You are on page 1of 509

-----=--

----

---

--

----

A. BeJti ULICE I TRGOVI SARAJEVA

Izdava

MUZEJ GRADA SARAJEVA Redakcioni odbor DR AWJZ BENAC, RISTO BESAROVIC, AHMET GREBO, LJUBICA MLADENOVIC
Glavni i odgovorni urednik

AHMET GREBO Likovna oprema JURAJ NEIDHARDT


Shika na ovitku

ALIFAKOVAC, ULJE SPIRE BOCARICA, VLASNISTVO HOTELA '" EVROPA .. U SARAJEVU Fotosi ALIJA BEJTIC Prijevod r ezimea BRANKA BOK ONJIC Stampa IKP SVJETLOST", SARAJEVO, SALOMA ALBAHARIJ A 3 Meter NOVO POLJAKOVIC

Za tampanju SULEJMAN FEJZAGIC, graf. in.

MUZEJ GRADA S ARA J E V A

ALIJA BEJTIC

ULICE I TRGOVI SARAJEVA


TOPOGRAFIJA, GENEZA ITOPONIMIJA

SARAJEVO 1973

Prcminuloj majki Begiji koja me naputila da zavolim knjigu i II ljudima da gledam ljude

uv o D

1. Okvir rada

Grad Sarajevo, sredin je i najvee naseljeno mj esto S ocijalistike Republike Bosne i Hercegovine, u godin ama poslije oslo boenja, koje su se iznizale II etvrti nu vJjeka, razvijao se i narastao i ekstenzivno li. .intenzivno II mnogostrukom pogledu, pa tako i 'U s amom teritorij alnom, topografskom vidu. Naselje se irUo i jo uvijek razvija na obadima starih, zateenih dijelova g rada, zatim na Grbavici, Ceng:i Vili, u H rasnu, nekadanj em Svrakinom Selu i K oevu pa, posebno, na llidm, u Hrasnic'i i u Vogoi. pri em u su u ta t ri posljedn ja mjesta nikla potpuno nOva, moderna nasel ja. Tako rasprostran jeno Sar3ljevo je ter itonij na kojem postoje etir i dru tveno-politike zajednice optina : Centa r-Saraje'X) Novo Sa raj evo

Ilida
Vogoa.

od onog to bi mogli oznaavati jzgradenim i urbaniziranim prostorom. Meu ti m, ta ista cjelokupna pod ruj a ove etiri op.tiJlle ve jedanaest -godina (od 1959) imaju drutveno-pravno obil jeje na"selja gradskog karaktera i stat us ;edinstve~ nog podruja. grada Sar ajeva. To je o.dreeno r posebnom odlukom Izvrnog vijea SR BiH i statumma sve etiri navedene optine. A sve ije t o r ezultat ve postignute urbanizacije onoga to se nalazi II sredinjtim dijelovdma tih o~tin a, a u isto vrijeme i s'V jesna tenja da se i 'Ostali, I peri1erni dijel'O w tih istih op.tina, 'k o ji danas imaju ruralni karakter, ,pripreme za izgradn ju, za urbanizaciju i za stvaranje jed.~nstvenog g r.adskog ()nganizma .i<rih razmjera sa svim prateim ,povrinama i kara k teri sti nim urbanisti kim pripadnostima . Na ukupnoj teritorij i navedenih optina, odnosno na j edinstvenom podruju grada Sarajeva p ostoje li: dnuge, ,ue teritolli.jalne jedinice mjesne zajednice koje, uzevi ih >tl cjelini, u ukupnom broju , pokrivaju :i ur baniZlirane li neurbanizirane terene. Kao i svuda , tako i u gradu Sarajevu mjesne zajednice formirane su od jo m anjih tenitorJjalnih jedinica, u kojim graani stanuju i provode ivot. Postojee drutvene norme, a to su u ovome sluaju statuti e tiri navedene optine, te ma nje eddrrice dijele, zanimljivo je, u dvije kateg<lrije ti p:xl dva razliita imena: u lice i naseljena
7

Podruja

tih optina su li ira, odnosno

vea

mjesta, pli emu se pod ulicom shvaa naselj ena Hi !izgraena saobraaj nica neposredno u sastavu ueg gradskog podruja, a naseZjeno mjesto predstavlja odvojeno, u stvari , seosko naselj e na ir em p od ru ju optil1a, odnosno grada. Na izloeni nain, l'egistrirajui ulice i naseljena mjesta kao dijelove telitortij alno - topografske organ<izac:ije grada, doli smo do osnovnih jedinica, koje kao mikro-elementi predstavljaju u gradskom organizmu ono to su u r.ibljem kosturu siuna rebra oko kime. To su elij e gradskog korpusa, koje imaju i svoj mali svijet, a koje, udruene u cjelinu , dolaze do potvrivanja samog svoga bitfisanja i daju ono osnovno, po e mu se grad zove gladom. Eto, tako se grad Sara;jevo razvija, iri, formira i organizira. U odnosu na predratni opseg li. populacionu veliinu danas, poslije e tvrt vijeka , zadobio je podjednako li u 1ir.ini podtluja li u broju stan ovnitva etvero struku veliinu . A upravo taj broj ni razvoj, koji jednoga dana i ovdje moe da dQvede do prave ek5ploz!je stanovnitv:a, nosi sa sobom i raa ni2 ra2lii tih, estJo i slO'i:enih problema koje va ljoa I'Ij earva1li. i r ijei,ti k ao integ.r alni dio mll.'Ogoljudsk'og naselja. Meu ta kvim zadacima je i jedan posebne vrste, prisutan sv,ak,ad i na svakom mjestu, a to je pobreba odredivanj.a oznaavanj a [lIa:zirva upraV() {)nih najma:njih, 'a najbrojnhjih teritorijalnih jedinica, kao d jelatnost lrojoj je prvenstvena swha ,d a omogu i detaljnije odredite -objekata i prebivalite graana lU skupnom ljudslrom naselj u. Djelabnost >odredivanja nazdva ulica ivi u svima civilizovanim gradskim naseljima svijeta i odvija se negdje po nepisanim, a negdje i ;po pisanim zalronim a. U naem, s8ll'ajevskom sl u8lju, te lOa itavu j ugoslavens kom tlu jo pvvih godina poslije oslo.boenja propisana je djelatnost kao o baveza i 'r~isana zasebnim zakonskim aktima, a pri tome ,briga oklo odr eivanja naziva stavljena u nadlenost i obavezu .optina. Ve ta injenica sama po sebi govori 'Cia se ovdje r adi o vanoj d r utvenoj slubi koja na svoj n ain omogu ava n ormalan drutveni razvoj i ivot II gradskim naseobinama. U ovome zadatku briga optlinskih sklUptina sastoji se u tome da gradskim saohraaj ni c ama odreduje imena i da na adekvatan n ain ulice li objekte u ulicama obilje:l:avaju odreenim znakovima . Ovdj e, u Sarajevu, gradske optine izvrile su dosada velike akcije u tome poslu i donijele na d ese~ine odluka i rj eenja. Me u tim, na sadanjem stepenu razvoj a grada uvid jelo se da je br oj ulka i ajihovih naZiva relativno jako narasta o, da dosadanji r a d na odreivanju ili mijenjaju naziva nije bio sinhroniiiran u smislu gledanja Sarajeva kao jedinstvenog gr adskog organizma, da se mnogim nazivima zaborarvilo zn aenje i porijeklo t e da se uslijed toga posie za mijenjanjem upravo i takvih na2Jiva, to moe biti pogr eno i tetno. Osjetila se, ukratko, ootreba za izradom dokumentacije o nazivima ulica ci. trgova, koja e s1uiiu kao osnova za sve daljnje, odnosno budue akcije u mijenjanj u ili odreivanju naziva. 'Du potrebu utvr dilo je prije est godina Gr adsko vijee grada Sarajeva ,i poruilo izradu takve dokumentacije prepustivi taj posao meni. Neovisno od te prak tine potrebe postQji, odmah da .na vedem, i jedan drugi razlog za podacima ove vrste: u razgranatom drutvenom ivotu g rada postoji dovoljan, danas, moglo bi se rei, ak i jako razvijen kulturni interes gradana da znaj u porijeklo, odnosno znaenje n a~va ulica, u kojim provode ivot lj koje dh okruuju.

Tu potrebu grada li prazninu u zadovoljenju kulturnih ~n teresa graana pokuavam popuniti, eva, u ovome djelu. Ono je, prema tome, prvenstveno pra k tin e i upotrebne prirode pa je radi toga :i pisano u kraem obliku . Ako je obrada dananjih naziva ulica i tJlgava u grad u Sarajevu i bio prioritetan prvob'itni zadatak ovoga r ada, u t oku s tudija materije tematiku sam mor ao znatno proiriti. i pri tome obraditi oi neke druge komponente koje su od bitnog utjecaja za ire li t emeljitije upoznavanje ulica kao malih i :}...i.vih sociolokih bia, to, u stvari, one i jesu. Nae zanimanje za prouavanije ulica.i trgova grada Sar ajeva pobuuje, prije svega, interes za saznanjem o samom postanku i daljnjem r a zvoju. Prouavanje te vrste otkniva nam ne samo vrijeme postanka, nego i n ai n form iranja tih najmanjdh graevnih jedin ica u obliku ulica te.i ita vih naseobina, sastavljenih od spleta ul!ica i uliica. A ba u tome pogledu ulice grada Sarajeva predstavljaju bogat, odginala n i zanimlljiv maleni.jal. Time tematika, koja je predmet ?l:l.zmatranja, 'predsta vlja :unaajan dio h istorijskog uI1banizma i cjelokupne kulturne histor ije ovoga grada. P roua v a nje geneze, dalj njeg rasta i samih limena ulica podjednako zanima jo etnologiju i etnogra.f.iiju kao nau ne discipline. Dobro oko u e nj a ka tih struka u gotovo svakoj ulici, kao li u samim podacima o bim ulicama, zapa:cie elemente koji e biti osnova za zanimljive opservaci je i zakljuke o ivotu st anovt'lJ.tva tih jedinica i itavog grada. li tome pogledu naroito su zanimljivi kao graa sami nazivi ulica, koji su u ranije doba .imahi i neposrednu uzronu vezu sa saobra8jnicom na koju se odnose. l za takva prouavanj a ulice- Sarajeva, u hiS'l:oriji svog fo rmiranja i ir'azvoja, po broju razlii ti h :i mena daju obil an materijal. Razmatranje samih naziva ulica i trgova posebno je z n aajno i zaniml jivo sa stanovita jedne tree na u ne d!i.saipline, a to je toponomastika, nauka koja ispituje porijeklo i znaenje mena pdjedinih mjesta i 1 0kaHteta kao di-o onoma.stike koja, kao grana lingvistike 'i kulturn e h istorije, ispituje porijeklo li znaenje uope vlasti bih imena u njihovoj sveukupnosti (lina, porodina, mjesna !itd.). I u tome v'Ju u lice grada Sar ajeva predstavljaju pravu riznicu i ,po struk turi i po star'o sti svojih naziva blagodar e6i okolnosti to se ouvao velik broj starih, vrlo starih amena, unato bl'o.jnim mijenjan jim a. Ulica svakoga grada je donekle ivo bie svoje vrste: ra a se, r a zvija, ali nikad potpuno ne umire, ilri se to deava u veoma rijetkim i izuzet nim prilikama, nego se neprek idno prilagoava i1livotu vremena, metamorfozir a u ve l iini i Likovnom !izrazu i, posebno, u sadraju. I n jezino dme ima isti slijed. Najvanije je pri tome uoiti da je tu takoer pr.isutan fenomen metamorfoze, kojii je ovdje uslovljen kar akterdstinim hodom i smjerom epoha, k ul1lurnih Vidika, drutvenrih poredaka, pa i praktin.i h , ivotn'ih potreba. I u lice Sarajeva kao elije gradskog organ izma i njihova -imena kao njd.hoV.i integralni dijelovi d. atributi imaju II potpunosti identian razvojni put. A bogatstvo m etamorfoze i oblika i imena ulica ovdje je, u naelu, neobino veliko, to nam kazuju br oj ni pd mjepi, za koje sam se truddo da ih saopim u to veem broju. Dovoljan doka z u tome pogledu je samo vrijeme od pet stoljea, vrijeme ono isto, koje sve gradi i razgrauje, koje je c vdje ipak n aredalo 655 ulica i tr:gova i Jc-oje je, uz to, ostalo okamenjeno u brojnim nazivima. Uza sve to nem inovnost metamorfoze, mijenjanje imena ulica je u biti

neprirodno, jer je ulica ivo Ie, r ekli smo, slino ovjek u, a nije u obiaju da ovjek mijenja svoje li no ime. Naziv ulice ima u sebi neto to lino pripada toj uH-ci i to .pr edstavlja u pravom smislu spomeniko znaenje. U nazivima ulica minulih epoba ime u lice moe da predstavlja spomenik jezine, etnolOke ili uope h istordjske !Prirode, koji ve kao takav !iZaziva nae potovanje i brigu da se taj spomenik ouv a, zadri. U nazivima pak novijeg vremena, koji su se davali po imenima lin osti, opet imamo pred sobom spomenik k oji se u ovome sluaju svj esno usposta vlja u ast odreene li n os ti ill skoupme }rinosti. To je po svrsi potpuno kongr uent na prilika akciji izgradnje spomenika u mramoru, iako ee nismo potpuno toga svjesni. U j.ugoslavenskom i domaem, bosansko-hercegovakom zakonodavstvu utvren je opi drutveni interes uva nja i zatite h istorJjskih spomeruika. Medutim, tu Se tako tretiralju samo spomenici i dokumenti materijalnog obiljeja. S obzirom na izloeno, bilo b i i opravdano i nuno da se zatlita drutvene zajednice proiri i na spomenike jezi ne prirode, u ovome sluaj u na toponime oi imena k ako ulica i trgova, tako isto i brojnih drugih obj ekata kojJ nose nazive od znaaja za kulturu i historij u . Na kr aju. sma't ram potrebnim ohrazloi1ri tni. poja ve k oje se provlae kroz ovo djelo: aglomeracije u statusu naseljenih mjesta nisu ni r azmatrane, ni obraivane, jer njihova imena, r edovito autohtona, nisu zasada !izloena potrebi mij enj anja lili detaljisanj a, nit i se n a n jih odnosi zakonska obaveza utvriva nja naziva jedinica gradskog organizma. 2. Nasuprot tome, ovdje je svjesno uvrtena tematika o parkovima i mostovima kao javnim povrinama i ol:ijektirna na urbaniZiranom i dzgra enom podruju . Pos tojei zakonski pr opiSi o obavezi utvriva nj a naziva i vodenja prollisane djela tnosti u tome smislu odnosi se samo na u lice kao gradske jedinice, pri emu se tu pod ulicama podrazumijevaju i trgovi. Oito je da je zakonodavac imao pni tome na umu samo naseljene gradske jedO.n.ice, za koje je iz v'Je r azloga potrebno da :imaju imena i numeraciju objekata. Pored svega toga, parkovi i mostovi su u urbanis tilwm smislru objekti i dentini ulicama i t rgovima ikao izgraene ili ureene povrine i kao javni objekti imaju podjednako llikovno i identif ikaciona d jelovanje. Postoj i za to ti jedan razlog vie, a to je inj enica to se i na t akve objekte u davan ju imena protee pra ksa ~denti na onoj kod ulica, samo to ta pr aksa u ovome sl ua j u lima karakter nepisanog zakona. 3. Na prv.i pogled bilo bi normalno i svrsishodno da se tekstovne jedinice u1li.ca i t rgova u r eda nju razvrst aj u po optinama, ali je ovdje prim:ijenjena metoda unifik aci je ci. z p raktinih razloga, jer e itaocu bi ti lake u knjJz:i. n ai od reenu JUlicu pod njenim slovom u abecednom redu, negoli traiti (i pri tome utvrivati) najpnije odjel odnosne optine, pa tek ond~ natuknicu ulice, odnosno trga 'll toj opb:ini. U svrhu zadovoljenja potreba komunaln'ih slubi dananjih opt:ina i samog dananjeg stanja, u koj em jc potrebno da se evidencija ulica i trgova jedne optine n ae na jednom mjestu, dajem ovdje u zasebnom poglavlju abecedni popis ulica upravo po optinama. M islim da e takav metod zadovoljiti i jednu i drugu svrhu, a to tim prije, to m'i se i ni l o potr ebnim, ak oi nunim, da u analizi dan anjeg stan ja ulica j trgova u Sar a!jevu posebno
1.
10
Graevn e

i poimen ino navedem ulice ba po optinama kao samostalnim -teritorn jainim jednicama.

politiko

4. U m euvrem enu do iz- ade i predaje rukopisa izdavau (april r 1970) do ulaska djela u tampu (decembar 1971) Slwptina grada Sarajeva donijela je nove tm odluke o utvrivanju .jmena ulica u gradu. Tu novu grau donosim na kraj u kn jige, u dodatku, samo kao dok!umentactju radi upotpunjenja tema tike dj ela, jer bi obrada 1!ih novih l edinica zahtijevala j vr.ijeme, kojeg nije bilo, a rl bitno utjecala na s tatistike rezultate analize ukupnosti ulica u gradu u jedno odreeno .i karakteris tino vrijeme, a to je 25-godinjica osl oboenja i soci jalistike izgradnje grada .
2. Izvori i literatura

Tem ati ka cjeline u lica Sarajeva bilo .kojeg perioda nije dosada obra i vana II literaturi. I zuzi maj u i glavni grad J ugoslavli.je, Beograd, i je je u lice koj e nose nazi ve samo po ]i nostima obradio Danilo Radojevi II zasebnom djelu pod nazivom ...Beograd i njegove ulice", to je izalo u izda nju ..'Durjstik e t ampe..< u Beogradu nedavno, 1966. godine, nije mi poznato nijedno drugo naseljeno mjesto u Jugoslaviji koje bi ~ malo i de lomimu monografiju ove vrste. U naoj, jugosla;venskoj strunoj literaturi, veoma jc simptomatino , niko se nije pozabavio posebno izuava njem ulica bilo sa urbanistikog, historijskog, sociolokog, etnolokog ili kojeg drugog stanovita, iako bi takva ispitivanj a bila zanimlj1va i kanisna. A kad je u pitanju samo Sarajevo, onda je navesti da o toj tematidi postoji malen broj pojedinanih radova o nektim ulicama, a i to, to ima, odnosi ~e samo na jedno, mahom historijsko stanovite. U takvim prilikama za ovaj rad valjalo je kriti puteve ne samo u metodologij i oCibrade, nego i 'll utvr ivan j u podatau, {-esto ti. .sitnih, 'll i rem opsegu. Zbog toga naunu osnovu za obradu tematike ove knjige inio je pravi mozaik rpojedinanih 'Obavjetenja, ipri emu je gotovo svaka .ulica bila zadatak i tema za sebe, za koju su vtiijedili samo posebni izVQri, ili ih nije bilo nikako. Tako se pokazuje da ,su izvori i literatura o ovoj tematici , uzevi ih u mozai klOm sast-avu, ,obilnii. Oni su i znaaj ni ne samo kao na u na dokumentacija za obradu pojedlinih jedinica, nego i kao svojevrsna grada za cjelokupnu historiju grada Sarajeva, pa je i to bio jedan razlog vJe da VU s trunu aparaturu ovd(j e izloim. Osnove za ovaj Irad, tako l"ekavi, heterogene -tematike (bar to se tti.e samih n a.nva) jesu dvojake prirode: pisana obavjetenja i vlastita istraivanja . Dijelei (i navodei) pisane .podatke .na obja.vljene i .neobjavljene izvore j na lit eraturu, u ovome poglavlju dajem pregled samo onih iZvor a i one literature (u njihovim potpunijim naslovima i uz potrebna obavjetenja) , koj i se odnose na v.ie jedinica i koje bi bilo neracionalno svaki put u cijelosti navoditti.. Neposredno uz pojedine jedinice (lan k e o uilicama) pored kratke naznake ovdje !iskazanih izvora i literature navode se jo oni .izvori !ili literatura, koji se odnose samo na tu jedinicu ili ne vie od tri jedinice u ukupnom djelu. pri tome je naves1li j to da postoji niz izvora ili djela literature, kojti su se kOnistiLi za ovaj rad, a koji se takoer ne navode bilo u kojem obliku. To su ona obavjetenja, iji se identi11

tet vidi ~z samog teksta (kao to je pozivanj e na ovaj ili onaj popis ulica sl.) i koje bii zbog toga bilo sasvim suvnno ponovo navoditi. Vlastita istra~vanja kao dl1uga osnova za ovu studiju kretala su se u dva pravca. Prvo lini obilazak doslovno svake ulice i opaanja o granicama protezanja ulice, njenome nagibu, sa.obraajnom i I amjenn skom (sadrajnom) karakteru te, posebno, kontrola datog teksta natpisa na velikim , ulinim, oi. malim, kunim tablama. Prijatno je ovdje navesti brojna zapitkivanja omladine pa i starijrl.h II manjim ulicama staroga dijela grada o tome, koga ili koji broj tra;im, nudei mi time dobrovoljne vodike usluge, koje mi, u st var i, Illisu .trebale. Drugi vid istr:aivanja odnosi se na neke historijske i biografske podMjke o .p ojedinim nosiocima naziva 'Ulica, koje nisam naao nigdje zabiljeene i1i barem u dovoljnoj mjeri prezentirane, kao to je bio sl u aj s !imenima ulica Rimzarina, GaLiba Feste, Derv.ia Numia, Mirka LaZli a i jo cio niz drugih . Takve podatke dobio sam od samih lanova oue iti sire porodice ili pak potomaka linosti za koje sam se raspitivao. Na kraju, duan sam da posebno navedem jedan zaseban rad o jednome broju uloica Sarajeva, koji se ne moe svrstati ni u .izvore, ni II literatUI'TU kao objavljene, tampane radove. To je elaborat od oko 400 manj ih stranica olovkom pisanog teksta zapaenog p ublicistikog r adnika K,oste Mandia koji je .on sv;ojedobno, negdje oko 1960, il'.a:dio po .narudbi kao ,g~au za izradu Poogvama genera1nog 'ul1ba-nistik.og p lana Sara jeva. Rukopis se nalazi u Urban istikom zavodu grada Sarajeva, koji mi ga je najpripravnije ustupio na uvid i koritenje. Sadra krae podatke o samim naZ/ivima u lica. Materijal Se odnosi na vei dio ouJica u optinama Centar - Sarajevo i N-c)V;o Sarajevo. N~i vi ulica, [ i su odTeeni po koj' linostima NOR-a, nisu obradivanrl. ; na takvim listovima stoji samo napomena: ... Nisam dobio podatke od Udruenja boraca... Podaci, koje sam iz Mandieva rada korJstio, navedenU su u samom tekstu . To se posebno odnosi na njegova obavjeten ja o promjenama na!Ziva nekih wica 1885, 1890. i 1895, k-oja mi se ine dosta pouzdana (mogla su bilti temeljena Illa ,birekim spiskovima .koje je Mandi vje:rovatno imao pri r uci), jer ja nisam imao u ope 'drugih i2lvora in fo rmacija za period od 1882. do 1897. godine.
,j

la) Ne o bjavljeIlli izrv o .ri (slubeni zbornlici dokumenata) Sar ajevsk og er.ijatskog , uda iz gO' ina 1554-1557, 1565. te 1700-1852. Nalaze se u s Gazi Husrev-begovoj (GH) biblioteci u Sarajevu. Sadre brojne podatke u mozainom obliku o vremenu, kad se po prvi put javljaju pojedine mahale 'k ao skup ulica i porodice, za koje .su vezani bl'lojni nosioci naz;iva ulica.
l. Sidiili

2. Turski arhiv u GR biblioteci sa brojnim vakufnamama (zakladnim poveljama) i dl'lugim dokumen bima u kojima se nalaze podaci o vremenu nastanka pojedinih mahala li u lica te ,podaci o !porodicama, bar em onim irim, nosilaca naziva ulica u starom dIiljelu grada .
3. Popis stanovnitva Sarajeva 186 7- 68. (Saraj ,kasahasinin defteri nufusi), r ukopis u Muzeju grada Sarajeva. Dio prvog sistematskog popisa
12

stanovn.oitva Sarajeva i pn'! I zvor II kojim se sretaj u nazivi ulica l ondanjih sokaka. Rukopis, kojim sam se koristio, je slubeni akt Bosanskog vilajeta, odnosno ondanje sarajevske Belei.je. To je, na alost, samo jedna, i to trea knjiga od ukupno etiri, koliko ih je sigurno bilo. Osnovne stambene jedinice u tome defteru, po kojjm je vren popis, jesu mahale, ali su u okviru mnogih mahala mjestimii.no j neobavezno nazne.ena i ondanja 'imena sokaka, to predstavlja osnovnu vrijednost za tematiku ove knjige, a to je, inae , bilo samo sluajni, lini manir popisivaa. To je popis stanovnitva mahala od r ednog broja 58. do 85. Sadri ukupno 49 znaajnih i zanimljivih nazli.va sokaka, od koj'i h se neki nisu mogli iidentrl.ficirati. To su :
58. Ali-pa,ina mahala: Baa, Hiseta dada, Gornja Cemalua da-

da, Dereooj, Namazgah i Hafizov mlin. nO. Sejh MaQribina: Ali-paina uprija dada. 64. Armaga.ndi Sinan ili Armaganua: Hadi-Omerov sokak. 67. Paadi Hadi Nesuh ni Bardakije: Bardak6ije sokak. 70. Mimar Sinanova: Surml1ah-efendijin sokak, Kabadajtin sokak i Zildin sokak. 71. Davud-e le bi: ZJil.din sokak, Sunullah-efendijin sokak, Ademovia (Adem-zade) sokak. 72. Arebi-dedid: Karpuzov sokak. 73. Buzadi Had i Hasan Jili Curi mahala: Potok, Redajin sokak, Podgorica i Cemerlia sokak. 74. Jahia- paina: Red..a..jin (Reda:i-efendin) sokak, Kasiea sokalk, Ke in sokak, Sinan-tekri.ja sok ak (ovo je pogreka) i Hrgia sokak. 75. Kadi Bati-efendi. Camarin sokak, Budak. 76. Sagraki Hadi Mahmud: Budakovii , Cikmaz sokaik i Kasi8 sokak . 78. Tabak Hadi Sulejman: Bakal-bain sokak, Pir-inli Alijage sokak, Caktan (Oaktan). 79. Topa~ Ejnehan : H ad i-Mustafi.n sokak. 80. Sinan lplidik: K al'a (Grad) ada (bilo pa prekr.ieno: Sirokac sokak), Mravovac, Ak-esma sokak, Jekovac. 81. Gerdeni Hadi Husejn: Hadi-Mustafin sokak. 82. Sejh MusUhudin: Cebeije sokak (!?), Baia sokak , Sejh Mus1ihudin sokak d Vratnik sokak. 83. Bali-zade Hadi-Mehmedova: Nova damija, Sumbul, Solbatov, Sejh Muslihuinov, Mila, Kr ee (lica) Salih-age, Arapov sokak. 85. Arabi -atik: Zaim-begov, Oaktanov, Arapov, Kestendi3 Hadi-Husejna Ji Saraa Avdije sokak.
4. Katastarski planovi grada, orugi.nali d unikati u katastarskim uredima SO Centar-Sarraj evo i NOVQ Sarajevo. Prikazuju ,katastarske

snimke pojedinih dijelova grada iz razliitih godina, od 1882. do 1913. Sadre brojne upise limena ullica iz doba snimanja .i iz kasnijih godina. Upisi, svakako, izvreni na osnovu podataka dzravno s terena. Sadre, meutim , ,j brojne jez ine greke, jer su te planove radili geometri koji nisu bili v\in:i srpskohrvatskom jeziku.
13

5. Zapisnici sa zasjedanja Gradskog narodnog odbor a Sarajev o, ori-

ginali i 'l1nilk'a!ti (u 24 s.veske) ,u prav.noj sluJ:>i SO Centar - Sarajevo. Sadre brojne zakljuke, odluke ti rjeenja o izmj eni starili. Ii. utvrivanju novdh naziva ulica, i to: - Sjednica 20. avgusta 1945: u ve1li posta vljenih pitanja odbOrnika o imenima ulica donesen zaklijuak ... da za sada ostaju imena uIka po pr edr atnom stanj u. - Sveana sjednica 6. aprila 1946 : odJiuIka da se ukidaju nazivi ulica, trgova, mostova i ostahlh javnih objekata, aija su imena promijenjena ili oznaena za vrijeme okupacije, a da ostaju na snazi nazivi uLica, naselja, trgova, mostova i ostalih javmh objekata kojti. su dobilii. imena pr.ije okupacije, u koliko ovom istom odlukom nisu promijenj ena. Ist om odlukom utvreno je 16 novih naziva postojeih ulii.ca i trgova: Trg Republike, Slavri.e Vajner a Cie, Ognjena Price, Pavla Goran5.na, Marala Tita, Vladimira Peria Valtera, Jug.osl ovenske armi je (tako!), Slobodana Principa, Trg slobode, Nnnije Pozderca, Vlaclirrili.ra Gainovia, Trg 6. aprila, Pti.oruirska, Borie Kovaevli.a, ure ak ovia li Radojke Laki . - Sveana sjednica 6. septembra 1947: u povodu 800-godinjice Moolwe doneseM odluka da se .poetna. dio rda'llanje mice ure akovia prozove limenom Moskovska. - Sjednica 8. juna 1948: odluka o izmjeni pos tOje ih naziva za 82 ulice te o odreivanju nO'V ih nazi'Va devet saobraajni ca, koje su time dobile status ulica: Frontovska, Moanica, Nova cesta, Veljka l.Jukia Kurjaka, Omladinska, Pionirska (ponovo t), Kozja uprij a, Danila okia i Dol aka. Pri jedlog odluke ispred p osebne komiSije podnijela i proitala odborn5.ca Zehra Muidovi, a obrazloenje openite naravi dala Vera Krsti, povjerenik za kulturu. - Sjedl1lica 11. decembra 1948: dotadanja Stol aka dobila je novo ime Agana Bostandlia . - Sjednica 15. februara 1950: dotadanja ulJica Doklade prozvala se n o~ m i menom Romana Pe trovia. - Sjednica 31. j ula 195 0: etki dotadanje ulice :dobile nova imena : Alije Hod,ia, Olge I.vJoovi, Saloma Albaharija i Davida H averia . . - Sjednica 29. maja 1952 : izmjene naziva za tri ullice : Moskovska = ure Pucara Starog, Bulevar Crvene a rmije = Vojvode Radomira P utnika iStaljingradska = Aleksandra Rankovia. - Sjednica 29. septembra 1952: dotadanja Cadord2ri.na dobila novo ime Porodice Foht. - Sjednica 20. marta 1954 : azmjene dotadanj1ih naziva ulica, i to ur e Pocar a Starog = ure akoVlia, ure akovi a = Mie SokolovJa i Aleksandra Rankovia = Blagoja Parovia.
6. Zapisn.ici sjednica Narodnog od bora optine Stari grad

- Sjednica 15. decembra 1959 : Cetrnaest ulica dobile nova, sljede a imena: Finci Benjamina, Rem:ruje Om anovia, Spire Kneevia, narodnog heroj a Sarac Milana, Galib a Feste, Ragiba l.Jjubunia, Vehida MuminovJa, Dervlia Numia, Nrusreta Paia, Leze Perere, Nedjeljka Cabrinovia, MiI1ka L azia, Me.suda emidia, ing. Jaroslava t ernija. - Sjednica 26. decembra 1959: dotadanja Cukova dobila novo ime Brae Eskenazi.
14

7. Zapisni k sa sjednice Narodnog odbor a 0ptllne Centar 24. jula 1962 : dotada'nja ulica Ispod mr tvanice dobila novo ime Dra Stjepana Tomia , a dvij e nove ulice na Koevskom brdu dobile nazive: Livan jska i Kordunska. 8. Zapisnici sa sjedn!ice Narodnog odbora (od 1963. Skuptine) optine
ti Vogoi.

9. BiogTafska

gTaa

o palim bOTcima NOR a gTada SaTajeva

1941 -1 945, memonijaini materijal Odbora za izgradnju spomen-parka na Vracama, nastao 1966. sistematsklim obilaskom svih stanova na podruju etir1i optine i popunjavanjem pripremljenih biografsklih obrazaca o palim borcima Sar ajeva . Podatke davali p o sjeanju II prvome redu r odbina, a potom, u manjem dijelu, suborci i poznanici. Izvor je drugo. razredne vrijednosti, a podaci su se morali provjeravati i, u bit!i, kri tiki konistiti s obzirom na faktor sj eanj e , kojO. nije uvijek pouzdan, pogotovo poslije 26 godina od dana ustanka. Izvadak iz toga matenijala sa podacim a isk ljuivo o prvoborcima grada Sarajeva n apravio je za sVO:je potrebe i uva Gradski zavod za zatitu .i rureenje spomenika kulture u Sarajevu, odakle sam neposredno i crpio podatke za ovaj rad. Inae, cio orJ.ginalni materijal danas se nalazi u Save~u udrut;!njl;l. bU1"l;I.ca NOR-a grada Sar ajeva.

b)

Ob ~ av l j eni

izv o r i

L Popis saTajevskih mahala 1874- 75. Rukopis, turslci, u or.iginalnoj biljen!ici nekog sar aj evskog mahalbae (muhtara) ii.z navedenog doba koj i je tu zapisivao uzorke tekstova razliitih potvrda, koje su mogld. izdavati mab alski muhtari 'll svojoj nadlenosti, pa ta'lro u t aj, neke vrste .prirunik unio i svoj sastav popisa svlih tadanjih mahala u gradu i, to je od posebne vriijednosti za naa razmatranj a, pri tome donio uporedne nazive svih mahala na naem jezilw, Izvor dragocjen ne samo po dvojakim jezinim ;imenima, nego i po tome to predstavlj a au tent!ian popis stanj a sarajevskih stambenih jedinica .(mahala) pred kl'aj .t urSke vladavine te dragocjen materijal za QlI'ij aAnje .na2live i moogih ulica. R$ opis u ArhiVlU grada Saraljeva. Popis objavljen u sastaViU moga rada ...AlJi-paina mahala u Saratjevu _ Prilozi za prouavanje istoTije SaTajeva, 11/1966, str. 19-58, Zbog neposredne veze sa tematli.kom ove knjige prenosim u cije lostti taj popis pr ema naslovima II orJginaliu .
1. Hunka:r anehallesi,

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ll .

Mehallei Mik - Careva mahala Gazi. Husrev-beg mehallesi - Begova mahala Ajas-paa mehallesi - Kolukije Iskender-paa mehnllesi - T enderija sk Gazi Ali-paa mehalleSi - Ali-paina mahala J ah ja-paa meh allesi - Ouria mahala Jakub-paa mehalIeSi - Maguda Abdulah-paa meh allesi. - damija bez mahale (tako pie!) Gai'Ji Mehmedbeg mehallesi. - Bistrik Gati Balibeg mehallesi - Balibegovica GaZi Ferhatbeg mehallesi - Ferhadija
15

drugaije

12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44 . 45. 46, 47. 48. 49. 50. 51.

Kemalbeg mehallesi - K oevo K adi H asan-efendi mehallesi - ,..Na blldu vi' Begluka .. Kadi Ahmed-efendi rnehal1esi - Pod topoVlima KaelJi Bali-efendi mehallesi - K adina mahala Multi Sulej man-efendi mehallesi - A1ifakovac. Pod e&rinom HitrJ Sulej man-efendi mehallesi - Begovac Sejh Bagdadti mehallesi - P astrma Sejh Ferrah mehal1esi - Abdeshana lj h M agnibi mehaIlesi - G ornja hiseta Sejh Mus1ihudin mehallesi - Plo a C ekrek i Muslihudin rnehallesi - Cek rkina mahala Peltek HusamU'dd~n lIl1ehallesi - Dionin sokak Havade Kemaluddin m ehallesi - Cemalua H avade-zade el-H adi Ahmed mehallesi - Velikn H arv.atJin Havade-zade el-Hadli Mustafa mehallesi - H adi Mustafin demat ;(doda'ta !b'i ljeka : II gradu) H avade Sinan mehal1esi - Golodenica Ivlakovali el-Hadi Mehmed mehallesi - Vlakovac Kebke'bir el-Hadi Ahmed rmehallesi - M i i na mahala Nedar el-Hadi Ibrahim mehallesi - Mjedenica Buzadi H adi Hasan mehallesi - Defterdaruna mahala. Na Lugavinu sokaku J agdi-zade el-Had:l'li Ahmed mehallesi - Denetia mahala. Nie banje. Begova. Kalin H adli Ali mehallesi - Cajirdlk K asap-zade el-Had7.i Ibrah im mehallesi - Carina (dodata biljeka: II gradu) Nef-zade el-Hadi Husejn (!) meha1lesi - Na DoIl.u Nalad.i el-Hadti Osman mehallesi Banjski bri jeg NebI\dilo el-Hadi Ali meha llesi - BjelaNe 'ravne. Hadi-Panjina mahala Peiman el-Hadi H usejn mehallesi - Fazla~ina mahala Tavi! el-Hadi Mustafa mehallesi - Donja Hiseta Tokmo-zade el-Hadi Ahmed mehallesi - Potok Gerdani el-Ha di Husejn mehalIesi - Stroi Sagr el-Hadi Ali mehallesi - Hru:d Saga-a'ki el-Hadi Mahmud mehal1esi momjenica El-Hadi J ahlj a mehallesi - Nova mahala Sagr el-H adi Mahmud mehallesi - Hendek (dodata biljeka: 'll gradu) Gazgani el-Hadi Ali mehallesi - S ir ok aa sokak El-Hadi Sejjidin mehallesi - Vlaka mahala El-Hadi Turhan mehallesi - Berkua Kulin Hadi Bali mchallesi - Cekalua El-Hadi Dafer mehallesi - Provare SahtJijandi Bali el-Ha di Mahmud mehalesi ~ Sahtijanua. Pod musalom

16

El-Hadi Idnis mehallesi - Zabljak Durad,ik el-Hadi Ahmed mehaUesi - Sagrdije Komatin Hadi Memi mehallesi - Komatrl.n El-Hadi Isa mehallesi - Dugi sokak Dajanil el-Hadm Ibrahim mehaUesi - Gorica Kartal-zade el-Hadi Mahmud mehallesi - Kartal Keedi-zade el-Hadi Srinan mehallesi Na Turbetu Kose el-Hadi Sinan mehal1 esi - LueVlica Debag el-Hadi Sulejman mehalles.i - Gurdina Cok adi el-Hadti Sulejman mehal1esi - Basamoi Peh1ivan el-Hadi Oru mehallesi - Kod muteveline kue Aik el-Hadi Memi mehal1es.i - Bjelavica Mokro-zade el-Hadi Sinan mehal1esi - Cebedije (dodata biljeka: u gradu) 65. Armagandli el-Hadi Sinan mehallesi - Armaganua 66. Demo-zade el-Hadili Sinan mehal1esi - " poruena, sada bae 67. Divani katib mehallesi - Bijela damija 68. Kuuk katib mehalles.i - Nad mlin ima 69. Kasim katrib mehallesi - Vde Husrev-begove ban je 70. Timurhan mehallesi - CeljugQvica 71. VeiJiki- hara mehallesi - Hadij ska damija m ahala 72. Mimar Sinan mehalles.i - Golobrce 73. Davud - eleb i mehal1esi - Nategua 74. Ba:kr.Jbaha mehallesi - Atmejdan 75. Bal.d-zade mehallesi - Sumbulua 76. Mula Ar abi atik mehallesi - Mula Arapova mahala 77. Mula Arabi .dedid mehallesi - Karpuzov !Sok-Slk 78 . Hala Davud mehallesi - Murdar,i ja 79. Sara Ali mehal1es.i - Vrbanjua 80. Sara Ismail mehallesi - Kajmak6ina 81. Sara el-Hadi Hajdar mehallesi - Sara eva m ahala 82. Iplidik mehallesi - Na Sirokcu, Sirokac (doda ba biljeka: u gradu) 83. Topal Ejnehan mehal1esi - Lubina mahala 84. Abdul-Halimaga mehallesi - Mutni potok 85. Hubjar-aga mehaUesi - Medrese 86. Pehldvan Hasan mehal1esi - Pod Sinanavom tekijom (krivo!) 87. Ha radi Mustafaga mehallesli - Hadi-Abdina mahala 88. K<8ra Ferhad-zade mehallesi - Nad Beglukom 89. Sinan-vojvoda mehal1esi - Mali demat (dodata bil jeka: II gradu) 90. Abdul-Halifa mehallesi - Buda-kovii 91. Coban Hasan mehallesi - Cobanija 92 . Ojandi-zade mehaUesi - Terezija 93. Souk-bunar mehaUesi - Sobunar 94. Dudi-bula mehallesi - Mejta 95. Hase1ci-hatun mehalIesi - Potoklinica 96. 2ag ri i mehaUesi - 2agrJi 97. Paad.i el-Hadi Nesuh mehallesi _ Bardakije 98. Uskudari el-Hadi Ahmed- elebi meha lles:i _ Pasja mahala
52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64.

17

99. 100. 101. 102. 103. 104.

Bastarii mehal1esi - Bastami Dano-zade mehallesi - Aikovac Derzi-ba"i mehalIesi - Terzibaina mahala Varoi Bala mehallesi - ...Varo gdje je crkva... Ifrankluk mehallesi - Latinluk Sijavu-paa mehal1esl - Bejtul-Jehud - Cifuthana

2. Plan von Sarajevo. Reduction der CatastJral-Au ~nahme aus dem Jahre ]882. Ausgeftirt unter speoieller Leitung des Vermessungs-Direktors durch eine Arbeitspartie der VL Abteilung. Masstab l : 3125 der N. Photographie und Schulspressendruck des k. k . Milita.r-geographischen Instituts zu Wien. Ve},iina 100 X 130 cm. V;iebojna tampa. Godina tampanja nepoznata, ali svakako prije 1914. Rlijetki primjerci, od kojih jedan uva Gradski zavod za zatitu i ureenje spomenika kulture u Sarajevu. To je uope prvi geodetski d katastarskJ. i, vjerovatno, prvi tampani plan Sarajeva u ondanjem opsegu. Za tematiku ovog rada predstavlja vaan izvor po tome to sadri ne samo sliiku stanja mree i rasprostra njivan ja ulica neposredno iza 1878, nego i brojne naz;ive ulica toga doba, od kojih je veina preuzeta iz .turskog perioda, a manji dio lIlastao u vremenu oo 1878-1882.
3. Alphabetisches Verzeichnis der Gassen, Plii.tze und Briicken Ceste, ulice, trgovi i uprije u Sarajevu. - Bosniseher Bote - Bosanski glasnik, opa pr.iruna i adresna knjiga za Bosnu i Hercegovi nu, god. 1/1897 - .xXII/I918, tampana u Beu. Urednik (veine godita) Adolf Valny. Savremen materijal o stanju ulica i, posebno, njihovih naziva kroz

sva god~ta i relativno dug period 1897-1918. Sadri ii. podatke od koje do koje se ulice konkretna t itularna ulica r azv:ija. Izvor nije do krajnosti taan, budui da se knjiga radila unaprijed, jedne kalendarske godine za iduu, u kojem meuvremenu su nastajale i izmjene u naziV'ima ulica, a i po tome, to je u mnogim sluajevima kod izmjene naziva u lica sastavlja zaboravio brisati ulicu pod prijanjim nazivom. Openito uzevi, izvor vrijedan. Vidljivi podaoi o veoj i'Zmjeni naziva ulica 1900/1901, 1910/1911. i 1915/16. godine. Mnogi naziVi ulica iskrivljeno pisani, to je i razumljivo s obzirom da se knjiga tampala u Beu.

4. Narodno jedinstvo, sarajevski politiko-informativni list, u tri navrata donio popise ulka: _ God. 1919, br. 11 od 12. 1 januar:a: "pl1omjene naziva ulica, utvrene na sjednici Opinskog odbora od 10. januara 1919. Ukupno 39 ulica s izmijenjenim. novim nazivima i 2 uNce koje su po prvi put dobile imena (D 8Il1ii eva i RaOkog). - God. 1920, br. 247 od 25. novembr a do br. 249 od 27 novembra: popis svjh ulica u gradu po kotarima (ukupno sedam kotara) uoi pop!i.sa stanovnitva k oje je obavljeno mjeseca marta idue, 1921. godine. Prvi kompletan popis ulica u periodu stare Jugoslavije, pri emu su uzete u obzir izmde.ne od 10. januMa 1919. i nove, nastale nepoznatog datuma neto kasnije. - God. 1931: popis svih ulJica i trgova 'll gradu uoi popisa stanovnitva, koji je obavljen marta te godine. Najpotpuniji i najtaniji popiS ulica i trgova u periodu stare Jugoslavije. Tom prililc.om izvena je i iz-

,.

mjena naziva za ukupno 64 ulice, a 28 saobraaj nica dobile su po prvi put imena. Sve je to tu registrirano. Popis u cijelosti tampan dstom prilikom (1931.) d. zasebno pod naslovom Spisak ulica i trgova u gradu Sarajevu s naznakom ,.Pretampano iz N arodnog jedinstva, ukupno str. 26 osmi ne. 5. Rjeenje NO optine Novo Sarajevo o od1'eivanju i mijenjanju imena ulica, doneseno na sjedn'ki Optinskog vijea 7. oktobra 1960, objavlj eno na oglasnoj tabli i II Slubenom glasniku S1'eza Sa1'ajevo, god. ]961, br. 1 od 1. marta: ukupno 64 u lice dobile izmjenu imena, a 19 saobraajnka dobilo status samostalnih ulica pod sljedeim imen'ima: Dinarska, Zen-ika, Tuzlanska, Ozrenska, Prvomajska, Ma.jdanska, Gataka, Skada:rska, Ve l eJ.i, Lovenska, 'sibenska. Timoka, J ovana C vij i a, V1asenika , Smederevska, Zadarska, ure Salaja, Marijana Baruna i RaVijojle-Rave Jankovi. 6. Rjeenje o od1'eivanju imena. ulica i trgova tl naseljenim mjestima Ilida, Hrasnica i Lasica, donio ga NO optine ilida na sjedn ici 20. decembra 1960, objavljeno u SttLbenom glasniku sreza Sarajevo, godine 1961 , br. 1 od 1. marta. Akt kojim su po prvJ. put ~aob nH,;ajnice Ilide, Hrasnice i Lasice dobile status gradskih ulica. Ukupno novih jmena 21 na Ilidi t e 23 II Hrasnici i Lasici. 7. Statuti optina Centar-Sarajevo, Novo Sarajevo i Ilida, doneseni i objavl jen"i odvojeno najprije u Slubenim novinama grada Sarajeva, a paralelno s tim i li posebnim izdanjima god.. 1964. pod ovim naslovima: Statut optine Centar-Sarajevo, Statut optine Novo Sarajevo, Statut optine Dida, Sarajevo 1964. Tu su po prvi put iza osloboenja objaVljeni kompletni i slubeni popisi ulica i 'llaseljenih mjesta u optinama, ali ne sa svrhom da se rigistriraju ulice, nego kao sastavni dijelov.i zborova biraa, koji se time detaljnije odreuju. Upravo radi takve namjene neke ulice ipak nIsu navedene (Bulevar Borisa Kidria , Culhan i dr.), jer nisu predstavljale stambene jedinice. Ti popisi bili su polazna taka za ispitivanje ill ovome djelu. U isto vrijeme donesen je i objavljen ti Statut optine Vogoa, aH 'lllUjemu nema takve naznake ulica u ope, pa ga i ne istiem zasebno. 8. Odluka o odreivanju imena ulice Palmira Toljatija, donijela je SO Novo Sarajevo na sjednIci ll. novembra 1964. - S lubene novine grada Sarajeva, god. 1964, br. 9. 9. Odluka SO Centar-Sarajevo o izmjenama imena ulica, donesena na sjedniCi 10. juna 1966. - Slubene novine arada Sarajeva, III/1966, hr. 4 od 30. juna 1966 : nova imena: Mahmuta Buatlije, Ciglane, Jukieva i Sipska. 10. Odluka o od reiv anju u lice Hasana Brkia, donijelo je, po pret_ hodnom ovlaenju Optine, Gradsko vijee grada Sarajeva na sjednici 14. juna 1966. - Slubene novine gmda Sarajeva, III/1966, br. 4 od 30.
6. 1966.

11. Rjeenja o

od1'eivanju

imena ulica SO Novo Sarajevo, i to:

2'

,.

- Sjednica 28. septembra 1967. - Slubene novine grada Sarajeva, IV/ 1967, br. 9 od 19.1 0.1 967 : n ovo izgra ena ulica PodvoJ1jak _ Nedarii d obila je ime Ulica VI proleterske b r.igade. - Sjednica 12. d ecembra 1968. - Slubene novine grada Sarajeva V / 1968, br. 12 od 30. 12. 1968: novoformirane ulice dobile su imena Branke Blaek, P eira Mewv e, Stardne Novaka , Trebinjska, Slobodana Vukov.ia, Partizanske staze, Slobodarska, Bra e Savia, Ranka Sipke, Slavk a Rodia, Skoj evska i Milorada Pejdaha.
- Sjednica 13. februara 1970. - Slubene novine grada Sarajeva VII/I970, br. 2 od 16. 3. 1970: novoformirane ulice II naselj u Hrasno d o-

bile su imena : Zivka JoUa (produet ak stare ulice toga naziva), Obala 27. juli (produetak), Brae S a via i Trg P ere Kosor ia .

c) L:iteratl\.lra:
B aeskija Mula Mustafa Sevki : Ljetopis (1746-1804), preveo s
Mujezinovi,

turs kog Mehmed


Bejti

Sara jevo 196B (citiram: LjetopiS Baeskije).

Alija : Prilozi prou avanj u naih nar odnih pj esama , d io I, Bilten Instituta za prouavanje fo lklora - Sarajevo, sv. 2/1953, str. 387-405 ; dio II, Bilt en, sv. 3/ 1955, str. 105- 123.

Istorijski podaCi o sarajevskim porodicam a i vij eka.


Celi D.ema l i Mehmed Mujezinovi:

l<in ostima

18. i 19.
II

S tari mosto vi

Bosni i

Hercegovini, Sarajevo, 1969. PodaCi o Seher- ehajinoj upriji, Principovu mostu, Cumurjji, Coban iji, Skenderjji i Vrbanji. Saopavajui to ovdje, d jelo se nee navoditi i posebno, ispod odnosnih aanaka. - Enciklopedija Leksikografskog zavoda, Zagreb 1966- 1969. Djelo iz kojeg su koritene biografije k njievnika i d rugih javnih radnika kao nosilaca naziva ul,ica. Nee se navoditi i posebno.
Hronologija oslobodilak e borbe naroda Jugoslavije 1941 - 1945. kutori Mil an Andr i , Ivan Antonovski, Lazo Bogeski i dr. Izdanje Vojno-

-istorijsk og instituta, Beograd , 1964.


_ Hronologija radnikog i naro dnooslobodilakog pokreta u Saraj evu i njegovoj okolini 191 9-1945. Grada za istoriju Sar a jeva I. Obr adili: Tomislav Kraljai, Boo Madar i Boo Dragutinovi . Izdao Arhiv grada

Sarajeva , Sarauevo 1967 (citiram: Hronologija radnik'og i NO pokreta u Sara jevu) . - J ovanovi, Stanoje J. : Vogo a , Posebno izdanje Geografskog drutva BiH, knj. III, Sarajevo, 1967.
_ Kemura Sej h Sejf udin: Sarajevske damije i druge javne zgrade turskog d oba, Glasnik Zemaljskog muzeja, .xX/1909- XXIII/ 191l, Sa-

rajevo (citiram: Sarajevske damije). D obar prirunik turskih izvora za nazive i prolost 54 mahale. Vrijednost ine sami dokumenti, a autor ovi podaci o postanku damija i
20

mahala, gdje se god ne veu izravna za dokumenat, nepouzdani su i, u biti, netani. Djelo se odnosi na vei dio mahala i ulica u starom dijelu grada pa se ne navodi i posebno, u specijalnoj literaturi ispod lanaka.
Kreevljakovi Ha.md ija: Banje u Bosni i Hercegovini (1462Kreevljakovf Hamdija: Esnafi i obrbi u starom Sarajevu, II

- 1916), drugo popravljeno i proireno .izdanje, Sarajevo, 1952.

izdanje, Sarajevo, 1958. Izvrsno djelo o esnafima d djelatnostima, a prema tome i o osnovama naziva svih ulica (bivih arija) na podruju stare sarajevske ar ije, koje su zadrale ol'iginalne nazive. Odnosi se neposredno i posredno na sve takve ulice, pa se ne navodi i posebno, osim kad je ri je o ulicama izvan arij e.
Kreevljakovi Hamdija: Sa r ajevo u doba okupacije Bosne 1878,
Kreevljakovi Hamdija: Hanovi izdanje Naunog drutva NR

Sarajevo, 1937. i karavan-saraji u Bosni i Hercegovini , Bosne i Hercegovine (knjiga VIII/7), Sarajevo, 1957 (cibiram: B anovi i karavan-saraj i). - Krdevljakovi Hamdija: Sarajevo za vrijeme austl'uug;ar.:;ke uprave (1878-1918) , Sarajevo, 1969.
Kreevljakovi Hamdija:
Mianovi Slavko:

Vodovodi i gradnje na vodi u starom

Sarajevu, Sarajevo, 1939. S Majevice i Semberije. trJ. knjige pod istim naslovom, Sarajevo 1947, 1948. i 1951, i drugo izdanje. u kojem su obuhvaene tri knjige, Sarajevo, 1961. Memoari preivjelog prvoborca s Majevice i Sembertje. P odaci i o borbama, u kojim su uestvovali i pali nosioci naziva ulica u Sarajevu: Fadil Jahi Spanac, Ivan MarkovJ Irac i Veljko Luki Kurj ak. Posebno je dt'agocjen materi'j al opisa pogibije Spanca i Irca na istome mjestu i iste noi izmedu 21. i 22. 2. 1942. fl! lanku ".Zloin izdajnika .. , st.r. 99-100 i, isto tak o, o herojstvu i umjen osti komandanta Veljka Lukia Kurjaka u lanku ..Zemlja je jeala .. , str. 266- 277. partizani, Sarajevo, 1951. Uspomene jednog od sedam predratnih lanova partijske elije u Loparama (od kojih su ostali svi pali) i pre;ivj elog borca sa Majevice. Podaci o borbama, II kojima uestvuju i nosioci naziva sarajevskih ulica Ivan Markovi Irac, Fadil Jahi Spanac ii. Veljko Luk i Kurj ak.
Popovi Stevo: Majeviki

Rizo: Na putevima slobode. Eseji i kritike o knjievnicima borcima i izbor njihovih radova. Sarajevo, 1961. Biografski podaci o Hasanu Kikiu, Iliji Grbiu, Ziji Dizdareviu, Demi Krvavcu i .Jovanu Popoviu. - Sarajli Abdulah: Pregled stvaranja bosansko-hercegovakih jedinica NOV Jugoslavije, Sarajevo, 1958 (citiram: Stvaranje bh. jedinica).
Pavlovia Skari

Rami

Vladislav: Iz
Mie

oi pisma

teftera i pisama, I Tefter Nikole Hadiavakurno via, trgovca u Sarajevu. Zagreb,

trgovakih

1914.
2l

- Skari Vladislav: Postanak Sarajeva i njegov terJtorijalru razvoj u 15. j 16. stoljeu, Glasnik ZemaZjskog muzeja, XLI/1929 sV. II str. 41 - 53. ' ,
Skari V ladislav: Sarajevo od najstarijih vremena da austro-ugarske okupacije. Sarajevo, 1937.

Vladislav: Srpskti. pravoslavni narod i crkva u 17. <i 18. v.tjeku . Sarajevo, 1928. Spomenica -

Skari

II

Sarajevu

400 godina od dolaska Jevreja u Bosnu i Hercegovinu 1566- 1966. Sarajevo, 1966 (citiram; Spomenica JevJ:eja) .
Spomenica palih pisaca 1941-1945, Sarajevo, 1952.

Uz izvatke iz knj ievnih djela tu su oi. biografski podaci o Ziji Dizdarevi u , Iliji Grbiu, Hasanu Kikiu, dru Jovanu Kriu, Veselinu Maslei, Ognjenu Prici i drugim.
- Sabanovi Hnzim: Bosansko krajite, Godinjak I storijskog dru tva BiH, IX! 1957, str. 177-219.

zbirni katastarski pop.is iz 1455. godine. Izdanje Orij entalnog instituta, Sarajevo, 1964.
- Sabanovi Hazim : Postanak ~ razvoj Saraj eva, R adOVi Naunog drutva Bosne i He rcegovine, knj. XIII, Odjeljenje istorijsko-filolokih

Sabanovi Hazim: Krajite Isa-hP.ga Ishakovia -

nauka, knjiga 5, Sarajevo, 1960, str. 1-44. Ovaj i slj edei r ad danas su glavna djela sa konkretnim i zajame nim podacima (iz tursk~h katastarskih deftera) o vremenu nastanka i nazivima pojedin.ih damija i m ahala (a prema tome posredno i ulica) u star om d ijelu grada. Podaci za 65 mahala, koje su se razvile do kraja 16. vijeka. Prema tome, djelo daje podatke o tanom Hi priblinom vremenu postanka .i. ulica (kao sastavnih dijelova mahala) gotovo II itavom starom dij elu grada, pa se zbog toga oj ne n avodi ispod konkretnih la n aka o ulicama . Same opservacije autora o m ahalama, vezane za dokumenta i !izvan njih, u -ovom !djelu nisu uvijek. 'klritiki posta'Vljene i ne m-ogu se odrati u cijelosti. Teritori jalno irenje i graevni razvoj Sarajeva u XVI vijeku, Radovi Naunog d rutva Bosn e Hercegovine, knj . .XXVI/1965, Odjeljenje istorijsko-filolokih nauka, knj. 9, Sar ajevo, 1965, str . 29-52 (citiram: Sarajevo u XVI Vijeku). Vrij edi napomena uoz prethodno djelo.
Sotra M: Nai heroji. Sinovi i keri Bosne i H ercegovine Sabanovi Hazim:

narodni heroj.i J ugoslavij e. Sarajevo, 1946. Dobri biografski podaCi i za 14 heroj a Sarajevu.

nosilaca naziva ulica u

- Tralji Seid Mustafa: Sarajevski grad Vratnik. Sara jevo, 1937. Separat iz Jugoslavenskog lista, Sarajevo, XXJ1937. Djelo sadri dobre podatke o sVlim m ahalama a prema tome i veini ulica na Vr atniku. Zbog toga se i ne lJlavodi posebno ispod lanaka vratnik.ih ulica.
22

- Trifkovi Stjepo i Vladimir: Sarajevska okolina, I Saraje'fko polje - Naselja srpskih zemalja, knj. V, Beograd, 1908 (citiram: Sarajevska okolina).
Zbornik narodnih heroj a Jugoslavije. Tekstove pripremili SloPetkovi,

bodan

Rani.slav-Raa Lazarevi, Aleksandar Petkovi i Dragan Vukobratovi. Izdanje .. Omladine .... Beograd, 1957. Dobri biografski podaci li o onim narodnim herojima po ijim imen ima nasi naz..ive velik broj ulica II gradu. _ Znamenja r evolucije. J ubilarna biblioteka II ast 40-godinjice KPJ. Sarajevo, 1959. Zborn ik l a naka i eseja vie autora sa posebnim temama o uri akoviu, Mustafi Golubiu, AI~j i AUj agiu, Ognjenu Prici, Veselinu Maslei i Vasi Miskinu Crnom.

23

:)P I

DIO

RAZVITAK GRADA, ULICA I ULlCNIH NAZIVA

Stanje izg.radnje ulica ,i njihovih naziva pri zavretlcu rukopisa APRIL 1970 - 25-GODISNJICA OSLOBOENJA I SOCIJALISTICKOG RA ZVOJA GRADA

I.

IZGRADNJA GRADA I ULIG:A

Procei formiranja grada Sarajeva, a time i ulica i trgova II ovome gradu zapoeo je prije pet vjekova i odvJljao se, .n ekad jae, a nekad slabije, kroz sve idue vrijeme, do dana dananjega. Ta izgradnja ,t raje i danas, i to II jednoj dosada nesluenoj dinamici II kojoj se ovaj grad iri i r azvija na posve nov,j m povrinama. STARI DIO GRADA, koji jo uvijek po broju ulica i trgova i po prostranstvu predstavlja glavninu naselja, JXleo se formirati kao sasvim novo naselj e or ijentalnog 'Urbanistikog i sadrajnog t ipa. Bilo je to u
estom deceniju 15. vijeka,
prilino

pri.je p une pacifikacij e Bosne 1463.

godine. Prva dokumentarno zajamena gradnja na ovome prostoru bio j e upravni dvor ili saraj kao stalan objekat i osnovni punkt stalnog turskog logora. Kao znaajn a gradnja taj saraj bio je i objekat, po k ojem je cio kraj dobio novo ime vilajet Sa1'aj- ovasi, kaje se prvi put javlja 1455. godine i k oje se uskoro .preni~elo i na naselje. Zna se i ua lokadja toga saraja: prostor dananje gla.vne zgrade Kom ande vojne oblasti na TI'gu 6. aprila, na lijevoj obali Miljacke. Na to upuuje i m ateterijal iz ove monogr afije, po kojem se Vidi da se kraj i jedna ulica uz taj dvor, koji se zvao jo begluk-saTaj ili, jednostavno, begluk, nazivalo imenom Zabegluk (vidi la nke o 'Uli~am a : Dervia Numi a , 6. novembra, J edileri, Trg 6. aprila). Prva akcija urbanizacije doline Miljacke na sistematskoj osnovi zavrena je 1462, na godinu prije pada bosanske kraljevine, i taj datum s pravom se moe uzeti kao godina osnutka Saraj eva. Tu akciju ini izgradnja i putanje u r ad zadubina tadanjeg skopakog krajinika, a k asnijeg bosansk,og namjesnika Gazi Isa-bega Ishako via : ika.r.avan~araj a hamama, mosta , gostinjca, niza duana i prvog gradskog vodovodal). Sve te gradnje locirane su u kutu to ga danas zatvara TI'g 6. aprila - vrh ulice Ba.ari1a - Bendbaa - Trg 6. aprila i predstavljaju hlstoI1i.j sko jezgro i ta va ondanjeg i dananjeg grada. Upravo na tom uem prostoru, na koj em dominira arija, nilde su i prve ulice budueg grada: Bazardani, Kazazi li Sara.i, koji se kao bezimene saobra aj nice (putevi) izriito
l Gazi Isa-begovu zak1adnicu o tim zadubinama, datiranu februara 1462, objavio i preveo Hazim Sabanovi u radu Dvije najstarije vakufname u Bosni, Prilozi Orij entalnog instituta, Il/ 1951, 7- 29.

27

navode u Gazi Isa-begovoj zakladnoj povelji od februara 1462. UZimajui II pomo podatke iz navedene zakladnice i nekih drugih, kasnijih, s pouzdanou Se moe utvr diti da su prve saobraajne okosnice u novom naselju bile, pored navedenih u lica, jo t r ase dananjih ulica Dervia Numia (put naselja oko Trebevia), Jugoslovenske narod ne armij e, Vase Miskina, Sarai, Mar ala Tita te dananja saobraaj nica koj a s Baar ije vodi preko Vratnika izvan gra da, ka kraju Biosko, po emu se taj put iz riito i navodi pod imenom Bioski put j o 1462. godine u spomenutoj zakladnici. Eto, oko tih prvih saobra8jni ca naselje se nastavilo dalje razvijati u dosta jakoj dinamici, koja I kao takva trajala sve do poetka sedamje naestog vJjeka. To je i najznaajnij e doba razvoja Sarajeva u itavom turskom periodu . Ve p oetk om 17. vijeka bio je izgraen, u cjelinl uzevi, cio prostor ikoji je sa i'!1javao gradski teritor-i j do a ustrougarske okupacije, 1878. godine, samo to se u kasnije doba toga perioda taj prostor popunjavao i vrlo malo dograivao, pr oirivao. Pred k raj t urske dominacije gr ad je imao 328 sokaka, ikmi i mejdana (a to je jedna polovina uk upnog dananjeg broja) . Te gra ev ne jedinice bile su rasporeene i Iter'oltorijalno ol'lganizirane 'll 104 vee graevne 'j edinice, mahale, prototipove dananj ih mjesnih zajednica. Naj istureni je naseobine prema zapadu bile su u Vidu klinova na desnoj obal~i Miljacke u dananjoj Magribiji ulici i Ulici dra Safeta Mujia (obje na Marindvoru), a na lijevoj ill dananjoj Novoj ulici i sredinjoj dionici Ulice Soukbunar.2) Ako Sarajevo i jest i po postank u i r azvojnom tipu izrazito orJJentalno gradskQ naselje, bilo bi pogr eno tvrdi,ti da ~e .poelo gil'aditi u nenaselj enom podr.uju, na ledini. Tako isto ne bi odgovarala i njenicama ni i nae realna postavka da se gradsko naselje irilo ravnomjerno i radijalno oko historijskog jezgra trasiraj ui sebi nove saob raaj nice. Raspoloivti materijal, u koji spada i sama toponomastika gra a , govori o dr ugaij i m principima u nastajanju i ra2ivoj u kakQ grada u cjeli!Ili, tako i njegovih saohraajnica. Kotlina Sarajeva, koja se, pr ema iUan>dnoj tradicij i, u doba bosanske samostalnosti zvala Zlatni do, nije bila nenaselj en kr aj. O st avljaj ui ovdje po strani sluaj srednjovjekovne varoi Vrhbosne, za koju najnovija ispitivanja upuuju da je bila oko danan jeg potoka Koevo na desnoj ili na spram ua toga potoka, na lijevoj obali Miljacke3) i koja je kasnije 'po1lpuno -nesta1a paljevinom (Vuk Jaja:nin, 1480), ili utapanjem u tkivo novog naselja, moe se danas sa siguI'1nou tvr diti da su II doba bosanske dravnosti, pa ak i u prvim decenijama turske vladavine, postoj ale ovdje sljede e naseobine u vidu sela: Brodac, Bud ak ovii, K oevo, Bjelave (Bilave) 'i Radilov i i na desnoj, te Bistrik, Hrid, zatim Zagrii i Kom atin ,n a liljevoj .strani Miljacke. Bez obzira to se n~ zna nita o tome jesu li ta .sela bila zbijenog ilJi ratrkanog tipa, ve sam nj ihov broj uka.zuje da su u vrijeme O graevnom razvoju Sarajeva pod turskom vladavinom sadre podatke ovi radovi: V. Skari, Postanak i teritorijalni razvoj Sarajeva u 15. i 16. vijeku - H. Sabanovi, Postanak i razvoj Sarajeva. - Isti , Teritorijalno irenje i graevni razvoj Sarajeva II XVI stoljeu. l Najnoviji radovi u tome pravcu jesu: H. Sabanovi, Postanak Sarajevu, i M. Hadi jahi, Vrhbosnu i Sarajevo, Dobr i past i r, IX/1954, 1-23.
2

26

osnivanja Sarajeva padine toga budueg grada bile prak tino naseljene i i zgraene. Proces izgradnje grada kao cjeline ovdje nije tekao iskljuivo od jezgra ka perimetraInim povrinama, to bi bilo normalno oek ivati 'll p lanskom sistemu urbanizacije, nego upravo uzajamno, u oba pravca: izgraiva la su se i proirivala i navedena sela, samo, dakako, u novom graevnom smislu .. U nastojanju i razvoju novoga grada odvJjaju se, po tome, proceSi kako urbanizacije, tako i konrurizaci je, s druge strane. Izgra dnja tih sela p oiv a l a j e na dva jaka interesa : tu de ivio dio stanovnitva kao dobar izvor radne snage za pr.ivredu i vojevanje, a to se stanovnitvo postepeno i is]amiziralo, t.o je za osvajaa prestavljalo poseban znaaj. I samo stanovnit vo zateenih sela u novim drutvenim uslovim a dobivalo je znaajne beneficije kako prihvatanjem vjere novoga gospodara, tako i ukljUivanjem u naselje statusa kasabe ili ehera. Kad te sve inj en ice imamo u vidu, on da ne iznena uje pojava jedne od najstarijih mahala u Sarajevu upravo II dananjem Komatinu, visoko gore ispod T rebevia, jo II devetom deceniju 15. vjjeka gdje je tada bosanski namjesnik Jahja-paa sagradio damiju i selo prebvaruo u mahalu 4) . Oito je da sc radi o zateenoj seoskoj zajednici koja produava ~vot u novim uslovima, ali na putu konrur.izacije i utapan ja u grad. I dananje Bjelave jo 1528. godine javljaju se kao selo pod imenom Bilave, a 1531. to je selo dobilo damij u i toliko bilo !.izgraeno na novim principima, da je ve tada zaimalo sta tus mahale kao izrazita teritorij a lna jedinica grada. S) Selo Radil avii na podruju dananjeg Sarajeva, po svoj prilici na podruju dananjeg gornjeg di-jela Bjelava, javlja se u tome statusu jo u i duem , 16. vijeku, a poslije mu nema spomena, jer se oito utopio u grad. 6 ) Koevo je jo 1485. godine selo sa 32 kue hriana i 21 kuom muslimana. 7) O iznesenaj tezi fOrmiranja Sarajeva i proirivan jem zateen ih sela bosanskog kraljevstva naao sam u posljednji as i posrednu potvrdu u tradiciji Sa rajeva. Saopio ju je prije stotinu godina pr vj pr uski konzul u Sar ajevu, dr. Otto Blau u svom poznatom dj elu ...Bosnischturk ische Spr achdenkmaler... , koje je izalo u Lajpoigu 1868. godine, ovako: u z registraciju domae rijei bristro II biljeci i spod crte na veo je da se i jedno od tri seja, od kojih j e kasnije nastalo S arajevo, zvalo Bristritz i da se tako i sada .naziva jedna gradska etvrt (to je danan ji B istrik).8) Nije vaan br oj sela iz toga izvora toliko, koliko sam a pojava sa opcn ja da je Sarajevo !nastalo od sela. Dr. O. Bla u taj podatak ,nije mogao zabil jeiti po pisanom izvoru, 1er takvi izvorni podaci i ne post-oje. Daka ko, rije je o tr adicij i, narodnom sjeanju, koje je, eto, bilo svjee jo prije sto godina i roje irna, ,kako sam pokazao, stvar-nu podlogu. U procesu t-ormiranja grada bez ikalwe sumnje !koristile su se i zatecne sQobraaj n icc sela, koje su u novoj grncvnoj for maciji dobile sta~ hIs sokaka kao dijela gradske saobraaj n e mree. Meu saobraajnice
e H. Sabanovi ,
$

XVI

stol j eu,
6

Postanak i razvoj Sarajeva, 21. Ibidem, 38, 44. Isti, Teritori jalno irenje i graevni razvoj Sarajeva u
36. H . Sabanovi, Postanak i razvoj Sarajeva, 23. Ibidem, 23 .
Pri o pen o

rjenici,

po djelu Alije Nametka, Rukopisni tursko-hrvatskosrpski izdan je JAZU, Zagreb 1968, 374.

29

koje su ovdje postojale jo u srednjem vijeku i koje su u novom perJ.odu uzete kao ok osnice l sabirn ice spadaju i .trase navedenih ulica Dervia Numia (stara Sirokaa), Vratnik mej dan (stani. Sirokac ili Bioski put) zatim JNA, Vase Miskina, Sarai i Marala Tita ulica. ' Za razmatr a nje sistema razvoja gr ada i njegove uli ne mree od posebne je 'vanosti upra.v() navedeno srednjovjekovno selo Brodac. To naselje i zriito navodi 1462. Gazi Isa-beg II svojoj zakladnici kao mjesto (selo - karje) gdje je podigao gostinjac, mlinove uz Milj acku, karavan-sar aj i niz duana te pokupovao i zavjetao i niz zemljinih nekretnina. U tim izvorndm podacima imamo izravan i nepobitan dokaz da se orijentalno Sarajevo sa svojom mreom ulica poelo razvijati upr avo na podruju i u srcu samoga sela Bl'Odac. To selo dosada se ubiciralo suhoparnim konstatacijama na potezu od Ben dbae do karavan-saraja Kolobare. Na osnovu najnovijih ispitivanja o teI1i.tor ijalnom r azvoju stare sarajevske' a ri1e, i je u rezultate objavJti na drugom mjestu , uz navedenu konstat aciju o ubikacij i Brodca, ovd je mogu da unesem i neto vie svjetla u podruje toga sela: zapadna granri.ca ila je sve do dananjeg kraka Ulice JNA sjever-jug, a u njegov ui atar spadala je ne samo dananja Luledina ulica, nego i itava sjeverna padina iznad Ulice Samardije od Nadmlina sve do K ovaa . Meu saobraajnice srednjovjekovnog sela Brodca , koje su preuzete i u novom, gradskom naselju, bez sumnje spada l trasa Ulice Samardije, na to upuuje njezin "Stani naziv Kraule, k oji je relativno veoma starog, upravo vlakog porijekla. U povezivanju novoga nase~ja sa selnm Brodac bie zanimljivoO istai i podatak o topografskoj identifikacij,t etimona sela Brodac sa Gazi Isa-begovim mostom na Miljacki, za koji se sigurno zna da je bio II osi ulice Bazardani l u laza u Carevu damiju. Taj saobraaj ni objekat nastao je na istom mj estu, gdje je u srednjem vijeku bio brodac u zna enju gaz kao dionica navedene saobraajn1ce S ir-dkaa - Biosk.i put. Time smo doli i do ,razjaen ja samoga imena Brodac, koje, eto, por ijeklo ima b ~ u saob raajnoj m r ei ovoga
podruja.

U austrougarskom periodu (1 878-1918) nastale su bitne izmjene u topogra~ji i likovnoj fizionomiji starog dijela grada u n jegovoj ukupnosti. Nije rij e o r eizgradnji zateenih aglomeracija, nego o nastavku izgradnje koja se poela plasirati, uglavnom, na praznim prostorima od arije na zapad, r a vnicom , II pravcu Mar-i;ndv.ora . Ta nova \izgr adnja vezala se za samu arij u, srce starog Sarajeva. Neposredan povod tome bio je katastrofalni poar 8. avgusta 1879, koji je progutao 304 kute, 434 duan a i 135 drugih objekata II 36 ulica u prilino velikom radi'llsu oko dananjeg hotela ,..Evropa... i posHje kojeg su se poeJj na tom pt1ostoru gr adrl.ti sasvim novi i d rugaiii obj ekrti.~ Navedeni poar i nova uzgradnja u potpunosti su zatrli staru, vrlo staru etvrt (mahalu) Latinluk (od GaZi Husrev-begova bezistana i Principova mosta na zapad do pred ulice Zrinskog . Strosmajeravu), t ako da vie ne znamo ni kako je t aj kraj arhitektonski izgledao. S druge strane, t a ista nedaa oi akcija za obnovu i izgradnju doni jeli su prvi regulacioni plan arije i, uope uzevi, Sarajeva. U stvari, to je plan proirenj a zateenih saobra9

manski

H.

K reevIjakovi.

knjievno- publicistiki

Poari u Sarajevu do 1879, I sla.mski svijet, muslikalendar za god. 1352 (1933-34), Sarajevo

1933, 33-34.

30

caJnlca na ov()m dijelu gr.ad.a prema o}rojem bi se ulice po .saobraaj noj vanosti (a po tome i po irini kolovoza) podijelile u etir;i klase: 11 ,25, 9,00, 7,50 i 6,00 metara. Tako su se, uglavnom, ulice i proirile, pri emu su iz pojedinih arlja nestali itavi nizovi duana drvene konstrukcije. P lan je izradilo graeVIinsko odjeljenje Zemaljske vlade, a bio je zavren i potpisan ve 10. novembra 1879. godine.'O) Optina ga je usvojila 11. marta idue, 1880 godine.") Nova, austrougarska izgradnja bila je brojna i intenzivna. Formirala ,je ovdj e sasv.i.m nove graevne cjeline i ulice. Uveden je jedan novi graevni stil i u volumenu .i u fizi onomiji u odnosu na zateenu dzgradnj u. Taj stil ostavio je ovdje brojne objekte, meu njima i veoma znaa jn e u oblicima eklekticizma d beke secesije pred prvi svjetski rat. Kreator.i te nove, eVI"'Opske koncepcije u ovome gra<iu bili su ~ao arhitekti i projektanti Jl()si'P Vanca, Karlo Parik, Aleksandar Vitek, Batttolomeo Knopfmaher, iril Iveko vi, Hams Nimeek, Karlo Panek, Dioniz Sunko i Josip Pospii1. Od tih svih prvi i posljedn ji, Vanca i pospin su najznaajniji: Vanca ,(doao o()vdje 1884. i radio sve do 1921) je prvi otpoeo ovdje uvoenje evropskog naina gratinje i dugo vremena gradio u tim stilovima, a tek potkraj svoga rada upoznao je i poeo primjenjivati ljepotu j vrijednost domae arhitekture kojoj ,j e ve bio poeo J podLijegatl1, all suvie kasno.'2) Pospiil, koji u Sarajevu ivi i rai od 1909. do 1918, kao odlian teoretiar na samom poetku uvidio je vrijednost domae arhitekture pa se u mnogim objavljenim radovima zalagao da se nove gra evine grade na novim prostorima, a da se arija i .staro Sarajevo sauva kao agl-omeracija svojstvene i vrijedne arh':i.tekture.'3) Daleko bi nas odvela i povrnija analiza Ukupne izgradNje toga perioda na prostoru starog Saraj eva. Umjesto toga evo neto posebno, pregled znaajnijih javnih objekata visokogradnje i niskogradnje toga period a, k<lji sa m ullv.rdio !prema raznim izvor ima, a koji su bitno ,uticali na formiranj e 'Ile samo ulica, nego i itavih novih ansam'bla : God. 1879 1880 1881
Jzgraena

i otvorena prva ciglana Augusta Brauna u

Koevu. 1. m aja udaren kamen temeljac za Ofieirsku kasinu (dananj:i Dom JNA) , na kojoj je 1912. dozidan ka t. 18. avgusta postavljen temeljac Tvornice duhana na Marindvoru, koja se kasnije nekoliko puta dograival a.

11. oktobra otpoela gradnj a Pivare

II

Konak ulici,

1882 -

vlasnik H. Lev.i.. 12. decembra otvoren hotel ...Evropa.. , vlasnitvo GUe Jeftanovia.

'0 Original danas u spomenikoj zbirci u Gradskom zavodu za za!titu spomenika kulture u Sarajevu. " T . Kruevac. Sarajevo pod austro-ugarskom upravom, 42. 12 J . Vanea!, Kako sam kao arhitekt doao u Sarajevo, Veernja poha, Sarajevo, god.. 1930. br. 2724. - Isti, Bosansko narodno graditeljStvo, Tehniki li.!t, Zagreb, X j1928, 353--354. " Ivan Bach, Arhitekt Josef Pospiil, HTvat.!ka 1'evlja, Zagreb, XVI j 1943,
i
ureenje

592-603.
31

otvOl'ena Aenhrenerova pivara na potoku Koevo, kaja je 1911. otkupljena i adaptirana u Radniki dom. dovrena :lupna katolika crkva na mjestu dananje Crkve Sv. Ante Padovanskog u Nurije Pozderca ulici. 1883 dovre na Skola sestara milosrdnica sa K apelom Sv. Vinka na uglu emalue 'i Sendine ulice. 24. avgusta zapoeta gradnja Katedrale. 1884 23. novembra otvoreno Novo groblj e u Koevu , projekat Josipa Vancaa. 1885 - 1. januara puten u promet tramvaj sa konjskom zapregom. 1886. ~ 1. ok tobra dovrena palata Zemaljske vlade (god. 1911. doz.i.dan trei. -spra t), tpIlojekat j osipa Vancaa. ~ izgra eni i u reeni Veliki i Mali park. ~ 1. oktobra otvorena Trgovaka kola . . 1886 ~ 1897. iz.vI\ena r egulaaij a Miljacke u obliku, kakav, uglavnom, danas vidimo. ~ dovr ena palata Mardjin- dvor a. dovrena palata Penzionog fonda (dananji graevni 1888 blok sa zapadne strane Ka tedrale) i II njoj 1. febru ara otvoren Zemaljski muzej. dovrena Kiraethana na Bembai, projekat J osipa Vancaa. 1889 ~ 14. septembra posve&!na i otvorena Katedrala, proj ekat J osipa Vancaa. ~ do\"rena i otvorena Serij.a.tska sud aka I kola u pseu om aurskom stilu (danas Muzej grada Sara jeva), projekat Karla Pari'ka. 1R89 1890. izgr a en i puten II promet prvi moderni vodovod 'Sa vrela Mo8n i ce. God. 1895 . .kaptirano i vrelo Crnil. 1891 ~ 16. februara otvorena nova Gazi Isa-begova b anja na m jestu stare kao prvo moderno kupatilo u gradu, projekat Josipa Vancaa . dovr ena ,palata VL Ilhov.nog suda (danas Osnovna kClla ...Moris Moco Salom...) u dananj oj Ulici Nur ije Pozderea. ~ dovrena i otvorena P rva g.imna1Jija. dovrena i otvQrena zgrada Uitelj ske kole. 1893 u julu doneen Novi graevni r ed za Sarajevo koji odreduje irinu u1ica, gra evnu liniju, protupoarni materijal i da'j e optini pravo eksproprJjacije zemljita za prClir enje ulica. dovr eno Centralno katoliko sjemenite II talijanskoj renesansi. 1894 1. j ula dovrena i otvorena Zemaljska bolnica. dovr en Franjevak.j samostan 'll dananjoj ulici Nuri je P ozderca.
32

1895 -

1896

1896 1897 -

1898

1899

1901 1902 -

dovren Samostan Sv. Augustina u staronj emakom samostanskom slogu. 3. i 4. aprila prvi put osv~jeUj ene ulice grada elektrinom rasvjetom. 1. maja puten II promet prvi elektrini tramvaj od Tvornice duhana do Latinske upr ije. 1. maj a putena u r ad Elektrina centrala u dananjoj Gundul1ia ulici. dovrena Nadbiskupska rezidencija i k aptolska zgrada, projekat Josipa Vanca8. 2. maja dovren'l. J otvorena zgrada hotela .. Grand ... , u koj<lj je bila od 1896. Zemaljska banka. 31. oktobra otvorena Gradska trn.ica, projekat Josipa Vancaa. 20. aprila dovrena i otvorena nova Gradska vije nica u maurskom slogu, pro.jekat Cirila IvekoVlia. dovr en a i posveena ka tolika crkva Sv. Cirila i Metoda sa freskama Ot ona Ivekovia ~ slikarijama po kupoLi Ivane K obilce. dovrena druga vladina pala ta, dananja zgrada 2eljeznikog transportnog preduzea , projekat Bartolomea Knopfmahera. Godine 1930. dozidan trei kat. od 1896. do 1903. izvedena glavnina mree moderne gradske k analizacije. 6. maja dovren i. otvoren Ajas-pain dvor (dananji hotel ".Centr al..), projekat Josipa Vancaa. 4. oktobra postavljen temelj Srpske kole (kasndja Bogoslovija), proj ekat Karla Parika. dovren most na Miljacki raspona 25,36 metara, do tada najvea armiranobctonska graevi n a te vrste na prostoru Monarhije, prOjekat !ing. J . Sustera iz Bea . dovrena juna polovina ul ag ina dvora (sjeverna polovina dovrena 1930/ 31). 4. januara otpoela gradnja doma ...Betlehem, projekat Josipa Vancaa. 20. septembra postavljen temelj p alate Mitropolije. 2. decembra otvorena Srpska kola , kasnija Bogoslovija (danas Ekonomski fakultet), projekat Karla P arika. 2. januara dovren i otvoren Drutveni dom (danas Nar odno pozorite), projekat Karla Parika. 19. novembra dovrena i posveena Evangelika crkva. dovrena palata Mitropolije kraj Nove crkve. nOvi vodovod sa vrela Kovaia , proi ren 1910. prvo asfaltiranje ulica u gradu. 2. jula otvorena novosagra ena banja na Bemba.i. dovren a i otvorena Fdlipov~a kasarna. dovrena i putena u rad MeteDro}oka stanica na Bjelava'm a.
33

dovrena Tvornica iJima. dovrena i otvorena trea vladina palata (>+Bijela vlada ...) - danas zgrada Skuptine grada Sarajeva, poslije osloboenja adaptirana. 1906 dovrena i o tpoela rad FabrikA arapa Avr ama LevJ.ja Sadia. 1909 - dovrena Velika r ealka IDa Obali. - dovrena i otvorena Zemaljska tamparija na Obali (dananja zgr ada .. Osloboenja ...). - sagraena Hrvatska centralna banka. 1911 - dovren i otvoren Dom Prosvjete sa <bibliotekom. 16. i 17. decembra otvorenje Radnikog doma na potoku Koevo (otkupljena i adaptirana Aenbrenerova pivara). 1. oktobra dovrena i otvorena zgrada Trgovake aka1912 demije. dovrena i otvorena zgrada Apolo-kina - pr va bioskopska dvorana u gradu. - dovrena i otvorena Austrougarska banka (danas Priwedna banka) na Obali. dovren ansambl novih zgrada Ulema medlisa li koIonada pred Carevom damijom, projekat Bartolomeja Knopfmahera. 1913 19. marta dovrena i otvorena zgrada Hrvatske centralne banke. - 11. maja otvoren hotel ...Imperijal.... 18. maja dOW 'ena i -otvQrena pa1ata Direkcije pota. 27. septembra dovren i otvoren Napretkov zakladni dom (Napretkova palata), projekat Dioniza Sunka U; Zagreba . 4. oktobra dovren i otvoren paviljonski Siistem zgrada dananjeg Zemaljskog muzeja, projekat Karla Parika. 5. oktobra otvoreno Imperijal kino - druga bioskopska dvorana u gradu (Napretkova palata). dovrena Vatrogasna kasarna na Zelenom mejdanu u stilu secesije i po ugledu na Vatrogasnu kasarnu II X bekom kotaru, projekat J osipa Pospiila. dovrena . osveena Crkva Sv. Marije u baroknom slogu. dovrena J. osveena Crkva Sv. Ante Padovanskog u gomkom slogu. 2. aprila 'POJavila se prvi !put .plinska rasvjeta ulica. ] 914 - !dovrena Sudska palata, pr-ojeOOtanti Hans Glazer i Alfred Kraup az Bea. - dovrena i otvorena zgrada La Benevolencije, na uglu Mis Irbine i Augusta Cesarca u1ice. - ugraena Kasarna princa Eugena, po.mata pod imenom Jajce kasarna (danas Kasarna Gavrila Principa).

1904 1905 -

1915 -

21. juna postavljen kamen temeljac Napretkovu sr ednj ekolskom akom internatu, projekat Dioniza Sunka iz Zagreba.

NOVO SARAJEVO k ao urbanis tika agl omeracija je djelo investitora d. ne.im ara u vremenima k oja su se nizala i niu od 1878. godine. Pri ovome pod Novim Sa r ajevom razumijeva se danas prostor od Marin-dvora n a zapad do Cengi-Vile, koja poi nje od Pod vonjaka na longitudinaU 'Prema Ilidi. U turskom periodu gradski teren sezao je, kako je navedeno. do Marind.vora. II iduem, austrougarskom periodu granica se pomakla dal je pr ema zapadu 1. dosegla i u izgradnji i II administ rativnoj upra vi do dananje Ulice brae Vu ji ia (u blizini podvonjaka). Na tu tadanju g randcu grada podsjea zgrada pdzcmnica karak te ristinog stila, stara m alta rnica II onome kraju , koja se do danas od rala. Prve zgrade i uope prvi gr adevni i poslovn i punktovj u tome dijelu naselja bile su zgrade Zel jeznike stanice sa k ol osjenim platoom, (St anica dovrena i otvorena zaj edno sa prugom Zenica-Sar ajevo 4. ok tobra 1882), zatim velik a Zeljez nika radionica i Loion1ca, zapadno od Stanice. p.ostrojenja su se u iduim decenijima .i iril a. (')~obito poslije otvaranj a novih pruga Saraj evo-Konj ic, !' avg usta 1891 , te Sarajevo-U vae i Meea -D obrun-Vardite. 4. jula 1906. 14) Sve trJ te organizacije anga,irale su velik broj rad ne snage koja se iz godine u godinu, uporedo sa razvojem saob raaja , broja n o i povea vala. Bili su to, usput da navedem, najveim brojem doseljenici, osobito Cesi, vjni eljeznikom saobraaj u imainskom bravar stvu. I upravo ti doseljenici kao eljezniki slubenici i r a dnici. poeli su graditi u bliZini radnih mjesta i. kue za stanova nje. Neto kasnije njima su se u tome pogledu pridruili i drugi doseljenici, oni izvan eljeznice. I tako je ovd~e otpoela .izgradnja individualnih stambenih i poslovnih objekata od k oj ih se fonniralo jedno novo naselj e, jezgro dananjeg dijela grada od preko 100.000 stanovnika . Novo n aselje se iz godine u godinu izgraival o i sve v.i'e poprimalo obiljeja produenog gradskog n aselja. To je dovelo dva puta II austro-ugarskom p eriodu do akcije proir.i.vanja gradskog teritOri ja i na ovo pddruj e : prvi put 1. juna 1891. kad je 9 gruntavnih uloaka iz kart:.as.tarske optin e Dolac rpnipojeno grads~oj mahali Pofalii, a drugi put 1. 'j anuara 1898, k ad je gradu pripojen novi k'ompleks od 171 katastars kih e stica, koH je dotada spadao u seoski sarajevski kotar. IS) Obje povrine proir enja bile su u ataru sela Dolac, a n avedenih datuma pripojene su k atasta r skoj gradskoj mahaLi Pofalii , pa su, upravo PO tome, dob ile prvi slubeni naziv Gradski Pofalii, koj.i. se sreta kasnije kroz cio a.ustrougarski peri<Xi u svuna !planovima i 'POpisima. Sam narod rl.<lO jP novom n.<lselju ime Novo Sar ajevo. Ono se prvJ put javlja u tada njoj tampi, jo prije 1900. godine, a u kasnij im decenijama postalo je toliko popul arno, da je II upotrebi ii danas i u graan stvu i k ao slubeni naziv i ta ve optine, koja se u na e vrijeme prost ire i na daleko ira podu A. P.: Pregled
rodno 1edinstvo Zli
lS

eljeznikih

pruga u Drinsko j banovini, Almanah Na -

~od.

1932, Sarajevo, 142.

- 192. -

Glasnik zakona I naredaba za Bosnu i Hercegovinu, god. 1879, 191T. Kruevac, Sarajevo pod austro-ugarskom upravom, 13.

3'

35

od njenog historijskog jezgra. Time je u potpunosti potisnut najstarij i naZiivonoga kraja Dolac, kako se zvalo oblinje selo u strani, koje se spominje jo 1455. godine i koje, prema tome, vue porjjeklo iz srednjega vij eka. l0) Prve ulice kao kompaktni graevni nizovi u tome novom nasel ju bile su dananje Josipa Sigmunda (li spred bive Stanice, po emu se i zva_ la Stanina privozna), zatim sjeverna polovina Zivka JoUa i istona dionica Blagoja Parovia, te u cjelini Neretvanska li ure Jakia (vJdi tamo detaljnije podatke). Sve te prve ulice bile su ve poetkom 20. vijeka skoro u potpunosti formirane. U izgradnji tih prvih ulica kao stambenih jedinica ostale su u uspomeni dv:ije linosti: J ohan Gota, vrtlar, trgovac i preduzima te Ka rlo J ak (Jagsch), dugogodinji bravarsk.i majstor II eljeznikoj ra dionici, koji je ovdje ostavio i potomstvo. Bili su pr vi koji su izgradili obiteljske kue u dananjim ulicama Ner etvanska i ure Jakia, koje su se sve do 1931. i zvale njihovim ;imenima (Gotina iJakeva). Poet ak drugog decenija ovoga vijeka znai novu eru u izgradnji Novog Sarajeva. Od tada pa sve do dana dananjega u tome k r aju, tradicionalnom i tipinom eljezniarskom naselju, u izgr adnji ,s tambenih objekata organizirano uestvuje zadvugarstvo eljezniara. Prva zadruga sa tom namjenom osnovana je jo 28. avgusta 1909. godine pod nazivom Zadruga slubenika BiH dravnih eljeznica l civilnih dravn"ih slubenika Za gradnju i priskrbu stanova u Sar ajevu. Brzo iza osnutka zadruga je otkupila koIl1lPleks zemlj:ita u bHzini Sekcije za vuu vozova u povrini 2, isparcebisala ga i ustupila svojim lanovima . Za nepunih 5 od 21.000 m godina, do 1914, kad _ buknuo rat i zaustavio rad Zadruge , nikle su tu je 43 .s tambene zgrade sa dvoritima i wtovima, 'll ,k'o je se uselilo ~o 80 porodica zad[1ugara. Uporedo s navedenom parcelacijom zemljita nastao je oko 1910. godine i prvi regulaoioni plan Novog Sarajeva koji je sadravao i navedeni parcelacioni plan. Taj projekat, k oj i je sigurno dala a.zraditi Zadruga eljezniara , zanimljiv je po tome to sadri ideju geometl1ijske formalis,tike !kompozicije (uticaj barokne konce.pcije) naselja, u ij (lj ulinoJ mrei dominira ema kvadrata ~ dijagonala oko centralno postavljenog prostora - trga. Taj plan ni- e se II cijelosti realizovao, ali se njegove j kon:ture jasno naziru II kasnii jim planovima ulica pa i danas na terenu, gdje su se ouvale i dV.ije prvobitne dijagonalne trase. Izgradnja Novog Sarajeva u austrougarskom periodu sezala je na zapad do dananje Avcle Karabegovia ulice ob uhvatajui iston i blok i te uHce. U iduem , starojugoslavenskom periodu otpoela je tu nova, druga vellika etapa u izgradnji ovog dijela grada. I ovoga puta glavni nosioci te izgradnje bili su zadrugaTi e ljezniari poljedinaana i njihova novoformirana Zeljeznika graevna zadruga, utemeljena 10. avgusta 1925. Zadruga je, pn.ikupivi sredstva, 1929. kupila kompleks zemljiita dalje prema zapadu li povrini od 76.000 kvadratnih metara. Dala je 'i zraditi i parcelaciani plan, po kojem su 14.000 kva dratnih metara pokrile nove saobraaj nice. Dobiveno je novih 119 graevnih parcela, d Zadruga ih je ustupala lanovima za gotovo i na otplatu . U sljedeoj, 1930. godini i sama Zadru16

ruja

H.

Sabanovi _

Bosansko krajite, 195.

36

ga se javlja kao nosilac gradnje (investitor) u vlastitoj reiji pa je tako za sljedee 4 godine podigla 51 kuu. I') Tom akciiom , u kojoj su uestvovali li zadrugari eljezniari individualno i sama zadruga kao organizaci~a, &ve do izbijanja rata 1941, Novo Sarajevo se znatno prainilo prema zapadu i sjeveru: produene su prema zapad u dananje ulice Blagoja Parovia, Marulieva, biva Kumanovska (nestala izgradnj om normalne pruge 1947.) te Skopljanska, a formirane su potpuno nove dananje .saobra aj nice Branke Blaiek, Butmirska i Biranska, uklj u uj ui ovamo d zapadni niz Avde Karabegov.ia ulice, od koje je i otpoela ta druga etapa 1929. godine. Zeljeznika graevn a zadruga l njeni lanovi, stanovnici novih, i proirenih d ijelova Novog Sar ajeva izmeu dva r ata uveli su novi naziv itavog onoga kraja, koji se i danas uje: D olac ko~onija. Do 1931. godine 'u podruju dananjega Novog Sara jeva fOI'miralo se novo naselje od oko dvadesetak uLica . V ei dio tih sao braa j nica bio je do tada samo djeldntino izgra en, ili se jo 'liv.ijek nalazio u izgr adnji, pa je to ,bio Ir.a.zlog jednoj zanimlj ivoOj pojaNi: 193 1. godina zatekla je petnaest '01icn II tome kraju koje su nosile privremenu oznaku po n jemak om alfabetu (Ulica A, B, C, Q .itd.).IS) Izgradnja ovoga di jela grada nastavljena je i poslije os l oboenja, i to u poj aa nom rintenzitetu. I u ovoj etapi Stambena zadruga eljezniara ima kntpno uee, koje se ogleda naroito u podizanju dvije stambene Y1i.ekatnice sa oko 80 stanova II Bi ranskoj ulici (useljene 1964. godime). Na kraju, navodim izgradnju i dva javna objekta u tome kraju koj i su se poj avui kao rezultat stambene izgradn je okoline i, s dntge strane, uticale na {ormiranje fizionomije ulica: - God. 1906 . dovrena je nova Katolika upska cr kva u dananjoj Ulici vojvode Radomir a Putnika. P osveta i otvor enje bilo je 18. novembra. l ,,) - God. 1940. dovrena je .i posveena Srpskopl-avoslavna crkva. monumentalna arhitektura u neovizantij skom slogu, takoer II Ulici voj~ vode Radomira PulITika, u blizini bive Zeljeznike stanice u skog kolosjeka. 20 ) CENGIC-VILA J kraj koji se du longitu dinale nastavlja na Novo je Sarajevo prema Ilidi. Zauzima prostor s obje strane glavne sao bl'aajnice od podvonjaka na pr uzi Sarajevo-Vriegrad pa , po prilici, do kor.ita potoka Bua iza Tvornice sapuna, kozmetikih i hemijskih proizvoda .. Astra... Sve do osloboenja 1945. nije spadala II gradski tedto!".ij. Do to11 Spomenica desetgodinjeg rada 2eljezni ke i potporne zadruge z.s.o.j. u Sarajevu 1923-1933, Sarajevo 1934, 86. - Kolonija Novo Sarajevo, Zadruni glasnik, VIII/1934, br. l , l. - Podizanje el jeznike kolonije u Sarajevu, Sarajevski :!eljeznit1.T, 11/ 1930, br 9, 2. - A . Bejti, Novo Sarajevo, Osloboenje, XX II/ 1966, br. 6370 ( l. 3), 6. 18 Pregled ulica sa ta kvim, aJfabetskim oznakama sadri navedeni Spisak ulica i tTgova tl gTadu Sarajevu, Sarajevo 1931. " Vijest o dOVrenju i posveti crkve u VThbosni, XXI / 1906, br. 43,

410-41 1.
20

Sarajlija (pseud.), Veliko slavlje u Sarajevu,

Novi

istonik,

Sarajevo,

VIl/ 1940, br. 9-10, 261-296 ; br. 11- 12, 342-356.


