. Ti cc x vng thp, truyn thng i cng mai mt dn v cc nh kh gi c t thng thu nhn cng hoc my mc. Ti nhng ni c nhiu ngi i lm xa nh, hot ng ca cc nhm a phng l mt th thch. Tham gia ci hi m gi phi c tin mng, to ra gnh nng v chi ph x hi cho ngi ngho. Cc thit ch cng ng c th ng vai tr tch cc trong vic thc y s tham gia ca ngi dn vo cc chng trnh, d n, nhng mc hot ng c khc nhau. rng thn c vai tr quan trng nht trong vic thc y s tham gia ca ngi dn trong thn, tuy nhin ph cp thp v c nhiu chi ph khc nn nhiu ngi khng mun lm trng thn. Cc trng thn rt t c tham gia cc lp o to bi bn trong 5 nm qua, nn hiu bit v chnh sch cn hn ch. Gi lng k c gi lng truyn thng hay mi c bu u ng vai tr quan trng trong vic tp hp ngi dn. H h tr BQL thn trong vic tuyn truyn, vn ng ngi dn thc hin cc chnh sch, ch trng ca a phng, xy dng np sng vn ha, gii quyt cc xch mch trong thn bn. Cc t nhm nng dn (nh Nhm bo v rng cng ng, Ban xy dng, Ban qun l ngun nc, Ban pht trin cng ng, T lin gia, v.v.) hot ng tt trong nhng nm qua v h c thnh lp t s quan tm ca ngi dn. Cc nhm ny thc hin nhiu chc nng cng ng v hot ng t nguyn vi s thng nht ca thnh vin. H c th khuyn khch s tham gia v trao quyn ca ngi dn trong vic thc hin chnh sch, chng trnh, d n cho ph hp vi tp qun, thc tin v iu kin kinh t x hi a phng,

An sinh x hi
Khi i ngho tp trung cao hn, cc bin php an sinh x hi l cn thit. Thng c 3 loi h tr xem hnh minh ha. Khi Vit Nam tr thnh nc c thu nhp trung bnh thp, thit k v thc thi hiu qu h thng an sinh x hi (ASXH) l cc k quan trng. C ch xc nh i tng trong cc chnh sch ASXH ca Vit Nam khng y v cn hn ch, khng xc nh c cc nhm ngho khc nhau, v s dng cc tiu ch v nh ngha trng lp. Mi chnh sch c c ch xc nh i tng khc nhau, thng khng thng nht.

Vng an sinh x hi

Cc chnh sch, th ch nng cao nng lc, Gim tnh trng d tn thng, (dy ngh, nh hng ngh nghip, khuyn nng, h tr gim ngho )

Cc bin php phng nga thng qua c ch Bo him (Bo him x hi, bo him y t, v cc bin php khc)

Danh sch h ngho, Cc bin php bo v thng mt tiu ch xc nh qua Tr gip x hi ngi c hng li t an sinh x hi v cc chnh sch h tr khc thng c hn ch ti cc im quan trc. H gia nh mun mnh vn nm trong danh sch c nhn h tr, lm gim c hi cc h khc c a vo danh sch.

10 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Chuyn t nhm ngho sang cn ngho ng ngha vi vic mt ngay mt lot cc h tr chnh sch nh bo him y t min ph, vn u i, cp ging, h tr xa nh tm, h tr ti chnh cho hc ph, tr gi in, vv. iu ny lm iu tra ngho hng nm kh khn, v nhiu ngi khng cng b thng tin thu nhp, b st v lt i tng h tr, v to nh hng khng tt vi cng ng v tm l th ng ch i. Nhng l do khc dn ti thng tin ngho khng chnh xc nh cc cn b v ngi dn ch ra l: chun ngho hin khng c iu chnh ph hp vi chi ph ti thiu b nh hng bi lm pht, gi thay i, thiu o to v ngho cho cn b, v p lc ch tiu ngho nh sn. H tr x hi (theo Ngh nh 67) nhn chung ti ng i tng ti cc im quan trc v gip cc gia nh kh khn ny gii quyt mt phn chi ph cuc sng. Gn y mc h tr thp nht c iu chnh t 120.000 ng ln 180.000 ng/thng, tuy nhin mc ny vn qu thp so vi chi ph sinh hot t hin nay.