37

ga vremena izgradnja je bila rijetka. Prve vee zgrade, ndz stambenih viekatnica, koje su locirane s desne strane dananje Ilidanske (obuhvaene u dananje ulice IHdanska ii Jovana Cvi}ia), nastale su prvih godina poslije osloboenja. To su bile, znaajno je zabiljeiti, i uope prve viekatnice za kolektivno stanovanje koje su se poele graditi u masovnoj akciji u Sarajevu poslije osloboenja. Od 1965. do danas izgraen je neboderima i drugim, manjim stambenim viekatnicama i prostor lijevo od Ilidanske prema koritu Milj acke, gdj e su do tada bile barake i neizgraen a zemljita. Ovaj dio naselja prozvao se Cengi-Vila 1. To Jme prvi su dalri urbanisti projektanti naselja, a onda ga je prihvatilo i graanstvo. VremenSki .uporedo sa izgradnj'oon Cengi- Vile I i Il1cto kasnij e -taj dio naselja proirJ.o se prema jugu i na hljevu obalu Miljacke, iji je jedan dio korota u tu svrhu premjeten, ispravljen. Taj drugi dio naselja po .istoj osnovi prozvao se Cengi- ViZa 11, a obuhvata, uglavnom, dananj u ulicu Palmira Toljatija.21) Toponim Cengi- Vila nastao je po ljetJnikovcu, v;ili porodice Cengi3, koja se nalazila u!WavrO -na prostoru dananje engi-Vile I. Kako se vidi, druga rije toga n aziva oznaava objekat i ima kratki naglasak na pr vom slogu i, prema tome, pogrean je dananja izgovor sa dugJ.m i uzlaznjm akcentom prvoga sloga te rijei, kao da se r adi o mitolokom b.iu vili iz narodnih pjesama. Taj objekat prvobitno, u sedmom deceniju prolog vijeka bio je privatni. ljetnikovac ondan1eg bosanskog valij e Topal Osman.,pae (ovezirovao u Bosni 1861-1869), koji je inae mn-ogo uini o na urbanizaciji Saraj eva. Nije u tvreno je li taj objekat dao graditi sam Osman-paa 'll navedenom vremenu, dli ga je kupio, u kojem bi sluaju bio po postojanju d. stariji. Uz taj l j etndkovac bili su pratei objekti pa se objekat obiljeavao skupnim d'menom konaci. Prilikom definitivnog odlaska jz Bosne 1869. Topal Osman-paa je ljetnikovac prodao Dedagi (kas11Iijem Dervi-pai) Cengiu, sinu poznatog cernikog muselima i junaka Maurani.eva epa, Smail-age Cengia. Dedaga je ovaj dvorac uivao tek sedam godina: godine 1876. zatekla ga je smrt u Jabla nici na putu iz Hercegovine II Sarajevo (pokopan kr aj Carijske damije u Konj icu). Ljetnikovac su naslijedihl Dedag.ini sinovIi Ali- paa i Osman-p aa i poslije njih n njihovi izravnii potomci, daljni Cengii i koristili ga sve do 1933. godine. ) Do 1878. d. ljetnikovac i kraj oko njega bili su poznati pod <imenom Dedagini konaci. Dananji naziv, prema tome, uveden je neto poslije 1878. kad je ovdje uveden li termin ,...vi1a"", koj i je dotada bio nepoznat u Bosni i koji je zamijenio odomaeru turcizam za tu vrstu gradnje ...konak.... U austrougarskom p eriodu izgraena 's u tu dva znaajna industrij ska lobjek.ta I oj a su hila od uticaja kaIDo na razvoj -toga dijela grada, tak10 k i na popularizaciju Ceng,i-Vile kao toponima: god. 1908. dovren je !i. proradio prvi paromlin na valjke (,..Sarajevski paromlin na vaLjke - dioniarsko drutvo",,) , a god. 1914 . prva i jedina gradska plinara, ilija su postrojenja zauzela prostor od 10.500 ,kvadratnih metara; rputena u ud 2~. marta navedene godine. na)
21

Na

Cengi-Vili izgrauje

se

najvee

stambeno naselje

II

naoj Repub-

liCi,

VIII/1950 br. 1015 (27.1), 3. 22 H. Kreevijakovi, Cengii, Sarajevo 1959, 22-23. gi- Vila, Osloboenje, X X IIj1966, br_ 6334 (24. 1), 5.
~2a

Ostobaenj e,

A. Bejti, Cen-

T. Kruevac, Sarajevo pod austro-ugarskom upravom, 137 i 207.

38

ALI-PASIN MOST je dio gradskog naselja koje se nastavlja na Cengi-Vilu 'll pravcu zapada, prema Ilidi. Obuhvata relativno rijetko izgraeno podruje od potok<3. Bua pa, po prJlici, do karita .rijeke Miljacke. Tu, na Miljack.i i na mjestu dananjeg mosta na glavnoj saobraajnici prema Ilidi, jo u 16. vijek u podigao je kao linu zadubenu neloi Ali-paa (lUji identitet do danas nije utvren zbog pojave nekoliko lica toga imena) droeni most, koji je kao vaan saobraaj ni obj ek at na jo vanijoj saobra8jnoici postao ubrzo poznat - eto odakle n a.ziv itavu onome kr aju koji se tako zove neprekidno preko 400 godina. n ) Prvi javni objekat na AId-painu Mostu, koji je utjecao i na dal jnu izgradnju u tome k r aju, jeste dananja zgrada Zeljeznike stanice Ali-pain Most, sagraena d otvorena n eto iza putanja u promet pru ge Zenica-Sarajevo 4. oktobra 1882. Pored eljeznik e stanice i drugih elj ezniki h postrojenja niskogradnje i visokogradnje, koja . u zauzimaj u relat tivno veli1ti. prostor, a koja su <se naroito proirila i poveaval a otvaran jem normalne pruge dolinom Bosne (27. novembar 1947) i pruge Sarajevo-Ploe (26. novembra 1966), u godinama poslij e osl oboe nj a ~zgra d ena su tu jo tri velika !.industrijska postrojenja privrednih organizacija: Energoinvesta (kraj nji prost or na zapadu do korita Miljacke), Tvornice ice !lo eksera (jako proirena dogradnj om i moder nizovana 1970. godine) i Gr adskog sa ob raajnog preduzea. To posljednje pred u zee, koje ovdje ima li upravne prostorije, rernizu li. servis za odravanj e voznog parka, izvelo je izgradnju svojih objekata na ()vom prostoru septembra 1961. sam rad u tim ob jektima otpoe<> je 27. novembra 1967. Lokacija, na kojoj se to preduzee nalazi i jecinak() razvija jeste stari lokalitet V elika. drveta.. tak() nazvan po drvoredu krupnih stabala za koje tradicija kazuje da su nastala jo u ono doba, kad je Vuk Jajarun popalio i porobio Sarajevo (bilo je to 1480. godine). Jedan nadgrobni spomenik, k oja se vee upravo za to doba i za sestnu erzel ez Alije, koja je, po tradiciji, navedenom prilikQm poginula na tom mjestu od sablje brata Alije, uva se u krugu upravne zgrade Gradskog saobraajnog preduzea k ao spomenik koji ima b.ristor.i jsko ~ etnografska znaenje. Gradski predjel Ali-pain Most je, ka ko se vJdi iz iznesenih podataka, kr aj u kojem se nalaze, uglavnom, !industrijska postrojenja i skladi.tu. Ono malo stambenih objekata desu porodine jednokatnice, a izg rae ne su iskljuivo poslije oslobo enja i locirane du nove Ulice 21. maja na potezu oo Bua potoka !prema Bolj'akQvu potoku. POFALICI su preten() stambena naseobina koj a je ula II sastav gradskog terit onija tek za vrijeme stare Jugoslavije. Obuhva1a cio splet umca, ija se mrea jo uvijek razvija u podru j u brda Hum, po kojem nosi ame glavna ulica (Humska) to vodi kroz taj kraj. Prve ulice kao dijelovi grada nastale 's u tu pred Rrvi sVIj etski rat i rpoetkiOm !rata. Prvi javni objekat na tome prostoru bila je Bolnica za plune bolesti. Utemeljio ju je i otvorio god.ine 1912. onovremeni naelnik grada Sar ajeva Fehim- efenruja turi, koji je d sam bolovao i 'Umro (god. 1916) od liste bolesti. Poruena je i potpuno nestala 1970. godine. U godinama poslije osloboe nja a ~ dan-danas nie tu i ntenzivnija stambena izgradnja d ndivd dua1isti2l

H.

Kreevljakovi,

Vodovodi i gradnje na vodi, 212.


39

kog li. socijalistikog sektora. U ovo vrijeme izgraena su tu i putena u promet J. dva znaajna privredna objekta: Centralna gradska mljekara (osnovana uz -pom o UNICEF-a d poela rad 27. j ula 1953) i F abrika duhana (putena u proizvodnju 1960). Pofalii kao naselje, inae, imaju tradiciju, i to, po svoj prilici, veoma d ugu . Vjerovatno je da vuku porijeklo pod prJ.blino dananjim imenom jo tiz doba bosanske dravnosti. Spominj u se u 16. vijeku, upravo godine 1554-1557. kao selo pod imenom Pohva tii. Prema izvovima iz navedenih godina, tada se dijelilo na Pohvalie i Gornje Pohvalie . Selo Pohvalii.i zauz;imalo je bolje povrine d atar mu je, vjerovatno, sezao u ravnicu, na jugu, j er je tada bila has bosanskog sandaka, u ime kojeg je imanjem okretao Ahmed-subaa. U okviru toga sela, odnosno hasa, bila je i tzv. Ajclinova bat ina s kuom, koju je uivao neki Hamza, sin Balijin, sa sestrom Zejnebom.2~) U isto rvri jeme selo Gor:nji (Poh-va lii imalo() je karakter vojnuke zemlje. U ataru i toga sela bila je jedna batina koju je uivao Ilijas, sin Radojka, i poslJ.je njega njegov sin Sefer. Obadvojica su umrli, a polovina batine ostala je pusta pa se 1554-1557. dala na uivanje Ilti.jasovoj kerci Halimi. Batina je bila u okViru timara, koji je koristlio spahija H usein_beg. 25 ) VELESICI su veliki stambeni predjel grada u dolini i na bregovima potoka Suice. Terene su pdkr ile najveim dij elom individualne zgrade. Svi ti stambeni obj ekti nastali su II posljednjih dvadeset ti. pet godina. Naselje se i dalje .izgrauje proirivanjem u brdo. V okviru objekata koji su imaLi u tjecaja na daljnu izgradnju ovoga podruju nu "su nastale i dVije 'Posebne 'W'Ste: Merhemia ciglana, sag.raena i -otvo.rena ill austrougarskom perj,()du~) (damas radi ika.o socijalistiko preduzee u sastavu Industrije graevnog mater.ijala Ciglane Sarajevo) te Radionica za opravku i pretres municije Artiljenijske r adionice II a rmijske oblasti, sagraena li putena 'll r ad za vrijeme stare Jugoslavije, neto pr1je 1923. godine, kad je u krugu te Radionice bio podignut i otkri ven i spomenik kralju Petru L~') Veleii ni u prolosti nisu bili pusti. Koliko se sigurno zna, spominju se JO 1555. u statusu sela, u ikojem je ivje1Q mjeavito stanovnitvo. Te g.odine neki MUfuvet, sin Husejnov, iz toga sela podniQ je tubu sudu, da mu je Milivoj, sin Radiev, prole noi odnio s njive 24 snopa zobi. ZS ) Gocline 1682. tu su ivjeli i dvojica hniana, neki ,.,.Simo iz Veleia i ,.,.Anddja Ul"ija II Veleiih-, koji su tada 'UbiLjeeni kao pliilonici Staroj crkvi u Sarajevu.29 ) KOVACICI su gradskU stambeni mikro-rajon na lijevoj obali Miljacke, od mosta Vrbanje na zapad, po prilici, do zgrade Poljoprivrednog i Sumarskog fakulteta, obuhvatajui pri tome li. izgradnju II strani du Sidil 1554-1557, 373. Ibidem, 356. 26 Todor Kruevac, Sarajevo pod austro-ugarskom upravom, 212. 2T Spomenica sveanog otkrivanja spomenika N J. V. Blaenopoi vem Kralju Petru Prvom - Oslobodiocu ll. XI. 1923, Sarajevo 1923. 2~ Sidil 1554-1557, 277. 11 V. Skari, Srpski pravoslavni narod i crkva, 150 i 152.
14
25

40

Ljubljanske ulice do el jeznike pr uge. Stari K ovaii, oni do 1945, obuhvatah s u i prostor dalje prema zapadu , do dananje transverzala !iz pr avca Pofalia. Kovaii u ovom dan an jem opsegu poeli su se izgraivati tek II ausbrougarskom perioou, a graenje je nastavljeno i u doba stare Jugoslavije. U tom e drugom per iodu, up r a vo godine 1930. izgraene su u potpunosti dV..ije nove ulice, U21ika i Novosadska. Tu su locirane masivne tipske jednoporodine zgrade, a gradila ih je optina za svoje slubenike (po tome su se J. zvale ...op tinske k u e).~ Sauvane su do danas te u svojoj cjelini predstavljaju prvu plansku izgradnj u u gradu za vrijeme stare J ugoslavije. Pr vi veliki i javni o bjekat u lbome .predjelu bili su PiNar a i F1ranjevaka teologija. Obje zgr ade s auv ale su se do danas. Prvi objekat bio je poz;nat pod imenom Gerd ueva eka p1vara, a sagradena je u brdu, gotovo ispod. same dananje trase elj ez nike pruge na koritu potoka Kova i. Osnovao I ju je i sagr adi{) jo 1864. Josip F eldbauer , koj i je ovamo doselti.o iz Stare Gradike. Hvar a je p utena II rad 24. maja navedene godine i predstavlja najstarij u industriju te vrste (prvu pLva:ru) u gr adu. II povodu otvorenja odria na je velika sveanost u okolnim baama Kovaia, II kojoj su u estvovali, pored ostalih, lino bosanskli valija Topal Osman- paa, zatim svj tadanji stran.i konzuli u Sarajevu te turska voj na muzika. 31 ) Danas ob jekat radi kao t vornica slada u sastavu Sarajevske pivar e. Palata Franjevake teologije jeste dananji objekat u Zagrebakoj ulic.i u kojem odvijaju svoju djela tnost fakulteti Poljoprivredni i Sumarski. Gradnja boga impozantnog objekta otpoela je u avgustu 1940. godine. Objekat je dovr en i otvoren septem bra 1942. godine. Prvobitna zamisao je bila da se II sastavu objekta izgradi i crkva Nikole Tavelia. Gradnja crkve je otpoel a , ali uslij ed ratnih pr.ilika nije dovrena. Poslije oslobo enja, upravo 2. novembra 1947, 'll toj zgradi otpoeli su rad Savezna visoka poljoprivredna kola za planinsk o gazdovanje, 17. decembr a i d ue , 1948. Poljoprivredno-umar ski fakultet i, napokon, poetk om 1953. P O ljoprivredni iSumarskli, n astalri razdvajanjem Poljopruvrcd.no-umarskog. Danas oba ta fa kulteta rad e u ovoj istoj zgr adi, koja je u tu svrhu d jelomino adaptir an a id ogra enaY) K ovai i kao podruj e i naseljen kraj u navedenom, prvobitnom opsegu relativno su jalro st.a,ri a, zajedno s imenom, sigul1no !Vuku porijeklo iz sr ednjeg vijeka . Cijelom poprenom i podunom velii nom toga kraja sve do nedavno buo je otvor eno korito i potoka, zvanog K ovai, koji je tekao dalje, preko Grbavice na zapad u ci. uLijevao se u Mi1jacku a k izmed u Kl aonikog i Hrasnikog m osta. Na tome potoku, zna se, bili su i m1inovi.3~ Ne zna se ko je kome dao im e, potok naselj U, ili naselje potok u. ali je vjerovatnije da je to ime kao na1li.v potoka ti.pak starije.
~ Gradska optina I gradnja i novnikih kua, Zadruga, Sarajevo, U 1930, br. 8 (25. 10), 3. II H. Kreev!jakovi, Sarajevo za vrijeme austro-ugarske uprave, 68--69. '2 Univerzitet II Sarajevu, Mala hronologija, Sarajevo 196'1. 57-65. Jedan od tih mlinova zatekla je i austrougarska okupacija, to se vidi iz prvog katastarskog plana grada iz 1882, a bio je ondje gdje dananja Lenjinova ulica zavija iz pravca sjever-jug II pravac zapad-istok.

41

Potkraj srednjega vijeka, upravo 1455. godine, u prvom turskom katastarskom popisu osvojenog turskog podruja oko dananjeg Sarajeva registrirani su i Kova ii kao selo 'll sastavu nahije Tilave. 34) Zabiljeeno je tom pr.ihlkom li to da je bilo tada pusto to moe upuivati da se stanovnitvo raseLilo, pobjeglo dalje na zapad pred nadiranjem turske vojske, koje je bilo gIJe ee i sve jae. Kraj se na<vodi i 1682. godine pod istim imenom: meu prHonicima Staroj cr kvd zabiljeeni su tada Nika i Milisav iz Kovaia"" te Sarva ...s Kovai a.. .35) GRBAVICA je danas velikQ gradsko podruje na li!jevoj oba1l. Nastavlja se u zapadnom pravcu ci.zravno na Kovaie :i razvija sve do Hrasna. Naselje savremenih viestambenih zgrada i nebodera, nastalo II cijelosti u posljednjih dvadeset i dvije godine. Uobiajena je podjela naselja na Grba'Vicu I i G;bavicu II, ' to su i ovdje prvi uveli urbanisti..,projektanti u zavisnostJi od etapnosti projektovanja i izgradnje. Budui da je akcija proj ektovanja i izgradnje prve etape obuhvatila i prazni dio Kovaia, i taj prostor je u nazivu ukljuen 'll Grbavicu L Prema tome, danas se pod Grbavi-cu I podrazumijeva rajon od zgrade Fakulteta do .transverzale iz pravca Pofali a, a pod Grbavicom II 'Od navedene tr anverzale dalj e na zapad do trasferzale u pravou U lice iVika Joila. Ov,a j drugi rajon u J:Xletku projektovanja i izgradnje imao je naziv ...sIlobodan Princip Selja... , koji, meutim, nije kasnije ostao u upotrebi. Prva planska izgradnja Grbavice I otpoela je 1948. godine prema p r vobitnom urban i sttikom rjeenju. To su ona dananja etiri paralelno postavljena .duga stambena objekta (pojedini ,olijekat je dug 120 m. a sadr2ii 9B stanova) na Grbavici I, istono od samoposluge d. autobuske stanice, iju je izgradnju finansirala armija. Projektanti urbanistikog rjeenja, varijanta prema kojoj je izgraeno naselje, bili su arhitekti Zdravko Kovaev.i, Milivoj Peter6i i Branko Kalajdi. Prvobitni projekat nekoliko je puta dopunjavan poguivanjem izgradnje, to se vrilo mahom 'Tla zahtjev investitora i graditelja, k{)ji su teili za trn.aksim.alnim iskoritavanjem graev.inskog zemljita .U ) Grbavica II zauzima prostor dalje na zapad sve do stadiona .... Zeljezniar.a. Izgradnjom toga dijela naselja sa 2.637 stanova i 10.548 stanovnika otpoelo se 'll sU'tembru 1958. godine.:>! Dijelom t a, a dijelom i oua nova, koja se nastaJvlja 'Prema Hrasnu II !pravcu zapada, uklanja jednoparodine stambene zgrade koje su kao nekadanja cjelina naselje 3S sa osam ulica nastale za vrijeme okupacije, .upravo 1942. godine. )
3. H. Sabanovi, Bosansko krajite, GodiAnjak Istorijskog drutva Bi.H, IX/1957, 202. 3S V. Skari, Srpski pravoslavni narod i crkva, 149, 150, 151. 36 Arh. Milivoj Peteri, Stambena izgradnja na Grbavici II Sarajevu, Arhitektura, Zagreb, br. 1-3/ 1960, 1932. H. Mehmedbai, Kovaii juer, danas i sutra, Osloboenje, I {1954, br. 2442 (3,8), 5. 37 M. Peteri , ibidem Mikrorajon ".Grbavica II .... Sarajevo, Progres, ilustrovana revija za ekonomska i drutvena pitanja, Ljubljana, knjiga Stambena zajednica, Ljubljana 1958, 92-93. - Arh. Zdravko Kovaev i, Neki podaci o projektu nasel ja Slobodan Princip Seljo, Sarajevo - urbanistiki

PTOblemi, 1-1958, 25-29.

(D), Poloen je kamen temeljac radnikih obiteljskih kua, Naselje Husein-beg Gradaevi ...., Sarajevski novi tist, 1/ 1941, br. 91 (26. 8), 1-2.
lS

42

Do osloboenja ci. poetka planske ~ zgra dnje, koja je Grbavicu uinila velikim i modernim gradskim naselj em, ovo podruje bilo je gotovo nenaseljeno i pr edstavljalo obr adivo polje. U odoba a ustrougarske okupacije 1878. Ii sve do pred. rat bilo je tu tek desetak stambenih objekata, ratrkanih na pojedinim linijama. Meu tim starij im objektima bio je ci. ljetnikovac Mustad -pae B abia, koji su naslijedili i kasnije koristili Mehmed-paa Bi evi oi Kapeta novii - Ljubuaci. Prvi pa k javni objekat na ovome p rostoru bila je Gradska klaonica, skupina od nekoliko objekata na obali Miljacke. Otvorena je 24. januara 1881. godine.~ 5aobraajno je bila orijentirana na dana nju Ulicu voj vode Radomira Putnika. U tu svrhu istodobno sa Klaoni.com 'izgraen je na Mil jacki d zaseban drveni most, koji se po tome prozvao Kl ao niki.. Grbavica se sp ominje dosta rano kao naseobina u okolini Sarajeva. Prvi siguran podatak koji potvruje postojanje toga naziva II to starije doba datira jo dz 1555. godine. Podatak sam naao u jednom d ok!umentu sarajevskog suda li.z navedene godine, II kojem se Grbavica navodi kao odredite zem1je koja se zamjenjuj e.~ Grbavica se ponovo javlja li. kaSnij e, a li takoer II starije vrijeme. Spomen joj je sauvan II spisku pni..1onika Staroj cl'k vi u Sar ajevu iz 1682. godine, gdje se, meu ostalim, navodi i ...Mihailo s Grbavice.... 1) Na osnovu tih novih podataka stvarnost i historij ska etimologija naziva G:Pbavice pomie Se dobro ranije od -osamnaestog vi jeka, u k-oje sam vrijeme bio stavio postanak toga naziva pi u i. o tome na osnovu tada raspoloivih, u biti neta nih podataka. 4 2) HRASNO je naseobina II okolini pri-jan jeg Sarajeva, koja se takoe javlja pod tim imenom dosta rano. U popisu pr..ilonika S taroj crkvi II Sarajevu 1682 . godine ubiljeen je i ,..Petar s H rasna .... 43 ) U izvoru iz ranijeg doba, upravo iz 1555. godine spominje sc selo u okolini Sarajeva pod imenom Hrast'ite kao lokacija timara spahije Ferid-bega:'' * ) Bie da se ovdje radi o istome toponimu, a ak o je tako, onda se spomen dana'inj eg Hrasna prvi put javlja prtitje vire od et!iri stotine godina. Taj predj el kao sastavni d io grada po eo se izgraivati II doba stare Jugoslav.ije. Gradnja je obuhvatala j sklju.ivo stambene ob jek te indiVidualnog kara kter a i bila dntenzivnija naroito II godinama pred drugi svjetski rat. U toj izgradnji, ko ja se tada odvijala samo II niem, ravnom dijelu, naroite zasluge ima zadrugarstvo e1:jezniara. 45 ) To isto zadrugarstvo, predstavljeno u Stambenoj zadr~ eljezniara, uinilo je jako mnogo u izgradnji H r asna, posebno u godinama poslije oslob o(polaganje izvreno 2'1. 8. 1941). Vidi i lanak u Istome listu u broju 76. od 8.8. 1941, gdje je donesena i urbanistika skica (parceJacioni plan). - Radovi na gradnji
(30. 8). 5.
3t

r adnikih

domova u Sarajevu, Sarajevski novi list, Il! 1942. hr. 40 1

~G
41

H. Kreevijakovi, Sarajevo za vrijeme austro-ugarske uprave, 30. Sidil 1554-1557, 157. V. Skari, Srpski pravoslavni narod i crkva, 150.

e lanak u Osloboenju, XXIl/ 1966, br. 6324 (14. I), 9. V. Ska.d, Srpski pravoslavni narod i crkva, 151. Sidil 1554-1557, 269. . ,5 U Hrasnu podie se novo radniko naselje, Zadruni Qlasnik, XII I! 11939, hr. 13 (12. 7), 2 (sa urbanistl~kim rjeenjem) .
43

~2 ~J

(upravo 1960-1965), kad je izgradila desetak objekata za kolektivno stanovanje na praznim lokacijama ~znad pruge. Izgradnja Hrasna d an as napreduje i liz pravca Grbavice II. Prema sadanjoj dinamici i u~banistikim p r ojektima, I koOji su izraeni oj usvojeni, za koju godinu e j ra vni dio Hrasna postati savremeno stambeno naselje viekatnica i nebodera, kao Grbavica I i Grbavica II, na koje se ova sadanj a izgradnja u Hrasnu ol1ga,nino i vee. Od objekata starije javne arhitekture na ovome prostoru vrijedno je spomenuti samo zgradu daITIii.j e na samoj obali Miljacke, ija je osnovna zgrada, bez minareta, izgraena p r ed drugi svjetsk i rat, upravo 1940/41. godine."'6) Dananj.i. kamen:i m inaret, jedini na podruju Novog Sal'ajeva, sazidan je 1968. godine. Graden je od gotovih klesanaca ranije oborene damije Kadi Ba1i-efendije (zvane Prebjegija) koja j e bila na uglu Ulice Hamida Svrze i Pir.i.na bni.jega. NASELJE PAVLA GORANINA, veliki mikro-rajon na padinama Mojmila, ve trei 'Put mijenja 5VOjU urbanistiku i arhitektmlsku fizionomiju. Prvobitno i sve do iza osloboenja bilo je to selo s rijetkom jzgradnj om, kao i sva ostala sela u okoLini Sarajeva. To je staro tzv. Svrakino selo, nazvano tako po staroj sarajevskoj muslimanskoj porodici Svrako, iji su lan-ovi u tome kraju posjedovali zemlju i kue. Cuven je bio Emir elebija Sej1d Muh amed-efendija Svrako, uen ovjek i sarajevski muftija od 1764. do smrti 1783. Ostavti.o je kao zadubinu onu kamenu esmu p red damijom u Dragice Pravice ulici, a n jegovim imenom zvala se dananja H en-din a u lica, u kojoj je i stanov.ao.~7) Na osnovu tih i njenica s pravom se smatralo da je li n aselje Svralci.no selo dobilo ime upravo po toj li n osti u drugoj polovini 18. vijeka, pa sam takve podatke i objavio u jednom posebnom lanku ba o Svraldnu selu. 48 ) Medutim, rezultati istra~vanja , d o kojl.ih sam doao poslije, pokazuju da su i naselje i sam taj naziv stariji od navedenog muftije i vremena u kojem je iv.J.o. To po tvruje podatak iz 1682. godine, spisak pnilon:i.ka Staroj crkvi u Sarajevu, u kojem se navodi li neki ....M arko (iz) Svr akina sela....~9) Kraj je bio nastanjen jo u rimsko doba. To potvruje jedan latinski napis na kamenoj ploi, koji je naen ba u samom Svrakinom selu. SO ) Dan anji naziv slubeno je zamijenio onaj stari posebnim Ukazom (Narodn e RepubLike BiH) o promjeni imena naselja ..Svrakino selo II ime ,.,.Naselja P avla Goranina 29. marta 1950. godiine. 51 ) Ve te, 1950. godine, naselje je bilo poprimilo novu fizionomiju u dobr oj veliini d anan jeg prostora. Naime, jo 1947. godine otpo ela je u organizaoiju Gradskog narodnog odbora i pod vodstvom Narodnog f r onta masovna akcija gra a na Sarajeva u izgradnji radnikih indiv:idualnih " Damija i mekteb u Novom Sarajevu, Muslimanska s v~;est, Vj 1!HO, br. 73 (29. 2), 5 (sa skicom arhitekture). - Nova vakufska tekovina u Novom Sarajevu, Narodna pravda., I/1 940, br. 21 (31. 7), 7 (sa idejnom skicom objekta). 41 S. Kemura, Sarajevske muftije, Sarajevo 1916, 15-17. H. KreevIjakovi, Vodovodi i gradnje na vodi, 109. 48 lanak u Osloboenju, XXlIj1 966. br. 6361 (20. 2), 11. .9 V. Skari, Srpski pravoslavni narod i crkva, 150. 50 Carl Patseh, Novi i revi dirani natpiSi, GZM, VI/1894, 341-358. ~1 Slubeni list NRBiH, god. 1950, br. 13, 277.
44

enja

kuica na tome prostoru. Za tr.i godine niklo je itavo naselje. Prve porodice sarajevs1ruh radnika udarnika uselile su u prve dovrene objekt.e 13. septembra 1948. godine.52 ) U posljedn.jih deset godina (1960-1970) fizionomija toga naselja se ponovo izmjeni1a, i to jo u radikalni j oj mj eri. Savremena stambena izgradnja viekatnica za kolektivno stanovanje proirila se i na to podruje pa je pokrila ne samo nove i daljnje neizgraene terene, nego je, planom racionalnijeg iskoritenja zemljita za gradnju, zauzela i teren od prve izgradnje Jz 1947-1950, koja je 'bim putem ve gotovo i nestala. Naselje Pavla Goranina danas lima cio splet novih uHca i predstavlja gotovo samostalan i savremen g radi.

ILID ZA je sa svojom mreom ulica naselje gradskog karaktera u okviru jedinstvenog pod ruja grada Sarajeva, ali topografski sasvim odvojeno od glavnine gr ada. Po konbinuitetu ivota i gradnje najstarhje je dan anje naselje u sredinjem dijelu Bosne. Ljekovita sumpor na vrela II ovom m j estu bila su odli na podloga, na kojoj se jo u rimsko doba ovdje izgradilo naselje, kolonija i municipij rimskih legionara sa vila ma pa ak l sa jednom zgradom, za koju se pretpostavlja da j e b ila hotel i ljeilite oi II kojoj je bilo uvedeno centralno grijan je i ljekovita sumporna voda putem posebnih cjevovoda. U to doba mjesto kao banja imalo je.i. svoje ime, dakako na latinskom, od kojeg se na Jednoj kamenoj ploi sauvao samo poetak: ",Aquae S ..."" (... Banja S . . .... ). P rema dosta bogatim ostacima az tog perioda, 'tl ko.jim briljdraju podn.i mozaici u bojama, arheolozi su utvrdili da je ivot Ilide u okviru rimske civiLizaoije trajao prva etiri vijeka na e ere.53) Srednjd vijek Ilide (ueg dijela naseobine) potpuno j e taman, ali nam se, sreom, sauvalo samo jme mjesta iz toga doba. ILida se tada zvala narodnim imenom !,uani, koje je do danas ouvano u nazivu jednog ueg kraja toga naselj a. U turskom periodu naselj e je dobi lo nOVi, turskli naziv, a to je ovo dananje ime Ilida, koje u potpunosti odgovara imenu Toplica. U prvom turskom ka'tastarskom popisu osvojenih krajeva oko dananjeg Sarajeva 1455. godine javlja se i dananja Ilida jo uvijek pod srednjovjekovnim imenom Luani i kao selo sa najmanj e 15 domova. U jednom od sl jedeih popisa ovoga podruja, a to je katastarski popis liz 1542. godine, Luani se ,javljaju pod dvojnim imenom, ovako: ...Selo Luani, drugi naziv Hida.5f) Iz toga drugog izvora i dozna jemo da se Ilida u doba bosanske dravnosti zvala imenom Luani i, ujedno, za najstarij,j spomen naziva ovoga mjesta pod tur sllJi.m imenom
Ilida.

Ako Turci i j esu m nogo drali do termalnih vrela radi n jihove ljekovitosti, nije poznato da je to znaajnije ulagano u izgradn ju Banje Ilide 1 samoga mjesta II turskom periodu. Izuzetak su dva javn a objekta Prve porodice radnika-udarnika uselile II nove stambene zgrade II .. SVrakinu selu, Osloboenje, V/l948, br. 590 (14. 9), 3. n Esad Paali, Rimsko naselje na Ilidi kod Sarajeva, GZM, nova serija, XIV/1959, arheologija, 113-136. II toj najnovijoj studiji navedena je i sva ostala literatura o Ilidi kao rimskoj naseobini. sl H. Sabanovi, Krajite Isa-bega I shakovia, zbirni katastarski popis iz 1455, Sarajevo, 1964, 60.
52

45

za Jzgradnju :i. razvoj samoga mjesta, nastali oko 1560. godine. To su kameni most na Zeljeznici na petnaest okana (na trasi glavne dananje saobraaj nice) te veliki han, kar avan-saraj u blizini toga mo~ta (po svoj primci na mjestu gdje je u austro-ugarskom periodu izgraena zgrada dananje Skuptine optine Ilida). Oba ta objekta jesu zadubine velik-og vezira, inae .n aeg zemljaka Rustem-pae, ikOji je nekako u isto vrijeme u sreditu Sarajeva sagradio i poznati Brusa-bezistan. Most je por uila nabu1ala Zeljeznica 1876. godine, a odavno nema ni karavanod
-saraja.5~)

znaa.ja

Alk o se s pravom moe 't vrditi da je navedeni karavan-saraj bio graden I ao .konaini objekat i da je sluio !prvenstveno za one koji su k traili lijeka na Ilidi, drugi objekti na Ilidi, ovezani za eksploataciju vrela i lijeenje bili su u tom periodu obini prov,izonij i gotovo jadni. Takav zakljuak izvodimo iz inj en ice to je okupacija BiH 1878. godine zatekla Banju Illdu u primitivnom stanju i pored mjera turskih reformi koje su se, inae, odraavale d u graevinarstvu. Godine 1878. zateeni su tek jedna trona kua za stanovanje (stacionarij) kraj samog termalnog vrela tQ dva slabo obzidana bazena (jedan za mukarce, a drugi za ene), u koje je v-oda pritjecala ravno s vrela.SO ) U austrougarskom periodu. i to, u glavnom. jo do kraja prologa vijeka, Ilida je zadobila novo ruho: proirene i modernizirane kupke i izgra eni hoteli ... Hungarija (kasnija vila ,..Hercegovina __ ), Austrija (dananja ..Srbija...) i ,.,.Bosna... te velik broj ostalih manjih zgrada. U ovom perriodu nastala je ve1ika i mala aleja i ureen uveni ilidanski park. Dama 25. maja 1890. Ilida je spojena sa Sar ajevom i prugom, a 28. juna 1892 . puten je II promet i poseban krak pruge koji je vodio dzravno do . same Banje. Godine 1910. Banja i itava Ilida -dobili su i elektrino svjetlo. Ve u to doba ozbiljno se pomiljalo i o izgradnji tramvajske pruge prema Sar ajevu, alU je zamisao omeo rat.57) Odmah poslije prvog svjetskog rata nastala je i jedna zasebna naseobina u neposrednoj blizini Ilide. To je tzv. Sokolovi-kolonija na putu dz Ilide prema Hrasnici, sklop najamniih zgrada koje je i zgradio ,i izdavao pod zakup sarajevski renti.jer Sabit Sokol ovi (ivio do iza osloboenja). Danas je ,ta g.radnja organizi.trana u ulice Marice Uher.ke i Ahmeda Ljubunia (v. tamo). Izgradnja Ilide I oslije osloboenja bil a .ie takoer intenzivna i p jednako traje. Brojna je naroito stambena izgradnja kako socijalistikog, tako li prrivatnog sektora, koja je na desnoj obali 2eljezn~ce i sjeverno od zgrade bive Zeljeznike stanice dovela do formiranja itava spleta novJh ulica. Izgrae n je "i velik broj objekata s poslovnim prostorom koji su likovno gotovo preobrazihl glavnu ulicu od mosta prema Sarajevu. Za graevni. razvoj llii.de znaajni su i ovi zahvati: god. 1966. izmj etena je trasa pruge prema moru izvan naselja, a bivom trasom proao je 1969. moderan tranzi tni put, ime je u prolaznom prometu rastereen centar. Jo prJje toga Ilida 1e povezana tramvajskom prugom sa glavn1nom gr ada na istoku. Prva kola stigla su na Ilidu 3. januara 1960.
55

H.
II

Kreevl jakovi,

56
57

Ibidem, 222. Bosni,


Be

Kupalite Ilid a, Novi behar, IIIj1929-30, 221.


Ernst Ludvig, Sumporovita banja Ilide kod Sa-

I bidem, 222-223. -

rajeva
46

1898.

U najnovije vrijeme nikao je na Ilidi i 'jedan od Il'l.sjveih i na1znaajnijih objekata: Institut za fizijatriju i rehabilitaci ju, palata sa najsavremenijim urea.jima i stacionarom oo 100 postelja, locirana u zelenilu, a otvorena II proljee 1967. Sve te brojne gradnje Ilide danas povezuje mrea vie od 20 saobra3jnica II sastavu gradskih ulica. HRASNICA je topografski takoder odvojeno naselje gradskog tipa podruj a grada Sarajeva. I ovdje je rije o relativno starom naselju. P ostojalo u srednjem vijeku, na to upuuju tri lokaliteta sa ukupno 48 steak a. prv;i poznati put javl ja se potk raj srednjega vijeka, upravo 1455. godine u katastarskom defteru pod dananj im imenom i u statusu sela koje je imalo 40 domova i pet ku a udovJca. Hrasnioa je tada predsta vljala timar tadanjeg dizdara grada Hodidida hadi Mehmeda ti davala naturalne prJhode od 3901 aki. Hadi Mehmeda je !!'la toj dunosti smi jenio 20. jula 1463. neki silah da r K emal, l sa..begov hizmear, pa je zajedno s t om du-mau naslijedio k ao len'o i selo Hrasnicu.58) O Hrasnici ima podataka i u kasnijim katastarskim popisima. Tako, godine 1485. navodi se tak oer u statusu sela i k ao timar ne kog Abdulaha Kastamonije. Tada je brojila 13 hri anskih i 14 muslima nskih k ua te 13 ledinih muslimana i plaala 4917 ak i. U istom dzvoru spomin je se, zaniml}ivo je, i selo Donja Hrasnica, iji je dio od sedam muslimanskih ku'i upisa n kao romar tadanjeg sarajevskog kadije u vrijednosti od 1379 aki. ") U jl'Xinome zapisu iz 1554. godine Hrasnica se ponovo navodi kao selo i, u jed no, domicil konvertita Alije, sina Rad inova , za kojeg se veli da je umro i da mu sva ostavina iznosi 600 aki.~ P odat ak koji govori i o ~sIa:niza ciji ovoga kraja . Kroz cio .idu i turski per iod ovdje nije bilo nikak vih znaajnih pMmjena. Jedina novina bila je damija, k oj u je d ao podii neznani ktitor nepoznate godine II tome vremenu. U austrougarskom periodu navedena damija kao jedini javni objekat II naselju bila jc ve dotrajala pa je iz temel ja obnovljena i otvorena 9. j una 1905. 61 ) Mlin aret bio je drvene konstrukcije. Zamijenjen je kasnij e kamenim. onim d ananj im, koji je dovr en i preda t upotrebi tl . septembra 1936.62) Nova historija Hrasnice, koja je r adikalno .izmijenila puteve dugogodin je prolosti, nastupila je ovdje u prvim godinama poslije osloboenja izgradnjom industri je i svega onoga to prati tu industrJ.j u. BiJa je to jo 1947- 1948. godine. Otpoele su pr ipreme za gradn ju. Tu je trebalo da bude pogon 1Jitostroja iz Ljubljane, ali je plan promijenjen pa je otpoela gradnja Fabrike motora Sarajevo, poznata i pod skrae nim imenom F AMOS. Sama fabrika kao radna organizacija osnovana je
u okvli.ru jedinstvenog

5 Ibidem. 204-205. '

u H . Sabanovi,

Bosansko k rajite, 204.

MI Sidil 1554-1557. 14. " Nova damij a II H rasnici , BehaT, VI/ 1905, br. 4, 62. 62 Novosagraeno munare u Hrasnlci, Ilu stTOtlani. islamski Svijet, 1/ 1936,

br. 5, 67.
47

25. maj a 1950. godine, a proizvodnja je otpoel a do nepune tri godine, upravo 6. apr ila 1953. - na osomogodinjicu osloboenja gra da. (3 )

Paralelno sa izgradnji/m i radom F abruke nicale su ~ druge gradnje u mjestu na prostoru prijanjih objekata j na istoj ledini. Dio starog naselja sa karakteristinom starom seoslrom arhi,tektJurom sauvao se d o danas, budui da j e lociran u straIlii u odnosu na glavninu nove gradnje. Ta nova stambena 'i zgre.dnja, gra en a l i savr emenim arhitekt onski"! koncepcijama i na bazi urbanistikog rjeenja, proirila se na vie strana pa se pr otegla tt na obhinje dotadanje selo Lasicu, koje se pot pu no utopilo u novo naselje. . S osta lim urban i stikim tekovinama Hr asnica j e dobila i centar drutvenog ivota: Drutveni dom, reprezentativan i moderan objekat, zavren i otvoren jo 23. oktobra 1954. godine, to znai tek neto vie od godime od ;putanja Fabrike u prdizvodnju. Danas je Hrasnica savremen grad ija u lina mrea broji 22 ulice i jedan trg. Do oslobo enja zajedno sa svim okolnim zaseocima .imala j e neto oko 3000 stanovnika, a danas taj broj ~znosi, pr ema procjenama, oko 13.000. Sa Iliidom i Sar ajevom naselje povezuje autobusna linija redovnog gradskog saobraaj a . je tree naselje g r adskog tipa topografski odijeljeno od glavnine grada. RazvJjen o na starom putu to je vodio iz doline Bosne, posebno iz Varea i Viookog u SarajeVlO, a !kojim je 1697. godine Eugen Saiv:ojski sa svojim etama doao te popalio i unitio i SaI'ajevo iVogou . lova je 'itav I ali, moderan gradi sa ~ndustrijom te stambenim i poslovm nim povrinam a. I zgreen je <na podI'uju dva stara seoska ,naselja : Vogoe i Joanice. Historij'Sko ezgr.o naselja jeste samo lprijanje lI1eselje Vogoa, kraj na ti.stonoj strand, na potoku Vogotici, gdje je locirana industnija. Stambeni pak i drutveni centar naselja je u prijanjoj Joanici, koja je danas .gradnjama gotovo spojena sa podrujem sta re Vogoe. l ova je naselje relativno jako staro i u pogledu ivota odralo je kontinUIitet do dana dananjeg. Na lokalitetu Kamenjaa (kod ulaza II 'Pretis) II Vog,oi i u Joanici, ni:le sastava .poto:ka koji ine Joanicu, povie sela, lnaeni su ostaci zgrada ioz romskog doba, to kazuje da je ovaj ,kr aj i ou to doba bio iV.04) Na osnovi toponomastiki h podataka i izvjesnih d r ugih indicija pretpostavljam da se ovdje radi o naselju istoimene upe srednjeg vij eka ko,ja e biti Jdentina sa upom zvanom, odnosno pis anom Vidgossa, kao odreditem mjesta Lubinchi u povel j~ Bele IVad 20. jula 1244. kojom se za vrijeme bosanskog bana Ninoslava potvruju posjedi bosanskog biskupa, pa tako m eu ostalim i biskupskJi posjed Lubinchi u navedenoj upi. os ) Isti izvo r navQdi uz Lu b ~nce i crkvu BL djevice Marije, koju, inae spomin je jo i ljetopisac Dukljandn kao odredite sahrane vladar a, samo .to je on loci ra sasvim u drugi k raj. Mis1im da su Ljubinci iz navedene povelj e iden1Jini sa dananjim selom Lubni, a Or.kJva Bl. Djevice Marije da je bila u dananj im Krivoglaveima, gdje se sauvao i toponim MaAdu! Fazli, Uz dvadesetgodin jicu Fabrike motora u Sarajevu, Osloboenje, broj od 23. maja 1970. 6~ Carl Patseh, Wissenschaftliche Mltteilungen aus Bosnien u. der Herzegovina, IX!1904, 234. 6' E. Fermendzin, Acta Bosnae, br. 69, ]2-13.
63

V O GOSA

48

~ .-

rije, a gdj e i nae postoj i i staro groblje, zaraslo u kor ov. Oba lokaliteta su na lijevoj !Obali Bosne i u ataru kOjli je sigurno mogla pokrivati upa Vidgossa, odnosno kasnija Vidgoa pa Vogoa. Dakako, posljednju ,ri je e rei arheoloZli, a ako se ovo obistini, onda e kraj dananje Vogoe biti na osobitom glasu za h:istoriju B osne u doba n jene dra vne samostalnosti. I Vogoa i Joanica Javljaju se kao seoska naselja i potkraj srednjega vijeka, 1455. godine, kad su Turci tek zauzeli ovaj kraj. O nj.i ma imamo ~zvjesne podatke i u 1485. godini. P rve godine Vogoa se pie Gogota, a 1485. Vogoa. Te druge godine Vogoa je bila veliko naselje, u koje su se sigurno ubrajali ,j okolni zaseoci : 97 hrianski h ,i 38 muslimanskih d :)~71ova te inokosnika 10 hriana i 20 muslimana. U t o dsto doba J ooan ica je brojila 55 hriaruki h i 6 m uslimanskih doruQva . U i zvoru iz 1485, koj i sadri t e podatke, navodi se tu i drugo selo J oanica sa tpi hf\i al!lS k c i 2 m uslimanske !kue, M) koje e biti iden tino, svakako, sa dosad an jom Gornjom Joanicom . Prema svemu se vidli da su i Vogoa i JO8nica bar em u 15. vijeku, a k o ne i kasnije, bila velika seoska naselja. U kasn ijim vremenima turskoga peI1ioda od objekata javne arhitekture !i Joanica IVogoa imale su po jedan han (Biserovia han 'll Joarrici, zatvoren 1928, i Krsm anovia han u Vogoi, radio do 1921, a zgrada i danas itava)"'), te Vogoa da mij u s drvenim minaretom. Damija bezimenog osnivaa sag raena je prije 1776. godine, kad se javlja njezin im am, neki H asan_ha1ifa .(8 ) Uz damiju j e bilo i turbe u kojem su poivali neki ejh Abdulah-efendija i Nedat, brat uvenog sarajevskog feudalea i knjievnika Fadil -pae Serifovia. 69 ) Uz to turbe bila je i prostonija koja je sluila kao tekija (zavija). F adil- paa je godine 1873. osta vio znaaj nu fundaciju, iz ijih su se prihoda, po njegovoj !izriitoj odredbi, odravali, meu ostalim i navedeno turbe i tek.ija.~ Sve trJ te gradnje bile su na oku p u na j ednom mjestu na trasi dananje prolazne i glavne saobraajnice, Ulice igmanskoag mara, upravo na sastavu te ulice i Ulice ure Salaja. Sve je to j: ol'ueno 1953. goctine prilikom gradnje savremenog puta, ija je trasa d ijelom zahvatila i te objekte. Po navedenom t urbetu u i tamonj.i k.r.aj nosi,o je ime Turbe . Do osloboenja 'i Vogoa oi Joanica bile su seoska naselja koja su ivjela na zatvorenoj privr ednoj osnovi od poljoprivrede i stoarstva . S tara Jugoslav1j a dala je Vogoi tek osnovnu kolu, i to dosta kasno (1930. godine), a goctine 1938. kako-tako ureen je makadamski p ut do Sarajeva, k ojim se otada do Vogoe moglo doi i motornim vozilima. Vogoani su dolazili u Sarajevo starim k iridijskim drumom p jeice ili konjem, ili pak eljeznikom prugom okolo, preko Semizovea . G odine poslije osloboenja dzmijenile su iz temelj a oba stara sela i od njih, za relativno kratko vrijeme, kao i u sluaju Hrasnice, ui nil e Saba novi, Bosansko kraj ite, 207-208. 61 H. Kreevijakovi , Banovi i karavan-saraji, 149. S. J . Jovanovi, Vogo a, Sarajevo 1967, 98. 68 Sidil br. 18, 37-38, 69 Kronika Muhameda Kadi a , u GR biblioteci, sv. 27, 264, 295, i sv.
66

H.

28, 494.
70

dia,

Tekst Fadil-paine zakladnice od 7. februara 1873. sv. 26, 185-210.

II

Kronici M. K a -

49

moderno gradsko naselje. I ovdj e je baza za t akvu izgradnju bila industrija, u ovome sluaj u metala-preraivaka, koja se kasnij e preorijentisala na proizvodnju r obe za iroku potronj u d ostala poznata irom Evrope pod i menom PRETIS (skraeno od Preduzee Tito Sa r ajevo) . P ripremni radovi na samom terenu za izgradnj u F abrike otpoeli su jo 1947. godine, a 'tada se time poel o buditi i sam o mjesto. Kompletna fab rika putena je u pogon na Dan Jugoslovenske narodne a rmij e 22. decembra 1949. godine, J otada Vogoa pie nove dane. U J oanici je za potrebe radnika u toku id uih deset godina izgraeno itavo stambeno naselje sa asfalmranom mreom ulica i vie ,j avnih objekata. Godine 1952. nikl e su i pr ve moderne trgovake radnje. Godine 1953-1955. izvrena je rek onstrukcija oi modernizacija puta za Sarajev'O, kojim je veza sa glavninom grada vremenski svedena n a petnaestak minuta. Ovoga vremena Vogoa je dobila moder an vodovod i kanalizacij u, zatim Osnovnu kolu (1952), zgradu Sku ptine optine, zgradu Skale uenika u privredi, Dom zdravlja, Tr-lnk u i napokon dva na roito znaaj na objekta: hotel Biokovo (otvoren 27. jula 1955) te Radnik i dom, jeda n od naj ljepih II Republici, dovren i otvoren idue, 1956. godine?l ) NaseLje se jo uvijek izgrauje . Danas je organizirano II osam ulica. Prve meu njima nastale su Ulica Moe Pijade i mica Tome Men:dea. Bilo 'je to jo 1950. godine.

II.

INSTITUCIJA NA ZIVA ULICA I NUMERACIJE OBJ EKATA

Ustanova imena ulica i trgova Sarajeva stara je isto onoliko k,oliko i sam ovaj grad kao formirana urbana aglomeracija. Odreivanj e imena tim osnovnim urbanim jedinicam a uvedeno je ii ovdje kao potreba mnogoljudske nastambe da se poblie odredi prebivalite, m jesto ra da, akcije J posjedi njenih graa na. Kad su grad i o pi drutveni odnosi u njemu p ost ali sloenijU i kad je, s druge strane, porasla potreba za komunalnim ureenj em grada kao cjeline, uvedena je i dodatna institucij a nu.mer acije objeka ta, kojom postaj e odreden, identificiran li svaki graevni objekat u ulici, odnosno
grau.

Obje te institucije u Sarajev,u male su karakterJstine puteve razvoja, koje u ukratko ovdje objasniti, a dan as su takve komun alne potrebe, da 'se grad i savr emeni ivot u gr ad u ne da bez njih ni zamisliti. TURSKI PERIOD . _ . Orijentalno-islamsld urbaruzam, ija je osnovna naela Sarajevo primijenilo u svome nastajan ju i r azvoju, donio je ovdj e i sistem klasifikacije u r banih i saob ra ajn ih jedinica. Ta klasifikaci ja, koj a ima !i svoju terminologiju, bila je ovdje II upotrebi kroz cio t urskA period, prisutna je ak i dan-danas, ali samo u naziVl;ma ulica, a, s druge str a ne, slui kao osnov za utvri vanje od reenih zakonitosti S. J.
50
71 Preduzee ... Tito Jovanovi, Vogoa,

Sarajevo - Vogoa 1948- 1958, Sarajevo (1958). na vie mjesta.

sistema naziva ulica i numeracije objekata u turskom pemodu, pa iznosim njezin pregled ovako: - Mahala. To je skup meusobno povezanih stambenih saobraajnJ.ca odgovara, po pr:ilici, dan anjoj mjesnoj zajednici, s tom razlikom to dananja mjesna zajednica obuhvata dvije pa i vJe nekadanjih mahala. - Carlija - jedna ili vie poslovnih saobraajnica u kojima se odvija zana tstvo, trgovina i ugostiteljstvo. Karaktenizira je niz prizemnih i jednospratnih objekata - d uana koji saob ra8jnicu i ne i graevnom urbanom jedinicom. _ Bazar - trnica na otvorenom prostoru, bez posebn:ih saobraajnica i gradev.nih objekata. Odgovar.a dananjem terminu sajmite ili pazarite. _ Sokak - stambena saobraaj nica, za koju se danas upotrebljava termin stambena ulica. _ Mejdan _ otvoreni prostor u sastavu grada ili na nj egovoj perifeniji _ odgovara upravo dananjem terminu saobraajni trg. _ Dada _ saobraaj nica uope, gradska i vangradska. U starije doba oznaa vala je poglav,ito vangradsku saobraaj nicu, upravo put bez zgrada. U novije vrijeme termin .j e evoluirao i postao po jam za znaaj niju gradsku saobr aajnicu , kakva je bila u Sarajevu Cemalua (dananj a . Marala Tita), koja se u prolom vijeku i oznaavala upravo t 'm terminom. _ So kai - kratka i tijesna ulica uope. Posebno uski i natkriveni pjeaki prol az - pasa, k akvih trna jo u staroj sarajevskoj ariji. _ Cikma - &lijepa ulica, saobra8jnnoa koja nema izlaza na. drugu stranu. _ Budak _ sinonim za ikmu, termin koji je bio takoder II upotrebi u Sarajevu donedavno. Grad (kasaba ili eher) dijelio se na mahale i arije. Mahale su se dalje la nil e na sokake, sokaie. ikme dli budake te mejdane, a arija na manje a l'ij e , koje su se zvale dmenom djelatnosti II njima, te na bezimene so k aie kao pasae od jedne arije do druge. U sastavu ar ije kao cjeline bio je i bazar (u Sarajevu Ibio i Bit- pazar - ,..buvlja p ijaca ... ). Izuzim aj ui sokalie kao saobraajne povrine a r ije, sve ostale vrste sa obraaj nica ~ mahale imale su svoja imena. Dravna administraaija i su dstvo i t avog turskog perioda II pogledu teritorijalne podjele grada i II uvoenju i odravanju naziva pr.iznavali su samo ariju i mahale kao osnovne urbane elemente, na koje se grad dijeLi i koji treba da imaju svoje dme. Ovo pravilo ne izvlai se iz pisanog zakona, nego iz praktin og ivota i r aznih akata, u kojim se kao odredita pre!:rivalita gr adana ili neke radnje navode samo dmena d otine mahale ili arij e. N.i.jeda n od tih zva ninih akata ne spominje sokak kao urbanu jedinicu, kao da ne postoji, pa tako, naravno, ni njegovo ime. Tako .je to trajalo barem u s luaju Sarajeva sve d o 1878. kao kraja turskog perioda II Bosni :i Hercegovini. O mahali kao osnovnoj gradskoj teritorij alnoj jedinici do kraja turskog perioda u Sar ajevu i u BiH, a, ini se, i u ita voj turskoj carevini, veoma ;ilustrativa n podatak sadri sau vani slubeni obrazac ve navedenog popisa stanovnitva j imanja u gra_

.'

51

du Sarajevu 1867 / 68. godine. l) Kao odredite naslovnika imanja tu je naznaena jedina rubrika mahala. Taj isti obrazac, ve rna terenu popunjen i zavren, sadri, meutim, ponegdje i zapise imena sokaka, am su ti zapisi dodati upravo nezvanin o na samoj margini obrasca. To upuuj e na zakljuak, prvo, da je unoenj e imena i ulice (sokaka) hio samo lini man ir popis ivaa i, drugo, da je ve u to doba postojala komunalna klima, u kojoj se sokak namee sve vJe kao osnovna urbana jedinica na raun mahale, koja ovim putem, snagom pritiska ivota, poinje da .izmie. Prema navedenim konstatacijama institucija odreivanja imena samih sokaka kao dananj,ih osnovnih gradskih jeoonica hila je potr eba, za koju su se brinuli neovisno od vlasti sami graani na svoj nain i po svojoj volji. Pri tome treba konstatirati li injenicu da su ipak svaki sokak, svaki mejdan, a u nekim sluajevima i same ikme imali svoja imena. Posmatrajui ukupnost naziva mahala J sokaka u t urskom periodu, bez obz.ira to je dravna administracija bila zainteresirana samo za imen a mahala i arija, a samo graans tvo za imena sokaka, ikmi i mejdana, uoljiv je veoma zanimljiv tematski zajedniki osnov za davanje ,imena sv.im navedenim urbanim jedllnicama grada : drutvo osmanlijskog feuda lizma, pa ni ono iz doba reformi II prolom v;ijeku ne zna za -imena mahala ili sokaka kao ideju, kojom se odaje pota, spomen, pijetet 1. gradi spomenik svoje vrste nekoj hinosti, kraju, gradu ili uope pojmu koji j e izvan zbivanJa sredine u kojoj se odreuje ime. Za itavo vrijeme turske vladavJne u gradu Sarajevu nijedna ni mahala ni ulica nije se prozvala imenom nijednoga sultana, nijednoga veZlira kao nazivom koji bi bio dat u ovome smislu , u kojem mi danas -odreujemo .imena kao spomen na znaaj neke linosti iU uope pojma. U sedmom deceniju prologa vijeka II Sarajevu bila su uvedena dva nova imena po tom novom, dananjem sistemu, i to Galata dade (za dananju ul!icu JNA) i Osman-paa dadesi za dananju Koievu ulicu, ali se u vladaJuim pravJlima tadanjeg doba i drutva u Sarajevu nije mogao odrati nijedan taj naziv, jer za ondanje tradicionalno shvatanje nije bio prirodan. Time dolazimo J do glavne, odnosno najkarakteristinije zakonitosti II dav anju imena ulica i trgova turskoga perioda, da se osnov u tome pogledu nalazio isklj uivo u neposrednoj tLzronoj vezi izmeu nosioca naziva urbane jedinice oi same te ~ed.inice. Ta uzrona veza ogleda se redovito u izgradnji zadubina (u prvome redu damija) II pojedinim mahalama kao centralnim takama takvih urbanih jedinica, po ijim ktitorima te mahale potom nose ~ ime, zatim, kad su u pitanju nazivi samih sokaka, Original Popisa stanovnitva dijela Sarajeva i njihovih imanja nalazi se u Muzeju grada Sarajeva. U jednoj objavi tadanje sarajevske tampe, koja je najavila navedeni popiS, stoji da je po carskoj naredbi ovakav popis najprije obavljen u brusanskom sandaku, a sada se fermanom, ije se odredbe citiraju, uvodi kao obaveza za sandake: Bosanski, Dunavski, Sirijski, Arapski, Edrenski i Maraki. Komparirajui te odredbe i injenicu da se u obrascu toga popisa pojavljuje samo mahata kao adresa naslovnika imanja, dolazi se, gledajui kretanje urbane organizaci je II irem smislu, do nedvojbenog zakljuka da ulica (sokak) kao osnovna teritorijalna jedinica nije dola do izraaja ni na irem podruju turske carevine onoga doba, iako je to vrijeme unosilo u ondanju Tursku u akciji temel jitih i svestranih reformi i mnoge komunalne novine sa Zapada, gdje je ulica ve davno prije toga bila osnovna teritorijalno-administrativna jedinica grada. - Objava i podaci o navedenom popisu izili su u sarajevskom listu Bosna, broj 57 od 1. jula 1867.
1

52

~ dobrotvornom dopri nosu p ojedinih Lica tome sokaku, koji onda dobiva

Ime po tome dobrotvoru, !ili, naprosto, uzrona veza le-li u tome to se ime ulice vee .za uglednu linost koja ivi s ku60m u toj ulici. ' Druga, isto tako velika uZ('ona veza u davanju naziva i mahalama i sokacima, ali .isk lj uivo -od strane naroda, lei II morfolokdm i slinim mjesnim karakteristikama urbane jedinice (mahale Hrid, Gorica, BjeJave ~ dr. te ulice Tijesna, Brdanska, Stnnac i dr.). Uoavaju i takvu zakonitost u nastajanju imena ulica i trgova I\l Sarajevo za vnijeme turske uprave istodobno otkrdvamo i pravilo da se u ovdje radi o t rad iciji organinosti, po kojoj su nastajah UOPe t opon imi ne samo gradova, nego i onih mnogo irih, vangradskih , zemaljsk'ih povr ina. Sam a dnstitucija numeracije objekata kao elemenata ulice i jo bliih odredita nastala je u Sarajevu, takoer. u ovom istom, turskom per.iodu , ali tek u prolom vijeku i sigurno II sklopu brojnih utjecaja Zapada, koje je u Tursku uvodila d ugogodinja, uporna i u biti progresivna akcija reformi. Bilo je to u gradu Sarajevu upravo 1853. godine. T u novinu ovdje je i uveo i spr oveo prijanji bosa nski vel/ir, a tadanji organ za reform u !inansijskog s istema u Bosni Muhendis Cam il..,paa. U okviru zadataka za u r e en j e rporeskog sistema dao je popisati sve zgrade u gradu i objav<iti na redbu da se na svaku zgradu postavi drvena daica, koja se zvala tahta, i na njoj ispie odgova r ajui kuni broj.2) To je sve tako i sprovedeno, negdje milom, a negdje i silom. Sarajlije, stol j eima naviknuti na dru gaiji i'V.ot od onoga koji dono:;e turske reforme, a pogotovo kad se tu radilo da se u svako doba dana d noi mO"ie pronai poreski obveznik, n isu tu novinu zduno primili. Upravo to, a i s pecif.in i autohtoni konzervatizam, a, posebno, uporno reakcionatvo prema bosanskim ve:zririma, kojim nisu dali ni boraviti u gradu due od trn dana, r odili su u Sarajevu i sarkastian nadimak u biti progresivnog osn i vaa numeracije objekata u Sarajevu i prozvali su ga Tahtar i Tahtar-paa, upravo po navedenim ku nim tahtama (tablicama) koje je uveo. Sa tim ku nim tablicama, zvanim tahtama, dovodio se u vezu i dojueranji naziv Taht a li ulice. Utw'dio sam, kao to u poka za ti na drugom mjestu, da se ovdje l'add, zapravo, o zanimanj u tahtalija, koj e je, me u ti m , moglo biti vezano za te prve tab-te, J to ba neposredno. U odnosu na ono to sam naveo o stavu Sarajlija prema novotar ij ama tursk ih r eformi mogu sigurno ovdje istaknuti i to da je ta pr va !institucija numeracije objekata II Sa rajevu kako dola - tako j prola. Na ta kav zakl j uak navodi stanje u Sarajevu do eiglih 14 godina iza toga , upravo poetk o m jula 1867. godine, kad se uvela navedena akaija PJPisa stanovnitva, odnosno imanja u Sarajevu i kad se u povodu toga pojavila u sarajevskoj Bosni i ova dnevna vjjest: Ovaj podatak je iz Muvekitove Historije Bosne, a .objavio ga)e Ri za M uder lzovl u radu .. Nekoliko muhurova bosanskih vahja.... Glasnik Zem. muze;a, god. 1916, 34 -35. Meutim, uvoenje numeracije Camil Ahmed-paa nije dao za vrijeme vezirovanja u Bosni (1843- 44), kako se lo dade shvatiti iz M uderizovieva sao penja , nego mnogo kasn ije, 1853. godine, kad je u Bosnu doao u sasvim drugoj misiji. Potvrdu o tome vidi kod Vl . Skarita, Sarajevo od najstarijih vremena do austro-ugarske okupacije, Sarajevo
2

1937, 213.

53

U ,i sti dan, kad je ferman proitan (bilo je to 1. dula 1867 - AB), poeli su hl inovnici svoju radnju vriti, i to u etiri odjeljenja. Prvo odjeljenje poelo je udarati numere (moja podvlaka - AB) od gradske strane, druga od Hrida, trea od Bjelava, a etvrta od Skender-paine mahale. 0\110 razdjelji'V.anje narecHo je . vali-paa ~tj. TQpal Osman-.paa - AH) J vidi se da je vrlo udesno, jer e inovnici s biljeenjem ulica .i numeranjem brojeva na kue skoro biti gotovi pa poslije toga poee procjenjivati i popisivati nepokretno imanje u Sarajevu+<.3) Promatrajui instituciju numeracije objekata u osnov;i misije eamil-pae 1853. i u osnovnoj por uci navedenog fermana u prouavanju razvoja institucije numeracije objekata 'l l Sarajevu dolazi se, samo po sebi, do ova dva zanimljiva zakljuka: 1. Numerisanje objekata nije bila zadaa cjelokupnosti komunalnog ur edenja grada, kao to je to sluaj koji je nastupio mnogo kasnije, nego p ratei, upravo pomoni ilin jedne druge akcije. 2. Akcija, koja je dovela posrednim putom do uvodenja i numeraCije objekata II Sarajevu, leala je samo II jednoj potrebi grada i drave, a to je utvrivanje stniktnijeg provoenja obezbjeenja poreskog sistema. Prve uline tabIlice u Sarajevu bile su, kako je n avedeno, na drvenOj, daanoj podlozi. One druge, uspostavljene do uvedene 1867. godine, znaile su korak naprijed, barem u tehn ikom pogledu: tablice su bile od lima (tenee), i to jajolikog oblika, a na njima II crnoj boji (,..mureefu .. ) isp'isan je .. turskli. ulini braj. Zakljuujem to po tome to sam naao na izvjesnom broju starih objekata upravo takve t ablice i to sumnjam da je bilo i vremena i akcije da se oblik tablice izmijeni. od 1867. do 1878, za cigbih 11 godina. Sarajevska optina, zvana Beledija kao prva ter.i.torijalno-politri ka gradska organizacija uspostavljena je i otpoela rad 1865. godine. Meu tim, za itavih iduih tni.naest godina njenog rada pod turskom upra vom nide uinjeno nita znaajnije na unapreenju institucije ni naziva, ni,ti same numera cije. Zna se samo to da je austrougarska <OOu,pacija Sar ajeva 1878. zatekla ovdje te stare kune tablice sa .. turskim... brojevima.

AUSTROUGARSKI PERIOD u 's kladu sa cjelokupnim novim 'ure enjem uveo je bitne novine i u slubu naziva osnovnih urbanih jedinica grada ~ numeraaije. Prva novina je to, to je sada osnovna urban a jedinica postao sokak, koji je tada dobio i novi termin ulica. Mahala je tako, posl4je etiri vijeka, potpuno izgubila znaaj pa je naputena i u samoj administracij:i,4) Nova uprava za naziVe u1ica preuzima, uglavnom, postojea imena sokaka, ali je novo bUo to to su na:.:::iv, , dati prlje po imenima i ili preIDmenima, sada kompletirani i imenom i prezimenom. Taj podatak upuu je na zakljuak da je II narodu bilo svjee sjeanje o punome imenu i prezimenu nosioca naziva nekih sokaka, a to znai da t akva imena sokaka nisu ni tako davno nastala. List ... Bosna", br. 58 od 8 jula 1867. 4 Mahala kao biva teritorijalna jedinica ostala je u ivotu grada u jednom drugom vidu: uzeta je kao osnov raspodjele grada i katastarskih e stica u prvom gruntovnom popisu 1886. godine, pa sc takva dioba vodi i dan-danas u sudskim :zemljinim knjigama.
3

54

Druga znaajna nowna j e akcij a optine II dzmj eni kunih tablica. Bilo je to d~uge godine .rada optilne u novim uslovima. Iz jednog duelamianog popisa .kua u nekim ulicama na podruju arije od 16. septembra 1879. saznajemo i za ovaj zanimljiv podatak: na kuama su, pored novJh jo uvijek hin i stari kuni brojev.i odnosno tablice, pa se, barem u tome a ktu, vodio dvojni sistem numeracije: po novim i starim brojevima, koji nisu b.iH identini. ~) Bila je to, svakako, prelazna mjera, koj om Se htjel o da se stanovnit vo bezbolnije n avik ne na novu numeraciju. STARA JUGOSLA VIJA n ij e dala nita posebno novo u r azvoju institucije naziva .i numeraoije. Jedina znaajna i vrijedna akcija tadanje gradske op~tine bila je 1931. godine, a donijela j e izradu i postavu novili ulinih metalnih tabli sa nazivima ulica u reljefu. Na mnogim m jestima su -se zadrale te table do danas i predstavljajru likovno rjeenje, iji je autor imao smisla za deju ove vrste. NOVA JUGOSLAVIJA. Period poslije osloboenja donio je daljnje i hitne noVline u institucij.i naziva 'Ulica ci. numeraciji objekata. Prve akcije u tome smislu poeo je provoditi Gradski narodni .odbor i njego v Izvrni odbor.6 ) Akoije su uspostavijane zakljucima i odlukama na Sjednici. Do tri godine dza osloboenja dolazi i do donoenja prvog zakonskog akta kojim se r egulie cjelokupnost materije instituci je naziva ulica i numeracije objekata. To je Zakon o imenima naseljenih mjesta i ulica i o obi ljeavanju kua brojevima, donesen 28. 12. 1947. godine.?) Zakon propisuje obavezu da u gradovima i u drugim veim naseljenim mjestima svaka ukica :i trg mora imati svoje ime (lan 5). Uoljiva je karakter.istika da se tom obavezom obuhvataju samo ulice i trgovi. Parkova i mostova, koji su takoer javne povl'ine, kako se vidi, nema. Ta j zakon donosi i druge novosti: _ Za imena ulica d trgova mogu se uzimati i mena znamenitih histol"\ijsk:'i h linosti, historijSki doga aji i datumi, geogra[s1<'o-historisk a imena i slino. Ne mogiu se davati imena kloja bi bila u s uprotnosti sa tekovinama narodnooslobodilake borbe i novim dravnim ureenjem
(lan

6),

U g:radovima i drugim naseljenim mj estima, lroja imaj u ulice sa utvr enim imenima, o:mai e se m.a poetku i rna kr,aj u svake ulice, a po potrebi i na vie mjesta , na posebnoj tablici ime ulice. Isto tako Qznaie se i ime trgova (lan 7). _ U gradov.ima prek o 10.000 stanovnika na samim kun.im tablicama navodi se dme ulice, odnosno trga , kojem kua pripada . Navedeni zakon uveo je oi dvije posebne odredbe, znaajne za razvoj institucije naziva 'Ulica i numeracije objekata: nad len ost za odrei van je i mijen.jan je im ena ulica d trgova ostavlja se mj esnom, odnosno Dokumenat u Arhivu grada Sara jeva. Prvi Gradski narodni odbor fotmirao je ZAVNOBiH posebnom odlukom 16. aprila 1945. Prvi predsjednik bio je profesor Husein Brki, a prvi sekretar Ferid Cengi, predratni grafiki radnik. - Podaci iz prvih zapisnika sjednica Odbora (u arhivi SO Centar-Sarajevo). 7 Objavljen u Slubenom listu NRBiH, god. 1948, br. l, 5-6.
5

55

gradskom narodnom odboru i, dr-uga, uspostavlj a se obaveza slube eviden cij e naziva ulica, koj u e vodJti, ta koe r , mjesni, odnosno gradski nar od ni odbori. Poslije je, na osnov~ odredaba navedenog Zakona, Izvrno vijee donijelo Uputstvo za obiljeavanje naseLjenih mjesta, ulica, trgova i kua
te o
nainu

evidencije po ovom obilj eavan ju.S)

Na osnovicama d va navedena propisa otpoela de a kcija temeljite izmjene naziva ulica i trgova, u kojoj je uoljivo prisustvo n aroi to naziva u spomen na radnika pokret, revoluciju i narod nooslobodilaku borbu. Tom prilikom nastale su i nove uline i k une tablice. Od 1878. godine n aovamo uvedena je i 'Pr ak.ticirana jedna novost : nazivi ulica daj-u se i u poast linostima bez obaveze na neposrednu uzronu vezu izmeu n osioca naziVa ulice .i. same ulice. D rugo, takva poast poela se davati d ivim linostima . Obj e te znaajke provoene su i poslije oslob o enja grada. Me u tim, u godini 1953. nastala je bitn a novina J u tome pogledu, i to ne samo u Sarajevu, nego na podruju it ave Jugoslavije. Naime, 10. septembra navedene godine Nar odna skuptina FNRJ Qe donijela Preporuku o davanju im ena mjestima, ulicama, privredn im organizacijama, ustanovama i drutvenim organizacijama,9) na osnov:i koj e se potom potpuno ukinuo ohlaj davanja imena po ivim linostima. Zanimlj ivo je obrazloenje koj e se navodi u navedenoj Preporuci : ...Poslednjih godina prim eeno je da se daju imena ivih rukovodeih ljud i nae zemlje, , to bez traen ja saglasnosti tih lica, pa esto i pro1 tiv njlh ova protivl'j enja, mestima, uHca ma, privrednim organizacijama, ustanovama i drutvenim organizacij ama. Iako je t a praksa bila naj veim delom izraz rev.oluclonarnog traenja novog r adi !izraavanja punog prekida sa star;im drutvenim ureenj em i nj egovim nosiocima, ona nije u skladu sa drutvenim odnosima j po li tikoim shvatanjima socijalistike demokratije. S obzirom na to, Narodna skuptina F NRJ preporuuje mesnim odborima, privrednim organizacijama, ustanovama d drutvenim organizacijama da odu stanu od davanja gradovima, mestima, ulicama, trgovima, privrednim organizacij ama, ustanovama li sl. imena ivih rukovodeih L judi i da ve data imena izmene sluei se imenima i nazivima kojti odgovaraj u svrsi za koju se upotreblj ava. Za davanje im ena druga Tita 'POtrebno 'je prethodno odobrenje Saveznog izvrnog vea, saglasno postu pku koj i e Vee odrediti...,. Sarajevo je po toj P reporuci i postupilo u Cijelosti. 8os1ove odreivanj a n aziva ulica i .p ostavljanja tabli i bwjeva na -.;.licama, odnosno objektima, danas obavijaju optine na os novi rnO'"vog Zakona o imenima naseljenih m jesta i uUca i o obiLjeavanju kua brojevima, koji j e doni jela Skuptina Socij alistike Repu blike Bosne i HercegovJne 12. juna 1964. godine. 10) U stvari, t u se rai o istim odredbama Zakona iz 1948. godine, koje su, meutim, ovdje usaglaen e s novim ustavnim odr edbama. Posve movo je ovdje to da je navedenu P reporu.ku Narodne s!wptine FNRJ Bosna i H ercegovina ovdje prekva1ifikovala u zakonsku obavezu, prema k ojoj se naseljenim mjestima , odnosno naseljima, ne mogu dava ti i mena ivih ljudi, osim imena Marala Tita.
8

9 10

Uputstvo u Sluben om listu NRBiH, god. 1948, br. 32, 399. Preporuka u Slubenom listu FNRJ, god. 1953, br. 39, 409. Zakon u Slubenom listu S RBiH, god. 1964. br. 20.

56

I u ve2li odredaba toga novog zakona izalo je Uputstvo o oznaa vanju ulica i trgova imenima i o obiljeavanju zgrada brojevima. lI ) To uputstvo sadri, medutim, odredbe prema kojim bi se morao bitno izmijeniti aio dosadanji tehniki sistem obilje-2avanja ulica i objekata. Upravo takve odredbe bile su, mislim, i r azlog da se to uputstvo nbje do danas ni provelo. U pogledu nadlenosti odreivanja naziva ulica i trgova u samome Sarajevu nastala je u najnovije vriljeme ova novina: po odredba.ma Statuta Skuptine .gra:da Sara jeva, koji je donesen 15. jula 1970, a obj avljen u ..Slubenim novinama g rada Sar ajeva ... br. 8 od 24. jula 1970 , nazive ulica .i trgova na jedinstvenom podru ju grada Saraj eva otada odr euje, umjesto optina, Skuptina g rada Saraj eva. Ta djelatnost u tome aktu tretira se u sastavu komunalno-stambenih poslova Skupti ne gr ada Sarajeva.

III. DANASNJE STANJE ULICA I TRGOVA Podaci o pojedci.nim ulicama i trgovi ma, dati u vidu kratkih monografskih la n aka, govore o malim .i pojedinanim svj etovima tih ulica i trgova. Postoje o ovoj istoj tematici podaci ti jedne dr-uge vrste, brojani pokazateljri. sveukupnosti ulica i t rgova Sarajeva, a oni osVIjeUjavaju veliki svijet ulica i trgova ovoga grada kao jedinstvene mree, koja se sad ogleda na jedan zaseban nain. Ovdje je rije o pokazateljima upravo te dI'uge vrste. Znaaj i vrijednost takvih pokazatelja lei u potrebi kako zadovoljavanja naunih i kulturnih dnteresa, tako isto j u zahtjevu pravilnog usmjeravanja politike i od reenih slubi u eventualnoj jzmjeni postojeih i davanju novih naziva ulica i trgova. Pokazatelji ocrtavaju mreu u lica ~ trgova Sar ajeva u odredenim vidovima u jednom vremenskom a su , a to je 6. aprul 1970. - dvadesetpetogodinjica osl o boenja i socijahistike izgradnje grada.

1. Osnovni podnci o

izg raenos ti

Ukupno ulica li trgov a ima u gradu 655 Od toga: - ulica 646 trgova 9 U ukupnom broju izgraenost u pojedinim optin ama izgleda ovako: Jedinica Uee u gradu 1. Centar-Sar ajevo 449 68,80% 2. Novo Sarajevo 154 23,34 3. Ilida 44 6,80 4. Vogoa 1,26 8
II

Uputstvo u Slubenom listu SRBiH, god. 1965. hr. 44, 756.

broj ulica i trgova u optini Centar-Sarajevo, koji i ru dvije treine ulica oitava grada, a to je bilo i logino oekivati s obzirom na gustou uline mree na pod ruju te optine i na injenicu, da ova optina obuhvata, u stvari, grad Saraj evo koliki je bio sve do po_ slije 1878. godine.

Uol.j iv

je

najvei

2. Periodizacija izgradnje

DoklUmentar.no zaj a mena stal100t mree ulica i t rgova Sarajeva, uzevi je u njezinoj ukupnosti , ~zn o$l 508 godina, odnosno neto vie od pet vjekova. Kroz to relativno dugo vrijeme izmi1el1ila su se etini karakteristin a historijska perioda, a <ianas se odvija i peti, i svi su znaajno utjecalJi, svaki na svoj nain, na izgradnju gr ada i gradske mree ulica i trgova. Ukupan dananj i broj ulica nastao je u pojedinim tim periodima u ovim broj anim veliinama: Ue e II gradu Jedinica 1. 'Iiurski period 50, 01'/0 328 (1462--1878 .. 416 godina) 2. Austrougarski period 8,11 (1878-1918 = 40 g.o(Hna) 55 3. Stara Jugoslavdja 7,50 49 (1 918--1941 = 22 god ine) 4. Okupaci-oni period 1,22 8 (1941 --1945 = 4 godine) 5. Socijalis tik a Jugoslavija 32,86 215 (1945--1970 .. 25 godina) Upadljiva 'je prva i posljednja veliina \iznesenih podataka. Prva zakonom brojk.i pokarl:uje da Sarajevo .j danas jednom svojom polovinom predstavlja u pravom smislu historiki, i to orijentalni grad. Posljednja veliina, s druge strane, ukazuje na jo znaaj ni ji podatak da je dananje Sarajevo, gl edajui ga u cjelini njegovih ulica ci. trgova kao osnovnih gra ev ni h veliina, irtavom jednom tr eino m djelo soci ja listik e izgradnje, nastalo poslije 1945. godine. Ako uspored.imo podatke o broju ul'i.ca i trgova, nastalih u pojedinim periodiima, sa vremenom, upravo godinama trajanja tih perioda, onda dobivamo i ove, t akoer zanimljive podatke o in tenzirtetu izgradnj e ulica i itava gr ada u jednoj godini. Podaci te vrste jesu ovakvi: 1. Turski period 0,84 ulica u godini 2. Austr<mgarski period 1,36 3. Stara J ugoslavija 2,23 4. Okupacioni period 2,00 5. SOci'ja1li.s tika Jugoslav.ija 8,60 je najvei intenz;itet izgradnje u sooijalistiko m perJodu i u ovome pogled u, u pr osjeku po jednoj godim . S druge strane, turski pedod u prosjeku stoji, prema tim podacima , na dnu ljestvice. Meutim,
58
Uolj~v

t akvi podaci su ogledalo opeg kretanja itave tu-rske carevine u naznaeno m periodu, u ijoj su zaV'isnosti razvijali se i sami gradovi. Oito je da cifra od 0,84 nije u skladu sa inae ta nim tvrenjem o velikoj urbanizaciji naselja Bosne j Hercegovine u tur.skom periodu . A to pr oizlazi otud to je, stvarno, n aj vei broj ulica (sokaka) turskog perioda nastao II prvih 100 .godina, kad je i vladala intenziv.na lllI\banizacija okak.o ovdje, tako i II drugim krajevima Bosne i Hercegovi ne, i poslije eg a je nastupila stagnacija koja je !ila gotovo II ravnoj diagramnoj liniji sve do kraja, 1878. godine.

3. Periodizacija

odreivanja

naziva

Koliko je u gradu Sarajevu ulica i trgova, toliko usto, logino je, i samih n aziva. Medutim, staDost naziva ne !p<Xiudara se sa vremenom odnosno peroooom ikad je ulioa nastal a. Raskorak je nastao obud to je institucija naziva ulica d trgova podlona procesu promjena u zavisnosti od raznih i nilaca , a u prvom redu od sociolokih uslova pojedinih h istor ijskih epoha, odnosn o drutvenih li drlavnih ureenja . U konstelachji takVIih odluu juih i nil aca danan jih 655 naziva ulica i trgova u odnosu na samo vrJjeme, kad su odreivani ti nazivi, evociraju pet razliiti h perioda, i to u ovim veliinama:
1. Turski period

J edinica 173

Uee

2. Austrougarski per iod 3. Stara J ugosiaw.ja 4. Okupacioni period 5. Sooijalistika Jugoslavija

4.
99
4

334

u gradu 26 ,41'/0 6,B7 15,11 0,61 ' 1,00

U oblasti vremenskog porijekla, odnosno nasta nka dananj ih naziva ulica i trgova, upadlji v je podatak da se u dananjem ukupnom broju s auvalo p reko jedne etvrtine naziva koji su dati u turskom periodu. To je i razumLj1vo oekivati u odnosu na broj ullica izgraenih i imenovanih II ,tloon vremenu, ali, istodobno, iznenauje poda talk da je :blizu jedna polovana (ukupno 155) ulica :iz toga najstarijeg per ioda u toku iducih decenija izgubila prvobitna imena. Veoma je upadan i sugestivan podatak o velimni naziva koji su nastali u dosadanjem rela tivno }{,ratkom per~odu socijalisVike Jugoslavije, koja ovdje iznOSti. i neto vie od polovine ukupnog dananjeg broja. Oit o je da je i ovdje bila prisutna socija listika revolucija, koja je j u ovoj oblasti uinila korijenite nOVIine i izmjene. Iz navedenih podataka p"oizlazi da je u posljednjih 25 go:iina nastalo ukupno 215 sasvim novih ulica i naziva. Slijedi d drugi zakljuak da su u tome istome periodu ukinuti dotadanj i stari i dati. nom nazivi ulica za ukupno preostalh 119 jedinica , to predstavlja, s druge stra ne, jako veijku intervencij u u oblasbi na slijeenih , historijslcih n aziva.

59

4. Tematska struktura naziva


Veliinu

od 655 dananjih n az iva ulica i trgova Sara:jeva, uza svu

heterogenost, bilo je mogu e sdstematizirati u pojedine ire tematske grupacije, i struktura naziva u tome pogledu, redana po ve Hinama, izgleda ovako: Jedinica Ue e II cjelini lo Homonimi (nazivi po linosmma) 279 42,50% 2. Mjesni geografski osnov 13,60 89 78 11,80 3. Imena gradova i mjesta 7,60 50 4. Graevni i prirodni objekti 7,00 5. Historijski dogaaji i pokreti 46 6,50 43 6. Ostala , nedefinisana :imena 3,30 22 7. Imena planina 3,20 21 8. Prvohitne arije i zanati 3,00 20 9. Imena pokrajina 1,34 9 10. Imena rijeka 0,16 1 !l . Imena zemalja Iz date slike proizlaze ovi zakljuci , zn aa j ni za ukupnost naziva ulica i trgova Sarajeva kao poseban 000 his tor~je j fizionomije ovoga grada: 1. Velika arolikost naziva, prav.i mozaik 'imena. 2. Spontanost ideja II nazivima, koja kao takva ukazuje na orgamenu vezu ,g rada i njegovih ulica i trgova sa ljudima i vremenima krm: koje je gr ad prolazio. 3. Dorruinacija homonima, koja se ovdj e pribliuje polovini ukupnog broja naZIiva. 4. Nazivi ulica i trgova po imenima linosti dominiraju II apsolutnoj veliini (219) u optini Centar-Sarajevo. 5. Nazivi po imenima gradova i mjesta, zatim planina i r,ijeka karakteristind su na roito za optinu Novo Sarajevo, u ko joj ine jednu polovinu ukupnog broja naziVa ulica i trgova na podruju te optine.
5. S truktura homonim a

Zanimlj iv je sastav homonima, kojih ima relativno najvie (279 jedinica) u uk'upnom broj u. Redana po veliini , s tr ukbuora te vrste je ovakva : Jedinica Uee II gradu l. Nosioci radnikog pok reta i uesnici NOR-a 133 20,30% 2. Ugledni gradani, historijske linosru i javn~ radnici iz Sarajeva i Bosne 74, izvan Bosne 15, izvan J ugosiavoi.je _ 95 6, ukupno 14,50
60

3. Kulturni radnici - iz Sar ajeva i Bosne 15, izvan Bosne 25, izvan Jugoslavije 2, ukupno 4. Vladari srednjovjeloovni - ~'Z Bosne 2, izvan Bosne 2, ukupno 5. Junaci narodnih pjesama, dz Bosne 1, izvan Bosne 2, ukupno 6. Nosioci poslijeratne Jzgradnje i (koj i \l1isu I ili uesnici NOR-a) b Iz navedenog pregled a smjede ova dva

42

6,40 0,61 0,46 0,31

4 3 2

zakljuka:

1. U homonimima domin iraj u na2livi po nosiocima radn ikog pokreta u zemLji i u svijetu te uesnicima NOR-a. Dostojno su zastupljeni: u vrs ti 48%, a u ukupnosti neto 'Preko jedne treine svih nawa. 2. Iznenauju i je malen broj kulturnih radnika kao nosilaca naziva: II ukupnom broj u naziva itavog grada zastupljeni su svega 6,40%. Jo je poraznija injenica to je i u tome tako malenom broju (ukupno 42) najmanji broj ba onih iz Sarajeva ci. BiH: tek 15 linosti.

6. Nacionalni sastav homonima Bosna i Hercegovina i njen glavni grad Sarajevo po svome viestrukom sastaVlu naroda i narodnosti predodredeni su II razvoju socijaListi ke zajednice JugoslavLje da budu nosioci bratstva, jedinstva ~ r avnopravnosti meu narodima i narodnostima zemlje. Takva uloga Sarajeva nala je spontani odraz i II nazivima ulica i trgova ovoga grada u grupaciji od 279 homonima kao n ajtipinijl:ih predstavnika naroda i narodnosti. Stvarna predstava te, inae zanimljive i osjetljive vrste, izgleda danas, na 25-godinjicu socija]tistike Jugoslavije, ovako:
Dom ai

narodi

na r odnosti
Uee

u broju homonima Srbi Musliman1 Hrvati J evreji Crnogorci Slovenci narodi


3 2 1 1,05 0,74 0,33
61

Jedinica 109 107 42 10 1 1

39,20 38,80 15,20 3,03 0,33 0,33

Ostali
Rusi

Cesi Englezi

Bugar i
Maari

1
1

Talijani

0,33 0,33 0,33

Na osnovu d atih stvarnih podataka o sadanjem stanju nacionalnog s.astava naziva ulica u Sarajev.u moe se i.zvesti upravo velia nstven zakljuak da su svi oni koji su poslije oslo boenja uestvovali II davanju .naziva !pCWS1ru,pali objektiovno ili pi.ib1ino .objektiv>no tl odnosu na nau socijalistiku zakonitost o ravnomjernom ueu u Uvotu i socijalistikoj & r adnj1i svih naroda li narodnosti koj.i ive i rade i na ovom zg uem, sarajevskom gradskom podruJu. Da b i slika danan'j eg nacionalnog sastava hamonima u nazivima bila j o realnija u odnosu na stV2.rni i dominiraj uIi danan ji nacionalni sa stav Sarajeva, evo poda taka o nosiocima naziva ulica upravo tih dominil1ajuih, odnosno najkaratkteristil1ijih naroda i narlOdnostina ovom uem podruj u : Ukupno nosilaca nS2liva ulrica i trgova Srba, Muslimana, Hrvata i Jevreja: II tom e llkupnom broju 'Uestvuju: Jedinica 1. Srbi 2. Muslimani 3. Hrvati 4. Jevreji
109 107

268
Uee

u broju 268

42
10

40,60 39,80 15,87 3,73

7. Nazivi u spomen najnovije historije

Ovdje de nije . o nazivima ikoj i ISU dati u spomen radnik<Jg, naprednog i revoluaionarnog pokr eta kod nas li u svijetu , zatim na rodnooslobodila ke borbe, n arodnooslobodilakog pokreta i poslijeratne socijalistike izgradnje - aroda i nar odnosti Jugoslavije. Linos ti rad-nikog n pokreta i. revolucije, o ijem -su brojanom ueu u nazivima ulica i trgova Sarajeva dati podaci u prethodnim poglavljima, samo su jedan, i to specifian dio naziva uLica i trgova u ovome gr adu. D.itjapazon je i po broju i po tematskoj strukturi mnogo iIli . Evo i takvoga pregleda, redainog po .veliinama: Jed.inica
1. Prvoborci i bor ai NOR-a i aktivisti NOP-a 2. Narodni heroji J ugoslavij e 3. Nazivi r a d nikih i revolucionarnih pokreta , politikih, vojnih i d rutvenih organizacija u zemlji i svijetru 4. Nosioci rad nikog ~ revolucionarnog pokreta u zemlji 5. Znaajni datumi iz radnikog i revo()luciOO1arnog pokreta i borbe za osloboenj e 6. Planine za koje je vezan ustanak .j. borba

64
48

28 21
10 10

62

7. Partizanskd. kra-jevi 8. Nosioci radnikog pokreta i revolucije u svijetu 9. Gradovi i mjesta za koje je vezan ustanak i borba 10. Nosioci posLijeratne izgradnje, koji nisu bili uesnici NOR-a 11 . Rijeke za koje je vezana NO borba

5
4

2
1

Ukupan 'brcj na2iva ulica i trgova u spomen Illa najnoviju historiju, prema iznesenim podacima, iznosi 196 dedinica. TIm br ojem ovaj period h istorije, kojj je za sooijalistik,u zajedrllicu od osobitog zn aaja, predstavljen je, zaokrueno, sa 30%, odnosnQ sa blizu jednom treinom ukupnog broj a nazi va uHca i trgova Sarajeva.

IV. JEZICKI SASTAV NAZIVA


Od 1918. naovamo nazivi ulica i trgova u Sarajevu davali su se i daju, razumljivo, na sl':psk ohrvatskoj jezinoj osnoYi. U doba 40-godinje austrougarske uprave bila je ista praksa. Postoji udo da austrouga.rska okupaciona uprava nije u Sarajevu nametala, ili grad ,ruje prihvatao nazive <klOji evociraju austrouga rsku, odnosno germansku historiju. Za itavo to vrijeme, ukljuujui tu ii ekskluzivistike p-rnhke u prvome sVtjetskom ratu, uspostavljeno je U gradu Sarajevru tek dvadesetak takvih 'l1aziva, ali opet .na sJ1pskohrvatskoj jezikoj osnovi. U turskom periodu vladale su drugaije prilike pa j e j stanj e naziva u:w.ca i trgova bilo drugaije, u cjelini jako zanimljivo. U tome periodu, koji je ovd je traj ao pune 423 godine , Saradeva se formira lo kao ur bana tvorevina tipino or ijentalnih uzor a i u vti.zuelnom d u sad r-lai nom pogledu. Sudstvo i administracija vodili su se iskl j ui vo na turskom jeziku. Osim toga SaTajeva je bilo veoma j ak k ulturni centar ovog dijela Balkana, najjai u Bosn.i i Hercegovini: tu je sjedio vr hovni kad~ja zvani munla, 'z atim muftija, ,brojni muderci:si i vrsni teolozi. U odnosu na takve krajeve bil o bi prirodno oekivati da su i turskd jezik i t urska historija ostavili 'Svoj puni peat i u samoj ,toponomastikoj nomen:klaruri ovoga grada. Materijal kojim r aspolaem, a kOjd ovdje i iznosim, govori da !ipak nije bilo tako i da 'je u ovoj oblasti, naprotiv, preovladavala domaa , slavenska rije. Da bi dobilri. potreban uvid u tezu koju iznosim, podsjetimo se, naj-prije, iznesenog podatka da je u tome dominantnom, turskom periodu (1455- 1878) izgraeno ovdje 328 ulica i trgova. Ukupnost naziva svih tih ulica i trgova, koji su nastali do 1878. godine, moe se u jezinom pogledu svrstati u ove 'tri karakteristine sk.upine:

1. C i s t i t u r c i z m i. Bilo je ukupno 49 jedinica te vrste. To su:

Velik i). -esma.

Abadiluk, Abdesthana, Ailuk, Atmejdan, B ardakije, Baarija, Bazardani, Ben tbaa. Caj.i.rdik (Ceidik), Oizmediiluk (Mali i VeLiki). ebedi je (Donje i Gornj e), Culhan, Curil u k (Mali i Veliki). Derebent, Der eboj, Dano-zade tur be. Ferhad.ija. H alai, Hendek, Hiseta. J ukar.i derebent. Kartal, Kazandiiluk, Kazazi, Kolukije, K'lljundriluk (Mali i Magl'ibija, Mejta, Mekteb, Mudeliti (Mali i Veliki), MuslukOaktan, Oda k - ikma,

P astrma . Sagrdije, SkendBl"i ja, Sumbul - esma . T abaci, Tahmi"S, TaMaLi, Tekija, Tepebaa, Terezija, Turbe.
Zild il~k.

2. S l a v i z i r a n i t II r c i z m i. 'Do su sr;ps1rohrva,tske konstrukci je (sloena imena) na osnovici turskog apelativa, odnosno hibridri. II kojim su osnov tu rske, ali i srpskohrvatske r.ij e i . Naziva ove vrste ~ma naj vie, preko jedne polovJne uk upnog br oja. To je stoga, to ovdje ubrajam i nazive po lini m muslimanskim imenima, koja, i n a'e, ilve samo za sebe, a koja su bila osnov za procenbuaJ.no najvei broj nazi'va . Ta kvJ na7li.vi su: Alajbeg ovia , D udarev sokak, Mutevelina, Halilbaia, Pirin bnijeg, Sehove dugonje ,j dr. Hibridi su: Alrl.!akovac, Aik ovac, Sepetar evac, Mahmutavac, Mihrivoda, Pirua, P oddephana, Sahtijanua, Terzi!baina i dr. Ovdje spada i naziv BravadHuk, u kojem osnovu ini srpskohrvatski a pela tiv brava. 3. C is t i s r p s ko h rvatsk i o b l i e i. NaZliva te vrste ,jma relativno veliki broj, upravo 92. To su: - Bakije, Banjs.ki brijeg, Bjelave, Bjelavica, Benkua (Mala iVe .. lika), Bistni.k , B asta ri i, B r a nska, Breka, Bud akovii. - Carina, Curak . - C eljug ovIi. - Dok lade, Dol, Dola. - Deka. - Golobrdica (Golobrce), Goloderica, Gorica, Gorua, Grlica, GrbeUca. - Ha rvatin, HeLjevac. p - Ispod Buda;kovia, Ispod gra da , Ispod Hr ida, Is- od oraha, Iza banje, Iza bae , Iza Hrida, Izmeu grobalja. - Jekovac, Jezero. - K aanik (Mali i Veliki), Kl anac, K()matin, K()evo, Kovai, Kraule (ovo nije srpsikohrvatska rije, ali je zateena ovdje) , Kravtji sokak, KreaUca, Krka, Krilovac.
64

potok.
povima, -

Lubina.
Makarev

(sokak), Maguda, Mjedenica, Mlini, Mravovac, Mutni

Nadmlini. Nevjestina, Nova testa. Okrugla, Oprkanj I, Oprkanj II. Paje, Patke, Ploa I, Ploa II, Pod Caninom, Pod gajem, Pod toPerin (sokak), Potok, Pred banjom, Prijepolj eva, Provare. R ami8 banja, Ramia (sokak), Rogina , Srednja, Strmac, Suica. Sirakac, Sirakaa, Svrak-in (sokak). Tijesna, Toka. Ulomjenica, Uz potok. V.mograd, Vratnik, Vrbanja, Vrbanjua. Zatik.ua. Zabljak, 2agrui.

Kad poblie pogledamo sastav naziva vrste istdh tur cizsma, vidimo da se II ovoj skupini nalazi 19 naz.iva kojt predstavljaju imena orijentalnih ar1ja i koji su kao termini sami sebi krili put. Prema tome, II ostalom dij elu turskih naziva, gdje je dolazila do izraaja volja stanovnLtva, broj turcizama se smanjuje i svodi na svega 30 ;imena. Iznenauje <1 pojava da je domae stanovnitvo u srcu te oriljentalne arije , jedne od najveih na Balkanu, koju je ono pI'lhvatilo i ponijelo dalje, uspjelo utrti put j domaim nazivJma u etiri sluaja. To su arije Kovai, Oprkanj i BravadiHuk. (Mali i Veliki), kojj je ve naveden kao hibrid na srpskohrvatskoj osnovi. Uz to su zadrali i naziv Kraute kao ime predturskog,

romanskog porJjekla.
Druga skupina naziva mjeovitog sastava je takoder najveim dijelom bila predodreena, jer se j tu radi o osnovama koje su ve bile uvedene u ivot po drugoj osnov;i, a poslije su, kao ime ulice, odnosno trga modelirane u srpskohrvatskom jezinom ruhu. U bibi, kod ove, dnlge skupine naziva mjeovJtih osnova i oblika vidimo u posebnoj i gotovo opipl jjvoj formi simbiozu Orijenta i domae kulture, s pajanje i proimanje koje se ogleda i 'll drugim vidovima ivota n aeg stanovni.tva, posebno u profanoj arhitekturi. Domae s1.anovruitlVo i Sa[lajeva i itave Bosne popr imilo je brojne tek,ovine islama i Orijenta, ali ih je uvi jek modi fici ralo na SV{)j 'nain i prilagoavalo domaim gledanjima. Trea skupina na;>iva, izraena u isto srpsko hrvatskoj jezikoj formi, zadhvljuje i po br oju "i po oblicima. Kad joj se pnidoda i ona druga skupina, koja nema izriiti. karakter stranog, turskog jezika, onda dobivamo jedan nava materijal u V1idu velikog kvaliteta koji nedvojbeno p aka.zuje dominaoiju srpskohrvatskog jezika u toponimtji osnovnih gradskih jedinica Sarajeva. Kad je rije o domaem stanovnitvu, koje je, tmato prisutne snage misaonosti d ukupne civjlizacije Orijenta, uspjelo da na de sehi mjesto u toj novoj civilizaciji, a da ouva samo sebe kao etniku grupaciju, to se posebno manifestuje ba u podruju jezika, onda treba imati na umu da se ovdje radi prvenstveno o muslimanskom dijeLu stanovnitva, koje je u turskom peniodu i relativno i apsolutno bilo najbroj nije u ovome gradu. Drei se obligatnog drutvenog naela turskog feudalizma o separaciji gradskih stambenjh povrina po koniesijama, pravoslavni, kato65

lici i Jevreja u Sarajevu su ivjel.Ji u etniki istom sastavu ili ~zmijeani (negdje i sa Muslimanima) u Uikupno 9 mahala (Varo, Ajas-paina, Babia baa, Patke, ekrekinica, Sijavu-pa1na daira, Buzad~na, Ferhadija i Ali-paina), a .u -svima ostalim, 95 na bro.ju, ivjeli su Ii.skljuOivo MU5limani, koji su jedini i odrei;vali imena ulica, bar ru tome, veem broju. Odatle proizlazi da je upravo taj, muslimans~ dio stanovnitva i u doba kulminacije tursko-.islamslcih u tjecaja bio i u jezinom pogledu svoj, slavenskL Primili su od Turaka li preko Turaka islamsku i .tursku kulturu i nain ivota, ali se nisu turoiZlirali. Pojava obilja slavenskih imena 'll nazivima ulica i trgova Sarajeva u doba naj.1nten21ivnijeg utjecaja Onijenta proizvodi jo dV"a zasebna zaklj.uka:

1. Muslimanski dio stanovnitva Sarajeva je bio i ostao srpskohr-

vat'3kog jezikog obiljeja, jer je samo na tome putu mogao uvati stare i davati nove nazive domae je:mne osnove odnosno modificirati turcizme u S\l'IPskohrvatske jezine oblike. 2. Muslimanski dio stanovnitva Sarajeva bio je, ujedno, odlian uvar slavenske .jezine tradicije, a tim putem Li narodske \Samosvjesnosti, pa, posredno, i tradicije bosanske dravnosti. Te konstatacije, uzevi ih III irem, bosanskohercegovakom okviru, za nauku nisu nove, ali je nov li kvaldtetno dragocjeniji materijal koji to potkrepljuje. Podavno je na antropogeograf Jovan Cviji uoio i iznio da se u Bosni li Hercegovini nalazi najv.ie ,..staI1inaca ba u krajev.ima gdje ivi muslimanski elemenat. 1) I -domai historiar Vladislav Skar.i II svojim ,i straivanjima o geografskoj nomenklaturi do .i's toga osvjedoenja je doao, ak ga je proirio i novim saznanjima i zakljucima. Tako je utvrdio da je vrlo mnogo starinskri.h porodinih prezimena iz srednjeg v.ijeka sauvano II .imenima sela naroito '1..1 istonoj i jugoistonoj Bosni, a poimenice u onim krajev,i ma u ,kojima ive u veem broju Mus!1mani. Istie pm tome i to da je ta stara 'imena naselja mogao sauvati samo kontinuitet veih masa stanovnitva, koje, ako se vremenom i mijenjalo, nije se mijenjalo naprasno, nego .sporim tempom, i Ito ba kod Musl.imana?) Ispravnost teza obojice istaknutih uenjak a, koje predstavljaju za svoje vr ijeme pionirski rad u k>renj,u .puteva saznanj a li objektivizacije h.istor~.je , potvruje na svoj n ain i materijala toponimiji Sarajeva koji sam iznio. Vr.ijedi i obrnuto, uzajanmo pr avilo, koje je naroito :maajno ba u vezi toponimije Sarajeva, da je elemenat Ikoji je oc'Uvao, odnosno dao toliko slavenskih i slav.iziranih naziva u centru Sarajeva kao vrhovnog centra turske, 11 biti strane dominacije, mogao biti i jeste samo autohtoni slavenski elemenat. U .prilici sam ille sam o da .u pobpunim bogatu i rarznovsnu toponimiju gr ada Sarajeva, na koju Se odnosi, zapravo, cio ovaj rad, ve da na j o deta1ijniji main obrazloim opravdanost iznesenih teza . Botvrde se nalaze u toponimiji, koja je bila pod izravnom kontrolom slubene, turske ovlasti, i, drugo, u nomenklatur.i kQja je nastajala sasvim spontano, pr.irodno, nevezano ni za -u1ice nj za slubene na21ive. Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva, (izdanje SKA), knj. 1, Beograd 1905, str. CCr. 2 Vlad. Skari, Stara bosanska vlastela u dananjoj toponomastici, Glasnik Geografskog drutva, sv. 7. i 8, Beograd, 1922, 125.
1

Jovan

CViji.

Naselja i poreklo stanovni1tva

66

Prvu skupinu ine nazivJ mahala grada Sarajeva kao osnovnih i jedi.nih organizacionih, teritorijalnih jedinica grada koje su se i sretale i izraavale u turskoj sudskoj ~ administrativnoj praksi. Sve takve jedinice imale su slubeni naziv na turskom jeziku. Stoji, meutim, i inje nica da je stanovnitvo Sarajeva sve i jedan taj naziv u svojoj vanslubenoj odnosno redovnoj gr aa nskoj upotrebi u potpunosti slaviziralo, a za mnoge mije uope usvojilo turski, ni potpuni, ni polov ini naziv, nego je imalo i upotrebljavalo potpuno svoj, slavenski. Evo i u tome ,pogledu obilne g rae: od ukupno 104 maha l~. koje je zatek la okrupacrirja 1878, njili 43 imale su u potpunosti iste srpskohrvatske, narodne naZlive: - Banjski brijeg, Bastari, Berkua, Bistrik, Bjelnve ravne, Bjelavica, Budakovi i. Careva, Ca rina. Gol obrdica, GoloderJca, GorJca, Gurdina. Hl\id . KomatLn, Koevo. Lubina, Luevica. Maguda, Miina, Mjeden:ica, Mutni potok. Na -dolu, Nad mlinima, Nategua, Nie banje. Ploa, Pod topovima, Potok, Provare.
Stroi (Stroii).

Sillokaa,

Sirokac. Ulomjenica. Varo, Ve1i- d Harvatin, Vlakovac, Vlaka , Vrbanjua. k 2abljak, Zag rii.

Drugu skupinu ine imena drugih lokaliteta unutar grada, mahala i ulica. Evo :i toga pregleda, koji sam uspio sainiti na osnovi dosadanjeg istraivanja, pn!. emu se navode, r ad i posebne svrhe, samo slavenski i slav.iziranL naZli.V'i, koji su nekad postojali lili su jo d. danas u 'llpotrebi:

Vo d e: Mil jacka (prije: Mijacka) i njeni pritom Lapinica, Moa n ica (prJje: Motanica), Buk sa Rami8 banjom, Mu li a potok (zvao se jo i Cer ihana). Buka, K>Oeva sa Hamam--'lX>tok>om, Suica i Bua potok na desnoj te CoEn pobdk, Hanvatin (.k- snije: MeglWa) , Bistrik, K-omatin, a Mutni potok L Kovaii (pie se jo Kovai i Kovaica) na Lijevoj strani. V r e l a: Cmil, l sma:ilovac, J av ornik , Kokorevac, Orace, Pjenk ovac j Studenkovac, na desnoj strani, te Begua, Baguevac (danas Begovac), Feni.zbegovac, Hadiabdino vrelo, llidajetovac (i Hidajetoviea), Kneginjac d Megara na lijevoj obali Miljacke. Predje l d i ui l okaUtet.i: Na desnoj strani Miljacke: Babin zub (ili: Duga stijena - naziv .stijene na Bcmbai), Bare, Badra, Beirevica, Buk, Carina (na Marind;yoru), Cwak, Cekalua, Dolac, Golubinjak, Grad (sinonim za Vratnik unutar bedema), Grdonj, Gr1iia brdo, Hla<livode, Humka, Kad ra i, Kamenica, Kamiinca (danan ja Cvijetna ulica), Kotar (dananja Ticina -ulien), Ljuta stijena, Muzderija, Oluci, Parl o vaa (dio Nemanjine ulice), Plandite, Pehlivanua, Ravne bakdje, Romanijica, Sed.renik, Slamna, Si~te, Stokac, Velei i, Vinjik, Vra.tnice,

"

67

Vrbanja i Zmajevac. Na lijevoj: Ablakovina, Baba, Ba'kiarevina, Begovac, Borak, Brajkovac, Brdo, Curine n jive, Colina kapa, Donja skela, Gaj, Grbaviea, Jaredoli (Jarev do) , Koka, Kovai (Kovaii), Krstac, Lipe, Meuputnica, Moila, J\lLrakua, Nizpumica, Orlov k amen, PJi voda, p od takliom, Pogledine, Prjsini Jaredold, Satorija, Siljak, Trivode, Vranj ae, Zeleni mejdan. Baba, Badanj, Beirev.ica, Bijela, Ourak, Curika, Djevojaka, Feredua, Hadiamerua, K'aunova, Kadinua, Kesa, Kre alica, Kupusova, Luevica, Parlovaa, Prijeka, Saraua , Staruj- i a Tek!ua na desnQj strani Miljacke <te H adr ovaa, Krkavica, Mejdanua, Slatke (esme) d Suha na lijevoj strani. Dru gi ja vn4. objekti: Bijela damija, Bijela tabija, Brdo damij- , Kolobara han, Motanica arij a (u 16. vjjeku - dananji Haa lai), P reb jeg.ija (damija), Stroi- tahija i Zuta tabij a.

ees m e

j a v n e:

V. PREGLED NAZIVA ULICA I TRGOVA PO OPSTINAMA


1. OP:STINA CENTAR-SARAJ EVO
Ulice
1. Abadiluk 2. Abdesthana 3. Abdi a

28. Behar 29. Behdeta 30. 8entbaa


Kaukije

Mutevelia

4. Abdulah-efendije

5. Adila Grebe 6, Agana Bostandia 7. Ahmeta Fetahagia B. Alajbegovia 9. Albanska 10. Alekse Santia ll. Alifakovac 12. Alije Alijagia 13. Ali je H odia 14. Ail uk 15. Aikovac 16. Augusta Cesarca 17. A vde Hodia 18. Avde Jabuice 19. Avde Sum bula 20. 21.
Babia baa
Bakije-ikma

22. Bakije- sokak

23. Balibegovica 24. Balibegovica 25. Baruthan a 26. Baarija 27. Bazard ani

ikma

31. Benjamina Fincij a 32. Berkua mala 33. Berkua velika 34. Besarina ikma 35. Betanija 36. Bijela esma 37. Bijela damija 38. Bistrik basamaci 39. Bistrik bri jeg 40. Bistrik-donja ikma 41. Bistrik-dami ja 42. Bistrik gornja ikma 43. Bistrik-medresa 44. Bjelave 45. Bjelavica 46. Bjelina ikrna 47. Boguevac 48. Borak 49. Borie Kovaevia 50. Bostarii 51. Brae Eskenazi 52. Brajkovac 53. Branimira osia M. Branislava N uia 55. Brankova 56. Bravadiluk 57. Bravadiluk mali

68

58. Br do-damija 59. Brdovita

11 3. Fadila
114. Filipa

Jahi a

Spanca

60. Brdanska 61 . Breka 62. Breka i kma 63. BI'odska 64 . Bubina


65. Budakovii 66. Bulbulina

Klj ajia

115.

FOjnika

11 6. Frontovska
117. Galiba Feste 118. Garaplina 119. Grahavska
Ki dria

67. Bulevar Borisa


68. 69. 70. 71. 72.

120. Gazi Husrev-begova


121. 122. 123. 124. 125. 126. 127. 128.
129.
Glamoka Glasinaka

Cicin han Ciglane Crni vrh Curak Cvijetna

Golobrdica Gorica Gorua Grdonj Grlica


Grliia
Gu nd ulia

73. Capajeva 74. Cizmediluk

75. Coli na kapa 76. Colin potok Cebedije donje Cebedije gornje Cebina Culhan Curiluk maH 82. Curiluk veliki
77. 78. 79. 80. 81.

130. Hadiabdinica 131. Hadibajria 132. Hadi-Bdireva 133. H adi-Damja novia 134. Hadi-H ajdareva 135. Hadijamakovieva 136. Hadi-K ajm akova 137. Hadi-Lojina
138. HadiristIa 139. Hajduk-Veljka

83. 84.. 85. 86.


87.

88. 89. OO. 91. Dobrovoljaka 92. Dol 93. Dolovi 94. Dositejeva 95. Dr agice Pravice 96. Dra J ovana Kria 97. Dra Safeta M ujia 98. Dra Stjepana Tomia 99. Drvarska 100. Dubrovaka 101. Duvanjska 102. Davida H averia 103. Deka 104. Demila Krvavca 105. Denetia ikma 106. Didikovac
107.
ulagi na ulagina ikma

Dajanli Osman -bega Danijela Ozme Da nila Ilia Dariva Debelo brdo Dervia Nu m ia Dimitrija Tucovia Dizdareva

140. Halai 141. Halilbaia 142. Halim-hodina 143. Hamida Svrze 144. Hasana Brkia 145. Hasana Kikia 146. Hendina 147. Hercina 148. H imzarina 149. H ladivode 150. H oin brijeg 151. H rastovi 152. Hrgia 153. H riste Boteva 154. Hrvatin 155 . Hulusina 156. Hurem ua 157. Ilije Grbica 158. I mamovia 159. Ing Jaroslava Cernija 160. Ispod Budakovia 161. Ispod grada 162. Ispod oraha 163. Istarska 164. Ivana cankara 165. Ivana Markovia I rca 166. Iza baa 167. I za gaja 16B. I za H rida
169.
Jablanika

108. 109. 11 0.

ure Daniia ure akovi a ikma

111. Ekmta 112. Elezova

170. Jadranska
69

171. Jagodica 172. Jahorlnska


173. 174.
Jajaka

Jankovia i kma

175. Jaredo li 176. J edileri 177. Jekovac 178. Jelene Vitas 179. Jelia 180. Jug Bogdanova 181. Jugoslovenske narodne a rmije
182.
Jultieva

183. Jusufa 184. 185. 186. 187. 188. 189, 190. 191. 192. 193.
194.

on1i a

231. 232. 233. 234. 235. 236. 237. 238. 239. 240. 241. 242. 243. 244.

Mahmutovac
Majevika

Maksima Gorkog Mali sokak Mandrina Mandina donja Mandina gornja Mari je Bursa Marala Tita Matije Gupca
Maurania

mali veliki K alemova Kamenica Kartal Kate Govoru i Kazandiluk Kazazi


Kiseljaka

K aanik Kaanik

Kladanjska
Kl juka

195. 197. 198. 199. 200. 201. 203. 204. 205. 206. 207. 208. 209. 210. 211. 212. 213. 214. 215. 21 6. 217. 218. 219. 220. 221. 222. 223. 224. 225. 226. 227.

Koieva

196. Komatin

K onstantina Jevtia Kordunska Kosovska Koevska K oevsko brdo


Kovaeva Kovai Kova i ikma

202. Koturova

Kozaraka

Kozja uprija Krajika K ral ja Tomislava Kralja T vr tka stepenite K retallca K riva Krka Kromoljski put K rilovac Kujundi1uk mali K ulina ba na K undurdiluk Kurtin sokak Lajda Kouta Leze P erere Lipe Livanjska Lubina Luledina
Kranjevia Kranjevia

Mehmed-agina Mehmeda Zvone Mehmed-pae Sokolovia 245. Mejta 246. Me suda emidia 247. Mie Sokol ovia 248. Mihrivode 249. Miladina Radojevi a 250. Milana Sarca 251. Mile Vujovia 252. Miloa Obilia 253. Mir ka Jovanovia 254. Mirka Lazia 255. Mis I r bina 256. Mjedenica 257. Mladena Stojanovia 258. Mlini 259. Moila 260. Mostarska 261. Moanica 262. Moe Pijade 263. Mrakua 264. Mravovac 265. Mude1iti 266. Mudeliti mali 267. Muhameda Gandure 268. Muhameda K adia 269. Muhameda Repovca 270. Mujezinova 271. MU j ka novi a 272. Musluk esma 273. Mustafagina 274. Mustafe Behmena 275. Mustafe Dovadije 276. Mustafe Golubia 277. Mustaj -pain mejdan 278. Muza.tera Sadovia 279. 280. 28 1. 282. 283. 284.
285.

286. 287.
28B. 2B!).

Nad1ipe Nadmlini Nahorevska Nalina Na mejdan Nedeljka Ca brinovla Nemanjina Nemanjina ikma Nevjestina Nikole Kaikovia Nikole Tesle

228. Maglajska 229. Magrlbija 230. Mahmuta Buatlije


70

290. Nikolia ikma 291. Nova 292. N ova cesta

293. 29q.. 295. 296.

Nova mahala Nuri je Pozderca Nurije Pozderca Nusreta Pa ia

i kma

297. Njegoeva 298. Oba la Parike komune 299. Obala vojvode Stepe Stepanovia
300. Ophoa 30 1. Ognjena Price

352. 353. 354. 355. 356. 357. 358. 359.

Sime

Miluti novia Si ndelia ikma

Skenderi ja Skenderija i.kma S kender-paina


Skerlia

Slatina Slavie Vajnera Cie 360. Slobodana Principa


361. 362 . 363. 364. 365.
Srcb renika

302. Okrugla 303. Olge Ivkovi 304. Omladinska 305. Otokara Kerovani ja 306. Pa je 307. Paje-malta 308. Panjina kula 309. Papuina 310. Pastrma 31 1. Para inska 312. Pavla Goranina 313. Peina 314. Petra Preradovia 315. Pinje bajraktara 316. Pionirska 317. Pirin brijeg 318. Pirua 319. Ploa 320. Pod bedemom 32 1. Potcarina 322. Poddebhana 323. Podga j 324. Podgrmeka 325. Poteki ja 326. Pogledine 327. Porin a 328. Porodice Foht 329. Poegina 330. Prijeka esma 331. Prijepoljeva 332. P rote Bakovia
333.

Sredn ja Stadion Koevo Stevana Mokranjca Stevana Si ndclia

366. Streljaka 367. Strmac


368. Stroii

369. Sumbul esma 370. Sutjeska 371. Sutor inska


372. Saloma Albaharija 373. $eher-ehajina ikma

374. Sejh-Mehmedova 375. Sekcrova 376. Semsudi na Karkina 377. Senoina 378. Serina 379. 6. novembra 3BO. S ipska 3B 1. Skaljin sokak 3B2. Spire Kn eevia 383. Strosmajerova 384. Sumarska
3B5. Tabaci 3B6. Tabijska 3B7. Tahia sokak 388. Takovska 389. Tandareva 390. Teki ja 391. Tepebaa 392. Terziba lna 393. Teanjska 394. Ticina 395. Tijesna 396. T1murhanova 397. Todom Svrakia 398. Toka 399. Tome Masarika 400. TopUk 401. Toromanova 402. Trampina 403. Trivode 404. Trifka Grabea 405. Trianska 406. Tufe Saraevia 407. Turbe 40B. Turhan ija

334. 336. 337. 338. 339. 340. 341. 342. 343. 344. 345. 346. 347. 348. 349.

R akoga Ra d ieva Laki

335. Radojke

Ragiba
Ramia

Ljubuni a

banja
ikma

Refika Seibovia Remzije Oman ovia Remzi je Omanovi8 Rogina Romana Petrovi a Romani jska Saburina Sadika K adroia
Sandaka
Sarai

Save Kovaevia Save Skaria 350. Sedrenik 351. Sedrenik mali

409. Ulom jenica 410. Urjnn-dedina 411. Usorska


7l

Valtera P eria Valjevska Vareka Vase Miskina Crnog Vase Pelagia Vasin Han Vehida Muminovia Velika avlija Veljka Cubrilovi a Veljka Lukia Veselina Maslee Vinograd Viegradska kapija Vinjik Vladimir a Gainovi a 427. Vladislava Skaria 428. Vl asenika 429. Voje okia 430. Vran j ae 43 1. Vratnik m ejdan 432. Vrazova 433. Vuka K a radia 412. 413. 414. 415. 416. 417. 418. 419. 420. 421. 422. 423. 424. 425. 426.

434. 435. 436. 437. 438. 439. 440. 441. 442. 443. 444.

Zadrugina Zatikua Zelengorska Zije Dizda revi a Zmajevac Zmaj Jovina Zrinjskog Zrinjskog ikma
Zvornika

Zagrii
Zupanjaka

Trgovi

445. 446. 447. 448. 449.

Gajev trg Trg f ra Grge Martia Trg oktobra Trg osloboe nja Trg 6. a prila

2.
Ulice

OPSTINA NOVO SARAJEVO 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. Dobojska Drinska Dunavska Durmitorska 21. maja
ure Jakia
ure

1. Adema
2. Avalska

Bua

3. Avde

Karabegovi a

4. Bakarevac gornji 5. Banijska

Salaja

6. Banjaluka 7. Beogra dska 8. Bihaka

39. Fr anje Kluza


40.
Gataka

Bla goja Parovia Bledska Bogdana Kapelana Boliakav potok Bortvoja Jevtia Bosanska l B. Boe Pejanoviu 19. Brae Ribar a 20. Brae Savia 21. B rae Vujiiu
22. Brae Vukovia 23. Branka Baj i a Baje

9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

Bileka

Biokovska
Biran ska

41. Gora:ldanska 42. Hamdije K reevijakovia 43. Hercegovaka 44. Hrasnika 45. Hum-brdo 46. Humska 47. Husinska 48. Hvarska
49. Igm a nska

50. I1idanska 51. Ivana Gora na 52. Ivan jska 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61.

Kovaia

24. 25. 26. 27. 28. 29.

Branka Milutinovia Branke Blaek Br atstva i jedinstva Butmir ska Butmirska cesta Cetinjska

Javorska Jovana Cvijia J osipa Sigm unda Jovana PopovI a


Ka rlovaka

30. Danila okia 31. Dina rska


72

Kasindolska Koutska K otorska Kriva jska

62. Krupska

63.

Kruevaka

64. K umanovska 65. Kumrova ka 66. K upreka


67. Lenjinova 68. Lika 69. Lovtenska 70. Lukavika cesta 71. Ljubljanska

110. Radniko naselje IV 111. Ranka Sipke 112. Ravijojle - Rave Jankovi
113. 114.
Rudnika Ruera Bokovia

72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79.

Majdanska Marijana Baruna


M arulia

Matije Popare MLlInkladska Milorada Pejdaha Mika J ovanovia Moravska

115. Samoborska 116. Sinjska 117. Skadarska 118. Skojevska 119. Skopljanska 120. Slavka Rodia 121. Slobodana Vukovia 122. Slobodarska 123. Smederevska 124. Splitska
125. Spreanska 126. Sremska 127. Starine Novaka 128. Seste proleterske brigade 129. Sibenska

80. Neretvanska 81. Nevesinjska 82. Novosadska


83. 84. 85. 86. 87. 88. 89. 90. 91.

Obala 27. juli Ohridska Omladinskih radnih brigada Omladinsko etalite


Oraaka

130. 131. 132. 133. 134. 135. 136.


137. 138.

TimQka

Travnika Trebevika

Trebinjska Triglavska Trnovska Tuzlanska


Uskoka Uika

Orlovska
Osjeka

Otreljska Ozrenska Palmira Toljatija Partizanska Partizanske staze Pere D okia Petra Meave
Petrovaka Plitvika

92. 93. 94. 95. 96. 9 7. 98. 99. 100. 10L 102. 103. 104. 105.

139. Varadinska 140. Veleii 141. Visoka 142. Viegradska 143. Vladimira Nazora

144.

Vlaika

145. Vo jvode Radomira Putnika 146. Vrbovska

Podgorska
Pof aUka

Prenjska Prijedorska Prnjavorska Prvoma jska Pube Novaia


Radnika
R adniko

147. Zadarska 148. Zagorska 149. Zagrebaka 150. Zenika 15L ZlaUborska
152. ivka JoiJa

106. 107. 108. 109.

R adniko R adniko

naselje I naselje II naselje III

Trgovi

153. Stanini trg 154. Trg Pere Kosori8

3.
Ulice
l. Ahmeda
Ljubu nia

OPSTINA ILID2A
3. Alekse Bojovia Brke 4. Alekse Santia

2. Aleja Prve proleterske brigade

5. Banjska 6. Boja BosHjia


73

7. Blaujski drum 8. Buniki potok 9. Butmirska cesta 10. 4. jula IL Duana


13. Glie
14. 15.
Daia

26. Muhameda

Mehmedbaia

27. Novo nasel je

2B. Obala Ognjena P rice 29. Omladinski put 30. B. marta

12. 29. novembra


Jankovia

31. Partizanska 32. Partizanski put 33. Pionirska


34. P roleterska

He rcegovakih briga da H rasnika cesta

35. Prvomajska
36. Romanijska 37. Sarajevska cesta 38. Stari drum

16. Igmanska

17. 19manskog partizanskog

bataljona 18. Ive Veliana


19. J ahorinska

39. 6. aprila
40. Skolska 41.
Tvornika Vukovia

20.

partizanskog odreda 21. Kasindolska cesta


K ali n ovikog

42. Veljka

22. Lasika cesta 23. Luanski p ut


24. Mala aleja 25. Maric~ Uherke

TT(]Ovi
43. Trg bratstva- jedinstva 44. Trg rimskih banja

4.

OPTINA VOGO.sCA
4. Radovana uura 5. Spasoja Blagovanina

Ulice
1.
ure

Salaja

2. Igmanskog m ara 3. M oe Pijade

6. Spasoja Jova ndia 7. Tome Mendea 8. Tri!ka okia

74

P OSEBNI

DIO

CLANC I O ULICAMA I TRGOVIMA

CLANCI SE IZLAZU ABECEDNIM REDOM UOBICAJENIH NAZIVA

ABAD2ILUK

Vodi od Obale vojvode Stepe Stepanovia n a sjever do na BaarLju. Ulica je zanatska i Itrgovaka. Raz,vila se najkasnije II prvoj polovjni 16. vijeka. Dananji naziv ove ulice je onaj prvobitni, originalni i nije se do danas mijenjao. To je krai 'Oblik imena Abadijske arije koja se tu razvila kao zasebna jedinica. Bila je to arija abadija - krojaa preteno seljake muke odj ee od finijeg sukna. koje se na turskom zvalo aba. Ulica se potpuno formirala kao arija do kraja 16. Vijeka i II svoje vrijeme imala je oko 45 a badijsktih duana . P.osljednje abadije II toj ariji i ulici zatvorili su duane izmeu dva svjetska rata, a na njihovo mjesto dole su druge djelatnosti zanatstva, trgovine i ugostiteljstva. Ulica

II ar~iji.

ABDESTHANA

starom d'i.jelu grada, iznad Kovaa, Poinje od Ulice Zije Dizdarevia i vodi na sjever do Sandake, Ima odvoj ak prema zapa'd u iza damije Sejh Feraha u dva kraka, od kojih jedan v,odi u vidu ikme prema Pirui, a drugi izvodi u Kozaraku. Razvila se kao sokak u Mahalli Sejha Feraha, koja se poela formirati 'Oko istoimene damije jo u prvoj polOVini 16, vijeka (prije 1538. godine). Dananj i naziv ulice nastao je vjerovatno dosta rano u turskom periodu i nije se do danas mijenjao. Ime je ulica dobila po abdesthani, poluzatvorenom prostoru - kuici sa tekuom vodom II kojoj se vr.ilo individualno i kolektivno pranje pred molitvu (...uzimanje abdesta ..). koja se gradila uz mnoge damije, gdje je bilo tekuice vode, i koja je postojala i uz .ovu, Sejh-Ferahovu dami;u. U tu abdesthanu voda je doticala gl'avitacionim putem iz korita posebnog .rukavca potoka Moanic e, Jooj i je tuda proticao, a koji je ovuda prove<> bosanski sandakbeg Skender-paa na prelomu 15. i 16. Vijeka. Ulica
II

LIT.: H . Krdev tjakovf, Moanica II starom Sarajevu, Seu'ajevo nistiki problemi, 1-1958, Sarajevo, 1958, 45-49.

u r ba-

77

ABDICA

Ulica II sjevernom podruju starog dijela grada . Razvijena izmeu Ulice Miladina Radojevia (stari Sepetarevac) na zapadu i Drvarske na istoku. Nastala ,jo II prvoj IPOJovini 16. ,\"ijeka II okviru Gornje Saraeve ntahale koja 'Se poela formirati oko damije Saraa hadi-Hajdara. Od stari na nosi dananji naziv po nekom lanu stare muslimanske sarajevske .porodice A bdia koja je tu imala jednu ili vie porodinih kua, Naziv potjee iz zadnjih !decenija turskog .perioda. Do 1900, godine II ovu ulicu spadao je i njezin logian produetak, dananja Bulbu1ina ulica na istonoj strani (vidi tamo),

ABDULAH-EFENDIJE KAUKCIJE

Ulica II starom dijelu grada. Poinje od Titove (u osi Gazi Husrev..,begove) i vodi na sjever zavravajui se na samoj periferiji grada ispod Sedrenika, ondje gdje se zavrava Hadi Lojina, a poinje ulica Sedrenik i Panj ina Kula. To je stari put, odnQsno sokak, jedna Qd vdo dugih gradskih jzvodnica koja je prolazila, ,odnQsno poveZli vala etiri mahale: Buzadi Hadi Hasanovu, Mimar Sinanovu, Sara Alijinu i Abdi-haliIinu; sve nastale u 16. vijeku. Staro ime ove ul'ice je Logavin sokak, nazvan takQ po staroj i uvenoj porodici Logavija, koja se ovdje javlja II 16. vijeku, a koja je gradu davala kadije, muderise, ejhove i druge uene ljude. To ime obuhvatalo je dionicu do -dananje Hadi S1nanove tekije, a dalje do sueljavanja sa 'dananjom ulicom Remzije Omanovia bio je sokak. Vr ban;ua, kako se JU narodu zvala i itava tamonja Sara Alijina mahala . Preostala dionica, do iznad dananje Albdul -halifine dam ije u 'Vrhu Budakovica zvala se l o starom tamonjem p naselju, k r oz koje je vodila, B udakovii. Krajnja d ionica, koja vodi uz bndo pr ema Sedren'iku, sve do II vrijeme star e Jug{)slavije bio je nenaseljen put i nije jmao status ulice pa ni posebno ime. Sve navedene dionice pod spomenutim razliitim imenima spoj ene su u jednu jedinstvenu ulicu, u koju se ukljuio i krajnji krak kao dotadanji put, pod dananjim jmenom Abdulah- efendije Kaukije pred popis stanovnitva 1931. godine. Naziv je nastaQ u spom en na uglednog Sarajliju, uena ovjeka i jednog od voa uvenog i u krv.i uguenog otpora austrijskim etama pri okupaciji Bosne i Hercegovine 1878. godine. Roen je u Sarajevu oko 1820. Bio je najprjje muderis medrese Kur~umlije i 'imam Begove- damije. Imao je vidna ue a u politikim zbivanjima zemlje pred okupaciju. Protivnik progona raje u ustancima II Hercegovini i u Bosanskoj krajini. U danima okupacije grada 1878. bio lan rev{)lucionarnog odbora i jedan <ld najvatrenijih pwtivnika i aktivnih boraca protiv okupacije. Kad je 19. avgusta grad pao, nije se krio. Uhapen je, izveden pred prijeki sud 'i osuen na smrt. Strijeljan je 30. avgusta 1878. pod hrastovima ispod Gorice, blizu dananje Vojne bolnjce.
78

Sarajevo od najsjarijih vremena, str. 139. - H. doba okupacije Bosne ilJ78, 83 88. - A. Bejtt, Vrba njua. Osloboenje, XXII/ 1966, hr. 6431 (29. 4.), 9. - Isti, Jevrejska nasel je II Buzadinoj mahali, Osloboenje, XXII / 1966, hr. 6392 (21. 3.), 6.
KreA evljakovi, Sa rajevo
II

IZVORI l LIT.: V.

SkaTi ,

ADEMA BUCA
Ulica II zapadnom dijelu gracia, II naselju Bua-potok . Sao bra aj nica zaj edno sa naseljem izgraena je poslije oslobo enja , prije 1958. godine. Tada je toj ulici i dato dananje ime kao spomen na predratnog geom etra, prvoborca ~ narodnog h eroj a Adema Buta (roden 1914. II Mostaru), koj i ima krupne zasluge za irenje na ro dnooslobodilakog pokreta II Sarajevu, gd.je jc ilegalno radio 1942- 43, dok nije II .pr,oljee 1943. godine otkriven i uha pen. od jula 1942 . bio je lan Mjesnog komiteta KP za Sarajevo. Poslije muenja u ustakom istranom za'tvoru u ondanjoj ulici CemaluAi ustaka policija ga je 9. .decembra 1942. ubil a i .b acila kroz prozor na ulicu, kao da je, toboe, izvrio samo ubistvo. Za narodno g heroja proglaen je 26. 7. 1949. Naselje Bua ... po'bok mije dobilo ime po osno ....i !PO k ojOj se zove ulica koju ovdje obrauj em , 'kako se lako da pretposta vljati zbog topografske id entinosti i jezine slinosti. Bua~tok je star o dme za cio t aj predjel, a nastak> je po imenu tamonjeg potoka Bua koj i izvire u stranama H uma i Orl ia i utjee u Miljacku kod nekad anjih Velikih drveta. Oba ta poda tka unesena su i u geodetski p lan grada ~z 1931- 1937. godine.
LIT.: S. i. V. Tr i/ kovi, Sarajevska okolina, 10, 242, 243. - Zbornik nar odnih heroj a , 104. - H ronologija radnikog i NO pokreta u Sa ra jevu , 105 -1 06.

ADILA GREBE
Ulica u pod ru j u Skenderije. Poinje od Ul ice Skenderije u blizini J abla nike i Soukbuna r a ,pa vodi u pravcu juga do S kend er-p aine. mica jo postojala prije 1878. godine, ah kao ikma, u koju se ulazilo samo sa june strane, iz Skender-paAine ulice, kakvo stanj e vidimo 1882. na prvome planu grad a. Nije bila samostalna sa6b ra ajnica, nego u sastavu dananje Skender-paine, koja je zajedno s ovom ik mcm , nosila ime Mutni potok (vidi: Skender- paina). Uspostava veze izravno sa Skenenjom izvrena je u austrougar skom periodu, rpr.ij e 1916, i tada je ulica postala samostalna saobraaj nica pod novim i udn i m imenom J igitpatina, 'koje moe da sjea na zaboravljenog lega tora Pa!ajigita., koji je poetkom 16. vijeka upravo negdje II tome k raju sagradio d amiju i osnovao ttavu mahalu. Ta j naziv ulica je nosila sve.o.o da-va nja d ananjeg imena. Dananji naziv dat je ulici 8. juna 1948. godine u spomen na Adila Grebu (ro. 1916. u Ljubinju), predratnog slubenika Direkci je elj eznica
7.

t vanrednog studenta prava u Beogradu. Kao l an Mjesn og komiteta KF i aktivan suradnik NOP- a otkriven je i uhapen u Sarajevu 9. maria,

odnosno (pr ema sigurnijim podacima) polovJnom apr:ila 1942. Idueg mjeseca te godine, 2. maja, upuen je preko Zemuna, odakle se usp.1o javiti pismom kui, II logor II Norveku, gdje je i ubijen neposredno pred osloboenj e, 5. aprila 1945.
LIT. : Hronologija
radnikog

NO pokreta u Sarajevu, 103.

AGANA BOSTANDZrCA

Ulica u podruj u Skenderije i Soukbunara. Razvijena od poe tne dionice Ulice Soukhunara u pravcu zapada do Ulice Podtekija. Poela se izgraivati pred prvi svjetski rat, a status ulice dobila je pred popis stanovnitva 1921. Tada je dobila i prvo ime Stolaka po gradiu Stocu u Her cegovini i nosila ga bez izmjene sve do davanja dananjeg imena. Ovaj dananji naziv uspostavljen je ll. decembra 1948. Ime uva uspomenu na predratnog inenjera ekonomije sa P r.ak{)g uni:verziteta Agana Bostandia (ro. 1909. u Tasoviima kod Capl jine), koji je jo prije rata maltretiran, ostajao bez posla i zatvaran zbog ljeviarske i komunistike orijentacije i d jelovanja. Za vr.ijem e rata vrio zadatke P artije u Sarajevu. Od oktobra 1943. lan Mjesnog komiteta KP za Sarajevo. Bo trei put uhapen 10. decembra iste, 1943. !Prema podacima porodice, do est dana poslije hapen ja d otu en je u sarajevskom ustakom zatvoru. Meutim, postoj'i pisani savremeni .dokumenat, prema kojem je ubijen pflilino kasni1e, 3. febIiUara 1944. PK K:PJ za BiH uputio spisak od 106 zatvorenika radi zamjene; II tome spisku bi.o je i Agan Bosta n di, za kojeg se navodi .da se nalazi u zatvoru u Saraj evu. Do razmjene Agana Bos tandi a ,nije dolo iz nepoznatih razloga. Stanovao je upravo u dananjoj ulici njegova imena, pa otuda i neposredna UZ110na veza dav, nja ltoga imena ulici. U l1:u svrhu rnjeg.ovi dl'ugovi i a tovaoci upriLi~m su, kako se vidi po datumima, davanje -spomena njegovu imenu na I etlnaestogooinjicu odlaska u "Zatvor, iz kojeg se vie nije p vratiQ. GIxI.. 1957 . I1Jjegovi zemni ostaci preneseni su u Caplji:nu i sahr anjeni u z ajedniku partizansku grobnicu.
IZVORI : Biografski podaci lino od Aganove udove Ferihe II Sarajevu. Hrono1ogija radnikog i NO pokreta, 114.

AHMEDA WUBUNCrCA

Drugi .odvojak, id ui od Ilide prema Hrasnici, od Hrasnike ceste, pri e mu ,krak na lijevu sbranu prelazi lU .sadanju Sokolovi- koloniju, gdje se produava st-otinjak metara, a zatim zavija desno i .obuhvata ostali dio Soko lovi.Jk,olonije (vidi Ulica Mar ice Uh evke) .

80

,
Saohraajnica nastala poslije izgraiv ati poslije -osl oboenja.

prvog svjetskog rata, a

poel a

se

ja e

Status gradske ulice pod danan jim imenom sadbraaj nica je d obila 20. decembra 1960. Ime ulice uva spomen na prvo'borca Ahmeda Lj ubunia, predratnog slubenika Zanatlijske komore II Sarajevu, koji je roen II Livnu 1898 , a ivio na Ilidi, odakle j neposredna veza za davanje njegova i mena ovoj ulici. Bio je borac Igmanskog bataljona II sastavu K alinov.ikog NO partizanskog odreda. Zarobljen i ubij en 27. jula 1942. Poznat je i kao publicista, posebno po mon ografiji ...Hurijet... o istoimenom muslimanslrom radni kom i lZanatlijskom udruenju II Sarajevu , koju je i7..dao o svome t roku 1931.

AHMETA FETAHAGICA Ulica II s jevernom podruju starog di jela grada, neposredn o iznad Mejtaa. P-o c!inje -od Ulice Mejta. i vodi na sjever do Duvanj ske. U potpunosti je nasta la za vrijeme stare J ugoslavije, uprav.o 1934-1 935. Tada je dobila i prvo ime Kevrin potok po takv.om imenu pot-oka du kojeg je prosjeena , a koji se ispod Mejtaa zvao Buka (vJdi Ulica Stake Skender.ove). Kevre su star a sara.jevska m uslimanska zanat1ijska .porodica , koja je im ala kuu u tome kraju, pa "Se po njoj zva o ne samo navedeni potok, .nego sve do posJije osloboenja i dananja Ulica Mile Vu jovia . Dananje i me ulice dato je u prvim gooinama poslije osloboenja u znak pijeteta prema Ahmetu FetahagitL, predratnom studentu , pa borcu, -kuji je iz r astao u jednog oo. ll1ajSV:jetlijih likova NOR-a. R-o en je u Zavidovi ima 1913. Uesni k je i u panskom ratu . Godine 1941- 1942. ilegalno je radi-o u Sarajevu kao partijski r adnik i stekao velike zasluge za razvoJ na rodnooslobod ilake misli u gradu i -okolini, odakle i potj ee neposredna veza za davanje naziva ulice u gradu Sarajevu po njegovu imenu. Od 1042. uestov ao je u mnogim borbama II Bosru i Hercegovini kao neus\Jr.aiiv borac i sposoban vojni ruJoov.odilac. Pao je na dunosti naelnika taba divizije u I zaiu kod Bih aa pri samom kraju rata, 25. 12. 1944. Proglaen je narodnim herojem 10. 9. 1949.
LIT. : Zbornik narodnih heroja, 217 .

ALAJBEGOVICA Ulica uz lijevu obalu Miljacke. POin j e od Obale Pa.r lAke komune izmel'tll mo::;llOv1'l Zera ji eva i Seher-'hajina, Ivodi na j Ug, ispred Doma zdl'avlj.a skree pod pra vim ug10m prema zapadu j jzv.odi u Nut'ije P ozderca ulicu. Historijski i topogr afski posro-akana, razvila se kao zaseban sokak u sastavu Careve mahale, koja se slubeno 'Zvala Dami Atik mahala. i koj a se poela fonnirati jo polovinom 15. vijeka o ko stare Car eve damije, gra ene prJ.je 1462. na mjestu <me d a nanje iz 1561.

al

Ulica je dobila dana' nji naziv po nekom lanu stare istoimene sarajevske porodice koja je Sarajevu davala 'i prosvjetne r ad nike, a od koj e je jedna grana imala i porodinu .kuu u toj ulici. Naziv potjee iz turskog perJoda . N,i je se do sada mijenjao.

ALBANSKA mica u podruj u Marindv.ora. Poinje o d Ulice Marala Tita, VOdl na sj ever ;' zavrava u Ulici Kranjevia . Prije se ova ulica zvala Dolina po nekom la n u porodice Dola kojeg u tome kraju, vjerovatno i s kuom u toj ull ci, sretamo od druge polo i vine 18. vij eka. Mandieva tvrdnja da se ulica nazvala po H adi Ibrahi mu Doli nije sasvim uVjerljiv,a, jer se za ovog ovjeka zna samo to da je ivio oko 1767. godine i da je tad a kupovao pravo ob rade zemlje na potoku Koeva od vakufa Tavil Hadi Mustafe u susjednoj, Kemal-begovoj m ahali (zvanoj Koeva). Ulica se ,prvobitno razvila k'a o zaseban sok ak u Mahali Magribiji, tako nazvanoj po nekQm ejhu Magr:ibiji, koji je tu u 16. vijeku sagradio damiju Ikao centar te mahale. Dananji naziv Albanska dat je ulici 8 juna 1948. u spomen na socijalis1llki ure en u zemlju Albaniju. hr. 15 (25. B), 2-3.
LIT. : Ulice Magribija i Dolina, Zadruni glasnik, Sarajevo, XII / 193B,

ALEJ A PRVE PROLETERSKE BRIGADE Najznamenitija je i najatraktivnija saobraaj nica na Ilidi. P OclllJe od Obale Ognjena Price na lijevoj ob ali 2eljeznice p a v()di sjevernim pravcem prema Vrelu Bosne. Naziv se odnosi na dionicu ove relativno duge saobraaj nice sve do posljednjih kuCa naselJa Ilide. Saobraaj nica prosjeena i ureena u zadnjem deceniju pr<lloga vijeka, kad se Ilida dzgr.a-di1a u moderno ljeilite, k upalite 'i znam en it rekreacioni centar Sarajeva i Bosne. Tada su s o bj e strane toga puta zasaeni n izO'vi platana, koji danas kao vegetacija pune visine i zrelosti daj u nezamjenljivu sliku O've saob ra-ajnice zbog ega :i ima sve atribute atra.kotiv.nosti. Od 1892. pa sve do 'i za osloboenja na samom poetku O'Ve saobraaj nice bila je eljeznika usko tran a stanica, na kO'ju su prispijevali izl etrnk i vozovi iz S araj eva. D alj e prema Vrelu Bosne sve doo prolog rata bilO' je tek nek:O'Liko vila iz austr<lugarskog perioda. Poslije osloboenja poinje i tu neto jaa l zg,radn ja. Statru.s gradske ulice i dananji naziv nastaLi <su 20. decembra 1960. Naziv ulice uva uspomenu na uvenu Prvu proletersku brJgadu iz NOR- a, osnovanu 21. decembra 1941. godine II Rud om pod punim imenom Prva proleterska narodnooslo bodilaka u.darna brigada, u iji su sastav uli po jedan partizanski bataljon Kraguj evakog, K'I'aljevakog i
.2

Sumadijskog NO partizanskQg odreda, za tim Beogradsk.i partizanski bataljon Posavskog NO partizanskog ockeda te Prvi crnogorski ( l(wen ski) 'i Dr ug-i crnogorski partizanskii bataljon.
LIT. : Hronologija
n arodnooslobodilake

borbe, 166.

ALEKSE BOJOVICA BRKE


Ulica u HrasnicL p.oin j e od Ulice 19mansk,og partizanskog bataljona te vodi najprije u pravcu juga, a potom prema zapadu, gdje se ponovo poslije spaja s a Ulicom 19manskog par tizanskog !bataljona i zavija ulijevo, prema jugu, ido Ulice 29. novembra. Stambena ulica. U potpunosti .n astala poslije 1950. gooine. Status gradske saobraaj nice i dananje ime dobila je 20. decembra 1960. Naziv ulice dat je u spomen na kasindolskog narodnog heroja Aleksu Boj o via, zvanog Brku. Roen 1906. Predratni zemljoradnik. Clan KPJ od 1940. Jedan je od organizatora ustanka II podruju Kasin'dola j Ilide. Stupio u I onbu meu prvim; poetkom novembra 1941. ,p ostao b komandant Trebevikog hataljona u sast avu KalinovikQg partizanskog odreda. U toku broj nih borbi napravio velike podvJge. Umro 1943. na pUltu i:mleu Va'aia i Prozor a od ranije za:d;obivenih rana. Za naroonog heroja pr.og la:en 20. 12. 1951.
LIT. : Zbornik narodnih heroja, 74. - Abdulah

nica, 82. -

Hronologija

radnikog

Stvaranje bh jediNO pokreta u Sarajevu, 93.


Sar ajli,

ALEKSE SANTICA
lzvodna saobra8jru.ca u sjeveroiston om podru'j u s taroga dijela grada. Razvija se od Vra tnik-mejdana do ViegradSke kapij e. To je dionica jo srednjovjekovne (ako ne i starije) saobraaj nice koja se 1462. spominj e pod :imenom Biaski put. U planu grada iz 1882. ova ulica ubiljeena je pod imenom Sirokac, i tako se vo& sve do 1931. godine. Inae. u n arodu je ovaj kraj, posebno ila dionica blie Viegradskoj kapiji, ,bio poznatiji pod nazivom Carina. God. 1931. u lici je dato novo ime Alekse Santia, a za vrijeme okupacije 1941- 1945. oz n aava la se dmenom Smail-age Cengia, nazvana t ako po poznatom museUmu Gacka. Drobnjaka i Pive i glavnom junaku Maura- n ieva epa .,Smrt Smail-.age Cengijia- (Jelace ~od Kalinovika, oko 1780 , - Mljetiak u Crnoj Gori. 1840). Starij i naziv po Aleksi Santiu vraen je ulici 20. a vgusta 1945. op im zakl j ukom na sjednici GNO, prema kojem se ulicama vraaju predr atni nazi vi. Nosilac naziva ulice Aleksa Santi je poznati knj,i evnik (Mostar 1868-1924), pjesnik ljubavnih zanosa i rodoljubivih osjeanja , autor i nekoliko dramoleta u stihu, meu lrojim je nar.oito poznata Hasanaginica.
6'

83

ALEKSE SANTICA Ulica II Hrasnici. Poinje od Hrasn ike ceste j ugoistono od Dru tvenog doma kao produetak trase Ulice Stari drum i vodi II pravcu istoka do Ulice igmansk,og partizanskog bataljona. Ulica je stambena. Trasirana pravcem staroga puta krQz naselje. Status ulice i dananje ime dobila je 20. decembra 1960. O nosiocu nazi va ulice v~di prethodni lanak.
LIT. : V .
S kari,

Postanak Sarajeva, 43.

ALIFAKOVAC Ulica II lsk:tnom podruju starog dijela grada. Poinj e .od Ulice Vladimira Gainovia i zavrava II Kosovskoj . . Stari naziv OVe ulice je Mali Ali/a kovac 33 etimologijom od imena A ti-Ja kih kao i Veliki Alifakovac, s k,ojom je ova ulica inila organsku povezanost II podruju koje s e od starina zvalQ AUfakovac (vidi Ulica Vladimira Gai no via ). Naziv je reducir an samo na Alifakovac poslije oslo boenja, kada je dotadan joj Ulici Veliki Alifakovae dato novo ime Vlad imira Gainovia, i kad a je time otpala potreba razlikovanja jednog Alifakovea od drugog. Na velikim i malim ulinim .ttablama je pogrean natpis (A~fako vac (bez i), jer je prvi izgovor udomae n od starina, a i danas je u upotrebi. Trasa ulice, na koj u se protee dananje ~me, ima jaku neloginost po tome to njena prva polovri.na tehniki i saobraajno spada zapravo u trasu Ulice Stevana Sine1ia.
LIT.: A.
Bejti,

Alifakovac,

Osloboenje,

XXII/1966, br. 6445 od 15.5,10.

ALIJE ALJJAGICA

Ulica u sjevernom pod ruju staroga dijela grada. Poinje od ulice Ploe ispod Miin e damije i v,odi priblino u pravcu sjevera do Ulice Kulina bana. Razvila se u t ursk-om .perilOdu kao jedan od :naj zn aajni h sokaka u Mahati Kebkebir Hadi Ahmeda (na- tala prije 1528) , kasnije pr.os zvanoj Miina mahala, po .glaSQ'Vitom m uj"ezi.nu tamonje damije Mili Mula- Ahmedu, koj i je umlro 1786/7, a za k-ojeg ldkalni hron i:a r Mula Mustafa Baeskija biljei, prilikom n jegove smrti, da se njegov glas sa munare razlijegao daleko po gradu . Prijanj i naziv -ove ulice Ibio je Zild.ia AVdage. To je ime nastalo po hadi- Avdagi ZUdiu, lanu stare sarajevske istoimene por.odice, koj i je ivio u .punoj snazi u doba okupacije Bosne i Hercegovine 1878, a jmao je porodi nu kuu u toj ulici li. bio ugledan ovjek meu susjedima i u itavu gradu. Bavio se trgovdnom gvo arskom robom (bio
B4

demirdi~la) , i 'll

tom zanimanj.u naao sam ga u popisu gvodara i gvoarskih zanatlij a u grad u 1877, prema kojem j e tada bilo u gradu ukupno 27 ljudi te struke (sve Muslimani + timul1ija Risto). Taj naziv nastao je jo II doba Topal Osman-pae, kad je nastala -optina (1866) i poeli se uvoditi nazivi sokaka. Dananje jme ulica je dobila 8. j una 1948. u znak pijeteta prema predratnom rev-olucionaru ALiji Alijagiu, stolarskom radniku iz Bijeljine (roen 1896). Rano je pristupio radnikom pokretu i jo 1 919. postao l an KP. Godine 1921. pristupio je ter-orjstik<lj organizaci ji Crvena p ravda i iste godine u Delnicama -tl. H rvatskoj ii.zvrio atentat na min istra Dra kovia. O s u en je na smrt i idue, 1922, objeen II <1vor itu Sudbenog stola u Zagrebu.
LIT.: Baeskija, Ljetopis, 338. - A. Bejti, Prilozi nar. pjesama, II, 119 - A. Bej ti, Posljednje timurdije,
prouavan ju
Osloboenj e,

naih
XXII

/ 1966, br. 6363 (22. 2) , 6. - Nusret Seferovi, Alija Aljjagi , Znamenja f"e voluCije, Sarajevo 1959, SS-gl. - Atentator Alijagi, Pf"avda., Sarajevo, IV/1922, b r. 58, 3 (o toku vjeanja i pokopa).

ALIJE HODZr A

Ulica u star-om dijelu graa, iza Muzeja grada Sarajeva. RazvJjena izmeu ulica Svetozar a Markovia i Toromanove. Nastala u tursk<lm periodu kao zaseban sokak u J ahja-painoj mahahi, u nar:odu zvanoj Curioa mahala, koja datira jo iz zadnjih decenija 15. vijeka. Najstarij i poznati naziv ove ulice bio je Kein sokak, "li tako se prozvala po nek<lm lanu stare mu:;limansk e pomdice K efu, koja je u toj ulici imala k u u. Pod. tim n azivom zavedena je u P-opisu stanovnitva Sarajeva 1867- 68. Poslij e 1878. godine saobraaj nica se zove Ke ina utica i pod tim imen1m ostala j e poznata sve do iza drugog svjetskog rata. Dan anj e dme ulica je dobila 3. jula 1950. u znak pijeteta prema }Uiji H odi cu, pr edratrl()m revolucionaru, inae k rojakom radniku iz Gorada ; uoi r ata ilegalni omladinski rukov>Qd'i.lac u Sarajevu, a u samom ratu neustraiv borac, kojeg je neprijatel j teko ranjena zarobio i dc:portwao n ajprilje u Sa r aj evo, a odatle .u:brzo i u J asenovac, gdje je na sami dan dolaska, 30. avgusta 1942. i ubijen ; tada je Alija Hodi bi'O bez desne noge, amputirao ju je partizanski ljekar na boj itu.
LIT. : Es ~d Cen g~, Sjeanj a na Aliju Hodia, Almanah-kalendar Kultu;nog dru t va Muslimana ... Preporod u Sara.jevu, Sarajevo 1946, 170-175.

ASlLUK

Ulica II ar iji. Poinje -od Ulice J ug. narodne armije, vodi u pravcu istoka i zav.rava u UliCi Bazardani. Ima dva kraa odvojka prema sjeveru do K un urdiluka . Do kraja prolog vijeka, dok nij e bila regulisana obala Miljacke, iz te uli.C vodila su i tri sokaia prema koritu
85

rijeke. Danas je to ulri.ca mijeanog sadraja (skladita, stanovi, svega jedna radnja i shljepe fasade drugih -objekata koji imaju prilaz iz drugih ulica), a u turskQm perioou 'imala je isti zanatskQ-ugostiteljski karakter po tome to su tu bile okupljene ainice - narodne lrnh.inje - odakle i potjee naziv ulice. Ainice su bile ugostiteljske 'r adnje u ~ojima su se hranili preteno putnici i pr.alaznici, pa su radi t oga 'bile ,razasute po itavoj staroj sarajevskoj ariji, pa i izvan nje, kao to je to sluaj s ka1anama, brijanicama i bakalnica.ma. No, i pored boga, ovdje vidimo ainice i na okupu u itavoj jednoj ulici, u emu .i'stodobno zapaamo strogost esnafske podjele velikih arija, od kojdh je jedna bila i sarajevska. Topografski promatrana, ulica se morala .razviti jo u d rugoj polovini 15. vdjeka u okviru Mahale Minet-oglu Mehmed- bega, koji je bio prvi sandak Bosanskog sandaka (1463-1464) i tih dana. sagradio tu damiju i oja je ;postala centar te mahale. Damija je .bila na mjestu dak na:n'je viespr.atnice na uglu Ulice JNA i Kun'dwrrl-iJulka, u kojoj se nalazi Apoteka 1. maj. Naziv ulice ni!je se do danas mijenja.<!, a im a historisko-turisUko znaenje, iako vie nema nikakve veze sa djelatnou koja !':e tu obavljala.

ASIKOVAC

Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada. Poinje od usponske dionice Ulice Hr iste Boteva i vodi, uglavnom, II pravcu sjeverozapada do ejh Mehmedove ulice. Razvila se rano ,u turskom periodu na podruju dvije stare mahale: juna polovina u MahaU Dano-zade Hadi Mehmed, koja je fmrnirana ,ll XVI Vijeku, a sjeverna u MahaU Hadi Kartal, koja je, zajedno s istoimenom tamonjom damijom, nastala u isto vrijeme, 'k ad i ona prva. Ime ulice je originalno, staro. Dananji naziv u upotrebi je od 1902. godine, a dotada je ime 'g lasilo Gornji aikovac. Tma prilJVIU'k fol klora i lirinosti. Naivna je naIlOdna etimologija, koja ovo ime izvodi od teferia .i aikovanja, to su se nekada obavljali oko tamonjih ograda j kanata, jer to nije specifin,ost samo te ulJice, a neovisno od toga ne s toji ni t vrdnj a, kQju je iznio Kosta Mandi, da se u ono vl1ijeme aikovanje ,obavljalo po noi na slobodnom terenu, izvan kua . Nasupro t tome, logina je i realna ,osnova da je naziv ulice doao od vlastitog imena Aik, jer, prvo, to je ime bHo II modi uprav.Q u XVI VJijeku (uporedi imena: A~ik-paa-'2ade, 'bur$k,i h istoriar XVI vijeka, i Aik hadi Memi, o sniva jedne damij e li mahale na lijevoj strani Miljacke u Sarajevu, takoder tl 16. vijeku), i, dIiugo, imamo imena ulica '.u Sarajevu koja su, kao i ovo, nastala oo homonima {npr. Alifakovac, Mahrnuto vac i >sl.). Na alost, nisu pOZiJlati izv;ori - ,oj i !bi (!'lam identificirali i histok r.ijsku linost nekoga A' ika, po kojem ta ulica ve nekolikQ stoljea nosi ime.
86

"UGUSTA CESARCA
Ulica II sredinj em d ijelu grada. Ra2vij ena izmed u Obale vojvode Stepe Stepa novia i Mis Ir-bine. Ima j edan odvojak iz novijeg vremena pr ema istoku. Poela se fOrmirati 1913-1914. <izgradnjom one dananje zgrade javne arhitek ture na !istonom uglu ove ulice ~ Mis Irbine, II kojoj je danas Sekretarijat unutranih poslova Sk.uptine grada Sarajeva i koja je nedavno u pravo radi te dananje namjene nadozidana jo za jed an kat. To je prvobitna drutvena zgrada Jevrejskog drutva La B enevo ~ lencija; d rutvo sarajevskih Jevreja osnovano jo 18. septembra 1892, a sama palata , oo kojoj je rije, dovrena 1 {)tvorena 1914. godine. Hronoloki promatrana, ulica je 'bila proij e boga nenaseljen put II o kvJru M ahale Sa,htijandii hadi Husejn Bati, II narodu poznate pod kraim im enom Sahtijanua, k-ojoj je udaren temelj ou 16. vijeku. Na jpdje je ova ulica nosila ime La Benevo lencija, po ~stoimenom jev.rejskom d rutvu k,oj e je II toj ul~ci, k ako sam navoo, .imalo svoju drutvenu zgradu. To ime ulica je dobila i zmeu 1919. i ,1931, 'Vljerova1mo rpr iHkom 'Proslave tridesetogodinjice drutva 1924. godine. Za vrijeme okupacije 1941-1945. ulica je .nosila ime Matije D ivkovia, tran jevca (Jelake u Bosni 1563 Olovo 1631), koji je ()Stoo poznat kao zaetnik narodne knjievnosti meu bosanskim franjevcima; napisao prak tini religiozni prJ.runik Nauk krstjanski za narod slovinski (Mleci 1611) i druga djela. Dananje ime ulica nosi od 8. juna 1948. po Augustu Cesarcu, poznatom h rvatskom knjievniku i .revolucionaru (Zagreb 1893 - 1941). Obiljeje n jegovih knjoievnih radova j e proleterska klasna svijest. Zbog takvih ideja Cesarec je godinama gonjen, hapen i plijenjen. Napokon, 1941. godine uhapen je i interniran II logor Kerestinac pa onda i stnijelj an sredinom j ula iste godine u Maksimirskoj umi kao jedna oo. prvih rtava ustakog reima.
LIT.: Spomenka o proslavi tridesetogodinjice Jevrejskog kulturno pro 5v jetnog drutva La Benevolencia u Sarajevu maja 1924, Beograd, 1924.

A VALSKA

Ulica u .predjetu S tarog Hra'SI1a. Poinje.od Z.aJY.rne Ulice br ae Vuk()wa i vodi u pravcu juga do pod trasu eljeznike pruge. Kratka
saobraajnica.

Ulica je postojala kao saob raajnica jo prije prvog svjetsk.og rata , kad su njezine prve ku6ice Ib.ile tl sastavu kasnije Siicve ulice odno sno danan je Ulice brae Vukovia. Status u lice i d ananje ime sa()braajnica je dobila 7. oktobra 1960. Naziv je dat ,po ~menu poznate pl anine Avale kod Beograd a.
87

A VDE HODZICA

Ulica na Vratniku. Ra'z vijena od Vratnik-mejdana na sjever do ulice Prijeka esma. RazvHa se jo II tursloom periodu kao sokak II okviru Havade-zade Hadi Mustafine mahale ,(vidd Majevika) , koja se II lI1arodu zvala Hadi-Mustafin demat (zapis iz 1874-5. godine). Prij,anji nazi,yj ove ulice bili su Ran:tia sokak pa (od 1878. naovamo) Ramia ulica. Naziv je nastao II drugoj polovini prologa vijeka po nekome lanu tamonje porodd:ce Ramia, koji se II Sarajevu javljaj.u jo ()d druge polovine 18. vijeka kao zana.tlije, mahom kazandije. Dananje ime ulica je dobila 8. juna 1948, po narodnom heroj u Avdi Hodiu, zvanom Hodi, roenom 1921. II Sarajevu. Predr atni hra vaI'lski radnik i pripadnik naprednog radnikog pokreta. Od samog poe tka ustanka ue stvuje u NOR-u, najp.rije kao hrabar ci. snalaljiv kUl'li'r, a poslije kao desetar pa komandir ete. Poginuo maja 1943. na Zlatnom boru kod Celebia II trenutku kad je istrao iz streljakogstr<>ja i juriao na nepr.ijatelja.
Ramiima).

sne i Hercegovine - Heroji revolucije, Spomenica o etrdesetogodinjem radu Zeljeznike Uedno-kreditne i stambene zadruge Sarajevo 1923-1963, Sarajevo, 1963, 58.

LIT.: H. Kree vtjakovi, Kazandijski obrt u BiH, GZM, VI/1951, 20 (o - Zbornik narodnih heroja, 258. - Duan 2.igi, Ze!jezniari Bo-

AVDE JABUCICE

Ulica II junom podruju Crnog vrha. Razvi ja se u vidu serpentina od Ulice Gorua izvodei ponovo II ristu ulicu pri n jenoj zav.rnici. Ci<l kraj pa i ta ulica poeli su se izgraivati p,oetkom 20. vijeka. Status ulice i prvi naziv pod imenom Vijuge sa{lbraajnica je dobila za vr,i jeme prvog svjetskog rata, upravo 1915. godine. Po.slije prvog osloboenja, dana 10. januara 1919. naziv je promijenjen u ime Crni vrh po istoimenom brdu, 'lliZ koje ulica i vij uga. Dananje ime ulica nosi od 1931. u spomen na Avdu Jabuicu, u ven{lg uesnika u otporu okupaciji grada 1878. A vd{) je bio pukar i odUan m ehaniar. U born svojstvu je u najluihnijim danima vrio opravak topova za bitku. Malo kasnije osuen j e na smrt i strijel jan prvih dana septembra 1878. godine ,p od Go.t1ioom, upravo u kraju gdje se nalazi ulica njegova jmena.
L IT.: Spisak ulica i trgova 1931. - H. Kreevljako vi, Sarajevo u doba okupacije Bosne 1878, 88-91 (biografija A. Jabuice).

A VDE KARABEGOVIA

Ulica u Novom Sarajevu. Razvijena u pravcu jug -sj ever od Ulice Blagoja Parovia preko Mam1ieve do nekadan je Kumanovske, koja je nestala izgradnjom pruge Samac - Sarajevo.
88

Ulica je formirana poetkom dvadesetog vijeka, do 1914, kad je nastalo i itavo tamonje naselje, na~vano kasnije Novo Sarajevo. Zapadni blok z-gra'da II toj 'Ulici POeO se izgraivati mnogo kasnije, 19291930. godine. Kao i Sive druge nove ulice II tome daijelu grada, i ta je ulica najprije nosila oznaku slova K. Dananje ime ulice dato je pred popis stanovnitva 1931. godine kao uspomena <na Avdu Karabegovia Hasan- begova (Mod ria 1878-1900), jednog od prvjh bosansko-hercegovakih Muslimana koji su se bavili knj,ievnou na srpskohrvatskom jeziku. Domen njegova knjievnog r ada blla je lirika. Jo 'kao ak uzeo je srpsku nactonainu orijen tacij u i zbog toga je trpio prezir okoline, pa i on;jh koje je najv.ie volio. Prvu pjesmu objavio je u 18. godini lU Bosanskoj vili 1896. Pjesme su mu i;1:ampane i posebno 1902. II Beogradu ci. 1903. II Somboru. U knjievnim radovima ima patronim.ikum Hasan- begov da se razli'kuje .od drugog l'iterate svoga imena i prezimena, Avde S. Ka rabegovia, koji je, ;ina e, bio jedno vrijeme uite l j, a umro - Loznici 1909. u Naziv se nije do danas mijenjao. Smatram vrdjednim i zandmljivim ovd je navesti da i Beograd u na~ivu jedne ulice u va spomen na Avdu. S. Karabeg ovia, strlevja nosioca naziva nae ulice. U povodu njeg.ove smrti u Beogradu je god. 1909 . izdata i A vdina spomenica, u Jroj.oj su dali niz priloga 'poznati savremenici, meu njima i Branislav Nui.
LIT.: Hamid Dizdar, Avdo Karabegovi Hasan -begov, Gajret, XVI / 1935, 225-227. - A. Bejtit, Ulica Avde Karabegovia. Osloboenje, XXII / 1966, br. 6325 (15. 1), 5. - Danilo Rado;evi, Beograd i n jegove ulice. Beograd, 1966, 7.

A VDE SUMBULA

Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada. Razvijena od Nemanj ine do Romana Petrovi a ulice. T.o je stari sokak, odnosno ulica Provare, kako se od starina zvala i itava tamonja Hadi -Daferova mahala i z 16. wjeka. Etimoq. toga imena nije pozna- ali se o njemu moe t, rei to da sigurno vue porijekJ-o iz sred njeg vijeka. Dananje ime ulica je do'bila 1931. godine, a uva spomen na nacionalnog borca protiv austrougarske orijentacije Avdu. Sumbula, koji je kao takav poslije sarajevskog a tentata 1914. godine zajedno sa suborcem Behdetom MuteveUem i brojnim drugim Bonj acima Srbima deportiran u Arad. Roen II Sarajevu 27. 4. 1884. Bio aktivan G aj retov radnik i urednik lista Gajret od 1. jula 1912. do izbijanja rata. Umro u aradskim ka.zamatima 8. 2. 1915, dan 'prije B ehdeta Mutevelia. Posmrtni ostaci oboj ice su Ipren.eseni 1925. u Sarajevo i sahranjeni ,kraj Ali-paine damije. Njihove grobnice -o:;maaIVa _ ono dana' nje turbe, sagr aeno i otkriveno 1932. godine. Za vrijeme okupacije 1941-1945. ulica je nosila stam naziv Provare, a dana 6. aprila 1946. uspostaVljen je predratni, odnosno dananji
Bg

naziv, zaklj uroom Gradskog na,r odnog odbora o ukidanju naziva ulica, ija su imena promijen jena ili oznaena za vrijeme okupacije.
IZVORI I LIT.: Stevo Dmitrovi, Rahmetli Avdo Sumbul, Gajret, 1924, br. 9, 156-157. - Mehmed Zildi, S puta za prenos posmrtnih ostataka rahmetli Avde Sumbula i Behdeta Mutevelia iz Arada u Sarajevo, Gajret, 1925, 7-8. - M. S., Sean j e na rahmetli Avdu, Gajret, X Il I/1932, 317-318. - Tekst natpisa na nianima. - Sveano otkrivanje spomenika aradskim muenicima
Osloboenje,

Gajrelovim radnicima, Gajret, XlII/ 1932, 332-336. XXII/1966, br. 6405 od 3. 4, ll.

A. Bej ti, Provare,

BABICA BASCA

To je danas .kratki odvojak Ulice Potcarina (vidi t amo) u pravcu sjevera, nanie, 'Prema koritu .rijeke Miljacke. Saobraaj nica je kao trasa postojala jo u 16. vijeku li. sluila kao silaz sa Alifakovca na bent na samoj rijeci, gdje je I ilo omiljeno izletite starih Sarajlija. Upra,vo radi b toga uIrica je joo u to doba .i mala svoj produetak .u obliku pjeake staze II kamenu sve do korita rijeke, gdje je od austrougarskog perioda d o nazad 10 godina bio ii most preko kojeg je ulica Babia 'baa imala prilaz i sa Bem'bae. Kraj u kojem se ulica r azvila bila je stara Mufti -Sutejmanova mahala, nastala joa II 16. vijeku -oko ist()imene damij e, koje danas vie :nema. Babia baa nije samo ime ulice, nego i toponim cijelog onog malog kvaja, u ;kojem led. jedan dio Potcarine, zatim ova ulica i prostrana baa ispred ugosbiteljskog lokala s k'o je se otvara lijep vidik na kotlinu Miljacke i sam g.rad. Eto, t a .baa, k,o ja je do danas ostala neizgraena, bila je osnov za .fQrmira nje imena kraj u Li. samoj ulici. Prozvala se Babi evom po muslimanskoj porodioi Babia koja je do te <bae imala obitetjskJU iknlu, a lU ,s amoj IbaSi, koja je taJk)oe bHa njihova, imala i mali ljetnikovac s .kojeg je pucao pogled kiotlinom Miljacke. Babii su tu doselili polovinom 18. vijeka. Na tu porodicu i nj.ihov,o obitavaLite na dananjoj Babia bai i danas nas sjea rnekoliko starih nadgrobnih $pomenika u susjedstvu u bai Hikmeta Mehmedovia. Status samostalne ulice ii dananje ime saobraajnica je prvi put dobila 1899. godi ne, ali ne za dugo vrijeme. Ve 1901. uklj,uena je II Ulicu Pod car.inom, u 'ijem je sastavu i prije bila. I tako je ,t o ostalo sve do iza prvog .svjetskog rata, a tada je saobraaj nica ponovo postala samostalna ulica i dobila staro ime, koje .bez izmjena ii. danas nosi. Na .s am naziv ulice i onoga itavog kraja (mahale), a moda i na samu uzronu vezu imena sjea i jedna stara lirska n ar,odna pjesma iz Sarajeva, koja se nalazi II mojoj neobjavljenDj zbirci, a koja ovako
poinje:

Da sam, hogdo, ,rumena r Urica, ja bih znala gdje ,bih se procva.}a: Na Bem:bai, na Baibia bai .. .
90

LIT. : St(evo) Dm(itrovi), Babia baa. Nekada prazniko sastajaliltc. MegdanL Doljaci. Sport. Zam.rlost Babica bae, Veernj a pota , II/ 1923, br. 210 (22. 8), 2. - A. BeJti , Babia ba!a, Osloboen;e, XXII/ 1966, broj 6328 od 18. 1, 5.

BAKAREVAC GORNJI Stamben a saobraaj n ica poluseoskog tUpa u padini brda Huma na platou a.znaod elj eznike noom:a1no-.kolosjeke sta.nice S3lrajevo Novo. Kolski 'Prist up i ma iz UI~ce Ruera Bo:kovia iznad Pofa1i3, a p j eak i i .iz -samih Vel eia, koji su organskU dio starog Bakarevca. Saobra3jnica je prilino odvo jena od vreve gradskih ulica pa po tome ~ po n ai nu izgradnje V'je ima tip .samostalnog naseljenog mjesta, nego gradske gra evne jedinice II pravome smislu. Status gradske uLice saobraaj nica je d obila u novije vrijeme, poslije donoenja propisa o grankama .optina godine 1959. Naz.iv je nastao po starom imenu onoga kraja, koji s e, opet, s druP:e s trane, tako prozvao 'PO staroj s a rajevskoj muslimanskoj porodici Bakare via, ikoj a se sreta u Sarajevu oo druge polovine 16. vije'k a i koja je tu, n a Ba,kacevcu imala iman.je i a rd ak. Blia geog,rafSka oz.naka Gornji uvedena je u odnosu na sam Bakarevac, koji je illa junoj strani, a kojeg da nas k ao imena ulice nema, jer je t a saobraajn:ica jo 8. juna 1948. ula u sastav Ulice Lovenske (vidi tamo!).
LIT.: S. i V. Tri/kovi, Sarajevska okolina, 95, 349, 250.

BAKlJE CIKMA
To je slijepi od vo jak ulice Bakije sokak (v~di tamo). Poinje u sredinjem dijelu polazne dion ice Bakije sokaka i vodi u sjeverozapadnom pravcu izm edu Had ijama-kov ieve - a jugu i Sumbu l -esme na sjeveru. n Ulica se rar.zv.i jala paralelno s matinom saobraajnico:m Bok'ij e sokak Naziv je star i do danas se nije m ijenjao. Ostale poda'blw o n azivu vidi u lan k u o Ulici Bakije sokak.

BAKIJE SOKAK
Brdovitu ulica u sj everoistonom, perifernom IXXlr'uju starog dijela grada. Poinje od donje dionice Ulice Stroii pa vodi na sjever i 7.avriav8 pred nenastanjenom dionicom ill'ice Sedrenik na Ravnim Bakijama u blizini tzv. Arap-tabije, stare vratnike tvrave. Ulica je nastala svakako u ranijim godinama turskog perioda, ako nije kao izlazni put jo starija. RazVrila se kao sokak u Ma hali Stroii , koja je imala slubeni naziv Gerdeni hadi H usejn. Do sada se mislilo da je rije
9l

turskog (od rijei bak = gledaj) ili, u najsIgurnijem sluaju, arapskog korijena, u to je lako bilo povjerovati s obzirom na sllinost rijei. Meutim, ni jedno nije tano, jer najnoviji izvori po'ka2:uju da se ime Bak-ije kao naziv jedne tamonje oranice (mezre), a vjerovatno i kraja, sreta jo p r~je zauzea Bosne 1463. godine (u katastarskom popisu bosanskog krajita godine 1455). Zanimljivo je ci. zauava da je ova saobraajnica dobila status samostalne ulice i d'a nagnje ime veoma kasno. Bilo je to tek za vrijeme prvog svjetsk.og rata, upravQ 1915. gOOine. Naziv sokaka dat je, svakakoO, prema p.redjelu Bakije, odnosno Rav ne Bakij e, prema koOjdm saobraajnica i vodi. Ime je, inae, nejasne etimoOIoOgije.
LIT.: Ivan Zovko, O postanku imena ... Bakije kod Sarajeva, Glasnik Zem. muzeja, lII / la91 , 97. - Narodne prie o postanku imena naih krajeva, Hrvatska sloga, IU / 1921, br. 181 (24. 8), 2 (o postanku imena Hercegovi~e i

Bakija). - H.
Osloboenje,

Sabanovi,

Krajite Isa-bega

Ishakovia,

66. -

A.

Bejti,

Bakije,

XXII/1966, br. 6466 (5. 6), l l.

BALIBEGOVICA
Ul,ica u b istrikom predjelu starog dijela grada. Poinje od Ulice 6. novembra i vodi najpre u pravcu jugozapada, a potom na zapa d do Terzi ..baine. Ovdje se Tad~ oo jednoj od najstarij ih saobraaj nica u gradu i po trasi i po samom ~menu. Upravo u toj uliCi je prvih decenija 16. vijeka 'tadanji bosanski sandak Kuuk Bali-beg Ja hjapai (bio na tom poloaju 1521) izgradio tri znaajne zaiClubi'!le: most Il'la potoku Bistrik, u blizini javno kupatilo (hamam) i neto dalje damiju. Damija i danas postoji, a most i hamam su davno propalli. Ve sama pojava tih objekata navodi na zakljuak da je tada "postojala ne samo ulica koju promatramo, nego i itavo malo naselje oOkoO te ulice. Upravo po tome Bali-begu 'kaoO osnivau navedenih javnih objekata u toj ulici prozvala se naj,pr ije 'O'kolna Mahala Batibegoviea, a .po nj{lj onda i .gla;v,na saobraaj nica II t-oj mahali Balibegovica sokak. Prvih dana austrougarskog periooa ulica je dobila neto proiren naziv Bis i B alibegovica sokak po Muslimanima Bi sii m a, koji su tu imali porodinu kuu. Jedan lan te porodice, navodno, bio je u komisiji za popis damija, ulka i drug.ih objekata II gradu odmah poslije okupacije i, po svoj prillici, on je proturio taj vjetaki i proireni naziv. Naravno, ve godine 1885. vraen je utoici stari naziv, koji se odrao doO danas, s tom razlikom to se saobraajnica vie ne oznaa va kao sokak, nego ul~ca. LIT. : H.
K1'eevljakovi,

Banje

tl

Bosni

Hercegovini, 80-81.

BALIBEGOVICA CIKMA
Krati i slijepi odvojak Ulice BaLibegovica u podruju Bistrika . Vodi na desnu, zapadnu stranu .u s mjeru Brdo damije. Razvila se kad i sama matina ulica, BalibegoOvica, najkasnije u prvoOj polovini 16.
92

v1jeka. Histor ijska etimologija naziva ulice begovica (vidi tam o). NaZli.v je .originalan , skog perioda i nije se do dan as mij en jao.

i d en ti na je nazivu Ulice Balipo tjee lzranij ih godina tur-

BANIJSKA

Ulica izmeu Ceng i-Vile II i naselja ,.,.Pavle G<lr an~n .... 'Do je stara trasa pu ta od Miljacke prem a nek adanjem Sv.rakinu Selu, !koja je izgr adnjom nove, povoljnoi.je trase naputena kao kolska saobra aj nica . Poi nj e pri samom poetk u 'P rvom ajske i vodi II pravcu jugozapad a pa se razvija II luk-u i ponovo dzvod:i u P rvomajsku pri pr.olazu trase u raniji dio. Status ulice rl. dananje ime saobra aj nica je dobila 7. oktobra 1960. godine. Zanimljoi. vo je da se II .rjeenj u .o uspostavi naziva k ao prijanje im e te ,saob r aajnice navodi Hramo X VII, ialoo, stvarno, sa Hrasnom nema terutorij aine veze. Dananji naziv dat je po Baniji, pokraj ini u Hr va tsk,oj do Bosne, koja je zbog svog goografsk og polo:"f.aja bila u NOR-u od vies tru'k e vanosti i stalno aflite oper aci ja.

BANJALUCKA

Ulica iz m e u Kovaia i Vraca. Poinje od Zagreb ake d vodi u pravcu za pad a ispod pruge Sarajevo - V.iegrad zavravajui se kao i k ma iznad potoka kr aj S tudentskog doma. Poela se lizgra i va ti n eposredno poslije 1918. i ve do 19:17. imala je 11 in divJ.dualn"ih k ua. Godine 1931. dobila je st a tus ulice pod imenom Zagrebaka ikma , .koje se odralo Sove do davanja danan jeg imena. Dananji nazi v uspostavljen je po im enu gr ada Banja Luka u Bosanskoj kra jin i 7. oktobra 1960.

BANJSKA

UIica na Ilidi, poinj e od Trga rimskih b an ja te vodi u pravcu zapada iza l e a hotela ,..Bosna ... i izvodi d o na Aleju Brve .proleterske brigade. Stambena ulica, ri jetko i~ en a. KalO ob ian put i -sredok,raa za Aleju uspostavljena u zadnjem decenij u pr.o1oga vijeka izgrad njom hotela .. Bosne j dananje .. Srbije, koji su upravo i prouzrokovali ovaj put k8(l pr eac ~ sporedni put 'za .aleju, uz koj u se n alazila i eljezn ik a pr uga. Status utice saob raaj nica je dobila 20 . decembra 1960 . godine. Naziv ulici dat je po samoj b anji na Ilidi, .sum pornim vreloi. ma koji su i doveli do izgradnje naselja na ovom m jestu jo u vjekovim a Rimskog carstva.
93

BAHUTHANA

Ulica u istonom perifernom dijelu grada. Poinje oo srednje dionice Vasina hana,gdje izvodi Ul,ica Mo anica, i vodi u sjeveroistonom pravcu d() dsp od rezervoara v.rela Moanice. K ao polugra<l.ski put ..saobraajnica je jaJca stara, sigurno 's tarija od turske !Vlasti II lOvim krajevima. Status uJke, meutim, dobila je tek JXlSlijeoslobodenja, .karl se OlVaj pu t poeo znatnije ,izgraivati rl. kad je cij elo ovo pod ruje ulo II sasta v grads1rog teritorija. Ulica j e dobila naziv po kraju !waz ~oji VQdi, a taj kraj nosi to ime ve ,blizu 200 g,odina p o jednoj .radionici baruta, tzv. baru.thani, kroja je bila .i ,radila II onom kraju. r anas se jo zna mjesto te baruthane : D ispod dananje ulice, po ,prilici ondje, gdje se prema sjever,u odvaja put za Hladivode. Objekat je bio uz sam rukavac Mioanice. Nestao je davno, ali se samo urne, kako Vlidimo, zadr-lalo do danas.
LIT. : H. Kreevl;akovi, Esnafi i obrti, 239. Osloboen je, XXII j1966, br. 6439 (9. 5), 6.

A.

Bejti,

Baruthana,

BACARIJA

im1ka ulica, u stvarJ a,rhite!ktonSk.j for miran trg 'll h istorijsk<lm jeZ!l'U grada 'i staroj ariji. RazvLja se od osi. Ulice Sarai na jugu do osi ubica K'oiv e i Marala Tita na sjeveru. Prije, do '1908, u sjevernom i sjeve!"lozapadnom di jelu prostora L i,o je jo jedan centralno postavljen b blok d ua n a, a <ln je d avao sasvim drugaij!i oblik i d!zgled ovoga prostora: od dananjeg sebilja na sjeveru tekle su dvije ulice - arije, omeene blokovima duana s obje strane, a j uno lOd sebilja b i'o je otvoren i ilri .prostor l(oQl1aj dana:l1Ij i) koji je ;sluio ka,o 'tr.g qJolj.oprivrednih proizv;oda. Zapadna saohraajnica od semlja na sjever bila je arija H alvadHuk, a ona istona : ila je IQrganski vezana za trg na junoj strani b i zvala se, zajedno s tim malim trgom, Baarija.. Baar"ija dz v,remena prije 1908. bila je centralna i glavna arija u itavoj mrei- okoln'ih manjih i veih arija, pa L pravo otud i naziv torne prostoru Baarija u - turska jezina konstrukcija od ba - glava, vrh , a onda glavna, prava, i arija - 'i zgraena ulica u i wjoj se vri pro.izv,od.nj a i kupoP!"Iodaja. l Taj naziv sretamo u pris tupanim tizVorima od 18. vijeka naovamo i u to doba odnosio se na prostor od Sa raa na jugu sve d,., Duradikove damije na sjeveru . Stara Baarija .bila je ~ trg za razmjenu ekonomskih dobara, posebno poljoprivrednih pro"izvoda, i kalO takva je, mislim, izravan nastavaJk prv;og j-o srednjovjekovawg baJzara poznatog pod im enom Tomik i To rkov ite odnoono Utorkovite, Ilooje se spominj e taiko u 15. vijeku, upravo g,odine 14:02- 1455. i 1468-69. Pl'ostor da<n<1\nje B aar ij e bio je predestiniran za tu sVl1hu i za izg.radnju kasnije glavne arije, jer se nalazi na raskrsnici nekoliko vanih saobraaj nica ireg
pod ruja .

94

Izmedu 1911. i 1913. izvrena je bitnija .regulacija Baarije. Povod za to bio je poar od 15. oktobra 1908, kada su .izgorjela ukupno 32 du ana u navedena dva .bloka. Ovom prilikom je pomaknut za nekoliko metara prema s jeveru i o naj dananji sebilj, koj~ je projektovao i izveo j o 1891. arhitekt J osip Vanca na mjestu starog sebilja Mehmed pae Kukavice iz 1754. godine. Neposredno poslije osloboenja (do 1950.) p oruen j e niz zgrada i duana i na prostoru Miloa Obilia ulice i starih Sagrdija, pa se tako Baarija jo vie proirila prema sjeveru. Napomenuti je d a je poslije -oslobo enj a medu g radanima, koji su doselili sa str ane, nastala jedna pogrena evolucija t.cponima Ba~'\r i je: upotreblJava se za cio prostor stare s arajevske arij e, a to nije tano. Baarija .ima s voje odredene granice, a sve druge arije i ulice imale su i danas i m aj u svoja zasebna imena. Jo neto: ve godine 1913, a pogotovo posli je osloba anja , 'k ad su uklonjene i gradevme u sjevernom dijelu, Ba ari ja je stvarno po svome irem prostoru prerasla u trg, to je nekad a ri bila, pa b i joj t r ebalo i dati takav status. LIT.: H.
Kree v ljakovi,

Vodovodi, 46.

austro-ugarske uprave, 31-32. kovnom trgu na mjestu dana~njeg Sarajeva, Zbornik Filozofskog fakulteta,

Isti , Sara jevo za vrijeme Du.anka KOVaevi-Koji, O srednjovje-

Beograd, knj. XI- l j I970, 354- 362.

BAZARDZANI
Ulica u ariji. Poinje od Obale voj vode Stepe Stepanovia i vodi na sjever do Velikog uril u ka . Poloena je tano u osi tri znaajna objekta s tarog Sarajeva: kapija Careve damije - nek ada!njj. kameni most na Miljacki - juna kapija hana Kolo bare na desnoj obaU. Sva tri obj ekta IX>digao je jo 1462. skopski krajiAnik GaZi Is a ...beg, j vie je nego oito da su meuso'bno bili povezani zajednikom saobraa j nicom , koja je <ila trasom dananje ulice Bazardani, u .prilog emu naroi to govor;i poloaj starog k amenog mosta. P rema tome, ulica koju pr omatramo jadna je od prvih ulica 'll g.ra-du, nastala jo 1462. Ime ulice nastalo je po bazardanima - trgovcima UVQznom orijentaln;om, mahom manufaik'tllrnom robom. Taj naziv j e nast ao tek II austrougarskom periodu, upravo 1,890. godine. U turskom periodu saobratlljnica se zva la Kolobara han sokak, od 1878. do 1885. Put Ko lobara ulica, a od te poslj ednje godine pa d-o davanja dananjeg imena Kolobara utica. Do 1890. ime Bazardani nosila je istona dlio nica dcmanje ulice Veliki uriluk (od da nanjih Bazardana do Abadi1uk a). Upravo na tu uUcu sjea j u i stihovi jedn e stare narodne pjesme az Sarajeva u mojoj ncobjavljenoj zbiroi:

Kad izgori eher Sar ajevo, izgorie hani i hamam i i du ani k ud su bazardani ...
IZVORI I LIT.: H .
Sabanovi,

Dvije najstarije vakufname u Bosni, Pri-

'5

lozi Orijentalnog instituta, II/ 1951 , 7-29. - H. Krd evlja kovi, Merhum Hadi Hasan-aga Nezirhodi , K alendar Narodna uzdanica za godinu 1944 , 174-1 75 (o Bazardanima i posljednjem bazardanu).

BEHAR
Kratka ulica u .sjevernom dij elu staroga grada, razvijena izmeu ulica Kartal na istoku i Pap uine na zapadu. Nastala je u turskom periodu . Prvobitno je inila sa Pa puinom ulicom jedinstvenu saobra ajnicu pod. imenom I spod damije. Na1me, ulica se nalaLli neposredno ispod Dskudari Ahmed-el ebine damije. Razdvaj a nje navedene ulice u dvije samostalne saobraaj nice nastalo je u austrougarskom periodu, upravo 1915. godine. Tom prilikom i dato je ovoj drugoj lirino j me Behar, k'o je je Ibez izm jene ostalo d o danas u upotrebi .

BEHDZETA MUTEVELICA
Ulica na lijevoj o bali Miljacke u starom dijelu grada. Ra'.Zv~jena od s astav.a Hrvatina (vrh) i Garapline najprij e na istdk pa na sjever d() veUke okuke Ulice Stevana Sineli8 . Ima ,u sredn jem dijelu i ikmu koja nij e zasebna uL ica. Ulica je u noV'i.je vrijeme sastavljena od d vi je ulice, koje su se nadovezivale jedna na drugu. Dionica .od Hrvatina do Colina potoka bila je u sastavu ulice Turbe, k ako se to vidi iz plana 1882. Iz istog jzvor,a saznaj e se da je dnuga dianka, .od Colina potoka do dananje Stevana S~nelia ulice, bila :u sastaVIU ulice Maguda, rPa je tako i nosila njezino ime. Neto :kasnije, ali prije 1916. ovaj dTugi krak izdvojen je iz Magude u s amostalnu rulicu pdd Illazivom Megara, po imenu tam onjeg ueg kraja, looji je, kao i jedno .t amonde vrelo, prozvaJo se tako po jednoj tamonjoj i sada postojeoj peini (megara, tur cizam = Ipeina , pilja). ObadVti.je te ulice spojene su u jednu, dananju, a ovoj 'Opet dato danan je ime pred. popis stan ovnitva 1931. godine. Naziv uva spomen na nacionalnog <borca srpske 'O r ijen tacije Behdeta Mut evelia iz Sarajeva, koj i je poslije a tentata 1914. zajedno s a Avdom Sumbulom i drugim ~ nterniran u Arad. Roen ,u Sarajevu ,10. 10. 1892, a umro u aradskim kazamatima 9. 2. 1915, dan posHje suborca 1 drug.a Avde S umbula. Posmr tni ostaci Behdelovi i Avde Sumbula preneseni su 1925. u Sarajevo i sahranj eni kra j Ali-paine .damije. Na gl1obovima je turbe, o tkriveno 1932. godine. Za vnijeme rata ulica je nosila li me po Vmihani Cuvidi, prvoj poznatoj pjesnik.injri. II Bosni, !roja je pjeva la pod utjecajem nae narodne pjesme; djevovala lpoetkom pr-olog vijeka L I1od~teljskoj ku i ti Mujezi U novom sokaku na Hr.idu.

96

IZVORI I LIT.: Tekst natpisa na nianima. - Mehmed Zildi, S puta za prenos posmrtnih ostataka rahm. Avde Sumbula i Behdeta Mutevelia iz Arada u Sarajevo, Gajret, Sarajevo, 1925., 7-8. - DeTvifi Tafr a, Nacionalni rad Behdeta Mutevelia, Gajret Xl1I / 1932., 318-321. - Sveano otkrivanje spomenika aradskim muen i cima - Gajretavim radn icima, Gajret XIII/ 1932.,
332-336.

BEND BASA To je danas izia'zni d r-um iz grada prema istoku u pravcu Roman ije. Poinj:i! (ld kraja Mustaj-paina mejdana pa vodi na istok du korita Miljacke do iza k,u pa1ita, gdje skree lijevo i vodi u bespue paralelno sa kolskim drumom. U t u rsk om perioou ta saobraajnica izvodila je u .rekreativno podruje u dolinu Miljacke, a poslije .okupacije BiH 1878, kada je g.od. 1880- 1888. probijen dananjj tunel i trasa od tunela dalje do Kozje u p ri je, postala je izvodni kolsk!i drum za itavo podruje istono od grada. Zavrna dio nica (odvojak u strani) Ikao stambena ijedinica nastala je poslije -osloboenja i U'kljue!l1a'll ovu ulicu. Na2iv Bendbaa nastao je jo tU 15. vijeku. Vue korijen od benta, brane na Miljaokii, ; ,oju je godine 1462. d'OWio Ga:zi Isa ...:beg Isha:kovi k kao vodojau za svoje mlinove, to su stajali pov.ie dananjeg mosta Seherije kraj Vijenice. Brana je potpuno propala 1875, a naziv je ostao do danas ne samo za ulicu, neg.o i za cij elo to podruje. P rema gornjem, toponim Bendbaa znai u naem je21iku Na bentu. Pored ozvan i enog obUka naziva Bendbaa, vj:e se uje u n a:r:odu izgovor Bembaa, a ovjekovjeil a ga je i ona poznaba naI10dna pjesma:
K ad ja po.oh na Bembau, Na Bembau na vodu, Ja povedoh I b'jelo janje, B'j elo janje sa s.obom. Kako se vidi, ovdje se radi o v.rlo s ta'r..om toponimu. Jedno vrijeme II austrougarsk'.om periodu (do 1910) u ovu ulicu bila je ukljuena i Ulica I a 2u1Ju tabiju, .odnosno .dam.anja Ulica Milana n Sa-rca.
Osloboenje,

L IT. : H. KTeevljakovi, Vodovodi, 183- 184. XXII / 1966, br. 6367 (26. 2), 6.

A. Bejti,

Bembaa,

BENJAMINA FINCIJA
Ulica II starom, ravnom dijelu gr ada. Razvijena cd K o6ieve do Obale vojvode Stepe Stepanovia zapadnom stranom zg.rade Narodne b iblioteke, odnosno bive Vijenice. Nastala 1896. dovretkom zgrade Vijenice. Status ulice i !prvo ime Vij enika, ,po zgradi pored koje vodi, dobila je 1910.
7

97

Dananji naziv dat je .ulici 15. de.::embra 1959, a uva spomen n a predratnog naprednoOg krojakog Tadnika (po nekim izvorima knjiar8ki radn ik) Benjamina F incija Binju (ro en u Sarajevu 1888). Kao aktivan lan radnikoOg 1 koOmunistikog pokreta 1929. uhapen, muki ubijen pa baen kroz prozor na dvorite zatvoOra u Sarajevu. Rostoji neposredna uzrona veza II davanju naziva ove ulice po tome to je Benjam in umjen i baen !kroz prozor u zatvoru .upravo u ovoj ulici.
LIT.: Jakov Papo, Benjamin Finci, Bin jo, Spomenica Jev r eja, 309-310.