Cc nhm ngho
H tr cn phi ph hp vi nhu cu ca cc h gia nh c chung c im Nhm ngho kinh nin: Bao gm ngi thiu sc lao ng, do m au, tn tt, gi yu, c n, ng con nh... Ngi ngho kinh nin thng thiu t hoc t cht lng thp, trnh vn ha thp, khng bit ting Kinh, ch yu i lm thu. Kh nng chng ri ro ca h ngho kinh nin rt km. Nhm ny c th ngho trong bn nm lin tip hoc nhiu hn, v khng c kh nng thot ngho, v c th ko di qua nhiu th h. Nhm ny thng thiu lng thc, phi da vo lng thc do h hng hoc hng xm cho. Cc chnh sch an sinh x hi cng c h tr mt phn cc h gia inh ngho kinh nin. Tuy nhin, p ng nhu cu ca tng nhm h gia nh s gip m bo mc sng ti thiu. Tnh bnh qun c 23% h kho st thuc din ngho "kinh nin". Nhm ngho tm thi: chim a s trong tng s h ngho. Nhm ngho tm thi l c lao ng nhng thiu nng lc v c hi nh thiu vn, thiu kin thc k thut, thiu tip cn th trng. Chnh sch hiu qu nn hng vo vic nng cao nng lc, to c hi v gim h tr trc tip cho nhm ngho tm thi. Nhm ngho d b tn thng: thng sng vng thng xuyn b thin tai. Chnh sch nn tp trung vo gim ri ro thin tai, c bit do bin i kh hu. H gia nh d b tn thng cn do gp m au, dch bnh, su bnh, v tai nn. Cc nhm khc c c im x hi ring nh thng sng bit lp, nghin ht. Chnh sch h tr nn tp trung vo gim ri ro c th v h tr sinh k. Nhm cn ngho: l nhm mi thot ngho v thng iu kin sng ca h khng kh hn nhm ngho bao nhiu. Cc h gia nh cn ngho cng khng c tit kim. Thng h cn c h thng chnh sch h tr nh nhm ngho tm thi.

S h gia nh ngho ti cc im quan trc nhn c h tr theo Ngh nh 67 cn thp. Thm na, Ngh nh 67 tp trung vo mt s nhm c bit (ngi gi, khuyt tt, m ci, ngi n thn c con nh, v.v.) ch khng phi nhm ngi d b tn thng. C mi gia nh ngho th ch c mt h nhn c h tr x hi t Ngh nh 67 Nhn chung s ci m v minh bch trong vic thc hin chnh sch h tr x hi cn hn ch v ngi dn cha bit nhiu v chi tit cc chnh sch . Mu giy t p dng cn kh cho ngi dn tc thiu s v trnh hc vn thp, v thiu giy t km theo nh giy khai sinh hoc chng nhn tn tt.

11 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Tip cn dch v khuyn nng


Tip cn dch v khuyn nng, lm, ng nghip c th gip gim ngho nng thn Mt t l ng k h gia nh tip cn cc dch v khuyn nng c bn, tuy nhin t l h tip cn cc dch v chuyn su cn thp. Khong mt na h gia nh c phng vn cho bit tip cn vi t nht mt dch v khuyn nng trong 12 thng qua, t l ny tng ng so vi nm 2007 Trong , dch v ph bin nht l tp hun l 77%, theo di v x l su bnh/dch bnh, tim phng th y- 41% v cp hoc tr gi cy con ging/phn bn l 40%. Tuy nhin, t l h tham gia thc hin "m hnh trnh din, th nghim" hoc tham gia "sinh hot CLB khuyn nng, t nhm cng ng c h tr v khuyn nng" cn thp, tng ng l 11% v 16%. T l ph n tham gia khuyn nng tng ln trong vng 5 nm qua. Tuy nhin, t l nam gii nhn chung tham gia hot ng o to nhiu hn n vi t l tng ng l 63% v 27%. L do l ti vng dn tc thiu s vn cn S lng ph n tham gia vo quan nim nam gii l ngi "nm khoa hc k thut tt hn" cc hot ng khuyn nng vn v "giao tip x hi tt hn", nn c li hn khi tham gia cc thp hn nhiu so vi nam gii hot ng khuyn nng. Tp hun khuyn nng c nhiu ci tin (v ni dung v phng php), nhng hiu qu cn cha cao. Ti cc im quan trc, t l ngi tham gia hiu, nh ni dung tp hun v p dng vo thc tin gim dn qua cc bc, ngi tham gia t nhm khng ngho cm thy c ch t tp hun nhiu hn nhm ngho. Ti a bn min ni dn tc thiu s a phn tp hun vn dng ting Kinh, lm gim tip cn, c bit l i vi ph n.