BEOGRADSKA Ulica na lijevoj strani Miljacke u novJjem dijelu grada. Poinje od Zag.rebake pa vodi u jugozapadnom pravcu do Spl1tske. mica se !pOela izgraiV1ati pred .prvi svjetski irat, a .prij e toga po_ stoJala je kao nenaseljen put. Ulica je do sada imala ove nazive: - Trebinjska, - Beogradska, - Varadinska pa opet - Beogradska. Kako se vidi, ,ova u1i-ca od .poetka nosi naruve po na'ilffi gradovima, a takvrih primjera .imamo jo mnogo ill gradu, i po tome je :karakteristina ba optina Novo Sar ajevo. Ime Trebinjska dobila je poetilm prvog svjetskog rata, upravo 191 5. godine. Na'z iv Beogradska dat je ulici odmah poslije ujedinjenja, 10. januara 1919. Varadinskom se ,oznaavala za vrijeme okupacije 1941-1945. UskQT'o posLije ()sloboenja ,(20. a vgusta 1945) ulici je vraen prijanji naziv Beogradska.

BERKUSA MALA Ulica u junom, br:ovatom podruju s tarog dijela grada. Poinje od v.rha Balibegovice i 'vodi Ula jug doO iU Kiomatin. Ulica je II potpunosti stambena, sa izgradnj.om sitnih individualnih objeka,ta. Razvila se kao put koji je pove:civao mahalu Balibegovicu sa Komatinom. Nastala je, barem kao saobraajnica, dosta .r ano, najkasnije u 17. vdjeku. Status ,zasebone saobraajllli ce i dananje ime dobija je 1900. ,g odine izdvajanjem jz dotadanje Ulice Berlrua, koja je obuhv,atala ovu i dananju Ulicu Berkua velika.
LIT. : Vidi Berkua velika.

98

BERKUSA VELIKA
Ulica II junom podruju starog dijela grada, dznad elj eznike pruge. Razv.i.jena izmedu ulica Berkue rnale i Deke. Razvila se kao sokak s .rijetkom i sitnom dzgradnjom II staroj Hadi Timurhanovoj mahali, k<lja datira jo jz 16. vijeka, a koja se u na rodu zvala limenom BerkuJa. Ime ulice star o je :koliko i sama saobraaj nica. Potjee cd narodnog imena navedene mahale, a i jedno 'i drugo .i me nas-talo je od naziva vode BeTkua , vrela II samoj ulki Berkua velika. Sve do 1900. godine ulica je nosila naziv samo Berkua. i .obuhvatala je i dananj u Berku.u malu. Te godine nastaJa je razdvaj.anje te ulice II dvdje samostalne s aobraaj nice pod imenima Berku~a velika i Berkua mala. Cini se d a su ta imena preuzeta dz naroda, a sadre jednu anomaliju: manjoj ulici dato je ime Berku a veb k a, a onoj duoj B erkua mala.
LIT. : H.
K,..e!evlja kov i.

Vodovodi, 104.

BESARINA CIKMA
Slijepa u lii ca uz staru ariju, odvojak na kraju Ulice marala '.Dita prema sjeveru. Razvila se u turskom periodu u sastavu srpske etrvrti V aTO. trne !ikm e datira jo iz .tursk.og perioda .po neko m B esaTi (prezime). pretku dananjih sarajevskih B esarovia, ikoji je u toj ulici imao han, orijentiran na dananju Ulicu mamala Tita, a ondanju Cemaluu. Taj han g ra e n je po sW)j prtilici krajem 18. V'ijeka, i u vijek su mu vlasnici bili Besare. pa se po njima i zavo BesaTin han. Godine 1878. bio mu je vlasIlik J()Vo Besara, a iZla 1880. ,njegov .sin Risbo J. Besarovic koji ga je oko godine 1900. prodao J evrej.u Salamu .uup1iji. Tako je taj h an ot u en az porodice koja ga je sagradila i drala d ugo godina. U martu 1923. han je jako s tradao uslijed snijega dotra jalosti konstrukcije, pa je brw temeljibO obnovljen -i prozvan ..Drinom.... pod :kojim ~me no m i danas radi kao ugQsmteljski objekat - k afana. toio nica pia i
prenoite.

Bezimeni Besara. nosilac imena ikme, jedan je od. starenika sarajevske porodice Besarovia, koji su se II tursko doba prezivall tim kraim prezimenom i koji se, inae, sreu II ivotu g r ada jo u 17. v.i.jeku. Razgranata i ugledna sarajevska porodka. koja se do kraja prolog vijeka bavna preteno trgovinom. Porijeklom je iz okoline Srebrenice. Ime ulice potjee iz turskog perioda ti nije se do danas mijenjalo. LIT.: H. K,..e.t ev l;akovt. Hanovi i karavan-saraji, 87. - ..Besarln han .. se SMio, Veernje novosti, 11/ 1923, Sarajevo, br. 82 (14. 3), 2. - V. Skari, Iz trgoval!kih tettera i pIsama, 47. V. Skari , Srpski pravoslavni narod i crkva, 66.
7'
99

BETANIJA

Ulica iznad Bolnice na Jezeru . Rainje na mjestu gdje Se sastaje vrh Ulice Hasana Brkia te poeci Kromoljsk-og puta i Ulice Slatina i vodi na zapad samom kosom brda iznad Bolnice ci. Koevskog stadiona. Saobraaj nica izvodi kao nenaseljen 'i neureen 'Put na Ulicu ure a kov~a ispred zapadnog ulaza na Stadion.
Saobraajnica
Poela

je stari put k.oji ima prirodnu trasu k.osom brd a.

se naseljavati neto poslij e ok u pacije 1878. gQdine. Prvi doseljenici bili su Avd.v~"i, doli ovamo iz Plane k<:ld Bilee, pa Se ta, ulica po n1 ima i p r cr.wala Avdia brdo i zvala ta;klo sve d() d8/Van j.a, dananjeg imena . A vdii, inae, i 'Clanas ive II toj ulici.

U prvim godinama poslije osloboenj a 4menom Betanija zvala se dionica dananje Ulice Hasana Brkia, od raskra za Jagomir pa do na vrh brda, gdje poinje Kromoljski put desno i biva Ulica Avdia brdo na lijevu .stranu . '110 je stara ulica Koevsko donje brdo. U godinama poslije os l oboenja Ulica A'Vdia brdo ukljuena je .u ulicu Betanija . Dana 14. juna 1966. prvobitn a Betanija (do na brdo) postala je sast avni dio stare ulice, a novog imen a Hasana Brkia. Na taj nain nekadanja Ulica Avdia brdo postala je ponOVQ samostalna saobraajnica, ali otada pod imenom Betanija.

Naziv uhlce dat je po 1men u uega kraja, a taj kraj pI10zva(J se tako krajem prologa v.ijeka po Domu 'Za iznemogle sestre milosrdn:ice kat{)likog reda .. Keri boje ljubavi.." koji se zvao Betanija .j koj i je bio u neposrednoj blizini, u dananjoj Slatin1. Dom je Qsnovan 1882, a radi.o je sve do decembra 1946, kad su zgrade, zajedno sa ekonomijom uz taj dom u pov.rini od 243 .340 mZ nacionalizovane. Betanija je, inae, ime mjestanca na Maslinskoj gori jugoistono od Jerusalima (dananj e selo EI-AzaI'liyye), I11Jec je hebrejsko-sirijska-arapskog porijekla, a znai ,.Kua ubogih. Eto, po tome mjestancu, koje se navodi i u bibli}i kao boravite Kristova 1Pr'.ijat.elja Lazara, nastao je .naziv n8IVedenog doma, a potom, posredno kraja i dananje ulice toga imena.
Avdi,

IZVORI i LIT. : Moji podaci, pored ostalih izvora, i lino od porodice stanovnika te ulice. - S. i V. Trifkovi, Sarajevska okolina, 248.

B IHA KA

Ulica na Dolac-malti, kod podvonjaka. Poinje od . Ulice v.ojvode Radomira Putnika ~ vodi Jza zgrade Doma zdravlja ,..Omer Maslk u jugozapadnom pravcu do korita Miljacke i eljeznikog mosta na pruzi za Bistrik. Ulica se poel a ra'Zvijati pred dnugi svjetski rat u sastavu Ulice vojvode Rack>mira Putnika . Tek poslije osloboenja, kada se uNca potpuno oformila kao graevn a urb an1stik a jedinica, dobila je zaseban status i ime Bihaka po gradu Bihau u zapadnoj Bosni.
100

dionica te ulice prvobitlW je bila samostalna sa(l braajni ca i zvala se D olak a . Status ulice i to ime saobraajnica je dobila 8. juna 1948. Ukljuena je u numeraciJi ku a Bih ake ulice prije nekolikoO gooina bez posebne -odluke.

Poetna

BIJELA CESMA

Ulica na Vratniku. Poinje na kr-aju ,ulice Jeloovac (kod damije Iplidik Sinana) te vodi u jug.oiston()m pravcu neposredno iza Jajce-kasarne .i. IzvoOdi u Jajaku ulicu kod Bijele damije. Raz'llila se kao s()kak u Mahati Divan- katib hadi- Hajda r a, koja se !pOela formirati oko Bijele damije jo u prvoj polovini 16. vijeka, a neto kasnije je izdv() jena njena poet n a , usponska d ionica i ula u sastav nove, Iplidik Sinanove maha le iz druge polovine 16. vijeka.
Dananje ime ulica je dobila po Bij eloj esmi, kako se i danas zove star a kam ena esma na kra ju te ulice, nepoo.redno ,uz Bijelu damiju. Taj mali objekat i spomenik uhllltarnog znaaja vjerovatno je zadubina osn rv-aa damije Hadi Hajdara, a u kasnijim vremenima nek.oliko je puta obnavljana, posljednji put godine 1815, kada je u objekat .uzidan i onaj dananji natpis. Cesma se tako prozvala po tome to su stanovnici tamonje mahale r edovito kreom bijelili esmu, ~te je u vij ek bila svijetla i bijela, kao i susjedna Bijela da mija, k.aja j e na isti nain dobila to ime. Ta je esma i danas itava. Naziv ulice Bijela tesma nastao je jo u turskom peniodu, k! vidimo i iz Popisa stanovn itva Sarajeva iz 1867 /68. godine , gdje - naVodi pod se t ur skim limenom A k- etne. Od 1878. do 1885. godine zvala se Od damije do diamije ulica (jer zaista vodi dzmeu dVije damije), a od te posljednje godine uobia j e n jc samo dananj i naZ'iv.
LIT.: H.
KreevIjakovi,

Vodovodi, 87.

BIJELA DZAMIJA

UUca na Vratniku, .razvijena od Zute tabije na Jekovcu do Ulice esma . Razvila se kao zaseban sokak u Mahali D ivan - Iwtiba hadi-Hajdara, tlooja .se poel a foOrmirati j o pol(lvinom 16. vijeka. Ime je ulica dobila Ipo objektu Bi je loj damiji, a to je naro'dni .naziv za damij u Divan-katib hadi H ajdara, !ki()ja se nalazi neto podalje, na uglu Jajake i Ulice B ij ele esme, a koOja je nastala 1545. Prozvala se II nnoou Bijelom po tome to je njez.ina fasada, zajedno s minaretom, svake godine ,bije ljena k reom. Ulica nije neposredno vezana za d amij u istoga imena, nego se ulijeva u Ulicu Bi~ela esma, a tek ova ulica vodi doO Bijele damij e. Naslije ena neloginos t. Povod davanj u takvog imena ,ulici, koja Bijela
101

UlJe neposredno vezana za Biljelu damiju, valjda je bio u tome to je ova ulica bila najkra'i prilazni ,put iz sredita grada prema naselju oko Bijele damije. Naziv ulice je narodni, dosta je star, a iza 1878. uao je i II slubenu upotrebu i tako zabiljeen u katastarskom planu 1905. godine. Medutim, to ime nije se oduvijek protezalo na itavu dananju trasu uhlce. Di()nica to vodi uz sami 'b edem Jajce-kasarne {pravac jug-sjever) sve do 1921. bila je sa m()sta1na ulica i zvala se Bijela baa, a te godine je ukljuena u Ulicu Bijela damija.
S.
Tralji,

IZVORI I LIT. : Sidil155 4-57, 5, 115, 118, 183, 165, 158,206,223, 334 . Sarajevski grad Vratnik, 36-40.

BILEKA

Ulica u predjelu Starog H rasna. Foinje od Ulice b rae VuX()via pri samom njenom kraju i vodi na jug izmeu Biokovske i Ava1ske do eljeznike pruge. Saobraaj nica se poel,a izgraivati dskljuivo kao sastavni dio $iieve uldce, odnosno dan.anje Ulice brae V,uk,ovia, pred prvi svjetski rat. a sama trasa II dananj em oblik'U izgraen a je i dobil a status ulice IXJ;slije osLoboenja. Dananje dme saobraajnica je dobila 7 . .oktobra 1960. Dotada se zvala Hrasno VII.

BIOKOVSKA

Ulica u predjelu Starog H.rasna. Poinje od Ulice brae V ukovia i vodi oo 'Pod tr asu elje:tmik.e opruge i'zmeu Hrasnike i A'Valske. Sve do davanja dananjeg imena nije imala zasebno 1.me. Status samostalne ulice i dananje d.me ulica jt! dobila prije nekoliko godina. Naziv je dat po Bi dkovu, poznatoj planini u srednjem dijelu dalmatinskog obalrnog pojasa, na k.ojoj je za itavo wijeme okupacije 1941-1945. postojao slobodan teritorij.

BIRCANSK A

Ulli.ca II Novom Sarajevu. RaZVijena II pr,a vcu jug-sj ever od Ulice Blagoja Parovia do trupa eljeznike pruge. mica je nastala 1929-1930. i nosila najprije _ oznaku slova ...G .... Godine 1931. oobila je ime Graanska, vjerovatno po srednjovjekow:..,om manastiru Graanici II Sr.biji. Dananje ime ulica nosi od 8. juna 1948. godine po regionu Bira II slivu rijeke Jadra II liston.oj Bosni. Do izgradnje pr.uge Samac-Sarajevo 1947. ova ulica se produavala IX>d istim imenom 'i 'iznad dananje trase pruge, a tada je ta tr:asa
102

prekinuta, odnosno razbijena u dvJje sasvli.Jn samostalne dionice, koje nemaju izravne saobra6ajne veze. .uza sve to, za .obje dionice ostalo je staro !ime i staTa numeracija, koja :ide od poetka prve do kraja druge dionice. Tako je to bilo sve do 12. 12. 1968. g odine, kad je dionica iznad pruge izdvojena .u samostalnu uNcu pod nazivom Ulica Starine Novaka. Postoji pjeaka ve-ota izmeu te d vtije saobraaj nice putem eljezne p.asarele iznad ik.-olosijeka, klOja 1e izgraena 1965-66. godine.

BISTRIK BASAMACI
Ulica-stepenite II podruju Bishi:ka. Poinje od donje dionice Ulice 6. novembra, vodi kratko na zapad pa se .rava u trli kraka: prvi prema zapa\iu do Ulice Dervia Numia, drugi na jugozapad do Brdo damija ulioe, a trea na jug (nedavno prosjeen) du kor.ita Bistr.i k potok do Ba1ibegovice, gdje zavirava kao slijepa trasa. Sa(lbraajnica se razvila u turskom perkIdu kao sokak na podruju dvije tam(lnje mahale: Cokadi hadi-SuZejmanova, zva na Za beglukom, te Kadi Hasan-e/end.ijina, zvana Brdo-damija, .obadvije nastale pol(lvinom 16. Vijeka. lme ulice nastalo je po karakteris1rl.noj konstrukciji k(ll-ovoz.a. - po basamacila (turcizam za stepenice) i po starom imenu glavne ulice Bistrik (dananja Ulica 6. novembra), od koje ,i poinje. Ime Bistrik kao d io n aziva ulice ovdje nije dat u svrhu diferenciranja limena ulice od neke druge s li nog imena, j er takve i ;nema, nego je to poblia topografska oznaka ulice sa svrhom brzog OTijentisanja o kraju u kojem Se nalazi. Ulica je II prolosti nekoliko puta mijenjala oblik. imena: Basamaci ikma, Biserik-basamaci iknut, BistTik- basamaci, od god. 1921. samo Basamaci, a od osl.oboenja opet Bistrik-basamaoi.

BISTRIK BRIJEG
Ulica u vrhu Bistrika. Poinj e od zavretka Ulice 6. novembra iznad eljeznike pruge i vodi do Ulice P aje. U odnosu na poetak izlazna taka ulice nala zi I e u jUJglOistonom rpra,vou. Ulioa je stambena. Pootoljala s je i u tur s ~am periodu kao sokak veim dijelom u Mahali Paje, kak-o se II -narodu z-vala maha}'aokQ damije Hitri Sulejman iz 16. v ijeka. Sta'ri naziv ove ulice I io je Brijeg, <fl nastao je po tome to u lica b zaista vodi u z ,bregovit teren. Tek. pos1ij-e osloboenja ulici je dodma pvblde topog ra fsk a oznaka B"istrik i taka je nastalo prokeno ime Bistrik brijeg, uzebo, svak'a:ko, iz upotrebe 'o oj u de ve tada uveo narod. U planu grada iz 1882. javlja se 'p od posebn im imenom Brijeg-tuTbe ulica. U popisima ulica od 1899. ime glasi Brijeg i tuTbe, a 1900. Brijeg-.bw-be. Te posljednje godiine ulica je otila II sast av Bistrika (dananja ulica 6. novemlJfa), a 1910. ponovo je postala samostalna saobraajnica, .ali pod .novim, jednostavnijim imeno m Brijeg. Prvobitni nazi, v ulice, odnosno sokaka, sadri spomen na tUl'lbe omi vaa damije H itri
103

Sulejman, koje je bilo kraj same damije u Pajama i .koje se, unae,

navodi u jednom popisu sarajevskih hunbota iz prve polovine 'Prologa vijeka.

BISTRIK DONJA CIKMA Slijepa ulica u Bistr iku, odvojak od Ulice 6. novembra koji vodi na :3apadnu (desnu) -stranu preko potoka Bis1lrik. Razvila se u <turskom periodu kao sokak u Mahali Gazi Mehmed- bega koja se poela formirati. prije 1520. godine ",vidi Ulica Bistrik dam~ja). Naziv ulice je star . EV()cira nekadanj e i me osnovne ulice na koj u se vee, a to je Bistrik, !kaIro se ranije zvala dananja Ulica 6. novembra (vidi tamo). Ci:k!ma ima oznalku Donja zbog toga, to se .povie te saobraaj n ice nalazi jo jedna ulica "istog jmena i karaktera (vid i Bistrik gornj a
ikma) .

Naziv se nije do danas mijenj a'O.

BrSTRIK DAMIJA

Ulica u Bistrtku, razvijena izmeu Ulice 6. novembra i Ulice Bistrik-medresa. Pravac razvijanja zapad-istok. Nastala u tursko m periodu kao sokak II M ahali Gazi Mehmed-bega, :koji je udario temelj toj m aha li izgradnjom svoje damije II tome kraj u godine 1520. Jo od turskog vremena ulica nosi danan je ime po spomenutoj damiji u Gazi Mehmed-begovoj mahali, u ko joj je i ova u lica. Ta damija, graena s kamenim mi<nar etom, nalazi sc neto podalje od 'ove ulice, u ,poprenoj dionici susjedne Ulice Bistrik-medresa. Njczin 'osniva Gazi Mehmed-beg je sin os.ni,va-a Sar a jeva Gazi Isa-bega. J o u drugoj ,polovini XV vijeka pod imenom Mehmed-telebija srece .se k ao jedan od prvih gospodara novoosvojene PavloV'ica zemlje (1466- 1468). Na tom poloaju zasnovao je turs ki dio varoi Rogatice, koja se po njemu u i tavom turskom peviodu zvala Celebi-Pa'z ar. U Saraj evu je imao jo zadubina. Naziv ulice ni je se do danas m ij enjao.
L IT . : H . Sabanovi, Postanak i razvoj Sarajeva, 40. - A. Bejti , Rogatica u periodu turske vladavine, monografija Rogatica, Sarajevo, 1966, 48-39.

BTS'T'.R T GORNJA CIKMA K

I to je 's lijepi loovojalk iz nekadanje Ulice Bistrik, kako se ranije zvala d ananja U1i:ca 6 . .novembra. Ulica razvijana u pravcu j ugozapada u gorn jem dijelu Ulice 6. novembra, u neposrednoj blizini eljeznikog mosta na pruzi Sarajevo - Vieg.r:ad. Trasa .ima dva kraka, oba u krivinama. Ulica je u potpunosti ti p ia n sok ak sa kaldrmom starih sarajev104

skih mahala. Razvila se lU rnekadanjoj Mahali Sejha Bagdadije, za ~Ojll se do sada neosnovano dralo da spada II najstarije sarajevske mahale. I taj naziv 'Ulice star ,je podjednako kao i naziv susjedne ulice Bistrik donja ikma. Etimologija imena ove .ulice identina je i analogna imenu Ulice Bistrik donja ikma (vidi tamo). Ni taj naziv ulice nije se do danas mijenjao.

BISTRIK MEDRESA Ulica II Bistlrik.u, neposredno vezana za Ulicu Bistrik damij a. Poinj e od Ulice Dragice Pravice, vod.;i II junom p.ravcu pa pod uglom zaouee na za.pad ispod tamonje damije li. izlazi na Ulicu 6. novembra. Ulica se razvila kao ,sok'a k -ll Mahali Gazi Mehmed-bega, .koj i je tu sagradio svoju damiju godnne -1520. ti. tim udarilo osnov toj mahali. Upravo II toj mahalil ti. ulici negdje poe1lk<om 17. sto ljea, vjerovatno 1614. godine, osnovao je Sejh I brahim-efendija Bistrrigija (roden II toj mahali, u Btis-triku, pa mu >otud i takav prili:menak) svoj hanikah, medresll dervikog smjera, koja se kasnije pretvoni.la III zav.iju ni tekiju. Bilo bL i lak<> li. log.ino uzeti taj Bistrigii)j.n hanilc!ah ka<> osnovu starog i dananjeg naziva ulli:ce, ali se tome proti'Ve ove injenice: prvo, hanikah nikad i nigdje nlije bio medresa u pravome, .mti .u onome popularnom, narodnom smislu. Drugo, 'llajnov:ija "ispitivanja H. Saba nov.i.8. o razvoju Sarajeva II 16. vijeku pokazala su po prvi put da je mnogo prije BisUigije osniva tamoonje damli.de G azi Mehmed-beg Isabegovi sagradio jednu medresu II tome >kraju, ba uz damiju, oko 1520. godine. Na osnovu takvih rezulta,t a mislim da se Utica Bistrti.k medresa zove upravo po toj Mehmed-begOVOj medll"es.i i da je, prema tome, naziv priUno star. Star~ji o blii:k imena ulice bio je Medr esa sokak. Dananja konst.m kcija imena Bistrik-medresa je novtijeg datwua li nastala je kao potreba >fa'21liloovanja od ulice slinog imena Medrese ili' Medr eseta u vrhu ulice Miloa Obilia, ikako se 'ZVala dananja Unca Muhameda
K adta.. Sabanovi,

Postanak i razvoj Sarajeva, 40. - S. Kemu.ra, Cureva damija u Sarajevu, Glasnik Zem. muzeja, god. XX/I008. - Sa i-r Sikiri, Sarajevske tekije, Narodna star ina, sv. 14/ 1927, Zagreb, 70. - S. Ba~agi, Znameniti Hrvati Bonjaci i Hercegovci u turskoj carevini, Zagreb, 1931,
LIT.: H.
31-32.

BJELAVE Ulica 'll sjevernom podruju starog dijela grada. Poinje od Nemanjine na izlazu d.z D'-ti.diloovca, vodi p.nibLino u pravcu sjever-oistoka i z.avJ"ava II Ulici Vuka Karadia. U poetnoj dionici !ima .odvojak na desnu stranu, priblino u pravcu dstok.a, koji izvodi II Ulicu Lajoa Kouta, a .ipak nije samostalna saobraajnica, 'nego je ukljuena u numeraciju matine ultee.
105

I nazilV li. sama saobraaj nica su relativno vrlo stam. Ovdje se radi o dmenu naselja iz doba I bosanske samosta lno:;ti, looje se pos1ije utopilo u 1 r ad kao zasebna mahala pod .starim imenom B Have . Takav, seoski 9status te 'l1aseob1ne bio je god~ne 1528-1530. Ubrzo iza toga, godine 1531, II sreditu pni<janjeg sela,!fl tad anje mahale, sag,raciio je neki hadi Alija dantilju, a do deset godina !iza bog,a, godine 1540, ta mahala registr.ir a 's e II katastarskom 'def ter.u ovako : M ahala hadi-ALijina mesdida, poznata pod imenom BHave . Ta'j mesdid I oga hadi Alije identian je s t dananjom .damijom Nabrdilo had.i Alije (prezime domae), a to znai da je lok acija te damije bil a centar srednjovjekov.n og - ela i kasnije mus s1i'manske -mahale Bjelave.. I danas se maziv Bjela'Ve u potrebljava kao ime li ,z a cij elu tamonj u stambenu <etvrt, a ne samo za ll~iou koju promatram o. Saiobraa.jnica nosi dananje ime cd. 1931. godine. Dotada se dri.jeHla II dvij e samostalne ulice pod d.menom Bjelave tt Bjerave gornje. Tim drugim i menom zvala se ova, ,g la vna ulica. Imenom pak Bjelave oznaava'o se spomenuti. odvojak n a desnu stranu koji je, kako se 'vidU, bio zasebna .ulica . Godme 1882. ulica, koju promatram.o, oznaena je pod menom Bjetave gornje, 'a orlv, jak na <lesnu stranu zvao se o Bilalovia Omera urica po nekome Sarajlijli toga Ij:mena i prezimena, ij i identitet nisam mogao utvrdlltti.. Izmjena na2jiv.a te >druge ulice nastala je u austrougarskiom periodu, jer 1916. sretamo stan je koje je zateeno 1'931. Ime Bjelave kao na ~v 'navedene {glavne) ulice li cijelog <onog kraja (mahale) sauv alo se u nekoliko stanih - 1a1l"od ni-h li!rskih pjesama iz Sarajeva. U j e<inl()j ~'Z mo je zbirke poetak glasi. 'Ovako:
P>odigH se mladi Vratl1iani

i pred nji-ma Mmit Mustafa ga

na Bjelave Odundino j A ti, a li A te doma 'ne bijae, u mahali kolo v:od.ij a e . . .


LIT.: A. Bej tic, Bjelave,
Oslob oenje,

XXII j 1966, br. 6446 (16.5), 6.

BJELAVICA Ulica u junom podruju -starog odd.jela grada, ,pod Tre bevdem. Razvijena u ti ugjjllitonom smjeru rOd ,ulice Tl()ka .-do potoka Blistni'k. PostojaJa kao sokak jo u 16. vijeku. Do polovine toga Vijeka I b"ila de II sastavu Mahale Terzi- bae hadi A lije, ija "Se damija I!lalazi u ulici Balibegovica, a o tada je ula u sastav I!lo\loformirane Mahale A ik kadi-Memije, koji je tu, II samoj ulici, sagradio tih I odina damiju kao .sv.oj u zadul:rinu. g Ime ulice nastalo je po ci.stoimenom toponimu onoga Im-aja. Taj toponim stariji je ,o d turske vlasti u ovom gradu. Spomj.n je se jo 1462. II Isa- begovoj 'z akladnici kao zernljdna parceLa, koj a se zavjeta, pod imenom Bilavica, Th-ema tome i naziJv ulice or:iginalan je ci. 3tar koliko i sama ta ulica. Godine 1565. spominje se stanovnik Terzi..lbaine mahale
106

Velija BjelaVli.ca ili Bi.Jlavica, a ~ u 18. vjj~k u sree se u Sar ajevu musl'imanska porodica prezimena Bjelavica, i sigurno s u -obje te porodice nosile pr ezime po 'bome toponimu. ~ed ok1upaciju BiH 1878. ulica je .imala naz.iv Bjelavica bistrika , to bi aludiralo i na neku drugu Bjelavicu, koja , meutim , nije pozna ta. Od 1878. do 1885. uhca je nosila ime Bjel avica potok, po tamonjem 'potoku Bistrik.
LIT.: H. Sabanov~, Dvije najstari je vakufname u Bosni, Prilozi Orijentalnog instituta, 11/ 1951, 21. - V. Ska r i , Sarajevo i njegova okolina, 40.

BJELINA CIKMA Slij epa ulica 'u sreditu grada, u bLizini Baal'ije. To je odvojak od Uli ce marala Tita prema sj ever,u, uz istoni zid ugostiteljsloog objekta ...D.nina+<, nekadanjeg BesarJna hana. UH,ca se razvila na istonoj perifer iji .stare 'etvrti V ar o, u kroj'Oj su stanovali i lI"adili isk ljuivo hriani pravoslavci. Kalro je u toj ulici .glavni .objekat , Drina..., prijanji Besar in han (v,tda: Besacina fukrm a), li kak.o je .taj .objekat g r aen , po prilici, krajem 18. v.i jeka, moemQ 'drla1li d a ni ta ,u lica nije s tarija od tog vremena. Naziv uHce nastao je po jednom lanu stare pravoslavne svetenike porodice Bjelo JcQja je dmala lvuu u tome sokaku. Naziv potjee iz turskog peni.oda.

BLAGOJA PAROVICA Ulica u Novom Sarajevu. Poinje od 2ivka Jo$la 'ULice pa vodi u zapadn.om prarvcu do prelaza preko pruge .u pravou Bua-po toka. Saobraaj-nica je nasta1a, odnosno dobila sta'bu.s ulice upravo 1905. godine, u vni.jeme kald se t ek poelo stvaratti. ,itavo tamon e naselje pod 'i menom Gradski Pofalii kao prv,a 1oo1onJ:ja eljezniara 'z adru-gara. Tada je ta ulica dohlla li -svoje prvo ame Agana9ia po staroj sarajevskoj pOl'ochcl Aga nagi a preko irjeg j e imanja saobraaj nica pros jeena. Drugjj period izgroo.rue te ulice otpoeo je 1929-1930. g radnjom .onih dananjih kuica zadr.ugaa-3 e l jeznia r a. Poslij e osloboenj.a u sastav t e ulice uk}tjuen je d .njellin produetak ;prema zapadu. Obje te ddOI'llice postale ISU jedna ullica i dobile .nov:o ime S taljingradska 8. j una 1948. godine. Ubrzo iza toga, 29. maj a 1952. dobila de n ovi <J1a7Jv Aleksandra Rankovi3 , a posl.:i.ie Ii.zlaska Zakona o imenima ulica, prema koj em se naziv.i ulica ne mogu davati po iV'Un Unostima (~zimaj.ui predsjed.ni:ka Republike marala 'Dita) , 20. marta 1954. to je trne uk.inuto i dato nov.o, ovo d a na nje, u spomen na predra tnog r-evolu cionar a Blagoja Parovia (ro en 1904. lood Nevesin ja), ue107

sn:ika II panskom Il'atu, II kojem je i poginuo na dunooti polJitikog komesara XIII internacionaLne brdgade na Madr,i dskom Nontu 1937. godine.
11/ 1930, br. 9 (4. 9), 2 (radovi Zadruge u Aganagia ulici). -

LIT.: Podizanje

eljeznike

kolonije u Sarajevu, Sarajevski

di). Slavlje 2eljeznike stambene zadruge. Proslava 15 novih radnikih do~ mova, Zadruga. II/ 103l., br. 9 (25. 9), 3 - NUsret Seferovi, Blagoje Parovi, Znamenja revolucije, Sarajevo. 1959, 135-160.

B. M. P(alan~

eljezniar.

BLAZUJSKI DRUM
Ulica d jedna -od glavn<ih, :lzv>oonth saobraaj nica na Ilidli. Sastavni dio saobraa1l11ice to Sarajevo povezuje pr!ko Iilide sa Z8ipadnom Bosnom .i Hercegovinom. Poinje od beoonsk,og most a na lijevoj obali eljez'fllice oi vodi oo kraja naselja Ilide .u pravcu naseljenog mjesta Bla' uja, po kojem i nosi na,ziv. Saobraaj nica ;poznata od stari-na, na to upuuju oi staroi turski mostova i'Z 16. Vijeka, prV1i na 2eljeznioi, na mjestu dananjeg annirano~betonskog, 'a drugi na rijeci Bosni, p.rek<o rk'ojeg je vodio ovaj put sve do nazad desetak g.odii.na. Status ulice saobra-ajn~ca .je dobila 20. decembra 1960. Nije sluajno to je II nazivu ostao izra.z cWum-, jer, lU s t vari, to je jo uvijek rijetko naseljen vangr.adlSki put, drum.

BLEDSKA
Ulica u K'ovaioima, na pubu za Vraoa . Razvtijena 'Od Zag,rebake na istok do dananj e DurmitDrske (p rijanji Novoseli). Sao'br.aajnica je lj, kao ,trasa lj. -kao stambena jedinica nastala neto prnje prvog svjetskog 'rata. Do davanja dananjeg limena nosila je na1 jpnije nazj,v Karlovaka po gradu Karlovcu u Hrvatsk()j, a potom Zagrebaka ikma lijevo. Dananje ime potisnula je 'Ono sta:ro 7. oktobra 1960. godine, a dato je po Bledu u SllOven:iji.

BOGDANA KAPELANA
Ulica u Starom lLrasnu. Roinje (ld U1ice 27. julU izmeu Dunavske i Ulice Pere Dokia i vodi na jug do lispod Pirijedor ske ul.:i.ce, gdje se zavrava 'kao ilkma. Saobr-aajnica I ao tambena jedinica poela se !izgraivati izmeu k s dVr rata, a sve do davanj.a dananjeg imena nosila je oznaku Naselje a Hrasno XI.
10'

Dan'M nji naziv da t je ulici 7. oktobra 1960, a uva ,sJecanje na poznarog lana KPJ i studenta 'p8. rprvoborca i narodnog heroja Bogdana k Ka.pelana, I oji je 1'Ioen 1914. godine u Rainovci'llla kod Bos. Petrovca, a pogin uo nQvembra 1941. krod U ike Foege u bomi proti1V .etnika Imo jedan od prvti.h, naj hra'bflijrlh i najbolj:h komandanata partizanskih odreda. Autor je neko1ikQ abjavljenih radova koje je napisao kao sbudent u Beog.radu.

BOGUSEVAC Ulri.ca u vidu d'1iO.lJi.r&ne stambene jed'1nice na najvti.em vrhu Bistrika II ,tekio pristupan oj vr leti, neposredno ispod cnnogo rine ume. LociJrana !iznad i~vol1i:ta Bistnik potoka. Pristup ima ~7. Ulice Krka (nastavak Ul ice 6. novembra) du ()twJrenog I .ol1ita Bistrik potoka, ali samo k u "V1idu nogostupa. Drogi korak Boguevca !izvodi na put za 'Th'ebevi . Naseobina (ld rdesetak kua, nastala u cjeliniI poslije OSlobo enJa, kad su tu iozg.radi1i ,porodine kuaice doseljenici i!Z istone Bosne bez plana i odrobrenja. P rije desetak godina naseobina je legalilliran a, i dat joj je 5t atus u lice, a tada je dobila i dananj e ione po starom i z ateenom imenu lokaliteta .na Jmjem se razv-illa. Imenom BogtLevac zove se jedan izvor vode II tom k r aj u (dananj e w elo Begovac) , koji je u turskom peniodu davao vodu za najmanje est ulinih esama u b istni k o j strani

grada.
LIT.: H .
KreJ ev!jako vi,

Vodovodi,

!O6-110.

BOJA BOSILJCICA

Ulica '1.1 Hnasruci. Ra'ZVdjena od Ulice Alekse Bo}oV1ia Brke do Ulice 29. novembr a . Stambena u1Ii.oa. U potpunosti nastala poslUje 1950. Status g.ra-dske soobraajnice li dananje lime kao prv.i na'Zj,v dobila 20. decembr a 1960. Na'ziiv je dat II spomen na Bogdana BosiljUir a, zvanog Boj-a, prvoc borca j,z sela Vruci kod Ilide, . gd je je J ~oden 1915. ,godine. Predratni optinskti vojni r e ferent na Uidi. U NOR 'otialO .oktobra 1941, u sastav Koalin.ov 1.\rog k'eda. Poginuo 13. januara 1944 . .na 'Pu-tu za Sestu dstono -bosansku proletersku brigadu kao zamjenik komandanta VJ sok o-!.ojniOkog odreda.
IZVORI : Biogra.fska
graa

o prvoborcima NOR-a

graa

Sarajeva.

BOWAKQV PO'IlOK jeoonica 1 (lJlaselj eno mjestIO) Illa sjevernoj, desnoj strani n.ove saobra6ajnice Bua -potok - RajIovac ko joj Je dat o ime Ulica 21. maja. Naselje <izmeu Bua-potoka i Brijea, uz korito
109
Saobra8.jrl'i.ca i .stambena

tzv. Boljak-ova potoka po k'ojem i samo naselje, kao li saobraa j-n:ica , nosi :ime. Nekiadanje malo seosko naselje od svega nekoliko kua <ianas se razvilo !i jo uvijek .razV'iija u zna-tnu stambenu jedinicu. Osnovu te jedinice ini sarob.raajIllioa koja vodi od mice 21. maja du ,navedenog potoka u pravcu sjeveroistoka li I ()j.a se zaW"ava u neirzgreenom terenu k II brdu.
LIT.: S. i V.
Trifkovi,

Sarajevska okolina, str. 10, 100, 104-107., 188.

BORAK

Ulica na lUjevoj 'Obali Miljacke naspram MarindvoM. Poinje od Ulice Mie SoloolQvia .kao ul!ica--stepenite, 'a zawava se u NevesinjsK!oj kao poseban, popreni sokak. P!rva dionica lU vaau stepenita trelativno je st8iI"a li: do 1931. godine .imala je status ul:ice ikme pod imenom Terezija ikma II. Popreni' krak: nastao je .u doba stare Jugoslav.i.je, pa je bakoO nova, prohodna ulica .1931. ,g odine dobila dananji naziv Borak. Ime ulice je stati. naziv itavog onog Ik:raIja. I Staro jev.rejsloo groblje iznad pruge jo i danas rove se Groblje na Borku. po ,bome, to su nekada :njegove humke i nadgrobni 'kamenovi zaista bili ina samom Barku.

BORISE KOVACEVICA

Ulica II sreditu grada. Razvijena u Ibl!izini d paralelno sa Titov-om ulicom od ,Ulice Pa:v.Ja Gor.an:ina do IDke Mahmuba rBuatlrije i dal1e .na jstok u pravcu Ulice Radojke Lili. Ima ti. krak prema 'Di1Jovoj utim. Poela se ,tr asirati i izgradii ati u toku pwog s vjetslrog rata, a -u potpu v noom, je orormljena za vrijeme stare Jugoslavije, osim zavrne di'Oll.ice od Ulice Mahmuta Buatlije prema dstokiU, koja je prosjeena ~ pnipojena ma.trl:noj saobraajn.ici, pni:je dese tak ,g odina. 6aobra6ajnD.C8 je dobila stlatus ulice 1921. .godrlne, i ve tada joj je dato 'Prvo iilme SokoIska po SOkolu, gimn-astik.oj .organizacij'.i li. drutvu za. buenje naci-onalne svijesti 'kod slovenskih .naroda, k()je je izmeu dva .rata djelovalo li u Sarajevu, a !prestalo potpuno s Il'arlom poetkom drugog svjetsloog rata. Za vrijeme Qkupacije 1941-1945. ulica se zvala Ustaka. Dananji 'na2llV ulica je dobila 6. ,a pnila 1946. u znak pijeteta prema narodnom heroj.u Borii Kovaeviu Sepanu, predratnom profesoru i .revolucionallu (roen lU Duvnu 1909). Bo zadatlk!u CK KPJ doao je 28. septembra 1939, zajedno sa Isom JovanavieIn, u Sarajevo oi tu su. obojiioa od poetka ustanka ,radili na proirivanju .pa.rtiJjske organtirz.acije u BiH, a pose'bno na 'Okupljanju mdustridskih radIlii.k'a. U poetku ustanka b:.o je lan PK KP za BiH. Otiao je meu prv.i.m na Romanij.u neposredno 'iz Saa-ajeva. Sredinom o kto'bra 1941. postavljen je za prvog politi&og ~omesal"a novoformiranog K'ail.inovikog odreda. Istakao se kao
110

borac i politikJi radnik. Poginuo je kao komesar brigade pri samom zav'r etku pete nepr ijatel jske ofanzive, 14. juna 1943, od a.vionske bombe v.ie Rataja kod Foe. za narodnog h eroja proglaen je 22. 7. 1949.
LIT.: Zbornik narodnih heroja, str. 375. NO pokreta u Sarajevu, 69. i 92. H ronologija rndnil:!kog I

BORIVOJA JEVTICA Vraca. rPoinje oo Zag~ebake neposredno iznad e ljeznike pruge >1 vodi itl pravcu zapada, gdje se ;rawa u dva kraka, od kiojih j edan vrOdi s'btrno do same t rase pruge, a drugi na I ug sa izla~ j zorn II dananju D oboj sku ulicu. Ov;asaobra6a1nica poela se d.Zg raiva bi. za vrijeme staTe Jugoslavije, kad s u tu rizgraene svega dvije !kue. Joae je izgra ena d prosjeena 'u dananj em obbku (k.rak sjever-jug) II gQdilnama poslWje oslo-

Utica u

podru}u

bo enja.

Tada je 'Ova
novo l .

saobra3j nica

li dobila status ul!i<:e i prvo dme Vraca

Dananje ime 5Ulica o11osi od 7. okklbra 1960. godri.ne u spomen na sarajevskog knjd'evl1lika .:i nacionalnog borca iz perioda Mlade B osne Bor ivoja Jevtia, , oji je roen i umro II Sarajevu (30. 7. 1894 - 27. ll. k 1959), 'a in ae bio dramaturg i lI'e1liser SaJ'ajevskog pozorita.
LIT.: Marko Markovi: J o dva m rtva druga (Jovan P alavestra i Borivoje Jevti) , Zivot, Sarajevo, lX/ 1960, br. 1-2. elanak pretampan I II knjizi Marko MarkoVi , Clanci i ogledi, knjiga druga, Sara jevo, 1961 , 277-286.

BOSANSKA n aselj,u "'PaJvle G oranin... (bive Svr-alkimo Se}()). Razvi jena od dan anje K rupske ulice ,looo pristU'pnog 'Puta i'Z polja pa do Prvo(lmajske kao glavne, 'Produne saobra-tajnice lcooz naselj e. Saobrn6ajnlca kao put , iooz onaj kraj stanijeg je d atuma. Poel a k se naselj avati. tek pos1i,e osloboenja (1948- 49), a lPosljedn j ~h gooina 1zrasIa je k ao moder no s.tambeno naselje. Status ,ulice dobila je iza 11949. .godine i prozvala se imenom NaseLje PavLa GOTanina V. Taj na>ziov zam ijenjen je <lana.n jim 7. oktobJ'8 1960.
II

Ulica

BOSTARIC To .je vie naseobina .seosloog ttpa -nego ulioa loao elemenat g radsk{)g naselja. Nala2li se podno Tnfuev:i.a, iznad Deke li K()matiJna.
111

Naziv uliice, odnosno naseobine, ij e kue povezu ju staze, dat je po kraju istoga imena. ?trema podacim a k'Oje je dao Sejfudin Kemura, a koji nisu moglli biti provjerelli; jo l i 16. vijeku, .upravo g,()dine 1551. sagr-adio je tu damiju i bako 'Osnovao novu mah al u neki hadi Dervi Mustafa B ostari. Ne moe Se .utvrchti. da ]:i 1e taj k 1:Utor dobio prezime Bostari po r anijem tamonjem kraj,u istoga .imena, i1i je .pak .po njegovom preZImenu prozv.an tako ta'~ kmj l osl'ije izgradnje rnjegove damije, p ah je u svakom sluaju znaajno 1:0 da se to ime j.avlja tu ve polovdnom 16. vijeka. Godine 1697. II veliffiom poaru grada ~provala Eugena Sav-ojskog) .jzgorj~a je cijela mahala Bosta.ni., li ni'j e Vlie obnav jana za dugo l vrij eme. Saraj lije su uskoOro poslije p oara poslali mol-hu caru 'u Stambol za pomo da se obnoOvi mahaIska damija, za koju se veli da je potpuno o izgoJ:jel.a . Znaaj no Ue - v<i je to da se .ll boj mo~bi navodi lob1ik Bastari kao ime damije. Tu se ponovo poeo svijet naseljarvat i tek iza austrougairS'k e okupacije 1878. Danas tu lima svega desetak Il'",atrkanih kuica . Dananje ~me 'U lice ,d ato je po imenu naseobiIlle god. 1931 , katia se kako-bako 1iorrni,r.aI'a 1U1ka >kao ,g mdevna l edinica. j Na 'ime Bostari Ikao nazfuv gradske etvol'ti (ma'haJe) sjea d jedna stara narodna lirska pjesma, ,ko()ju sam svojedo bno za bi[jeilo u Sarajevu, a koJa ovako poinje: Sokro leti tiznad Tl'ebevcl.a, te naletje iznad Bootaria , te pr eletje izna'd Kromatina, a -naletje li2n:ad Hrv,a tina, trai h la da gdj e e hladovati ... IZVORI : Arhivski dokumenat (molbe Sarajlija) iz 1697/ 98, u GH biblioteci.

BOZE PEJA NOVICA Ulica u NOVK)m Sarajevu. - o6in je od Ulice ZliNka JoUa .iza ZeljezR niUke industr ijske \k;ole i vodi II pravcu istoka do prostora Zeljeznike r adion ice, a tu zavij a u pro.vcu sjevera i zav,ra.va se !kao sli-jepa u-Ika (zatvorena -ta~a'bama) ispred KTuevake. Oba 'Jm.aka .nastala s u u prvom decenU'j u 20. vijeka li II isbome vremenu dobili status ulice ,kao dVlje zasebne jedinice. Krrak 2la-pad-istok prozvao se Maiev.orn 'Ulioom [k,a o sastavni dril() glavne, dananje ivka JoUa ulice, a krak jug-sjever ddbio je oznaku slov,a ...Y ... . Prmkrom !izmjena naziv:a u Lka 1931. .godine Ulica .... V.... prozvala se novjm limenom Caj.nikra. po -gradiu C ajniu II dstoOnoj Bosni. Od postanka pa sve do 'pnilj e desetak godina C ajni.lka _ lica imala u je izlaz na lu:uev,aku ulicu. Veza je prekinuta d1zgr.adnjom zapadne polovline Krr'uevake ulice prema Kvantak!oj pij aci, ime se dobila neposrednija veza sa .gradom, a dotadanj,a C aj'nika ostala samo() kao interna
saobraajm. ca .

112

Dananje rme dato je ulici 7. okwbr,a 1960. Rjeenjem NOO QPtli.ne o toj ,promjeni nazi-v.a ulice u dananji naziv u.k.ljuiJJ.a se samo dotadanja Caj.ni.kJa ulica, a to znai da se r klr.ak zapad-dstok ukljuio ovamo kasnije, li. ,to .neslubel1lO. Naziv U"la spomen na prvobarca Bou. Pejanovia, sina MUlisavova. Predratl1ii je s lubenik i aktivni partijski radn:ik li Sarnjevu, roen 1917. u Savnik.'U. Stupio II NOR !prvih mjeseci ustanka. Pogin uo maja 1944. kod Vlasenice lU sastavu 27. 'diw"2li.je.
LIT. : Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

BRAE

ESKENAZI

Ulri.ca U podru ju sta.l'Iog dijela .~ada, II vJ'hu Hajduk-Vel jk.ove ulice. To je Qdvojak Ulice Hriste Boteva, a vodi pa:r.alelno s U licom porodice Foht i zaYnava II vidu ikme. P rii.je li .p oslije olrupacije 1878. ova se ulica zvala Karpuzov sok.ai po Karpu.zovu sokaku, dananjoj 'Ulici lki.ste Boteva , vidi tamo), ,j.z ( koje i vodi, ali Jlli:je '.imala status zasebne soobra8jn::ice. Samostalna ulica postala j e 1:ak 1,915. godion.e. Tada joj je dato prv,o .ime Cukova, koje je ostalo do na:stanloo dananjeg na'2llva. Ime je uvaUo \Spomen na uglednu porodicu i porodinu kuu Cuak u bome sokaku, iz koje su u to doba hil poznati d cij enjeni hafiz Mustafa, \imam -tam.onje damije U (umro 1892), t e hafiZ Sulejman, !imam iste da:m.i.je, a poslije 'i slubenik Begove damije, inae vrstan ,ka1ig,raf (umro 1938). Dananje ime dato je ulici 26. decembra 1959 . godine, a L'Uva spomen na brau Eskenazi iz Sarajeva, :i to Alberta ,(md. 1912), Mentu (ro. 1916) i Isidor a., sinove ustinove, .looji tbnaj u zasluge za NOP Sarajeva kao napredni (l'adniG1 ci. borai. Albert je kao predratnL elektrJ.8r otioo 1941. u Kalmoviki NOP odred , u k,o jem je i pogin uo maja 1942. na TreskavJci. Mento, zanimanjem tokar, 1939. primljen je u S K OJ, a 1941. je uhapen i odveden 'll logor, II kojem je nepoznatog da1uma i nesta-o. O treem bratu Izirl.oru zna se samo t o ,d a je obio uesnik NOR-a l poginuo ili ubijen kao rtva faistikog rtel1ora.
LIT.: Spomenica Gazi Husrev-begove 400-godinjfce, Sarajevo, 1932, 145.

- M. Handi, Pamenje Kur'ana napamet i hafizi u Saraj evu od t878. do danas, Sarajevo, 1943, 7. i 12. - Biografska graa prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

BRACE R IBkRA Novatormirana ullica u J'av.nia rs!rom dijelu Hrasna (,nastavak izgradnje od GrbaVice Il <ll pravcu zapada) na !prostoru gdje su dosada bile jednoporodine zgrade u bivim 'ulicam a Prenjska, d ijelovi Plitvike, Otrelj ska, Vladimira Nazora, Zlatihocska i Hrasnika. U stval11, to i nije uhca II klasino m smislu, formil'ana od o b jekata, koji ,b i se izraV1no ve'.lali za saohr.a8jnicu, nego upravo skupina slobodno postavljeITih obj eka ta bl~e i dalje od vezujue saobraajni ce, koja 1<,ao ci.den1:li.fi1 kaciono odredite ima slabu preglednost. Razvija se od sadanjeg produetka Zivka
8
113

.JoUa ulice ~nova tra:nsiVer.zala) i ide od Stadiona ,..2eljezruara...: u pravcu zapada pa obuhv:ata skupinu objeka.ta .u pravcu ,d osadanje Rra snike ulice (jug-sjever) izvodei ak na Obalu 27. I j'u1i. Ul:ca savremene 'Stambene novogr adnje. Djelomino izgraena i naseljena 1969. Izgradnj'a jo :traje. Saobraaj nica, odnosno na:vedena skupina .novih objekata dobila je status rU..Iti.<:e 13. februaTQ 1970. N8.2liv ulice dat je:ll spomen na brau Rihare, Ivu-Lolu (ro. 23. 4. 1916. II ,Zagrebu) ti Juricu. (roen 1918. u aklovu) , p:>znate revolucionare, sinove -barca NOR-a, predsjed:ruika AVNOJA-a i prvog predsjednika Nat'lOdne skuptine FNRJ Ivana Ri:bara. IVio-lJola poznat je k'a o borac i, posebno, k ao omladinski nUoovodilac. elam j e Vrho vnog taba i .nOOovodilac organi>zacije SKOJA za vrijeme rata. Pao na Glamokom polju 27. 11. 1943, kad j e trebalo da o de na novu du ~nos t. u Stab savezne komande za Srednji istok. Proglaen je za narodnog heroja 18. 11. 1944. Brat mu J .urica pozn'at je ne samo !kao borac, nego ii kao slikar. Predrat ni je .poovruk. Pnv;o'bcwrac, djelovoo u sastavu borakih jedinica ka-o kultulrrro-pvosvjetni ,r adnik i borac. Poginuo 1943. pm osvajanju K olaMna. Spomen im je na poseban nain sauvao i narod u jednoj zasebno,j pjesmi, 'ko ja !opijeva upravo ;pogibiju brae ti poinje ova lro: Drugartiee, jesi! l' ula, Dva cvijeta uvenula? Jesam ula , mio drue, Uvenule dvije rue, P.og,i nula dva drugara, Dva heroja, dva Rrl!bal'a, Dva $01oo1a !iz planina, Tvanova I(}ba sina.
iz

LIT. : Zbornik narodnih heroja, str. 691. borbe i izgradnje, Sarajevo, 1951, 68.

M. Dizdar, Narodne pjesme

BRACE SAVICA

Ulica u PQdr.uju V eleia. Vodii. paa:-al-elno sa Lovensk.om s n.jene zapadne i uzbrdne :swane. StaM seosloo. staza, prilino li!zgradena u posljednj ih desetak godina 'indi:vidualnti.m jednQPor.odinim zgradama doselj enika sa swane, ma hom iz istone Bosne 1e Hercegovine. Saobraajnica j e ,proglaena g.rad.skom ulicom 12. decembr a 1968, kad joj je pnvi put ~ dat dananji .naziv Brae Savia. Ime uva uspomenu s.igurmn na domae graane revolucionare brau Savie , od k{)jili ovdje mogu rei neto samo o jednome. To je Sav.i Aleksandar, sin Ostoj;in, roen 1920. II Sa.l"3.jev:u, predTa1lIli . student. P r ema dzvotima ffi-ugostepene vmj ednostj,' bio je lan SKOJ-<a od 1938. godine. K ao revolucionar i ilegalni po1d.tiki r adnik pl10ganjan je i .uhapen II lijetnti.m m jesecima 1941. i oo-veen , navodno, u logor 'll Gospi, gdje je liste godiiIne i ubij en.
IZVORI: Biografska
114
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

BRACE VUJICICA UlJica u Novom Saoojevu. Razv.idena od U~ice vojvode Putnika na sjever do Ulice Blagoja Parovi a II osi Biranske. Saobraaj.nica je nastala 'll austrougarskom ,perioodu, 'prije prvog svjetskQg l'ata. Sve do 1931. b ila je lU sastavu dananje Biranske ulice d nosila -ime Ulica ...G"", a tada je dohij.a navo ime Graanska, iji je etrlmon, u oV.om sluaju geograf.sk1" nejasan. BosUje osloboenja, upravo 8. juna 1948. 'Ova saobra6ajnica ho:dvojena je iz dotadanje G.ITaanske kao samostalna ulica i dato joj je novo ime Brae Vukovia. Hjeenjem NOQ Novo Samjevo 7. oktobra 1960. time Bra e Vukov.i6a preneseno tie na staru Siivu ulricu 'u Hrasnu (vJdi tamo), a ov.oj je tis1lO.dobno llato dananje lime Brae Vujiia II spomen na trojicu br ae, Sinove Stevana Vujiia iz NOVQg Sarajeva, i to Duana . (ro. 1915. predratni zanatlijra), Lazara {rood. 1910 - mainski tehniar) i Svetozara (ro. 1924. - uenik). Sva troojica brae bili prvoborci NOR-a. Duan de zar:obljen klod Jajoa 'i odveden u logm Dahau, gdje je ti. nestao. LaZlaI" je j'O juia 1941. stni:je1jan - Zagrebu na Mirogoju, a Sveu tozar 'pogi'l1UO Januara 1942 . na Roman]ji kao <bOMe r omanijskog odreda. R

BRACE VUKOVICA

Starom Hrasnu. Razvij ena .od Ulice 27. juli ispod samog eljezni:krog IJnos-ta na Miljacki pa na istok sve do poetka d.ananje Ulice Vladimlt'a Nazora. Ulica je .nastala pred drugi svjetski: r at, ka'd su tu n:tkle i prve kue. Vjerovatno ve tada saJObraaj nica iSe prozvala Siia ulica po n~om lanu stare 's arajevske muslimanske p:>rodice Siia, koja je tu imala imanje. D a'llanji naZliv mastao 'j e 7. okbobra 1.960. I'me je dato u spomen na dva brata prvobarca, Slobodana 1. Osvetnika, sinove Marka VukoVti.a iz DU'Vlna, 100)1 se 1932. s pOl"lOdioom doselio l i SartajeV!O, upravo u Hrasno, odakle li. neposredna .uzoon a :veza u na2li.vu navedene ulli'ce . Roeni su u Duwl.U, Slobodan 1922, a Osvetnik 1924. Skolova1i su se i izgradili u napredne (ffilla:dince .u Ss,rtajev;u. U da'nlima d.zbi1an ja rata 1941. Slobodan bio student, 'a OsvetJruik sedmi razred gimnazije. Oba r rata stupili su u b narodnooslobodilaku borbu avgusta 1941. II is1:u jedinicu: K asindolsku etu Til'ebevi6loog 'bataljona, u klojoj je stariji Ibrat S lobodan postavljen za 'klomesa.!1a. Slobodan je poginuo na Metaljci 000d Cajnia u petoj -ofanzivi, !prema neprovjerenim podacima 3. avgusta 1943. Osvetni'k II toku boI1be, neutvren'Og datum'a , ua-o je u sastav Rrve proleterske hrigade, u kojoj je proi! Ik!r:aju rata bio oba:vjetaju1.i omcir. Na bOj dunosti je i pao aprila 1945. u Srijemu, II selu MiIik-ovci, i.zmeu Sida i Tova-rnika. 'Du je -, sahI1anjen. i Ime s1lanijeg brata ,S lobodana Vu1rovi8 nosi jo jedna ulica u SaJ1ajevu ,(vidi tamo). NiosiJoce naziva ave uLice ne treba i dentuiclrati. s
Ulica
'u

8'

115

cWugom braom i borcima V'ukov.i6ima, sinovtima pozna'tog mostarskoog revoluoionara Gojka Vukovia. Uvjerenja u tame smnslu d ali su mi neko lieina graana Novog Sarajeva, ,bivi borci i poznav,aoci. prilika. IZVORI : Biografska
graa

o prvoborcima NORa Sarajeva.

BRAJKOVAC RJi.jetllm nast anjena stambena ,ulica na j unoj peruerilj i starog dijela grada, ispod Trebeviea, tnIa podruju izmeu Kom&tina ii Zelengorske. Roinje od :K!omatrina i v,odi 'll jugozapadnom pr avcu. n Danan ji I aziv toj 'ulici dat je 1902, i 10 prvi PUt, jer je do toga vremena ,ta saobnaaj nica bil a nenastanjena -staza, izlazni put za 'Drel beVli. 'll dva ,kraka, od 'k!ojih se jedan zvao Brajkovaki put l, a drug~ Brajkovaki put 11. Naziv je dat p o limenu itava predj ela, II kojem se n,a lazi i ta ulica, a koji je od stal'i'na poznat pod imenom Br ajkovac. Ime u lice do danas se nije m ijenjalo.

BRANIMIRA COS ICA Uliica u ravnom, marindv:arnklom podruju grada. iPoinje od mosta V[l"banja 1 v:odi 'u sjever-disbonom pravcu do UHcev:oj'Vode Radomilra Putn'ik:a (Marindvor). Flostojala je kao put j'O 'tl srednjem vijek u, j er je tlO pvavac llogine saobna8:jnice koja 'j e ,povezivala fl"8sel ja s june strane Miljacke sa predjelom -na desnoj lobali, gdje se sigurno nalazilo n aselje, a neposredno uz taj put, pri njenom zavretku, i staro hIii.anslro groblje. U tursklOm i 'au.sot:ni.jslwm periodu lOva je ulica nosila ime V rbanje (dugi ravni akcenat na drugom slogu t). po sv,oj 'priLici ov:dje se radU: o toporJ;mu, koji 'v,ue po:ni:jeklo iz oo'ba bosanske samostalnosti. O etimologij<i toga imena teko ije rei neto pouzdano. Izvjesne predpostavke d ate su u lanku ...o mostu V rbanja (vid i .tamo). U austrijskom periodu to staro 'ime 'iz nruroda u slubenOj .upotrebi neto je korumpirano i glasilO je 'tl obliku V rb anja, pa je ,tako u biljeeno i u katasta:rslrom plaonu iz 1899. godine. Za vrijeme share JugoslavJ.je li za okupacije 1941-1945. ulica je nosila ime Fadilpaia, po Mustaj begu Fadilpaiu, koji je kao prvJ gradonaelnik 'g ,radske optine ( 1878- 1892) mnogo doprUtio za graevni i drugi razvoj gr ada. Dananj"e ime ulica .nosi od 8. juna 1948. :po mlaem srps~om k.nji evn:Hvu Br animiru Oos:iu (Stitari u MaV1i., 1903 Beograd, 1934).
LIT.: A. Bejti, Vrban ja, Osloboenje, XXII j 1966, br. 6468 (7. 6), 6. _ E. Mu.Iabdi, Mustajbeg Fadi1p ai, Mu.hamedanski kalen dar B ajraktar 1894,

Sarajevo, 107-108.
ll6

BRANISLAVA NUSICA

Ulica 'l l podruju Bjelava. Razvijena je .izmedu ~Ilica Lajoa Kouta i Bjelave. Nastala je II turskom periodu kao sokak ,u Annagandi Sinanovoj maha1i, kraim imenom zvanoj Armaganu8., koja se formirala jo polovinom J 6. vJjeka. Sve do d avanja danan~eg d'mena ulica se zvala najprije Tahmiin sokak pa Ta.hmiina '!lJica po nekome lanu stare sarajevske tx>rodice Tahmiija (danas se zovu Tahmii), .koja je II 1lOj ulici imala .kuu, a II kQjoj .nalazimo 1867-68. posjedDlika Mulagu Tahmiiju , sina Hasanova (rod. jo 1809-10) i njegove sinove Husejna (rod. 1857-58) i Osmana (ro. 1850-60). Dr-lim da je upravo taj Mulaga dugogodinj i nosilac naziva ove ulice. Dananje ime dato de ulici 8. jwn:a 1948. 'PO poznatom jug.oslavenskom komediografu i humari stikom piscu B ranistavu. Nutu (Beograd, 1864-1938), 'irojd je dedno ,k lratko v.rijeme (1921) .radio j u Sarajevu kao upravni1 Na:rodnog pozorita. k

BRANKA BAJICA BAJE Ulica II Novom Sar ajev.u. Razvijena od Marulieve na jugu do bive trase eljeznike uzane pruge, gdje zavrava II vidu slijepe ulice. Saobraaj nica je nastala u prvom deceniju ovog vijeka kad se poelo uope for.mirati tamonje naselje izgradnjom jndividualnlih objeka ta zadnuga~a eljezniara. God . 1905. saobra8jnica je d obila status ul!rce di prv,o ime Babia po staroj sarajevskoj srpskoOj porodici Babia , preko{) ijeg je imanja ulica prosjeena , a godine 1931. na2li.v je neto izmijenjen lU ime Aima Babia ulica, po A6Lmu Babi(-u, lanu liste porodice li ondanjem sarajevskom trgQvou. Dananje ime te ulice uvedeno je 8. juna 1948. god!i.ne u spomen na predratnog naprednog radnika sarajevske Zeljeznike ~adionice (Mug Vase Miskhll'a ~nog ! ) i prvoborca Branka Baj Ja , zvaIlJOg Baja, kioji je ro en II Bos. Grabovu ,neIX>znate godine. U NOP je stup.io u sastav odreda ...ZvJjezda. Rogi.nuo na Ozrenu II Bosni. apnila 1942.
IZVO RI; Biografsk a
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

BRANKA MILUTINOVICA Ulica u Novom Sarajevu, upravo u staroj Dolac~ko1oniji . F!oinje od m ice B lagoja Parovia , prelazi elj ezniku pnugu Samac - Sarajevo i vodi 'U.brdo, gdje se ,pobom zavrava kao .slijepa ulica - stepenite. Saobr.aajnica je nastala pred drugi. svjetski a>at, prije 1941. godine, kad i ostale uldce u tom kraju. Izg.radnjom pruge Samac- SarajeVQ 1947.
117

ulica je ,prekinuta na dva dijela, OOoja nemaju nilka:kve meusobne izravne saobr,a6aj ne veze. Dan'Mn ji naziv ulici dat 'j e negdje !ilZa 1955 . .godine, a uva spomen na prVlOhoroa i narodnog heroja Branka Milutinovia. Roen je u Sa.rajevu 1918. K.IOvaki je r:adni'k. Stupio je II boIibu i ustanak na RQmaniji,. P.oginuo je ve kao !iskusan d hrabar borac-desetar 29. novembra 1942. godli.ne .u Maleevoima rood 'Duzle u .bor.b i protLv majevikih etnika. l Za ,n al'locihog heroja progl~en 5. 7. 1951.
L IT.: Zbornik narodnih heroja, 515. - Duan igi, .elj ezniari Bosne i Herceegovine heroji revolucije, Spomenica. o etTdesetogodinjem Tadu Zeljeznike tedno- kreditne i stambene zadruge u Sa1'ajevu 1923- 1963, Sarajevo, 1963, 58.

BRANKE BLAEK

Ulica u NOVlOrn Savajevu. Razvtijena od Blagoja Pal'lov ia ulice u pro.vcusjevero do pruge. Ova je ulica nastala 1.929-1930. 'u 'Okviru nove kolomje eljezniara zadrugara >koja se uprav:o tada poela tu r azvi}at:i 'pod ~menQm Dolac
kolonija.

Do 1931. ,godim.e ,o va se saobra6ajnica zvala Utica ,.,.g , a tada joj je dato lime Ilidanska, po 'bainjsi{!Qm mjestu Ilidi 1m-aj Sar-a:jeva, d taj naZliv :ulica je nosila do davanja dananjeg mena. Dananji naziv dat je .u1li.d 7.okoobr1a 1960. II spomen na prvooor oa Branku maek, H rvaticu, roenu 1922. u Sar.ajev:u. ~ao napredna ue nicu bila je uhapena jP juna 1941, a li je az zatv.ara izila kTajem oktobra .iste godine i odmah !prela Illa osloboeni teren 'u sastavu Crnovrkog odreda kod Srednjeg. Uslooro je obo1el;a oj, umrla jula 1942. u blizini Srednjeg, na Ol1nom vrhu .iLi OkIDuglici. Godine 1961. njeni posmrtni ostaci sahr anjeni su u zajed.m:iku spomen-grobnicu u Srednjem. Do 12. 12. 1968. u sastavu naziva OVe ultice ,bila je i dananja samostalna Ullica Petra Meave (",.idi tamo).
LIT.: A.
Bejti,

Novo Sarajevo,

Osloboenje,

XXII / 1966, br. 6370 (l. 3), 6.

BRANIWVA

UItica 'u .marindvorskom !predjelu grada. Poinje na samome Mar.indvoru od zavretka Ulice v.ojvode Radomira Putnika pa vodi na istok do Koevskog potoka, ,g dje prelazi u Obalu vojvode Stepe Stepanovia. Trasom ulice vodi i tramvajsk;a pruga. Ulioa datir:a ~z !turskog peri'oda. U to doba .bila su to Donja hiseta, a saohraajnica - oga 'imena obuhvatala je ne samo : v.u ulicu nego jo t o susjednu, ,dananju Maksima Gorkog, i ~zla'Zila !Ila tr.asu dana'nje Ulice marala Tita. Hise na arapskom 7inai dio, ipa bi znae~e imena te ulice
118

bHo Donji dije l<roi, to opet sa-mo po sebi, ne ~azuje nita odreeno. Nije doloozana narodna :predaja prema 'krojoj je jo sultan Fatih, osvajajui Bosnu, s B akija ugleda'O tu 'VOjsku II hisetima - dijelovima pa po tome i nastalo .ime kraju, odnosno ulici.. Na naziv Hiseta, koji je ,obuhvatao i ,tu ulicu i cijelo okolite, pod sjea i stara Urska narodna !pjesma ...Piv.Q piju age Sarajlije.c, u k-ojoj se navOOe i Hiseta i druge sarajevske mahale, odnosno ulice, Q ija prva polovina ovaloo glasi: Pivo piju age Sarajlij e na I hld jl pokraj Zelj ew.ice: Dva Moria dl dva D:mndafi6a, sa K'O vaa d va Habi].bai6a, sa Vo;"a:tmika dv.ije Tahmiije, a sa Mlina d;y~j e Turnadij e, iz Bistrikla -do dva Deneti 3, a iz Deke Kuna Has.an-aga, s Coba.n.ie dvtij e Turhanije, sa Zabljak'a do dva V atren jaka, s Ceir:dika d;Yije Muzdedije, dv'je Penjave iz Pot<ik1inice, sa H1seta Qdob"a:a stani, s Curi-br'jega Svrzo efendija, s vch Bjelava Pinjo-baj.rak1are, taman aga dvades' i <etiri ...
U austrougarnkom periodu zadrava se namv Donja hiseta za obje ncrvedene ulice ka.Q povezanu cjelinu. Poslije lUjedinjenJa , a pri e 1931. dotadanja Ulica Donja hiseta na ita vom potezu (uk lj uena, dakle, i trasa dananje Ulice MakSima Gorkog) dobila je ime Brankova i tako se zvala sve <io ok.upacije 1941. Ulica j e prozv:ana Brankovom po .poznatom sr p skom pjes.ni.ku Branku Radieviu (Slavonski Brod, 1824 Be, 1853) koji 1e !izvroo snaan lUt.ioaj n a srpsku .p oezij u. Za vrijeme ok.upacij e 1941- 1945. ulica je (s o bj e dionice) nosila ;ime Eugena Kumii a, hrvatskog knjievnika (B erse u Istri, 1850 _ Zagreb, 1904). Ulica je 8. juna 1948. adroinistlra'biNno oralanjena II dVije logine samostalne cjeline, i prvom dijel,u, oo Mamndvora do K'Oevskog potolro dat je stari naziv Brankova, a ckugi dio postao ,ulJica s novim imenom Maksima G or kog (Viidi tamo).

BRATSTVA I JEDINSTVA
Uhi.oa II novoizgraenom 'naselj u Ifla ijjev.oj strani Miljacke, izmedu Grbavice I i naselja ...slobodan P rincip Seljo-< (Gr.bavica II). Trasa u smjeru sjever-jug, bez !izlaza na ju.noj strani, gdje je II planu tunel za
119

izlaz prema Vr acima. Boetak joj je od ULice vojvode Radomira Putnika, koji je 'ta~oer prosjeen i ureen lU liSta vrijeme, kad i glavnina trase na lij evoj obali Miljacke. Bilo je to oneto prLje 1958. Saolxaa;,inica je nastala ,u okviru J.zgxa dnje tamonjeg novog naselj a ,k oje Se jednaloo izgra uj e d, dopunju je. Dananji naZliv dat je ul.li.G.i odmah :po d.zgradnji < okolnih objekata i same saobr aca jl1Jice, a kao motiv za ta,kv;o ime ,bilo je bratstvo i dedi-nstvo naroda Jug'oslavije, isklov-ano lU narodn'()oslobodli.lakom ratu.

BRAVAD2ILUK na prostoru sta- sarajevske ariUe. Poinj e od re Abadiluka '(jugoz.apadno .od B aarljske damlj e) ~ vlo.di na dstok do ispr ed. Vtijenice . Pri rk.raju ima sl.!ijepi 'odvojak na sjevernu stranu, koji se ne smatra stambenom saobra ajnicom . Stara arij.a, fiormilrana u 16. Vlijeku. U prViO v.r-i~eme slubeno se zva la Hadadan- arija, tj . Kovaka arija, to nam kazuje da su tu r::Jdi1ri najpd je obini :kJovai lroji su .se baVIiIii ~ll'()m b:rv<'lki(lm pr.oizv:odnjom . Tek .kJasnije, "Veii dio zanatlnja u toj ariljli specijalizirao se za izradu brava i, takQ er, katanaca, a tu su se potom poele f<lrmirati j-o i trgovake r adnje bravama i k'a tancima, pa je taloo ta aom.i.n:irajua k<lva-kJa specijalnost dala n oViO, dananje dme toj u~ici- ariji. Jedno vIiijeme u prolosti, poslO.je 1878. slijepi odvroj-ak. na sjevernu stranu pri kraju ulice bio je samoo ta ~na saobl1a6ajnica pod imenom Bravadiluk ikma, Na cWugoj strani, sve d o 1931. godine u sastavu ove u~ice I ila je ,da nanja .samostalna ulica Bravadiluk mati. b
Ulica-arija

BRA VADZILUK MALI

Kratka uidca, topografski, saQbra3;jno, a ,donekle i sadrajem vezana za Uliau Bravadliluk (v.i!dli. tallllO) u istonom dij elu stare sarajevske atride. RazvJja se od Bravadiluka u pra-veu juga ,do Tabaka nepooredno uz Obalu vojvode Stepe Stepanovia . Ulica je sastavni cLi.'O star e &aJl'ajevske arij e :i I~ao takva nastala je wIo rano, najkasnije 'll 16. vij~u . Or.ga nskri i sadrajno oduvjjek je bila vezana 'z a ar..iju, <idnosn.o ulicu Bravadilu'k po tome to su tu zanatlije bravadije iz Bravadiluka draLi gotove proilZVo.de II kamenim magazama, 'k oje 'su se do danas sauva l e. J{jaloo je, .uz to, ulica ) manjeg i gahani-ta od sa:mog,a BravadHuka, sa-obraajnica se po tome pr.ozvala b Mali I rav,adilu'k rili, k'aklo se d.anas pie, Br.avad.ffiluk mali. Imc je n3Stal0 dav,no prije okupacije 1878 . .godine. Od 1885. do 1931. godine S3J0braajmli.ca je bila ukljuena "ll dotadanji Veliki bravadfuluk, lwj:i. se bada zvao samo Brav,ad.i1uk. Te posljoonje godine ulica je pon-ovo dobila status samostalne saobracajnli.ce i ,dato joj dananje ime, : wje se :d'O danas lO<lf;alo bez j zmjene. Kr.atko vrijeme i u l I austrou garskom iperiod u (druge dvije godine, 1900. i 1909) bila je takoer sam osta}na -ulica i nosila isto, dananj e ime.
120

BRDO D2AMIJA Ulica II JUllom podruju staI'Og dijela grada. RazWja se od Balibegovice II pravcu zapada oo tamonje damije na Brdu, gdje se .rava II dva kraka, od k-ojih jedan .izvodi na Ul<i:cu Dervia Numia (bivu Sirokau) , a drugi na Ulicu Nadmejdan. Dionica od Balibegovice do pred damiju izvedena II - bliku stepeo niSta od kaldmne. Saobnaajnica potjee jo iz turslrog penioda, upra vo Z ~a 16. v.ijeka. Razvila se kao sokak II Mahali Kadi H asan- efendije, koja se II narodu zV8,l a Brdo damija. i Na brdu vi~e begluka. Prema podacima koje nam je sao:ptlio Sejfudin Kemuro, a kQji nisu .moglli bir1li provjereni, taj Hasan-efenctija hio je itl 16. Vijeku sarajevski kacUja ti sagradio je 'u toj mahali damijlu, onu danan~u. Ta damija nala21i se ,na jakoj uzvisini, brdu koje dominira itavim ol'him krajem, pa li: !kotlinom Miljacke, i koj a se J zove Brdo. Eto, ipO lokalitetu BI1cio i 'PO i uliveden Qj damiji r dobila je rano naziv najprije oloolna mahala, a 'lXlbom i sama u lica koja povezuje stambene jedinice u toj mahali. Bilo je to poslije 1562, a prije 1602, k ada se ova dami ja ,po prvi put tlavlja u rpopisu Sarajeva. Naziv se mije do dan-as mijenjoao.

BRDOVITA Slabo nastanjena li. neregulisana ulica, zapravo put na s jevernoj periferij.i starog dijela grada . Poinje od gornjeg dijela Ulice Ka ukije Abdulah-efendije li zavrava na sjevernoj strani u Ulici Sedrenik Do lYZa 1918. godUle bila je to roti.ina, nenastanjena staza 'kao pjeila ka izvodnica az predjela Buda:ko"lia i Kaukijine ulice prema Sedreniku i Painu IbrdU. Staza se poela izg.ra1vati ti. foI1ll'rirati kao ulica iza prvog popisa stanovnitva godine 1921, a status uliice i dananje ime dobila j e pni1ikiom sljedeeg popi'sa stanovn:itva godin e 1931. Naziv u1ice je dat po konfiiguracionim k;,arakteristikama trase ulice, koja je zais ta brdovita. Naziv se mlije d o danas m ijenjao.

BRDJANSKA

brdoviltom dijelu g;rada, !iznad tunela eljeznike pruge. Razvijena izmedu ull1ca Brdo damija t Terz1-bM1na. RazvJla se u turskom periodu ikao ,zaseban sok-ak ru okv~ru Mahale Kadi Hasan-efen-dije, u naroOdu zvane Brdo damija, kQja se formivala 'kra jem 16. vijeka. Naziv ulice potjee takoder ti!z turnkoog perioda, a nastao j e po samom brdu u ioo'jem se razvila. 'Do se oito vidi po registriranom nazivu Brdo sokak u periodu 1878 - 1885. Te dl'luge godine naziv je znatno izmijenjen u oblik Branski sokak, <8 dananji oblik u upotrebi je od 1895. godine.
U:llica
121

'u ~umom ,

BREKA
Ulii.oa na sjeverozapadnoj per.iferJji grada. Foinje od Hadi-Loji.ne na Bardalki'jama te vodi dalje Ifla sj everozapad i izvodi II ulicu, odnosno put P.anjina !kula. Poetna d ionica ove ulice razvijena je bila jo II 16. vijeku II mahali koja se 'u 16. vdjek u najprije zvala Bardakije, a potom Paad i hadi~Nesuha. Verovatno je jo tad a postojala i :preostala trasa kao izlazni put II o:manja ~'ZVan grada . Ime .uLice nas1lalo je ,od iimena stanog puta, a o vo od toponima it a va onog 'k;raja. Taj pak toponim nastao je od limena jednog tamonjeg rnesta'lnog potoia, koji tee ti jugozapadnom 'p ra vcu kroz podruje Bolniice II Koevu i neto nie ,utjee ,ll Koevsk;i potok. Dananji oblik imena uveden je ,iza osl oboenj a, 1945. Dotada je naziv .glasio Gornja Breka radi m:ogunosti razl;~lrov8nja od Ulice Breka, kako se do 1919. zvao Ikrak dananje Ulice Vu ka Kruraodlla od istone strane Bolnice II Koevu do kraja II Nahorevslroj u lici. Do 1931. II sastavu ove ulice b ila je d ananj a s amostalna Ulica Breka ikma.
LIT.: A. Bejti, Paadi Hadi-Nesuhova mahala VI / 1942-43, br. 10-11 , 317-322. damija, EI-Hida je,

BREKA CIKMA
!{,ratka saobra6ajnica ;ll sjeverozapadnom podr.uj.u starog dirjela gr.ada. To je odvojak od Vlice Breka (vidi tamo), koji u zadnjroj trei ni matine u llice vodi !ll j ugozapadnom ,pravcu, gdj e 'p.va'Vi n ova dva kraka sa slijepim zav,recima. S t atus samostalne ulice saobra6ajnica je dohila 1931. pod dmen om Breka-gornja ikma. Danantjli naziv'il'astao je II prV'im godinama poslije oslo.b odenja, k ad je matin a ulica B reka gornja dobila naziv Breka. O pori jeklu oi!rnena Vli.di ulica Breka.

BRODSKA
pod.r.uju eljeznike 's ta l1lice SarajeVJ0 Nov;o. Poinje od i oooo u pravcu sjeverai.stoka istonom s tranom Stanice sve do Lovenske, zav ija jui .neposredno lprije ,zavr.e'bka n a lliJjevu stranu gotovo pod pravtm u glom. Saobraaj n ica kao ulica nastala je pr ed prvi svjetski rat. Tada je bila izgredena samo dionica do sastava sa da,nanj;om Tean jskom, i ta dionica dobila je Upl'3.'V() 1915. godine status ulice i prvo i me Veleii, po imenu kraja prema kojem je vodila. U godimama pooJije osloboenja, upr.avo od 1947, kad je otvorena p ruga Samac - S arajevo, a posebno od

Ulica u

Kranjev.ieve

122

1953, kad je 'Otvorena nova el jeznika stanica, ova saobraajni ca je dobila produetak do dananje Lovenske. U mm godinama i dato joj je novo dananje.ime po Brodu .na Savi, pri emu se, vjerovatno, mislilo na Bosanski Brod, Ikoji je do otvorenja .pr.uge Samac - Sarajevo bio II el.jeznik-o m 8aobraaju kapija Bosne. Naziv se do danas nije mijenjao.

BUBINA Ulica u marindvar:skom predjelu grada. RazV!ijena ,od Uhlce Sran kove do Ulice Valtera IPeria. Nastala u austrougarsk.om peniodu. Naziv ove ulice pogrean dl do danas se vue jo od 1878. Pravi na'Z1'V .u lice .g lasi Bujina, .a nastao ,p o nekiam Buji, 'lcoji je _u imao kuu t i ispod .kue bakalniou. Greku u n-a2irvu, kojn je poslije doao i na uline table, napravila je, !PO SNoj prilioi, lIlaj.ptije ,alUsttrougarsk.a popisna komisija, iji su lanovi 'bili slavenske narodnosti sa ireg podruja Monarhije (dobnim dijelom Cesi) i koji zbog toga .nisu bi.4 potpuno vini domaem jeziku i mjesnim toponrlm:ima. A da je to ta'klo, goVQrd .nam niz analogija II na2li.vdma drugih ulica, nal'ooi:bo II .k atastarsk:im planovima (Bjdava umjesto Bjelave, Saborina umjesto Saburina, Ska!ia umjesto Skaljia ;j, dr.).

oe

BUDAIWVICI Ulica .u sjevernom, perifernom podruju starog dijela grada. Razmjena ~e'U Hadi LQjine na zapadu i Kaukije Albdulah-efendije na istoku. Dananji n aziv uldce vodi pcmiojeklo od .istoimenog n aziva sela u tome k'!'a.j:u, 'koje I kasn:i.je ulo II sastav ,g radskog Ol',g an1zma. DI"iim je da je to selo bilo plasi,rano na sastav.u ulice koju promatramo i mice Kaukije Abdulah-efend.ij e, ~pllMaj,ui se ti. niz tu d rug u 'Ulicu. U drugoj polovini 16. vijeka na p-rostoru srednjovjekovnog sela Budakovi6i Ta.,vila se gradska Mahala Abdi-halije, o k o one danaAnje damije 11 Ka'uki.jinoj u lici !lroja de postala neto !prije 1562. Time s u Budak-ovii prestaLi eg71ist:irati kao ruralna .naseobina, ali se sam lJ1azW i dalje zacLrao kao ime itava ooog .predjela, a ,p otom li kaQ ~me ulice, pa je, ka:ko vidimo, i danas u upotrebi. Ra>zlika je samo u tome to se to ime danas upotrebljava samo .za jednu saohva6ajniou nekadanjtih Budakov.ia, a 1)0 je ulrca Iooju proma<trarno, dok je u prolOSti s1tuacija bila pniJino drugaija: jo .prije .sto godtina bim istim imenom nazivala se ak dionica dananj e UHce Rem2Jije Omanovia :iznad damije na U1omjenici, a iza toga se samo po se:bi ,r azumije da se tWc:o zv:ala li. preostala, sjevel1na dionica te 'Ulice ~ Ulice Kaukije A'bdulah-efendije, sve do poetka . lice Ikoj a danas .nosi bo lime. ToO staro ime u zafSu od prije u soo godina glasi .. Budalroviii- sokak .. , ali drim da ga treba >prvenstveno
123

shvatiti kao sokak u pra,v cu Bu dakovi a, a ne u pr a'Vom smislu BudakQv i i, koji se ni u kojem sluaju nisu mogli spustiiti tako nisko. Naziv ulri-ce nije 's e do danas mijenjao .

BULBUL\NA

Cetvrta poprena ulica izmeu Drvarske i Vuka Karadia ulice sjeverno od Ulike Mehmed-pae ;&okolovti6a . Bravac pruanja zapad istok prema sj evenoistokru. Ulica se lI'azvila kao sokak II okiviru Mahale Sara hadi -Hajdara, koja se :poela :formiratli od -poloavme 16. vitlek-a, a koaja je u illarodu blla poznata pod dmenom Gornja Sara eva mahala zbog toga to j e neto mie, junije, postojala mahala slinog imena, Saraa Ismaila, u narodu zvana
Donja
Saraeva

mahala.

Ulica k() ju pnomatr amo JU sta,ri je vliiJjeme b.ila je sastavni dio Abdia sokaka (v.id.i Abdlia ulica), kuji je r-azv,i;jen II !istoj osi, ali zapadn o od te ulice. Izdvajanje ove ulice u zasebnu jedinicu uinjeno je 1900. godine, a tada je toj ulici dat na:zrlv koji se do danas odrao b ez :i'kakve !izmjene. Ime ulice nastalu je po nekome BulbuHji (nomi,n. Bulbulija, a ne Bu~bul ),o kojem se moe odreen'o lreQi ..samo <to da je prJpadao staroj sar.ajevsk'oj \lllusllimanskoj porodiici B ulbul, koja Se javlja II ivotu gr ada od polovine 18. v ijeka, 'a koja \Se posldje okupacij e 1878. prozvala Bulbulovi. J edna grana te porodiice zaista je i:ma, a pcwodinu kuu u ulici l koju promatramo, pa otud i uzrorua veza za ime uliice.

BULEVAR BORISA KIDRICA

D vosmjerma moderna saobraajnica od Marundvora do 2eljeznike stanice SaI1ajevo Novo. Poinje od Ulice v,ojvtOde Radomira P utnika i \hOdi u sjeveroza'Padnom pravcu do na Stanini trg. Ova je \Saobraajnica izgraena kao glavna ulica izmeu grada i Ze!:jezn;i&e stanice normalnog koaJOiS:i::ieka, a z.avrena je prilikom zavretk,a ii. same stani6ne putnik-o -prijemne zgrade godine 1953. Odmah posLije izgradnje i putanja u saobraaj ulica je dobila dananje ime .p o prem.inu1nm borcu, n'aJ:1O'dnom heroju i junaku socij a 1;i's~k:.og rada Bottisu Kidriu (Be, 1912 Beograd, 1953). P:redratm revolucionar, 'I'a'di u zemlji i II emigraciji, inae po struci pU'blicista, posliije rosloboenja izrast3JO je u snanog marksistikog ek:onarndstu, teoreti!8.l"'a i 'pra.ktia!l'a. Uz Edvarda K aTdelja Ib.iIo je najistaknutiji neposredn i organlzator 'Ustan:Jt.a i \/lOa narodnooslobodilake borbe II S1oveniji. :f>()slije 'Oslo:boenja, II svojstViU predsjedn;ika PrJvrednog savjeta Jugoslavlirje uspjeno je ,rjeavao i najsloenli.je priwedne probleme zemlje. Zla zasluge u poslijerratnoj izg.radnji domo je i jedan od dotada ukupno 12 dodijeljenih 'or.dena ,.,.Juna:ka socija li.rsti\-Qog rada. Jo za ivoata, godine 1952. proglaen je za narodnog heroja.
124

BUNICKI POTOK Ullica II Hrasn:ici. P oinje od Hnasn ike ceste i mosta na potok.u Bunicj 'i voda .uz 'potok BunUcu, potom j:relaZj taj potok i :v.odi dalje II pravcu pla nine Igroan. Stambena uLica. Baela se izgr aivati i formirati posli je 1950. Status uli'ce i dananje dme saobra3jni.oa je dobila 20. decembra 1960. Naziv ulici, kako se vidi, dat je po ii.menu potoka Buniea, uz koji ulica djelomino vodi, a koji izvire II zapadnom dijelu naseljen-og mjesta Lasice i (od KovRa) rpod im enom Veerica ulijeva se II Bosnu.
LIT.: S. t V.
Tf' fJkovi,

Sarajevska okolina, 14.7, 149, 151, 152.

BUTMIRSKA

Ulica II Novom Sa'l'ajevu, nastala 1929-1930. gouine. Poin je od Ulice Blagoja Pa;vovtia, a 'zavrava se u Slooplja.nslroj ulici, II strani, s druge strane trase ;pruge .normalnog kiolosijeka Kao i d ruge ulice II NOViom Sarajevu, ni ,o va ulica nije rtl poetku imala posebnog limena nego je bjla oznaavana slov.om ... 1.... Godine 1931. ulica po prvoi put dobiva lime u d ananjem o bliku. Na'Ziv ulice de d at po naselju Butmir 'll Sa.rajevsk'o m polju, koje je poznato kao naseobina jo II ,prehisborijsko doba; neposredno p red definitiivno 'OSv.oj enje Bosne godiale 1455. biljei se kao selo i krunsko d obro (has) Isa-bega Ishak1ovJ6a. Od godine 1931. do dan as ,ulica mije mijenjaJa :naziv. Izgradnjom pruge Samac - SalfajeVWJ tras a uLice presjeena je na dvi'j e d ilonice, koj e oJlem&}u organskog jedinstva I iti izravne kolske saon bm6aj;ne povezanosm.
LI T.: Vidi : Branke Blaek.

BUTMIRSKA CESTA Ulica - put OOoji se u Ib~ Nedari8 rl. Stupa odva ja od pu ta Sarajevo - Ilida 'i V10di u pravcu jug,ozapada prema n aseljenom mjestu BUtmM'U, po kojem :i. -nosi lime. Na poetnoj d ionici ove ulice .odvaja 'Se uli~ev.o put za Nedari e, Lukaweu li. 'l1opUk. S aob.Daajn!i.ca kao put postoj.ala je j. 'll t ursk,o doba. U austmoo ugarsk<:Jm perjodu proirena je illUre ena. Danas je ve u prvoj i drugoj dionici 'relativno reno izgraena mahom zgradama 'Za dndividualno stanovanje te [ ma II potpunosti. karakter gradske ulice.

LIT. : W. Radimsky und M. Hoernes, Die Neolithische Station von But,mir bei Sarajevo in Bosnien, Wien 1895. - S. i V. Trifkovi, Sarajevska okolina, 136-139.

BUTMIRSKA CESTA Ulica .na prilazu n a lli'du ddu6i od SaIl'ajeva. OdViojak 'o d U~ice SarajevsIDa cesta na j,U2moj strani. Vodi u pravcu p~natog naseljenog mjesta But:mira i u poetnoj di(Jnici pniltino je izgraena jednoporodi n im slobodl1Josrojeim zgr,aidama. Sa'obrataj nica linna ,o blik li aleje po v.iookoj vegetacidi s o bje strane, 'i mja je nastala u austrougarskom periodu u isto doba !kald i Mala aleja l(posLjednji decenij prolog vijeka). SaIobraaj n.i:ca j e do.bila dananje ime i ,time status ulke 20, decembra 1960. N<aZiv je nasta'O po rome to sa'obra'ajnJica 'vodi u .pravcu Butm.iioo, 'koj i je uven i tloo:o aIl'hoolok'O nalamte grnaTije Ji drugtih Ij udsIDih izraevlirna iz mlaeg kamen'og c1oba.

CETINJSKA Ulica u naseLi.u ~Pa'vle Goranin... (bive Swakino Selo). Razvijena paralelno sa Rrvomauskom (glavna s8Jobraajnica woz na selje) od Bosanske do kra~a Ptl'Vomajske koja 'sv,ocLi II J aV1orsku :uhi:cu. Ulica ,je i Ikao saohraajnioa ti. kao stambena jedinica II potpunosti nastala u godinama poslije oslobo enja u sastavu nlovog ['ad nlikog naselj a II <mome 'kraju, ije su ;prve kue dov.rene li useljene 7. septembra 1948. godine. Tada je oV,a sa:obra6aj nica dobih i sta tus ,u tice pod imenom Naselje Pavla Goranina VI. Dananje ime po gr>adu Cetinju II Crnoj Gori zam ij enilo j e ono staro 7. ok>tobru. 1960. godine.

CICIN HAN !Starog didela grada, !izmeu .p redjela i1rokae ti Sou;k>bunara. RazVlijena oo vrha Zagr-f.a na :istoku do Sou:'kbunaoo i K'3:.s.1ndolske .na zapadu. Ima dva moka, I o ji se na zapadu k sj edi'llj"uju. T,rasa ume ,dosta je stara kao p ut kojti. je tilZV:odri.-o u podruje 'IirebeViioa. Tako tisto je staro tl ime u1iioe, a nastalo je po hanu saraj ev-ske muslimalMke porodice Cico droji di : i() u bome k.l"aju. Nema pobltiih b podataka o tome hanu" ali se .pouzdano zna samo to da je propao pnije

Ulica

'tl

Ju~nom podruju

126

1878, ~-er ga n e nalazimo u jednom slubenom popisu sarajevskih hanova koji je te godine napravilo Gradsko ,poglavarstvo za austrougarsku vojnu komand u. Inae, porodica Cioo i danas iVJi. u Sarajevu. Naziv ubice poonat je li kao toponim k!raja. Nije se do danas mijenjao.
LIT.: H.
Kree vljakOvi.

Hanovi i karavan-saraji, 94.

CIGLANE

Ulica u sjeverozapadnom dijelu gM<kI. RazvJ.jena od dananje Ulice Hasana Bf1k!ia do ure akovia ulice na onom mjestu gdje se nalazi najgorn jd pogons1ci objekat Grad9ke o~lane. UIdca ima slijepi. odv-oJak prema sjeve1'U du Koevsloog fX)toka. Trasa ove ulice e neureena saobraaj-nica, prea~ ~'z podruja Koavskog potoka rprema Koevskor'n brdu. To je, zapra.cvo, dionica staroga puta koji je iz 'g rada izvodio za Vogou , Vare ~ Vi..soko, a koji je kako-tam ureen za ~o1sk:i saobraaj 1938. Status uLice dobila je za mjerne stare J.ugoslaVli,je ocao dioni:ca U1tke kIralja TomislaVl8. U trasu i ime Ulice kiralja Tomislava bila je ukljuena eva 980braajnica sve do 10. juna 1966. godine, a liada je izdvojena u zasebnu ulicu .i da.to joj novo, dananje dIne po ciglanama, prema kojim d vodi. Neposredan povoo. za dava nie posebnog statusa i limena toj saobra6a jniJci', u stvani. dotadanjoj dioniCi Ulice kralja Tornisla'Va, bila je akcija oda se dttnen.om zaslunog dravnika Hasana Brk ia .obilj ei ulica nov~ imena i trase: dionica kralja Tomislava ulice 1CI0 dananje Ulice Ciglane te dionice Nahorevske i Betanije. T a je akcija d sprovedena posebnom oolukom Gradskog 'Vij ea 14. juna iste, 1966 . .godine. Time je dotadanja U1J.i<:a .klralja Tomislava, k>oja se prorezala od Titove pa sve do Gradskog groblja, ostala :rastrgana pa su dvije dionice dzdvojene u dvi~e nove ulice: Ciglane ti Ju kdeva iVlidi tamo) .

CRN! VRH

Ulica na Gorici. Poinje pri k.raju Krajike u obliku zavoja prema jugozapadu. Vodi do nOV05agradenog rezervoara gradskog vodovoda ispod samog vrha broa omi w ho Ubica je -sasv,jtm nanOV!o Ipr!Osjcena j ureena poslije oslobo-boenja. Druga poloVina ulice mje ni uredena, ni naseljena. Prilikom same i2gr.adnje saobraarjnice ulici je dato dananje ime po imenu brda Crni v rh, ispod kojeg neposredno li vodi. U doba s1lare Jugoslavije, do 1931. godine imenom Crni v rh zvala se dananja Ulica Avde Jabuice u tome kraju.
LIT.: A.
Be;ti,

Crni vrh,

Osloboen;e,

XXII/ 1966, br. 6397 (26.3) , 6.

127

CURAK

Ulica -l .sj evernom podruju starog m l ela grada. Poinje u Drvarl j skoj, izmedu ulica Fadila J-Mia Spanca i Bulbuline, te .vodi na sjever oistok do Ulice Vuka K aradia. Saobr'a6ajnlica 'Se ,razvila kao sok'a k }o II turskom .peniodu II Mahali Kasima katiba, koja je Illastala II 16. vijeku, a u naTOdu se zvala Vie Husrev - begove banje (zapis iz 1874-5), Ime ulice je staro, :p.o tj ee takoer iz turskog perioda, i SVe do da nas nije \Se mijenjalo. Naziv je doao - d jedne 'Vrste esme, iji je o vodovod bil{) slabo izdaan ti. na kojoj je, zbog toga, voda tek curila. Takve esme zvale s'u se II starome Saraevu curak in curika, a jedna takva sa zasebniim vodovodom bila je [ II ulici 'koju promatramo i d ala toj ulici ime. Po predaji tu esmu ,g radio je o sniva same tamonje damije K asim katib, a ako je to tano, -onda i ta es ma potjee jo iz :polov.irne 16. vj.jeka. Cesma je Ili1a n a uglu ove ulice i Ulice Vuka Kavadia. l

CVIJETNA

UlJi.'ca na sjevernoj perilfel1ijli sta'oog dijela gl100a (na Sedveniku). Razvijena izmeu Ulice HNlstovi i izlaznog dijela Ulice Kauklje Abdu~ lah-efendiije. Pravac trase !priblino zapad - istok. Do liza prv.og svjet,sk,og trata u m'Ca je hila !Obina staza preac 'iz meu dvt1je ll1avedene ulice. Poela se d-zg.rai'Vati {naSSIjavati) poslije popisa stanovnrlitva 1921. g odin e i ve do ddueg popisa, 1931 , bila je toUk>o tizgraena, .da je tada ipl'oglaena samost&lnom ulioom. Tada joj je i dato dananje ime. KomiSija 'koj a je vr ila prJpreme za popis stanovruitva predloila je, naVlodno, toj !ULici !Ilavedeno jme po tome to su II ono doba, 'upravo za w ijeme .rada ~ prolaska :Jromisije tiim pravcem, oko svUh ile u a u toj ulici 'bile bae i cvijetnjaci. Naziv mj e d o danas mijenjan. Samo se ee pog.reno bilje-b u ob1Iik'll Cvijetina, kao to je, npr., upisano u TIekci!m pla.nov:ima grada. Sam klr aj ikroz koji ta uhoa vooi IZvao se .nekada Kamiinea. Taj naziv, koj i de sp asio od zaborava Klfeevljakovi, da-Vino je iezao LIT.: H.
Kreevijakovi,

Sarajevo u doba okupacije Bosne 1878, 122.

CAPAJEVA

Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada. Roinje pm samom poetku Himza.ni.ne d zavrniCi J elene Vitas ulice te vodi na sjever do Ulli ce Vulm K a r,adia. Saobl'aaj nii..-ca se razvila sigurnlo j.o lU 16. vijeku k ao sokak u okvil'U HadJ. Daferove mahale, zvane Provare.
128

Tamo negdje od sedmog decenija prologa vrij eka pd sve do davanja imena ulJica se zvala Arnautovia Osmana sokak, ,odnosno utica. To ime nastal10 j e po 1stoLmenom lanu porodice Arnaubov.ia , k'Ojli su i ivjeLi u toj ulJici. Bez ik! akve sumnje rlO.9ilac naziva !Ulice ddentian je sa Arnautovi Osmanom, sinom Saliih<:rvim, kojeg sretamo 1867-68 s kuom u navedenoj mahali. i u slubi suvarij'skog aua (policijskog naredn:ik!a). Roen je 1809-10, Mo .zoom da je ,t ada imao .oko 56 godina, a \imao je Slinove Mustafu i 'malodobnog Ali(ju, I koji su bili bostandije. U prvome p lanu grada !iz 1882. !UlIka je zabiljeena pod dvojaklim limenom : Arnautovia (Imamovia) ulica. U is,to vrijeme i s kuom do kure fuvio 'je bu i Osmanov brat Ibrahim, zanimanjem kazaz. Dananje Jme uLica je dobila 8. juna 1948. god!ine u spomen na Vasilija I'Vanovia Capajeva, istaknutog lromandanta -sovjetske armije, koji se septembra 1919. godine utopio 0080 ranjenik u r ijeci Uralu, pok uavaj ui je prep1i'vati usred: .nonog ,napada bjclogaroista.
LIT.: A.
Bejti,

Provare,

Osloboenje,

X II/1966, br. 6404 (2. 4), 6.

4. JULA

Ulica !U Hirasmai. R azvijena od Ulice 29. novembra Ina jug oo Uldce Duana Dainea. Stambena uIka. U potpunoot.i nastala posltije 1950. godine i-ugradnjom stambenih o bjekata za .radnike "..Famo8a"". Status gr.adske saobnaajnice J dananje o me umca je dobila 20. decembra 1960. Na21iv ulice j e dat u spornon na 4. j uhi 1941. gooine kao dan odrane hisooJ1ij ske sj ednice Politbi.ooa CK KPJ u Beog.radu, na kojoj je odlueno da se prede .na oPi ustanak, u mjem e paTti2anska ratovanja bi-ti i(lsnovna [orma hovbe protiv Qlmtpatora. Taj dan poznat je i kao dravn1 praznik pod nazivom Dan borca.
L IT.: Hronologija
narodnooslobodilake

borbe, 51.

CIZMEDZILUK
u mre-4i, staore sarajevske arije, razvJjena uz .istonu stranu dV.QrHta Gazi Husrev-begove damije lOd Velilwg uri1uka na j ugu do Saraa na sjever.u.
Ultioa-ar1ja

Ulica je II potJpunosti poslovnog karaktera sa sn.nim duanima u kojim danas rade za.nMlije raznih struka. Ulica se formirala kao arija jo u 16. vijek,u. BiJa je to a~ija 'izmedija, zanatlija kQji su tu imali duane Ji u njima izr aivali -g'a'8ooku kunu 'Obu u: u prvome redu
9
129

po kojim je zana t ti: ,prozvan, a potom :fliTale , mestve, papue i tomake. Bio je to jedan od najil'azvijenijj.h zanata ti staroj sarajevskoj a riji. Posljednji duan tzmed.ija II toj ariji i :uope II Sarajevu zatVQren je godine 1947, i time s e potpu'oo ugasio ovaj zanat u Sarajevu, gdje se odvti:j8.Q ,preko 400 g.od!ina . Eto, , o izmed ijama ;se n azvala dananja ,ulica Cizmedituk prije p vie wjekova, i nazirv je ostao do da,nas bez promjene.
LIT.: H. KrdevZjakovi. Cizmedijski obrt i stara gr aanska obua u Bosni i Hercegovini, Radovi Naunog d r utva BiH, kn j. IIL/ 2, Sarajevo, 1955,
Bl-140.

izme,

COLINA KAPA put u junom, peniJernom ,podruju grada, neposredno ispod T.rebeVlia. Razvijena ikao proouet ak puta ' to iz Pogledina vod i izm eu :brdeljaka Mala kapa i Colina !kapa pa produava rprema bistri kom rezervoaru i T'rebeviu. Saobraaj nica ,kao izlazni PUit za podruje T1l'ebevia datira J o i;z turskog perioda. Kao stambena jedinica lima svega jedan-dva objekta. Status ulice rl. dananje rime saobra8j.rrica je od~')b:i.J a 1955. g-odine. Naziv ulice dat je po starom imenu .brdaca ispod lrojeg vodi. To ime veza no je za -neiru linost prezimena Colo, za koju je vezano li ime tamonjeg Colina potoka, h )ji je, na drugoj strani, dao osnov za ime jedne druge u lice u gradu istoga naziva (vidi Ulica Colin rpotOk). Uluca -

COLIN P OTOK uLica rna 1ijev.oj strani Mil jacke ti &tarom chljelu gl'ada. Poinje u Ulioi Nur.ije Pozderca II blizini stepel1i.nog prjstupa polaznoj stanici treb evjke ial!'e ~ 'Vodi u jugoistonom pravcu do Ulice Behdeta Mutevelia. UJica je prosjeena !poslije <osl-ol:1 odenja du korita poznatog Colinog potoka, k,ojli ima izvor na junoj strani , v.iS'oko gote na Treb evdu. Ulica je 'ia'ko i prtrL"v;an'a po tome ,poboku\ du kojeg i vodJi. . Prijanje otvoreno korito je t om 'prilikom ikaaralisano i prekriven-o (u to ko()rito svedeno je i v.re.lo Megara). Navedeni 'potok od starin'a WVe se Colinim tpo nekome ovj ek u prezimena Colo (tipino staro saraJjevsk.o preaime, jer se za'V'".roava na ...0), od kojeg se .mZV\io dananja oblik prezimena C oli. Bo tome -istome ovjeku zove se jedan predjel v isoko gore na 'I1reb eviu .i jedna lUlica u tom kIraju imenom CoLina kapa.
130
Novoprosjeena

CEBEDZIJE DONJE
Uliica na Vratniku, na sjevernoj padini. Poinje II sab:i.rnoj Ulici Alekse Santia i. vodi II .pravcu sjevera tcio Ulice Jusufa on1ia. U1Ii.ea je iskl j uivo stambena, Zbog jak.ag .nagiba nije prohodna za kolski saobraaj. Razvila se (rano 'll turskom periodu kao sokak II okviru Mahale Mokro-zae Sinana, koja se poela fonni.rati .potkraj 16. vijeka. Do osloboenja 1945. postojale su ,n a Vratniku jedna do druge tri ulice po imenu zanat1ija ebedija: Cebedije, Cebedije donje i Cebed!ije gornje. Starra ulica Cebedi~e jeste ova ooju obraujem. Cebedri.je 1 dOll'1je b ila je dana!nja UJica Jusufa onli6a II susjedstvu, pa kad je davana toj ulici dananje ime po Jusufu onliu, stari naziv Cebedije donde prenesen je na dotadanju ulicu Cebedije, a ,'bo ~ e uli'Ca koju l'a."ma1:tram. Stara pak ulica Cebedije gornje zadrala je do danas taj nazirv ' (v~dli tamo). U planu gJ'ada !iiz 1882. ova se sa:obraajnica biljeIi. pod 'imenom Kasia ulica, all je 't o ime I T7lO naputeno. U ~sto vrijeme b druge dvije spomenute ulice, Cebedlij e g.ornje i dananja J usufa OO'l lia , piu :se I ao jedna rulica pdd limenom Cebedije. Clanjenje je nastalo k poslije 1916, a pr.ije 1931. Kreevljakow, pifu6i o zanatima stare sarajevske ari.jc, ime navedene tri ,ulice dovodi 'll vezu sa zanatlijama ebedijama tumaei da su se te ulice 'Pr(lzvale po tim zana:tlijama p<> tome to su tu stanovali, a isrodobno izra ivali' tu vunena ebeta. koja su se poslije bOga valjala ustupama valjaricama .na tekuoj vodi. Jedna I i1jeka u si.dilu b saorajevskog suda !iz gOOine 1788. govori Q dunosti otvaranja i zatvaranja tamonje Male .kaplje (v.i.di Cebedije .gornje) II v.raLnikom bedemu i-znad dananje Vdcgra.dskc kapije i - njoj se saoptava da tu dunost u VJ'le lan'ovi e;bedijskog esna-fa li d a je dana 9. marta 1788. godine tamonja Mahala Mokr~zade povjerila tu dunost ebediji Hasan-ba.H. Cebedjje Sarajeva, odnosno tih ulica bili su, inae. brojn i i inili su jak esna'f, u iJj1i se detter samo jedn om zgo<JlTl, goonne 1770, up1sal0 100 .novih kalfi.
I ZVORI I LIT.: Sidil br. 27, biljeka na unutranjoj strani korica. H.
K1'eev ljakovi,

Esnafi

obrti, 147-156.

CEBEDIJE GORNJE Ulica 'u vrhu VII'8tn!ika , ~U njegovom <sjevernom i perifernom dijelu. Poinje od ,ulice Jusufa onli3 te rnajveim odijelom vodi iwhipsom prema istoku do bedema, g.dje .je bila Itzv. Mala k:apija,a onda naglo savija prema jugu ,p<>red bedema li zawava pored samog spomenika Viegradske kaJ:li.je. Ulica se razvila pribkii.no u isbo doba i na lis1U. nain, a isto tako dobll,a j e i '.ime .kao 'Uoca Cebedije donje (VJdi tamo). Ona najg.ornja , ravna dionica ove ulice imala je od davnina prilaz oi Iko~iuna sa bone strane, jz dananje ulice Vti.egradske kapije. Prilikom
9' 131

izgradnje vratnikog bedema 1729- 1739, koji je prelazio i preko ovog prjla'Za, na sa mome ulazu u 1Iu dionicu izvana sagraena je tzv. Mala kapija, koja se iz stratekih r azloga morala po noi zatvarati. Tu dunost vrile su ebedije riz tamonje Mahale Mokro -zae Sinan, 'u koju je spadala J Lld:ca lroj u proma tramo, to mam kazuju savremeni :izVori, a i u po emu ci. izvl()clinw za klj ua k da je ime ove ulice nastalo po zan.atlrijama ebedija:ma, 'koji su tamo';' stanova,li li po .kuama tk.ali ebad .
LIT. : Vid i Cebedijc donje.

CEB rNA

Kratka ,ulica u I avnom, 'mal1indvors kom .predjelu grada. Poinj e r u Bra:nkovoj, a zavrava se na j ugu u Gund-uliev'l>j . Razvila se u turskom periodu u okviru naselja Donjih H iseta (vidi Brankova ulica). Sve do poetka 20. 'Vijeka (bil a je to uLica potleuidi. Na uglu te ulIice d ulljce Donja hiseta '(dananj a Brankova) -bila 'je u 'Prolom vijeku dugo godina ba,k a:lnica Saliha Cebe, koji je li i nae bi'O poznat u tome k;raju. I eto, .po vJ'asmku te ba'kalnice prozva .narod ulieu u kojoj je bila njegova bakalnica Cebinom, a poslije je to ime i ozvanieno. Brvi .put se sreta pod tim limenom u planu gra'da 188 2. Nosilac imena te ulice !Zvao se jo i eebi-brada, a .umr:o I e i.za 'Prv-og svj etsk.og j rata.

CULHAN
mica ou staroj sa.rajevskoj arijd. Poinj e od UJice Prote Bak ovia l vodi do BaariJje paralelno s a Saraima . Izlaz na Baariju zapravo i ncije ulJica, nego tijesni pj eakli pr,olaz, solea.i, natkriven mvitem susjednih du ana. Ulica je kao sao'braajnica postojala jo poetkom 16 . .vij eka. Prozvala se ta'k o po ulhanu (turcizam) - loilonioi starog hama ma od k ojeg se danas vide jo Ifuevine, a koji je, inae, nastao kao zadubina bosansloog sandakLbega Finu- bega 1509. godine. Dananji naziv je narod.no ime >ove ulice pa je kao takav i ozvanien ipOSlije 1918. Inae, to je bUa arija, 'u kojoj su :radili saTati _ sedlari. Po -1Iome i po -injeniCi to se nal~ .neposredno uz air1j u Sarae imala je ozna'k u (;-a.rije i zvala se II turSkom periodu Mali sarai . U austrougal"Sko dob a .nije imala status zasebne sa.abraajni ce. lznim ak ine samo dvi je godine, 1900 - 1901 , kad se zvalo dananjim dmenom.
LIT. : H.
132
Kr eievljakovi,

Banje u Bosni i Hercegovini, 29-30 i 78-79.

CURCILUK MALI

Ulica lU sreditu stare sarajevske arije, juno od Gazi Husrev-begove damije. Razv.ijena od Gazi H usrev~begove ulice Illa zapad u do Bazardana na istok.u . To je stara arija urija ili kuzn'a ra, O ,tim zanatlijam.a te o postanku limena te a rioje i 'Ulice Vlidi la.nak CUTiluk veliki. Brojne zgrade II toj ulici sagraene su na mjestu -nekadanjih trgovakih magaza ,koje su propale II katastrofalnom poaru toga dijela grada 8. av,g usta 1879. godine.
Naziv ulice se nlije mijenjao.

CURCILUK VELIKI
Ulli.ca
II

sreditu stare

arije,

juno od Gazi Husrev-begove da-

mije. R-azvirjena od Gazi Husrev...Jbegove ulice na stak do AbadM.luka.


To j e jedna od najstarijih i n a jbogatijih starih arija II gradu. Razvila \Se II 16. Vijeku. Bila je jo jedna ariia te vrste, dananji Curi1uk mali, d te dVii.je arije zajedno bile su najdua arija 'll ita voj mrei ulica sarajevske arije kao cjeline.

Te arije, a dananje oulice nose naziv 'PO uri;ama - krznarima koji su tu imali dueane i u njima izraivali, odnosno prodavali u prvome redu krzna od domae, a i strane zvjerke. U ono staro .vrijeme, kad je krzno bilo u velikoj modi, u te dvije ar~je radio je velik !broj eur-ija i kao zana.tlija i kao trgovaca mnom. Samo u drugoj polovini 18. stoljea bilo je tu 353 urija 1 OVQ je bio zanat i trgQvaka brana, najveim dijelom Srba. Poslije okupacije ovaj je zan at, a i trgovina k'rmom u gradu u opadanju. Posljednji 6uriJja staroga !kova u Sarajev:u i iz ovih Iarija bio je o re Hadidam j anQvi i bavio se tim z8II'latom sve do pred smrt 1929. godine. I VeliM i MaU uriluk MH su .u potpunosti plijen velikog poara ovog (Ujela grada 8. avgusta 1879. godine, kada su 'll potpunosti dzgorjeli duani t magaze II 1Iim arijama. Na ,nj'i hovu mjestu kasnije su sagraene one dananje zgJ"ade bezline evr.opske a rhi:teMme. dionica ove ulice (du sjeverne strane Brusa be2li.stana) bila je prvobitno s amostalna ulica pod imenom Bazardani. God. 1890. nazav BazardanJ. prenesen je na tadanju ulicu .u susjedstvu Kolobara, a bjvi Bazarda.ni ukljueni su u sastav VelIikog UTilu'ka. Takvo je stanje ostalo do danas. Inae, ime ulice mije se do danas mdjenjalo.
LIT.: V.
SkaT'i,

Istona

Iz turskih tevtera i pisama, 42-43.


133

DAJANLI OSMAN- BEGA Uhoa preko GorJce i lKoevskog brda. Bo.inje od zaViretka i sastava 'll'li.'Ca Go:rica oi Krajika pa vodQ najpnije na sjeverozapad do na wh br:da, a londa zaokiree na sjever ir vodU: mosom do Jukieve uLice, gdje II istoj ,oSi .produ~ava UlJica Ko!ievsko brdo. Uliica je ,rijetko naseljena. Tek :pojedinane male sk,upine objekata nalaze se illa JXletku, na sredini ii na kraj u ul'ice. Naseobina na sredJi.ni ulice, rna samom Vtrth.'ll brda je cig.a.nska, ti postoja 1:u jo iz t urskog perioda, pa ~e ~mala u narodu d zaseban naZiiv Ciganska mahala ili Karanfil-mahala. Oba ta tl.mena sretaju se II jednom spisku lb1udn.lica II gJradu prvih dana austrougarske okUlpacije g.ra:da 1878. Pinije i neto poslije okupaaide 1878. rOva je ulica dmaJa pr.1laz izra'V1I1O iz Tepebaine i dananje Ulice Avde Ja:buice. U to doba i gotov.o ,kroz aio austmougaJrs.ki period nosila je lime Ispod tu.rbeta u.lica. Takav nCilli!V .nastao je darv.no prije 1878. po turbetu dervUa Zindiir Ibrahim-dedeta, koj e su poruite IB.'llstmugars:ke olrupao.ione trupe dl:1ugJ dan po zauzeu Sal"ajeva 1878. Inae to tUI1be 'ovje1wvjeio je na jednoj impresi'onistikoj sliCi Srur:ajeva jrOl 1697. alekli oficir d2 edtin:i.ca Eugena Sa'V:ojskog; odatle se 'vidi da je bilo poput ,onih na A~ifakovcu. Status mahale, 'u okv~1l'Iu !kQje se poela rtl twrskom per10du ra:zvijati poetna dionica ulice k.oju posmatramo, ~vala se slubenim imenom Dajanli hadi Ibrahim, a nastala je u 16. vijeklu. P<> tome istome pl"iimet1lku Dajanli dalo 'bi se zakljui'V'ati o rodbinskloj i vremenskoj vezi izmeu , osni:vaa mahale li umee. Meutim, h;isboriari e se uzalud .muiti u pokiuaju d a tu vezu rarzvijetle i, ko nano, da uope utvr.de historijski iden1ritet Dajanli Osman-bega, jer je ta dme naprosto izmil~j eno. Naime, ulica je naziv Daj anlri Osman-bega dQbila tek 1915. godine. Oito je da se .ovdje radi o POVirOOj panji predlagaa novog !imena, koji. je prti: 'tome misLio sig.urno na osnivaa .tamonje mahale i damije DajanU hadii-Ibrahima.
L IT.: Arhivski dokumenat u mo joj zbirci. - A. Bejti, Ciganska naselja u Sarajevu, Osloboenje, XXlI/1966, br. 6382 (13. 3), I L - S. Kemura, Sarajevske damije, 258 (o turbetu i mahali). - Reaa Kadi, Legenda o sablasnoj ljudskoj sjeni iznad dervikog turbetu na Gorici, radi koje Svabo porui turbe Zinirli Jbrahim-dedeta, Jugoslaven.ski. Hst, XXI / 1939, br. 67 (19. 3), 4. J. Matasov!, Princ Eugenij Savojski u Sarajevu 1697, Narodna starina, sv. 14/1927, 105 (slika Sarajeva i turbeta),

DANIJELA OZME
Ulica u r,av.nom djjelu g.rada, sjeverno o.d Malog parka. Poinje od Ulice ure adoovli6a i vodi na dstok do i[Jl;i<ce ik.ralja 'I1cnnislava. Sa'o.braajnica se orazvlila kao s.ok'ak. jo -ll rraniJjem tursk,om pelii.ociu u OklVlllru tamoonje mahale Kemal-bega, 'l..I naJrodu -.wane Koeva, koj'a je nastala 'll prvoj polov.inli. 16, Vl.i.jeka '('Vli.di Ulica Hasana Kik.i:a). Br-vo poznato ime ove uliee glasdlo ~e Dereboj. TIo lime sretamo zabiljeeno 1868. godine .u takvom 'ob1ik.u u .p opisu stanovnitva Ali-i>aine mahale !PO kojem vioomo ;i , o da je taj sokak tada bio u sastavu t
134

Ali-paine mahale. Ime Dereboj je tU["S~a jezina konstrukcija, a znai Uz potok. Imalo je uzronu vezu, jer s e lUlica daista iii na1azi 'll blizini poroka Koevo, uz ikoj i je prvobitno (od Ali-paine damije rna sj ever) i razv.ijala se. Pred popis stanovnitva 1921. staIii. naziv lte 'Ulice Dereboj zamijenjen je imenom Fra Jukia, po bosanskom franjevcu Ivanu Ftrani J u'kiu, i1e lime danas nosi 1edna druga uNca II -gradu (vidi Ju:kieva ulka). Dananji <Jl'a2U'V ulica lllosi od 8. juna 1948. godiine II spomen n a akademskog slJika'ra ti pnistau napredoog poklreta D ani jela Ozmu (roen II OJOv,u illi, prema drugim izvorima, II Sara jevu 1912). Srednju kolu zavrio II Sarajevu, a Umjetniku akademij u u Beogr adu 1934. U njegovim slikama glavna okosnica 1e socijalina tematika, to je bIo logian rezultat njegove 'drutveno-politike (}ri jentaoij e. Bio je profesor ?rve gmmazije u Sarajevu ipa je zbog l~eviarske i komunisbi.&:e <miljentacije jo 1937. predkylen da se I premj esti ili otpusti iz dra'V'1le slube. U k asnu j esen 1.941, -kad je 'Uprav.o poao na Romaniju II partizane, uhvaen je i 16. Il10vembra te tiste god1ne odveden 'll J asenovac. Tu je i ubijen ~du (-e,
1942. godine. LIT.: Vlado Jablan: Danijel Ozmo, Odjek, Sarajevo, god. 1957, br. 3. Spomenica 75-godinjice Prve gimnazije II Sarajevu (1879-1954), Sarajevo, 1955, 31--42, posebno 37. - Vojo Dimitrijevi, Slikari Jevreji u Sarajevu izmeu dva rata: Danijel Ozmo i d r, Spomenica Jevre j a, :315- 317. - Hl'onologija radnikog i NO pokreta II Sarajevu, 64, 95.

DANILA DOKleA UlJica .na Cengi- VaJi. Razvij ena od Ilidanske ceste na s jever pored ruv,e P Mnar e do eljezndke pruge normalnog k'olosljeka, odnosno do Ulice Adema Bua u Bua pot oku. S ao braeajnica kao pu,t, staza, <pOtjee iz turskog perioda. S tatus ulice i dananje Wne dobila je 7. 'Oktobra 1960. Glasom istog r Jesenj a , k oj im je u spostavljen dananji n M:i<v imenoon D?nila oki a zvala se dotada dana' nja Ohridska . Naziv ulice dat je IPO d'menu .narodnog heroja Danila o kia (md. 1909. II edovci ma kod Rogabice), prool"atnog zemljoradnika d prvoborca NOR- a . II svojs tvu kormmdira sa svoj om eborn lU jesen 1941. napravio je u podruju Romaruje cio niz znaajnih podviga . Poginuo j e novembra iste, 1941. godine na Drvenim stijenama .na Rom-aNiji, kad je sa Ciom obilazio pa:rbizanske ,po1oaje. Spomen na n jegovu .pog.i-bl1u ostavio je i naroo u jednoj zasebnoj j od'uljoj p jesmi, 'll kojoj medu prvim s tihoVima stoje ii. ovi: Sj edi Cia m edu drug<)v.ima, an olovku li papU- !\.Izima, Bie pismo hrabrom omladincu. N aGlasinac, Dani lu oloiu: i
135

.. Oj Dan~lo , Partija te zove, Da jo j stane u prve redove ....... LIT.: M. Sotra, Nai heroji, 21. - Zbornik narodnih heroja, 187. Dizdar, Narodne p jesme iz borbe i izgradnje, Sarajevo 1951, 29. M.

DANILA ILICA
To je ullica lU sastavu stare sarajevske arije, istDno od Kaz andiluka. Poin-j e od Bravadiluka i vodli 'Ila sjever, ~prelaz;i Koievu u licu te zav'raova uSamardiijama. Rni.janji IJlaziv ove u lJice bio je OpT1canj. T o je vrlo star naziv, nastao, svakak o, jo II 16. V\ijek.u, li doba formiranja arije. Prema jednoj etimologiji oprkanj oznaava neku VlfStu natkI1ivene ulice, pa po tome i ova ulica ili ,b arem jedan n jezin dio bio je u svoje vrijeme n atktniven . Stani Oprkalllj -o'buh:vatao je ovu ulicu no K aieve ulice i dananju Luledinu :ulJicu . Krak iznad Ko!ieve iUlJice uk,l juen je ovamo pod imenom Oprkanj 1885. I odine, 'a dotada je -bila samostalna S<llobr ag ajnica pod imenom Male Kraule (vidi Samardije). U lica koju promatramo nosila je sta.ri naziv Oprkanj do 1921. godi ne, a tada j.oj 'j e po prvi put da-to d arnanje ~me . Za vr.ijeme o~upaaije 1941-1945. ullica je i ma~a s t ani. naziv Oprkanj, a odmah JX)sLi.1e oslQboeOlja (20. 8. 1945.) vraeno j oj je s t aTo odnosno .ovo dananje ime. Danilo Il..ti. bio je uirtelj, novinar i publicist a, dnae poli-tiar i r evolu cionar iz .kruga Mla:de Bosne. Roen je u Sarajevu 1889, Ka'O jedan od orga.nizat-ora sarajevskog atentata osu en je na smrt i 3. febru ara 191 5. godine objeen u Sarajevskom vojnom zatvoru . N8.2li.v ove ultice po limenu Danila Ilia lima uzronu vezu, iako se nije mQgao odbaciti: ni star.i. naziv Oprk-anj, koji tima historijski znaaj. U ooj ulici je Da.nllo Ili r oden d odrastao II ~-od.iteljskoj k!ui koja se i d anas tu nal'a:zi, am u neto prepravljenom oblik'u . Muzej grada Sarajeva uredi'O je ovu kuu i ot.v.orio je :kao spomen- muzej Mlade B osne. LIT. : V. Skari, Sarajevo i njegova okolina, 67. - Kaznena stvar protiv Gavrila Principa i drugova zbog zloi na veleizda je. Optunica. Prilog k ...Sarajevskom listu br. 245, (Sarajevo, 1914). - V. Bogievi, Sarajevski atentat, stenogram glavne rasprave, Sarajevo, 1954, na vie strana (v. indeks imena) . - Ostala dosta brojna literatura navedena II djelu Nikole . Trfia, Sarajevski atentat u svjetlu bi bliografskih podataka, Sarajevo 1964 (v. indeks) . Spomenica Danita Ilia, sredili dr ugovi i prijatelj i Danila Ilia, Sarajevo, 1922.

DARIVA
Izvodna saobraajn ica na istonoj s1lran.i. I rada. Pod -tim imenom g razumijeva se dionica tranzitnog druma od Kupatila na B e ndbai (upravo od '<irugog odv.()jka lI1a .lijevu stranu) p a OO mjesta gdj e ta .saobraa j nica prelaz!i potok Moanicu, pri emu se u ovu ubicu ubrajaju d dva objekta,
136

koja. su orijentirani na saobraajniou to vocU posebnim pravcem uz potok Mo6anicu. Ova je saobraeajruica II potpunosti .nastala i otvorena 1884. kao poetna d ioOnica dmrma lk>oji vod!i. za Mokro i Romanli.ju, a koji je otvoren kasni je, 1888. Put za Romanij u li Vasin han otvorioO se 1888, a ve idue, 1889. nastanio se na uu Moan ice i MJi:lrjacke i na sueljavanju spomenutih puteva poslovni li promuurni Talijan austrougarskog dravljanstva Josip (J osef) Da Riva i <tu otpoeo trgoOvinu graev.inskim ma.t.eci1alom i radiQ kao ~aevtlrnskti preduzima. Da Riva je iste, J889. godline sagradio uz t amonji plac graevinskog matEmijala li posebnu zgradu (postoji i danas) i u njQj otvoriQ gostionicu, koju je nazvao svojim pre2limenom Da Riva. arnmlji'VO je, da je taj Da Riva 'bio rtl Saxajevu d :ra.di.o o Z sVIome poslu ba t u , na sasta'v u Moan.i.ce li. Miljacke, sve doO 1918. U Sarajevu je li ,Uml.'() . Eto, II prvome r edu po naztvu navedene g.ostionice, a ,o nda i 'Po pr ezimenu njena vlasni- -a vremenom -se prozva aio onaj, k inae 2lnaajan kIra1, pa 'n ajposlije i 'Ulica koJa dz grada vodi II tome pravcu. Saobraajnica, koju promatramo, dobila je status ulJice i dananje Lme .pr.ije dvadbsetak godina. Inae, ime Da riva za cioO onaj kraj uvedeno je u na410du jot pl1i'j e 1914. godine. Do toga vrremena .onaj Jn-aj naZlivao se imenom jo Sireg kra ja Kozja uprija, .k!ako ose to vUcij. i doslovno iz naznaene adrese finme spomenutog Josipa Da Rive kroz vie godina prije prvog svjet sk'Og 'l'ata.
LIT.: A.
Be;ti,

Dariva,

Oslob oenje,

XXII/ 1966, br. 6342 (1. 2), 6.

DEBELO B RDO

Ulica pod Trebeviem .iznad predjela Soukhunara. Razvijena azmeu Kas.i.ndolske J zav.rn:ice Ulice Soukbunara u podru ju Trebevike. P.ravac pruanja istok - zapad. Saobraajnica je postojala kao put jo ou l!Iur skom periodu, a status u~ice dobila de poslije ,o kupacije 1878. godiine, jer je kao takvu po prvi put sretamo u katastarsk,om p lanu iz 1901. goOdine. Na2'Jiv se .nije do ,danas mijenj ao. Naziv te uli~ , zajedno s krajem 'U kojem se ulica nala:zi , ostali su pozna'ti ~ u historijskoj nauci kao lokalit et znaajnog neolitskog naselja, od kojeg su nam ;preostali, meu ostalim, supstrati veoma nijetke keramike slavonsk'e i panonske ornamentike; 8l1heolo.zi na osnovu tih i drugih nalaza zalcij uuju da je tu, kao i u prvim .oblinj im prahistorijskim ,naseobinama na Soukbunaru i Zlatitu, ivot trajao Kontinuirano i dalje oOd prestanka neol;jtske epohe pa 's ve do VI vti!jeka n~e ere.
LIT.: FTan;o Fiala, Jedna praistorika naseobina na Debelom Brdu kod Sarajeva, GZM, VI/1894, 107- 140. - I sti, Izvjetaj o iskopinama na Debelom Brdu kod Sarajeva, GZM, VII/1895, 123-137. - VejsiZ Curi, Stope erzelez Alijina dorata na Debelom Brdu kraj Sarajeva, Napredak, X/ 1935, br. 3-4,

'"

28-29. - A. Benac , Sarajevo kroz arheoloke spomenike, knjiga Sa-raje1)O od n a js tarijih Vl'emena do danas, napisali A. Bena e i Ljubica Mla denovi , Sara-

jevo, 1954, 15-17.

DERV1SA NUMICA ULica .na lijevoj strani M1Hjacke II starom dijelu grada. RaZVijena od jugoistone periferije Trga 6. a prila II .pravcu j ugoistoka SIV e do mjesta gdje poinje K omatin i Zelengorska (biva Hambina ca,ri'l1a) . Ovo je star a saobraaj Ilica , potj ee sigurno }:o iz srednjega vijeka. Od starina je poznata pod limenom Sirokaa, vjerovatno po prirodnom pro.i.renju gornje d1on!ice, '8 upravo bo 'proirenj e, koje je iJ"\ilo neku vrstu lokalnog trga i danas je po:z:nato pod limenom Mejdan (vidi ulk a Na mejdan). U veem dijelu austrougrurskog vremena cijela ova ulica bila je uklj.uena II drugu umeu Hambina carina, pa Se tako i zvala, a tek je kasntije, tako er II ,a ustnoug,arsiwm vremenu , postala samostalna s.aobraajnica pod starim imenom Sirokaa li talw se zvala sve do 1919. godine. Pri tome .weba posebno u pozor.i1li na poetInu dionicu, >od Trga 6. a'prila pa do prvog :usIX)na, ikoja je sve do i lia 1918. bila zasebna sa obraaj nica. Godine 1901. i 1902. ubiljeena je ,pod limenom B egluk, kad je li, d obila po prv,i :put stat us !Zasebne ulice, a 'Od godine 1910. pa dalje vodila se II spiskovJma Ipod neto izmijenjenim na2Jivom Za beglukom. To je, bez sumnj e, s tani toponim, :preuzet tada i slubeno, a ima veliki histortijslC!i znaaj, jer nam :kaz<uje da j e ,upravo u neposrednoj bbizini (a t o je lokacija dananje glavne zgrade K omande vojne ,oblasti) bio starJ begluk-saraj frezidencija ,bosanskih sandakhegova i va1ija), po kojem je i samo Sar <ilje'Vo <CiQbilo ime. God i'ne 1919. (10. januar) u1ica se prozva}a novim imenom Husejn-kapetana po ,poznatom g.radaakom kapet-amu Husejnu Grada eVliu (Gradaa c, 1802 OEl'r'.igrad , 1833), koji je zaw:-io neslavno kao voa bosa,nskih usbanlika 1831. ,g odine. Za v.rijeme okupacije 1941-1945. .ovoj je ulici bilo vraeno staro ime, a imenom Husejn..:kapetana zvaUa se dananja Dobrovolj aka. Dananji naziv ulice u veden .je 15. decembra 1959, a UVa spomen na prvoborca i predu-a'tnog lana KPJ Dervia NumiOa. RQen u Du vnu 1918. godine. Student I prarv:a u Beogradu. od juna 1941. do oktob.ra te godine, kad je oti'ao na teren, ,aktivno ra dio u S arajevu kao;) l'an Mjesnog komiteta KP li rukovod!ill ac tehnike. U 'a ktivnu .b0l1b.U s tupio je II sast av Romanijsk.og odreda II kojem je bio politiki loomes.ru: ete Musliimanskog bataljona . Od 13. m a!l'ta 1942. bio je zamjeniJk komesara novoformitranog Prvog istonobosanskog udannog batalijon a . Ranjen od et nika, 'UStr-ijeliio 'se ma'l."ta 1943. 'll Jednoj k.u6i. u Sjerdma kod Sokoca. ,po odluci PK KPJ f oo je krrenuo iz eloovtia u Sarajevo na dunost o sekretal'a Mjesnog kom'iteta. God. 1963. n jegovi posmrtnU. .ostaoi preneseni su u ,r odno .mjesto Duvno i sahvanj eni .u zajed n ik u spomen-grobniicu uz velike poastL Postoji !Uzrona veza izmeu ~mena Del"'Vli: a Numi a i ulice, k.oju promatramo, po bome to je u jednoj kui u toj ul40i 1941. odr avao ,j}eg.alne sastanke.
138

LIT.: V. Skari, Postanak Sarajeva, 43. - H. Krdevl;akovi, Husein -kapetan Gradaevi, Zmaj od Bosne, Sarajevo, 1931. pretampano iz kalen dara Napredak za 1932. - Moji podaci lino od porodice Numia (od Dervi eva brata Selima). - Hronoiogija radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 79 i 102.

DIMITRIJA TUCOViCA

Ulica .pri samoj lijevoj <>ba1i Mi"llj acke u star.orn di jelu graa. Razvijena od Obale Parike komune 'u pravcu juga do ULice Nurije Pozderca. Saobr.aajnica je u potpunosti nastala 1906. godine. Prosjeena je i ureen a 't rasom dotad an jeg k-orita OJlma potoka. Status uhice i prvo ~me Avdage Sahinagia, koje j e I ilo 'u upotrebi sve do davanja b dananjeg naziva, dobila je 1909. godine. Na2li.v je dat po sarajevskom posjedntku i uglednom g.raaninu A vdagi Sahinagij.u, .kojti. Ije u 10 doba i sve do 1914. lbio .gnadskj vijenik, a na ije je za"Uzimanje ulica li prosjeena. Avoaga Sahinagi. hio je, :inae, ii lan Bosa nskog sabora. Njegova pol'<Xii.na ,kuCa bila je .upravo u tome kraju, pa je i to bio jedan od povoda i .gradnji ulice i d aVIanju naziva ulici po njegov<ml. imenu. Napomenuti je ovdje i to da. se po ;pr ezimenu te liste porodice jo od .ranije pa sve do 1900. godine zvala Sahinagia. u.licom 1edna druga saobraajnica 'll blizini, poslijednja dionica dananje Nurije P-ozderca ulice (od Ulice Colin potok do Sineli.8.), koja je ne~ada m Ia poznaLa pod imenom MtLrdarija , a u kojoj su Sahi.nagii, stvar.no, li imali svoju
por-odii.nu ,kuu.

nosti1a.c dananjeg 'llaziva ulice, bio je ,po struoi pravnik, inae tx>li'tiar i mat"lksistiki .pisac. Roen je u Uicu 1881, a po@inuo na frontu na Dr.ini 1914. Jedan je od >osniv-a.a i V<>da Srpske socija.ldemokratske pa:rtii.je. Odravao je veze li sa Socijaldemokratskom partijom iz Bosne i Hercego vine. Dimitrije
'r,uoovri..

DlNARSKA

Ulica u naselju ... Slo"bodarn Prinoip Seljo (Gr baiVica II). Vodi podnojem brda, OCI stepenita u Lenjinovoj (bez sa-o:bra(:.ajne veze) u pravcu zapada d.o ,Plitvike i do k raja sportsk'og igralita .. 2el je-zmiara.... Saob l'aajnica je u potpunosti formirana poslije .osloboenja. Status ulice i danan.je ime po planini Dinari na granici Dalmacije i Bosne utv.relli su 7. oktobra 1960. godine.

DIZDAREVA Ulica na VlI"atni'~u. Poinje od stare gr.adske kapi-kule n a Ploi li zavrava se ondje gdje poinju ulice Stroii prema sjever u oi. Mustafe Dovadije prema jstoku. Pravac Ifazvijanja jug - sjever .
130

Naziv ulice kao slubeni termin II upotrebi j e bez iZmjena od 1900. , octi.ne. Bie da je !to stari, narodni naziv ,o vog nek<adanjeg sokaka g ida izrav.no podsjea na .dri.zdare (!Zapovjednike) stare turske tvrave na Vrratnlk.u, od ikoj ih je jedan upravo ovdje, unutar bedema, ~m ao i kuu ; bio je to posljednji sarajevski dizdar Ibrahim (institucija dizdara ukinuta 1835), Ikoji je -doekao 1878. i umro rte iste ,g odine od rana to ih je zadobio u otporu austroug-3iI'shm okupaaionim etama 19. ,a vgusta 1878. Stariji naziv ove ulice glasio ~ e Dizdar-agina po tome to su d.i.tzda:vi II svoje :ime noSili titulu age.
LIT.: H. Kreevljakov i, Sarajevo u doba okupacije Bosne, 122. Stari bosanski gradovi, N ae starine, 1/1953., 15-16.
Isti,

DOBOJSKA Ulica lU podruj u Vraca. Poinje oo Zagrebake iznad eljez.nike pruge i vodi 'll pravcu 'sj'e verozapada, gdje se spaja sa Oz,r enskom ;j vodi prema prUZi ou vti.d:u sJi:jepe lUlice. Saobracajnioa je dosta stara, nastala sigur:no pl1i'j e 1878. g.odine kao ,put u 'podruje Hrasno-Brdo. Znatnije s e !poe l a naseljav,a ti, naroito krak. smjera jug-sjever prema pruzi, za vrijeme stail'e Jugoslavije, kad je tu nikla skupina od deset in'<l.ividualmo postavljenih porodinih
kua.

Sve do Idav:anja dananjeg .imena ulica je nosila ,na2iv Vraca Il Jevtia ulica). Dananje ime, dMIO 'Po gIla-du Doboju II Bosn:i, uspostavljeno je 7. oktobra 1960. godine.
(vidi Borivoja

DOBROVOLJACKA Ulica na ,li jevoj strani Mri.ljacke, paralelna s Oba.}om. Razv;ijena od mosta Skendeni}e .na ilStak do 'Drga 6. 'apr.jJa ispod Bistmi.ka. Saobra3jnica Je jako star a, potjee ve 'ka.o u L ica najkasnije iz prve polovine 16. viljeka, 13 protezala se 'prek,o tri mahale. Dananja du:iina ranije se lanrila n a nekoli.iko samosta:lI'lli<h <ulica. Dionica od mosta Skendel1ije do Masallikove ul!ice II turskom perjodu zvala 's e Tabanica (ka'o i okolina mahala) po tabacima ili koarima, 'koji su u blizini na MilJackIi limalti radionice. Daljna dionica, .o d Masarik.ave .do Trga 6. apl1i1a, stani je sokak Terezija, na'ZVan taiko po ded.n'om r a:udjeln-om vodov.odnom .rezerv.Qa'!"u koj i je }o od 1,6. Vijeka bio >1113 .prostoru dananjeg Parka cara D.u-ana. U 1XJSljednjim godinama turske vladav&ne LQva dionica zvala se li Hadagin sokak, po !istoimenom optrinskom tatarinu looj!i je imao kuu na uglu ove 1rlice oi Ulice Vla d. SkaTia . .posta jao je i vellki 'Produetak ovog sokaka podno danan~ eg tr:ga, a zvao se M erhemia sokak (po
140

nekom lanu porodice Merhemia koja je tu droala veliku pnilikom ureenja dananjeg trga poetkom 20. vijeka.

kuu)

i nestao

Godine 1878. trasa i ime Terezli.ja protegli su se na dotadanju Tabanicu pa i dananju Ulicu Mie Sokolov.ia, koja je do tada bila centralna saobra3jnica u Skender.iji mahali pa se i zvala Skenderijom. Godine 1931. nastala je iTIOva izmjena: dionica Terezija od mosta Skemleri1a na zapad (dananja Ul!ioa Mie SokoloViia) zadr:t:ava ime Terezija, a itava preostala dionica, od. mosta Ido ipod. Bistrik, postaje samostalna ulica pod novim, dananjim imenom Dobrovoljaka. Tako se prozv.ala 'll spomen na &Obro voljak-u driviziju Srba, Hrv- ta l' Slovenaca a koja se 'll toku !prvog svjetskog rata (1915 - 1917) formiral a u Rus:iji od. zarobljeniika li prebjegUca austl'lougarske vojske, SI1ha, Hrvata j Slovenaca. Dana 24. 8. 1916. 'k lorpus je imao uk:upno 18.510 '.hoj nika li. oficira Puna jedna if1rcina bila je iz BiH: 6.177 zarobljenika i !prebjegliea-. U sastavu te di'V'.izije bila je li. jedna zasebna, rrnusl1rnanska eta iz BiH od preko 300 boraca Muslimana. Borci te <divizije su neto kasnije Ue3tvovali sa uspjehom u bitkama u Dobr:udi i Ifla solunskom fI1ontu. Jo prije !pOlaska .na solun- ' ski trom muslimanska eta je .rasformi.rana, a njem boroi rastavljeni i raspodijeljeni u sastav etiri puk- . a IZVORI i LIT.: Sldil 1554-57, 109. (lokalitet Terezija). - Marko MarDobrovoljak1 pokret, Narodno ;edinstvo, ilustrovani zvanini almanah-kalendar Drinske banovine za prostu 1931. godinu, Sarajevo 1930, 242-255 (tu i ostala dotadanja vaija literatura). - Dr. Rdili Kurtagi, Uee muslimanske omladine u dobrovoljakom pokretu, Gajret, god. XIV / 1933, br.
kovi,

3-4, 62-64.

DOL
Slijepa ulica na V'ra tni'ku, izmeu Jajce-kasarne i Bijele tabije. Razvij'ena u st1'llUl:i neposredno i:Zinad podnuja Nevjestine mahale, a a ima prilaz iz Mehmed-agine ulice on dje gdje rpoinje Ulica ispod g.rada.
Knj u Ikojem JeJ pripadao je 'll svoje vrijeme Mahati Nd-zade hadi Hasana, ija se damija iz 16. vijeka ka-o centar ie mahale nalazi u

Mehmed-aginoj 'ulici. TopografskU. posmat:r.an, 'karaj spada u sastav terena Nevjestdne mahale _ a kojom zajedno lefu u strani prema koritu Miljacke. s Dananji lfIa2liv ulice je stari tOPOnim, .nastao po reljefnom obliku kraja u kojem se nalazi, a koji zaistn ini udolinu, do, gledajui ga iz n ivelete Muhamoo-agine ulice. Tek 1921. godine ta saobraajnica dobila je IStat~ zasebne ulice i dato joj je dananje ~e, u stvari, kako je navedeno, stari toponim onoga kiraja. Naziv se nije do danas mijenjao.
Hl

DOLOVI Ubi.ca - ,put u junom di.1e1u gradsloog podruja na najjst<>n.ijoj naseljenoj padini Thebevia od 800 m. Saobraaj nica se odvaja .prema istdku pod samom ia ro.m od puta to vodi iz Pogledine i Paje-malte pa vom rna D.ragulj.ac i Treb evi. Zapravo, if:o je obian seoskri. put looji povezuje 'n ekoliko sitn:ih ek.onom!i.}a li kuica II tome 'klraj,u. Naseobina je ula ti sastav gradskog podruja 1955. godine pa je tak.o i sama saobraajruca tom prihik<m1 dobila status ulice, a prozvala se d8lJlanjim imenom po samom mjestu ,kroz k(lje vodi.

DOSITEJEVA

Ulica II sred i.nje~ d ije1u grada , razV\ijena II pI1aVCU jug-sjever istonom stranom palate 2eljezniikog transportnog preduzea . P.otj.ee i.z tUJl1skog perioda <kao sOikaik koja je povezivalO Koevu (tak<Q!) izmeu 2abljak.a i Musale sa Sahtijan-uoom mah EtIQm, .k.oja se prostirala du dananje Mis Il1bijeve !Uli'ce. U turskom periodu i prvih godina austl10ugarske okupaailje ulica je nosila naziv najprije Jusuf- agin sokak, a - nda Jusuf-agina ulica, po o nekome Jusuf-agi, .koji je, naVIodno, 1 000 uvar tamonje iwske nie vojniOke kole i kolske zgrade Idadije, Ikoja je sagJ'aena i otvorena 1873. godine u pravo II toj ulicio, Illa prostoru danan1e palate ZTP.8. U zgradu navedene '.kole 1885 . .godine .p reseli <se Zemaljska tamparija (prija'nja ViIajet.ska), pa jo iste godine i sama ulica dobi novo ime, upravo po toj tampar.iji, ~ prozva se Stamparska. Iako je tampa. rija odatle iselila d' sama zgrada poruena ve 1894, kad se POela graditi palata ZTP-a, po projektu arh111:ekta Bartola Knopfmahera, naziv ulice po navedenoj tamparij.b zadrao se 'k!l"lOZ cio austrougarski period. Dananje d<me ulica je .dobcla 10. januaTa 1919. po Dositeju ObradOViu- (Cakovo tU Banart:u, oko 1742 - Boogr-ad, 1811 ), pomatom srpskom knjiev.n1iku, kojd ~e. naputajui crkveni jezik, p isao za sve junoslovenske narode i prije Vuka uveo narodni je2l1k kao .kujiev.rri. Za vlll!jeme 'Okupacije 1941-1945. ulica je nosih naziv po limenu Matije Reljkovia, hrvatslrog knjievnika ti' prosvjetit elja (Svtinjar, 1732 - Viink.ovci, 1798), praktinog Qidak1:li:8l'a (poznato mu je djelo Satir), koji je nastojao knjigom djelovaUi Illa drutvo svog.a doba i kiraja. Puno mu je iime Matija Antun Reljkovi. Posliije osloboenj a ubici je v,~aeno start{) dme iz 1919. zakljukom GNO S8Jrajevo od 20. avgusta 1945.
LIT. : A.
Bejti,

Palata 2TP,

Osloboenje,

XXi/ 1966., br. 6411 (9. 4), 7.

DRAGICE PRAVICE
i kao trasa !puta ti. kao ulica potjee <iz prve polovJne 16. V'.ijeka. Razv.ila .se .kao sokQk II Mahali Keedi Sinana, k'o ji je tu sag.radio damiju godine 1515. 'i time udM1io osnov za razv<oj te mahale i
SaobraajInica

142

ulice upravo pored te ,danvije. Ta damija, graen a s kamenim minaretom , i danas je itava i predstavlja 'Vrjjedan arhitektonski s}Xlmenik. od 1878. naOVam<:l ulica je noSila naziv Bakarevieva ulica po staroj sarajevs koj muslimanskoj porodici Bakarevia ilooji se jo. od druge polo'Aine 16. w.jek'8. javljaj u II Sarajevu kao ohadtije li trgovci venedikom i stambolskom ohom, !potom kao telali lj jani6ari. Cini se da se u ranijem, turskom periodu ulica zvala i Na turbetu, k&lm se sigurno u narodu oznaarva la sama tamonja mahala, bo pokazu'j e popis mahala iz 1874-75. Taj stariji naziv \'lUe ponijek-lo .po tUI1beru -sarajevskoga muftije Thndr-elebj'je Mehmed-efendije Svrake .(umro 1783), 'koje je bilo u dvoritu tamonje damije, a nestalo prije ,1878 (vide mu se jo tragovi, po loojimse zakljuuj e da je bilo graeno !kao k ameni objekat sa kupolicom -na etiri stupa). Tu je, meutim , bilo 'jo jedno, t-L.V. Djevojako turbe, pa se mogao ovaj .kraj tak(l p.rozvati i !PO tome 1mrbetu. Dananje ime zami1emlo je ono starQ 8. juna 1948. a dato jc u znak pijete ta p!'ema Dragici PraVici, zvanoj Dragi, ~stakil1utom rukovodiocu SKOJ-a i Part;ide 'u junoj Hercegovini II prve dvije ,g odine NOR-a. Roena je 1919. II Mostaima kod Trebinja. Predratni 'Student tiloz-ofiije u Beogradu. Stnijeljali je etnici jula 1942. zajedno sa br- tom Hadom II a selu Ljubomiru kod Trebinja. Proglaena za lJ1a'I1Odnog heroja 8. juna 1945.
LIT.: M. Sotra, Nai heroji 182. - Zbornik narodnih heroja, str. 644. Vlado Segrt, Krv na kamenu, Sarajevo, 1965, na vi!e mjesta, naroito 400.

DRINSKA

Ulica u Novom Sarajevu. RazVij ena izravno iznad eljeznike pruge normalnog kolosijeka :kao neposredan nastavak Ulice Pofalii pruaju i s e na zapad do BiTanske. To je d ionica velike ~ads k e rasteretne saobraaj nice . Poebak ove dionice kaQ ulice pod zasebnim imenom Drinska nelogia'n je, jer nema nik.alkve prirodne markacije .po kojoj 'bi se &lalo da to nije stvarni i imenikd n astavak P.ofalike ulice. Taanoma:tija ii. .samo dime nastali su ovak-o: Pod !imenom Dri!Ilska poswjala je i ranije jedna ulica II 'onQme kraju, iji je }X)etalk bio ispod pr.uge, a zavrmca upravQ 11 uLici koju Qbra urjem. Ta st8lrija ulica nastala je nebo prije .prvog svjetskog rata i nosila kaoo ime oznaku ..Q.c Jz njemakog alfabeta, a gooine 1931. dato joj cime Dr.inska po -rijeci Drini u istonoj Bosni. IzgradnjQm pruge Samac - SarajeV<l, koja je putena u saobraaj 1947, o va je ulJica unitena. Ostala je samo zavrnica i jedna krua imad dananje pruge, ~ , eto, naziv ote zaVJ'nice 'Protegao se k'a o ame i na novu umcu popren og smjera, looja 1e obuhvatila oj 'Onu ku u iz prJjanje. Drtnske ulice.
143

Dra JOVANA

KRSIA

Ulica u starom ,dijelu grada, na uria brijegu, iza zgrade Muzeja grada Sarajeva. Poinj e Qd Ulice Svebozara Mark-owa ti. vodi 'Ila sjever zavl1av:ajui 'u Toromanovoj . Razv.i.:J.a se kao sokak jo 'k rajem 15. vi'j eka u Mahali Jahja - pae, koji je tu ;sagradio damiju (onu dananju) li tako osnovao mahalu godine 1482-3.
U drugoj polovtiini pl'O'loga v ijeka i ova i dananja Toromanova ulica bile su joona lulica koja .se zvala Kasia sokak po .nekiome nepoznatom lanu mushi.manske porodice Kasi., koja i danas Lv.i II Sa'rajevu.
TD

dme sok aka

sauvano

je

II

rpo.p:isu stanovnitva glI'ada 1867-'68.

Od godine 1900. pa sve do iza osLoboenja 1945. 'll~ica nosi naziv Glo.ina pa sta'l'oj mus1lima.nskoj feudal>noj porodici GLoo. Njlihova kua u t<lj ulici li danas je itava. To je Idananja Sv.rzina !kua, a nazvala se tako po por,oici Svr,zo, koja ju je naslijedila l'Iodbinskim putem od Gloda. Dananje i me 'uvedeno je 8. juna 1948, a uva uspomenu na predratnog profesora ,B rve ,gi!mnaxLje 'll Sarajevu i talentliranog knjievnog kritiara li kulturnog hds'banika dra J ovana K,rlia. Roen na Natkovaima u Sa:rajevu ~anu8Ta 1898. KalO napredni .radni. k li osvjedoeni a:ntifais.t po k8.2ni .premjeten 1937. u Knin, 'a .potom II Kranj. Napokon, 23. juna 1941. uhapen u Sauajevu ~ mjesec dana kasnije strijeljan u okoli-ni Sarajeva. Naz.rv ulice dma uzronu vezu po tome to j'e Kil:'.i stanovao u toj ulIici, na br. 2.
XXII/ 1966, br. 6354, (13. 2), 11. - Duan u-rovi, Dr. Jovan Kri, Osloboenje, IV./1946, br. 29 (21. 6) , 6. - Todor Krue va c, Sjeanje na Jovana Kria, Pregled , 1/1946, sv. 4-5, 374-380. - Isti, Jovan Kri , predgovor k njizi Jovan Kri, Odabrani l anci, Sa rajevo, 1952. - Marko Markov i, Clanci i ogledi, knjiga II, Sarajevo 1961, 254- 257 (lanak Moji m rtvi drugovi. Dr. Jovan Kri). - Spomenica 75-godinjice Prve gimnazije, Sarajevo, 1955, 35. - Anto Babi, Samjevski profesori - rtve faistikog terora, Ostoboenje, IV/ 1946, br. 13 (31. 3), 6. - T1n Ujevi, Autobiografski spiSi, Zagreb, 1966.
SVTzina

LIT. : A.

Bejti,

kua, Ostoboenje,

Dra SAFETA

MUJIA

Ulica u marindv,ol'Sk:om .dijelu g,rada. Razvijen a izmedu u1 1ca Brankove ~ Gunduhleve. Saobrata1ndca 'Se razv.ila kao !SOkak jo ~rajem 16. vJjeka -ll tamonjoj TavH hadi-Mustafinoj mahabi, poznatoj pod n8'vodni:im imenom Donja hiseta, ija je dami ja (bitl:a na !jstono m uglu ove i Gundulieve ulice) imala prilaz IUpravo iz ,ove ulice.
144

Sve do davanja dananjeg naziva uNca se zvala MuteveHna po nekom nepoznatom muteveliji, upra vniku <vakufu spomenute damije Tavi! hadi-Mustafe. Dananje ime zamijenilo je ono staro 8. ~una 1948. g.odine, a dato je lU znak pijeteta ~a mostarskog lli.jenika, prvoborca i narodnog heroja dra Safeta Mu.jia (roden tl Mostax.u 1908), koji se u bezbroj barbi usred. vatre stana o borcima pa tako, 'Ilapokon, li. pao 1una 1942. u Za bru kod Prozora upravo kad je pod neprijateljskiim rafal!ima hitao preko brisanog pr.ostora da pomogne ranjenom drugu. Cast n arodnog heroja datJa mu je posmrtno, 24. jula 1953.
LIT. ZbornIle narodnih herOja, 543.

Dra STJEPANA TOMICA

Ulica !ispod K)inike bolnice II K<levu. Razvi'j ena od 1nice Moe Pijade u sjeverozapadnom pravcu do dananje UlJice Hasana Brkri.a, a pni zavretku ima odvoja'k na desnu stranu im'oz novo Jlasel je sa izlazom u Ulici Vuka Karadia. OsnoV'l'ld krak ove ulice 'Postoj ao je kao L enaseljena saobraaj nica n jo 1882. godine. Status ulice dobila je tek poshl,tje osloboenLja i nazvala se Ispod mrtvanice, kako se i do tada zvaQ sam put p o mrtvanici bomice, ispod kloje neposr edM i vodi. Dananje ime ulica nOSi .od 24. jula 1962. na osnovi posebnog rjeenja koje je doniijela Skuptina .optine Centar za tri uli'Ce (Livanjska, Kordunska i ova), a dato je kao spomen ~a predratnog profesora sarajevske Prve gimna:m.je dra Sjepana Tomia. Roen ru Jajcu juna 1897. godine. Bio je lan druine naprednih pr.ofesora Prve g.imna2lije, Kria, Satre, Baruha, Ozme i dr, pa je zajedno S njima jo 1937. predloen za promjetaj ili otpum dr.z drlav ne slube. Premjeten je u V el. Bekerek (Zren ja:nin), , dje ga je i .rat zatekao. Odmah se prebacio u g Sarajevo , gdje j e uskooo li pao: po~n u.o II bombaroovanju Sarajeva 13. aprila 1941. na IPodruj u dananjeg Vojnog groblja. Struka m u je bila bila matematika, fizika i filowfija; iz podruja matematilke nap'isao i i:ocl.ao u Sarajevu dedan udbenik.
L IT.: Hrono!ogija rad n ikog i NO pokreta u Sarajevu, 64. - Spomenica Anto Babi., Sarajevski 75-godlnjlce Prve gimnazije, Sarajevo, 1955, 33. profesori - rlve faistikog lerora, Osloboenje, IV/ 1946., br. 13 (31. 3). 6.

DRVARSKA
Ulica u sjevernom podruju stw:"-og dijela grada. Floinje od Ulice Mehmed-pae Sokol'Owa pa vodi u pravcu sjevera do ,ravne dionice Ulice Vuka Karaiea. Saobraajnica Se 'l'8zv'i:la okao znaajan sokak jo u 16. vijeku na podruju dvije mahal e: Sara Ismailova na j ugu i SaTa hadi
10
145

Hajdar.ova na sjeveru, koje 'su se u narodu zvale Donja i Gornja Saraeva mahala. Upravo u toj prvoj, Sara-I smari.lovoj mahali, koja je nastala jo prije 1528, zvala se ,i ova saobraajnica imenom Sara - Ismailova utica sve do davanja dananjeg imena. Dananji na21iv 'uveden je 8. juna ]948. godine, kad su jo 90 ul~ca li trgova dobili nova ~mena, a dat je kao spomen na Drvar, mjesto u zapadnoj .Bosni, I oje je ostalo poznato kao 8irite 'Ustanka ;i borbi u k toku NOR-a.

DUBROVACKA

Ulica uz sj eVenni .rub Malog parka. Pove-wje stazu iz Malog par ka sa UUoom Danijela Ozme, kojoj, u stvari, .i prtipada. Ova ulica kao saobraa'jnica, odnosno nastavak navedene pjeake staze postojala je jo u turskom periodu i imala izlaz na dananju Ulicu marala Tit a sve do wpostave i ureenja Malog par.ka 1886. godine. Prva J jedina zgrada 'll toj ulici nikla je pred prvi svjetsk.i rat, k ad je oQva rulica stvarno i dobila status ulice. Prvo poznato lime ove saobraaj nice je Celikova ulica, oznaena negdje ]931, a nastala .po nekom n epoznatom lanu porodri.ce Celtk. Dananje 'jme dato je uLici po gradu Dubrovniku poslije oslobodenj a, negdje poslije 1952. godine.

DUNAVSKA

Ulica u predj elu Starog Hrasna. Poin~e od Obale 27. juli nepo.sred no kod eljeznikog mosta i vodi desnom stranom du trase pr uge za Viegr ad zawavajui se kao sl!i.jepa ulica. Nekoliko ku ica u ,ovoj ulioi n astalo je jo proje drugog svjetskog rata (prl je 1937), ali sama ullica nije !imala status zasebne saobraaj nice i posebno ime sve do iza osl oboenja . Status zasebne ulice i dananje ime po poznatoj rijeci Dunavu saob raeajnica je dobila 7. oktobra 1960.

DURMITORSKA

Ukica u podruju Grbavti.ce l . Po6inje u Zagrebakoj u blizini za v.rnicc Lenjinove pa vodi u vidu neureenog puta na jug, prela2)i prugu i zav.r8va povisoko goOre. Ima II 'POetku jedan odvojak u lijevu stranu.

146

postoji, 'Odavno kao staza . Poela Se naseljavati tek pred <kugi svjetski rat. Stat us naseljene ulice .dobila je posLije 051'000enja i tada kao novonaseljena u lica dobila je ime Novoseli. Istom prilikom ~ onaj odvojak prema istdkiu dobilo je status zasebne saobraaj nice pod ;imenom Novoseli ikma. DananJi naziv dalt je Uo~ici 7. oktobra ,1960. po D UT'mitoru, poznatoj planini u Crnoj G<:m. Tom prili.1rom NoV'Oseli ikma izgubila je zaseban status li ula II sastav u1ice pod .novfi.m limenom.

Saooo-aajnica

DUSANA DASrCA

Ulica u Hraslllioi. I azVlijena tOd Pionirske lUlice priblino 'll pravcu R zapada do Ulice 4. jula. Stambena ulica. U potpunosti nastala poslije 1950. Status gQ'adske ulice i pr-vo j:me, .ovo II dan anjem obliku, dobila je 20. decembra 1960. Nosilac naziVa ulice je Paji - Dai Duan, !predratni k asi:ndolski radnik, r.oen 19l1 , prvoborac 1 narodni heroj Jugoslavije. Istakao se u brojnim i smionim akcijama. Bio lTl.ajprije koman:dir Kijevske ete II Kalinovi kom odredu, zatim komandant Duvanjskog bataljona. P ao kao komandir topovske baterije Desete hercegovak e brigade 1943. u posljednjim asovima borbe za Pirozor, upravo II trenutku kad je odredivao no.vi vatreni poloaj topovima.

DUVANJSKA

Ulica se razvila Ikao put - staza izmeu starih mahala 16. vijeka Saraa hadi- Hajdara na jugoistoku te Nabrdilo hadi-Alije n a sjeveru . Poi nje II ulici Mile Vu10vi8, i!nei njezin logian saobraaj ni produ etak, pa vodi na sjeverozapad <lo mice Bjelave. Poela se izgraivati pnije okupacije 1878. godine. Status ulrlce 'm lala je ve 1.882. 6. tada je .nosila 'ime Mekina u.lica. Dananje ime po gradu Duvnu u zapadnoj Bosni uld.-ca je dobila 1915. godine. Naziv se nije d-o danas truijenjao.

21. MAJA

mica izvodnica to iz naselja Bua-potok vodi do II naselje RajIovac. Modema saobraajnica, nastala prije deset godina kao d'i'Onlica veNke gtradske saobr,a31nice sjevernlOm stranom pr.uge Samac - Sarajevo i. 2eljemike stanice Saraj e vo Novo. Nov-aizgraena dionica Drinske II Dolac-koloniji predstavlj a ,njezin sastaV1ni d io.
!o'
147

UJ.ica se prozvala danan jim imen()m pri1ik,om putanja u promet saobraaj;nice. Nazi'v ulice uva spomen na Dan j'ugoslovenskog ratnog vazduhqpl()v-sbva, koji opada 21. maja svake godine, a lroji je uveden kao sIXlmen na 21. maj 1942. gooine, kad je u borbu NOR-a prvj put stupio partizanskO. avaon. Tim prvim partizanskim avionom tipa ...Potez... upravJ'jao je F r anjo Kluz ; navedenog datuma izvr io je pr,vll bor,b enu akciju u Okolini Pirijedora, IDbjegavi prije toga na osloboeni teritorij avion()m iz Banje Luke.

29. NOVEMBRA

Ulica II Hrasnici . Razvijena od I\oQntirske ulik e do ULice Alekse Bojovia Brke II pra vcu, .priblino , !istok-zapad. St ambena uLica. II potpunosti nastala poslije 1950. godine. Status gradske saQbra6ajndce ,i dananje !ime dobila 20. decembra 1960. Ul ioi je dat naIDv u spom en ;na 29. novembarr 1943. gocUine kao dan D.rugog zas jedanja AViNOJ-a u Jajau, na 'kojem su udareni temel jli nove Jugoslavije s 'republikim ure enjem.

D2A VIDA HA VERICA


UNca na lije\l\Oj obali Miljacke, II .starom dijelu grada, upravo naspram palate Vlije6nice. Razviljena oo Obale P aTike komune u pravcu j'u ga do ULice Nur.ije Pozderca. Saob raaj'oica je nastala II t u rskom periodu kao soka!k II staroj Mahali Hadi Isa koja se u naI"Qdu zvala imen.om Dugi sokak. Iz najnOV!ijih pod8ltaka, k-oje je izni,o H. Sabanovi na osnovi katastarskih tu mkih deHera, ova unah~a, .a 'Prema tome i naa ulica, nastale su prnje god. 1602, Ikad se mahala prvi p ut d2rti.ito navodi. Prema tome, .pokazuje se prai!zVJQljnd.m pisanje S. Kemure ;kako je hadi Isa osnovao tu i jo dvije susjedne ulice oko 1630. godine. Starj ;nazirvove ulice je Dugi sokak, ra po imenu toga sokak.a zvala se u narodu, kako I navedeno, 'i sama mahala. je Dananj i n MJilV uJ.ice .dat je 31. j ula 1950. po imenu predratnog naprednog nad-nika Davida Haver:ia (llOd. 1920. u S araj evu), koQj!iJ je kao aktivan saradnik NOP-a i seloretar partijske elije na Baarij i .otkriven i u h apen u Sarajevu ve na poetku o~upacije, 12. maja 1941. Sena.t Prujek-og pokretnog suda u Sarajev.u 20. avgusta 1941. osudio ga je na smrt -stnije1janjem. P.resuda j'e 1zv.r,ena na V.racima. LIT.: Hronologija radnikog i NO pokreta podaci o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.
148
II

Sarajevu, 83. -

Biografski

DZEKA
Sok.ak u .isboimenom pr edjelu na junoj pertifer iji s tarog dije}3.

grada, ispod samog T,rebe via, Ulica razvijena od Toke do Krke. Pravac r 8lZvijanj a jugoistoni. U ulicu .spadaju i dva odvojka kooj i teku prema zapadu. Sokak da trira iz turskog per-ioda , a razvio se II Tlimurhan<lvoj mahali, zvanoj Berkua, koja je nastala II 16. vijeku. Od -davnina je to bila ulica tnubenika ti. sirotinje. Tu je ivjel a J porodica Dek-o, k()ja se II tursko doha bavila tomrWkijskim 'Poslom , Itj. va enj em ogrevnog drveta !iz Miljacke pri il1jenom visokom vodostaju. Ta porodica javlja se tu jo 1772. godine. PI1irodno ,bi bilo 1zvocU1i ime !Ulice od navedene porodice Dko (uzlazni akcenat na drugom s lovu) . Meutim, k,I1itikti. ana liziraj ui pojavu, prije -e 'bi.Ui da je to pre~ime ,nastalo po iStar.mn imenu lu-ruja, iji nOmlnativ g lasi Dieka, a ikoj i vue po:rij eklo sigurno iz dosta star.og doba . Toponim kao .namv u1ice nas ta o je svakaloo prije 1878. d, d o danas se .nije Irnijenj ao .

DZEMILA KRVAVCA Ulica u sj evernom iJX>druju starog dijela grada. Razvijena !iZmedu Uliice Miladina &adojev ia (stani Sepetarevac) i Drva rske. Saobr.a ajnica se lI'azv:i.la u tursk-om perikxlu 'kao s oka k ona granici Donje i Gornje Saraeve mahale, koj e su se . az\o1ile ve u 16. vdjek!u. r Jo (ld tursk,og perioda pa sve do davanja dananjeg imena ulica se zvala Vejsit~agin sokak, odnosno 'Ulica po ill.ekom VejsH-ag i, ij i identitet .nisam m ogao utw di.ti. Dananje :ime daro je uhui. 8. juna 1948. godine II spomen na Demi1a Krvavea, predratnog 'tehnikog inovnik a Direkcije pota SarajeViu. Roen II Velilroj Graanici ,k,od Gacka 1913. Poznatiji kaQ napredan mladi publicista i 'knjieVlnik u nastajanju. Zbog ljeviarsk e i komUnistike ()ni'j entacij"e uha'Pen je II Samajevu J.2. novembra 1941. i d o e-tini dana posLije boga, 16. ll . upu en u .koncen'bradion i logo.r II J asenovac. Pao Ij e sa jo 31 drug,om II p rolj ee 1942. II Sta'lXl.j Gradiki u jednoj herojskoj pobuni u logoru.
LIT.: Rizo Rami, Na putevima slobode, 257-261. - Hronologija radi NO pokreta u Sarajevu, 94. - Biografski podaci o pr voborcima gra da Sarajeva.
nikog

DZENETICA CIK MA

Ulica u sreditu g:rada, okro SaInOposluge u Tti.tovoj ulici, u bhi.2rlni Gra'<iske trnice. Im a bri !kraka, od kojih je onaj prema U1ici Vuka Karadia nastaQ (prosj een) prije nelroliko godina.
149

ULica je stara it)a rem 200 godina, a razvtila se kao ikma sokak II okvi'ru Jagdii-zade had-m-Ahmedove mah ale koj a je .obuhvatala GornJu Cemal uu , tj . .uaj Dd V'U~ka Karad i a ulice do mice Radojke L aki, a koj a je 'll n.a.rodu bila pom'a ta pod lilmenom Denetia mahala, Nie banje i Begova mahala. N Mtala oko 1560. Ulica nosi. danan11i. naZiiv jo iz i 'U!l'skog perioda .po staroj sarajevskoj pOI1Odici Dene tia, >koji.su u toj ulici, UpNlIVO na dananj em trgu ispred 's amoposl uge, ~mal i velik.u porodi.inu !kuu i u sastavu te kue draLi J k-onak p osebno gosllinjsloo odj eljenje u koje su se primali putn!iCti. ll1a hesplatno 'kona enj e. Ta kua , koja je, in ae, imala sve oolike h osansko-ori9entalne stamben e arhitektu.re, iz nera:;,umljivih :razlogapor,uena je 1942, a graana je, zna se tan o, 1766. U toj oku i su .se s astajale ugledne Sarajlije 18. i 19. vijeka, medu koj im je est g.ost bio li p ozn atli sarajevska. pjesnik .:i ;ka1tig.raf Mejtija, kDji je radio i zidne slikarije u toj ulici. De netii su, inae, pred turski RajU'i iz ikonjikog kraja, dose.l:.ili se II Sarajevo II drugoj poloVlin.i 17. vijeka. U svoje wij eme s dl1ugom g.ran()m na Bistlliku ta pOI1odi:ca limala je j~k utj ecaj u privredi i p olitici grada, a potpuno je i;zlunu'la 1928. gochlne. LIT.: H. Kreevljakovi, Denetii, Radovi, II / 1954., knj. l , 111-161. Ruenje starog Denetia konaka, Sarajevs ki novi list, II/1942, hr. 339 (15. 6), 5. - Nestaje staro Sarajevo . . . Povodom ruenja Deneti a konaka, Saraje-v~
ski novi list, 11/ 1942, br. 340 (20. 6), 4.

D2IDZIKOVAC
Ulica 1znad Velikog parka. Razvij ena od Ulice Mustafe Golubia na sjever do Ne<manjin e , Saobra3jnica se razvila jo u turskom peniod u , ah je sve do u novJj e VlI1ijeme bila naseljena samo ,u zavrnoj dionici. D o izgradnje ()dvojka prema istoku, da.nanje Ulice Mustafe Golubia, poi njala je ,od same dananje Ulice , >ralja 'I1omisl <l'va . k Naziv ulIice je star i do danas nerazjanjen. Njje u vjerlj ivo tumaenje, Ikoje je uveo K-osta Mandi, da j e naziv nastao od rrijei talijanskog ponijekla didi u znaenju >H."ii1ro.., kako .se, navodno, zVa'() neki stolar Ta.lijan, koji e potkir.aj turske !Vladavine t u 'radio i 1~ko sebe zvaQ meu djecom, 'k,aj.oj je d ijelio eer l ame. Mislim da e prije biti tano da se ovdj e radi -o turskoj n.jei didi ru znaenju ,lijepo, gizdavo (sup.l1Otno ,od izr aza ka ka - r:un-o), u kojem se s mislu upotreb lja'vaju i tUlJ"cizmi is te osnQve dida (igraka) , didali ( o'klien, gjzdav) i d idati (klimti), pa bi, prema tome zn aenj'u, 'ime bHo Oki en p ut. 'Do znaenje ima svoj'U podlogu i u tome to je ta1 put zaista vodio izm eu b Ujl1lih baa, 6iji je j uehar 'u pmljee li. m ogao bild r ealan povOll za takvo irne, k oj e je, 'Svakako, nastlalo u samom narodu . .F\otpuno kongruentnu pojavu \imamo u samom Sarajev.u i u novije vrijeme: nazivi ulica Cvjetna i Behar (vidi tamo!) .
LIT.: Abdulah Ska lji, Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku, Sarajevo, 1965, sub. v. dida, didali, didati. 150

ULA GINA

blizini Begove damije. Razvijena 'izmeu Saraa na jugu li 'Ditove ;na sjeveru, pored zgrade Pr.irodno-matematikog :fakulteta (biva nova Gazi Husrev-begova medresa). Ulica se r azvila jo II 16. vijeku. Na srccHnJi te ulice, na istonoj strani, ima odvoj ak, zapravo 'Ovee dvor,ite koje se smatra posebnom saoolm3ajni.oom pod imenom ulagina ikma. Du itave zapadne strane te ulice bio je stari han, vlasnitvo Gaza Husrev-begova vakufa. Zvao se 'u !izvorima Novi han. Krajem 18 i prvih decenija 19. 'Vi!jeka zakupnik Novog hana bio ul Mustafa, s in bajraktara Ib r ahim-age. Po tome dugogodinjem zakupniku, koji je bio i ugledna l'inost meu esnaflti.jama stare sarajevske arije, N<lvi han dobtio je j-o. poetloom 19. vijeka II n arodu dmc najpr,jj e uZov han, a kasnije ulagin han. Eto, po rome zakupniku, .odnosno po hanu, koji je {)fl drao, prozvala se ta ulica. U tu:rs~om perWodu b ila I poznata je pod imenom ulagin han, od 1878. godine do 1885. ",vala se uZov han, od 1885. do 1895. opet u.lagin han, a od te posljednje godine uveden je dananj i naziv ulagina ulica. Inae , do stariji naziv te u1i:ce, koji se odr3() .bar u sjeanju, d o n'a zad tridesetak godina, glasio je Pred magazaffl4 - po kamenim trgovinskim starim magazama, koje se i danas tamo n alaze, a za looje ISe misli da su ostaci neka danjeg H ad!i Beirova hana. Naziv navedenog starijeg osnovnog Qbjekta, po ,koOjem j e ulica dobila 1me, sauvao se u jednoj star.oj1irskoj narodnoj pjesmi, koju sam zabiljeio u Sarajevu, a k'oj a poinje ovako:

Ulica uz staTu

aarajevs~ arij u , II

Na Vratniku u amber-sokaku, za kana'\lam gonde necvjetana, ~ita zlata Nakaeva F1ata. S njom govori: grana faslidana, Seer Meho iz ulova hana ...
UT.: Dimitrije-Mita Klicin, Spomenica Steve Peh'anovia, nacionalnog borca 1835-1913, Novi Sad, 1937, 44. - H. KreJev ljakOvi, Hanovi i karavan-saraji, 82. - A. Bejti, ulagi n dvor, Osloboenje, XXII /1966, br. 6430 (28. 4), 6.

ULA GINA

CIKMA

Cikma, zapravo ovee dV'Orite II samoj arijli, s 'Ulazom fiz ula g:ine ulice. Tako se sa-obraajnica prozvala po susjednoj ulaginoj ulici, za koju se vee. To ime.lroo slubeni na:>liv uvedeno je 1921. godine. Starije ime ove ulice-ikme bilo je Had!i-Beirov han, dato tako po uvenom Hadi-Beirovu h anu k,o ji je Il"anije bio na tom mjestu i koji medu ,prrv.im II g radu :istie E}vlija eleb~ja 1660. Vrlo je vjerovatno da je osniva toga hana isti ()naj Hadi Beir k!oji je napr8Jvio poznatu esm u Beirevicu liza Bolnice u KoeV'u i po kojem 'Se ti danas j edna ulica na Bjelavama zove Hadi Benreva (vidi tamo). Cudno je d a je ta sao151

dobila status samostalne ulice i to prvo ime relativno nedaW1'O. Bdo je to 1910. godine. Osnov tome mora da je Ibio stani. Ii sau vani naro<lmri I!lazrliv ulice u reenom obliku, jer je Hadli Be.icev han nestao mnogo prije toga datuma.

braaJnica

URE

DANICICA

Ulica u ma'rundvarskom predjeLu grada, u ravnini, istono od zg.rada Zemaljskog muzeja. Poinje u UHoi R a-kloga, iooja vodi ishonom stranom Muzeja, te vodi .na istok li! naglo zaV1ijl8 na j ug pa ulazi 'll ULicu Omladins.ko etalite. Ulica je II potpunosti nastala neto prlje 'pr'lOg svjetskog \fata, kad je aj strougarska ViOjn a uprav-a tu !izgrn.oiJ.a, na praznoj ledini, te1Jil'i u stambena paviljona za svoje oficire. U toku pr'IVQg svj etskog rata posbojao je prij'e dlog da se u1i.oi. da ime ausbrougaxskQg general'a Sa.rkotia, a11 su to omele Datne godine, pa sam naiOOd nazva tu ulli.cu Oficirskom po 'oDioiIi.i.ma k'o ji su tu stanovali. Tek po zavretku r ata, godine 1919 (10. 1) ulica je zvanino dobila prvi put ime koje i danas mosi bez izmjena . uro Danii, nosilac naziva te ulice, uveni je nauni radnik filolog {Novi Sad, 1825 Zag.reb, 1882) i najbLi'i. saradnik Vuka Karadia u pitan jima jezika i pravopisa.

URE AKOVICA

Ulica izvodnica za Vogou. Poinje 'Od Ulice marala Tita i vodi pored Centm.lnog groblja do KobUje Glave, gdje se trasa .n astavlja ii. dalje kao -ot vareni rput za VQgou. Saobraaj nica u dananjoj duini pos,tepeno j e izgra ivana, iako je od daVIl'ina du ,p otoka Koeva, to zna'm i u osi. glavne dionice ove ulice, postojao put. U turslwm periodu postojala 'je ulica, po prilici, do dananje Kl.juke pod ri.menom Dereboj, Qbu hvatajuci pod 'IJim <istim na2livom i dananju Damijela 07.me, a ime joj znai Uz potok 'ili Na potoku. U austrougars kom peni"odu, kad se ova saobraajnioa produila do vrha dananjih ciglana, n.rLi.ca se zvala imeJl!Om Uz Koevo, koje p r edstavlja sta'I1j narodni, .neto modificirani J1<i2liv. U doba stare J~oslavij e Qna prva dionica .dobila je novo :ime A li- paina po osnJivau tamonje d<mlrije iz 1561, k,ako se pni:je zvala uliica niz potok Koevo, juno 'od damije (nestala prnje prVlOg svj etskog rata). Preostala dionica kasruirje se p~va.J.a .rmenom Hadi Save Kosano ~ via, dabrobosarnskog mit1ropolti.ta, koji je bio li nauni radndk (M~ l'jan'ii u Banjanima, 1839 - Ulcinj, 1903). Poshlje osloboenja, upravo 6. septembra 1947, obje te u lice spojene su u jednu pod .nov.im limenom Moskovska, a 'bo tllme dato je na sveanoj sjed,nic.i Gradskog narodnog oobol'a u povodu 800 gordinjice Moskve.
152

God. 1953-1 955. nastalo je \ produenje OVe kase prema ViOgoi. Dana 29. maj:a 1952. godine uhici je dato JlO...o ime ure Pucara, 1St.aknutog ivog predratnog revoluci<mara, prvoborca i n arodnog heroja NOR-a (Cestica klod Bos. Grahova, 1899), a kad je izala preporuk'a za u1cidanje itmena uldce !PO 'i.'Vtim 1in"Ostima (;osim za proosjectnJ.ka Republike marala Tita) , ,cwoj ulici je 20. m arta 1954. -dato dananje ime po uri alrovTi.u poznatom predxatuom Q'e voluciunaru, politikom rrooniku d seklrebalru' K>PJ. R'Oen II Brodslooj Vanoi !kraj Slav. Broda 1886, ubik ga zagrebaki polJicaj ei" n a austrijsko-jugoslovenskoj granici 1929. Postoji d !UZOO!la veza za davanje jedne ulice u Sarajevu po njegovom imenu, jer je akovio II ovom g radu ;izuio mebalsk.i zanat i prvi p ut se tu sr eo sa ,radnikim pokretx>m. I menom ua.-e akovti.6a od 6. aprila 1946. do 20. maria 1954. zvala Se -dananja Ulica. M~e SokolO'Vti.a.
IZVORI : A. B ejti, Ali- paina mahala, Prilozi za prouavanje i storije Sarajeva, 11 / 1966, 54- 55. - A vdo Huma, uro akovi i revolucionarni pokret u Jugoslaviji, Znamenja re vol ucije, 9-23.

URE JAKSrCA

Kootka slijepa ulica u Novom Sarajevu. Boinj e od Ulice Blagoja Pa rovU,a i v:odi na jug 'do trupa bive eljeznike pruge !Uskog kolosiljeka Boel a se formira'bi tkJvaIj"em 19. vijeka il jedna je lOd I prVlih u~'i-ca II o nom d ij elu danan jeg SaJrajeva. Prvi naziv ulice Ibio je Jakeva. Nosilac toga naziova bio je austrougaTski -doseljerui.k K a rlo Jrak (Jagsch), kojeg ,s retamo kaoo majstora tamonj e eljeZIll.i.k e n-adi.onice od koraja devetntaestog v.i.j ek-a .p a s ve d o 1918. godine. Ovdje je umro i osbavio potomke, koji &ll nastavilj ivot i rad II Sarajevu i za vrijeme stare J ugoslarvije. Danas imamo i izr avne identifikaciju Karla Jaka kao prvog '!l()sWca n8l:liva te ulice: II i nventaru 8!rheoloklih nalaza Zema ljskog muzeja lU Sa'l'a'jevu pod I l10jem 4235 zaveh den je novi cava Gordijana III s ubiljebom i podatka ra je taj novi n aden u Vil."tu K. Jaga .u Jagevoj ulici 1898. Za taj 'Pod atalk zahrvaljujem a'r heologu uni Basleru . Taj zapis :kazuje nam ,i 'odre en ije vmjeme kad je tu nastala prva k ua, koja je iniCirala itavu I rl.CU, kao ii. to d a je tu W prvu -kuu gradio 'Up!"<lVO Karlo Jak, po kojem se potom ulica i p r ozvala. Naai.v je osta o u upob.'ebi do 1931. godin e, a ta da je ulici dato d ananje ilIme ure Jakia , poznatog i pranarog S'IiPskog k'njievnika, inae p o s"br.uci slika ra i uitelja (Srpska Crnja, 1832 Beograd, 1878). Za vrijem e O. k'1.1r:m.cije 1941- 1945. ulica je noSila <ime Sandora alsk og (punu 'k njievno ime Ksaver S andOO' alski , 'a prav:o lime Ljubo Babi), h r vatskog k,njJev.n.iloo :(Zabok, 1854- 1935), koji je Jt.roz pedeset godina rada ,napisa'o velik broj prirpovjedaka, Il'Omana i ,drug.ih 'knjievnih I adova neJednake wijednostk r Ubroo posli je ()slobod enj a , 20. av~usta 1945 . !Ulici je Vl'a.eno pred:ratno ime ure Jaki a, koje 'j e i dan8.5 u upotrebi.
153

URE

SALAJ A

Ulica II (GrbavJca Il).

!podruj u Poinje od

p rarvcu na za pad

oo

sa:vr emenog naselja Slobodan P rincip Seljo- Ulice I br.atstva '.i. jectinstv:a li 'Vodi. u 'Vijugavom
O1Jrel jske.

poetk a

Saobra6ajn'ica kao lJlov.onasel jena umca nastala j e 'll najnovije vrijeme, pri emu je 'ta ulica ljednim dije],om produena trasom neto sta rije sa'Ohra6aj.nice koja se vadila pod slubeniim :imenom Radniko n aselje V II I. Dananji .naziv dat je neposredno poslije :kmmimnja te sa'Obr aa j nice kao naseljene stambene jediinice, 7. oktobru. 1960, a uva ruspomenu n a poznatog pa!I'bijsk,og 'i sindikalnog radnika uru SaZaja (V alpovo, 1889 - Low-an, 1958), }{.oji je j o 1906. godine kao lorojakti .radnik stu pio II napredni sindikalni polm-et l ve tada postao znaajan s.Ln:d.ikalni funkai:oner.

UR E

SALAJA

ru starom dijelu naselja. Poi nje od odvojka za hotel Biokovo od pro1azne saobTaaj nice (Ulica igmans'kog mara) pa vodi grebenom b11daca II :pr,a vcu istoka, izvodi. i utapa se u Ulicu igmanskog mara, potom na mzdaljtini od kojih pedesetak metar a produuje n a supr otnu stranu Ul. igmansk":og m ara i II za.omtu zav.rava p red drrven im tmastom na ll"Jjeoi VOgQi. Stam bena u lica . Dion ica od poetka do t ranzitne sa:obraajnice poela se r azvijati i izgrari.vaii prije desetak godina (.popunjuje se i da-nas), a d.iondca od tranci"bne saobraaj nice pa do navedenog mosta, prekQ kQjeg se Qpet kao 'Put vee za prollaznu saobraajnicu, jeste, zapravo, stami. IP1'Olazni vogo6anski put kJoj i je kao pro lazn a s-aobraajntica naputen 1955. !ispravkom tx.ase n ove &aQbrooajnice preko dam.anjeg betonskog !IlliOsta {vidi Ulica <igmam.skog mara). D alJlan ji nazi'V je prvo zvanino jme -te saQbl'aajl1li.ce, <a nastalo je oko 1961. grome. Obuhvata neprirodn o gotoVt() samostalne -dv ije saaobra aj nice, :lroj e su prekri.nute o. potpuno Qd'V'Ojene dri.onioom ULice ligmanskog mara od OkJO pedesetak m et<wa . V1 idi prethodni l anak.

ULica

II VtQgoi,

EKMI A IKMA

SHj ep a lUlica n eposredn o u z s taru sarr:ajevsku a;rij u ii StaTU srrps:kqpravoslavnu crkvu. ToO je odvojak od 'l'1tove u lice Iroj i vodi u p r aNCU sj ev era istonom stran om graevnog a nsambla Stare crkv e. UH-ca se .razvila lU .tursko doba, ci. to dosta 'rano u okviru Gornje vaToi, poznate etv.rhl gdje su ivjeli, a dobrim dti.jelom li. ractili graan"i srpskopr.a voslavne konfesij e.
154

mica se jo u tUl'S~O doba p.rozvala dananjim :iJmenom IX> staroj saraj evskoj srpskoj porodiCi Ekmia, koja je tu dugo vremena imala kuu i stanovala, a u sarajevskoj ariji bav.Ha Se trgov:iIrom koe. Neki lanovi te porodice bili su peka'Ili i 1lritje. Dananji oblik naziva uveden je IX>slije 1918. godine. Sve dotada naziv ulice glasio je Ekmin sokak.
LIT. : H. KrcJe v ljak.ovi, Sarajevo za vrijeme austro-ugarske uprave, UO, bil jeka 48 o Stev! Ekmiu.

ELEZOVA Ulica na Vratniku. Poinje od Mehmed-agine pa vodi na jugoistok i zavr ava II Ulici ispod grada. Razvila se u Mahali Ne-zae hadi Hasana, ikoja se formirala jo II 16. vtijek.u -oko istoimene damije, to Se ~ danas nala2li II susjednoj, Mehmed-aginoj uLici. Ulica je i mala vie naziva: - Keedina, - Mehmed-agin sokai, - Elezova lU gradu pa, najzad, - Elezova. Keeinom se zvala prije Qkupacije 1878. po porodici Keedija }roja je II 'boj uLici imala kuu . Mehmed -agin sokai Ij e na:2liv koji je nastao poslije !Okupacije ]878. ~ bio u upotlrebi sve do 1895. godine. Tako se prozvala po imenu sus,je:dne, Mehmed-agine ulice (vidi tamo), za koju se {aktino oi vee. Erezova u gradu je 'naziv koji je nastao pred popis stanovnitva godine 1895. po Elezima, poznatoj li staroj esnafskoj porodici, ikoja je tu imala k<uu ti bila ugledna lU itavom kraju. PobLia !Oznakla u nazivu 'ulice ...u ~a.du" data je po tome 'to se ulica zaista nalaZ!i u gm.d'u (twaV1i) Vlratn!i~u, a , l swhu razlikovanja od jedne druge tadanje l uHce u g ornjem dijelu Sagrrlija koja se takoer zvala Elezova. Godine 1931. ovoj drugoj Elezovoj uhici promijenjeno je dme II naziiV SVTze Hamida (vidi tamo), pa je otpala pcrtreba nalvedene poblie oznake Elezove ulice Illa Vrartnikru, i otada se 'Zove samo Elezova.

F ADILA JARICA SPANCA Ulioa u sjevernom podruju starog dijela grada. Razvijena od wha Hajduk-Veljkove prema zapadu do UJ..ice Mi.1adina Radojevi3 (nekadanjci. Sepetarevac) !iznad Mejtaa. Saobra3jnica je nastala j o u T3nijem turskom periodu kao sokak looji se protezao Ik.roz dVlije mahale: Sara-Lsmai1ovu, z;vanu Donju Sara evu, i Krasim~atibovu, zvanu Vile Husrev- begove ban;e, obje !iz 16. vTjeka.
l5S

Od turskog per.ioda pa SVe do iza osl oboenja ,u lica .se !Zvala HadiMSulejmanova, po .nekome hadii-Sulejmanu, iji d.<ientritet rusam mogao utwditi, ra koj~ je sigurno imao porodinu kuu negdje u toj u lici. Dan,anjti.m imenom 'ulica se zove .od 8. jtma 1948 . .po predratnom rev.o!uci"onaTu, junaku NOR-a i .narodnom heroju Fadilu Jahiu Spancu. Roen 1910. flI Hijeljlini. Predratn~ srolrankli i admk. Uestvovao je u r panskom ratu, odakle mu i nadimak panac. Jedan je od organizatora j voa ustanka u sjevero.isbonoj Bosni. Bilo ~e komandant pa loomesacrpIlOOlav.l jenog Majev ikog NO partizanskog odreda. BOr"beni put ovog velJikog revo 1ucionara bio je, meutim, k r atak: pao je 20. februara 1942. II Vukosavclma na Majevridi zajedn o sa suborcem Ivanom Markoviem I.rcem u bor-bi s baJtaljonom dobro naoruanih etnika, br,anei se iz zgi['ade II kojoj je bio smj eten tab odr eda.
-

LIT. : M. Sotra, Nai herOji, str. 113. - Zbornik narodnih heroja , 274 . S. M., Fadil Jah i-Spanac, Almanah-kalendar Kurturnog dru.tva muslimana

,..Preporod. Sarajevo 1946, 135- 136. - Stevo Popovi, Majeviki partizani, na vie m jesta. - Slavko Mian o vi, S Majevice i Semberije, na vie strana, posebno 92-100.

FILIPA KLJAJICA
Ulica II sl'edrinjem dijel-u grada na desnoj stvani Miljacke. Poinje od Ulice ULfe akovia i VtOdri n'a i.stok do Ulice 'l oralja Tomd.slava. Saobracajnci.ca je postojala jo -u tursk<Offi perU,odu Ikao sjeverni, peIl.~ifel1ni sokak Kemal-begove .mahale, ko()ja se f.ornni>ral-a jo u Pl'Voj polovini 16. vijeka iz dotadanjeg, pred turskog sela Koeva, ,po kojem se u .narodu li zvala. Bosljednj'ih petnaestak .g!Odina turske upra;vc li prvih godina austrougarske okn.ipacij e u h ea se zvala Ibrah im-aginu, a 'od 1902. pa sve do posLije .osloboenja r:rnal-a je 'i me Ka bl.areva. U Qba ta naziva ra-di se i o jednoj linosti .kao nosiocu imena. To je Ib~ahim Kablar, &in Salihov, roen 1828-9, zanimanjem kazaz II sarajevskoj ariji, gdje je ~mao i vlastiti duan. SbanoiV.ao je 1868. godine upr avo u boj flIlici, ali, za.niimljlivo, nije Um.ao vl8lStllie kue, nego je b io nerlj i stanar. Baorem navedene godine nije imao ni mu.kog poroda, nego je ivio samo sa enom Fatimom, keilrom Ahdulahovom, li. sa ker1k om DerrvU'om, I1oenom 1863-4, g,ocfi.ne. Negdje II Kemal-begovoj mahali, vjerov,a tno u 'toj istoj ulici, u isto vnijeme ivio je d I brahtm - ag~n brat Mustafa, takoer Ziana'bom kaza z, za ,k,ojeg se navodi da ~e 'na en iste, 1828-9. godine, ,a li je on stan{Jvao u vlastitoj kuil a od .mUkoga ponada timao tada sina A v,dj'j.u, roenog 1864-5. Po mwedenom Ibrahim-agi Kablaru ,k'a o illglednom grnaninu, a moda :i mahalskom muhtaru. ulica je dobila I namv vjerovatno 1865. .prilikom fiO'ml:ilranja prve -saoojevske iOptine i uredenja na'7iiva sokaka. Dananje !ime ulica lIlosi oo 8. juna 1948. u spomen lIla narodnog heroja F>iUpa Kljajia F iu, .prv.og politikog komesaTa Prve proleterske brigade (prve .regult8lrne partizanske 'rojne jedinice), forrm.irene 'll Rudom
156

21. decembra 1941. Roden je 1913. u 'Dremunjaku kod Petr.inj e. Predra'tl1ii beogradski ohui:&r, 'izrastao 'll snanog pobornika i >rou naprednih rdeja. Bio je jedan od oorgani2>8tora i prvih uesntka ustanka 1\1 S rbiji jula 1941 Pao je 5. jula 1943. obila.zeQi poloa je u Zv.omi:ku n eposredn o poslije probijanj a az obwa pete neprijat eljske ofanmve .na SutjescI i Zelengori.
LIT:: Zbornik narodnih heroja, 350.

FOJ NICKA Uilica 1\1 sjeverOii.stonom pred jelu starog dijela gI1ada, u podruju gornjeg dtjela sabjrnice Miloa Obilia, koj,oj d gravdtid'a . Poinje od Ulice Muhameda Gandure, 'vodi na sjever , r,ava se desno i 1ije~o i kod K iseljake <opet se sas baje 'tl jednu trasu i zaiw ava li.znad damije u Gr1iia uhoL Ulica se ll'aZVlila u t ur.sk>om permu kao ook ak u okv,iru Mahale Had~i Jahja, koji se spominj e 1565. T18. se mahala 1\1 l larodu zvala i t Nova mahata, a to im e prelo je kasnije u naziv giaWl.og sokaka u t oj mah'3:li, ik<>ji .se do danas i po trasi ci.. .po 'llam vu odrao. U sastavu boga sokaka, odnosno dananje ulice Nova mahala, s padala je i dananja
Fojm ka

ulica.

Saobra6aj n'ica je oovojena u zasebnu umou godiine 1915, ~ tada joj je dabo dananje ime po gradi('"U Fojnici 'll centralnoj Bosni. N82Iiv Jlema posebne uzrone veze, !flego je nastao u sastavu davanja imena po naim ,g radovima za jo desetak mica. Ime se nije do danas mijenjalo.