Phn hi ca ngi dn v kh nng hiu, nh v p dng kin thc khi tham gia tp hun khuyn nng, 2011 (%)
X "Hiu ht" hoc "Hiu "Nh ht" hoc "Nh a s" a s"
Khng ngho Ngho Khng ngho Ngho

"p dng ht" hoc "p dng a s"


Khng ngho Ngho

Trung bnh

77

48

69

41

60

41

M hnh trnh din l mt cng c quan trng trong khuyn nng, v l c hi cho nng dn t hc hi p dng KHKT v tng thu nhp. Tuy nhin, m hnh trnh din cn ph hp hn vi iu kin v tp qun canh tc ca ngi ngho dn tc thiu s. Ni mm trn sch mt ngy khng bit g u. IPM th em cuc i lm, ti bn, bt su nn nh lu lm... y l ln u tin c hc v lm trc tip th ny, k m c thm lp dy nui ngan nui ln nh vy na th thch. Ch L.T.H, ph n ngho ngi Thi, mi hc ht lp 2 i ng khuyn nng vin c s ang c kin ton trong nhng nm qua. Phn ln khuyn nng vin l ngi dn tc thiu s, ch yu l nam di 30 v ti thiu hc xong trung hc c s. Nng lc ca khuyn nng vin c s cn hn ch v cn thiu nhng kha o to di hn, chuyn su cho khuyn nng vin c s, do kh nng t vn, h tr trc tip cho b con cn yu. Tuy nhin, thi lm vic ca khuyn nng vin c nh gi cao. Nm 2007, ch c 5/10 x kho st c khuyn nng vin x; n nm 2011 ch c mt x khng c khuyn nng vin x.

Gi ph bin nht ci thin dch v khuyn nng, theo iu tra, l tng cng nng lc v trnh ca khuyn nng vin, dch v khuyn nng phi c cung cp kp thi cho ngi c nhu cu v tng h tr cho ngi ngho tham gia vo dch v khuyn nng.

12 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Ci thin tip cn dch v gio dc


Gio dc tr em nhm nng cao cht lng ngun nhn lc c ngha quyt nh i vi gim ngho bn vng trong tng lai Hc sinh n trng ngy cng thun li hn do ng s v c s vt cht trng hc trong nm nm qua c ci thin. Ti trung tm cc x kho st u c trng Mm non, Tiu hc (cp 1) v THCS (cp 2) c xy dng kin c, mt s trng t chun quc gia. im trng l bc Mm non v Tiu hc bao ph hu ht cc thn vng su vng xa, do gim thi gian n trng ca tr. i vi a s hc sinh tiu hc thng mt t 15-30 pht n trng, trong khi i vi trung hc ph thng thng mt khong 30-60 pht. Tuy nhin vi cc x min ni xa xi, khong cch n trng trung hc ph thng ph bin l t 15-30 km, hc sinh nu i b phi mt c bui, nu i bng xe my phi mt t 1-2 gi. Khong cch n trng qu xa l mt trong nhng nguyn nhn quan trng khin t l hc sinh trung hc ph thng cn thp nhng x min ni xa xi. bc Mm non, tr hc bn tr chim t l cao ti cc im quan trc, u t 90-95% Hc bn tr kh ph bin cc x min ni. Nh nc c chnh sch h tr cho hc sinh bn tr cc a phng ny; cc tnh nh H Giang cn c thm cc chnh sch h tr khc cho hc sinh. Hc bn tr gip gim s hc sinh b hc, v tng t l chuyn cn ln hn 95%

T l tr khng i hc khc bit ti cc im quan trc v cc tui khc nhau. T l tr tiu hc khng i hc gim mt na trong 5 nm qua; ti mt na im quan trc khng c tr b hc. la tui ny, t l tr em gi khng i hc ngang bng hoc thm ch thp hn so vi tr em trai. T l tr khng i hc t tui THCS tr ln cn mc cao, thm ch cao hn so vi 5 nm trc. Tr ngh hc nhiu nht khi chuyn cp, t cp Tiu hc ln THCS, v nht l t cp THCS ln THPT. S hc sinh THPT b hc tng 4% trong vng 5 nm qua vi t l ng ngi l 59%. S liu ti cc x c iu tra cho thy t l nhp hc tr em trai v gi bng nhau. Tuy nhin, ti mt s a bn dn tc thiu s, vn cn tnh trng tr em trai c b m u tin cho i hc hn tr em gi, c bit t bc THCS tr ln, do con gi c th lm nhiu vic nh hn con trai.