FRANJE KLUZA Ulica lU Raj lovcu. Odv.ojak od glav ne .soaobraajnice UUce 21. maja prema sjeverozapadu do na brijeg, gdje ,p ovezuje stambene ll'1ovo~ad nj e vjgekatnice. Sruobr.a6ajni.ca je u potpunosti prosjeen a 'U prvih ,pet godina poslWje osl oboenj a oloao put do sbambenih Vli,ek-aIDi.ca ,koje .su se u ist o v,rijeme izgradile na brijegu za potrebe armije. Ov:a sadbra6ajnioa oobila je status uI.ce ti. dana' n je ime neto prije 1964. godine. Do davanja dananjeg imena zvala se slubeno Nova kolonija. Naziv uloi.ce uva uspomenu na pilota Franju. Kluza (ro. 1913. u Joiku kod Bos. Dubice), lwJ,i. je a wonom pobjegao 12 donwbraru;tva u Banjoj LUCi Ina osloboenu teritoriju, sa k!oje je poslije dzv:rio ni2: borbenih akcija. Poginuo je od nepnijaoteljske protuavionSke arti1jer:.ije polovinom septembra 1944 . .nedaleko od Omia. Rrogla.en je narodnim herojem. On li njegov drug Rudi Cajavec s .pmvom se smatraju pw nirima nae rame aVlijacije. Datum prvog .b ovbenog E1ranjinog leta 21. maja (1942) proglaen je kasnije k ao Dan j ugoslovenslrog ra tnog vazduho157

plovstva, a upravo po tome datumu, odnosno danu pllOzvala se :';aobraajnica, gJavna ulica ,to vodi kJIDz Ra11ovac.
LIT.: Zbornik narodnih heroja, 348.

sl1S'jedna

FRONTOVSKA
u 's jevemom podruju starog dijela gra'da, t'a2V'.i:jena d,spod G!rhl1a brda i Sedrenika. Poinje desno r od v.rha Miloa Obihl'a ulice pa v-odi na zapad do !Vrha ULice Muhameda Kadia 'i tu zavija na sjever i 'li .neloginom obliku obuhvata trasu puta kojli vOOi d o na Ulieu Sedreruk. Dionica isrok-zapad II iPOtpunostJi je prosjeena ti :ureena II prvim godinama poslije ,osloboenja tradnim a!kcijama lanova Naro dnooslobodilakog fronta iz onoga kraja. Tom istom prilikom neto je raeno na proitrenju li. djelominom ureenu 'i di!onice jug-sjever, koja je dotada bila produetak i sastavni dio ULice Muhameda K'ailia . Neposredno poslij e Ii.2gradnje one prve dOOnice ulica je dobila dananje lime po lTIaoj open arod.nQj politikoj ocgani'Zadiji NarodnooslobodHalmg :EPanta (lOd 1952. godine Socija1istiki savez J radnog naroda Jugoslavije), iji su lanovi ;iz 'o noga kiTaja illUestvQvald II akcij,i g radnj e. U dsto vrijeme to novoD ime proteg10 se i na dananj.u diionicu I ug-sjever, j ~oja je, inae, 'postojala od <rani:ije pod imenom !i tU sastavu Ulke MuhaU~ica

mede

Kadia .

U 'odnosu na topografiju ulice pod dananjim 'naZivom im e je dabo ,nestruno i nelogino. D j;onica jug-sjever ,p redstavlj a organ!ian i prirodan nastavak samo UHce Muhameda Kadia, kao ' to je to ti prij e .bilo, ii ne anoe se nikako veroti za dLonicu isbo'k -zapad pod ,imenom Fr.onhovska.

GAJEV TRG
Thg 'li sredinjem i ravnom dijelu grada. Razvijen izmeu ulica Marala Tita !i Vase Misltlina na prostoru .gdje se nalazi' zg:rada Gradske trnice. Po .obliku isti je kao li 'Drg fra ~ge Marrtia oko Katedrale, pa to i mje u pravom smislu 'otv:oren trg, nego, zaprav;o, dvije ulice s dVije bone sUrane Gradske trnice. Na tome terenu i prije gMdnje zgrade Gradske trnice (grae na 1894-95. po pOO:je'ktu J'osipa Vancaa) bilo je -otvoreno sajmite poljopplvrednih i mJli.jenih prcQzvoda .pa se po tome prostor i zvao Sajmite, kakJo se to jasno mi iz savremenog katastarskog plana, ;radenog dok JQ nlije bila !Otpoet a .gradnja z~r.ade Trnice. Taj naziv ostao je sve d o 1919. godine, a tada se pnos1xml d.aje novo lme Gajev trg, koje je ostalo do danas bez :izmjene. 'I\rg no~ lime po Lju.devitll Gaj'u, ma.rk'a ntnoj 1inos'bi u 'knj.ievnosti, politici i Jrulturi Hrvatske u prolom vijeku {Krapina, 1809 156

Zagreb, 1872). Bio je v.oda ilirskog l!1anxmog poka-eta , u ikojem je propagirao ideje jedilnstva 'Svih Junili Slavena, 1roji!lJl je dao oi zajedniko, ilirsko ime.

G ALIBA FESTi: Ulica 'u junom podruju staroga dijela grada. Poinje od Ulice Dervia Numi.a !ispod dami1 v.odi. najpnije u pravcu juga pa zavija je, prem a zapadu i ~zv.odi ponov.o u Ulicu Dervia Numi.a. Uli.ca se Tazvj}a 'u r anije dQba ;turskog perioda kao sokak u Mahali hadi Sinana Volodera, koja je, zajedno sa darrl.ijom, nastal a jo prnje 1565 . .gocLine. Sve do davanja da'nanjeg imena ova se ulica zV1ala Goloderiea, a to 'je narodno ime spomenute mahale. Pomtljalo se Ida Se ovde radi <) iskvarenom oblik,u imena Voloderica, koje je etimoloki i ~vani(.'Jl<> slino prezimenu 'osni vaa mahale li damij e, aId to ne moe ibit i tano : oblik Golodarica I aao , am lU popiSlu lSa1 n s rajevskih mahala 1874-75. god~ne. Dananje ime dato je ulici 15. decembra 1959. ,g odine, ika d je jo 12 ulica dohi.l0 novo ime. Naziv uva spomen na grafikog IMdnrika Gatiba Festu Plavog. Roden II Sarajevu 1908. Clan KPJ od 1928, u esnik 'll cWu'g oj grupi politikih osuemka 1929. 5'O'dine, !ilegalni paortijsk:i radnik. Za M.ava !ilaCa po zadatku boca-vJo rl. radio u Sanajev;u. Rogi.nuo 'Uoi samog osloboenja @I"ada, 5. apnila, okau lan !Udarne pebarke koja je imala zadatak, dat od. Mjesnog komiteta, da titi vanije objekrte da ih neprij at elj ne uniti pri povlaenju, te da ipOmogne partizanskim jedinicama u borbama '\J gradu. U pripremama za odbranu i 'Il8pa'd pao je od eksplozije vlastite bombe zajedno sa aktivtisbom i suborcem Isme:tom
Krbce.viem.

Postoj.i uzrona veza naziva ulice po tame to je GaUb 'U toj ulici roen , a t u je ~ pogin1iO. VriJjedno je za histo:niju Sarajeva istak.nuhl da je !iz L iste porote dice, koja je .imala k,uu na Hambinoj carini, jo jedan l an borlo se i poginuo u b0l1bi pvotiv iOkupatora . Bio je 'to I brahim Festa, Galli.bov nedavni predak; uzeo je aktivnog u ea u borbi .protillv LustrougarSlQi.h a ata za okupaciju Sar ajeva 1878. godirne L poginUlO na sam dan zauzea i Sa.Tajeva 19. 8. 1878. na Perinu 'vie Palec1a k10d Kdselja:k.a.
IZVORI i LIT.: Moji podaci prikupl jeni od supruge i susjeda, Hronologija radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 129. - David Husi, Grad osloboen, ali je Valter poginuo, Osloboenje, XVI / 19S9, br. 3989 (S.4), 9.

GARAPLINA i Il1sstanjena ulica dspod 'Pt-atoa Zeljeznike stanke Bistr ik. Poinje od sueljavanja Hrvatina sa Ulicom Behdeta MuteveU8 i vodi :najprije na jug do ispod platoa Zeljezn'ike stanice, tu
159
Djelominu ugraena

nbuhvata jedan ikrai ,krak sa lijeve streme ipa zavija na zapad i izvodi ispod Stanke u Ulticu 6. novembra. Dionica u prav cu juga (sa vezom na Ulicu Turbe neposredno ispod pruge) je -starra, nastala, 5VakakO, prije okupacije 1878, a Ik.rak .prema zapadu uveden je kao ob ian PUt i prola2 pos~ije <zgradnje i otvorenj'a i Zeljezniike stanice Bistrik 1906. godine. Ulica je najpri:je hila sastav:ni dio, odnosno produenje prema jugu susjedne Ulice 'Durbe, pa se tim imenom d zvala. Godine 1900. izdvojena je l i zasebnu :ulicu, a ikasnl:je joj je pridodat dugi, zapa.dn:i krak !ispod Stanice. '11ao'3 je uliai dato dananje ime po nekom stanovniku te nove u:J!i;ce pre2limenom Garaplija, ili, 1lo je jo vjeoov.atnti.je, po lokalnom i mnogo starijem ta'kvom nazivu sokaka. Naziv uide du danas md1enJan. U vremenu od 1902. pa do 1910. ,ulica je bila d2gu:bila status samostalne 'Ulice i ponovo uklljuena u ondanj:u ulicu Dano-zade Turbe (dananja Behdeta Muteve1ia).

GATACKA

Ulica u .naselju ,..Pavle Goranin... (bive Svrmno SelJa). Poinje od Prvomajske kao gla'V!le uhce u naselju i vodi 'na sjever prema polju, gdje zavija prema Banijskoj. ULica kao put ,postajala je jo u la ustrijsko doba. Poela se naseljavati tek poslije osloboenja. Ima klrak prema zapadu do Majdanske. Status :uldce li. dananje ime po m~estu Gacku 'll Herceg,o vin L dobila je tek 7. okrtobra 1960. godine.

GAZI HUSREV-BEGOVA

Ulica u ariji, .razvijena !tl pravcu jug-sjever izmeu ulica JNA i Marsala 'Dita. Ra:z;y;iJa se u prvoj JX>loVli,ni 16. vJ.je:ka 'll Gazi Husrev -begovoj mahali i neposredno uz Gazi Husrev-begoOv bezistan iz godine 1541. (koji je sa zapadne strane), te uz Gazi-H'llsrev..beg.ovo [imare ~ musafiThanu iz godine 1531 (objekti sa istone strane). U tmsloom i u austrouga'Tskom periodu, IPa i u doba stare Jugoslavije,.na pOdl'UjU ove 'Ilhce bile su dvtije zasebne, samostalne ulice:
Ve liki kujundHuk ti Pred.imare. Veliki ku.jundiilu.k sezao je od Ulice JNA do za;v,rnice Vase Miskina li poetka Sa:raa (rask<re. koje je ,ov.ih gockina ddbilo l i narodu ime Slatroo oe po tome to se lI1a 'bri < gla iI'3GkI\a nalazi po jedn!a u slastiarnica). od postanka to je arUjoa kujrundia zla1arr-a, koj i su se do dalnas oOdrah u toj ulici, pa su dali, koa!ko se Vidi, i ime adija.. Predimar e, Pred imaretom, ili, kako se Jo zvala, lmuret arija,

bila je ulica na preostaloj dufuni dananje Gati Husrev-begove ullice, od ulica Vase Miskina i Sa r aa do Ulice marala Tita. TakoO se ulica zvala po imaretu besplatnoj javnoj siro'tfi.n.jskoj kuhinji, zadubini Ga'zi

LBD

Husrev-bega iz ,g odine 1531, }roja je bila ispod dananje sahat-kule kraj Begove dam~je. Ta dionica nije nik.ada bila stalna arij a. Kreevljak-ovi u .. Esn:a.fuma.. n avodi da je tu jedno wijeme bila Balukijska (Ribarska) ~aTija. U austrouge.rskmn peniOO.u na poetku te dionice a'la slasti~arske Tadnje na desnoj stra~ -(istok) bila je jedna mala ikma i imala zasebno ime, Kasapski sokak, o emu nalazimo dokumenat u terenskim geodetskiiIU ski'cama toga podruja ~ god. 1905, .na osnovu kojih je ra den kata&ta;rski plan podruja. K asapski sokak i Ribarska arija imaju sadrajnu vezu, pa b i <ffiogao biti taan Il'l.avod o dosta ud nom postojanju' Ribarske arije 'll toj 'Ulici. Godine 1931. obje dotadanje samostalne ulice sjedinju ju se u jednu pod danan}im ':iJmenom. Na2iiv ulice dat je po Gazi Husrev-oegu, poznatom 'bosansktom sandak-begu iz prve polovine 16. ~hjeka (152 1 1525. i 1526-1534. te 1536-1541) i I lti;toru koji ima neprocjenj ive zasluge k za !izgradnju li mnogostruki razvoj Sar:ajeva. POVoma'k je jedne domae porodice, a umro je 18. juna 1541. i sahra.n jen u zasebnom mauzoleju (turbetu) k r aj svoje damije. Na2Jiv ulice nije se do danas .mijenjao.
LIT.: Clro TTuhelk a, Gazi Hu.srev-beg, Glasnik Zem. muzeja, 1912. njegov ivot i njegovo doba,

GLAMOCKA

Uska i brdoVlJta uliica na sj evernoj perifEmijli starog dijela grada, u uglu .to ga zatvaraju ulice Bud a-kov ii ti H adi.i-Lojina, vodei iz prve i zawavajui se iU klj drugoj. Do liZa prvog svjetskog Ifata bio je to puteljak sa 2-3 ]rute u sastavu Ulice Budakovii. Status samostalne 'Ultice saob:naaj nica je dobila pvi I Taju prvog sv;jetskog Irata, 'Upravo 1917. gocUne. Tada je dato k i dananje ime po GlamotL, ~radiu u zapadnoj Bosni. Naziv se .nije do danas mtijenjao.

GLASINACKA

Ulica 1\1 ju ru:nn 1c.raju starog drijela gr ada, neto 'Povie eljeznik e pIluge SalI"ajevo-V'!Legwad. Poinje od Ulice Had~abdinice i vodi .uzbrdo na jug do Zag.r.ia, na jednoj stram, lie do Ulice DerV'ia Numia, na drugoj strani, na ikojoj izla'Zii. .u dva zasebna kraka. Razvdla se kao gok,ak u turskom periodu iU mahahi Hadiabdinici . Ta mahala se slubeno zvala Mahala Harai hadi-Mustafa, a form irana je ne.to pitije 1528. Krak prema 2:agriima izgraen .je poslije 1902. godine. U tursko i u austrougarsko dIOba ova se ulica zvala Oprkanj (o znaenrju te rijei vidi Ulica D anila Ilia) , .a sudei po znaenju te .rijei moglo bi se zakljuivati da je nekada barem jedan dio te ulice bio natkriven.
II

161

Do osloboenja ulica je nosila naID'V FiTuz~begova (pis~lo se Feruz-begova i F'i;rdus-beg.ova), sigurno po bosanskom sandaku Firuz-'begu , ili, kako se jo pisa'O, F eTiz- begu, Ikoji je bio na rtome poloaju 1505-1512. i zaduio Sarajevo izgradnjom niza javnih objekata (vidi ulice Culhan i Knd i a Muhameda). Taj naziv uveden je relatiVno nedavno, tek. 1915. godine. Ne znam kako je II to kasn.o doba dolo do davanja takvog imena u lici, ali uzrona veza zaista postoji po tome to je tu F1ixuz-beg imao !ili :k'Upio ledno imanje k,oj e je zavjetao za svo je osnovne zadubine u ga.-adu. U tQm kraju ci. danas postoji ak i v.rel,o pod imenom Ferizbegovac, to takoer upuuje na Firuz-beg,o vu (Feriz-begovu) gradn ju 'vodovoda u tom kraju, jer je vie nego sigur.no da ime wela vue porijeklo po tom istome FerLz-begu. PosLije osl obo enj a, 8. juna 1948. ulica se prozvala d a'nanjlim imenom .po Glasincu, poznatoj ~avllli istono od Sarajeva i 'Od planine Roman'ije.
LIT. : H.
KreevIjakov i,

Vodovodi, 102- 103.

GLIE JANKOVrCA ULica na desnoj strani rijeke eljeznice na Ilidfu. 'Do je dananji odvojak na lijevoj strani od Ulice Nov.o naselje sjevel'rlQ od zgrade bive Zeljezniike stanice. V.ac1,i priblino u pravcu zapada sve do kordta Zeljezmce, 'obuhvatajui pri tome veliku skupinu prizemnica i vlek,a truca, k~o onlih lU samoj Tegulacionoj liniji ulice, tako i onih na veoj udalj enosti. lova ,ulica j:zgradila se i r azvila p oslije osloboenja, unazad poslijednjlih petnaestak godina. Status ulice ~ prvo !ime lU dananjem obliku saobr,aajnica je d obila 20. decembra 1960. godine. Naziv ulice dat je II spomen na Gliu Jankov ia, predratnog pekarskog Tadnika, prvoborca i narodnog heroja s podruja mjesne, ilid3nske .opine. Roen je u Osijeku kod Ilide 1913. U NOB je stupiO uSemizovaku etu Odreda "Zvijezda. Poginuo 14. januara 1944. na d unosti komandanta VdsokQ-fojnikog odreda u neprijateljsk'oj zasjedi na njegov odred u selu Bukvi izmeu Kiseljaka i Fojnice. Za narodnog heroja Jugoslavije proglaen 27. ll. 1953. kreta LIT.: Zbornik narodnih heroja, 281. II Sarajevu, 114. Hronologija
radn ik og

NO

po~

GOLOBRDICA Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada. Poinje .od Ulice Ma.rJje Bur.sa pa vodi Inajprije prema sjeveru prekQ Podgruneke, a onda pod pra'v1m 'Uglom moklT'e prema istoku, prelazi ruloicu Kaukije Abdulah-efendije d li.spod Hadi Sinanove tekije izvodi u Ulicu Rem.zije Omanovia (stare Sagrdije).
162

ULica se I azvila ,kao sokak l i r am lllIl godinama ,t urskog perUoda u r MahaU MimaTa Sinana, formirannj izmeu 1515. i 1530 . .godine. Dananje ime je 'Originaln o, staro. Legenda kazuje da je ime nastalo po tome to je aiD iaj Maj osta'O golo brdo poslije poara grada II navali ".esarsk e vojske-oo, pod <kojom se, svakako, misli upad trupa princa Eugena Savojskog 1697. godine. Ta tradicija nema ni potwcie, ni loginosti Sooei po analogijama, ovdje se lTadi , toponimu koji su Turci o zatekJ:i tu pod imeoom Golo brdo, a po tome toponimu onda je i ulica koja tuda vodil dobila onaziv najprije Golobrdac (sokak), potom GolobTce (znano iz 1874-5 god.) i, najpos1ije, dananji oblik GOZ obTdica, koj i je uao u upotrebu posHje 1878, kad je uveden i. termin ulica, s kojom se j ezino slae u rodu i broju. N82Jiv se, ti:nae , ni1e mritjenjao.

GORA2DANSKA Ulica u No vom Sarajevu. RazvJjena ,o d Ulice Blagoja PavCMi.a na sjever do p[luge normalnog :k.Jlosijeka, gdje se za'v.l'ava ko.o slijepa ulico. zapadoo od Osj eke iSpreanske lU1ice. S aob!laajnica se razv.ila u posljednjim godinama stare Jugoslavije kao produetak K olonije eljeznike zadruge I oja 's e poela tamo a-azVlik jati 1 92 9- 1 9S ~ . god!ine. Dananje .ime po gr:adu Goradu na D.nini ulica je dobila 7. oktobra 1960. godi'Ile. Dotada se zvala Dolac kolonija V.

GORICA

Ulica u dstoimenom p r edjelu grada, u b1izin.i Crnog v.rha. Poinje od Tepebaine d vodi II pravcu sjevera zaok;relli pm samQm kraju na zapad i izv odei na kr aj Kraj ike ulice ondje gdje poinje Ulica Dajanli Osman-bega. Ulica se /razvila u turs..\;;:om periIodu kao ookak u Mahali Dajanli hadi I brahima koja se form1rala jo 'll 16. vijeku, a koja je II narodu bil a poznata li p od imenom G ori ca. po tome drugom nazivu zaklju ujem da je u 1ica, koju promatramo, }jila glavna weu u mahali i da ~ e ,nastala istodobno ikad i spomenut a mahala. Imala je i rl.zlaz n a potok Koevo . Ulica ,od svog postanka nosi dan anji naziv. Dobila ga je po imenu i tava kvarta, mahale, a to ime je topon im u onome kJraju koj.i. sigurno potjee iz vremena prnje stabi'llzaoije turske vlasti 'U oQvjJm soranama.

GORUA

'Pl'edjelu izmeu Gorice li Crn oga vrh a. Poin je 0::1 Kranjevtieve kao prva ulica ;istono od kompleksa Voj ne bolnice te ,,"odU. na sjever i uklapa se u K rajiku ulicu. Hazvila se d jelom.ilno u
ll'

S aobr.aajnica II

163

turskom peniodu kao sokak 'u Mahali Dajanli hadi- Ibrahima, zvanoj Gorica, koja se formirala u 16. v~jeku . Bila de .slabo 'i2:glfaena sve do okl1.rpa cije BiH 1878. U posl jednje vrijeme .turSke vladavtilfie d, vjerova1mo, u prvim godinama ausbroug.aTskc .okupacij e ulica se zvala G o1'in sokak, po nekome lanu stare sarajevske [porOdice Goro, koJa se sree u 2llVtOtu .grada mnogo rantj e, pa .il III t UTslrom je2iinom obli ku istog znaaja pod imenom
Dag-zae.

U odmaklim godinama austoougarslrog :perioda javlja se ta ulica pod dananjim imenom Gorua pa je po p.rn.rd put stalno 1la:ko uhiljeena u katastaorskom planu podruja 'iz 1901. goddne. T a-j .naziv zadrao se d o danas ,bez izmjene. U nekim drugim i r.anij:iun izvorima austro ugarskog doba ova je ulica kI'livo biljeena pod nazi'vom Goruki soka k i GO Taka ulica.

GRAHOVSKA

Ulica u predjelu ~e (iznad dzvodnice ure akovria), sa trasom "izmeu ZUpa1njske ulice (zaprav:o z.upanj a ke, vidi I amo) li Gorice. t Rrema Gortioi izlazi ou dva pravca . .oo iza 1878. !bila je neto dzg.raena d naseljena samo :kir:aj nja dionica, i .to u vidu ikme, u sastavu ulii:ce Gorica. K asIl!.ij e j epvoveden prolaz na Koevo potok pa je sao.bIla3jnica kao rnenasclje.n put prozvana 11 put na potok (dananja iupanjska zvala se I put na potok). Status samostalne :ulice sa'obraajn ica je dobila 1915. godine. Tada joj 1e po prvi put li dato dananje me po Grahovu . zapadnoj B os.ru. u Nevja:rova'f no je, alU dstiruto, da j e ,taj namv u veden uskoro poslije a tentata G av:rli.la Rrilncipa 1914. i da, sdru.ge stra ne, sam I O sebi uv a spoP men n a toga .istoga atentatora, ~ojem je Grahovo llX>dni k raj. Na.ravno, ondanje g.radsko zastupstvo, !lroje je na jednom od uope posl jednj.ih svojih zasjedanja odrediJo n iz novih imena ulicama ,n ij e bilo svj esno te injenice. Da se ovdje doista Tad.i o Grahovu UZ ;zapad ne Boone pokazuju jo d va primjera naziva .u tlThjesn o.j 'b1i0i:ni Gra hov.ske, a 'bo su imena Kljuka i 2upanjaka (takoer po mjestim a iz 'z apadne Bosne), data Jsbom pniMk,am.

GRDONJ

Primibivna !Ulrica, za pravo -obian seoski! put nasjevemoj periferijj gliada. Fo6inje od lfudi :Loj1ne '1lIlice, II I blizini Kll1nik e b olnlice za pl une bolesti i t uberkulozu, 1. v,adi .na sjeverozapad ,preko ulice (.puta) PanjIina kula li lisp:orl Seizmol:oke stanice, iza koje prelazi potp.lUl O na seomu stazu prema J agomlhru. Put je d osta sror, a ime j e dobio !PO is toimenom starom toponimu krewte 'i zaista grdne hridine G.ndon j iznad Sekmloloke stan'ice, ispod koje i vodi.
164

je dobila stabus ulice i to ima prije desetak godina. Ima anomaliju tu to se ime protee ,na dWje nepovezane trase jednu 'ispod, a drugu .iznad saobraajnice Panjina kula. Donja dionica potpuno se utapa u Ulicu Panjina kula i ne povezuje se u osi sa gornjom dionicom.
Saob raaj nica

GRLICA

Cikma u starom d ijelu grada, na poebku Ulice Mjed.cn.ica. Vodi II pravcu juga. Ra.ZV'.iJa se, svakako, prije oku pacide 18'78. I ao stambena k jedinica II Mahali Nedara hadi-Ibrahima, ko ja je nastala oko isooimene damije.u dananjoj Mjedemcl 'ulici jo u prvoj poLoVIinU. 16. v.Ljeka. Grlica je malena pti'Ca iz ,porodice golubova, umska !ili pitoma, koja ugodno gue, pa je omiljena, ci. uzgajaju je lU kuama d krletkama. Tradicija, koj a se ul a 'u .lm'aju gdje se nala.<';i ta 6iikma, a koju je zabiljeio Kosta Mandi, kazudc da je u praivo po toj ptiai p.osrednlilm !putem dato ime ovoj -ikmli. ovako: Komis ija za :popis stanovnU.tva brzo ,iza okoupaoije, to znai godine 1879, obavlj ajui. svoj posao u .toj i.kmi, zaula je djevojaku pjesmu u nekoj a vliji. Upitali su ko to tako lijepo pjeva, a ena iz te avlii,rje u jedan ,g las: ... Naa Grlica. Onoj djevojci to je melodino pjevala, ukuani .i. susjedi dati s u od milja drugo ime Grlica. A to sad ula komislja, na.:zriv .je osvojio, Ip a predloila da se to ime da li ulli:Ci koja nije do tada imala svoje ime, to je .optrina i prihvatila. Nije se mogla provjeI'iiti. osnovanost te tradicije, ati. se moe rei. da je ta etlimologija logina i mogua ba zbog populU1D()sbi n avedene ptice u narodu . Inae, lime lino Grlica .n ije nepoznato u Bosni., baor II starijim spomenicima. Poisje8m da se .t ako zvala jedna Bosank a, koju je god. 1393. jedan dubrovaki tr~vac kupio kao robinju patarenku. U sarajevskom polju i danas .pooboji toponim (selo) Grlica. God. 1900-1 910. saobraeajnica je !bil a uktjuena u numeraciju kua Ulice Mjedenica i nije imala zasebno ime.

GRLrCrCA
Ulka 'u sjevernom .podruj u starog dijela grada, neposredno ispod Grliica brda na kojem se nalazi vel:ik.o neaktJi'Vno muslimansko groblje. Poinje od sastava ullica Nove mahale, Fojnike :i iPoegijine neposredno ispod damije i ,vooi u pravcu 6jeVel'a, najprije u dva kraka (s obje strane damije), i zav.r8va ISe u Roginoj 'llliai uz s jevernu kapiju navedenog groblja Ulice Sedreniik. Ova saobraajnica je relativno jako stara .kao ishodni put u okolinu grada. [me uce n astalo je po dmenu Grtiia brdo, ispod Ikojeg i Vlodi, a to bl'do dobilo je, navodno, .ime po nekame Grliicu koji je bio vlasnik imanja na tome brau pa ga uvakufio.
165

Status ulice i dananje ime saobrasjruca je dobila QO za v.rijeme austrougarske oicupacije, upravo 1915. godine, kada se tek poel a
izgralvatli.

GUNDULICA

Ulica u marindvorskom dij elu g.rada. PoUinje od mosta Vrbanj a u osi Omladinsk-og etalita pa rodi na istok do zgrade Elektrinog p reduzea ,..Valter Peri .., gdje se utapa u Br ankovu iU1i.cu. Prijan jJ i prvi naziv te ulice bio je Novi tabaci. Talro se prozvala jo prije -okupacije 1878. ipo tome <bo su lu, upraV() uz obalu Mil jacke, r adili sal!"ajevsk:i ta baci (koari), ko ji su tu d.ma1i r adionice tili tabhane, a koje je ov am o diSlocirao u sedmom decenij'll prolog 'Vij eka bosanski vezir Topal Osma:n-paa (1861- 1869) s njihova .r anijeg terena neposr edn o uz ani.j u (Vlidi Tabadi) . Posljednja taphana II loj Wim rradila je do 1921. Ulica je dobila bliu oznaku Novi da se moe razlikovati lOd ULice Tabaci, koja je bila i prije II gradu, a -ostala i kasnije u podruju stare l'Okacije tabaka neposredn o u2 arli.ju, sam o sad kao unca. Od 1885. dalje uhlca nosi ime D onji tabaci. PrVi znaajniji objekat lU toj ulici jeste zgrada nekadanje Elektri ne centrale (danas preduzee ,.Valter Peni ... ), putena ti proizvodnju 1. maja 1895. godine. Naziv D onji tabaci odrao se bez izmjena do 1919, a tada je (10. 1) ulici dato danan je ime po I vanu G unduliu, poznatom dubrovakom pjesniku starijeg doba (1589-1638), ija se !pjesnika djela Suze sina razmetnoga, Dubravka i Osman ubrajaju u prva djela cjelokupne jugoslavenske knjievnosti. Naziv .ulice nije se do danas mijenjao. LIT.: H.
KTe!evljakovi,

Esnafi

obrti, 122.

HAD2IABDINICA

Ulica na Lijevoj stran i Miljacke, lU star om dijelu grada. Poinj e od sastava 'Ulica Save Skruua Zembilja i Zagr.i6a neposredno iznad eljeznike pruge te vodi na isbok do Ulice DerY1i.a Nurniia (stara Sirokaa ). Ulica ~e razvila u staroj Maha.li Harai hadi. Musta fe , koja je nastala proije 1528. godine. U prvoj poliQvJ.ni 18. vijeka dami ju u t Oj mahali Qbnovio je s tanovnik te mahale hadi Abdulah, kra e zvani hadi Abdija, zanimanjem araki:jadija - zanatlija koj i pravi bijele kape. Eto, po tome hadi-Abdiji ;pro21vala se lotada ita:va m ahala i oSama ulica, glavna saohraajnica u toj mah ali. Taj h ad~-A b d ija 1l1ffir.() je godine 1729/30. Ii. pok opan uz tamoonju m aha1sku damiju.
166

HADffiAJRICA Tako se zove jedan sokak na H ddu koji se p.nt1a II jugoistonom pravcu od Malog kaanika do NaIina :sokaka. To je 1ipina stambena ulica - sokak starih s3raje'V'Skih perifennih mahala sa svim .karakteristikama ,bosanske stambene arhitekture koju je njeg.ovao onaj sibni, esnafskti stale. Razvtila se 'u tUTskiom peri+odu 'l l ,okVl1ru tam onje Mahale Sagr hadi- Alije, kOlja Se 'Poela formirati jo II dnugoj polovini 16. vijeka oko tamonje dami'j e istoga ;imena d. istoga doba. U tome sokaku od davnina pa SVe oo 1964. stanovala je esnafska porodica HadibajrU:a, poznata po specijalnom, bosa:nsk.o-Ori jentalnom kuliinarstvu tU sta.roj sm-ajevskoj arijci.. U svome sok~u n a Hr.idu bila je brojna i ugledna, .pa je t~o po mjaj sokak i dobio dme jo. p rije okupacije 1878. Naziv se nije do danas m ijenjao.

HAD2I-BESIREVA
Ulica iznad Bjelava. Poinje od Ulice Vuka Karadia, Qndje gdje zavrava Takovska i vodi na sjever do ejh-Mehmedove, kod Studentskih domova, gdje se ukljuuje 'u HadiJi-Lojinu ulicu. Uhi.ea -se razvila '!'ana u turskom I peniodu u okviru Mahale Nabrdilo hadi-Alije iz 16. Vlijeka, iji je centar bila dananja damija II Ulici Bjelave. J o ,od tog vremena ulica je nosila na2i,v Hadi-Beir ev sokak. Ui kra j II ~ojem ISe ,nalazi ova ulica, kao i k:om pleks starih g;robalja i zemljita sve do Klinike bolnice u K oevu zvao se slinim imenom Beirevica. Do na,zad deset godina bila je i jedna esma 'u o nome kraju, upravo u Ulici VlUk'a Karadia oo Klinike bolnice, koja Se tak()der zvala Beirevica, a u jednome izvoru !iz kraja 18. vijeka naziva se i odreenijim imenom Hadii Beireva esma.. Iz tih podataka jasno proizlazi da se sva ta limena veu za hadi. Bdira, a to je jedan od starijih lega.tora Sarajeva, koja je ivio .krrnjem 16. l poetk.'om 17. 'vijeka, i iji han II S&""ajevu (bio II ulaginoj uliai. vidi tamo) spominje jo 1660. godine putopisac Evlija Celebija. U kraju II kojem se nalazi ulica njegova rbnena sagradio je spomenutu davnu esmu, a stanovao je, vjerovatno, u samoj :ulici koja se d .danas 7iOV e rnjegov:im imenom. T() staro !ime .ove ulice ozva!llieno je prilino kasno, tek. 1915. godine i do danas se nije mijenjalo. U austrougarskim tampanim popistma pisano je ime .krivo: Hadi-Beirova. LlT.: H.
KTeevljakovt,

Vodovodi, 140-141.

HADZIDAMJANOVICA
Ulica ikma uz 'Staru almj u , upravo u podruju stare srpskopravoslavne etv.rti Vru'O. Odvaja se od Tatove ulice prema sjeveru kao prva saobraaj nica istono od Ulice Kaukije Abdulah-efendije.
167

Do 1931. godine saobraaj nica se zvala Hadi Petrov ia, a te godine dobila je novo ime Had'i!damjanovia. Nosilac .naziva ulice je Risto Hadlidamjanoovti, lan stare i ugledne sar.ajevske srpske ucijske pocod.ice. Uestvovao -u Hadi-Lopnoj 'buni 1878, a kasnije i !Ne do pred smrt 3. ju na 1922. ,b io jedan od naji'Staknutijih jav:n:ih raunika Srba u Sanajevu. God. 1890. otvorio Srpsku viu djevoja&u kolu lU Sa'r ajevu. Agilan uesni1k u aut onomnoj borbi 1896-1905. Risac samouk, saradnik za~rebakog ...$11bo:brona. P rvi je proosjednrlk Srpskog drutv,a Pros,v jeta 1902/03. godi.ne ci. posljednji poasni pobpr edsjednik grada Sarajeva 19 14. ,god. Vie od polovine vijeka pnoveo je u javnom :rad-u. ivio je .neto preko 70. godina .
LIT.: Stevo KaLue-ri: Risto Hadidamjanovi, Kalendar P-rosveta za godinu 1931 , Sarajevo 1930, 161- 162 (sa slikom).

HADI-HAJDAREVA
C etvrta poprena < -ulica od Mejtaa na sjever izmeu uLica Miladina Ra:dojevia :iJ DrvarSke sa pra vcem trase zapad- istok. Ubica se ,razVIila !fano II tl.lll1Skom periodu Jeao sokak l i okvi/ru Mahale Saraa hadi-Hajdara, Jooj a se for.mirala u 16. 'Vijeku. Ta .mahala zvala se jo u 'a ustrijsko doba Gornja Saraeva mahala sa svrhom Ifazhikovanja od dtruge, Donje Saraeve mahale, koja se razvtila takoer lU 16. Vti.jeku oko damije Saraa hadi-Ismaila lU d nu dananje DrV\aI'Ske ulJice.

NiJje ta no dosadanje tv.rdenj~ koje je naveo K . Mandi, da dananji na.ziv oOve ulice potjee od imena dv;orSkoOg bil je-lujka (divani katiba) hadi-Hajdara, osmvaa & 'j ele dami je na Vlfatni:lw. Ovdje se ra dd. o sasVIim idillugoOm hadi-Hajdaru, a r\JO je 'OSniva damije li mahale II Jrojoj se nalaZi 'dananja 'UlIica Il1j egova imena. Ta j hadi H ajdar b io je, Jeako se ti!z samog imena -Vidi, sara u sar-ajevsk!oj arij i lU drugoj polovini 16. v>~jeka . Mahalski sistem oOrganiza di~e naselja ,d avno je n aputen, a jo prije toga mahala, u 'kojoj se .nalruti. o.va rulica, promijenila je prvobil1mi, originalni .naziv dobivanjem liimena Gornja Saraeva mahala, 'pa je tako u potpunosti otilo lU zaborav originalno li!me mahale po -had fu-Hajdairu. Ono je, meutim, ostalo sauvano l i .nazivu ,s amog sokaka, alti se izgubila svaka veza spozna1e <la je taj ha<li Hajdar kao rrosilac imena ulice !iuentian s osni,Viaem mjesne d amij e 1: okol ne mahale uz 16. v,~jeka. Prema svemu 'bome, ovdje se ,radi iO jednom od ri~etkJih Q1aziva sa!rajevsk.ih ulrka k'oH je staJI" puna etiri wjeka . Ime se nioe 'CIo danas n i 1ednom m ijenjalo.

HA D IJAMAKOVIA

Ulica II sjevernom pod.rruj u staI10g dijela grada. P.oinje na mjestu gdje 'i Ultix.'a Mustafe !XJvadije, ali ova vodJi u pra'Vcu sjevellozapada, prela'.m Ulicu Sumbul-esmu d 2lawava u z UMcu Vtinograd.
168

Dananja trasa je jedna ulica pod dananjim imenom od 1895. godine. Dotada su ,na toj trasi bila dva samostalna !SOkaka pod dva zasebna imena: pcva i ; lavna d!ionica do Ulice Swnbul -esme bio je g Sejh-Muslihudinov sokak, prozvan tako po osnivau t8nwnje damije i mahale (il narodu se zvala mahala Ploa) jo Rz prve polovine 16. viJek-a, a preostala dionica, od Sumbul-esme na sjeverozapad zvala se SoLbatov sokak, po nekom lanu stare sarajevske porodice Sotbat koja Je lmala k!uu II toj uliici~ Ta 'i mena ne'kadalljitt sokaka .naao sam u popisu grada Sarajeva 1867- 68. godine. Kosta Mandi, meutim, navodi, dia se i 'Ova ulica i dananja Uhlca Mustafe Dovad.ije lU tursko do'ba oi. u prvim godinama austrougarskog 'p erioda zvala MusUje Saliha. Mislim da je to netaan podatak, nastao kao posljedica krivog itanja spomen'lltog imena Muslih udO:n. Openito se sma1lra da je dananji naziv ove ulice dat u spomen na poznatog borca prOltiIV okupacije grada 1878. Muhameda H adijamakovia, kojeg su Austrijanci osudili na smrt i , bjesili pod Go:ricom o 26. avgusta iste, 1878. godine. Tek'O je lU ovo VIjerovaIli iz ~ednostavnog razl'O~, to je gotovo billo nemog ue da Gu-adsk, poglavarstvo lU 'austroo ugarskom okupacijom reimu dia ime uLici po linosti koja se borila protJiv toga .r eima. Bie, stoga, pl1i!je, da se ovd je radi () nekom. cLrrugom mla em lanu le porodice, koja je, linae, doista !imala kuu u ovoj ulici. Tano je ,sam o to da se tako ta ulica zvala i II doba austrougarske okupacije. Na uld(:11im tablama danas .kriv naziv Hadi Jamakova.
LIT.: H.
K1'devl;akovi ,

Sarajevo u doba okupacije Bosne 1878, 77-83.

HADZI-KAJ MAKOVA
Ulica .u starom dijelu grada, u podruju sabir.nice Miloa Orulia. ulice. Poinje od Ulice Konstantina JeFti8 i vodi na i'stak do KO-.larake. Razvdla se 'll turskom periodu kao solook .u Mahali Tabaka hadi-Sulejmana, koja je nastala u d nug:oj poelovini 16. Vlijeka, a iji je centar bila d81anja damija istog osrri,vaoa na uglu K,oz<w:ake i Ptijepol~eve ulice. U narodu e ta mahala zvala Gu r dinom. s Dana.nj i na2li.v 'ULIice potj ee od v.remena prvih ausbroug.arskih popisa stanovmJtva II S8jrajevu, a sreta:mo .ga i u prV()m .kat astarskom planu onoga podvU!ja ti'l! 1913. godine. Ulica Se tako prozvala po sarajevskom predOkrupacionom trgovcu Ahmed -agi Hadikajmakovii:u, kojeg su zva Iri tkiraim imenom hadi Kajma k, a koji ~e lU ,toj ,tclici imao ,p()I'Qchl.6nu kruu. Taj Ahmed-aga bio je, inae, '}an posljednjeg g l'ad.skog zastupstva twrskog W"emena, lUZ bo solidan rt:rgovac li pomaga .siromanih. U Popisu stanO'VJ1itva Sarajev,a 1867-68 . .nalazimo i detal jnije podat/k.e o njemu : s in Mehmeda Kajm ak-a, <trgovca, a i sam jc .ve 'u to doba bio Wgovac. ROdXl se, prema istim podacima, J833-34, a oenio se 1853-54. U :tuTskom periodu, upravo u dIlugOj polovti.nIi. '}ll'.olog vijeka, sve do 1878. godine, uhca je imala dnugai~e !ime: Sokak Alijage Pirinlije. Tako se prozvao tamo iza polovJne 'boga Viitieloo. 'IX> ,bOj linosti, malo
169

!prezimena, koja je imala porodii.nu !kuu u t'Oj li.stoj ulici. I o tloj 1li:nost.i imamo sauvane podatke u navedenom opisu : sion Mustafin, roden 1828-29, oenjen 1863-64, zanimanjem mali timarnik, ima porez 2000 g:l1oa, a ena mu H atida, Iki AbduJahova , sama 'i!ma po,r eza 1000 .g1'OOa godinje. Dananji oblik imena uveden je 1900, a dotada, barem 'li austrougwrsk'Qffi vtl'emenu , naziv bio krat. samo Kajm akova.
LIT.: A.
Bejti ,

neoruna

Gurdina mahala,

Osloboenje,

XXI II1966, br. 6394 (23. 3), 6.

HADZI-LOJINA
Ullica -ll sjevernom podruju starog dt jela grad a. Poinj e od studentsktih domova n a Bjelavama, upravo ,od zawruice H adi-Beirove ulice pa VJ()"dJi u p ravcu sj evera sve d o m jesta gdje poinje Sedrenik prema istoku i P 8Injina kula !prema zapadu. Do iza osloboenja, dok nisu b ili tizgnaeni studentskJi domovi, poeta k ove ulice bio je u Ulici VlUka Karadia, u blizini Boln ice u Staro ime ove ulice bilo je Bm'dakije, nastalo po takvome n aaiv.u tamonje mahale, kQja se pod tim limenom javlja jo 1540. a k-oja je iza toga ukljuena u Paadi hadi-Nesuhovu mahal u. D ananje ime ulica nosi od 1931. godine po Hadi -Loji Virajetoviu. pozna<om v:odi masa u 'O tporu pr-otiv austrougarske okupaci je t grada 1878. godine, koji je kasni.'j e, kad j e puten !iz tamnice, odselio II Meku i tamo umro 1892. ili sljedee .godine. Nazilv ima uzronu vezu po tome to je kua porodice Vilajetovia i lino H adi-Lojtina b'ila upravo u toj ulici.
LIT.: H.
Kreoevljakovi,

Sara jevo u doba okupacije Bosne 1878, 104-113.

HADZI-RISTICA
Ulica u sredinjem dijelu gro.da, tU blizinir hotela ,..Evl1opa, razVijena liizmeu Obale v()j vode Stepe Stepanovia i U1dce JNA. P ravac razVlijanja j.ug~sjever. Razvila se .kao ookak u tml'skom IPenitodU u Sb3iOOj g.radslooj e1lvr.ti L atinluik, ~oja je II 15. vijeku ,bila JoolO1Jlija duboova kli.h 1lrg'Ovaca, a kasndije sve do austr:ougru'skog per.iJoda - etvrt katoliku i, k a's nije, I pra'Voslavn'i.h. U toj tULici bila je li. kua porodice Hadiristia, koja je ,ovam o dosel'ila iz Cajnia u drugoj polovini 18. vijeka. Od svili lanova te porodice posebno 1e znaajan za grad i za BiH Kosta Hadiristi, po stmuai tl1govac, inae poznatij,j kao kultocni radnik (Sarajevo, 1845 Be, 1870). Pisao je i l bjavljivao r adove iz bosan sk,og f,olklor a i druge o materije u onovosadskoj ...Danici .. i ,..Matici .. , a god ine 1873. <objavljena mu je u Boog.rad.u 'zasebna zbirka Srpske narodne pjesme iz Bosne.
170

Ulica je dobila :ime jo u turskom periodu po porod!ici Hadilistia , 'aJd nije iskljueno da je nosilac na'Ziv a te ulice li sam Kosta Hadini.sti k ao -zapaena i zasluna linost za grad i Oit&vu poikrajinu jo u ono v.riderne.
L IT .: V .
Skari,

Sara jevo

njegova okolina, 223.

HAJDUK-VELJK A Ulica sjeverno od K atedrale. Poinje od S vetoza:ra MalrkoVlia ulice pa vodU na sjever do Hniste Boteva ulice, gdje se -dalj e n a stavl~a ista tra-sa pod imenom Ulica por odice Foht. Ov.a s8()braaj ni ca nastala je kao u~ica tek u austJ.-ougarskom periodu, upra'Vo k raj em prolog v~jeka. Dotada je to bio samo put du ko rita potoka koj i je tek ao trasom dananje u lice, a loojl je pos1i.je regulisan (pokriven) . Pll'"ed popis stanovnitva 1895. godine rnikle su .ve prve konture i '~rade ~e trase i ulice pa joj je t ada d a to time Ha.dimu.lia ulica, kako se dotatia zva<.' samo odvojak ove dananje ulice to pri samom po etkiu ovu ulicu spaja sa Ulicom Vuka Ka'l'adi:ia, na jednoj, i Ulicu Svetozara M arkovia, na drugoj s trani. Nosilac ltoga nazi'Va uliCe nepoznat mi je. Inae, H adimulii su starija sarajevska porodica, koja je, evo, imala k u u ba u ovome kt'a ju. Dananje 'ime u1i.ca nosi 0:1 1921. .godine po H ajduk-Vel jku. (hajduk Velj ko Petrovi, tI1o. oko 1780. u Le.novCll u 1llimoko m kraju), jednom od najpopularm.ij<i. h junaka .u prvom srpskom ustanku. Poginuo 1813. br anei NegoHn od Tturaka. Za vrijeme okupacije 1941-1945. ulica j e nosila ime rista'kinutx>g knj ievnik Muse eazima Catia (Teanj 1879- 1915).

HALA Cr To je stara arija halaa - pucara V,UJ1e. Ulica wz meu Tabaka i Bra,vadilulka, sa smjerom .razvijanja jug-sje ver. Ulil:la je lU potp unosti poslo vna. no 1951. god~ne, dOk <nije poruen jedarn :blok -.d u ana na sjevernoj strani, trasa te a.r.ij e protezala se na sjever do osi Ulice Sarai.. Razvila se 'll 16. Vli.jeku. U toj a!riji a-ad iki su 'ha la6.i, koji su se bav:ill.i pucanjem pamu'ka (a kasnije i vune) i -nalaga njem jorgana, debelih anterija, h rka i s l. Eto, po tim zanat1ijama dobila je a ri j a ime, k,o je je - kao naziv ulice - ,ostalo do danas neizmijenjeno. 'Du su se do danas odrala d va stara dua na, od .koj\i.h u j ednom jo radi jedan pucar - haIa , samo ne vie na .st,arj n ain, nego pomou stroja.
171

HALILBASICA Ulica 'u staTom dijelu geada. Poinje od Kovaa li vodi II ristonom pravcu .prema ulici Nadmlini i li.znad damije Kuuk-katib dalje na istok, gdje se Tava II dva !kraka: desni za.vrlava II 1Vili.1l kratke i*me. a Jiijevti zaokree pod Ipra vim ,uglom i izlazi na UUeu J eokovac. Ide II Il"ed najsta:nijih ulica - sokaka 'll gradu. Razvila se u stambenoj etvrti koja se zvala lU 15. Viijjeku Mahata muslimanskog grobtja. nazvana .tak<l po ,g roblju n a Kovaima , koje 1e sigurno najstarije mu slm1ansloo groblje II gradu. Kasnije se ha mahala prozvala Kuuk-'kati bovom, a to je biJo neto pnije 1528. godine, .kada je izga-adena damija II ulIici' Nadmlini kao centar Ite nove mahale. Dananji na2liv te ulice da1lira iz vIremena okupacije BiH 1878. godine, a nastao je po Iprez.i;menu doma(-e pm.lOdice HaIrilba i a , iji se l anovi srebaju II Sarajev,u ,k, o ti!ma:rnici d janiatt'i j o od poetka 18. a vijekla. po Kotoreu kod Sarajeva, gdj e su ,imahil svoj e veHko d.rnanje, a uno.da !Oda.tl;e I iilli i 11OCiom, zvali su 'se 'PITije toga Kotorije, pa se i b so:kak, :ulica Ikoju p.l'omatJram:o, II W ,d'CIba zvao K otorijin sokak. U !istoriji Sa.raaeva poznata je 'ta porodica n a.roito po lI'azmiricama lroje je vocti.J.a sa parodi.oom Mw1a, a koje su prerasle polovinom 18. Vlijeka II .pravU! mali .:rat. Meutim, 'Obje 'POrodice, i Halilhaii i Morii, ostale su poznate j o 'k ao saradnici i zatitnici Dubrovana (trgovaca) u 18. vijeku, to su ovi sa zadovolj stvom .istIicali.
LIT . : H. Kr eevljako vi, Morii , Novi behaT, XII /193B-39, 5-14 . - A. Bejti, Prilozi prouavanj u naih narodnih pjesama, Il dio, 107- 108 (o Halilbaiima). V. Vinaver, Dubrovnik i Turska u XVIII veku, Beograd, 1960,
17 i 23.

HALIM -HOD2INA

Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada, u blizini sastavka ulica K aukij e Abdulah-efendije i Remzi.je Omanovia. P<>inje od. K aukijine ulice i \"Odi I\l. sjeverozapadnom pravcu zavravaj u i u vidu slijepe ulice. Razvila se kao zaseban sokak u r1:ursloom openiodu II okiviru Mahate Saraa- A lije, koj!i ~e .u neposrednoj blizini napravti.o damiju pruj e 1530. godirne. K!raj .oko te damije zove se od -davn ina i Vrbanju,a, a to j e boportilm Jooji je, sigur.no, starij~ od .1ru.rske vlasti u ov.ome kraju. Jo u tUrSlrO doba ova ulica se nes lubeno zvala HaZim-hod.finim sokakom !PO nekom Halim1-hodi koji je tu amao kuu, a bio ui.rtelj u ,mektebu na Bu:daJooWima. Niije .imala status samostalne saQbraajnice, .nego je hiJa tmlju ena u sastav Hadii jine ulice, Ikako se zvao Q.anMnjL 'ravni .krak ULice porodice F!Oht. Razdvaj a nje je .nastalo 1907. godine. Osnovna lUlica JlllQzvala se Cad ordiinom, .a uhica kioju promatramo postala je tada sa:mostalna saobraaj nica pod. imenom koje ti danas nosi.
LIT . : A.
Bejti,

Vrbanjua -

Osloboenje,

XXII / 1966, br.6431 (29. 4), 9.

172

HAMDlJE KRESEVLJAKOVICA
Ulica u n aselj u ...Pavle Goranin .. , Poiinje od Prvomajske kao gla.vne ulice ik.roz naselje pri izlasku trase illa ra vniji ter en te vodi najprij e na jug, a potom zaokre<:e na zapad i vodi II .pravcu II prilinoj dWri.ni do zapadnog luka Partizanske 'I..Lliice, II koju se i utapa. Ulica je II .potpunosti nastala il k ao saob ra8jnica i kao s tambena jedinica 1948-49. godine :prilikom izgradnje tamonjeg pI'VOg radnikog .nase10a !individualnih stambenih zg:rada, od. .kojih su prve dovrene i 'Useljen e 7. septembra 1948, godrine. Dananj e ime 'Ulica nosi od 7. oktobra 1960. godine lU spomen n a poznatog domaeg naunog radnika H amdiju Kreevlja kovia (Sarajevo, 1888-1959), ikojli. j e Ig,rad Sarajevo ti. i t avu Bosnu d Hercegovinu l zad~o brojnim na.unim rodovima kao hIis'bcriao::', P nije davanja dananjeg 1roena u lica je bila poznata pod oznak,om Nase lje Pav le Goranina III.

LIT.: Dr H amdija Kapidi, Hamdija Kreevijakovi (1 888-1959), Nae .sta1'ine, VI / 1954, 10. - Bibliografija tampanih radova Hamdije KreevIjakovia , Nale starine, V1/1954, 11-20.

HAMIDA SVRZE Ulica II sjevernom podruju starog dijela grada. Pojnje od Ulice Remzije Omanovi6n li vodi naj pni1 e ou !pravcu sjeveroistoka, a IX>tom zavdja lijevo i izvodi na Pinn brijeg. Ulica je postojala jo lU 16. vijeku ikao sokak u tadaAnjoj Mahali Kadi Bali-e!endije, ikoja je II narodu bila IX>:mata pod .kraim imenom Kadina mahala ili, jo krae, Kadinua. od Iturskog perioda pa sve do 1895. ulica je b:ija sastavni dio dananje Ulice Rem2ii'je OmanaW.a, a tada je ~dobila sbatus samostalne uldce pod ;imenom Elezova ulica, IX> tamonjoj staroj muslimanskoj porodici Eleza od koj;i!h je jedna grana:u toj ulici dmala porodinu k uu. U a'UStrou.garslrom periodu dobila je lista ilme jo jedna u lica na Vratni~u, , amo s pobliom oznakom Elezova u gradu, da se m oe s raz1dkova:ti od ove prve. Dananje 'irme ulica noSi od 1931. godine lU spomen na dra Hadi Hamida Svrzu, Illaclonalno-;rev.olucionarnog .rad.n!i!k.a" Sarajliju, iz vremena austrougarske <mupacije (Sarajev:o, 1887 - 1925). Doktorirao je na opravu u Beu. Jo II sarajevSkoj gimnaziji pod utjecajem opozicione sarajevSke sredine poeo je medu srednjokolce unositi protuaustrijski i protuLranloovaki duh upravo u eri, kad se poslije Kalajeve neuspjele misije bonjatwt poelo !ll kolama. favol'i.20vati hrvatstvo, ono clcskluzi....,j,stik,o. franloovako, koje je negiral() eg2listenoiju Sr:b a u oViim ikcajevUma. Zbog ta'}wog svog rada, ilooji je ,nastavio d kasnije, odm ah 'IX> objavi lI'.ata 1914. uhapen je li intarJ1.'iran u Arad zajedno 33 nacilonaInim suborcima Avdom Sumbulom, Beh:debom Muteveliem ii drugim. Namn OSloboenja 1918. izabran je najpride za sekr etara Na173

rodnog Vlijea 'tl S&'aj eVlU, a potom za lana Pr'iw-emenog n arodnog predstavnitva u Beogradu. Umro je od .t uberkuloze od I oje je obolio k u a:ra<isko j tamnici.
LIT.: Sepan Grdi, Hadi Hamid Svno, Narod, V f1925, br. 852 (21. 6), t. Mil an Cukovi, Dr. Hamid Svrzo (1885-1925), Kalendar Prosv eta za god . 1931 , 154-1 56. - D ervi Tafra, R ahmeUi Dr. Hadi H amid Svrzo, prilikom desetogodinjice njegove smrti, Gajret, god. 1935 , br. 6, 97-98. - Dr Hadi Hamid Svrzo (1887-1925) , Kalendar Gajret za god. 1933. 229- 232. - Vidi:

Pirin brijeg.

HASANA
U~ica

BRKIA

u sjevernozapadnom podruj u g,rada. Ulice .k.ralj a 'l1o.m.i.slava od raskrsn'ice sa Ulicom na sjever do Ina ,br ijeg !iznad Bolnice na Jezeru, tri nove saobr.aajnice . Trasa I lavne <OVe uLice je !indja vrlo .sta;re g Koevs}{og potoka koja je ' bliu i dalj nu okomnu

Pooinje kao nastavak Moe Rijade pa vodi

gdje se t rasa

T av:a

sa'obr-aeajnice d olinom
pov2li.vala s kotlinom

Mri.ljacke.
Ulica dananjeg im ena nastala je od d ijelova t ri dotadanje uHce : kiralja Tomlilslava, Nahorevske i Betanije. To j ulici nove duine i novog imen.a dat je dananji nazi! v posebnom odlukom Gradskog vlijea na 'Sjedn~'ci 15. ~una 1966. go'dine. Uspostatva ove ul!i.ce kao samostalne sa-o.bnaajrui.ce J p od 'Ovim, dananjim imenom, u ind ena je ti znak pijeteta prema Hasanu Brkiu (Livno, 1913 Sarajevo, 1965), istaknutom predv81bnom revLluC'ionaru, prv.oborcu, naI1odn om heroju i o j ednom od najzaslunijih partijskih i polijtikih radnika na poslijeratnoj obnovi 1 izgradnji Bosne i Hercegovine. Obiljeavanje ,ove .ulice Brkrev.nn !imenoOm izvreno je {tla posebnoj lromemoratilV".rl!oj sjednici Gr,adsk:og vijea n a g odinjicu njego ve smrtJi. U povodu odreivanja iUilice imenom Hasana Brkia nastale su izmjene II dotadanjim ulicama (u njihovim duinama) Kralja Tomislav:a, Nahorevska i B etanija I(Vlidi tamo}, a tom istom pri1ik'o m >nast.ala su d va n ova naziva : Ciglane iJukieva (vi'd i Itamo).
L I T.: A. Bejti, Skulpt ura lava u Koevu, Osloboenje, XXII /1 966, br. 6448 (18. 5), 6. - Isti, Jezero, Os lo boenje, XXII / 1966, br. 6453 (23. 5) , 6. Zbornik narodnih h e roja, 94. - Hasan Brki, U matici ivota, Sarajevo 1966. Izvjetaji, lanci i govori Hasana Brkia. Uvod od Ugl jee Danilovia i Milana Kneevia o ivotu i radu autora, pod naslovom ..Hasan Brki (1913-1965) .... 7-16.

HASANA KIKICA
Ulica u .srednj em diJjelu I rada, u pod r uju sta.rog K oeva. Razg wjena :izmeu wica Danijela 02Jme i Filipa Klj ;ajia !paralelno sa Ul~ com lcr'alja 'Ilomisl.ava i zapadno od. nje.
174

je vrlo stara. VjerovatJno je to bio put jo u tamonjem srednjovjekovnom selu Koevo, a sigurno je postojao kao sokak ve 1538, godine, kad upravo tu, u !Ovoj u.li~ sretamo damiju sarajevskog legatora Kemal bega. po kQjoj se cijela stambena zajednica nazvala Kemal-begovom mahalom. Dana!nje d'me dato je ulici 8. juna 1948. godine, a uva spomen na H asana Kikia (rod. 1905. u Gradacu), koji je bio po strmu uitelj , a~i mnogo poznati ji ikao v.rsta.n knjievniik sooiijalne tema.tike li. pripadnik naprednog radnikog pokreta, te .borac, kojeg su ikao takvog ubili etnici m aja 1942. kod zaseoka Rapte ispod Cemer.nice, planine na desnoj ob ali Vil'basa. Do 1900. godine saobr-aajn'ica je bUa u sastavu Ibrahim agine ulice, koja se od 1902. rove Kablarova (dananja Filipa Kljajia). Te, 1900. jc lI;x)Stala samostalna uNca i pI10zvala se Nuzurova [PO nekome la nu stare muslimanske porodti:ce Nu.zur, I oja je li:mala !kuu u toj k ulici ti. koja je, usput da navedem zna aj an podatak, davno prl je toga opjevana l\.l pjesmama Erlangenskog "l'Ukop1sa iz 18. "Wijeka. Ulica se tako zvala 's ve d-o davanja dananjeg naziva.

Sao braa'jnica

HENDINA

Ulica .na lijevoj strani Miljacke u starom dijelu grada. 1Poinje od 'Ulice Nunije Pozderca ispod Crkve Sv. Ante ti vodi Illa jug do Ulice

Dragice Prav.i.ce.
.ranijem. turskom peniodu kao sokak: grani<XXm Ma hala Ha laa hadi Davuda na lijev.oj 'i Keedi Sinana na desnoj strani. Obje te mahale bile su v e [onrrcia"ane do !kraja 16. vijeka pa, -prema tome, i ovaj sokak je nastao najkasnije ,u to doba. Ranije lime ove ulice hio je Svrak;in sokak. T-o jme ul1ioa j e n osila od zadnjih decenija 18. vijeka pa sve tam-o do Qkupacije 1878. po ue nom praVJrik'll Saraj Nji Emir-elebiji Sejidi Muhamed- efendiji, zvanom, Svraki (nominativ Svrako, ulazni. <akcenat na ,prvom slovu) , koj] je 'bio saraj evski Iffiufti<ja od 1764. pa do s mrti 1783. godine. Imao je kuu upravo 'll tome sakaku pa .otud neposredna veza toga lllaZli.rva. Dosad se mislilO, ~ to sam na jednom mj estu [ napisao, da je !Upravo po I()vom muf tiji Svra~i dobilo ime i' dosklOT:anje Svrakino selo, u Ikojem je taj muftija zaista rumao [manje. Medutim, noviji .rezultati do '~O jID sam doao u istraivanju otkrdli su spom en Jtoga sela ba pod tim imenom m nogo ranije, }o 1682, kad se kao prilorlnik Staroj crkvi 'u Sarajevu spominje neki ...Marko (dz) Svrakina sela. Proizlazi da je selo mnogo starije, alti da se !i'pak prozvalo 'PO lanovima iste porodice, za koju se sad Itttwuje ti to, da je lI'e1ativno tiako stara. Svraki.nim imenom zove se d ona pomno oblikQva.na kamena esma pred u lazom u damiju Keedi Sinana II Dragice P.oov.ice ulici, jer je .ostavW imanje za mjena odravanje, a vjeruje se da ju je li g.radio. Dananje ~me ulice nastalo je negdje poslije 1878, -ali svakalro prije 1882, -kad se prvi put sreta <ll. poznamm pisanim dzvorima pod. fun nazivom. Daka'ko, ime je dato po staroj musliimanskoj sarajevskoj poII

Razvila se

175

rodici Henda k,oja je u toj ulioi od da~irna imala porOO'inu kuu, Naj vjerova tnije je ,da je nosilac :naziva te ulice ugledni onovremeni gradanin S81rajeva li. g.ra:dsk.i vi jeJlliJk Ahmed- aga Henda (Sara'jevo, 1835-----1913), koji je .ostao lpoznat i k ao do brotVoor. Izdano je pomagao Sia'.otriinju ~ 1k'llll"burno-prosvjetne ustanove. Zavj eta.o I e JU te svrhe 'td1lliko j imanje, ida se smatra najveim legaoorom sVDga vrremena ne sa-mo u SaJlajevu, nego i ou itavoOj Bosni..
Kree vljakovi, Vodovodi, 107-11 0. A. Bejti, Svrakino selo, XXII / 1966, br. 6361 (20. 2), ll. - H. Kre.e vlja kovi, Ahmed-aga Henda, Ka ten.dar NaTod na. uzdanica, IV!1936, 152-153. - S. M. Tralji, Sara-

LIT.: H.

Osloboenje,

jevski grad Vratnik, 50-51 (o Hendi).

HERCEGOVACKA

Ulica u podruju nOVlOt1OJ1lTld:ranog naselja ...Slobodan P:rii'l1c.i.p Selj-o" (Grbavli.:ca II). Razvijena II Pl1avcu sjever- jug ..oo Dinarske L Ul!i.ce do Ipod hrasu pr1uge i stonom stranom zida 'i'gra liita ,.,.Zelj ezn.iana .... To ~ e jo jedini :Jsta"tak stare Hercegov a ke u.lice, tk.-oj a je formirana II 'bfurlni Klaonice n eto liza 1918. go:iJne, a dobila status ulice i nazvana tim limenom pred popis stanoVll1ii:tv:a 1931. Glav.ni.lna te nekadanje ulice danas de u la u krak jug-sjever Ulice Ravij"ojle-Rave JalIlkovi, Ik;ojl , mi se, do danas :rui.~e ozv,anien pod tim noVlim imenom. U ,d oba fonmiranj a ull:i.ca je imala i Oi.kmu, k{lja je dste, 1931, proglaena zasebnom jedtinioom pod nazivom Hercegovaka ikma.

HERCEGOVACKIH BRIGADA Ulica II Hrasnidi. PtOi!nje od Partizanske !UlJice oi. .na junoj iSbrani izlazi na kraj Ulice Kalinovi6kog parhzanskog odreda, potom iSe r azvija prema !istQku pa zao1m'ee u pravcu j.ugozapada do i preko potdka Bunica. Stambena ruIlica. Form1rala se 'i Ifazvtila poslije 1950. ,g.()dine. Status ulice il 'dananje Imle kao Prvi 'naziv d obila je 20. decembra 1960. Naziv ulice dat je u spomen ,na ukup no 7 hercegovakih brigada u NOR-u , i , o : Hercegovak a brigada NOP odre:c1.a (for:mir.ana u Fatnici t ]9. 9. ]941.), 10. hercegovaka NOV (formirana 10. 8. 1942.; od Hercegovakog NOP odr eda i Mostarsk-og bataljona), 2. i 3. (f-ormirane 22. 11. 1943. od dijelov.a 10. hercegovake NOV hni.gatle), z aiim 11. i 12. (farunli.ran e 13. 1. 1944. promjenom nazuva dotadanjih 2. i 3.) te 14. hercegovaka I miadiinska {6ormiJrana 9. 9. 1944.). o

LIT.: Abdulah SaTajU, Stvaranje bh jedinica, na vie mjesta. nologija narodnooslobod ilake borbe, na vie mjesta.
176

Hro-

HERelNA

Ulica u sjevernom podruju starog ddjela ,g rada, ,upr.av.o II gornJoJ dionici sabirnice Miloa Obnta ulice. Poinje od Pirma brijega i vodi n aj prtije na sjever li zawa'v a u Ul~Qi Muhameda Ka dlia, pravei prije boga gotovo pravi k'u t II zaokretu prema Iis.toku. Poetna dionica ulice II prawcu jug-sjever izgraena je davno, .u tulrsJt<e:m. periodu, ~ sve do rpoetk a dva d esetog vijeka bila je !ll sastavru Ulice Pirirn. brijeg. Toga vremena nastao je i produetak sa obnadn ice .prama is1JOkn.i. sa 1iz1a.l'i0ln t i Utku Muhameda K adila , dje su g talwer poel e mcati jednopOTOdi6ne kue, pa I je nastala 'Potreba da se OViOj saobraajnici d a'Cl.e status samostalne .ullice i zasebno im e. Tako je i provedeno . Bil'O je to 1900 . .god.ime. NaziN UJikU dat je, po s"VIOj prjliai, po narodnom Iilmenu !Ulice (one poet n e i starije dionice), I~oja je prema jednoj verzi'j i ,glasilla Herein sokak, a ii jedno i ,d rugo rime eViOdir a spomen Illa staru lTlusli!mansku .sarajevSku porodllcu Herco, koja je tu mv.j ela, a lroja .se, inae, u rpisani m 'irzvorima sreta ti SM'aJjevu jo od 18. vijeka. N3:1iirv se do dana'S nije mijenjao, ri.zu7lima1)ui .neke 3'ustmouga!I'Ske i~oreJ u Ikojim se ta ulica sve <lo 1917 . I iljem pod k.rirviim imenom b
Hergina.

HIMZAR1NA

Ulica II sjeveroza'panom podrujIU .star.og dijela grada. P.ai!nje od Ca,p ajeve li vodi na sjeveroz3Ipad do U~ice Vinj ik. D o 1955. godfi1ne ova se ulica I .roduavala II zapadnom prarvcu iznaddanaTljeg Lnstituta p za hJi.gijenu rada ~ izlal'lila na dilonicu dananje KlQevske lu lice (do Moe Pij ade ulice), koj a je 'b ila, u stvarJ., sastavm:i dio H imzarime ulice. Sve do 1954. lodvajao se dd ove ulice jo. jedan Ipnodun:i! Jm-ak II Vlidu 'Obi nog puta Jooji je vodio u sjeverozap adnom pravcu do na mj esto gdje poitnje dananja Uhlca dra S t jepan'a 'I1om i a ('ispod Bolnice) pre~o Starog groblja. Tih godti:na na toj dionici izgra en.o je :nek()l~o stam benih viekatnica, a i trasa nove ulice V inj ~k, ipa je tako sasvilm nestao taj nastavak ove ulke. Danainj a trasa Himzarine ull ice nastala je jo !ll 16. 'vJjeku kao sokak .u Had.i- Da.fe.rovoj lIllah.aUi, !k,o:}a se u narodu .zvala Provare , a looja je rormli.rana oko damiije iStog osnivaa na uglu Hlmzarine i Capajeve. U rpr:vom austoougaTs!rom pla'I1u i sve do 1900. ,g:od:ine i ()va i Ulica Jelene Vi tas !bile su jedna jedins1Nena ulica., .k oja 'se zvala imenom Gornji dervent. Te, .t900. godtine, ulice su reOO.'VIojene u dvije saobraaj n'i:ce, od IkojIih je lOVa prva po pvvi put d ohila ime Himzanina. Na.mv j e za mjerne stare JugoslaViilje preokJrenut 'u dananji, u bibi kmiv .oblik H imzar ina. Irme ulice nasta-lo je ,po jednom lanu sta.re sar ajevske porodice Hemzanija, ija se kua nala2iila u toj 'lIlici. B ie da je nosilac n aziva ugledan l an te porodi'ce Mehmedaga, k-ajd je dugo dra'O

12

177

vlastitu bosanskou ,k afanu u toj ulid (dananja stambena zgrada 11>01'10diice tS~va:c) , a ru.mro megdje oko 1900, upr.aVQ II vrijeme 'k ad s e ulica prozvala njegovim prezimenom, to jo vde 'ukazuje na osnovanost ove tv.rdnje. Nj egova kafana ibi.la je zborno mjesto uglednih i uenih ljudi, meu k!oj:im se i sam Mehmed-aga izgra,diJo, pa su otud 'n jegovu kafanu zvaLi iKadina kahva. Kafana je, mae, !Tadi1a sve do posljednjeg rata. ClanovJ. te ipor.odice i izrav.ni potomci Mehmed-age pod prezim enom Hemzanija li danas ive u onome k.raju, samo Ille rtl ovoj, nego u Vinjik ulici. Njihovo jo starije, .originalno !prezime glasilo je Emzanija, kB.iko se to \"idi iz jednog nedatiranog ,tursk.og popisa sar. mahala u GH biblioteci, dokumenat ibro 987.
LIT.: A. Bejti, Provare, Osloboenje, XXII /1966, br. 6404 (2. 4), 4. Moji podaci lino od 78-godinje Almase Strik, rodom Hemzanija, sa Vinjika.

HLADIVODE Ulica-pu.t izvan ueg gradsk!og podruja, na sjeveroi stonoj p eriferijd. Odvaja se od sredinje dionice Ulice Ba.ruthana (vidi tamo) i v;od~ 'u pravcu sjevera lPfem8 Donjem d. Gornjem BiJOsku. To je stati seosmi p.ut, uao u sastav gradsk!og .teritorija <prije desetak godina. Naziv saobraajn1ce je stari 'll'a mv i pUlta li. kraja k.noz koji v:odi.

HOSIN BRIJEG U1i.:ca u jugoistonom predjelu starog didela ,ga-ada, dzmedu Alifakovca i Hr ida. Ima dva I !raka. Jedinstvena trasa po&nue ispod eljezk nike pruge, od ulice pire Kneevia (stari Ce ljugovii), prol8JZi ispod kolOSijeka podvo:7mjakom pa se Il'ava II dva k,raka te ponovno sastaje na pni1inoj ;razdaljini g.ore l i !brdu i vodi ,o pet kao jedna trasa sve do NaHna sokaka na Nianu. Dananji naziv ulice pni.l.ino je star, a nastao 1e lPo ;istoimenom topommu stjenoVl~tog brijega, uz Ikojd ulica vodi, a ikoji <lbuhvata t amonje po dmuje sve do d:zlaza te ulice u NaHn sokak, to se jasnn vtidi i iz topogr af5kih geodetsklih ika.oota sarajevskog pod r uja starijih godina. 'I1rad~ci:ja k80uje 'da se trim imenom 'Pl1ozvalo , rdo (a IOnda i . 1ka.) po b u ponodiai Haa, k'oja se tu, d.ose]illv;i u Sarajevo, jedno vrijeme baViHa mljekarstvom. U Sarajevu i danas ivJ ,porodica istog prezimena. Jedan lan te porodice, neki Hoo Ibrahim, zanli.man'j em Inadnicur, uestvovao je u otporu 'a ustl'lougarsko j akupacij>i grada 1878, pa je !kao takav bio interniran u Olomuc. P.rve ,g odine poslije 'o kupacije (1878- 1879) N:jevi k.rak 'Ove ulice b ila ~e zasebna ulica, a otada pa do 1885. ova ulica s oba kraka zvala se Za Alifakovcem po predjelu Alifakovcu, iza I ojeg se ti. nalazi, samo ne k i2lrav;no, jer ih I astavlja mahala Celjugov i i. od. godine 1885. <Ulica nosi r opet staro, om.osno dananje we, jer je lU narodu najpopularnije.
178

dar Gajret za god. 1938, 58.

LIT.: H.

Kapidi,

otpor bh muslimana protiv Austro-Ugarske, Kalen-

HRASNICKA

Ulica u Hrasnu. Poinje od Ubice vojvode Radorrui.ra Putnika na Dolac-malti , prelazi Miljaoku i poprenu micu brae Vuk()via pa u net-o izmaknutoj osi vodi kroz Novo Hrasno na j ug do eljeznike

pruge.
se razvila neto prije prvog svjetskog tl'at a, Ikad se poeo izgradivati i oiu tamonjli I !raj II 09i ove 'l..t lice i !istono od nje k pod imenom Novo Hrasno. Danan je .ime ulica je dobila tek 1931. godine po tome to kao glavna sa;obraajnica vodi u k!raj koji se jo od pr.ije tursk-og penioda nS2i:va Hrasno, a kQj~se kao naseobina dijeli u ove predjele: Staro Hrasno, Novo Hra.sno oi Hrasno brdo. Samo bne, m islim, vue porijeklo upravo po tom zadnjem i naj,visoijem predjelu, li nekada je ta 'rije bila prJldjev uz <im enicu u obliku ;i u znaenju hrastno brdo, odnosno hrastovo brdo (brdo obraslo hrastovJnom). Jo u dalekom vremenu pridjev je (ovdje postao imenica na listi nailn kao i lU drugim analogijama (<imena mjesta Mokro, Slano i dr) ,pa se vet i ne osjea uope njegov stvarni! etimon.
Saobraajn:ica

HRASNICKA CESTA

Brolazn:i d.mmt k,l'OZ Ilidu prema nasel jenom mjestu fuasn ici , po emu i iIlosi <takvo !imc. Kao takva 'predstavlja nastavak ultice ObaJa Ognjena P,,-"ice sa poetkom od telefonske cen trale, gdje prestaje ta prva ulica, i pod istim .im.eooU1 vodi skroz u Hrasnicu, gdje se jo produava preko :mosta n a potoku Bunica prema welu. Saobraajn!i.ca kao ob i ni t ovarni J loo1ski put je stara, jer je to bila prirodna veza mnogJi h naselja na podnoju Igmana za l lidu i Sa'l1ajevo. Status ulice U. dananje ime saobraajnica je dobila 20. decembra 1960, kad ~ sve IOstale naseljene i bar djelomino izgraene saobraaj nice na Ilidi.

HRASTOVI
Slabo nastanjena i u tehn ikom pogledu sasvim jednost.: wna :ulica, zapravo obian put na s jevernoj pel1ifevijd starog dijela grada. Poinje od Budako-wa i zavrava na sjeveru u Hadi-LojUnoj, >istono lOd Bolnice za plune bolesti i tuber-kulozu.
12'

179

U turskom .i austrougarskom periodu bila je i~radena i .naseljena tek poetna dionica ove uti:ce kao 6i.kma koj a se vezala za ul!i:cu Buda.loovie. P rolaz prema sjeveru u drunanju Hadi-Lojinu nastao je neto pos1dje 1921. godine. SaQblraajnica je d obila status zasebne ulice i dananje ime 1931. gocbne. NaziiV je na!Stao 'PO toponimu Hrastovi lli Pot hrastovi, kako se i danas oove predj el oko wha dananj e H ad2ii.-Lojline ulice, po rome t::> su :tu jo u turSko doba ool a uzgojena viso'ka hrastova sta'bla, htav l maH gaj. Ta s tabla bila 'Su tu jo pot."'-etkom oViOg vijeka, a nekolik o ih se jo do danas zadralo II I bl/irzini tamonje bolnice i jedno u samoj ovoj ulici.

H RGICA

Ulica lU starom d ijelu g rada, na padini sj e-vemo od arije, 1'8:z\'Iijena izmed u ulica Sv. MaIikovia i Remzi:e Omanovia . UJUca je strura koliko oi sama aIl'ij,a. Ra.zW1a se jo u 16. v ijeku na tromedi. tri maha:le: Jahja paine na Curiia bni~ egu, Bu.zadi hadi -Hasanove oko Ka.ukij ine u h'Ce i Duradik hadi- Ahmedove Illa istonoj strani. Nadveim dri.~el"am ulica je spadala u okvir ,prve, J ahja-paine mahale. U.bica je jo u rtu~ko doba dobHa dana:njn. na.2lW po sta.Doj sar ajevskoj porodici Hrgo, koja je ivjela u vie kua u .gradu pa tako i u ulici koja se ,prozvala n jihovim imenom. U ovoj ulici, upravo u Buzadi.jmoj mahali sretamo ih jo godine 18 11 / 12. Hrge su se bav.Jle i trgovinom u sarajevskoj alI"iji. Jedan lan te p()l'I()di.'ce, Ibrahim-aga H.vgo, kico, strastverui lovac te !ljubi telj pjesme i sviir.ke bio je godine 1878. rtva denunCije, pa su ga okupacione vlas.tri osudri.le li pogubile prVli:h dana po ulasku u grad. Dananji oblik prezimena ove porodice je novij eg datwna, nastao, sv,aka.k:o, posluje okupacije 1878. godine. Stariji oblik bio je, kako sam naveo, H rgo, jer se tako .na,v odr Iti vie dokumena.ta, 1 po tome sudim j da se ova umca rtl rturslw doba zvala Hrgin sokak.
LIT . : H. Kre!evljakovi, Sarajevo u doba okupacije Bosne 1878, 98-101 (o Hrgiima i Ibrahim-agi Hrgi). - A. Bejti, Prilozi prouavanju naih narodnih pjesama, dio II, 392 (o Hrgama).

HRISTE BOTEVA
Ulica u sjevecJWm podl'uj u starog dijela grada. Pooinje od Ulice Kaukij e Abdulah-efendije, vodi <na zapad pa za:voida u desno do v.rha Hajduk-Veljloove ulice, a odatle .prodUUIje dalje uzbrdo u sj everozapadnom pravcu i zav;r3va u Ulici: Vuka K3Irauia neto prije izlaza te utice na !brijeg. Ulica se raz;v.i1a JDA .u 16. vdjeku -na pOO.ruju dVlije mahale : prva dio nica, -do Haj duk-Veljlrove, b Ha je u Mahali Mu Za Arab
180

Dedid, a druga dionica, od H ajduk-Ve ljkove do !kraja, u Mahali D.umo-zade hadi Hasana.

U rtursko d oba li sve do nazad e 1lrdeset godina ulica je bUa poznata pod imenom Karpuzov sokok, odnosno (od 1878) Karpuzova ulica. Noaila je taj naziv po pre21irnenu starije muslimanske porodice Karpuz looja se ovdje sreta jo <ll 18. vUje1mt. U sastavu o()ve !Ulice sve do 1915. godin.e bila je Ikao oikma Ik:asnija samostalna ulica Cukova, odnosno danan ja Brae Eskena ti. : U lPI'Vih desetak goci'i na s t are J u- os1avije lU sastaV!U K al1PUZOve g ulice kao njezin produetak bila je i dionica s tare Pehlivanue sve d o Bo1ni:ce u Koevu. Godine 1931. nastale su bWle li!zmjene: taj IJXlsljednj i krak (zaprav.o produetak od sa:>tava sa m icom Vuka Kan-ad i a ) uao j e u sastav UlJice Vuka Karad ia, a dotadal11i K.oo:puzov sokak (d u.ina dananje !Ulice) dobi'J.a je naziv Bregalni ka po imenu najvee lijeve priJtoke Varda ra u SR Makedonij i BregaInice, a ou spomen na brega. lniku bitku na 'boj 'nieC:i 30. 6. 7. 7. 1913. d:zmeu srpske i bugm'ske v.ojSke, iIoojom je .z3.rpoeoo drugi ba1 lliaJnSkti. II'Slt, a - 'koj()j je u srpska vojska i.zvojev.ala pobjedu. Dananje lime :uli'Ca je dobi-la 8. juna 1948. u znak pijeteta prema bugarskom pj esniku, pubUcisti li. revolucionar.u Hristi Botevu , 849-1876), ija je ideja vodilja bila borba protiv nacionalne bespravnosti i ekonomske eksploataci je -te zagovor za djela Parike komune i junoslavenske ba)kanske federacije.
1

H RVATIN Unca na lijevaj obali Miljacke u staDom dijelu grada. Poinje od Ulice Nurije Pomerca , vodi na jug i zavr,ava Illa sueLj avanju ulica Behdeta Mutevel1ea i Garapl!ijii1ne, dQtiu.ci prije toga i stoni kraj Ulice Dragice P r.nvrioe. Ulica - poetnoj d ionioi ima jedan odvojak preu ma ~stx>k!u lU vidu ikme, koja je sastavni dii.o Hrvatina. Hrvatin se k ao nasel jena saobraajnica raz-vjo dosta rano u okviru M ahale V lakovali hadi Mehmed, koja je I bila formir an a jo 1556, a iji je cen tar ,o na danan ja damija na sastavu Hrvatina -i Uli-ce Dragice Pravice. Ulica se 'o d davnina ZOVe d anan j im imenom. Ona j odvojak iz te ulice ;prema istoku, ik-ma, j ~dno vrijeme u a ustrougarslrom ookupacionom IJleriodu bil a je s amostalna saob r.aaj n ica 'POd imenom Mali Hrva.tin. M euhm , naziv Ht'Vatm ni je samo ime u lice, ll1ego je -istovremeno toponim za cio predjel oko te Ut.lice. Tim imenom nekada se zvala i zapadna polovina dananje Ulice Behdeta Mutevelia. Dananji oblik i:mena ulJice 'll upotreibi. je od 1878. ,@dine i zbo~ svog specifinog !prizvuka !izazvao je 'razna tumaen ja, od kojjh jedni to time dovode u vezu sa nijej u H rvat, a d rugi, kao antltezu p rvoj, 'kazuju da je ime nastalo od arapske konstnukci.je H ur -vatan, to bi trebalo da zna j >odomovina slobodnog roba.... U stvari, to j e ri..skvareni oblik narJOdTIOg i v.rlo starog 1j;mena H aTVa.tin, .kak<l ga nalazim zapisana u dok-ument:ima sve ta mo od 18. vijeka i kalko se, uostalom, i danas
181

uje meu stamijim enama Muslimankama u Sarajevu , koje su poznate

kao dobni' uvari jezine traddoije. Ne moe Se zasada rei ni;ta odre eno o osnov~ toga s ta.rog oblii.ka, ali. ~e izvjesno to da 'nema m.kakve veze sa bilo kojim navedenim
tumaenjem.

LIT.: I bnuI-Vatan (pseudonim), Mrvice iz istorije Sarajeva. $eher-eha jina uprija. Hurvatan - Horvatin, Bosanka vila, X III /1898, br. 2, 26. - H. K re evIjakovi, Vodovodi, 52- 60.

HULUSINA Ulica tna lij evoj .st-ram M>tljacke u stal10m dijelu grada. R azvdjena od sueljavanja ULice 6. nQvembra \Sa Ul.!i.com Dra gice Prl'aV'~ce Ina !istok do Hend.i'ne. Nastala II turskom per iodu u sastavu tamonje Mahale Ke edi Sinan, koja iSe narodnim iitmenom zvala Na turbetu, a k o joj je bila centar ,ona dananja .damija <ll Dr ag:ice P.raVtice ulici d!z 1515. go-

chme.
Od osamdesetih godina prologa videka pa do davanja dananjeg imena ulica 'je nosila nazi'V Nad konakom, po k-ona.k.u, ,rezidenciji b osanskih vali1a II susjedstvu iz 1869. godine (v.iili : N'1lnije P ozderca). Dananje lime .dato je uliCi negdje prnje 1893. godrme, ii uva spomen na znaaj nog javnog r adnika Sarajeva aushI\Ougarskog perioda Mehmed- efendiju Hulusiju ili Hulusi-pau (titularni paa); wi. dravni sluben:k turskog perioda, vii vakufsk<i. finansijski slubenik 'll austroug8!rskoj 'Upra vi igoradski Vii.je6nlik. Imao je li1epu orijentalnu naobrazbu pa s e ba'V"ilo ti pisanjem, preteno nov:inarstvom. Izdavao je i ureivao u Saraaevu dva nedjeljna lista na turskom za itavo vr~~eme njihova izlaenj-a: .... Vatan .... 1884-1897. i ....Rehber .... (nastavak .... V'a tana ...) 1897- 1902. J edan lanak (o !k.ong,resu orijentahista u Stokholmu) .obj avio je i "tl Glasniku Zemaljsk'og muzej a 1889. Prezivao se Aliefe ndi - um ruk i. R oen u Sarajevu 1849, a umro 'u ~stom mjestu 1907. i pok>opan na Hambinoj carini.
LIT.: Ibni Sej ja h (pseud.), Saraj lija Mehmed H ulusi-paa i njegove novine "'Vatan... i ,..Rehber,' - Muslimanska SVijest, Sarajevo, Vj 1940, br. 71 (20.1), 10. - Arhiv Vakufske direkcije u Sarajevu, god. 1893, br. 224. - H. K reevIj akovi,

Stamparije u BiH za t urskog vremena 1529-1878, Graa za poviM . MUjezino vi, II Glasniku IVZ jest knj ievnosti Hrvatske, IX/I920. 1958, 297.

HUM-BRD O
Ulka, zapravo seoslca.s aobraajnica II podruju brda Hum, ~znad uliica Humsk.e i Orlavske te naseljenog mjesta GOltrljti. Ba:ka.revac. Saobl'a8jnica 'Postoji j o .od austrougar.sk-og 'Perioda. PQela se naseljav:ati za mjerne stare Jugoslavrije.
1B2

U sastav gradskog organizma ula je posli je oslobodenja pa ~e tada, .prij e 1964. godine, dobila i status ulice i d8lnanje im e po br du Humu, u ij em se podnuj u j nala:ai.

H UMSKA

Ulica u predjelu Pofahia. Poinje kao nast avak Ulice Pofali.i. te vodi prema sjeveru u pravcu I rda H um mijenjaj uCi pravac tJrlase. b Ulica kao trasa postojala de jo II turskom ,pel"i<Xiu, a li samo do one prve 'Vel.i[kc okuke na zapad. Izgraena je posli,je 1878. god'ine, naj ~JE'I k ao strateka saobraaj nica, a 'Onda ~ kao , radska ulica. Ka o g st:rtate~a veza izg,raena je sve do na wh brda Hum, do tVIrave koju su tu 'S agradhl i A'Ustrijanci odmah posliij e okupaci'j e 1878 (rmilnilraLi je i unitili Niemoi u ranim j utarnjl1m ,s atima 6. a:pnila 1945. godine prilQkom povlaenj a iz grada). Prvo bitni put dob'io je 's tatus ulice 1915. gQdine. Tada , e slubeno s 1 nazvala ~enum pu bnlu H u m u, iPr ema krojem ti vodi, a ije Jme ukazuje na porij eklo !i staI10st ipraslaveonsk!u. Danas je Illa tome brdu objekat telev.iaJijskog r eleja. Ulica <tosada n~je lIIlijenjala s voj naziv.

HUREMUA

To je prvob1tni naziv esme, a onda po toj esmi i IUmce dznad el jeznike stanice Bistil1i.k. mica POMje u Ulici 6. Illovembra, neposredno ~'Zn ad eljemiloog mosta, vodi popreno na istok do mjesta gdje poinje U1ka Kamenica 'Pr ema jugu i Ulica iza Hrida prema isboku. Ulica se razvdia kao sokak u dvije -staJre mahale, obje ~'Z 16. vijek a : Sejh Bagdad ijinoj na zapadu (nal1oono lime Pastrma) te u Mahali Hadi- Sejdi Alije 'na istoku, koja se zvala i Vlaka ma hala. Ova ulica sve do >nedav;no zv:ala se [menom Vlaka mahala. Naziv je staa:' li podsjea da je ov:dje hila nekad j, hni'anska n aseobina. Dananj i naziv Huremua ou slulbenoj je upotrebi od 1900. god~ne. Ime uva spomen na sarajevskog d.obrobv.ara i uenog ,ovjek a I kadiju ( d1i mud erisa) Mevlana had i-HuTem-e!endiju, sina BaHjina, .koj i je godine 1602. bio iv i st ~novao u susjednoj H adi-zade hadi-Ahmedovoj mahali (Gol"l'lji H!lvatin ili zapad ni dio Beh deta Mutevelia ulice). Te godine dovrio je svoj u damij u, u Donjem Nianu >na ,P alama (propala polovJnom prolog vijeka), a neto posliij e toga sagradio jc .u VIMkoj mah ali i esmu, koja je po Tljemu j , dobila ime H uremu a. Kreevljako\.ti je odnekle saznao i napisao da je ovaj H ao.i Hurem pr eko sV:Qga imanja ~ekao rulicu Huremu.u. Teko je v jer ovati u rtaj podatak, jer sam naziv Vlaka mahala za lIrasu dana.mje ulice Hweml1a jasno govori da .se ()vdj e radi o mnogo sta1'lj:oj saobra-

,.3

prlJe da je .tu ulicu Had~i Hurem samo produio prema istoku, da'ju6i. joj takIO izlaz u n~lje Hrid.
LIT.: H.
Kree vlja kovi,

aj.nioi. Bie

Vodovodi, 146.

HUSINSKA

Umea u podruj.u V.raca. Roi!nje od posljednje dionice Zagrebake i vOOi na >istok (m li~eVJU stTanu) !ispod austrougarske tvrave, .izlazi na put za Trebevi, ,obuhvata ,ga li. zavrava .se pri (pOSljednjem odvojku Ohrli.ds.ke ulice n a lijev:oj s Urani, odnosno pred putemtJo vodi .udesno u nie predj ele Miljacke. Poetna dionica nastala j kao pr!i'l az twdav.l 'na w h u, dovrenoj 1898. godjine. Srednja di.onica nastala kao pu1 neto kasnije, a onR posljednja, t rasom p uta za Th'ebevi, prosjeena je poslije osloboenja, upravo prtje 15 godina. s.tatus ulice saobra6ajnica je dobila tek poslije oslo boenja ikad se 'Po prVli put !iobiljeli.1a imenom Pod vraca po Vracima, kratkom klancu, ispred ikojeg !i poilnj e, a kroz ,k'ojii rvodi posljedna dionica Zagrebake kao now put na Trebevi . Dananje ime !Ulica je doWla 7. okh:Jbra 1960. godine 'll spomen na Tuda:rsko selo li rudnik uglja H usino !kod Tu2le koj e je ostalo pozna-to po oruanom 'Otporu lI'"u:dar.a protiv nasilja "dravne vlasti u .'boku generalnog trajlk,a 21-28. decembra 1920. god-me.

HVARSKA

Ubica u naselju ...Pavle Goranin ... I,bive Sv.rakino s elo). Razv.i.jena ( paralelno sa Cetilf1jsloom !izmeu B.osa.mske i !kraka P.rvomaj ske ik<oji se sputa zapadnom stranom naselja -prama J avor.skoj uhld . Saobraa'jru:ca i k, o ulica 'i. kao stambena jedinica nastala je u a prVlim 'godii'I1ama poslije os lo b o enja u sasta,v;u .nOVQg .radnikog naselja koje se poelo Ilama .i.zgrai;vaJti, a ,ije su pnve Ikue oovr..ene d. u seljene 7. oktobra ,1948. godi'l1e. Tada je ,d obila li. st8itus g.radske ulice pod imenom Naselje Pavra G oranina VII. Dananje lime po jadranskom otoku i mjestu H varu ul'ka je dobila 7. oktobra 1960. godine.

IGMANSKA

Uli<!a II Novcom Sarajevu. P06itrxje od Ulice Blagoja Parov.i.a vodi. prema sjeveru do trase pruge nO!1malnog I mlosijeka. k
184

Uli'Ca je nastala neto p oslije 1900. prJ.iikom i2gradnje ,onog dijela grada i P<>falia . Status gnadske ubice dobila je upravo 1905. godine. Prvo lime te ulice bilo je Hasibovia li zadralo se sve do osloboenj a. Tako Se Wica prozvala po porodici Hasibovia, .koja je l1ru jo u predok-upaciono do ba dmala imanje i ishodnu Jruu - ardak. Dananje 'ime Igmanska dato je .posl!ije osloboenja po Igmanu, poznatoj planini urneposrednaj sarwjevskoj olrolfui, !inae 'uven'oj po igmanskom mariu 'll drugoj neprijateljskoj ofa1l2n:vu 14-23. 1. 1942. godine, u Ikojem se jedna kol~)Jla Prve proleterske brigade !izVukla !ispred udara 'Iljema6km 100lQna prevalj"ujui dubokim snijegom zavijane igmanske 'planinske st8'Ze 'PO zimii od _ 300 i ,probila .se na prostor Foe.

IGMANSKA Ulica na Hidli. Situirana sjevenmo od Zelje2lnike s tanice. 'Odvaja se od Ulice Novo n aselje rkao produenje Ulice Ive Veliana u .pravcu zapada, I dje zavra va kao s lijepa ulica. g SaobraaQni:ca .nastala u potp1.lJliOOt'i poslrije osloboenja, kad je i dobila status ullice i prvo ime u dananjem obliku. Naziv je dM 20. decembra 1960. (Vidi prethodni lanak).

IGMANSKOG MARSA Ulica u Vogo.i . Gla.vna tranz!tna sa.obra8jnica lkoroz anjesw n a putu Sarajevo - Semizovac - Olovo. Naziv se odn09i na ltu eaobra a;;nicu kroz itavo !l'1aselje, -od Kolaue prema Saoo.j evu do 'itza Joanice prema sjevero-zapadu. OVidj e se Il"adi il s taroj , jo srednjavjekovnoj saobraaj nici, na kojoj $u iSe jo u predtursko doba nala21i!la seoSka naselja Gogota (dan8na Vogoa) li Joanica. U unskom peIliodu, u 'k'ojem je u samoj t V.ogoi I(lbo je 'p rvJ d io dananjeg naselja idui od Sarajeva) :nikle damjlj a ti 'knaj nje !turbe, 'put je I :io prhli~no ~rekventa.n. Pl'Ii1agoen je za b kolski s a obraaj tek 1938. godine, a pno.iren je, modemizovan i podeen za savrem eni loolski, gradski ti vangradski saobraaj god. 1953-1955. BIliJli:kom Iffiodernioova-nj a toga .puta Illesnalo je spomenute damije i t:t:wbeta, jer je preko .njihove lokaci~ e udaa-Ha nova, ispravljena brasa. UHca je dobNa po prvi puta naziv, i to ovaj IPOd dananjtim imenom, oko 1961. po tradicionalnom maru ~ve pr.oleterske b:nigade janua~a ] 942. od sela Gajina :kod Olova preko pl-amine Igmana do sela ITesjemce 100d Tnnova lIla cii zimi -od -300 C. Nazirv ,u:Uce .ima izravnu uz:r-Onu vezu u tol!)ko ' to su di1elovi brigade proli !kroz samu J-o!an'i:cu.
LIT.: H.
I shakavia,

Sabanovi.

Bosansko krajite, 207. -

Isti, Krajite Isa-bega

6457 (27. 5), 9. - Hronologija oslobodil ake borbe, 194. Igmancl, izdanje ..Rada .. , Beograd, 1962.

nica), Sarajevo, 1958, 30. -

62. -

Preduzee

"'Tito, Sarajevo-Vogoa 1948-1958 (spomeA. Be; ti, Vogoa, Osloboden;e, XXII/ I966, br.

Zivo;in

Gavrilovi,

185

IGM"NSKOG PARTIZANSKOG BATAWONA UHca II Rrasmoi. ~oinje od 'I1rga br~i;s;tv a i jedinstva i v;odi do ~raj'a novog naselja 'u pravcu za'Pada. Saobraajnica je u potPwnosti nastala kao stambena jedinica neto poslije 1950. godisne. Uliica je dobila status gradske saobraajnice i dananje ime 20. decembra 1960. Naziv uva spomen na 19manski partizanski bataljon !iz NOR-a ili, tai:ntje, I gmanski bataljon (kako je glasi'o prvi narziv), kojli. 'j e foormilram jo srediJnorn oktobra 1941. godine I~ ao sastavni :dio Kalin ovil{Jog odreda NO rpa;rbhzanske v\ojske li ik!ojii je sa jainom tOd tni ete dimao kontl'olu Inad planinom Igmanom te v.rio diverzlije na pru2li li tdrumu Sarajevo - Konjic. P rvi komandant batalj ona bio je Ivan Vetian,
avanje

LIT.: Mani Finci, Borbe NOP odreda oko Sarajeva 1941, Prilozi za prouSarajeva, 11 / 1966, 362-363, A. SarO-jli, Stvaranje bh jedinica,

134-135.

ILID2ANSKA CESTA
Glavna izvodna saobraaj nica u pravcu zapada 'Prema Sarajevskom polju. Razv.ijena od podvonja:ka eljeznMike pruge Sara'jevQ Viegrad .pa do mosta na Miljacki na Ali-painom Mostu. Ulica kao saobraajn.ica postojala je jo u ,ni:msko doba, a kao takv,a sl,tUli bez prek'i da lod .toga doba sve do danas. II rturslmm periodu bio je mo .i. ,glav ni lk,ontinentalni PUlt prema 'za padu i moru. Do iza osloboenj a, kad Ije dobila .dananj i 'n azi"!, ulica se neslubl"no dijeldla u dvJ<je dionice li saobraaj nice pod dva razlilita limena; pIlVa -od grada, po prilici do 'DVorJlice ...Astm... bila je Cengi- Vila, a d ruga, dalje prema !Zapadu, zvala se AIi -pain Most. Dananj e ime, analogno Sa,rajevskoj ulici <na Uidi, daoo je po turne to saobraajnica ti1zv:odri iz grada u pravcu ILide, gdje se sjedIinjuje sa SaNlljevskom ulicom. U b iti Illi Cengi-Vila .ni Ali- pain Most d o iza ,osloboenj a nisu lj;ma]J.i sta1rus uli ce, tnego su lbili samo naseljena mjesta, Ji oo izvangredskog podruj a. Cengi- Vil a .prozvala se tak1(l po jednoj tamonjo j vili, ljetnikovcu bos. valije T<>pal Osman-pae, koji de 1869. ku povinom preao u vlasnitvo Dedage CengJa i lI1asljednilka. Objekat je b to itav sve d{) 1965. godine. Toponim Ali-pain Most vue porijeklo je iz 16. vije-ka :po .tamonjem mostu na Miljacki i Injego vom utemeljitelju Ali-~ai, iji identitet, meutim, do danas nije utv;ren.

LIT.: H.

Kre.evljakovi,

Vodovodi, 212. -

A. Bejtic,

C engi

Vila, Oslo-

bodenje, XXIIj1966, br. 6334 (24. 1), 5.


lB6

ILIJE GRBICA

Ulica II sreditu grada. Poinje lod. Titove i vodi \1 pravcu sjevera do Ulice Nikole Tesle, ill drugoj Wtmici II vidu ulice-stepenita . Saobraajnica II prvoj, ravnoj dionici potjee '12 turslrog perioda, kad je bila sokak II okviru Jagdi-zade hadii- Ahmedove mahale, .koja se tamd formirala' 1izmeu 1530. i 1560, a koja se II U1cmxlu 2:Vala Denetia mahala, Nie banje oi Begova mahala (po Mustafa-begu Denetiu, vidi rue). Prvi poz.nati naziv ove ulice, kojj datira jo iz turskog periooa, bio je Mustafe Denetia ulica . ~ra nije sokak), 1l18ZVana Itaka ,potkrr'aj turskog penioda po Mustafa-begu Denetiu , l anu sarajevske C eudal ne porodice De n ellia, Ikoja je II Ibbinii. te ulice imala svoju .kuu i putni.ki .Ironak. (vidi Ulica Denetia ikm a). Mustafa..Jbeg je bio sin Fejzulah-begov, roen je 1806-7, a u mno 1874. Zivio je od nasli jedenih nekretnina lkoje je jednim, manjim dijelom izavjetao (uvakufio) II dobrotvorne sv.rhe. D.ruga, usponska diOnica ave rulire nastala ~e ou potpunostrl. u austlrougarskom periodu, upravo poetkom naega vijeka. Stava ime ulice zadralo s e sve do !iza osl()ooenja, a tada je zamijenjeoo dananjim po Iliji Grbiu, predratoom uitelju, knjievniku i lI'evo}ucionar.u (Banja Luka, 1906 - Kalinovik, 1943). Prnje rata objavio je neko liko pjesama, lisbo t oli.kio pripovU!jedak.a te vie knjievnih Q." eportaa, pedagokih radova i nov,mslcih lanaka. Kao predratni napredni uite lj, koji se opredijelio za marksisbiki put u sv.ojoj dvadesetoj godini II rumtvu Hasana KUtia u Derventi, II danima ustanka 1941. bio je II prv.ism borbenim 'redoWma NOV-e. 6. januara 1943. telnici su ga uhvatili zasjedom ti umonili u K alinoviku.
LIT.: elanak Ilija Grbi u Spomenid palih pisaca 1941-1 945, str. 75-76. - Rizo Ra.mi, Na putevima slobode, 75-1iO. - Hronologlja radnH!kog i NO pokreta II Sarajevu, 107. - H. KTe evlj akovi, Denetii, R adovi, II/HI54,

knj. l, 112-163.

IMAMOVICA U1ica u sjevernom periiemom podt;uju starog dijela g r ada, na BaJ.xiakwjama. Poinje od Hadi-Lojfine i vodi .najpr.ije n a zapad, a onda u jakiom zaokretu zav.ida na sjever J .kzVlodi !ll Ulicu Breka liza Paadi had~-Nesuhove damije. Saobraajnica se t1azvila u turnlwm peniodu u okViru Mahale Paadi hadi-Nesuha, I100j a se f<>r.mi.rala oko postojee damije jc II drugoj polovini 16. vijeka. Prije o:kJupaai1e 1878. ulica je nosila ..ime Sokak Mustafage ImamOVia, po l stoimenom lanu stare sarajevske pOl'Od.ice Imamov:iR koja i je tu imala porodinU kuu. Gr.ana Im amovtia, po ikojoj je unca dobil;) ime, izumrla je. U austrougarskom penioou ulica nosi najprije .ime Imamovia Mustafe, a od 1900. pa sve do d anas lmanwvia.
187

LIT.: A. Bejti, Pa adi Hadi-Nesuhova mahala V I j1942-43, br. 10-11 , 317-322.

damija, El- Hidaje,

ING JAROSLAVA CERNlJA Sllijepa ulJica (ikma) u sredinjem d b jelu grada. odvojak od UJice marala Tita prema s jeveru do upravne zgrade preduzea Vod ovod.

Ulica se r aZV'li'] a u ,f;unsk,om peorti.odu, aJi nrije bNa samostalna saobraajIIlica, niti je imala zasebno ime, negu je >bila ukljuena u sastav Cema1ue ,ulke. Te'k preci okupaciju Bi!H 1878. prozvala se u narodu Grbetica, . o jednom .ctoseljeniku iz Crne Gore, izbjeglici, zvap nom GrbeZica, kojU. se nastanio u :boj fukm!i. kupivi kuu od nekoga Jevrej ina Parde. Taj isti Grbe1ica odselio je s porodicom <tl 'I1ursku odma h posli1e okupacIje Sarajeva 1878. godime, a njegovQ prezime ostalo j e 'll na:2I.iJvu ove wee do naih dana bez tkakve promjene. Dananji naziv da't je uLiru 15. decembra 1959. po JM'oslavu Cerniju, hidrotehnikoom i.nenjeru, pioninu domae hidroenergetike i stru njaku jugoslo;venskih Ifazmjera (Sa,rajevo, 1909 - Boog.rad, 1950), k<>i'i je jo prije il'ata radio kao !nenjer h:idrotehniar u Vodovodu II toj istoj ulici, to je i bila neposredna uzrona Iveza za davanje ,ovog naziva ulici. rP.osboji 'jo. je<ia'll .razlog vi\e bo se ova lllhca danas tako zove. r Jaroslav,o v otac Jakob (doseljeni Ceh) lzadwn.o je SarajeVQ radom upravo na i.zgndnji li eksploataciJji g.radskog vodovoda; oka.o vii inenjer, a poslije i graevinski savjetnik, bio je prv~ sbrunj 'ak g radske optine li ruko;vodio g,r adskim vodovodom od prlije 1903. pa sve do ,i.za 1918.

ISPOD BUDAKOVICA

Ulica LU 'Sjevernom !podruju 's tarog dijela gIrada. Bolimje od Ul.!ice Kaukije Abdulah-efendije pa vodli na j ugoistok do Ulice Muhameda Repovca. Razvila se jo u 16. vtijeku, ak,o tlIilje postojala li otprije, na junoj periferiji Mahale Abdi-halije, koja je nastala ll1ebo prije godine 1556. na prostoru srednjovjekovnog sela Budakovii. Sve do novijeg vremena bila .bezimena i kma u sastavu maMene Ulice Eudakovia (dananja Kaukije Abdulah-efendije), Pred .poetak pr~og svjetskog I aJta doWJa je 'll wdu Ipjeake sta:ze izlaz ti na suprotnu r stranu, u dananju Ulicu Muhameda Repovca. Tada, upra'v,o 1915. godine, postala je i samostalna saobraaj nica ~ dobila dana.nje lime po ondaIlIjoj ,glaVItloj uli'oi B u dakovii, !ispod I oje se, stvaI'll1.o, i .razvija. k
188

ISPOD GRADA

Ulica na Vratn]ku, II r lizini tv.rave (grada) Bijela tabtja. P ob inje od Mehmed-ag:ine II sjeveroistonom P1"3'VCU do Ulice ispod oraha. a tu zaokree .gotovo II supnotnom pravcu i izvodi tl Zvor.nliku ulicu. Na poetnoj dionici lima jedan odVlOj:ak prema Iistolru, illa desnu stranu, II obltiku Oilmle I ez zasebnog 'ilmena. b Ulica se razvjla kao sokak !fano .u turskom pet'lio du II okviru Mahale Kadi Ahmed- eJendije, Oiji je centar bila .damija !istog imena II uglu ()ve < lice i Ulice ispod oraha, graena II drugoj !pOlovini 16. viu jeka. Sve do popisa staoovnitva 1921. godine trasa i ime ove ulice obuhvatala je d dananju Zvoru1iku ulicu .(VIi<di tamo) i na taj nain imala je izravan izlaz na ,zar avanak izmedu Viegradske kapije i prostora gdje se nala,zi tv.rda"l8 (bastion) BiJela tahija. U tursko doba ti. Pr1V\ih god'ilna austoougarsk'og penioda ulica se zvala IkaIa,~to na t u'l'Sk!om ,znai unutranja, cenwalna lk ula, ciltadela. Obadva 1;a na- iva nastali su .po 'gIla-du (tvravi), za ,koji se uli ca nepoz \Sredina topografs ki vezala. A taj grad :illi ka l'a nije ll1iAba drugo .nego stara turska tvrava , grad, kJoji niJe nipoto identi6an sa v,ratnildm tabijama i bedemima iz 18. vijeka, nego sa kompletntm utVirdenjem, koje 's e tu spominje jo polovdnom 16. rv:ijek:a, a .]{oje, v.rlo je vj eravatno, \ue polli.jek.lo jo 'iz srednjeg vijeka. Pomou naziva ulice upravo smo na sigurnom 'Putu da 'p o prvi 'Puta definitiNIlO 5itmr.amo tu staru turs ku tw-avu na prostor dananje Bijele tabi~'e. Dase ovdje zaista radi o gradu, tv.raivti., bjelodano rupuuje sam tu.rsk!i. naziv !Utice I kata, jer on oznauje tkulu citadelu, koja je mogla postojati samo u tvravi. T< urrski lJla.zilv ove uldce posli~e austrougar.ske okupacije postepeno je sve manje bio u lq)Otrebi dok ga domae ime 1$pOd gTada nije li. u narodu i slubeno .potpuno zamijenilo. Sabirui matemjal .za {)vaj rad 1965. godine uo sam u ,toj ulli:ci lj, za trei nekadanj i naziv te ul!i:ce pod limenom StOkae lfua pr:vom slogu spori 'IlagJasa.k). N.ije, meutim , sigurno je li <to bilo ime za itavu ulicu, ili je to samo lokalitet na poetku te u1i:ce.
LI T.: A.
Dejti,

Sarajevski grad,

Osloboenje,

XXIU1966, br. 6447 (t7.5), 6.

ISOOD ORAHA Ul!ica ,na Vratniku. Poinje na w hu Vtratnik~ejdana pa vodi II jugoistonom pr avcu !ispod Osnovne koole do Zvornike ulice, gdje izlazi. .n:a plato !ispoo. Viregradske ikapije. Ulica se razv.ila najkasnije do Maja 16. vWjek:a, kad su se formiraie d vije lOkalne mahale koje je povezi'vaIa: Kasap-zade hadi-lbrahim.oua, u narodu zvana Kasapovia mahala u .prvoj polovini ove ulice, te Mahala Kadi Ahmed-e/endije, u drugoj poloVlini ulice. Dananje lime ulica nOSli jo iz v.remena pnije okupacije 1878. Ime je nastalo po jednom velikom li. zapaenom stablu oraha za k-oje se zna da je [ bilo Ifla poetku ove 'l1'lice, sgomje strane, u ~blju. na
189

kojem je pred drugi svjetski lI'at sazd.dana zgrad a ,dananje kole. Kronja i ,grane toga oraha pruaLi su se iznad same u:hi:ce. P.osljednja (istOIla) dionica ove ulice godine 1915. izdvojena je II samostalnu ulicu pod limenom Kadi Ahmed - efenije (po osnivau tamon je mahale i damije UZ 16. v.ijeka), i tako je ostalo to stanje do 1931 , kad je Ulica Kadi Ahmed-efendije ukljuena u Ulicu ispod grada. Srednja dio.r:ti:ca te uhce bila je poznata li. pod .narodnim imenom Cur ak po :imenu esme u 'bome dijel- uliice, a ta esma (kao li mnoge u druge u I~adu) Itako se zvala po tome to je voda na toj esmi bila slabo dzdana pa je satn(l cUrila. Dananji .naziv uLice sauvala je i narodna pjesma, .nastala u SarajeVlU, koja poinje ovako: N a Vll"atn:iJku , Pod orahom, voda iprovr ela, Tu dolazi l'jepa Dia, 'Vou zafa8 . .. Ime ulice nije se do danas rm1jenjalo.
LIT.: S. M. Tralji, Sarajevski grad Vratnik, 61-64. - Hamid Dizdar, Na tragu sevdalinke .. Na Vratniku, Pod orahom, voda provrela ., '""', Jugosl ove nska poHa, Xl jt939, 3053 (10. 6), 9.

ISTARSKA
UIdca u manndViorsk.om dijelu gr ada. Razvijena azmeu D anii eVe i Bra.niJtnfura Cosi6a uLice. Ima i jedan krak prema saobra8jnici Omlad1:n.sk() etalite. Saob raa;j nica je postoj a:la kao pu.t jo lU turskom pel"iodu u sastavu dananje Uldce Branimira O:lsia, Ikoja se zajedno s tim putem zvala Vrbanja. Godine 1931. ova saobraaj nica postala je samostalna ulica, a tada je dobila i dananje ime po poznatoj pokrajini Istri na sjeverozapadu Jug.osla.vije; Istra je II ,ono vr.i.jeme bila IX>d Italijom. N.mv se nije do danas mijenjao.

IVANA CANKARA
Ulica II sjevernom podeuju starog dijela grada. Razvi~ena od Mej taa na istok do Drvarske. Saob.oo.ajn:ica je n astala sigurno dosta Tano II tJu:rskom peI1i.odu kao sQkak k'o ji je povezivao, ,odnosno spadao II dw~e m ahale: Dudi-bula ild Mejta na zapadu te Sara Ismalilova ili Donja Saraeva m ahala na istoku. U turskom peruodu .ova ulica inija je jedinstvo sa dananjom Ulicom N.ik-ole K ai.kovi6a u produetku prema istoJc.u lj, zvala se Dudarev sokak (vidi Nikole Kaik.ovia). Godine 1900 . uldca s obje te dionice prozvala se nov.i!m imenom Tuzlina, t3. god . 1910. nastala je ponovo izmjena: drugi !krak na isoonoj strani postao ~e samostalna u1i.ca, kojoj
190

je vraeno staro trne Dudareva, a prv\i krak , kojJ je identian sa u1i4 com 'l roju promatramo, zadrao je naziv Tuzlina sve do davanja dananjeg imen a ulici. To 'Pnijanje ime dato je, r azumije se, po muslimanskoj porodici Tuzlo, ali ,mi naje poznato poblie objanjenje u tome s.mislu, jer su Tuzle 2ivjele, a i danas ive na Vratniku, Dananje dme ulica je dobila poslije 'O sloboenja, negdje 1.1 vremenu 'Pri.tie maja 1952, godine, po poznatom slovenakom knjdevnika Ivanu Cankaru (1876- 1918),

IVANA GORANA KOVACrCA Ulica u novijem di jelu ,g rada, lI'1a rlijevoj str,anU Md:ljacke. Razvijena Qd V~s'oke do Ulice MUka Jova novJ.6a. Saob~aaJnica j e nastala poetkom dv.adesetog vijeka zajedno sa dananjom Ulicom Mika Jovanovia, na ikoj u se neposredno ti. vee. Obje .te u lice pred pNi svjetski fI'"at bile su jedna saobraajnica, koja se 1915. pl10zvala dmenom Ljubinjsku p o mjestu 1Jj.ubinju u H ercegovini. Godine 1931. !llastal0 j e .razdvajanje dotadanje Ljubinj ske ulice: uspenski krak lU smjeru j uga Pl'OZV3tO se Uhcom Mika Jovano via , a popreni Mak, saobraajnica, \koju ovdje obradujem postala je kasnije tak.oder samostalna ulica ,p od imenom Caans ka, po mjestu C aku u Srbiji. Z a vrijeme okupacije 1941-45. ulica se zvala Bihaka, po Bihau u Bos. krajini, a 20. avgusta 1945. goddne W'aCeno je staro lime ovoj uliti Caanska. Da-nanje ime ulica je dobila 8. juna 1948. ka.o spomen na poznatog hrvatskog knj~evnika Ivana Gorana Kovaia, uesnilw 11.1 NOR-u, u koj em je nastala ~ Itljegova poznata poema Jama, jedno od n aJpotre3nijih pjes nikih ostvarenja u itavom NOR-u. Roen je u Lukovdolu Jr.raj VJl'bovsk og 1913, a 'llhih ,g a etnici kirajem jula 1943. 'll o kiolini Vrbnice kod Foe,
LIT.: Zbornik narodnih heroja, 373.

IVANA MARKOVrCA IRCA


tnir'.a na lijp.v()j obali Miljack ~ , 1J !':tal'ffi'r'l diijehl grada . Pre_nj~ od. Obale Pa.rUAke komune li. v.od.i u pravcu juga d o Nur.ije Pozderca u1ice. Saobraaj nica se razvila kao soka'k u tursko m periodu u okviru Hadi l sa.ove Jnahale, u naroou zvane Dugi sokak, ikoju je .osnovao Hadi I sa, li2gMdiV1 svoju damiju u dananjoj U1ki Davada Haver ia (prijanj i Dugi sokak) .neto prije 1602. godti!ne.

191

To je staord Isevia sokak pa Isevia ulica, prozvana t ako sig:unno po samom ktitoru, hadti I sa~. Dananji na~lV, looji ~e zamijen:iJo slX'menut4 stani, dat je 8. juna 1948. u znak p'jijete:ba Iprem a Ivanu Markoviu Ircu, jed.nom od na jveih majevi-kih junak a NOR....a, na.rodnom heroju J.ugosiarv.ije. I van je roen 1909 . godine u !kui hrvatskih .nod!i.telja u Kouhama kod Doboja. Pored-ratni ak rtrgovak e akademije li radnik. U ratu, u Joojem lUestv.uje od 1941. kao ve dzgraen revoluoilOnar, IbiJO je ocgani!zMor ustanka na Majevici pa komandant !prQSlaV'l'j enog Ma'jev;iloog NO partizanskog odreda, u kojem je sV()jstVtU uspjeno vodilio mnoge ibOl'be. Pao je 20. februara 1942. na MajeVliiCi !borei !Se plliboljem do posljednjeg metka protiv etnika, ioojJ. su bm opkoJlib Stab odreda u Vulmsavaima. S kcem je pao ~ awmamdir 'toga odreda, Fadi.il Jahi Spanac. SmM: te d v.ojice junaka predstavljala je <teak udarac za ll1j-ihove drugove, m ajevike partizane.
LIT.: M. SotTa, Nai heroj i, 161. Zbornik narodnih heroja, 460. Stevo Popovi, Majevi ki partizani, na vie mjesta. - Stavko Mianovi, S Majevice i Semberije, na vie mjesta, posebno 99-100.

IVANJSKA Ulica u Pofa1iima. Poinje od. Humske nepoSl'edno i21nad kQmpleksa zgrada t)j'lle bolnice pa vocli najprije Illa za-pad, a potom zaokree na sjever i II villu pjea-ke staze !izVIOdi !ponovo na drugu dli.lOnicu Humske u lJice. Kra:k istok-zapad ove ulice postojao je .kao i zg;raena li naseljena saobraaj-nica jo prie drugog svj etsklog Il'a'ta , a preostala dionica smjer(l jug-sjever poela se 'ia.graivsti li> <neto je ureena tek 'Prije desetak godina. Ova saobraaj-nica dobil a je .9tatus zasebne ulice l dananje ime 7. oktobra 1960. Etimon n3.!2lLVa mje mi poznat. U osi dionice ova ulica !Smjera jug-sjever sve dIO iza osloboenja bila -je na 1unoj strani pbsebna Mea \Sa prilsbupom !iz dananje Pofali6ke ulice. Saobraajnica, ikoja predstavlja stvarni poetak i dovrenje Ivanjske n.ilite, dobila je status gradske ulice uprav) 1905. godine. Zvala se ~o,inCt; po ,porodici Foo, koja je tu !imala Unanje !il arrl.ak. \,Posliije osloboenja ulica je zatvorena, odnosno pretvlOrena u bolnilro dv.orti.te.

IVE VELICANA ULica sjeverno od hive eljezn'.i'ke .stalni:i:ce na Ilidi. To je zapr:avo prodll2etak Igmanske ulice i , ujedn.o, od.,v.oj'a.k Ulice Novo naselje koji vodi II listocnom pra;vcu i zarvroarV'a !Zasada Ikao sli:jepa ulJica II ledinama, prema ilrojim se jednako produuje izgradnja. .
192

kao tl33eljena jedinica nastala je poslije osloboenja, uprarv.a u poslj ednjih .petnaestak g.ociina, i obuhvata I ek desetinu t kuCa. Status ulice i dananje ime dob ila je 20. decembra 1960. Ivo Velian, u i'ji spomen !OOSIi ova ulica lime, bio je pT'edra tn: srednjolrolski profesor i predav ac n a jednoj ko li na Ilidi, <Odakle i neposredna veza za dav&nje n jego.va limena u1ki .na. Uidi. R oen je 1903. godine ili negdje OJrO te .godine .u }o n eutv.renom mjestu. Stupio u NOB pn'lih mjeseci. 'Ustanka 1941. 'i. postavljen jo u -oooo-hru .iste godine za prwog komandanta Igmanslrog ba1:aljona u .oktVtiuu K alinovi kog NO pa r tizanskog odreda. Sa svojim ba taljonom vai.io kontrolu na pla,ninli Igman u, gdje j e i poginuo .na ,d'U1lnosti komandant a ba'taljona poetkom maja 1942. N a m jestu '})()gibije podignut m u je spom enik . Vidli: Igmansk,og pa:rtizanslwg b atalJo.na.
I ZVORI : Biografska
gra a

Saobra3jmca

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva .

. IZA BASCA Slabo nastanjena i neregu~isana ulica lispod 'DrebeVlia. Poinje od Okrugle pa vodi .na istok d o Kamenice. Postojala 'i pl'.ije 'Okupacije 1878. Sve do davanja dananjeg imena nosila ie 'l'larocin i naziv Pastrma. OV() da nanje ime ulica 'll'Osi od 1915. godine.

IZA GAJA

Ulica iznad Hl'ida. Poinje -od Naline u~tce, tU nj enoj zavrnoj d i;onici, Iir2lna:i HOMa Ibrijega, li. vodi na jug 'it!:a onog -dananjeg velikog hr astovog gaja d<! r ijetk'og naselja Co1ine kape. Sa() braajnica je postojala }o u turskom peni.odu, kad je to bro put za T rebevi li za ispall u sjevernim {)bI1onoitma te ipla.n!~ne. D an:at1ljti tna7.1v saobT'a ajnice je .st arr, aLi ni je star iji ,od prve pol<1Vine 17. vijeka. Nastao tie 'PO OTl'Ome dananjem tamonjem hrastovu gaj u, koji se lU navodu zove !Oh'i6nim imenom Gaj, a koji dominira 'i ta;....,im <m'im didelom grada. Taj gaj je 'nekta danje vakufsk>o dobro, a rrastao je poetkom 17. vijeka kao zaklada sa:r.ajevskiog ~a Mli.n a i u enog 60vjeka hadi-HuTema, srna Ba1ij:i!na , .loo}i je tada stanovao II Mahali Havade-7.aide hadi-Ahmeda, u narodu poznatoj Ipod imenom Veliki H aTvatin. T() 'Saznajemo iz hadi- Huremove zakladne povelje iz j 602. godine, u .k()joj se taj ga-j navodi. 1. vakuJii .kao tadanja baa s dVije kue, ~ lbunarom te 'Plodnim i neplodnim drveem u bLizini .mjesta KTstac 'll Sagr hadi-Alijinoj .mah ali. U v.&kufsktim Iknj igama sauvani s u Joontinuniranl podaci !iz kUjih .se vidi da ~e dana.nji gaj dden tian sa luvakuflj.enim nektretm.inama hadi-Hurema. Zanimljiva je odredba toga legatora da se svake g<:ld:ne U navedenoj b ai ima zasaditi po d eset voaka, a 1a odT'edba s provedena 'j e, kako <ianas wdimo, utoliko
13 193

to je tu gajena hrastova uma, .koja je do danas li!zrasla u vrij edan hrastov gruj. Saohraajndoa je dobila status u1li:ce -tek poslli.je osloboenja, kad je lo naj kr-aj po prvU. put :uao II sastaN .gradSkQg rteritorij,a. T ada je nastalo li !Zvanino dananje ime 'te ulice, ikoje nije .nita drugo nego na.zjly Ikiojj je narod oovaj'k ada upotrebljarvao za dQtadan"jd. put.

IZA HRIDA
Ulioa u s tamom d.riljelu ~ada u predjelu Hrid, i0nad eljeznike pruge. Ro::i!I1'je lOd lS&stalVa ulica Huremue ii iKrunennrce iznad plartoa 2eljeznike sta:ndce Bistniok pa vodi Illa istok do mjesta I dje se sastaju g u lice J ahonimskoa li. N alin sokak. Ime uli'ce staro je tko1ilko i sama saobl1aajnica, koja je prvobitno la bL obina staza. To ime nije I1JastaJo od na'Ziva naselj a Hrid, koji je i danas lU !jakoj upo1lrebi, nego ISU obadva ta 1x>ponima oovojeno dobili naziv IPO odreenom. hni.du - stLjeni, kloj:a se dana s sa si:gu.rno.u moe u tvrdirt:L iPu1Joka'z lU tome pogledu daje nam jedan drugi tQponilIll u neposrednoj I li1zlind., pri!janjli. .naziiV 'Ci.aJnanje Jahorinske .ulice, kojli je b ,g lasio Ispod Hrida, a ikoji je sauvan u prvom k atasbarsk-om .premjeru onog kJraj a li2: godine 1902. U:mmaju6i u ,tim topon:ilrnli.ma kalO osnov rije hrid li. Joonwontiradui gmmatike plli.jedJ.oge :u tim na:2liv.ima iza i ispod, proizI-ani samo po seru da se i:zomeu ta dva toponima mora nalaziti nekakav hnid, s tijena kJOlj a je dala ,OS!1lOViU za naziv uJJica i itava predjela. A Joo zna onaj k.raj i malen predjel izm eu .te dVije ulJice, sjeti.e se da se tu zaista nalazi hrid - j ako ,-i sturena, gotovo vertik- lna .gola stijena ,krenjaka , kioja se nadnijela na rput iznad eljeza nike pruge. Eto, odatle potjee naziv ulice Iza Hrida i .nazi,v itava ,predjela Hrid. Naziv ulice mije ,se do danas 'mienjao, a treba ga j zadr-:l.aui kao toponim Jooj-i tUna svoje znaenje i vni'j ednost 'Za g.rad.

JABLANICKA Ulica ill ravnom ,dijelu grada na HievLoj stlranli. Miljacke. Razvi-jena od Dobrovoljake d o Skenderije. Saobraaj-nica je IIl.aStala neposredno pred 'PrVU svjetskU rat, ,Jt,ad je ondje iiizgraena dananja vatrogasna Ik:asarna. Dotada je bila samo klra 1lka iikiIna iz Dobrovoljak e. Do da- ja damanjeg imena ulica s e ,zvala Curia Fehim-efenvan dije po posljednjem &.rajevsk'Om gra donaeln1lk.u aus1loougarskog okupacionog peni:oda 1912-1915,.za ideg joe naelruiJmv,a:nja sagra en a t u
194

va.trogasna kasama i prosjeena sama ulica (Sara jevo 1866 Grtimmenstein 1916). Dcma:nje ime dato 1e uJiui. 8. jWla 1948. godine .po mjestu Jablanici 'Ila Neretvi, koje je ostalo uveno k:ao p0pci6te ogoreenih bor-bi na ri jeci Neretvti. cu toku etvrte .nepn:i!jaie1ske of3'fflli.ve od januara do marta 1943.
LIT.: H. Kreevl;akovi, Sarajevo za vrijeme austro-uga'rske uprave, 115, biljeka 29 (biografija Curia).

JADRANSKA

Sli jepa ulJica na desnoj obali Miljacke. PoiInje od. Ohale vojvode S tepe Stepunovi6a ~ vodi za'Padnom .9wanom prav.osudne palate. Saobraajdica n astala pot.krraj stare J;u~lavije. Projektovan a j e k8X) spoj ISa susjednom, Radievom u licom, 'a li se to nije ostvarilo, DanaSnje ime dato je rtoj uJti:01 u listo ,v.rijeme kad je i nastala po staro-jugool.ovenskoj nacionalnoj patttOOtslooj wganizaci1i ...Jadranska straa .. ija je sekcija II Sarajevu imala u ,to doba drutvene prostorije II sastavu praNooudne .palate, sa ulazom upravo iz o ve nove saobraajn.ice.

Ime se do danas nije 'mij enjalo.

JAGODICA

Ulica u blizini stare s arajevske arii.je, u podruju Ko vaa i Miloa Obili a ulice. Poinj e od Ulice Tri1ika Grabea i vodi u pravcu sjevera do Ubice Zije l)izdarevia. Ullica se l'3!Zvila u .t u.nskom p emodu kao i.k:ma ulice Patke (danas Trifka Gra bea) li tada nije imSila zasebnog, barem slu2benog ~mena. Tek. 1900. d obi'l a je stat us samoota.lne ulice. Ta da joj je dato drunanj e ime, oooje se nije mijen jalo. Tako se prozvala po srpsJroj porod.ilo~ Jagod ia, ,koja se- 11 Su18.jey.u sreta od 18.
stoljea.

Naziv se n ije do danas mijenjao.


LIT. : V.
Skarf,

Srpski pravoslavni narod i crkva, 71 .

JAHORINSKA

Ulica u starom dijelu grada, ;u podruju Hni.da. Poinje kao puteljak od Turbe 'Ulice, !prolazi ispod pjeakog pod.vo.njaka pod eljezniklom prugom !ispod same Itrebevi. ke iare pa serpentinama Vladi dalje ka jugu, presijeca ULicu iza Hirida i rzavl\ava se u vidu ikme uz korito Colina potoka,
13'

195

Sa:obra'l5ajnioa Ije pos'bala kao staza s.redokcr:'aa za Hrid dalek,Q pnije okupadije 1878. ,godine, a n eposredno ;iza 1878. godLne do biva status 'Ulice i slubeno i lme Pod Hridom, pa I spod Hnda. Ta'j na21iv, medutim" rn~e obuhvatao mtJavu dana-nju sao.braoojnu.t':u, nego di'Oni-cu do Ulice iza Hrida, a !preostala dionica 'Uz Colin potok bUa j~ tada samostalna uliica 'Pod imenom Gornja esma. Etimologija imena Ulica pod Hridom ima o.snovu ll1e II toponimu Hrid, nego 'u stva,r.nom hridu sbujeni prJ samome .poetku u1i~, o emu vid'i detaljnije 'u lanku o
Ulici iza Hrida.

Pred !popis stanovnitva 1910. godine toj ulici (dkmica do Ulice iza Hrida) dato je ime Kulia ulica, po ne'k,o me Salih-agi Kuliu, koji je neto 'prije toga prvli \Sa~adl ilo tu bolj,u kuu, a 1921. [gDciine na!Ziv se proiIrrLo u oblik Kutia na Hmdu, da -se saobraajnuca moe raiZlikovati od KuZia ulice na Vnatnik!u. Taj diU~i I uziv bio Ije u upotrebi m sve do iza rata. DaJnaSnj,i naziv Jahonnska dat je 8. juna 1948. ,po plamrd Jahorhri <ll i;iiJrokoj oko]ini Sarajeva, na jugoistonoj .s1n"ani ~ra'cLa, koja je pozna ta po ,gkij'aSkim terenima, a iji je naj'Vj<j, V'rh Gola Jahori,na sa 1913 m nadmorske visine.

JAHORINSKA

u Hoosnici . Boinjoe od Uliice 6. ,apni1a na istonoj s1lrani Drubvenog doma, voi. .najp:nije u pravcu i.stoka, a potom zavija II smjeru sdevll1oistokia ~ izlazi na PamtizalllSk.u. Stambena ulica. Poela se formin'aJt:li.1 oko 1950. godine. Status gradske saJob rawjnlice i dananje :ime :dobilla 20. decem bra 1960. Vfrdi prethodnu lanak

U~ka

JAJACKA
U1llca na VLr1atnliku lU nEWQSlrednoj bli:zJbii. Jla jce-.kasaor:ne. Po~nje na Vra'tnliJk -mejdamu ii v.odti II pravcu jruga do jiza Bijele dami'je i da Ulice Bijela esma, ,g dje se n astavl ja TarbijiSk,a ulica. SaobIm6ajnica se r.amvHa jo II 16. VlUekU kao ookak .u oktv1iru Hadi-Hajdarove mahale, II .narodu bolje poznate pod imenom Bijela damija. Budui da tamonja doaru:.nja ihaciM-Hiajidia'l'eVa, , vana Bijela z dfumj.j a, ima waz neposredrno ti.rz ove ulice li Ida se ZIna da je :ta da.nrija glI'aena prn1e 1545. gornne, kad je unmo nj'e zin ,osni'VIa! hadi Hajdar, pr'dizlazi da je da:n.&nja Jaja'ka 'UJiiica staaija od te godti.ne. J o lod lilursk\()g WeIIlena u lica ;se zv:ala Danin sokak ri., kasnije, Danina utica, 'PO nekom l8lllu starre esnafske sarajevske porCidice Dana, koj'a se 'ba'Vdla mah'Cml lrz;medi jskfum zamubom, imala uglectan poloa j u staroj srur:aJjevsk,Qj ,alI'iji, Iti II toj uNoi li porodoonu kuu. Sve do 1915. godine u sastavu ulice pod tim imenom bila je i dananja Tabijska ka'o In jezi'!) logian nastavak i organin;i di.'o.

196

Dananje .ime dato je 'UlIi.m 8. 6. 1948. po .gradu Jajcu ll"Ja Vrbasu .i P1tivi, koji j e POStao poznat i IPo tome to je u njemu 29. novembra 1943. Q.:irano drugo zasjedanje A VNOJ-a, na kojem su udareni l1:em elj i nove, oodijaJ:istike J'Ugos1avtije. ' Za tak-vo davanje imena cwoj ulici vjerovatno je asocijativno utjecao naziv susjedne Je jce-kasa::rne (vidi Uliica Bije}a esma).

JANKOVI A

CIKMA

Slijepa 'Ulica u centru gl'lada, oovojak od U lice JNA prema jugu li zmeu Zrinjcsk.og na zapadu li Sime MIilutinovti.ea .na !istoku. Ulica se I'3!ZVi.la :k.ao irkma-s.o.IDak jo u tUIT'slrom periJodu u Ajas-painoj m ahali i neposredno 'Uz lijevu stranu Ajas-paine d'.ami je iz god. 1477, k-oja je bila, centalI' te mahale. Dananje ime ulice potjee ,jlZ turskog pertioda 'po srpskoj , orop dioi J ankovia, Ik.aja je tu imala ipOl'Odlinu kuG'U li dugo u n jooj s tanovala. Td sarajevski Jankovii f.tr~vaH su u.:r:ijSkorn (}ttvznenwn) robom. GoWne 1879. ikrrna }e ukljuena II ondanju Ubicu Flmnje Jos.ipa (danas JNA), 1886. opet je izdvojena pod s tarim imenom, 1895. ponovno je u sastaVIU Uli.ce Franje Josi.pa, a 1921. vnaca joj s e !Status samosualne ulice i staro rime Jank ov ia. Tako je 'hibo rd;o 1941 , a tada je ta ikma ponoV'<) u.la. lU sastav matine ul-ke, koja se pod. okupaci1om zV\ala Uli-ca br. 1. , Poslij e osld.boen j a, 6. a.pl1i.la 1946. vraen je u l!i<li ponovo statrus samostalne ulice, a i$to tako i staro odnosno QVO dananje ime.

J ARCEDOLI P o.riferna .ulica u jugoisbonom -dijelu 1 9nada. Poinje Naline ulice na Nianu, iznad Hoina brijega i vodi p riblino iostak a sve do liza !Popov;a I aja g gdje se g ubi. u Inasel jenom TrebeVti.6a.

oo
II

kraja pra:vou

'Podnuj u

Ovdje \Se lrod!i .0 doota I9ba.ro:rn putu .koji je poveaivao onaj kr aj sa Ir'adom. Jo 1682. godine spominje se u jednom domaem izvoru kao prilo-mik Stare crkve II Sa.rajevtu neki Pavao iz Ja-redola, iz ega slijedi zakljuak o !postojanj u u to doba ne Sa:tn(l toga puta, nego i kakve-ta-}.cve .naseobjll1e II onome .kraj;u. Ime pl"Vobitnog puta, a td<ma.nje 'Ulice nastalo je po imenu i tava onoga kiraja, a .ovo je opet - olo od natz.iva jednog lokaliteta d Jaredo kojoi se illa18'2li dsJXKl Kozma1lia i koji SIC do danas lOdr-ao II tome obliJw. Razumljivo, Il'lW2}V je nastao }xl !Imenu vrste domae ivotinje, po :kojoj je mastao j nam tamonjeg starog mosta K<Y"ja uprij a. Na'2liv je ikasniije eVldluUvao 'll QbWk m notine JaredoU.
197

Je dobila status ulti:ce pmje desetak godiina, je ovaj 1k!r8Jj lI.lao u sastav jed~nstvenog gredslrog '}X)dru.j'a.
LIT.: V. Ska"i, Srpski pravoslavni narod i Jaredoli, Osloboenje, XXII/ 1966, br. 6460 (30. crkva, 149 i 151. 5), 6.

Saabroajnica

~ad

A. Bejti ,

JA\'ORSKA

Ulica II naselju ...P3IVle Gora.niID .. I hi.'v e Sv:ra'kino Selo). Poinje ( ondje, ,g dje se .zavtrava Klrupska, lm vodi. 12 polja, a gdje .poinje Bosanskla. prema jugu, Vodi u zapadnom pravcu u vtidu naseljenog puta to izvodi na 'nedari6ki (i kalinoviki) drum, Saobra6ajnica j e starijeg datuma :kao put li2: .pol~ 'a, koj i je vodio traoom darrraI'lje KI'upske !Ulik e. U dQba sbare JrugosJ:a:vtije bila je jedna jedima kua na ovoj sa.obra6ajn'iloi, d. to na samoj poetnoj di'onJici, Poela se 1a:e na:seljavatbi tek pos1rije osloboenja (194S-49) , I lad je i k dobila st8lbus uld'c e pod limenom Naselje Pavla Goranina VIII. Dananje iom e, mis1riJm po pll'lnl ni Jano TU u '& rbiji u1lica 'j e dobila i 7, oktobra 1960. godine,

J EDILERI
Krotka popren a ulim u dnu Blsp<a, d2lmeu ulica 6. 'novembra li. Dervti'a N umia, Ra!ZVlila se Ikao sok-a6i' u Cokadbi had'li- SU!lej.manovoj mahali, koja je nastala, :lJaj edno s tom ulic.om, Jo u 16. vijekru. Cio o na'j iklraj, a !pOSebno rullica Ikoju 'prromatll'amo, te oo dananje Ulice Dervia Nu.rnia (stava Sirokaa) u turskom peI1iodu zvao se Za beglukom, po begluk-sa:raj:u, dv:oru bosamskih namjesn<ika, koji je bi;o tamo, joon!m -d!i.jelom na mjestu dananje zgrade VlOjne o blasuL Dananjli .na2liv u lice u upotrebi je od .191 5. god~ne Ikao slwbeno ime, a n!alStalo je lPo limenu itamoI'ljeg lisWimenog >turbeta, koje je nastalo 1815. godine, ,a lU loojem je poIropano sedam nepoznatih lica, ll1av:odno i'z doba QSV'ajanja Bosne i wemena veli'kog poara grada 1697, godJne, Bo 'broju tu pokopan'i!b lica naJSUw je :rmjp:rd:je :tU!tskl.i oblik Jediler ,i Jed Her turbesi (",>SedmQrUca, T'Urbe iSOOmorice), a 'o nda je to lime preuzeo d n all".od 'Pa mu dao jo svoj oblik mn- ine lU da.nanjem m izgoVlctrU. U rtunskoj d er:v:.iSkoj literasturi i gOVQru postoji termiln jediler (...sedm orica..) I a,o oznaka za - edam bogo m ugodnika mistine hijerark s hli1e, alU ,taj waz nije mogao :birti osnova za ime .ov:oga turbeta. Za 'VI1i.jeme .okupaci'j e 1941-1945, ultica PQd 'oVli!m dana' njim imenom obuh~tala j e i pOL-etrm dti.onh:ru danas.n.je U1i'Ce Dervia Numia , do ioz1aza Ulrice B isbrik basamaci.
LIT.: E(dhem) Miralem, Istina o ,.udotvornom Jedi1er-turbetu, OsloX/ 1952, br. 1735 (18. 5), 9, - H amid DizdaT, Legenda i istina o Jediierima, Osvit, Sarajevo, 11/1943, br. 82-83 (l. 10), 4. - I smet V aT atanovi,
boenje,

198

Legenda o istoriji .. turbeta sedmorice+', Jugoslovenska po!ta, Sarajevo, 111/1931 , br. 760 (24. 12), 15. - S. K emura, Sarajevske damije, 36-40. - A . Bejti, Jedileri, Osloboenje, XXII/ I066, br. 6459 (29. 5), l l.

JEKOVAC

Ulica dznad star e araije. POOlnje od K<>va6a i ~odi lU pravcu sj eveIni:stdka brdom .p ored kafane J ek.ovac, zaobilazei je u dva kraka s d v.ije (Shrane, zartMn lijevo ,od Zute ta.bije li J.;zlazi 11 Ulicu Vratnik....mej dan ispod. dallntiije I:pl'idik Sinana. Ulii:ca se rraz:vti.l a 'll turskom peI1ioou kao put 20. vratn.i.rka naselja. Rrva dionli: a, do :kafane, .bila j e u IOkviru Kuuk:-k ati bove mahale, zvane c Nadmlini, a druga, od .zute tabilje do kraja, lU Iplidik 5manovoj m ahali, .u n arodu zvanoj Sirp~:c. Ob je te mahale formirale su ese <\JJ 16. vijeku, pa pr ema tome moe se pr eUpostav-lj ati da i ta saobra 6ajnica potjee dz d.stog vremena. Dananje im e u lice naroona etimologija zasni,va Ina jeci ili jeanju. i ikazu.je da je nas1lalo u vezi sa 'UlIlOfstvom uglednog sarajevskog kadije Mustafe Nurudin-cfendije Seribje, zvanog Nek.ib-efendije, koje se, kako kam1ju izvori, zaista i dogodilo 6. januara 1827. godine. Razulareni sarajev.skti. janii.ari, iji 1e red tek ukinut, tra.id..isu od NekU.b-efendije da stavJ svoj muhUiI' na njehov,u predstavku sultanu protiv ukidanja jani8lr6loog reda', a 'k ad je to on odbio, oni su ga negdje na. dananjem Jek.QVCU sustigli d kamenovali. Pti tome Jtiamenovanju Nekib-e!endija je, veli narodna predaja, suno jeao, pa najposlije li izdahnuo, a po toj njegovoj jeci onda nastao naziv onoga kralja Jek.()VlaC ikao uspomena na toga kadd.jou. Ko liko 1e tana ta etimolog.ija, zasada se ne moe utvl'diti. Sumnj u ,u nju uyoo.i injenica, to se navedeno umors tvo desilo 6. jan UMa , da.kIe u zimske d. rIllII"8'ZIle dane, klad je ,moglo biti zarm-znu"bo i loo.menje, oSim ako bas te godine zima alije oola iZ\IIa.ruroo.no blaga, u to ,j e .teko vjerovatii. Sude6i. !PO "barne to se o vdje I"1adi. o :imenu sl-arven sk)og porijekla, v.rlo je Jako mogue da je po sIijed..'i mnogo starij i, predturski topcmim, ,kakvih analogija imamo vie tl gradu. Dana-nje ime je u upotrebi tl nepreki.nutom slijedu od turske vladavine. LIT.: S. M. vac,
Osloboenje,
T1'alji,

Sarajevski grad Vratnik, 26- 27. XXn /1966, br. 6465 (4. 6), 6

A.

Bejti,

J eko

JELENE VITAS

Ulica u lpodruju Bjelava. Razv.ijena od H.imzaJ1ine i Capaj eve (ispod damije) II opI'a'VCU istoka do Ulice Bjela:ve. Nastala najkasnije u 16. vijeku u sastavu Hadi-Daferove mahale !iz tog !istog vremena, k<lja se zvala nal10dnim imenom Provare. U plan u .grada az 1882. ova ulica "jj dananja Himzani:na 'bi!le su jedna ul.~ca Ipod menom Gorn;i dervent. Godine 1900. zapadni dio
199

pPVIObi bne 'Ulice postao je samostalna. ulica pod limenom H imzan ina, a iston i kIrak (ulica koju plntn<l'trarmo) uklj uena tie lU Tahmiinu uticu. GocLine 1910. postala 1e , o prvi put samostama uW"Ca pod dmenom p Tahtali. Ovo fume bie 'adminli.stIr.a.'tivn!im putem ,k orum pirano od starog i o:rigiJna1.nog namodnog lIlazirva Tahta.lin sokak, looj] sam lino uo od jedne starije ene 'll roooue Ilm-a~u . Nosilac na!ZliJv"a je, dakle, illke zanimanjem tahtatija, tj. ovjek kojU je ~aiv al() liLi. ipOSbavJjQO (Hi. Ii. jedno i drugo) tahte - najvjer.ov:a:tm!je drv.ene p1o.iicr! IPrv:ih kunih ,brojeva. To ime i zanima'l1je :je Si:gU!t1I10 ,vezano za prvu numeraciju kua . putem kunih 'tablica, tahti, koj e je ovdje !Uveo 1853. Muhendis amil ... paa i po k,oj e m je li sam Oami1-'P8ta .u narodu !prozvan Tahtar-paa. Dananji naZliv zarn.:iljenio je staTO im'e Tahtalii 8. juna 1948, a u va uspomenu ona predtI"atnu Illapredinu omladilnku i oaktIiv.nog lana NOP-;a Jelen-u Vri.:tas (roena 1919. god. u Sarajev u)., .!roja je ,bill<a lukljuella II poM-et zajedno sa braom B.rau1llrom i MHanom. UsloollO pos'N je prrv< i iapoolenja 'll !Svojstvu dnevm,iara k,r ajem 1942. otJkr~"Vena je i og ?

uhapena ,te !po etkom idue, 1943, irnternirenJa 'u lo:g+or u S:balroj GradIkU. Th! de J zaVlri"la ~irvo t ri.:due, 1944, :godine. Posljednja dopisnica kloju je poslala IOCU, d.at rrana je 20. a pnria 1944. Mjesec dana !posLije, upl'a"Vo() 23. 'maja 1944, Mj tbl1j k-omitet KiPJ ~ Sarajevo u put.lo je Vrh ovnom tabu tpnij edlog za orgM1'l;z()V,anje zamjene 11 atm.ivista !NOP-a i.z Sarajeva, ,koji \su se nalazili II logorima Stara Gradika i J asenovac. Medu 'Pr edloenim Mle su J elena VIi.'tas li Olga lvko-W. Kako 'j e poznato, do a-azmjene IIll'je dolo. Nije li J elena UiffiOirEl1la prije 'Clolaska pr1ijecUoga?
L IT. : A. Bejti, Numerisanje kua, Osloboenje, XXII / 1966, br. 6417 (15. 4), 9. - Hronotogija radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 116. - Radivoje Papi, Nevidljive glasonoe, fragmenti iz ustakih zatvora, Osloboenje , XIII ! /1955, br. 2452 (6. 4), 2-3.

JELICA
sveditu I rada, 'll blliiiniJ '~8'tedrale, ilWlwjena !itzmeu g Vase Miskine ulice i Titove. Nastala je U tursko ICidba ,u okviru Mahale Ferhadije .kroj la se ve fOl1lTlii11ala u drugoj !poLovini 16. vi'je.k.a ,oko dananje dam:ilje I evhadije ill VaSe Miisk!irnia. uhl:ciJ ' &z 1562. goddine. F Dananji Jli8:Ziv ulJice potjee, t ako er, Ii.!z !turSkog 'VIl'en1Ema, iz zadnjih decenija -turskog peniooa, a nasIJao je po 'prezimenu jedn og od d"Viojice Ibrae J eH6a, Gav<ri ri1i Je:fit:i', ikoju su biLi , Uvenli. predok!upac:ioni !Jngovci utraijsro om robom, a i~a je poI."lQCiica ON'amO dosel.Ji.la iz B ranog Dol a 'll lbilekam IkIraju Illajlcasnije k rajem 18. vijeka. Upra'Vo u '"bo j u lici imah su Ibra a parodri.nu !k uu; p a lotru:d & IUZrOOna veza takvlOg ll1aZlirva umre. U ipoatru 1879 . . godi.n.e n estailJo je u 'potpunosti ne samo te kuCe, neg,o i itav Curilu'k , gdje je bila sva ~ba Jelia, li. .naveana d.vojlica brae spadoe preko noi, takor ekavi, na prosj aUkri tap. U devetom deceniju 19. vijeka uLtca je nosFla n azilv Skols1<:a po koli C. kr . realnoj gimnaziji, k()ja je tu r adila od 1880. pa d() otvaranja
Ulioa
II

200

dananje zgmde . u Zmaj Jo~oj ulli.di 1891. Najprije (god. 1880/81) bila je u u.n:oj dananjoj zgradi na zapadnom uglu J elieeve i Titove, a 1881. preselila se II onu dananj u zgradu na zapadnom uglu J elieve i Vase Miskine ulice, ko ja je naroito graena za te lP<)brebe i za koju je projekat izradio dir ektor te gimnazije d r I van Z oh.
LIT.: Godinje izvjee C. k. realne gimnazije u Sarajevu, 1880/81, Sarajevo 1881, 41, 44-45. - H. KreevL;akovi, Hanovi i karavan-saraH, 85 (o
Jeli ima ).

JOSIPA SIGMUNDA

U:bioa u oll.O'Vom elJijelu gre'da, r:a'ZV'ijena od obale Miljacke d o zgrade ,bive Zeljeznike stanice S a rajevo-Uzana. DI1ugoa !(iioni<:a, od VojvoQde P utnika ulice na sjever ll'1astala je 1882. godine p r ilikom izgr adnje i .otvorenja Zeljelll1!i..ke stanice i 'usk,otllanc pruge, oahl nije imala staJtus ,u]'i'Ce re imena, Inego je bHa ukljuena u dananju Ulicu vojvode Putnika, ondanjU. vangradski drum, 'k'oji je dobio s tatus ulice pod imeoom K otodvorska 1885. ,!!;'Odine po loolodvaTu, el jeznikoj staJnici iz rnaved.ene godi-ne. Prva d ionica ove ulice, juno ad Vojvode Putni-ka ulice, nastala ;~ neto kasnije, upravo 1905-1906. godine, kad je r egulisan onaj dio konita Miljacke i kad je nastala m.bava saobraaj.nica <lu desY.e obale Milj acke ;pod imenom Kalajeva promenada (.dananje Omladrnsko etalite unca), u Iko}u je bila ukljuena i ova dionioo. Godine 1921. obje ove monlee spojene su u dednu ul.icu pod novim limenom K o lodvorska privozna, a dQtadanja K otodvorska . prmvala se novim limenom Vojvode Radomira Putnika. Godine. 1931. naziv u lice mijenja se 'U obi'lk. Stanina .j kao takav zadrao.se sve do iza >os\obod e.l1ja. Danan je lime ulica nooi od 1948 . godine u iSpomen na Josipa Sigm u nda, predratnog ,naprednog oamladiinca, kojli se IJ'IallO u~lj uio tl narodmooslobodilallki pok,ret; za VIliijeme okupacij e radilo II ileg,alnoj partilj,slooj rtehrnL<:i II Ulici. KMe ~von1X]: . Usta e \su .ga 1943. otkrli1i i uhvat1hi. lP.oom:ebni prijekli sud II Sarajevu 8. O'pn11 1943. ,osudio .g,a je a na sm rt strijeljanjem. P.r esu da je i izv rena 13 . .aprila iste, 1943. god ine na Vraaima.
L IT.: Hronoiogi ja

ska

graa

i NO pokreta II Sarajevu, 108. o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.


radni kog

Biograf-

J OVANA CVIJICA Ulica na Cengic- Vili, neposredno iza podv()inj'a ka, obuhvata s lobodno postavljene 'Objekte <ll prostonu d0medu Ilidanske ceste na jugu i pruge na sjeveru.

201

Sastoj i se od nirza ktl"akova li prilaznih tpwteva 'kojJ su nastali kao posijedJiIca moderne unba n.i<sIDke ,poota-ve objekata (ovdje v'iIekatrui.ca) slobodn.o u prostor:u, I sama naseobina i sao.braajnojce .oko toga naselja u potpunosti su nastaLi poslijeosldboden1a, IzgradnjI(> je poela jo 1946. godine pa je poslije IjednQg velikog prekida zav.rena ,tek prije sedam gOOdlt1'a. NovoDormlir.anoj ulici dabo je me 7. {)ktobra 1960. po srpskom geog.rafu Jovanu Cvijiu (Lozni'ca, 1865 - Beograd, 1927), krojd j e dao broj ne stu'd!:i.je iz iJ.)Od.ruj a geografije, osobi,oo srvestrnne 'oI".adove 'o Balkansk<om 'p oluostvvu, Ji otim sv.oj.iim radovima uda,r.io temelje geografskoj nauci 'u Snbijili. BilO 'j 'e, inae, IPOOfeoor Univerzliteta II Beogradu a predavao je Ji na Sol'ibond. Zanli.ma'O se 'il naciQnaluo-:prosvjetnirm pitanj'ima i napisao o tome v.ie I1ad-ova, a meu ~:iIn'a je ljedno zasebno koje se djekmtino odnosi na Bosnu: U Annexion de la Bo.mie et la question

serbe.

JOVANA POPOVICA
Ulica u Pofa1iima. Ptl"V1i odvojak od Humske ul<ice na desnu

stJvanu, u pravcu sjeverQistoka. Slijepa ulIica. Poela se izgrairv;ati izmeu ,d va , ata. Status ulice doJ:ji~a je II T gocitinama poslije osloboenja, ,k ad joj je i da1.o prvo 'ime Humska ikma l. Navedeni naziv zamfujenjen je dananjim 7. oktobra 1960. godine. S 'obzirom Illa v.rijeme nasta~ dananjeg amena, nosilac 'boga nariva je biO, svakako, revolucionar, odnosno uesnik NOR--a. Znam za dva !lita tistog imena ~ prezimena, od ikojih se 'Ila jedno odnos.i rime ulice. Rrv!i je Jovan R. PopovJ, rod. 1899, IS uhapen li strijelja n na Vracima 'u Sarajevu 1. 8. 1941. II grupi sa jo dv.anaest ,aOOtivnih radnika NOP-a (podaci s nadgrobne ploe). Drugi je Jovan Popov,i, .kmjievnik, .revoluciooru- i a'k.t'irvni uesnik u NOR- u 1941-1945. Roen II Ve1rikoj Kikindi 1905, umro II Beogr adu 1952, Godine 1929. uredio poznati almanah socij'aJ.n e lir.ike ...Kn jiga drugova"", zbog ega je a'llUo u zat'V ODU j edno vrieme li 'u SWDadevu te <tu lt izveden pred 'Sud. P,oznate su m u Ji ...Istinite Jegende... r 1948) , memoarsko djelo !iz NOR-a, koje se ( dij elom odnosi i na BiH. Mislim da u: ica masi naziv po ovome drug.om .revolucionaru. l na skupno j grobni ci na Vracima Jovan Popovi, likovi revolucionara, Beograd, Rad, 1960. - Rizo Rami, Na putevima slobode, 347-366 (esej ..Sa Jovanom Popoviem u tamnici) .
ploi

LIT. : Tekst natpisa na kamenoj (nije novo spome n-groblje). - Velibor

Gligori,

JUG-BOGDANOVA
ULica u podruju Koev.a, Razvijena iznad Ulice Sutjeska ti. Ma-

tri.je Gupca.
202

' - ~""

je 'kao s tambena jedinica naslala 7..3 vriJeme stare Jugoslawje, Kad je ;po p~i put i d"dbilta ime '\1 dananjem 'o bliku po Jug-Bogdanu, legendamom junaku srpskih narodnih pj esama, ,prema kojim je sa svojih devet sinova Jugovia ;poginuo na Kosov:u (1389. g). Za vri1eme okupacije 1941- 1945. u1ica je nosila ime H rvoja Vukia-Hrvatinia, po ~stoimenom bosanskom vojvodi (1350-1416) srednjovjekovne bosanske drave. Stari narZW v:raen je uJrici 20. avgusta 1945. godine II okvku openite odluke Gra.dskQg narodnog odbora kQjom se za pr vo vnijerne vraaj u stari, predntndJ n azilV!.i ulica u g;radu.

Saobr.a31jmc a

JUGOSLOVENSKE NARODNE ARMIJE Ulica u sredinjem d ijelu .grada i Ij'edna od ,g lavnih grads1cih S8obraajmca. Poinj e od Tbtove ulice u blizDni Velikog parka, V'Odri kratkQ u junom pravou, a onda za'Vii.ja prema is.tok.u ~ vodi do Obale voj 'Aode Stepe Stepanovta kod Rnlnaipova mosta, gdje ,21vodl u luku t bo ga i'I1i!kod Apoteke ... 1. maj .... Tt() je jedna od naJstarijtih saobracaljnica u gradu. Dokumentarno Se zna da je postojala, barem 'u dananj.oj svo joj zavrnoj dionici, }o '\l drugoj pol()V.jmj 15. vijeloa. Poetna dionica ove ulJice, od 'Thtove pa po priliCi do Senotne, Ifaz..,i-la se iI1ajkasnije u 16. vijeku kao ~k u tamonjoj mahali Zablj ak koja se slubeno zvala Hadi - Idrisova mahala, po osnivau damije lroja je bila blizu ugla ulice k oju obra ujem i Titove. Po tome se ta dionica i zvala :lab ljak. Daljna dionica od Senoine pa, po prilici , do dananje Ulice Slobodana <Pnincipa Selje It:to je zaseban sdkak pod imenom Cajirdik ili, lkaJoo se jo zg.ovaralo, Cejdik, iskvarena od. turskog ayirdik, to 7.n8il ajixi, Jd.vadica. Dal jna dionica, po prilici, d o dananje Strosmajerove ulice i Zrinjskog, .zval a se, ta:koder ;kao zasebna saob2"laajnJica , Put ku luk~ esma (,turskti izvor iz prolog Vlijeka: Kulu'k-esJn a rdadesi) po tzv. Ktduk esmi ko;ta je bila u ovoj uHci u bliziini dananjeg hotela CentJr!al. Dionica od Strosma jerove pa sve do k'llaja trio je s tari Latinluk uHca u istOimenOj kranskoj etvrti, o ikojoj p rvi pi sani pcx:laci potjeu iz 1485. godilne. Klraj.nja diQllica junog p ravca bila je f\l prvoj polovini J 6. Vlijekla, po svoj prilici, tzv. Franaka ari.ja, a u tisto vrijeme d.iOIl!i.ca oo Strosmajerove do Apoteke ,.1. rnaj .. 'bila je Sabljarska ari;a, lkasmje nazvana Krulukri.je (,..Sabljarii ..), po em u je dobila ime i navedena esma, a po njoj i spomenuta dionica puta. U drugoj 'POlov.ini prologa !Vijeka nekol.i:kio d ionica ove dananje ulice, po sv-oj PriIiIOi <xl Oajiroika na istok, kao samostalni sokaci postale su jedimstvena saobra8jntca pod imenom Galata dadesi ili, na naem j eziku , G alata ulica, to se :ima pripisati tadanjem preduzet203

nom bosanskom v:e21irru Topal Osman- p ai (1861-1869) k oji je, to ime da.o tlli s uger'i sao p o !imenu cacr'igradske etrv;rti Ga1ate. J edno vd'itjeme pred <Oku paciju 1878. gQdi:ne d ionoca ove 'U1ice, po p.ni:lici od Ulice Saloma A ~baharija ,do kraja, zvala se ThIlihanska po Gazi Husrev- begovom !k amenom h anu Talihanu iz 1541-1543. god, koji je sve d o 1879. godine bio li. ;radio Illa prostoru dana.'llje bae hotela ,.,.Ev,ropa, 'abi se ne zna siJgurn{l da J.i O ro bi'la vec l!ZlTljena e m rl'ijeg s llWbenog naziva Galata ulice, ili .j e to hilo drugo, narodno ~me za tu c.Jonicu . KIroz 01'0 aust rougarr.skti. 'o k.upacioni period lS aobr.aajn.ica, t8ikoer, ima status jedinstvene ulice i nosi na'ZiN F ranje Josipa u.tica (Fnnz Josef StraiS6e) po caru i kralju Foonji J osipu I Habzburkom (18301916), pod6iljom je 1V1ada.wlnom i OIkupkano Samjevo. Z a .ilitarvo vtltij eme s1JaJre Jugoslavije ulJica n OSli naziv Krarja Petra po Petru L Karr:aorev1iu (1844-1921) , kralju S rbije' li. Jug,osiaVlije, za ije je vladavine zemlj a osl oboena isp od Aust:ro-Uga rs ke Monar ho~je
~ U'jedilO~ena.

U p osljednj em akup.aci.o.n.Orn periodu 1941-1945. saobraajtl1ioa 'je nosna zasebnu Olln-aku p od :Rmenom Utica broj 1, : oje je predsba'vljalo k r ezervaoJju za time n e9Uden og 'kiralja NDH , itabi'j<:mskog priInca od Spoleta, -dok .ovaj Ine .odgov.()ni na poTl'Udenu kmunu . K a1ko je :pnin:c ()tk looio p<mudu, rtakVia oznak.a .u.l!ice ostala je do kra~a vata. Dama~l\i i naziv u lice dat je 6. aprila 1946. u spomen na Jugos lo ven sku narodnu. armiju, oruanu kopnenu, pomorsku i v:azdunu silu socija 1ist ike JlUgoslavdJe, koja je w.ojeval-a :pobjedu .nad ok upartorom , a ,osnovana DOl'rrii:l'anjem P rve proleterske 'bl1igade u Rudom 21. decembra 1941.
LIT,; A.
Bej tj .

LatinIuk. Oslobodenje. XXII / 1966. br. 6426 24. 4). ll.

J UKICEVA
Ulica u sjev.rozapadnom pOQnuju grada. F\o:inje od Ulice ure akovia lTlia m jestu gdje se nalazJi mrjgol1Oja pogonska zgn~ada gradsk!ih ciglama pa vooi p r ekio Koevsk..og brda sve do ula:.oa 'll NQv() groblj e na Ba'rama. , Tr je dosta stall'a saobraajllica ,koja je prije ima}a karakter o glarvne izvodnice iz grada p r ema K'Obi lj{lj glavi i Vog.oi. Poela se }ae jzgcml~val!i .pa 'j e ii dobHa status ulice Z'a Vl1ujeme s<1ia;re J ugoslavije kao dio, odno:mo ll1astarvak Ulice .kirailja TomIisla va. U s tatusu i pod im~nom Ulice k raJ ja Tramisla.y,a bila je oQiV'R saob.ra:ljni:ca sve do 15. juna 1966. godli:ne. Teda 'je izdvojema u Z.sebnu ul1iou i d ato joj dana.nje lime po I vanu Frani Jukiu (BanJa Luka, 1818 - Be, 1857), bosanskom firanjevCll, prusta.i ~lrirsloog pok.reta, protuturs~om agitRl1:oru , znaajnom kul,turn'Cllll nacLnliku' i j ednom od prv!ih nosil'aca ,e vropske pismenosti i prosvjete u Bosni. NepOsredan PQvoo za davanje posebnQg st1atusa i :imena ovoj ulici btla je akcija da se imenom zaslunog dra,vnika H asana Brkia
20'

ulica, u koju 'je <tijelom ukljuena D. prijanJa Ulica k.ral j.a Tomislava. Ta je akcija i s provedena -odlukom Gradsk og vijea 15. juna iste godine. 'l\Jme su preostale dion'i:ce U.litce koralja TQmis~arv.a osta le o dsjeene lOd ,matrhnog Qijel.a. p a su sbo~ i .proglaSene .noviJm ti samostalnim ulicama, 'll koje spada i ova (vidi ; o: Cig lane, S~pska). P rijedlQg IZa o b n ljea.Vlanje .ove ulice J'Uklioe.."Iim imenom da() je pisac ov;og Irada ispred. Z avoda "zla :aa"titu sp.:m1e~a kul-ture grada Sara-jeva. Tiane je ispl'a.vljena greka U"k[danjem na2l~va Iranije Juki eve u1\ce "ll gradu (.Viidi Ulica D~mij e'a Ozme).
Ivo Franjo Juki, izdanje Nolita, Beogr ad, 1963. Juki. GQdinjak istor ijskog drutva BiH, VII I 11955, 171-183, i osta la broj na literatura, na vede na u tome rad u. LIT.: Hija
Kecmanovi.

oznai.

Todor Kru.evac, Ivan

Frano

JUSUFA ONLICA
Ulica U
podl'UjU V'ra~. Ra;z vtilj~na

po i'lOh.ipsi oo

v.ratrrrikog

bedema na zapad d o Ul:ice Sadika Kadroia , gdje ima i jedan oo\Aoja k II brdo. To j e stara Ulica D on;e ebedi;e, nastala u isto vrijeme i nazvana ,tako po tisboj osoovi :kao tamon ja d ananja U lica Gorn;e ebedije (v.idi tamo ). Danan je ime ,uJ i a nOSi: 8. juna 1948. godiine u spomen na prvoborca i .narodnog heroja Jusufa onli"6a , ikoji je ro en u lJivnu ll. 4. 1920, a -odrastao u roditeljslwj 'kui -uprav.o u "boj ulici. B ravarski r adnlik G lavne e}lj"emOOke r adi<mice u Sarrajevu. U napredni ,p okiret aktivno se ukljuio 1938, a 1941. pniml jen li "Za lana KPJ . K ao borac najprti:je bio .krurirr, a potom zamjantik komesara 1. I bataljona 16. muslimanske brigade. Na 'toj dunosti i umro u proljce 1944. II Mihajloviima (Vlasenica) od Ilana za"dQb'.i!venih u drugom lO81padu na Tuzlu februara navedene god'i ne. Za narodnog heroja proglaen posm rt:no, 20. decembna 1951.

oo.

LIT. : Zbornik narodnih heroja, str. 208. - Spome nica 7s-godinjice Prve gimnazije, Sarajevo 1955, 27. - R(ajko} G(liQorovi), Vrat n i ki heroji, Osloboe nje, XIV/1956, b r. 3072 (27. 7), 2-3 .

KACANIK MALI
'TIa je ubica .na Hm.du, I eposredno vezana za ulicu Veliki ,kg,a n -nik, po Jrojoj je i dtob.ila time. Razvijena iirMl3'd. Naline ulice i H oin a brijega, gdje se t z,av.rnava.
205

se Il"azvila ,kao zaseban sokak II -okviru Maha! e Sagr hadi-Alije, koja se !poela f(l r mirati jo polovinom M. viljeka, a II nanoduse zvala imenom Hrid. O porirjekl-u iJmena lUDice vidi Janak: Ka:a:ojlk velikIi.
Saobvaajn:ica

KACAN1K VELIKI ULica na Hridu. Poinje od Timurhanove u hice ri!znad same trase elje:zm.ike pruge i vodi, /Uglavnom, u istonQm pra.vcu do Ulice Mali kaanik pm Hoinu bnijegu. Saobraa:jnica se r arzvila 'u 16. vijeku u sastavu Maha.le Sagr hadi-Alije, II 1118'oodu poznate pod imenom Hrid. Lme ulice je sta'I'O :i u svakJome s}.uaj~u :predstavlja toponim koj.i su 'I'urci ovdje za1ekl:i i popninli:ld. .ga. Ima v.ile mjesta, pa i onih naseljenih II JtUgraslaVti~ i pod imenom Kiaa.nik, pa e ,biItJiJ da je i u Saraj'e vu na prostoru ulica Mali fi. Ve1ikri kaamik posbojalo kakvo-t1:a1wo l nase11e toga limena, Iroje je jo lU 16. v..ijek.u ulo u sastav navedene mahale na HIl1i:du. Na zack ljuak. -o poot.ojanju naselja u "\lOme kraju II predtU'f-sk-o doba !i2iravno upuuje i tQpomm Krstac, .kako se zvao susjedni kraj prema jugu, ,k'o ji s e javlj a u tome obl!iku 1602. godine kao mjesto u blizini kojeg je hadi Hurem uvakufio sv oje imanje, medu ostalim i prostor dan an jeg tamonjeg I astoV18. gaja. m Do 1921. godine ova se ulica biljeila 'll obImku Veliki kaenik . to vidimo iz k atastarskog plana onog dijela grada iz 1902. godine, a to je pogrean oblik. Na2liv se, in ae, nije do danas mijenjao.

KALEMOVA Ulica .ispod Ornog vrha,a iznad Ma:rilndv<ora. Poinje od Ulice AV'de Jabumce li v.odi na .zapad stranom -do Teanjs.ke ulice. Kao Qbian seoski, 'Odnosno obanski put saobr aaj nica je postojala u . turskom !p{l1]odu, a talooiv je karak,ter Iirnala jo i u austrouga.ri skiom peIli!odu, 't-o se jasno vidi po ikatasbrursk.om planu li jednoj staroj f orografiij'i . Ulica se poela kao n aseobina li.zgu-aivati 1932. i 1933. ,godiJn.e postavom IprViih .objekata Stambene zadruge el-jezniarra k,oji su zn'aili poetatk i.zgl'adnje 'i ]ta'V.og .baanonjeg zadrunog nasel~;a, zvanog Kolonija Crni vrh . Tom prJ.J.ii~om ureena je ti. "brasa sa'o1waa~l'1Iice, 1'a je ,od seoskog 'puta nastala Il"loormalna )9l"'adsk'a ulica. Njezin kraj prema ULi ci Avde Jabuice (danoa nji ,poetak ulke) prosjean je, meutim, t ek poslij e oslobodenja, i time Je ova ulica po prvlt puta pos"bala prohodna za kela prema !istok u. i Naziv ulj ca n-osi po zaslunom d'I'Utvenom zadruinom radniku eljezniaru Ni koli Kalemu, koji je Iloden u Otes:ima ~od Stupa, a tragino prerrui.nuo II SpHtu 1936. go(l!ine. N ajvetm d'i,jel-om upram njemu
206

pnipada zasluga za masovnu dzgradnju stanova za zadrugMe eljezniare, u k!ojoj je mikla izgradnja i u dana:.njoj Kal emovoj u lici. Godinu poslije njegave s mr:ti, 1937, njegovi drugovti i saradn.iqj II Sarajevu izradiJi SU i izdaH njemu 'll SIX>men zasebnu spomewicu. Tom pni:hi;kom dato je !i. ime uLici. Naziv se nije do danas mijenj ao. levo, VII/ I933, br. 12, 1. LIT.: (Kal)em, (Nikola), Izgradnja Crnog vrha, ZadTuni glasnik, SaraSpomenica Nikole Kaiema, Sarajevo, 1937.

KALlNOVrCKOG PARTIZANSKOG ODREDA H ra sruci. RarzVli!jena od P arti2lanske ulice do Ulice hercegovakti:h brigada pra vei zavoj pr ema d.stoku , u kojem pravcu i vodi. Stambena 'llllica. Formirala se lPos]ije 1950. g-odine. Stabus u:l!ice i dananje lime kao prvi 'lla2ri.rv dobila je 20. dece mbra 1960. godine. Nazirv .ulice da t jc II spomen n o. Ka.lrlnovikli odred NO partizanske vojske (.klasniji .nazj,v: Kamovikti NO partizanski odred), fonTl!i.Nn sredin()m .oktobra 1941. godine od dota danj e Bosa!lSko-herceg-ovake bni.gade NO j parttrzanske V()jske, koji je II svom sastavu imao teUri bataljona: Trebevieki, Kijevski, I.gmanski i U darni.
'u
avanju istorije Sarajeva,

Ulica

LIT. : Moni Fine!, Borbe NOP odreda oko Sarajeva 1941. P1'ilozi P1'OU11/1906, 362. - A. Sarajli, Stvaran je bh jedinica,

134-135.

KAMENICA Ulica na HI'1idu. ,Bo6:iInje ondje .g dj e se sastaju ulice Hur em-ua i Turbe (iznad 'platoa Zeljeznike stanice Bistritk) i vodi 'll pravcu ;uga pod 'I1rebevlc, 'prolazei 'll ,g ornjoj dWo.nici Ula !istonu .stmnu dspod trase
trebevike iare .

Trasa Qve ulice stan je koliloo li. samo 8wajevo d b.i!la je sve do novfirjeg V'l'emena ,put kojim -se ulijevao ou .g rad soobra6ruj pjea:loo. i tovarnih grla iz seoSlkih ll aselja ;na Trebev i u i iza T rebevi.a. O vanos1li. toga !pUta j o int~tetu saohnaaja na ,njemu najbolje govori inj e mea to je II vrhu te ulice jo II austrou.gars.k<>m periodu uspostavljena gradska maltarnica, gdj e se naplaivaJ a ma1.tarina na ,polj oprivredne i stone proizvode koji su se s te strane unosi.lli. na pijacu u .grad.
Do 1931. godci.ne na duini dananje ulice bIile su drvij e zasebne uItice. Brv:a polovtma bna je Du.din hrid, nastala ~ II tUnsIDom periodu i nazvana ,tako po eni DudWji illi! D.udi, k-o}a je, ovjeJ1Ovatno. identin::t sa Dudija- kadunom iz Muhate Havadie-zade hadi- A hmeda (Vel. H ar-

va1liln) , V'lasnti.oom jednog !l:manja upnavIO 'll oVloj ulici. ' P olje 1812. godiJle ta Du"di..aduna je t o imamje zavjetala 'll ddbrotVlCn"ne sv.rhe (za damiju Havade-zade Hadi Ahmed, zvanu "'Pod taki om ), pa je kao
207

tak Vlo to .imanje postalo . poznabo te se fi: prozvalo njenim imenom. Ovu di<:lJli.tOa ka1() Isaobraaj-nica ,d()b ila je staJtus -ulice 'tek .1900. ~.odri.ne. Brve d~ije godine .slutbeno se 2lvala Dudina, a od 1902 . .pa .nadaLje lima na:3iv
D udin h:rid.

Preostali dio ulil)ce -sve do IkN.ja austrougarske uprave ' bila je nenaseljena saobraaj-mca ~ zvala 6e sluben() Apelov -put (.po poglavaru Bosne i H ercegovine barOil1U J ohanu Apelu .vidi Obala vojvode Stepe). Sbatus .ga-adske uhice dob ila je 1920. godjm.e. Tada joj je po p r vi p u t li daro ime Kamenica, 'po <Lasta stanoj sa.il"ajevskoj musli:man91wj porodici il(.amenica, k()ja je tu imala ,imanje i ,kuu, a daJl"lIUlS i,v,j na drug,o m mjest u ill g;radu. Godine 1931. 'o bje te ulice spojene ISU u j~u pod dananjim imenom K amenica, ime 'je n aputen starti. na!Zlw Dudin hrid, koja se. meutim , li danas uj e u onome kroju. mije, 129-1 30.
IZVORI i LIT.: Sidil hr. 52, str. BO. -

S. Kemu ra, SaTa jevske da-

KARLOVACKA
Ulica na Ali ...painorn Mostu . Obuhvata 4-5 ikua i obje-k te remi.ze Gradskog sa.obraaJjnog preduzea izmedu IHdamske ceste ~ nove lIlJaglistra1e Sauajevo - Hidfu 'naprama TV'()l'Inia} ice li eksera. U 6tvam, ova uli'Ca k ao sa:Qbnajnica danas vti!e i ne 1p.oo'\JO'jIi, jer je II potp unosti re5kopana il za1 tlr'ba izgradnjom navedene remize, koja je otpoL-ela septembra 1961. Porem'a tome, mi samo :trne nema budun osti. Dananj e ime po .gradu Karlovcu u H rvatskoj dato je saohraaj nioi dok je hi1a tiitava, 7. oktobra 1960. godtiine. To je bila ulica k>oja je li.mala prilaz sa nidanske ceste Illeto istonilje od d ananje 'remize i kQjl3 se zvala sve do dava'l1j-a dananjeg il1azi1 V elika drveta. 'lio je va iJme itav<dg !ol"lIog- lma'l og ,kIr,aja, 'kroje ,ISe v,e zaoora'Viil o, 'a .looje je r el,ativno jako staI1O. Nasba10 je po prinodnoj alej1 krupnih s,taba,}a brJjestova li !!ipa, ,to 5U /Tas1e u ,tom kIDaju. Na tu .ulej- .u posljednje vrUjeme u sjealo je jo sa:mO' jedno jako debelo, ali u kronji oklrunjen o stablo hlJi!jesta, koje je rpak eatTveno 1967. !inae, ' (i ulioa 'pod" 1Ii:m starijim iIlTIenom .kao .sta.mbena j"edinica nije duge prolosti. Fionnirala se poslide osloboenja, ooad je l dobila status m ice.

KARTAL Ultka u 's jvet'Jlom, pen1fernom podruju .staTog -chjela grada bLizu Bardakija. f\oine II Ulici Aiko vac i vodi u pravcu sjever a do ulice Budakovidi. lrna jedan odvojak kQjU .se na o b je J?1;vafOe vee ~ ,osnovnu ulicu. Sa:abraajnica se I13'Zvi1a jo poloVli!n:am .16. ,vijeka . U ta doba W a je centralni sokak II ,tada ,nastaloj MahaU K artala. hadi- Ejnehana, 'k>oja
20B

se .razvlila oko t am onje d;';amije istog osn ivaa, graene pri j e 1557. godine. Taj K artal je 1557. gOO.ine .j,mao u Sarajevu si na J.brah.ima, koj-i je bio tada ve had2lija, a to znai da je tada bio II 'S tarijim .godinama. Eto, po tome OSJlivau dami1e doWa 1e ~me najprij e maha:1a, a onda i sama ulJica, ,koja j e taj naw odrala do danas. IZVORI : Sidil iz god. 1554-57, 22, 55, 124. i 154.

KASINDOLSKA Ullica n a Lijevoj st-ran i Miljacke, neposredno ispod obronaka Trebev ia i Zlatita, ,na junoj periferiji ,grada . Poi:nj e od Trebevike neposredno iznad Starog jev;rejsk.'Dg groblja i vodi p!1i1b~i..no 11 pravcu istoka dio Oiem'a hana, -a tu za,vija II pravcu jugoistoka i izViOd!i opet u Treb evik-u bl!izu nj ene zavrnice 'u Zelengorskoj. Saobraajnica ikao naselj ena 'j edinica poela se formiroti najveim d~ j elom poolije prvog svjetsk.og cata. Poetna dionica, od luka Trebe~6k e IPa do ~.znad J evrejskog groblj , prosjeen a je tek nedavno, a pr ije deset godi!na , a tom priHk om proirena je d asfaltia:ana dionica do Cicina ha n a, pa je tak o ulica po prvi PUlt osposobl jena ,i ,za k.al.ski sa obraaj i dobila PrW !put lizrav:nu loolsku vezu sa gradom preloo Trebevike na zap&cl.noj strani. Zavrna diOt1l!ica -ove ulice, od Qidma han a do kraja, medu hlm, ni do danas nije prohoclna za k.aIski saobl'aaj pa ima kafIl8kter obinog put-eljka oko kojeg se niu s lo bodno postavljene stambene jednoporod ine .zgrade. Sa obrraajro.ca je dobila s tatus uli ce pred popA<; stanovnitva 1931. godine, a tada joj je dato i dananje lime Kasindolska :po Kasindotv., mjestancetu u jugozapadnoj daljnjoj oko1ini Sarajeva, koje je poznat.o kao opora-...t.llte iii bolnica tuberkulozni h bolesnika. Sarmi 1 a21-V Kasinda takioer je nOVlijeg ,vremena ti zanimljive n osnove, koj a .se danas gotovo d ne nasluuje. St3l00 ime toga mjesta-nea je K obitjdo, koje se IPod t im imenom sreta j:O 1455. godin e. :Ar1vo oporavi.]i'te, koje je nastalo u KabHjdolu 'll austnouga;rskom Iperilodu, bilo je pod U'praVlorrl IBol esn iikOlg ~onda, odnosno B olesn!i'ke blagajne. 'I1aj food, odnos no !blagajna u narodu se zvala IXlPulal1l1ij im imenom kasa, a 'Po tome se rpr1OZV>.a , ta:koer najlpmj-e lU nrunociu, d lJ13>vecieroo ljeiltte Kasin d o, to !kasn ije pree ill dana nji oblik Kasindo. NovU .n amv je n astao takloe.r lU a ustl1ougarskom periodu. OporaviliMe je obnovljeno t n eto proireno posli-je prvog sv.jetskog l1"'ata (1922-1923), tJ o tada rad i samo lJXld tim -novim imenom , 'ko je se !proteglo i na samo naselje i u potpunosti potisnulo u zaborav staro ime KQbiljd.a. U zgradam a toga oporavilita poslije .a:o lobo enj a l.IISpostavljena j e Bolnica za rplune !bolesti.
L IT.: H . Sab anovi, Bosansko krajite, 195. i 211. - Isti, Krajite Jsa-bega Isha kov la, str. 65. - S. i V. Trijkovi, Sarajevska okolina, 30, 59, 61 ,

62, 99, lOG, 124, 127, 132, 133 (1 Kobil jdo1u) . -

Otvar anje oporavilita .. Kasin-

do--, 14

V eem;e

novosti, n /1923, br. 213 (2L 8), 3.


209

KASINDOLSKA CESTA Uf;ica ri prolazna saobraajnioa to .se odvaja od Sarajevske ceste i ,prua dalje II pravcu Kasindola ~voc;,ei iz naselja. I me se odnosi, r a:rumljiv:o, samo na dionicu Iti okviru naseljenog m jesta Ilida. Sa'Obraajnicn je kao .put stara, potjX!e jo iz tu.r.s-lrog perioda. U Qustrougaxskom peIliodu ureena d osposobljena za k'olski \Saobraaj . Status ulice i prvo slubeno rime II da.n anjem ob1Ji:ku saobraaj nica je d.obila 20. decembra 1960. Naziv ima !UZronu vezu po tome to saobra6a'j nica vodi II pravcu poznatog naseljenog mjesta i ljeihl ta Kasindol. O etimonu ovog imena ",idi: Kasdndolska.

KATE GOVORUSIC Ulica fU '!'avnom podruju grada, bLizu dananje 'Zg.rade Rad.io-stanice, lUZ ure akovia ulicu. Razvijena izmedu ulica Dan-i.jela Ozme li Filipa Kljajia. Ulica je nastala II turnirom periodu II okv.i.ru ,s tare Kemal- begQve mahale, form:Lrane II prvoj poloVIini 16. vijeka oko Kemal-begove damlij e, to de bila 'll dananjoj ULioi Hasana Kikia . St ari naziv ove ulice jeste Jezero; ime nastalo, vjerovatno, lP'<' povremenom jezeru, akumulaciji vode koja se uz tu :ulicu stvarala pri 'Velikim kiama i po plavl jenju susjednog potoka Koevo, koji nije bio regulis an, niti, kao danas, kanalisan (pokriven). Dananjli naziv ulice uva spomen na Katu Govorui (rod. u Fojnici 5. 9. 1885), koja je cio ~vot rpl'ovela k- o ,napredni radnik i a revolucionar-borac, 'c d radnice II Tvornici duhana u Sarajevu do komesare 'Velike 'PartizMlske ibolnice lIla Papuk,u (1944.) P()s1ije rata akmvan l'adnik u masovnim orga~aai.jama. Bila je jedna lod prvih ena koja je u -staroj J ugoslaviji (1929) >osuena na dugogodinju robiju zbog Ifevolucilona.rnog ~ partti~skog rada. Umrla je pos1ije teke bolesti u VIf"CU 22. februara 1957. godli.ne. Naziv FUlice po njenom imenu uveden je nepoznatog datuma nakon njene smrti.

LIT.: Radiv oje Papi, Revolucionarka Znamenja Tevolucije , 93-107.

iz ...stare garde Kata

Govo rui,

KAZANDZILUK

Ulica u 'Srcu stare arije. p.omnje na Baarijli. i vodi na istok, a potom naglo zavida prema jugu i za Vifava se .u Brav:ai l uku. Tv je jedna od najstarijih sanjevs1dh ulica-arilja II k ojoj se, mti.mo sve druge, do danas ,o drao zanat izrade raznog posuda i suven ir a od hma na nain kako se radilo pID'j e 400 godina. 'Di obrtnici jo u staroj oOfli jentalnoj esnafs~oj terminologiji nose n az.i'V kazandije
210

valjda po tome to su u prvo v.djeme na Onijentu, upra'vo u osmanskoj careyjni, II"8d.ili prvenstveno kazane - kotlove za vojsku. Ulica kao arija r azv.ila se jo rtl 16. VJijeku na dotada praznom zemljitu koje ,je kupio i za,vjerovao za svoj u damiju Sagraki h adi Mahmud, osniva one danan je damije na Ulomjenici. Sagraki hadi-Mahmutove damije i mahale Jlij.e bilo 1515 . .godrine, a PrVU. put se javlja 1528, to znai da je tada i n astalo navede no zavjetanje zemlj ita i da je, s druge strane, arija K azandi1uk poela se tu formirati tek iza te druge godine. Sadrajno sastavni -dio ove ulice-arije bio j e li proi'l'eni pros tor u dananjoj susjednoj Luled:iinoj ulici, gdj e su magaze kazandli.ja iz te prve arije, pa se prije zvao Mati ka,zandHuk, zatim Ibriki;ska. arijaJ a pored boga Oprkanj i, najposlije, Luteina ulica (vidi tamo). Taj prostor magaza ikao nova ulica pod imenom Mati kaza"ndiluk nastao je odnosno izdvojen iz ulice Kazand,iluk 1931. Naziv ulice-arije fonnirao se jo davno II turskom p el1i:od'U po navedenoj oonovi !imena. obrtnitka, do danas sc m je nijednom m ij en jao, a ima velil{Ju etnoloku i kultuI1no-historijsku vrjjednost kao ime koje ozn a3rVa jednu posebnu graevnu aglomeraciju u gradu i jednu osobnu djelatnost u mjetnike vrijednosti k oja se i danas odVija II toj ulici. LIT.: H. Kreevljakovi. Kazandijski obrt II Bosni i Hercegovini, Gla3nik Zem. muzeja, nova serija, VI/1951, 191-240. - A. Be;ti, Kazand!iluk,
Osloboenje,

XXII/ 1966. hr. 6374 (5. 3), 6.

KAZAZI J edna od vrlo starih 'Ulica i pojedinanih arija. LeiJl II srcu arije, ~zmeu ulica Sarai i Veliki uriluk, sa pravcem t1:1ase sjever- jug. mica se razvila jo u 15. vijeku, to dokazuje Gazi Iza-begova vak:ufnama iz 1462. godine 'll koj.oj se navodi kao put sa zapadne strane njegova karavan-saraja, kasnije Kolobare. Brzo poslij e toga, najkasnije negdrje u iduem, 16. vjjeku, tu se :razvila i ar ij a kazaza - zanatlija koji su !izraivali od svile !i vune, a k asnije i od Ipa muka TRzne predmete za ukras odjee i k onjske opreme, kao to su gajtani, tkanice, iI'1 iti, podveze, razne kite li dr, Eto, po tim obrtnioima 'nastao je i naziv arije, odnosno dananje ulice. P,osljednji kazaski dua n u bOj ariji zatvoren j e poslije os l oboenja, 1947. god ine, ali je o bjekat, duan s magazom posljednj eg sar ajevskog kasaza jo itav.

KISELJACKA

Ulica 'u sjevernom podTuj-u s tarog dijela grada, gotovo n a sa m oj periferiji. Razvijena u kriv.1ni od F<>jnike do Nove mahale. Saob.raajn'ica potjee iz tumloo-g periooa, .kad je bila sokak II okviru ta211

monje Mahale Hadi Jahja, koja je u n8JrQdu hHa poznata pod i menom Nova mahala, a .nastala je jo II 16. vJ1jeku. Sve do 1915. godine ~ d'3lIlanja Kii'5elj"aka li Fojnika nisu biole samostalne ulice, nego su se nal~il e u sastav.u ubka Poegijina li Nova mahala. Toarla su po prvi pm 'obje te uN'c e dob'He sbatus samosta.lnih saO'braaj ni'ca pa je ulljca, koju obraujem, zamala me Kiseljaka po K iseljaku, poznatom mjestu ISa mmel'al!ntim v.re1ima na drumu SaTajevo - 'Drarv:ni.k. Na'lliv se IlIlij do danas mijenjao .

K LADANJSK A

UlJica na ViMtni'k<u, u blirzinJi Jajce-kasame. Flvotee se 'o d Jaj ake, gdje -i (pOi.nje, 'a zavrava lU Krilovcu. Pr;arvac pr.uan ja IistJo:k: ,pa j'ug. Sal()'braajl1l::ica .se r azV1ila II turskJom periodu kao so}Qak II MahaU D ivan- katiba hadi-Hajd ara (na rodno ime: Bijela dami ja) iz 'prve .polovine 16. v.rjeka . Do !iza prvog -svjetsklog ra.ta ulica de b Ua u sastaViU Kr.ilav,ca kao poseban krak k oja. je, tinae, proh odam na obje swa:ne ~ }Qojd je 'kao t~kav predstal iljao anomaliju -ll Ulici Krilovac. V Godine 1921. izdvojen je .taj krak u zasebnu u]i'Cu li. toj novo] ulioi 'dato j e dananje ime K ladanjska po gradu K ladnju na ni~eci Drun'jai 'll sjevennoj Bostn. Na~iv \Se nije oo danas mll'j enjao.

KWUCK A

Pjea6k>a saoora3jnica izmedu Ulice .ure akovia ii Tepe-baine. Ulli.ca-stepanite. Postoj ala je 'l o 'll austrougarskom periodu i zvala se Gorica sokai . Dananji naziiv, po , radu Kljuu u zapadnoj Bosn i, dat g je 1915. god~ ne. U vremenu oo 6. 'Septembra 1947. do 29. ma ja 1952 . .oVla saobraaj nica hilla ~e uklj uena ill mairi.tmu, donju u~rcu rpod 2lajednkIi!m nazjvom Moskovska. Vidi : ure akiovia .

KoCrCEVA

Ulica n eposredno uz staru ariju, .rarzvtjena od Baa rije u preveu dstoka do iza Namodn e b i!bliPteke. Sao1::xraan ica na dti.oniai od Baarlilje do kraja Saanard~ija p!10sjeena kroz bae 1863. gochitne na Uno zauzimanje tadanjeg bosanskog vezira T..opal Osman-:pae. Bio je bo za ono v,rij eme prilino veliki uI'lbanistiki 2lahwat u postojeem @"adsk,om tlkiv,u.
212

Pnilikom same predaje prometu umca se slubeno prozvala Osman-pa!ina dada po navedenom Osman-pai., rna CIle je zauzimanje i izgraena, a li je 'u samom lI1arodu ostalo poznatije ime Nova testa. Tako se nastav.ila zvati i sllrilbeno lU austrougankom okupacionom pertodu, to se vid i ,p o prvim katast3rslWn planovl.ima o nog di-jela grada. Negdj e poslJi.je o kupacij'e: vjerovatno 1885. ulica je dobila novo ime T elali, po telalima ili staretrinarlma, ikoji su tu imali duane (pr.isilno preseljem tu riz Brusa bezistana). I taj .na'Z i:v ostao I sve do je kraj a arustrougarskog perioda. SV\i. navedeni naz.i'Vii odnosili su se samo na novoprosj eon u d ionlicu do poetk'a Samaro2lija. Proostala dionica dananje uli'Ce bila je u \Sas tavu li pod imenom Mustaj-paina mejdana sve do 1919. ,g odine, a bo lime nastalo je jo u turskom perm u !PO sar ajev,s kom feudaleu Mustafa-pati. Babiu , koj i je i'vio u onoj ,d ananjoj star'O'j ku i na istonoj &trani zgrade Na.rod'ne .Jjb b1iote;ke. Dananji lIl82iv u~ica nosi od 1919. rgodiine pIX) teui -se n a 'Obje navedene dionice. Ime .uVla sjeanje 'n a poznatog bosansk'Og knjievnika li po1i'w;am. Petra Koia (Stri'ii .kod Banje Luke, 1877 - Beogr a'd, 1916). Idej e vodilje u njegovom knjievnom i po1itik<lm rudu bile su : .borba za soal'j alnu jednakost li s lobodu, 'ibarnj e lane zakonitosti i okupatorske vlasti te zahtjev za rjeenj e agll"'a nnog pitanj-a. Gcxiinama je proganjan, zatvaran i -osuivan. Kad mu je uSliljed toga zdravlje bilo ~8.I'Ueno, ()\tiao je u Beograd ma l:iIjeenje u Bolnicu za n e!l:vne bolesti, gdje 1e ri zavri<l ivot nedio:eloav.i n i etrdeset godina. U doba oku pacije 1941-1945. ulici je bHo vr aeno staro ime

Telali.

KOMATIN ULica II junom i perifernom .podruju sta rog -dijela greda, neposredno ilspod obron aka Thebewa. Poinje ,od vrha Ulice Dervia Numia (nekadanja S:irokaa) ondje gdje poinje d Zelengonska i vodi u pravcu juga gd je Se zavrava u besp uu. I ikao , rasa i Ikao ullica-sokatk: .ova .je saobraajntca sbaTa, a listo t tako staro jlQj je ime, i mOe se ubrojiti 'u ll1a'jstarije sa'obraajifld:ce u gradu. Upravo dananja tra sa lOVe ulice bila je os dko .koje j e pooto jala jo u 15. vijeku mala naseobina, ve organizir ana .gradska ,etvrt, Mah ala mesdida Jahj a~ae , dru:klije zvana K01'/'l.atin, loako se izrJito na'Vode obadva ta limena 'u ka tastar.skiom de1iteru !iz 1528-30. god:!ne. Budui da je Komatin daleloo od rawtice oloo Miljacke, k-oja j e najpovoljnli.ja za ,razvijanje naselja, i2 ovog ranog spomena damije i mahale u Komatialu dade se zalcljunn da se ()vdje radi sigurno jo o I}>redturskom aktivnom .naselju, selu pod !imenom Ko m aUn, .k-oje je u 'OkvIirima novog .gmdskog naselja preraslo 'u zasebnu rmahalu relatli.vno vrlo ('ano. Eto, po tom starom, jo pre turskom topo.nimu, a vjerovatno i naselju. ulica koju proma tlramo dobila je svoje ime i nosi ga sve do danas. A samo naselje Komabin dobilo je ime 'PO jo starijem geogr a fskom
21 3

obj ektu listoga imena, po poto~u Komatin, koj i !iZvire upravo u tome 1m-<i,iu li ~i SB jo li danas tako zove. Pri tome lnavodim 'Ovdje i jedan vaan podatak: prvobitni K omatin, po kOjem se prozvala cijela ta ulica, obuhvatao je samo posljednju dioniou te ulice (od 'Vrha Berkue) na jug do izvorita istoimenog potoka, uz koji saobraajruca stvamo vod.Ji.. Da je to tako, svj edoi prv.i. plan grada iz 1882, II Ikojem se imenom Komat1;in oznaava ta dionica, <lak se dionica juno od toga rask ra biljei kao sasta'Vni d io ulice pod naziv;om Hambina carina, koja je ,kao takva u rta doba obuhvatala i itavu dananju Ulicu Dervia Num i a (sve od zgrade Kr mande o v:ojne oblasti). Ulica je poslije toga dva puta imala izmjenu imena. Poslije 1882. prozvala Se Palueva, navodno po 'nekom r us.toougarskom naredniku a Paluu, koji je bjo lan 1rorniruje za popis u lica i !izradu biraktih spisloova pred prv,i ausbro ugarrski pOpis stanovnitva 1879. godUne. Godine 1885. ulica je dobila kombinovano lime Komatin-Pa lueva. Takvo tumaenje navodi K'o sta Mandi, ali lono, pored sve SMoje oitosti, mrij e tano. Ne 'J:ladi Se ovdje n i o kakv:om strancu, a jo manje 10 au.strougars1rom naredniku Paluu, nego 'o ['odenom Sarajliju. iz staTe sarajevske muslimanske pOJ:lOdice prezimena Paluc. Upravo u to vl1ijeme li.vd.'O je ba II onome kraju fh'aledija, odli.an obreziva voki i mutevelija vakufa Balibegove damije Mula Salih Patuc (umro 1899), ali je njegova kuc:.! bila u Ba.bibegov.ici, J. teko da bi Mo ba on !id entian s tadanjim Palucem Ikao 'nosiocem naziva ulice. Godrine 1895. irtavoj ulici je dato 'staro ime Komatin, koje se do danas nije mijenjalo.