T l tr khng i hc, 2007 - 2011 (%)


X Trung bnh 6-10 tui 2007 12 2011 5 11-14 tui 2007 2011 13 15 2007 54 15-20 tui 2011 59

L do chnh khin tr khng i hc vn l gia nh khng tin, khng thch i hc, hc km v nh gip b m. Phn hi ca cha m hc sinh v dch v gio dc ti cc im quan trc cho thy t l hi lng tng ln. Hn 2/3 s cha m phn hi tt hoc tng i tt cho phng php ging dy v chuyn mn ca gio vin, mc d phn ln cha m t c hiu bit v hai mt ny. 9 trong 10 ph huynh hi lng vi thi ng x ca gio vin vi con ci mnh

Phng php ging dy c tin b, nhng cn chm i mi vng min ni. Ti cc x vng thp, cc thy c gio p dng tng bc phng php "hc tp tch cc" v "ly hc sinh lm trung tm", tuy nhin, ti a s x min ni dn tc thiu s, cc phng php ging dy c bn vn theo cch truyn thng. Tnh trng lun chuyn gio vin thng xuyn ti cc a bn min ni DTTS nh hng khng nh n cht lng dy v hc. Hu ht gio vin c qu hoc nh vng thp u mun chuyn v gn nh, gn qu sau 3-5 nm cng tc.

13 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Kt qu gio dc tt hn, nhng vn cn thch thc v cht lng gio dc. Ro cn ngn ng vn cn l kh khn khu vc dn tc thiu s.

Hc sinh tiu hc dn tc thiu s vn cn kh khn khi giao tip v hc bng ting Vit

9% cha m hc sinh tiu hc cho rng giao tip v hc bng ting Vit kh trong khi c 5 ph huynh th 2 cha m cho rng hi kh. "Dy song ng" v s dng "nhn vin h tr gio vin" l hai phng php c th gip khc phc ro cn v ngn ng cho hc sinh tiu hc DTTS. Tuy nhin "dy song ng" ti cc vng min ni DTTS hin gp nhiu kh khn trong trin khai do thiu kinh ph, thiu gio vin, thiu ti liu... Ring chng trnh "nhn vin h tr gio vin" cc thn bn xa xi c cng ng v nh trng nh gi rt cao, nhng dng li t nm 2010 sau khi d n do Ngn hng th gii ti tr kt thc. Mi quan h gia gia nh v nh trng ngy cng c ci thin, nh s nhit tnh ca gio vin, cn b c s v nhn thc ca ph huynh v gio dc tr em tng ln. Cc thy c gio cho bit, t l tham gia cc bui hp ph huynh hu ht u t 70-90% ti cc im quan trc. Tuy nhin, mc lin h thng xuyn gia gia nh v nh trng thng ch cao ti nhng x thun li, ng ngi Kinh hn l nhng x min ni dn tc thiu s. C 5 gia nh min ni th 4 gia nh c nhn h tr gio dc ca chnh ph Ph huynh vng min ni nh gi cao nhng h tr ca Nh nc cho con em i hc, bao gm min hc ph, c cp sch v, dng hc tp, c cp tin cho con em i hc

Cc khon ph thu cao l vn kh bc xc ca ph huynh hc sinh nhng x vng thp. T 12-45% ph huynh khng hi lng vi cc khon ng gp, nhng hu ht cc bc ph huynh u lo rng nu khng ng th lo ngi con khng c thy c gio quan tm bng cc bn khc.

Chi ph cao lm ph huynh lo lng

Hc thm ngoi nh trng kh ph bin ti nhng x c iu kin kinh t thun li. Ti cc x vng thp gn trung tm huyn hoc thnh ph c khong mt na gia nh cho con i hc thm t 2-3 bui/tun vi chi ph t 20.000-30.000 ng/bui. Nhng l do chnh c a ra l gia nh cm thy cn thit v lo ngi con khng kin thc, hoc lo ngi nu khng cho con i hc thm th khng c thy c quan tm. Chi ph cho con n hc t bc THCS tr ln ang l gnh nng ln vi ngi ngho, c vng thp ng ngi Kinh v vng min ni dn tc thiu s. Ti nhng a bn gip ranh vi th, mc ng gp cao 1-2 triu ng/nm hc THCS, cha k chi ph hc thm, l kh khn ca h ngho. Cn ti nhng x min ni, chi ph n hc 1 thng huyn ln n 1 triu ng. Chnh v vy, tr em i hc THPT cc vng min ni dn tc thiu s vn thng l con ca nhng gia nh c iu kin kinh t kh gi trong thn. Mi sinh vin i hc ti Vinh chi ph bnh qun khong 12-16 triu ng/nm, hc ti H Ni hoc TP HCM khong 20-25 triu ng/nm. Nhng h gia nh c con i hc Trung cp, Cao ng, i hc thng c thn xp vo danh sch h ngho c vay cc ngun vn u i. Phn ln gia nh cho con i hc cao ng/i hc phi i vay

14 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Hng n Gim Ngho Bn vng cc Vng Nng thn Vit Nam


xut tho lun da trn kt qu ca D n Theo di ngho nng thn 2007 2011
Thnh tu chnh trong cc bin php gim ngho nng thn hin nay Vit Nam tip tc thnh cng trong gim ngho v t l ngho nhn chung tip tc gim H thng an sinh x hi ang hng ti ngi d b tn thng v cung cp h tr quan trng thot ngho Dch v khuyn nng m rng v tip cn nhiu nng dn nhiu x hn Thanh nin i lao ng ti cc khu th to ra nhiu c hi vic lm, hc tp v tin gi v cho cc h gia nh nng thn Hc sinh c th tip cn nhiu c hi hc tp hn v c th nghim gio dc bng ting m cho dn tc thiu s

Thch thc cho giai on gim ngho ti Nhiu ngi cn ngho kinh nin v nhiu ngi khc c kh nng ti ngho Cc chng trnh an sinh x hi bao ph cha , mc h tr thp so vi chi ph cuc sng v nhiu khi cha ng i tng Dch v khuyn nng khng phi lc no cng p ng nhu cu ca nng dn v ni dung v ph hp vi bi cnh Ngi di c ra th gp phi kh khn khi tip cn dch v c bn v ri ro do vic lm khng n nh Chi ph tr thm v chi ph khng chnh thc cho gio dc vi cc h gia inh ang tng v lm cn tr tip cn gio dc, lm cho vic cung cp dch v gio dc m rng gp ri ro.

Mc d c nhiu tin b, gim ngho vn l mt u tin cp thit. S ngi ngho nng thn gim mc d gim nhng khng ng u. Ngho kinh nin cn li ang tp trung hn, c bit l ti cc dn tc thiu s. Trong khi c nc c tin b th nhiu ngi vn thiu lng thc ti 4-5 thng/nm. Nhng ngi sng mc cn ngho c kh nng ti ngho do lm pht cao, khng hong kinh t ton cu, thin tai v dch bnh. nhn din v x l nhng hnh thc ngho v bt bnh ng ang ni ln, cn hiu rng hn v ngho. Ngho c tnh cht a chiu v nguyn nhn ngho thng a dng v phc tp. Cc nhm ngho kinh nin, ngho d b tn thng, ngho tm thi v cn ngho cn c cc phng php tip cn khc nhau, cc chnh sch v u t cng cn tp trung c hiu qu hn. Khng c c hi tip cn vic lm to thu nhp v thiu ting ni c la chn tt hn v yu cu quyn li, l nhng yu t ng gp quan trng vo tnh trng ngho. Thm vo , cn hiu v nh gi tt hn nhu cu v mong mun ca cc cng ng, cc nhm dn tc thiu s khc nhau. H gia nh cn c nhiu la chn thot ngho. Thm cc c hi sinh k v a dng ha cy trng, tip cn dch v khuyn nng, gio dc cht lng v gi c hp l, di chuyn lao ng v di c l nhng con ng quan trng thot ngho ng thi khuyn khch ci cch kinh t v hin i ha Vit Nam. C gia nh, x hi v chnh ph u cn a ra s la chn mi da trn hiu bit, ting ni ca ngi dn cn c lng nghe cc nh lp chnh sch thit k ra cc chin lc tng trng mang tnh bn vng, bnh ng v cht lng. Nhng ngi di c v sinh k thng b phn bit i x khi tip cn dch v c bn v vy cn loi b tr ngi xc tin vic gim ngho c nng thn v th. Nng dn nh v kinh t nng thn vn l thnh phn quan trng trong qu trnh pht trin ca Vit Nam, mc d vic tch t v chuyn i mc ch t ai sang lnh vc kinh t khc cng l mt phn ca qu trnh hin i ha nng nghip. Nng dn Vit Nam chng t kh nng t bo v cuc sng ca h trong giai on ny ca qu trnh pht trin ca t nc, v qun l t ng vai tr quan trng trong vic quyt nh tng lai ca nng dn.

15 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011

Gi cho cc bin php gim ngho sp ti 1. Cn thit k nhng chnh sch h tr mnh m hn v ph hp hn vi nhm ngho kinh nin bng cch thay i ct li phng php tip cn, chin lc v thc hin cc chnh sch h tr x hi. Nhng ci tin mi, nh cp tin mt trc tip cn c th nghim, c bit l i vi cc h cha n v cng ng dn tc thiu s. 2. Cc chnh sch an sinh x hi cn m rng din hng li n cc nhm ngho khc nhau. nh mc tr gip x hi cn tng ln ph hp vi chi ph sinh hot tng, v c c ch ra khi chnh sch tip tc h tr h khi thot ngho. 3. Dch v khuyn nng cn i mi, c bit l vng min ni dn tc thiu s. Phng php o to cn c s tham gia hn v them thc hnh ti ng rung, cn nhn thc s khc bit nhu cu gia nam v n, cn nhn mnh vo cc d n hng ti ci thin v thay i m hnh sinh k ca ngi ngho, c bit quan tm n m hnh u t chi ph thp, ph hp vi iu kin v chin lc thot ngho ca ngi ngho dn tc thiu s. 4. Chnh sch ca Chnh ph cn khuyn khch v h tr ngi dn di c hn l hn ch. c bit l Chnh ph nn tp trung vo cung cp thng tin vic lm, dch v t vn php l min ph cho ngi di c, v h tr pht trin mng li x hi da vo cng ng cho ngi di c c ni n ln ni i. Cn m bo tip cn dch v c bn cho ngi di c. Cn n lc c bit h tr ngi dn tc thiu s vt qua ro cn ngn ng. Chnh sch di c tt c th gii quyt vn ngho th. 5. Trong lnh vc gio dc, cn xem xt li cc h tr x hi i vi chi ph gio dc, ng thi gii quyt vn tham nhng. Cc chng trnh o to bng ting m cho cc cng ng dn tc thiu s cn c m rng.

Oxfam l mt lin minh quc t gm 17 t chc cng phi hp hot ng ti 92 quc gia, hng ti s thay i ton cu nhm xy dng mt tng lai khng c bt cng do i ngho. Ti Vit Nam, Oxfam l mt trong cc t chc phi chnh ph quc t hng u hot ng trong lnh vc pht trin nng thn, phng nga, ng ph, gim thiu ri ro vi him ha v thm ha, cu tr nhn o, pht trin x hi dn s, dn tc thiu s v nng cao v th ca ph n. www.oxfam.org ActionAid l mt t chc quc t chng i ngho lm vic ti hn 40 quc gia, st cnh cng ngi ngho chm dt i ngho v bt cng. ActionAid Quc t ti Vit Nam (AAV) l mt b phn ca ActionAid Quc t (AAI) v chun b tr thnh thnh vin y ca Lin on ton cu ny. AAV hot ng ti Vit nam c 20 nm vi cc chng trnh pht trin di hn ti cc vng ni Ty Bc, khu vc Ty Nguyn, v ng bng sng Cu Long. p dng phng php tip cn da trn quyn con ngi, AAV thc hin cc cam kt ca mnh thng qua 5 u tin v chng trnh: (1) Thc y cc gii php sinh k thay th v nng nghip bn vng; (2) Nng cao trch nhim gii trnh v tnh on kt nhn dn nhm thay i x hi, tng cng lnh o tr v tn nhim x hi dn s; (3) Thc y bnh ng trong tip cn gio dc cht lng cho tr em; (4) ng ph vi tc ng ca thin tai v bin i kh hu bng cc phng php ly con ngi lm trung tm; v (5) Xy dng cc gii php x hi v chnh tr cho ph n v tr em gi. www.actionaid.org/vietnam

16 | Tm tt kt qu D n Theo di Ngho Nng thn giai on 2007-2011