KONSTA NTINA JEFTICA

starom dijelu grada, u podruj u sabirnIice Miloa Obilia ulice. Poinj e od sastavaka ulica Miloa Obilia, Z:i!je Dizdarevia i PiTue ipa vo&. u pravcu sjevera dQ Kozarake. Ima u srednjem dijelu prilaz !iz Miloa ObiJda uLice. Saobra6ajnica je postojala j-o u 16. vijeku kao sokak u pod ruj u Mahale Tokmo-za e hai Ahmed, u naJ10du poznale pod imenom Ulica
II

Potok mahala.

Ova saobra aj nica i dionica Miloa Ob ilia ulice od P atki do ove uhlce bUi su SVe do liza 1920 . .godine jedna ulica k oja se zvala Potok-utica po potoku Ramia banji, k'o ji je tekao brasom dacr1a-nje poetne dionice Miloa Obilia ulice. Pred 'popis stanovnitva 1921. godin e nastalo je razdv:ajanje stare p.otok ulice: poetna dionica dobila je .ime Miloa Obilia ulica, a preostali dio dan anj i nazi v Konstantina J ejtia ulica. Nosilac naziva ulice, Konstantin J efti bio je lan stare sar ajevsk e zanatske porodIice, inae student u Beu li. Zagrebu fi -b orac za n acionalno osl oboenje i ujedinjenje ill godinama k{)je su prethodile neposredno prvom svjetskom ratu. Kao rtakvog austrouga.rska vlast ga je jo II :poetku rata sprovela u !internaciju, u kojoj je, skrhan od tuber214

kuloze, J. umro. Postoji neposredna uzrona veza naziva ulice s njegov,im imenom po 'bOllle ?!Ito je ivio lU roditeljskoj kuci uprayo U toj uUiai. Za vrijeme .okupacije 1941-1945. ulica je nosila ime Dra Safvetbega Ba~agia, doma(>eg knjieVIlika li istaknutog historiara orijentaliste (1870---193-!J. Njegovim imenom zvala se 1.1 to doba fi dananja Ulica Miloa Obilia.

KORDUNSKA

Ulica ,i za Koevsk.og brda. Poinje od JukieYe na samom njenom prevoju .na Koevskom brdu i vodi 'Ila lijevu stranu strmo i pravcu sjeverozapada prema potoku Su.li:ca, gdje !Zavrava kao slijepa u lica. UJica ka{) naseljen put .postojala je jo u austrougarskom per.i.odu, to se vidti iz rkatastarskih planova onog dijela grada. Kao dio gradskog naselja fonrrxirana je tek !pOslije osloboenja, prije desetak godina, ugradnjom stambenih viekatnica. iju je gradnju finansirala opt1ina Centar. Dotadanji p.ut dubio je status ulice i prnro (ime u <lananjem obliku 24. I juIa 1962. po Korounu, Maju u Hrvatskoj oko rijeke Korene. K ordun je u NOR-u bio znaajno .podruje gdje su za cijelo vrijeme rata buk-tale operacije snaga NOV-e, pa u pravo otud i povod za davanje takvog imena uld.di.

KOSOVSKA

Ulica .u podruju Alifakovca, \l'azV'ijena izmedu ulica Vladi1liiira Gainov.ia ci Stevana Sinelia u pravcu sjever-jug. Nastala je .rano II turskom periodu kao sokak u Jakub-painoj mahali, zvanoj Maguda, ija 1e dam1ja nastala 1491-2, a bila sve do 1936. godine ondje gdje se .sastJaju uLice Stevana S1nelia li. Behdeta Mutevelia (s danoj e strane te posljedn je ulice). Do 1931. 'ova ulica i dananj i produetak Ulice Stevana SineJ.i6a, to tee pr ema turbe tima na Alifa"k{)vcu i vodi izmeu grobalja, bile su jedna jed.instvena ulica pod imenom Ispod groblja. Te, 1931, gOl:nji d io Ulice ispod groblja uao je u sastav novoimenovane Ulice S tevana Sineli3, a donji dio postao je samostalna u lica pod menom Kosovska . Ime uva spomen na Kosovo polje kod Bri:tine, rna ik.ojem je 28. jmla 1389. b)la uvena bitka II ikojoj su TurCi porazili. srpsku vojsku , ali li izgubili samoga cara, sultana Murata, te "Otvorili 'Put za daljnje i br.zo .nadlranje u unubl'anjost Balkans100g poluostr:va. vrrijeme ok'upacije 1941-1945. !Ulica je nosila naslov Krbavs"a po Krbavi, odnosno Krbavskom polju u Hrvatskoj, gdje su T urCi 1493. potukli hrvatsku vojsk>u. Poslije osloboenja ulici. je opet vraeno ime Kosovska.
2[5

za

KiOSEVSKA Ulica <ll !pOdTUjU dananjeg Koeva. Poinje od Ulice H asa.na Brkia naspmITn Starog lPra'voslav.nog gnobIJa pa v.odi ona listak, prelazi Ulicu Moe Pijade te n.ast3Jvlja dalje iza zgrada Medficinskiog fakulteta i Zavoda za transfuziju kn"i i zawa'V:a <sc kapijom .neposredno pred
Himza:nin'Om ,ulti com.

Ulica je kao saobraajni'ca, ,obian put, postojala jo II turskom penioou, alJi je odUJVlijek. I bila slabo nastanjena. ionica ti.stono od Ulice Moe H}ade Illi ,danas nema nijednog stardbenog 'objekta, <nego je tek prije nekoHko 'gtOdiiJna Illastala bu n'OvograJdmja TInstirtuta za higijenu ra da, pa ,ta di:ani-ca tima .karaMer ontelnne saobra6ajnicc, 2:bo.g ega ti .postoji kapija na drugom .kra'ju u lice. U !Svoje vmijeme, SVe do !prnje desetak gaJina , 'PUit je udarao kroz Himzarino I -vo.blje, kojeg danas v&e na !bome dijelu nema {poI'Og &ino .grobLje Hl'Iga i mutevelija Gazi Husrev-begova vaikufa), i izv,o dio 'Pored ,tzv. Kadine kahve, ko ja je bhla iU dananJoj stambenoj zwra:di Rifata Si,voa, na donj.oj strani Hli!nwanine ulli'ce. Dananj e lime ,ulica tn~, od wemena stBire Jrugosla;vije, K :ad je ukinut 'nal1liv Koevo : alO ime za danffinju Kralja Tomislava lUlicu. k Na2Ii;v ulice, koju 1P1'omatramo, nastao je po na'Vedenoj utici Koevo i po imenu graldske etW1t!i Koevo ('ranijii 'Oblik : Koeva), tlooje Se prvobitno oonosi1o Ina Pl'ostor i:znneu ulica ure <rlcoYii'oa, Danijela Ozme i Kralja Tomislava do Ulice Sutj'eska, a kasnl~je se prooinilo daJje na sjever=nu SIT8II1u.
LIT. : A. Bejti, Koevo, Osloboenje, XXII/HI66, br. 6454 (24. 5), 6.

KOSEVSKO BRDO Ulica na KlOevskom brdu. tPOOinje od UI'ice Jukia 'Ondje gdje se zav:rava Ulica Dajanl'i. Osman-bega li ViOdrl II sjeveroistonom 'pravcu grebenom !brda pa se sPUlta li zavra'Vra u Uliici ure a<kov i a ,na samom .preVioju, .gdje se odvaj a pristupna staza za zapadni ulaz II koevskJ. Stadion. Soobr;a6aJjl'lli.ca I postala jo II tJUrnkom periodu .kao 'put - dio je trase dananje UHce Dajanhl OsmaJn-bega. Ime je dosta s taf(). DOo !OSldboenja put se .zvao Gornje koevsko brdo sa JtrowOln rpobl11oon lomakom da se sarabmujnJi.oa moe raz~iko vati od. Donjeg koevskog brda, a oo de dananja pooljednja ,dliomca ulice Hasama Bnkia , od autobuske stanice do ras:k~a ulica Betanija, ShttiJna i Krromoljski Jm< i'2lnad ,ula2a II Bolnicu. P.oslije 'osloboEll1ja t ulica u Jezeru dobivanjem narova BetW1"Lj:a d;zgubila je staro ime Donje koevsko brdo, pa ,t ako vti:e trii!j-e rpI:lstojala pobreba ni da &e pobLie l oznaava 'ova druga uJJi'ca, Gornj e 'k<oevs'i<!o <brdOo, i .t,ak,o je tada nastao daJnoonj i obldk imena. Status ulioe i -dananji ,oblik imena saobraajnica je dobila poslije
osloboenja.

216

KO$UTSKA
juga predjelu Hrasna . Poilnje od OtreJ.jske li vodi 'u pravcu .teren ispod eljeznike pruge Sarajevo - Viegr ad. Sao braajruca se formirala kao <lIMea II toklu Tata izgradnjom individualnih p11i.Zemnica i jednoka-mica II $viru novog tamo!njeg i tadanjeg radnikog 'n aselja H usejn -'beg G rada5evi{:.., .ko je .se ,otpoelo izgrai:vati 24. avgusta 1941. godine. OO 'POSt~ka dananjeg imena. sa'obraajnica je dmala <lznaku Ulica
II
II neizg.l:'aen

Radniko

naselje VI.

lime - ia-to .je u1ici 7. o kltob-ra 1960. II 'SJXlmen .na K outu, d predj el na Zelengoti (MaJa Kouta 801 i Velika Kouta IB7l m) , PJ-eko kojeg su jedinice NO vojs ke vrile proboj II peto j noprij ateljskoj ofanzivi II prvoj p olOVli'ni jU!l1a 1943.
LIT.: Hronolog\ja
osl obodilake

Dan~nje

borhe, 490.

KOTORSKA
stambena jedIDi'C8 ispod ViJ1aCa. Poi nje od srednje dionice dananje Dumn.iotorske li. vodi II pl1avcu jugoistoka te ima izlaz kod Osn ovne k.ole ,.Radojk'a La:kti<:... na HuS'insku ,ulli:cu. Sve do dza 0510b0enja lbio je 10 nenaseljen, star !put. U poslijeratnom periodu, kad je tek otpoela tu izgradnja prvih Ikuica, saobraajnica je doWa status ulice ka\') .sastavni d io dananje Dur.ntLtorskc (ondalinja N{)Voseli) pod daneDOm Novoseli ikma, .iako de trasa jmala j o od vremena stare Jugoslavije izlaz na dananj u Husinsku. Dananje cime da'ix> je uliQi 7. ok.tObra 1960. godine po gradu Kotoru u Crnogorskom primorju.
Pjeaka saobraa-inica li

KOTUROVA
To je ik-ma u starom d!ijelu grada, prva ISao braajnica isbono od Gazi HUSl'ev-begova hamama sa razvijanjem od Titove ulice II pravcu sjevera . Saobraaj nica potjee iz turskog .perioda, .kad 'Se razv)la kao ikma -sokak II okviru tamonje Mahale Oru- pehlivana, ikoja je nastala jo II 16. vijeku, a sredte joj je hHa Qrru-pehbiv3lnova damija illa uglu Titove i dananje Roma:rtijske u l!ice. Na~ starJji poznati nazilV ove saobraajnice 1e Oda k-ikma, a tako se zvala po zgndi taba ili odaka bosanskih j aniara koji je do 1878. godine bio u neposrednoj ibli2lni, ondje .gdje je danas Katedrala. NeAtx:l poslije 1878. godine II ftoj 'Ulici otvorJ.o ~e radionicu, neku vrstu fabr ik e za izradu metalnog lXlSua aust.rougan:;'ki doseljenik ZeUnger. Iako je ta radionica nazvana f abrikom, radila je k.ratko vrijeme,

217

to znai da nije bila uvedena, a o t<ome kazuje i podatak da je za izradu posuda vlas.rrik upotrebljavao i vojnike limene zdjele za rua varnje. U svakom sluaju fabrika I e bila poznata i popularna 1895, pa j se upr,aV(l po njoj tada ulica pr.ozvala Fabrika (;ikma i taka zvala sve do 1931. gudine.
Pred popis stanovnlitva 1931. godine ulica je dobila dananje ime 'u spomen na Duana Kotura, jakog predokupaaionog trgovca u Zemunu. Kotur je stekao zasluge za SUII"a1 jevo li spomen po tGme to je neposredno I os1ije onog katastrofalnog poara centralnog dijela P grada 8. avgusta 1879. godine, kad je boravio lU Sarajevu, s kojim je odravao I:lrg{lvake veze, dao prilog Gl'adskoj 'Optini 30.000 zlatnih fotiin:ti, to' je za ono d oba predsta,vljalo krupan timos, sa ' svrh'o m da se pomognu pogorjelci.

Kotul"oVO ime nosila je od 1895. do 1919. jedna druga lUlica II gradu, a to je dananja Ulica Sime Milutinovia, k<Qja je takoer stradala u spomenutom poaru ti poslije obnove (1895.) nazvana Kotul'Ovim imenom. Izmjena je nastala 1919. godine, kad se o'V'a druga u1i.ca nazvala Sime lVI!iluM"Ovia , a Koturovo ~me ostalo priwemeno (do 1931) ukinuto. Za vrirjeme .okupacije 1941-1945. ulica je imala starni naziv Fabrika
ikma.

LIT.: Bosansko-he1"cegovake novine i Narodne nO"Vine, Sarajevo, brojevi od 20. 8. 1879. i dalje. - H. Kreevljakovi, Poari u Sarajevu do 1879. godine, Kalendar I slamski svijet za god. 1934, Sarajevo, 33-34. - A. Bejti, Koturova ulica, Osloboenje, XXII /1966, br. 6413 (11. 4), 6.

KOVACEVA
Ulica U sjevernom dijelu It-rada, podno Bjelava. Poinje od Nemanj ilne i zawaV'a se II sjevernom pravou u Ulici Lajoa Kouta. Ulica se razvila jo u turskom periodu kao -sokak u Armagandi Sina:nov:oj maha1ti, koja se zvala krr."a6im ri.menom Armaganua, a koja se poela formirati polovinom 16. 'vijeka, kad je u Sarajevu Jivio .A!m1agandi SWnan i <tu lfl-apraVlio svoju damiju pri'je 1557. godine. Ime ove u1ice, rodnosno I prijanjeg sokak a, nastalo je jo II tursko doba po !Staroj sairajevsk:oj muslimansk!oj porodici Kova, od kojih je jedna grana tu imala kuu i II njoj stanovala. Dananja jedna porodica Mujezinovia u Sarajevu su dojueranji K ovai. Clanovi te porodice, inae, spominju se ee II ivotu grada 18. 1i 19. Vijeka. Krajem 18, Vti.jeka ovdje je iv.io ti hadi Sal!ih Kova , ca'rsk'i kurir, tatarbaa i , uz to, dobar pr1ipovjeda. Vodio je na hodoae Sarajlije, meu kojim 'je hilo tl hni:ana prav0Slavne ,v jere, kroji su se Iiedvoji1i u Izmiru i ,otili u J erusalem, i I ad se vraao s muslimanima iz Meke, otiao je k i u Jerusalem 'PO svoje k,o mije.
21B

KOVACI stalrom di~elu graa. Poinje od Cekreki.ne damije na Baariji i vodi na sjever do poetka ulica Jekovac, Mirka
II

UNca-arija

Lazia

Ploe .

Od 'k lraja .prvf)g svjetskog :rata pa do iza osloboenj a II sastav ulice ovoga <imena spadala je i dananja Ulica Mirka Lazia, a od 1931. pa do 1956. i Ulica ~ovai-ikma. Osnovna d ionica ove ulice je poetni dio od spomenute damije do Ina 'Plato~ Otkako , e zna, to je arija, II kojoj se i danas nalaze s stal~i duani. Tu su, Ibarem II prvo vrij eme, u 15. ti 16. vijeku, vjerovatno, radtiH kova<:-i, zanat1ije gv;odcur*ih ma ev.ina , pa otud, moe biti, i naziv aI'i~e, Qdnosno ulice. Meutmn, s obzir.o,m na injeni cu da nam n:i1e poznat nijedan dokumenat 'o postojanju kovaa 'll toj ulici -ari ju II t ur..sJrom perJodu, nije lisk>lju ena ni moguno.st d.a se '()IVd je radi o wIo sta:rom toponimu, koji. je .nastao po ~>kova1ma - kle3al,i:ma steak a i prvih muslimanskih niana, kojU. ISU se doista rtl prvo vrijeme turske vlasti II oVQme k-raju mogli ovdje nai. Na Ito 'Uipuuje jaka inje nica da se Krovai n ala ze neposredno na 'Pravcu iz Hree, odakle se i doba-vlj'aD kamen ~ za prve i za kasnije n'~ane . U kasnijem procesu organizaci~ e turske vlasti i uvoenja esnafske orijentalne terminologije, predturskli ,...kovai"" dobili su .novU. ~'zraz taije, ali se staro :ime zadralo II samome imenu kraja, ka;o to su se zadrala j.o. dva rtoponlima uste 'o snove, Kovaii !kod Grbavice i Kovai. kod Uide, koii su mogli nastati samo na ovoj drugoj osnoVi.. Za '.ov:a]Qvu etimolog.iju limena Kovaa te za poveza'Vinje ove uLice sa HrOm nije d!re1evan bna mnjenica da i danas wadi jedna LlesaJrsJm radnja nliana u gornjem dijelu ove k ulice i da se neposredno 'iznad prve dionice nalaze IlIprav.o najstanid i muslimanski niani 'll ovome mjestu , a rtu je, zna iSe 'pouzdano, nastalo ~ illajstal)jjje muslimansko grob1je II , radu, po kojem se ak jedno VIl1ig jeme u 15. vijeku zvala i tamonja mahala 'imenom ...Muslimansko groblje. Ako se ovdje radi za ista ;() .,.,kovao~ma kao tati.jama, 'li emu amamo ostatke do daL as u .onoj d.ananjoj .taljskoj i adi:onici, onda su n r ti prvi kovai , odnosno taije mogli r,a diti samo a platou, gdj e se n nalazi ti dananja .klesarska rad ionica, jer je taj plato jedino li pogodan za takvu djelatnost. Nikako misu mogli ifad iti II dana.njoj ,poetnoj di'orooi, koja se smaka danas osnOVlOm rove llmce, jer ,tu ne samo ,l;;1Jo nema mjesta za t aka v .rad, nego je vie nego j:asno da je ta dionica ljudskom rukom prosjeena .kroz lbrijeg u vidu p rosjeka, 'to se li danas sasvim oito rvidi na samom terenu.

KOVACI CIKMA

I amo ime ~uje, to je , lijepa uliica , stfl!rom d i jelu s s u gra da, desni ,odvojak Ulice Kovai II njenoj prvoj dionici, neposredno iznad damije.
21'

K~o i

je I tara koliko ii sama pnva dionica Ulice KQvai, s na koju L<le neposredno li 'vee, a upralVO po r1x:ld .u lici nosil i ime '(vidi Ulica KlQvai) . U tursko ,doba i 'kroz ausUrougarskli. 'ok'llpac]onQ period do 1910. uliica je nosila z8Jnli:m lj!ivo ime Kapija, kaJro se to jasno vidi iz iloa.tftSta,rskog pla:na ov,o g c1:ide1a grada j.z 1903. 'go:dine. K apilja, 'koja je 'd ala taj naziv, ne Imoe se historijskU osviijetHti. ali se moe pretpos.taviti da ISe radi o nekuj jedlinstverroj kat:nji za cijelu, li:nae .malu iimnu, kad. je tou IhilO IP09jed samo jednQg Hca, ikoJi ISe i mogao .osigurarl;-i ,na <baj IJlGlrn (sauvana li:denbina 'pojava ill. :kmi.a ikmi u btirzini). t Alko je -to tako, onda je I o moralo bli.ti da'VllO, :kad izgtradnja j .posjed nisu bili 'Usitn jeni, kao danas, pa je, .prema ,tome, i .sam naziv stru'. Od 1910. pa do 1931. godilne u~ica se ~Vlala novim limenom Kovai - ikma ,(dva puta imala i oznaku , imskog broja I), a od 1931. r do 1956. 'S ao:braaj:nica je ,b lla ukljuena u Ulicu Kovai. A te posljednje godtine -nastao je ovaj dananji nazi~v, 'koji je idenltian 'o nome fiz 1910. godine.

Saobraa.jnica

KOZARACKA
Ulica u stal10m dijelu .grada. Poinje 'od Ulice Kov,ai i vodi u pravcu sjever-sjeverozapad sve 'do Ulice Hirin bri jeg, pr,elazei i Ulicu Mi-!Qa Obilri.a. Saobraajnica se rrazvii.la u turskom petiiodu :kao .SOJCak. koj i je povezivoo dvilje mahale: Sejh-~erahQvu ii.hi. ~nar.od.no ime) Abdesthan, u Pl'Ivoj polQvini, te T.abak hadili ...Sulejmanov.u ili Gurdinu maha1u, u drugoj ,polovini. Najst3!ffiji poznati na.ziv ove ulice jeste Oaktanum, a to je .une dQbNa po staroj \Sarajevskoj J)O!I"IOCiici Oaktana 'koja je u toj ubici Dimal a veliku :porodinu .kuu. Ta porodica \Sreta se Il.l Sara,j evu jo od p rve polov,ine 18. \!lijeka. Bili su trgovci grosisti, i bio ih .je zao ,glas tekih vjBlXJvni.ka ; daJVailii. su novac .u zaja-m uz kamate, '~oje 'Su ,ll ona stara vremena bile rliJjetke ~ veliki ,g.r~jeh. Sauvala se u na'l1odu li pjesma o tome: Blago otebi, sinja ku kavice, kad ti :kuka 'll umi na gra:nli, a nijesi Oaktanu duna! Ta .je polooica potpuno li.zumrla u prolom v.ijeku. Njihovu poIlodinu kouu u taj IUliQ na:s1i~edili su Penjave, a 'dd oVlih 'o.pet .isbim putem Hadia'banovii. T o je ona dananja kua lU Koozarak-oj 5 !i. 7, koja ima rvri>jedinu 's taru arhitekturu :i Iroja ikao itak-va pred9ta'Vlja spomenik prv:oga Ireda, daok.o je nekoJik,o puta ' djelomino IPrepravljana. od 1878. pa do 1902. ulica onosi im e Sabanovia (po spomenu toj porodici H adZUab'anov.i.a), a od te xuge godri!ne pa sve 'oo odavanja dananjeg U"B.'ZI1va zv;al'a se ,s tarim 1menom Oaktanum. Dananje ime ulica ,nosi od 8. juna 1948. !po K azaT i, planini u sjeverozapadnoj Bosni (naljv.ii wh Liaina, 978 m), ~oja ~e ostala poznata kao ustaniki k1raj u NOR-u, gdj e se i"v;o manifestovaJa bratsvo na220

roda Jugosla vije J gdje je etniki ,u tjeca bi() potpuno ti;sklj uen_ Kr(lzrura je II toku r ata nekoliko .puta I bila i poprite tekih borbi s neprijateljem. U treoj neprijateljskoj, 'koz al'akoj ofanrziv i j una i j ula 1942. odred KIrajinika u dugotrajnoj bor.ba na Kl()zami nrun.lo je neprujatelju velike gubi tke, aH je oi sam, zajedno s :l8JrOOOlU onoga kraja, pred daleko n admo n'ijtim neprijateljem, da'o velike ;,!;r.tve: 1700 palih boraca i oloo 50.000 u logore odwedenih stanov.nika, od k,ojJih ile cna1ve6i dilo ubijen. Namv u li<=e u:va "USpomenu, miSlfim, !Upravo na 1;u borbu i te rtve. Spomenik K ozari kao popa-j' tu ;ustanka i !borbi ri2gr.adio j e oi n8Tod u I t'iojn'im pjesmama, n astalim u toku ustanka i borbi, od k oj ih h jedna ima ove stihove: Sred Koeare, ,tvlrde 'Pl.ae, P artizanska b orba .poe .
L IT.: A. Bejti, Prilozi prouavanju naih narodnih p jesama, dio ll. 118. i 123. - ISti, Hadi Sabanovia kua, Os loboenje, XXII11966, br. 6414 (12. 4), 6. - Isti, Gurdina mahala, Osloboenje, XXII / 1966, br. 6394 (23. 3), 6. - Isti, Mahala Luevica, Osloboenje, XXII / 1966, br. 6405 (3. 4) , ll. M. Dizdar, Narodne pjesme iz borbe i izgradnje, Sarajevo, 1951, 34.

~OZJA UPRI J A

Uhca !izvodnii:ca na !istonoj perifer1i1i grada na 1ij~j stran i Mil-jacke. Poc'inje i.za Alli.f a:k.o.vca ondj e, gdje Se zav.r avaju ulice Vila dim:iJra GailJ1ov,ia, Podcalrina i Spire KlIleevia te vodi li istono m prarvcu do riza kamenog mosta na Mi'ljack!i, poznate Kozje uprije. Dananja ulica je r elati:vno star put, nastao naj kasnije polovinom 16. v i'j eka, o tkad je sloviK> ~a'o vaan I1:rgo:vaki tranzitni bosanski d r um koJi je vodio sve do Carigrada ii :koji je upravo po tome bio pOZU8lt pod ~.menom Carska dada (u turrsk;un 1izvorima slXlmlllJ1je se poo imenom Divan-yoti - Prut Ina drvor). Naselje uz t aj put ukljueno j.e ug.radoskti. <teritol'iij <tek poslije osJQbo enja, 'Pa je bada i sam put dob'io status u lice li dananje j1 me po K'o zjoj upr.iji, prema ikojoj i 'vodi.. Kozj'a upnilja je znamenilt arhiit ekJtonsk;i spomenik 16. ....i jeka J j ednolul1i !kam eni. most sa d v.a olak.arvajua rklruna otvora . Po svojim oblri.cima, proporciJama graevnih elemenata ii masa id e JU .red .naj-vred.n'ijih spomentk'a Jte VlI'Ste u Bosrni i H ercegovJni.\ a po nainu akomocl1ranja terenu .predstavlja remek-drjelo -pejsane arhli.tek.ture. Nije 'Poznato 1111 jasno odakle samo ime moStu, a1i j e v9eI'1O:vat no da se 'l'acii Q imenu jednog starijeg, drevnog mosta, -koji je l:to staza za :]roze .pr i izgonu na !ispau. Za razrjeaJVan~e etimolol!}L .n:a~v:a podsjeam na karakterije stinu analogJju jednog lokaliteta u bl'ilzin:i., a 'bo je Jaredo, toponim poviS'Okio gore pod Trrebev.iem (vid.ri Ulica Jal1edoli) . &umrnj am da ne postoj1i uZIfOn a veza 'irm1eu ta dva limena, Ikoja 'S u nastala ba .po imen.irma iste vrste -domaUi.h iIi'VoUnja.

221

KRAJ ISKA Ul!.ica 'u podruju Gorice i Crnoga v.rha. Poi nje od Krranjevia ulice pa vodi na sjever sve do mjesta gdje poinje Ulica Dajan1i Osman-bega, '3 zavravaju se IUhlce Gorica i Grahovska. Saob raaj nica se lI"a2'vih II turskom peruodu kao sokak 1\.1. Mahati Dajan li hadi- I brahima, k,o ja je nastala II ' 16. vjjeku, a II nar:odu se zvala dananjtiJm imenom onoga krnja Gorica. Od .g odine 1885. utica nosi namv Odobaina po neh."Ome lanu stMe sarajevske muslimanske porodice Odobaa, iji se lanovi sretaju II ov:ome gradu od druge polovjne 18. vijeka kao bakali , gvoari, t rgovCi stokom (de l epije ) pa i dobrotvori (vakiti). Jedna !lirska narodna pjesma, koju .gam svojedobno zabiljei.lo II Saraj evu, odnosi se, mislim, upravo na tog be:?Jimenog Odobau, i j~ identitet n isam mogao utv.rdHi, ci! na lIljegov kon ak ba II uhlci Q k,ojoj je rije. Prvi stihovi glase ovako: Vg Hiseta, prema Bjelavama, 11 konaku age Odobae, samovala ),jlj epa Uzej fa i pitala siv-zelen sok<ola, s kojim aga lovri po planinti . .. Danan ji naziv zamijenio je 'onaj stani. (Odobaina) 8. juna 1948, a !l1astao je .kao spomen na Krajinu, >iroku ,o blast ill sjeverozapadnoj Bosni, koja je kao ustaniki kraj dala velik broj boraca u NOR-u i !isto tako velike rtve u ,s tanovnitvu i imovini u toku estih Qperacija nepnijateljskih jedinica.

KRALJA TOMISLAVA UJ.ica ill sr edinjem dijelu grada. Poinje od Titove !Ulice, ~zmeu Velikog i Mal()g parka, i vodi na sjever do raskra gdje poinju ulice Moe PJdade desno a Hasana Brk-ia pravo. Ul:ica poslovna li stambena. To je jo srednjovjekQvna saobraaj nica. Sve do 1931. godine zvala se najprije Koeva pa Koevo po predturskom 'Selu d kasnijoj gradskoj etvrti Koeva, < oje se steralo upravo k na .prostor u izm eu lOve ulice i UliCe ure akov.ia, sjeverno od dananje Ulice Danijela Ozme. U turskom periodu to je bila zasebna e tVDt, lP()zna1a ipod imenom Kemal- begova mahala, nastala ok o 1533. godine, aJri. ju je nar:od zvao sv:ojJm starim imenom K oeva, to se ,prenijelo li na samu ulicu , glavnu saobra aj nicu u toj naseobini. Darranj,j naziv u lice nastao je pred popis stanovnitva 1931. u spomen n a hrvatskog kralja Tomislava ~vladao po pr ilici od 910. do p 930. godd.ne), iju vlada.vtinu karakter'gu I llOi.rl,vanje granica mlade hrvatske :drave na sjever, ureivanje odnosa izmeu crkve li drtave te proces dufiltracije Hrvata u romanske gradove. Tim novim nazivom potpuno je potisnut stari naziv glavne dionice ove ulice pod imenom K oevo, koje je staro preko 500 gQdina J k.oje u kazuje na prolost ovoga
222

kraja Ij Q II doba bosanske samostaln:os1li, a to preds't avlja veliku grekiu, ~oja bi se morala ispr aviti, ako hoemo da gradu sauvamo :i lini, historiki karruk:ter. Istodobno, kad je staroj u lici K oevo dat .ovaj dananji naziv, u <ulicu pod dananjim limenom uveden je li. nastavak 's aobracajndce preko sjevera d o bive Nahorevske, zattim preac puta to odatle vodi na zapad do Ciglane, pa, dalje. osaobra8j nica to ide preko K~evsk()g brda i rizl~ do .pr ed. dananje Novo .g roblje ,na Barama . I ,takvo stanje bilo je i trajalo sve do 15. juna 1966, !kad se Ulica !k,r alja T<omislava svela na dananju duinu. Vtidi u~ice: Hasana Brklica, Ciglane i JukJ.a.
LIT.: A.
Bejti,

Koevo,

Osloboenje,

XXIIj1966, br. 6454 (24.5), 6.

KRAWA TVRTKA

Ulica II podruju Macrindvora. Poinje od sastava Vojvode Putl1li!ka 'Ulice i 'Ditove te vodi na sjever do Kranjevieve, obuhvatajui i jedan krak na zapadnoj stran1. Ulica je lU potpunosfli nastala ti. dzgraena lU austDougar skom periodu. Poela se f\oomirati poslije godine 1900, jer ,t ada Ina tome prostoru, 'kako se Vidi iz katastarskog plana onoga kraja iz 't e gOO.i.ne, nije bilo nd'j edne zgrade IDa itav:oj trasi ~a ~ rtl alroln:i, aLi se u lidul h etrn aest .godlina gotovo li potpunosti izgradi, a i naselila. l Prvo ~me OVe ulice, nastalo odmah poslije ,njenog trrasiranja i izgr adnje prvih objekata, bilo je Tuzlanska, po gradu Tuzli li sjevernoj Bosni. DanaAnje dme ulice nastalo je 10. januara 1919. po imenu bosanskog bana pa !kral.ia Tvrtka I Koilroman ia , koji je za vrijeme vJada v.ine 'od 'oko 1338. d-o 1391. sproveo lIlajopsen!iju i ntegraciju jugoslovenskih zemal ja i rna:r.oda: pod njegovom kIrunom 't ada su bili dijelovi Srbije, Bosna, Dalmacija, Hrvatska ti Rr1morje. Naziv ulice -ll1'ije se do danas mijenjao.
LIT.: U lice Kralja Tvrtka i Silvija XII j 193B, br. 16 (10. 9), 2-3.
Kranjevia,

Zadruni

glasnik,

KRA NJCEVICA

Ulica u novijem dijelu grada, razVii.jena od Staninog 't rga ispred stanine zgrade Sarajev:o Nov,Q pa do poetka Ulice ure ak ovti.a . K ao 'Put uhoa je postojala jo u tursko doba li bl1a poznata pod ~menom Suica, 'k ako se zove potok to t ee dston-om stranom Vojnoga logora. Ime je sigurno staro, potjee iz srednjeg vije1ro, jer se u dananjem lobliku sreta ve 1462. 'u Gazi Isa-begovoj vAAufnami koo naziv kompleksa 'O ranica II 'Onome kraju. Ime <:Ive ulice Suica bilo je i u upotrel::U od 10. januaru 1919. do 1921, a tada je zamijenjeno dananjim u spomen na iisflakonutog hrvat223

sklog pjesn!i.ka Silvija Strahimira Kranjevia (1865 - 1908), koji je najzrel:rje godine proveo II 'radu u Sarrujevu, gdje je J. 'Umno. Ve u to doba, ali 'pr:ilje 1931. gvdrine, foImllira() se i produetak te w ice ,prema lRofa]irima pa je tada J taj ,krak ukljuen u ulicu ,k oja se prOZivala KrranjevieVf~m imenom. FwUi!kimn 'i:zgradJnje Omladinske pruge Samac - Sara'je\o\o, koja je 'putena rtl saobra6aj novembl'\a 1947, a posebno lizgrad!njlom zgJr'ade 2eljemik.e ,s tanice SarajeVlo No~o, k'oja jeotvrorena 1953, dotadanja d ionica od tr.ga lispred '<ia'llanje Zeljeznike stami'ce do Bofaha pastala de zapraIVo prekinuta :i Illeprolazna sve do dananjeg pod:VIOnja:ka u Fofali6irma, IPa I e ostatak Kiranjevia j ulice u BofaliUna dQbio novo ime PofaZii, a Kra!Iljv.LevJm ;imenom \otada se zove .samo di.anica -od Staninog wga prema !isboku ooao samostalna ulica.
LIT. : Vidi: Kralja Tvrtka.

KRANJCEVICA STEPENISTE Uhlca-stepenite, 'l"B2vijena iizmeu K!ranjevi eve J. Kalemove. Saobraajoni:ca je nastala potkraj ISta'T e J.ugosla'Vlije, kad je <ia.n'anja K alemova bila prfulino izgraena li. kad se .tlom pr.iliklOIn ukazala potIreba za izravrnim prlistupam u srednji dio Kalemove iz podruja KrranjevJeve i Mar.indvo}""l3. Ta 's pojnica dobila je status ulice ubrzo d,z a -osloboenja 19~5. godine. Najprije se .zvala Stepenite, potom jedino 'Vmjerne Mala Kalemova (vidi K,a}emova ulJica) i, najposlije, , anan j'im imenom Kranjevia d stepenite po rtome to .se 'vee ne!Xlsrecino za Kranjevia ulicu.

KRESTAL!CA Ulica u s jevernom podruju star,o g dijela grada. Poinje od Ulice Sumbul--esma i 'Vodi pribWno na .sjever do Ulice Vinograd. Uhlca je Itipian r sok:Ja.k, stambena saobraaj.nica 'Stadh sarajevskih mahala. Razvila se u turskom periodu 'kao perif,e rni sokak u Mahali Sumbulua, koja se slubeno zvala Bali -zae hadi- Mehmedova ma hala, a ,lwj a se poela furmira1:i prirje lr556. godli!ne. naziv vue "'VDje ponilje1clo jo [I wrsk.og peri ooo, a Z nastaQ 'je '!Xl 'prezimenu stamij e .saraj evske porodice Krealica, '~oja je imaJa Ik.~ lU toj ulici" upra:vo tn.a uglu te rulice i U~i.ce Vltno~ad, i dugo stano vala u toj kui. Nije iskljueno da je naziv nastao p r ed ok:Jupacjju 1878. godine po hadi Mu.jagi KreaLict iz te ,ulrice, koji je ba tu sagmdi:o jednu esmu pa se ta esma ,po njemu li zvala KreQ liina esma. 'I'reba imati .na lumu da je starij i i pravi , blik ~mena o ulice bio Krealiin sokak, bo pokazuje da su l1:a drva limena n 'a svu priliku ddentilna . Had.li. Mujaga KrealJi:ca u.mno je 1879. godine.
Da.nanj~

22'

Kaki() se vi:di, gov()rni i etimoloki 'dblik limeoo drukijli je od dananjeg slubenog (koja. je uveden pod austrougarskom ,okupadjom), a taj starJ 'Oblik (".KTecalica .. ) li 'da:nas se 'uje II onome 'ko:aju.
LIT .: H.
KreevIjakovi,

Vodovodi, 91-92.

KRIVA UNca 'll iko:ajnjoj sjevemaj rperifer..ijri starog dijela g ruda, nepos.redno vezana za Sedren:tk. POOimje .od Broov'J.te ,~na i!zlazu iz Ulioe Katiliije Abdulah-efendije) i izvodi 'fia Ulicu Sedrenik, u kojoj se i zawava. Ova ulica, ..ltJao li. c~o .<ma:j :kraj ,(rvti.dii. Brdovl'ta), pooo se lIlaseljav:ati poslije prvog s vje"\Jsk:og r.ata, a prije "boga bila je obian seoski 'put. Ve pred 1931. godiiJnu, kad .su 'VJI"lene pripreme .za . oPis stanovnditva, bilo p je ,ovdje toliko ik:ua, da 'je postojao raruog da se .taj put pretvori u gradSku .uliou, \to je i uinjeno . TOOl prl1i~om dotadanjem bezimenom putu po I rvi put ,d~Lto je li dana.mje ime Kri.va, a naZiv je nastao po P samim tropografskim kaN1ikoteri.gtikama saobraajni:ce, jer vodi uz jako nagnurtti.. teren ti. ukrivinama. Naziv se nije do damas mijenjao.

KRIVAJSKA Ulli ca lU Boraliima. Razvaljena od 'Poetka dionice Humske 'Wiee u pravcu sjevel'Oiostok a kao 'treCa sldjepa u bita n adesno. S~ob raa'jnica -u potpunosti n astala neto prii e 1960. godine kao j prtstupna staza za tadanja 4 objeklba (koji .su lliH .il jed1ne zgrade u toj lUl!ici) ik,olekrtivn ih -nastamb:i. radnika samaca Graev inslmg preduzea Vranica.... Dananje ime .po rijeci K.ri-vaj i, desnoj ,pl.1itoki Bosne, dato je 7. 'embobra 1960 . .godJme. 'R rije toga u1i<ca je noSi-Ia naziv Humska ikma III.

KRKA Ra2vijena ri!zmcdu Deka uli-ce ~ BistrilkJog .potoka, W8'n;aj.ui se u lOe.koJ.iko klra:k:ov8. Sadbraajnica je pootoja1a kM put i 'li neto starijem turskom pen:ociu 'li ataru Mahale Bostarri, II Jt,ajoj je, prema podacima Sejfud1na Kemull'e, j.o 1551. gocline .sagr adiJo svoju id21amiju neki hadi Mustafa Bostari, po kojem se onaj kraj i 7JOve. Put se, medurtirm, poeo izgraiva ti -tek pred kTaj rtW'skog perioda, ok,o 1875. gomne.
15 225

Ulica pod

'Ilrcboviem,

n..spod

Bostumia.

Ime ulice nastalo je po preZlimenu nekog lan a pOl'O<:1ice Krku. koja se 'j avlja u Sarajevu jo u 18. vijeku, a tkoja je tu :iimala porodiMu kuu i dnugo nepokrebno imanje. U Kom atinu, lU neposrednoj blizini, SVe eLa drugog rata bila 'je i radila jedna bosans. a kafanica, 21vana k K rkina kahva. 'poznata tak,o po jednom drugom lanu te iste porodice, k oji ju je drao i konllS1lio. Naziv .umce potjee ,hz turskog vremena i do dan'as se ,nije mJjenjao.

KROMOLJSKI PUT sjeverozapa:dnom, penfernom dijel u .g rada . PoaBlje na samom p:rev,o ju iznad Bolnice na Jezeru (,cmd je gdje se zaV'J:av:a Ulioa Hasana Brk.ia, a nastavlja ,s e Betanija li Slatina) d vodi u pravcu sjevera p r m3. Nahore vu. Tnlsa toga puta je stara saobr aajnica k'o ja .je povezivala grad sa okoind!m selima. Dananjim .imenom zove s~ 0:1 da:vnina po i menu sela KromoLj, prema koj em i vodi. Ova saobraajnica .se poela izgraivati u svojoj pOC-etnoj cLi:ontioi u vremenu poshje osloboenja, ali je do danas 'o stala obian seoski put, koj i n i po dmenu rnje dobio status ulice, iako se nastavlja ri2ravno na Ulicu H asana Brki a ii. na !pOStojem grads.lQi cu-ganli2am .
ti

Saobraajnica

KRSILOVAC Ulica na VlI'a-tniku, istono od Jajce- k'a sar:ne i Bijele damije. Razvilj ena :izmeu ulica Jajake d Mehmed-agine II pravcu jugoistok'3. Razvdia se u turskom peniociru .kao sokak u gOl1Ujem, zapadnom dijelu u Mahali Divan katiba hadi-Hajdara iz .prve polovine 16. vijeka (zvana Bijela damija), a drugim, istonim d ijelom, u okviru Mahale Ne- zade hadi- Husejna, koja se f(JrmiraJ.a, takoer, u 16. vijekJu, a u narodu ,bila poznata pod im enom Na dolu. Do 1921. II 's astavu ove 'u~ice kao zaseban njezin k r ak bila je i dananja Kladanjska ulica (vidi tamo). Dananje lime je prilino st;ar(l . 'lio je imel'Lica muklQg roda sa pun im naZJtvom Sokak KrHovac. N a'l1Odna etimologhj'a koju je zabiljeio Kosta Mandi tumai postanak toga imena na dva naina : prema prvoj predaji dime je dolo po krenju, lamnjavJ, ifuenju zgrada u tome kraju (ikoji se tada zvao, navodno, Fejzagin sokak) od e:ksplozije nekakv:e baruthane .ll okolini. Druga preda ja kazuje -da je 'teren dananjeg K rHovca j,o II doba vezilra Topal Osman-'p8e (l861 - 1869) bio u bunju i :kamenu, pa ga narod iskrio i poeo pr.aviti tu ku e, a samome solro.k!u po tame krenju dao ,ime Krilovac, to je kl8sfllije preomrenu to II Krilovac.
226

Naivne su obje te etimologij e. Nasuprot nj:~ma stoj.i, smatram, istina da se ime razvilo 'Od turcizma kr la (tuorskioblik kila) k o ji ima znaenje 'Vi jno zbnov;aJilite, vojaxma, a ov:dje oznaava UpI1a:v~o staru o tur s.ku tVir avu, ~l'l u, na dan anjoj Ri'j eloj tab:iji. Neposredna uzrona veza ti.mena ulke 'i navedene 'krle stojJ II tome to je to bio jedan od puteva preaca sa Vratnik-megdana do u tvraiVU, pa se upI1avo lpo tome i pI1ozvao najprije KrIovac pa onda, Iffidi ,l akeg izgovora, Kri/ovac. U okviru takvog tumaenja ~mena 'Ove uU.ce ne zabora'ViiJno da se sve do ,naih dana u samome narodu zvala krlom tursk a kasarna to je do 1902. bila na prostoru danan je zgrade Vojne ,oblasti II dnu Bistrika, a i da 'ima jedn a staM musLimanska pOl'oclica u Jajcu s prezimenom Krlak, kojem I e potpun'O ista osnova klao i u toponimu KriIovac. j Naziv 'lunice nije se ImUjen}ao -do danas i lima vr-ijednost.

~RUPS K A

Ulica u nasel ju " P avle Gor.'lnin (bive SVlrFl.k ino Relo). Poi n j e od -tramvajske pruge i nove .ibdanske magistrale ispod nek-adanj~ S vrakina Sela i vodi u !pravcu j ugozapada do ragk.ra gdje poinj e Ja.V'orska prema zapadu i Bosanska prema augu. To je stara saobraaj nica, put koji je spajao $vrakino Selo sa desnom obalom Miljacke. Poel a 'Se naseljavati tek poslije 'Osloboenja pa je tada li dobila stat us ul!i:ce 'i prvo dme Naselje Pavla Goranina X . Dananje 1me po gradu Bosanskoj Krupi na Uni dobila je 7. oktobra 1960. godine.

K RUEVACKA

Ulica 'u Novom Sarajevu . Razvijena .od Ulice omladinskUh radnih bnigada j:spred el jeznik'og podvonjak a pred P:oTald.ima J v.oeLi u pr avcu zapada junom s tranom eljeznikog robnog I agacina sve do U~ice m 2iv.ka Joila ispod Trnice voa i povra na veliko (Kvantaka pij aca). Osnovna du,ina lUlice 'Potjee iz austrougarrskog perioda (prvi deceni'ji 20. Vlijeka) . Tada je lITa istonoj sUrani. 1mala ii popreni krrak jug-sjever od elj eznike pvuge do dananje P{)fa~i'ke ulice. T'aj k r ak naputen )e 1947. i neto kasnije izgradnjom pruge Samac - Sarajev.o na sj evernoj stram:i i prrODrenje m preduzea ...Vaso Miskin-CI'I1i na j un oj 's'\;ran.i. Zapadala polovtim:a ,ove uiliice 'Pl''CIsieena je li 'llajncmi1e v/rij eme, \l1egdje oko 1959. Do toga 'vr emena imal,a je Iizra'WI u vezu prema za'Padu sa o.ndanjom Caj .nib~ml, a dananjom U1ioom Boe Pejanovia. Osnovna diorUca dobila je status ulice jo tla wijeme austrouga r sk:og peri'oda, klada je k ,ao !prVo i!me nasMa ,oznaku mica D. Danan je ime dobila je pred ,popis stanov.ntitv8 1931. .godine po gradu K ru<evcu u S rbijjj,.
15'
227

Za vrijeme <>kupachje 1941-1945. ulica je imala naziv Bijeljinska po &Dadu B:i.jeljtiln!i u Isjeveroistonoj Bosni. Staro, odnosno ovo dananje ime vraeno je ulici 20. av.gusta 1945.

KUJUNDZILUK MALI Jedna od u !ica-arija II sastavu stare arije. Razvijena Gazi Hrusrev-hegove na zapadu 1: M'I.Ildelita na istoku.
SaobraajlJ1li.ca
izmeu

se razvila jo II prvoj pok>vini 16. Vijeka u okv:iru Ga2li HUlSXev-begove mahale, iji je centrur bila dananja Gazi H usrevbego va damija -iz 1530. ,g odine. Bila je oduvijek sastavni dio i organskU li. sadraj em KujundHuka, koako se do 1900. 1 9oclilne zvala dananja Gazi Husrev-begova ulica. U !Obje l1;e ulice od poetka do d anas r ade zlatari, illi, kaJrQ se ,tu:rskian li.tmenom zovu, kujundije, .p a u pravo otud i naziv obje ove .ulice Kujundilu.k, od kojih se ova ik<raa .kasnije prorzvala Mali kujundiluk. Kujund~ijsk:;i' zanat bilo je 1ako razvtijen II gradu, a njime su se I b"cwili najveim dijelom musti:m:ani, ali jednim, manjim dijel-om i hr".iani. U drugoj polovini 18. viljclc.a Ill. k<ujundijsk<om esnafu, II ikoji su spadati jo asov..niart te aalduzdije !i ha.rmedije, b.ilo je preko 200 majstora, kalfi i egpta. Osnovna r ujundijska s1Jruka, k zlata'r ski zanat, ~ danas se lijepo odvija u Sarajevu u duanima upravo u te dvije ulIce, gdje je i prije bio.
1900. godill1e ova je !Ulica lli.la u sastavu dotadanje Kujund2iluk ulice, a tada je nastalo .razdvajiainje: ma1ll11a ulica dobila je .ime Vel:ilk.i kuj UiJ1.diluk, a ova je postala 'PO prVi put samostalna ulica i prozvala se imenom Mali ktLjundiluk, Ikoje -otada pa sve do danas

no

nosi bez !izmjene.

~ULINA

BANA

Ulica u sjevernom podruju starog dijela grada. POOi..nje od K ozarake i 'Vlodi na sjeverdtstok d o U lice M!iJ:.kia JQvanovia u blizini Sumbul-l-esme. Ulica se Il'azvila j'O u 16. vti;jeJc.u u mahaJ.ri. .koja se ziVala Mula Arap-atik, Arabi-atik Hi, kako ju je narod izgovarao, Mula Arapova mahata. Po imenu te mahale 'll panijem tursloom periodu zvala se i sama ulica Mula Arapov sokak. To lime nastakI 1e u prvoj polovini 16. vijeka po u enom ovjeku Mula Muhamedu, looji je 'u toj ulici ,osnovao damilju, a :kiojeg je lIlarod zvao Arapom, vjerovatno po njegovu porijekIru.. I NaziJv arik ("s1aTi ) .doda.t je Jtasnilje, ,aLi takoer u 16. Vijeku, kad j e jedan drugoi Arap !SagradilO damiju u danMnjoj Ulici H riste Boteva.
228

U .prolom vijek!u, pnije ok!upacilje 1878. ulica je bila razdi jeljena II dV'i~e .sam'osta lne jed!mi.ce s pose'bIfun itmenima. Dlon:ica od. ~ozareke do F\:legijine .zvala se Kaukijin sokak, po 'l1ek>ome lanu stare sarajevske porodice Ktaukija, k!oj~ je tu imao ponod.i.ou ,kuu, a preostala dionica nosila I ime K1"avji sokak, sig.umo po JbOme to je to II svoje je vl'ijemc I o 'i. put kojim su se ganile na ispau &-8IVe iz pojedinih doW ma6mstava toga drijela grada. Jo 1868. godine navodi se u popisu sbanovnitva Sarajeva pdimenice ii vUe obana, .tto znai d a je bilo i domae mar ve, .loojoj j e potrebna .ispaa, pa je tak'Va etimologija naziva toga sokaka sasvim l ()gtna. U austrougarskom per.iodu slwbeni lOO2:iN za obje te dionice -bio je A1"abi atak, ali je narod tu ulicu (obje dionice) zvao svojim imeno m Kau kina ulica. Ovo josljoonje ime, drim, ne treba vezati za poznatog borca protiv olaupacionih eta 1878. Abdu1ah-eiendiju Kaukiju s jednost3lWlOg razloga, to to ime nije m ogla d.ozvoli'ti ok upaciana uprav a. Dan anje trne ulica j e dobila zastlaxe JugoslSIVije, rupravo 1931. godine, .a dat o je po imenu bosanskiog bana Kulina, koji je bio prvi domai vladar i ban ovao od. 1180. do 1204. Bila je drugo vremena tl narodu iva tradticija o banu KWimu kao dobrom vlad<llru.

K UMANOVSKA

UlJ.ca u Novom SooClljeVtl, razvijena neposredno .ispod. brase normalne pruge Samac - Sarajevo. Saobraajnica j e u potpunosti nastala u pr-vom decenij u ovoga. vijeka, kad i veina uli.ca lU onome kraju, i tl a.us"brougarskom 'periodu i kasnije nosila I pr]va-emenu !Oznaku slova ...C. je Tek. pred ,popis stanovnitva 1931. godine dato jQj je dananje ime Kumanovska po gradu K,umanovu u sjevennoj Makedonijli. Za vnijeme okupacije 1941-1945. ulica je nosila ime Baki1"- bega Tuzha, posjednika d .poHtiara 'iz Tuzle (Tuzla, 186a-IgI0). Ova u1ica danas praktilln.o ii. ne postoj'i ika>o sadbJ:1aaj ni.ca, 'jer joj je trasa /U:nitena d zauzeta !izgra dnjom nmma]ne pruge 1947. godine, a posebno izg:radnjom kolosijeka prema lONo-teretmoj stanici, koj"i su postavlJeni Uipravo trasom ove ulice. Tek su ostale jedna ih dvije Ikue koje su samo vjetaiki i lohi'ljeene Imenom stare ulice.

KUMROVACKA
Ulii.C3 u mlSE'l ju H na:m o-&do. Razvijena o)zmeu eljeznike pruge i Rrirjedorske oulice ,)la jU2moj sflrarn od pruge. Rijetke kuice u rtoj I\l]ci postojale su li. prije drugog s vjets~og

rata.
Status ulice .saobraajn:ica je dobiloa odmah .poslije Qsioboenj a i prozvala se H1"usno VIII. Dananje me po K uml'O'Vcu II Hrvatskoj, rodnom mjestu m arala Tita, ulica j e d obila 7. oktobra 1960.
22.

KUNDURDZILUK Ulica II 'aviji, i salma imala status airije. Bo.qilnje !Od Utice Jugoslovenske lDat'l odne armije i v:odi II .pra'veu istaka do Abadiluka, i zvodei junom s tranom Brusa .bezistana. ULica de postojala jo Icr-3Jjem 16. stoljea . Sve do iza polovtine p.l'Olog vij eka :tu .su JjUe dl/l'j e zasebne iiarsije: Tarakijska {Celjarska) II zaJpadnoj polovini te Naladijska (za li!zradu potkova) II i stonoj dionici. God1ne 1865. poeli su lU tim dvjema arnjama 'Otv,a rati 'radnje sasvim novi lObrbnici - kundurdije ili cipelari, .zanatlije kone obue eVl1Opskog lwoja, ikoja je bila rpo1lrebna (ll prvome redu za n ovu, r egularnu twrs.ku .vojsku, ,utemel'j enu 1864. godine. Taj zam.at donijeli su ovam o iz Carigrada rt:rojica domaih lj udi, a njim a su se potom pridruili i dpelari iz DaJmacije, pa jedoni i drugi, kao i njihovi egrti, kasnij e kalfe :il ma'jsbori, poeLi su 'Q1;lv&'RbiJ d a.ljnje uall1e II sta!rim dvjema arijama. ~ime Se stara djelatnost potisnula, a ulica je dobila movi sadraj i pl'ozvala se dananjlim limenom upr'a'Vo ipO toj [lovoj djelatnosti. 8rema ,tome, na,ziv uHce datiJra najr anije !iz 1865. godine. Do danas nUje m:.ijenjan. Kunduroi1uk lUlica kao g.raevna jedi:nica i kao kundurii;jska a rija II potpunosti je stl1arlaI.a u onom veli;kom poaru ovog d ijela grada 8. avgusta 1879. godine. Tada je I estalo i sta'rih d uana li. samih n obrtnika k'Ull1dU11d2Jija u toj 'ariji, a na Il1j,ihovo m jesto dooe ev-vopski koncipirone gradnje ti 'Vi;ekatnice, koj e lie v~e skladi tima n egoli arijsk!i,m jedinicama.
LIT.: A.
Bejti,

Kundurdiluk,

Osloboenje,

XXI1 / 1966, br. 6410 (8. 4),9.

KUPREKA
Ullica juno od nasel ja ".Slobodan P clndip SeLjo (G1"baV'i.ca II). POOiJnje .od Din arske i vodi II pravcu juga ,i jUgoQstoka II za,vojdma do iz'nad potoka '1 eljeznikog mosta, gdje zavrava kao slijepa ulica. Sa.obraajnica je lU potpunos1i nastala poslij e osloboenja, kad je d obila 1 status ulice pod. imenom Radniko naselje Novo ll. Da'nanje ti.me po mjestu Kupresu u zapadnoj Bosni uvedeno je 7. oktobra 1960.

K URTIN SOKAK

Ulica pod Trebeviem . Poinje ,od Bistrikog pataka na w hu U lice BjejaViice i vodi u d va lrnaka, lijevi u pravCu sjeveroistoka do Okirugle, a desni II pr avcu jugoistoka do gornje dionice Ulice Mesuda vemid ia (prijanji Begovac). Ova uJica bila 'je d o .okupacije 1878. put koji je povezivao druge, naseljene 's okake. Tek poslije 1878. i!Zrasla 1e ill ulicu izg- adnjom pr vJh r k uica na tome putu i ula u sastav Uli ce Begovac. Godine 1915. postala
230

je samostalna ulllca i po prvi put dobila d ananje ~me Kurtin sokaT:.. Naziv ulice dat je !PO nekQme l anu starije sarajevske muslimanske porodice Kurto, .koj a je potk'l'aj turskog perioda imala uz navedeni 'Put bau i lj ivik, a poslije 1878. godine sazidala tu i lwu, ime Se i poeo dotadanju. put fOlmrati u naseljenu jedin!icu sa 5tMusom ulice. Naziv se nije do danas fJn'i jenjao, ako se d2uzmu austrougarski popisi, u k ojima se krivo navodi na~prije kao Kunn sokak., a 'OIlda
KuHn sok.ak,

LAJOSA KOSUTA
Ulica u \Sjevernom podruju sta rog dijela gl1ada, !ispod Bjelava. Razvijena d2medu Neman j, ne i Duv.a..njske. i Ulica se razvJIa Ikao sokak jo u 16. V'ijeku rtl sastav u Mahale Anuagandi Sinana, koja Se u n arodu zvala kraim imenom Armaganua. Sve do 1931. godine u1rioa je nosila ime mahale i zvala se Armaganua. Te godine dato joj je novo 'ime Bana Jelaia, po hrvatsko-dalmatinSko-slovenskom banu, grofu Josipu Jelaiu (1801-1 859), koj'i je ostao rpoznat po neuspjelom pohodu protiv Madarske (848). Dananje lime dato je u Lici 8. j una 1948. ikao suprotnost onom prijan jem, po madarskom dravniku Lajou KoOUtu (1802-1894), savremenik-u bana Jelai a, kojri je do smrti ostao vjeran svome an tiaustrijsk'01n i slobodolj ubivom stanovnitvu i koji je kao takav postao simbol madal'Ske b orbe za slobodu d nez3!v,j.snos t.

LASICKA CESTA
Ulica u Hl1asnidi. Poinje od 'J1r!avmke ulice kod por ta-nice Fabrike m{)oora pa 'Vodi rpored ograde te F abrike i <ialje ikroz glavninu naseljenog mjesta Lasica i prOO.uava jo sve do podruja Igmana, obuhvatajui kue u Lasici, koje nisu uklj uen e u druge ulice. Ovdje Se radi j o I{) starom srednjevjeJrovnom putu , iz .kojeg vremena potjee i naseobina, nekadanj e ,s elo Lasica, kroz koj e .ovaj put vodr ti 'PO k ojem je danas kao u li ca i dobio lime. Status ulice i 'ovo dananje ime saobracajn ica je dobila 20. decembra 1960. Izbor dmena j e dobar, jer je to jo jedini trajan i ZIV) ddkumenat koj i 'Sjea na staro selo Las.i.cu, ikoje se 'i ikao t~p naselja II po imenu sve viAe gubi li pretvara u cjelinu m odernog -naselja Hrasnice. Spominje se jo 1455. kao selo sa sedam ku a poreskdh obveznika.
-bega IZVORI i LIT. : H. Sabanovi, Bosansko krajite, 201. Isti, K ra jite l saI sh akovia, 16. S. i V . Trlfkovi , Sara jevska okolina, 147-149.
231

LENJINOVA
Ulica II
bak e

naselju G l'bavica 1. POinje .od Zaglrenaspram Tnn ::nliske pa vodi II pravcu zapada, pObom zaokree na

iIloy.<Wzgraenom

jug, pa na :istok, ~ ponov;o Ii2lvo~ II Zagreba6lru, samo liz s uprot nog pravca i lIla mjesbu L dje Zagrebaka produuje, odnosno zaok,ree za g Vraoa. Sao.bracajnica je II potpunosti ['.Zgraena poslije ooloboenja, do 1958. godine, Ipniemu je rprva IPOloWna ulice (smjer istok - zapad) poloena Itrasom starog puta i ulice Grbavica. Na;z.i!V te staliije ulice, odnosno 'Puta, .nastao je po ~menu i.ttatV'Og MOg ,} waja kroz '1:>J:i vodi, a ~ lLme nema Iveze sa Il'jei com ponorn.ioom Kn:-,ba,vioom II lJici i sa doseljeniaitma tiJZ Like, ka.ko sam do sada mislio ti. pisao . U stvari, ime je stavije od osloboenja Ilike, 'jer se javlja kao konkret an toponritm onoga kraja jo II 16. 'v.ijeku pa i 1682. godine. Prema tillne, historijski etimon lt oga znaajnog limena tLeba traiti sasvim na drugoj strani. Status lUlice i dananje ime ubilCa je dobila odmah po izgradn ji PrVtih diontiJca. Naziv je dat 'll spomen na V ladimira Hjia Lenjina (1870-1924) , p oznatog nuskog m arksistu, ,r evolucionara i osnivaa sovjetske drave.
LIT.: V. Skari, Srpski pravoslavn i narod i crkva, 150, dokumenat iz 1682, gdje se meu prilonicima Staroj crkvi navodi i .. Mihailo s Grbavice. - S. i V . Trifkovi, Sarajevska okolina, 10, 97-102 (o Grbavici kao selu). A. Be;ti, P orijeklo naziva Grbavica, Osloboenje, XXII{1966. hr. 6324 (14.1) ,9. - S iil 1554-57, str. 157. (prvi spomen Grbavice).

LEZE f'ERERE U1k.-e Abdulah-efendride K auki,je oo 'Ulice Vuka Kau~ad~ja, presiijecajui Ulicu H ajd-uk-Veljka. Saob raajnica se razvila dosta rano u tmsloom periodu kao sokak Mahale Hasei - hatun ili Za banjom na zapadu :te Buzadi hadi-Hasa ?l.ovu .ili Defterdarinu na istoku, II k,ojoj se nalazila i gl'av:l1Iina t e 'ULice. Prid'8nje ime ulri:ce bilo je PotokHnica, a lIla3ta,l o je po Mulia potoku Ikoji je tekao otvorenim .koritom pravcem dananje Ulice Hajd uk-Veljka li na koj~ se OVla ultica neposredno v~a la. U .popisu stanovnitva grada 1867- 68. POVU 'U1icu, u :kojoj je tada bilo sveg.a osam kunih b rojeva, s.retamo pod ~kti.m limenom Dere-sokak, to znai Potok-sokak, a to nilje n ita drugo nego lo prdjevOO .narodnog imena Potoklinica. Dananji naziv uveden je 15. decembm 1959. Ime 'uva spomen na predratnog ,naprednog sa.Ta je'VSkog .metalskJog ,r adnika Eliezera Pereru L ezu. rSta:rojug-CIS}Qvenskli. lI"eim uhapsio ga ponoVIO uoi same k!apitulaci.je, aprila 1941. Nijemci su ga ti. Illa:l'i u zatvoru te meu prvim poslali u log.or, gdje je i zavrio iy;ot iffiuenikQm smru iste, 1941. godine. Bio je .naitan bo11e nego meki lin telekbualac, brz u jeziku i u akciji. Jo 1934. bio je ,lan Mjesnog komiteta SKOJ-a, koji je fonni232
ULica u sredi!1ljem
podruju

s"banog djlj ela ,grada. Razvijena

oo

ran kraj em .j'llla te ~.od.ine. Rred Ok,run~m sudom <tl Sar aj evu bilo mu je .suenje 9. 9. 1940. zbog lTastluranja letak'a Mjesnog komiteta K P, ali je u nedoota'tklu dokaza osloboen kr:irvnje. Izgradnjom sbambene viek~tJ)tce 1964. godiine II H ajduk-Veljkovoj, !ispred k<oje umca izvodi sa o.s1JoTle stMne .k.roz kuni 'p asa, krak ove ulice na zapadnoj strani, od. H ajduk-Veljk ove do Ulice Vuka Karadlia ,postao je soobro.ajn<l od~jen.
radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 58, 73. SKOJ-a, Sjeanja Rate D ugonjia, Osloboenje,

LIT. : Eliezer Perera-Lezo, Spomenica Jevreja, 311-312. - Hronoiogija Rato Dugonji-, Pet decenija

XXVI/ 1969, broj od 6. I D, 5

(nastavak 2).

LIKA

Ulica u blizini. lijeve obale Mil.j aoke, ispod Hr.asna. Poinje od Hrasn:ik e ,uliice >te vodi najpr ije na istok, <l potom il1a . ug. j UNca se ,razvila il1meu dV18 poslij ednja tfa>ta. P r vu put dobila je ime u dana njem Obliku , a ujedn<l i sm1Ius ulice 1931. I odine. g Ime je d~to 'PO L ici, pokr ajini u jugozapadnom d.ijelu Hrva tske. izmeu velebita. Pljeivice, Male i Velike K apele. Na z~v u1tice j e se do da:nas m i~e-nja'o . nj

LIPE Ulica na Jcr-ajnjoj j unoj pernferiji .grada, IPOd .samim Trebeviem . "Vodi oo Brajk<wca do Komaltiina. K ao p ut pootoj'a la je i u strutije doba u pod:ruju KQma-tin mahale, k 'oj a se tu javlja jo poetk,om 16. vijeka, 'a kao I.izgJ'a ena sa-obraajni'ea uQ.vijeg je datuma, jer konfi:guxa oJ:on1 I'IJ.slov~ ti da ljina od cenbra I rad a nisu b ili povoljni da se tu ira~vti'j e izgradnja tillo kakVlih g objekata. Pil've kue nikle su tlu PI1ed -prva svjeIJski 'r at, a .sa obra-ajnlica je dobila status 'Ulice tek 1921. godine. Tada joj je ii dato d ananj e im e. NaZJiv ulice je tu zateeni toponim, nastao po !i!menu !istoimene vegebao.ije na istoj ,osnO'V'i ka;o to je drugi toponim. na suprotnoj strani Saraj eva Hrastovi nastao po Jmenu v egetacij e -druge vrste. Danas u tome !kraju nema lipa. NaziJV .uli.ce nije se do -danas mijenjao.

LIVANJ SK A U hica na Koevskom bI"d u. Po6.Lrnje ,od Ulice Ju.ld('eve, na samome njenom prev<oju na Koevs'kom brdu, i vodi na jugozapad. u pravcu Crnoga vrha, gdje zaV>l'ava ti ledini, jer trasa n ije dalje provedena.
233

Ulica se poela razvitla-b za v.rJjeme stare Jugoslavije .izgradnjom i prvih \objek-a.ta. J1ae se poela naselja,vati .tek pJtiJje desetak: godina, a izgradnja se ri. danas nastalVlij a -od Injene zavffrrice pa dalje prema jugozapadu. Dananja duina iZlnosi. svega o()ko 165 m. Ime ulica nosi po .gr.adu L iv nu u zapadnoj Bosni. St~tlliS ulice ~ bo I me saobr.aajni.c;i j e da.t o 24. jula 1962. J

LOVCENSKA
Ulica 'u opodr;uju Veleia. Poinje neposredno ispod Ciglane O()d samog 'Platoa Zelje2lnike stani-ce Sarajevo Novo ti. vodi. u pravcu sjeveroistoka do dananje Jukia ulice pri samom Suica 'POtoku zaobilazei pnije toga lU velikom luku sjevernom stra-noon I ompleks objekata. k Saobra aj mc~ je postojala jo u .auswougarskom !periodu, aLi nij~ bHa naseljena, a vezu sa gradom imala je .na Kr:a.nJevievu, 'IDoj'a je ila pt-ek:.o dananjeg platoa 2eljezni"ke stanice. Status uliice i dananje i me ulica je dobila 7. 'okitobra 1960. Naziv je dat 'Po pomaMj ernogorskQj plamni Lovan.u, .ko ju k:,rul\i .kao crk\o1ica - Njegoev mauzolej. U .godinama poslije osloboenja .i2wena je i devlijacija trase ove ulice sj evennam stranom navedenog kompleksa Qbjekata prti. samom kraju saobraaj nice.

LUBINA

k ake

Ulica 'na VJl"atniJt.u. Poin'je u Ulici Vffabnik-mejdtan iznad oiroIka-lli-kule, a zavrava se II Uliai Mustafe ovadije, pored d,"':t.-

mij e. Ulica se razvila najkasnije u 16. vijeku kao sokak u Mahali TO~ pal hadi-Ejnehana k oju je zasnovao <prije 1528. godine T.opal hadi-Ejnehan, -dizdar (katelan) tvrave Hodidjeda iznad sastavaka Paljanske i Mokranjske Mi1jacke, izgr.adnjom one dananje damij e na uglu ulica Lu bine li. Mustafe Dov~diije . Dananji .na2liv ulice je staro n aaxxl.no ime 'DQpa1 hadi-Ejnehanove mahaJe, kQja se mnogo kasnije pl10zvala Lubina mahala. NoSilac lIlaai;va ii. mahale i -u~ice jeste hadi Ahmed Lubo, ije ime koao nosioca naziva upravo te mahale InalaMm po ,prv~ put u poznatim IjzvrOIima u jednom .obraunu Skender-paina vakufa iz 1799. god~ne. Bez dkakve sumnje .ovdje se radi o hlnosti koja je izvrila obnovu stare Topal hadi-Ej nehanove damije, jer u .konk1'etnom s.luaju jedino to moe h iti uzrona veza za mativ mahale .nj egov.i.m imenom, to nam, uootalom, potwuju i analQgije .na d rugim mjestima. Samo se tano ne zna .kad tle izvrena ta o bnova, odnosno kad je ivio navedeni hadi Ahmed Lubo pa da 'po tome utvr.di!mo i otkiad datira dananji naziv
234

mahale, odnosno ulice. Najvjerovatnije je da je to bilo .neposredno poslije onog katastrofalnog poara gxada 1697, II 'kojem je stradala, zna se pouzdano, J ova damija. ToO je najkasniji datum kad je mogla biti izvrena obnova damij e Ikoja je dovela i do promjene naz.i:va mahale, odnosn o imena ulice. Prema tome, dananji lI1aziv ove ulice potjee najkasnije az prvih godina ]8. vijek!a.
IZVORI : S. Kemura,
~arajevske

damije, 231 (\fakufski

obraun).

LUKAVICKA CESTA n UUoa.-drum I a junoj perifertiji gooda, oza VJraca li. nadomak Lukavice. Poinje od mjesta gdje <se iza Vrraca zavrava Z agX'ebaka. a ala Jije\o'U strMU poinje .put za 'I'rebevk. Til'asa Luka\llike ceste od te take odVija se na SUPl101mU, zapadnu stranu (pr Woda'l'l produetJak puta sa Trebevi:6a) ~ v;OOi II rpravcu naselja Luk.avice. Saobraujnica je postojala lU turskom i austr ouza:rsk.om periodu kao vangradski put. Moderni!2.lilrana je i 'w-een a za savremeni. kolski saobraaj prije desetak godina, kad je ti dobila dananje ime (p06lije ]960). Naziv je dat 1>0 kraju Lukavici. prema1rojem v:Odi, a Jeoji je u posljednjih desetak god.ina izrastao u jake> industrij sko naselje ... Energoinvesta... Lukav.ioa je, inae, toponiim k-oj.i obuhvata pr.ilino veliko IXXiruje ~ ){lojli je po tome, po svoj prilici, identian sa srednjovjekovnom upom d rane>m turskom nahiJom Tilava. O sta.r.osti ovog kraja li same saobra 8jnice, k<>ju obraujem. govori, med u asta l.im. i vanredno zn aajna nekropola idhana iz 15. v.ijeloa kao izravan likovni nastavak steaka uz samu ovu ulicu. Le>k:alitet te Inekropole zove se Turbe, .po nekome turbetu, koje je tu postojalo do nedavno. Na starijim specijalnim kartama taj lokalitet ubiljE"'len je pod imenom ..Han-turbe.... bo kazuje da je tu bio i han kaD konaite putnika i kiridija koji su se kretali upravo oV'Om saobraaj nicom.
LIT.: Dr Mihovil Mandi, Postanak Sarajeva, NaTodna stuTina, sv. 14 , Zagreb, 1929, 8. - H. S'abanovi, Bosansko kraj ite, str. 199-200. - S. i V.
TT ifkov i,

Sarajevska okolina, lO, 29, 61, 91 , 11 5-1l 8, 125, 143.

LULEDZINA Ulica u istonom dijelu IStare arije. Poinje od. Ulice Kazandiluk pa vodi najprije na sjevel' li pretvara se u :relativno ~.i:rok krug, mal/i trg, sa !koojeg poOOm Wiokree prema isooku li izvodi u Ulicu DamIa Ilia. Jedan kPak izvodi 'i na suprotnu s tra.nu. na Baarij u. Ulica se razvila u 16. vijeku na zemljitu Gazi Isa-begova vakuCa, k_je je zavje.tano za njegove zadubine jo 1462. godirne. U 18. v.ijeku,
'35

a vjerovatno i ranije bila je <to al'i.lj a u sas6<wu KoatzandHuka. U nJOJ ~u -se kavalIi -posebni kaza'lldirjski proi;zvodi, tilbniai, pa ..se po nome tada zvala lbrikijska aTija. Nekako u isbo vnijerne, a pogotovo kasnIije, a.Dij-a se zov.e i OpTkanj, .i ru s;;rstav.u te ulice pod tim ime'IlOIIl Ibila je J dananja Uliica Danila Ilia. U austrougarskom wemenu Q'VU ulicu sretarno ll1ajpnije pod Umeno.rn OpTkanjski mejdan, a od 1900. oove se OpTkanj, !izuzimajui 1917, kad se biljei u 1eZi'l1o.m .obliku Oprkanje, Poslije 1918. ulica gubi ime i fUlazi II sustav Kazandilu'ka. God ine 1931. nastala je nova izmjena, II kojoj je dananja uLica podijeljena u dvJde dionice ka(l samostalne 'Ulice: centralni mali trg dobio j e naZN Mali kaz:andituk, a saobraajnica zapad-istok (od. Baar i je do Danila Ilia ulice) prozvala se dananjim im-.mom Lutedi1UL U o noj jedinoj jedndkatnici II 'Ovoj ulici b.iIla je od da vnilna egrtska Ikola (mek!teb) . 'Du dns1liwciju, a vjerova'm o i saunu zgradu osnovao je 1783. lkaozandirja had21i Osman Had2iimuharemovi, kojli: je radiio u toj ili u sUlsjechmj a:r ijii . Skola je ;radma sve do 1912. godilne. Posljednji rui-telj u ,toj koLi b io je hadi Hafiz Mustafa Muhi, zvani Lu.ledija, IDOjli: je nadimak dobio po tome to se u mlaim godinama

bavio pr.aNJjenjem lule. za duha'n. Eto, po tome u~telju Luled.ij i prozvala se 'ova Ulica . Umro je 1917. godine 'li oko B3-oj ,god.i!noi ivota, Prije toga bio je uiLelj u tmi sarajev..skla mekteba, Slovio je kao hafiz i ~'U'ven ka1i'graf.
LIT.: S. M. TTalji, Sarajevski grad Vratnik, 49 (biografski podaci o Lulediji). - H. Mehmed Handi i h. hafi.z Smail Fazli , Pamenje Ku r'ana napamet (hifz) j hafizi u Sarajevu od 1878. do danas, Sarajevo, 1943, 8 (o Lu-

lediji, ivotopis).

LU2A NSK[ P UT

Ultica na Illdiri,. Poinje od sastavka ulice Blai ujs}{ji drum ~ Obale Og.njena I ce te vodi rpo:r:ed zga-ade Skuptine o ptline I1ida li pra vcu M zapada sve do Aleje I proleterrske brigade. K!ao 'Pu t sa obraaj'Ilica }XlstQjlj od sta:rina. Voodi k.J.10Z naselj' Lu.ani, odakle uli'di i ime . Status ulice oi dananje me saobmajnioa je diObila 20. decembra 1960. Naselje Luani jeste, II stvaJ1i, srednjovjekovno selo istoga imena, koje je obuhvata'lo dananju Iliidu, odnosno l raj oko termal.nih !Vrela. k To je i prJjanje, srednjovjekiOvno ~me Il!ide. N.avodi 'Se po .prva poznati put 1455. ik ao .\Ji'm;;rrsko selo 'posade tvrave Hodidjeda, a lU jednom sliinom IlzvorU (katastarski defterii) ii;z 1542. i!zriito se ,kae da se selo Luani dmng.im imenom rove Ilida.
LIT.: H. Sa banovi, Bosansko krajite, 205. - Isti, K rajite Isa-bega I shakovia, 60. S. i V. TTifkovi, Sarajevska okolina, 160-162. - A. Bejti , Ilida ili Luani, Osloboenje, XXII j 1966, br. 6444 (14. 5), 6.
236

WUBWANSKA Ulica II nOvdjem dtjelu grada, na ,}ijev,oj stJrtau1i Miljacke, neposredno ispred Kovaia li Grbavice. Poinje od Zagrebake 'kod mosta Vrbanje pa v.odi II jugozapadnom pravcu do iznad elje:zmike pruge. Uli1Ca je ,poloena tvasom starog puta 'k oji je lVodio i~ doline Miljacke !prema padiinama TrebeVli3 . Poela se izglraivaoti 'tek pred prvi svjetski rat k~loO ulica individualnih 'Objekata i vila ondanjih austroug,aI'S'kih inovJlli.ka, koj i su II tu svrhu koristili kredi<te ikl()d banke. Taj staai .put, a po n j emu 'Onda i prva ullka kao naseljena saobracajnica zvala se imenom Satorija (na drug.om slogu uzlaroi akcenat), koje u etiJmolo.!\kom pogledu predstalvlja zaglanetku. To lime ulica je nosila do 1919. 'l$ocJ.i!ne, a tada joj je dat uananji naa::~v LjubLjanska po imenu I lav:nog grada Slovenige, a ina zauzimanje 'Vie stail10vnika te g ulice, meu Joojima je Mio li nekoli,k,o Slovenaca. Naziv se ni~je do I anas rrilijenjaQ. d

MAGLAJSKA

Kratka ulica u marimdvorskom predjelu grada, f'azvi~ena izmeu Gundu1ieve i Brankove li neposrednoj blizinli Ulice Turhan-ija, iji je i logian produetak Ulica je nastala u .twrskom .periodu i sve do 1878 . bila .s astavni dJo Tu.rhani.j a uLice (vidi' tamo). GOOi!ne 1900. izdvoje'l13 I e II samostalnu saobraajnicu I j pod novim ffi1enom Majmunova, a to !:ime nije nastalo ni po ka:kVi()m majmunu, kako tum ai Kosta Mandli, nego po cigans~oj porodici Majmun, odnosno Majmu.novia, kojli s u doista ilvjeli u toj u lici, r od ikojih se u a popisu stanovnitva 1868. godine na:v:ode .tu dvoj ica brae, Nuka i MU3ta:fa, Sinovi Hasanovi, obadvojIica arabadije. Navedene, 1900. gQdine, slubeno time ulice dato j e 'PO n arodnom rna-zivu daka, a taj rn32Jiv nastao j e po nekom }a:nu navedene pooodhce Majmuna, koji je bi:o ugledna linost u ulici, vjerova1Jn.o i -muhta'l" itave, inae skoro II cijelosti ciganske mahale. Dananji ll1azOi.rv Maglajska potisnuo je staro lime MajmunoV13 1931, a nastao je po g.rad'U Maglaj-u na Ilii.jed Bosni, narvodino Illa molbu biraa te ulice: ali1ri. se optini na staro ime, smatrali I a I r dnim. g pog, Naziv se nije do danas rnjjenjoo.

MAGRJBIJA Ulica ti marindvorsk-om predjelu grada. Poc'inje od Ulice marala Tita li vodi na sjever pored is.tailffiene damije te zawalva II Ulici Kranj 237

ispred Vojne bolnice. Neposredno kod damije prima jedan krak i sa zapadne stt;a:ne !iz .pravca Ulice Sla,vie Vajnera Cie. Saobraajni.ca se razval a j.o 'll 16. vijeku kao centrn.ITlli sokak u Mahali Sejh Magribi, ikoja se II narodu zvala obii!nim imenom Magribija. l(il"1ak prema TItovoj ulici nastao je, upra o prosijeen mnogD kasnije, v poslije 1882. godine. To ime dolo je po imenu osnivaa tamonje damije, ikoji je ovdje ivio lU 16. vijeku i -osnovao spomenutu damij u prije 1565. godine, a posli.je 1528. godine, kad je mije bilo u tadanjem popisu saraj evskJih damij a i mahala . Magribija nije prezime, nego oznaka geografskog IXlrijekla, pa znai Magripanin, tj. ovjek .rodom, porijeklom iz Magriba, a to je arapski geografski .pojam za zemlje sjever.n e Afrike koje su sainj avale zapadni dio (arap. magrib = zapad) arapskog carstva tj. 'Ilunis, Alir i Maroko. Eto, po tome Magripaninu nepoznatog imena, ko'i je, inae, ovamo doao ,kao ejh iz d a..Ieke afrike zemlje, prozvala se jo 'u 16. vijeku najprije n jegova damija, a potom mahala, pa najposlije i dananja u lica, koja to im e nosi ve 400 godina. Sama mahala, il.1 kojoj je ova ulica bila sokak, potkraj tu:rskog perioda (popis 'IDahala a'Z 1874-5) nosila je :ime Gornja hiseta.
LIT.: Ulice Magribija i Dolina, Zadruni grasnik, XIIj 1938, Sarajevo, br. 15 (21. 8), 2-3.

evia,

MAHMUTA BUATLIJE
Ulica u srednjem dijelu grada. Po i-nje u T.itov:oj i voina. sjever do Mejtaa. Sve do v.remena stare Jugosl avije bio je to samo 'Put uz korito potoka Buka, na ijem j e nonjem di~"lu g odine 1931. sagra ena palat.:l ondanje Hirpotekame, a d anas Narodne banke pr ema .projektima arhiteklata Zlokovi6a ti. Petl1O vJa. Sao:br.aa.jnica je J"egulisana i ureena 192e-29. g.odine. Godiine 1931. dobila je status ulice a pr\110 ime Dah-M tinska. Nazi,v je ostaQ u upotrebi bez .izmjene sve do 1966. godine 0.:1luk.om Skuptine optine Centar Sarajevo 10. juna 1966. godine ulici je dato dananj e !ime u znak pijeteta prema predratnom beogradskom studentu, -revQludi"<maru i nal'Odnom heroju Mahmutu Buat[iji (roen u Bugojnu 1914) koji jc 'll godinama 'Pred irat oi p1'"Vih mjeseci Irata borav.i;o i Hegalno radio na ,organiZlova.nju ,naprednih snaga II Bosni i Hercegovini, osobito nl Sarajevu. Ranjen od vlastite bombe ru nenadanom susretu i -o.kTaju sa u staama na putu za Majev.icu oktobra 1941. kod Gornje Tuzle; uhvaen je i .odnesen u Tuzlu, gdje je ubrzo, posHje strah ovitih muenja, i prem1nu o u zatvoru. Za nal'od.nog heroja pr:oglaen je 16. 7. 1945. LIT.: M. Satra, Nai herOji, 102. Zbornik narodnih heroj a, 113. _
Budo Buattija, Mahmut Buatlija, Almanahkalendar Mustimanskog kul turnog drutva H-Pr eporod, Sarajevo, 1946, 139-140.

MAHMUTQVAC
Jedna od perifernih <ulica ispod T.rebeviCa. Razvijena od Okrugle du iza Paja, lU bespuu k.revitih p.adina Trebevia. Ulica je kao obian 'Put stara, a razvila se II nekadanjQj perirernoj mahali Paje, iji je centa.r bila damija Hitri Sulejman, graena, prema lPOdaaima S. Kemure. jo 1578. Rrema jednom i21Voru iz 1874- 5. mahala, II kojoj se nala:zii.la ta ulica , zvala se i imenom Begovac. Mahmutovac je ~e lok aLiteta doO kojee vodi ta u lica, a po tome toponimu prozvala se potom i ova -ulica. NaZ'iv je nastao, razumije se, po nekome Mahmutu, koji je, zna se sig,UlrnO, ivio II turskiom peniodu i koji se, prema tradiciji, doseLio !iz HercegovJne, dobio tu erarno zemljite i na njemu zasnovao malo .i rrnanje s kuom. Ta ista tradicija kazuje i to kak.o su 's e 's tUm Mahmutom doselile jo dvije-trS hcrcegQvake porodice, a onda se li Saraj 1i~e ,poel e rtu nasbanj~vati, naI1Oito

samostalne uli ce i. da nanje ime 1900. godine. FTije toga bila je u sastavu Paje umce.

poetkom austrougarskog 1lcdo:ia. Saobraa.j n ica je dobila status

MAJDANSKA mica u naselju ,..Pavle Goran;in (bive Sv.rakino Selo). Poinje od Prvomajske kao gla.vna saobra3jn.ica !kroz naselje ondje gdje iz suprotne stanne dovodi Partizanska ulica, pa vodi u pravcu sjevera prema polju. Saobraaj nica li kao ulica i kao stambena jedinica u potpunosti je nastala poslije osloboenja od starog ~jeakog puta. Status 'tI1!ice i dananje ime PiO mjestu Stati Majdan II sjever~)Za padnoj Bosni saobra8jnica je dobila 7. .oMobra 1960.

MAJEVrCKA

Ulica na Vil'atnri:ku. Poinje u Ulici M.ustafe DOViadije li vodi uzbrdo u pravcu sjever-sjeveroistok do Ulice Fdjeka esma . I skljuujui poetnu dionicu, koja je 'l l naj n ovije 'Vri1eme preureena i modernizirana kao prilaz za tamonj i drutveni dom, cijela ostala dionica ,o ve u1ice je tipian sokak starih vJ"8tn ikih mahala. Razvila se sigurn.o jo u drugoj rpolDvi.ni 16. vijeka 'u 'Okviru Mahale Havade-zade had.ii Mustafa, koja se u 'Prolom vijeku zvala H adi-Must afin d.iemat, a centa.r joj je bila ona dananja tamonja danUJja iz 1578. godine, zadubina .navedenog hadi-Mustafe. UpravQ po ,osmvau te damije li nosiocu .naziva tamonje m a hale i sama ova ulica zvala se lU tursko doba pa i sve do i!Za iQsloboenja H adi.- Musta[in sokak pa H adi-MustaJina ulica. U dokumentima se nosilac naziva te ulice biljei, kak.o je n avedeno, pod 'pre-.limenom R avade-zade (turski pri- evod preibnena H odi), Del ega se moe za1t:j
239

krvJ i jem'ka kao d velina -drugih lega tora i mmjJ\IIaa darmija i mahala 16. vjjeka u Sarajevu. Da'tlaSn je ime ulica je dobila 8. jlUua 1948 . .po planil1li MajeViici kod Tuzle u sp~m en :na borbe 'koje je tu ,"odila narlOdn ooslobodlilaka vojska li \ka'o sje6a'nje na pomo koju je n:arod toga kraja dao NOB..ii. da je ,bio

ljui.ti

,ovje.k domae

MAKSIMA GORKOG Ulica II sredinjem dijelu gJ1ada, lr8'zvilj ena du K,oevskog potoka ,o d kraja Brankove do 'lii:tove. Status samostalne saobraajn ice do;bila je tek poslije .os1oboenja, a sve dotle bila je sast a'Vni d io dananje Bmn'~ove uJlice, ,}{roja \se .u turskom i ikasl1Ii1em austrougarslwm periodu :zvala imenom Donja hiset(l, God:1ne 1919. <obadva ta kraka Donjih h!iseta prozvali su se imenom Brankova i 1ta.~O se zvali Sve do posljednjeg svjetskog rata po poznatom snpSkQlTl pijesrmku Branku Radieviu (1824-1853) , Za vrijeme I ata 1941-1945. obadVia ova :kraka, odn'OSno dota r danja Brankova nosila je nazi'v ipo imenu hrvatskog k'njievn~ka Eugena
Kumiia

(1850-1904),

U prvim danima poslije ,osloboenja (20. 8. 1945) ulici je vraeno sta.ro ime Brankova, Drugi !krak dubio je 8. juna 1948, status samostalne sao:braajnice li dananje lime 'IX' uvenpm ruskom kffi.jieWl1k u Maksimu Gorkom (Ninji Nov.go.rod, danas, !PO n jemu, Govk:ij, 1868-1936).

MALA ALEJA na Ilidi, II Ikraju poznattom pod limenom Stare Ilide. poinje od ,Sacr'ajevske ce&te Ikao produetak saobraaj!llice 'od sta:nine zgrade (U1ica Muha-meda Mehmidbaia) !.. !Vla di IPribllimo u pravcu juga pored os.novne kble Branko Radievi" .do dl1venog mosta Ina 2eljeznici, preko ,~ojeg se vee sa centrr"alrrilm di~jelQm nasel ja 'i s3'obraaj ni com Obale Ognjena iPri ce. Saobraajrui.:ca je nastala u aUS't:l'iougarskrQm -periodu, upravo poetlrom 20. vij eka, kad je ~ obogaena dJrvoreo:om vti:so'k e 'Vegetacije. Status ulice li. dananje lime saabraajrrica je dobila 20 . .decembra 1960. NaZiN je ':n.ast8.lO po alejr:i, navedenom dl\lioredu. Pil1ro.jev.ak M ara nosi zato da se razJ.]kuje od druge, vee aleje ll)8 Hidi, ,koja, taikJoer, ima status ulice i nosi lime Aleja I proleterske brigade ("'idi tamo).
U~i~a

MALI SOKAK
Uliica na

Osmoljetke
240

lj

VratlrJiik:u. Po.inje;Od Alekse Santlia ulice naspram Vlodi na sjever uzbrdo do ULice Jusufa onUa .

kao sokak kojim ISe mogu .kretati samo pjeaci i tovarna gIlla nastala je jo u twroskom periodu 'll okvtilru tamiO~'ll je stare Mahale Mokrozade Sinana, koja je II narodu bila poznatija pod ime-nom Cebedi;e (zapis iz 1874- 5 godine). Dananji ll'UlZiv uHce potjee !iz t UTSlrog perioda, a Qlastao otuda to se 'Ovdj e radi zalista o m aloj uliti, sokaku, li r o dui.rwi i po ~irini, p koja ne prelazi 270 cm na n a,jirem dijelu trase. Do osloboenja ulica se pisala d. zvaLa limenom Mali sokai, pod koj im ga Qlazivom sr etamo i u prvom lk:atastal'lSkom planu ,onog di'jela gr.ada iz 1914. godVne.

Saobraajni.ca

MANDRINA Ulica u s j evennom podrruj u starog di!jela ,g rada . Poimje u AiJoovcu, Z8!Vr8va se na mjestu gdj e prestaje Sejh Mehmedova, a po'imje K a;rtalova. U lica se razvila lU turs:kom periodu u .okviru Usk'lldari Ahmed-e lebijine mahale, klaja je u n aI'lOdu poznata pod imenom Pasja mahala, a f ormirala se jo u 16. V'J.j ~. Do 1895. 'll sastav.u ove ulice i .po lllumeracij i i imenu bile su dananje samostalne lUlice M andina donja j. Ma:ndina gornja. Dananji Ilt812!iv ulice n astao j e <ll r ursk!am peI1iodu, sigl.1.l!nO U drut goj polQvini prologa 'Viijeka, kad ~e veina sarajevskih sokaka u okviru organizacije rprve sarajevske optine pOela d obivati novo .ime. Ve tada, pa o. prvih @QCijna austrougarlSke okupaci1e, do 1885. godi!ne ulica je \::illa poznata pod dananjim timenom u irem ob1!iku Sokak Salih- age MandTe pa Ulica Mandre Salih-age. Nosilac naziva dee je lan tamonje paro dice Mandra, ugledan ovjek iz toga :lGrarja i, po svoj pr.ilici, maha.lski muhtar iz dro:ba Topal Osman-pailna vezirovanja u Bosnii (1 861-1869) . Mamke, i n ae , sretam.o u Sarajevu jo lU 18. vijeku, a poe tkom prologa V!iJjeka barvtili s u se pekarskim 1 aijsk!im .zanatom u aariji. od 1885. J odine ulica noSi .rl'8'ziv u dananjem , s1oraenom .obliku. g

MANDZINA DONJA
Utica u sjevemorn podr.uju stM'lOg dljela gI18da, !l"a'z vijena od Hriste Boteva u 1ice iznad vrha H ajduk-Veljkove do Ulice Miloovac. Saobraa1'nlca je IMStarla u t ursko doba I ao sokak 'u Mahali Da k no-zae hadi Huse;n, ikoja se narodnim imenom .zvala A!'likovac, a poela se fomn:irati ru .chrugoj polovini 16. v:ijeka, ,priije 1560. Do 1895. .ulica je b ila ukljuena u susj ednu Mandrunu ulicu, a tada je d!zdv:ojena u samostalnu saO'braajnicu i dato joj dananje me Mandiina (po nek-ome !lanu IStarije ,mU's~anske esnafske porodit.'e Mandro, koji je tu irn.ao porod:inu .kuu. Porodicu pod tim prez!men.om sretamo lU Sar ajev:u jo u l B. 'VijeIru. Dvoj ica Manda uestvovali su u otpOl'U austrougarsktim akupaaionim truprona II avgus1lu 1878. lU K loko tima kod K:iselja:loa. Jedan oo njih, imenom Ahmed, rpoginuo je 19.
10

241

av:gusta na Hum:kli. pred Sarajevom boonei pnilaz gradu, a drugi, illmenom Salih, zarobljen je. U Sarajevu :ilma jo jedna porodica istog prezimena, al!iJ ona nije starinom i.z Sarajev:a, nego je u ltlovJje vni.jeme doselila ovdje iz Sanda'ka. Od 1900. do ,1910. ponovo je izguhlla status samostalne .ulice rl. bils po drugi pu't ukljuena uMandrinu ul!i:cu. Dananje ime U jezikom oblik u Donja Mandina nastalio je posIrije 1931, klad se ulica i.zdrvojila i.z dotad anje Manine, koja 'je dbuhvatala i dana:nju Mandinu gornju (vlidi tamo).

MAND2INA GORNJA To je cu.lica ,ropogl1afSki !Vezana za Ul!i:cu Mandina donja izmeu ulica Hrjste Boteva li Aikovca. PoiJnje, po prilidi, na sredini Ulli.ce Mandina donja i vodi na sjever do ~ejh Mehmedove. Ulica se lI'aozvila rtl ,tursko doba, l1ekaho u isto vrijeme, kad i Mandillla donja. Svc <lo !iza 1882. hilla jc samo ikmo sn p.niIaZiom .i z dananje Mandine donj e. Bila j e li samostalna saobraajnica ti. zvala se Dano-zade turbe. O ito je da je taj naziv nastao ,po imenu tamonje ;:iamije Duno-zade hadi Husejn (damija u Aik-ovcu, nema je vie) i !PO nekakvu turbetu k>ojem ISe uvao trag u takvom ll1az.i.vu ulike i 'll naZiiv:u itava okolnog g.roblja, k.oj e je u !planu gr ada i.z 1882. ubilje-leno pod imenQm Turbe. Tako je oo bilo do 1900, a tada je :nastaja udna zbrka : i 'Ova ulica i dananja Mandinadorija ukljuene su II Mandinu ulicu, a n~'V Dnno -zae turbe odreen je kao ime ulice ispod sasV'.im druge d amije (Hoda -zae haMu Ahmed) li:spod Hirtida, li rta kao naoziv poetne I lionii!ce dan'a nje UlJi.ce Behdeta Mutevelia c d od vrha Hrvatina do opoetOCa dananje Ulice Turbe. Oito je da je na t u nelogin<>st navela .sluajna poja'Va pojma t urbe na oba sasvim odvojena i udaljena di!jela grada. Iz ovog je vti.dIjiv oi z'a nimIjiv podatalk Ida su Q1azJ:ve ulica i u austrougarskom periodu I premala i predlagala lica ikoja nisu imala pri pojma o historijskim faktorima i zako nitostima. Dananja Maudina gornja, ikoj a ~e 1900. izgubjla status -samostalne Dano-zade turbe ulice !i. bila ta:da, ,zajedno sa dananjom Mandinom donjom, uk-ljuena iJ Mand.2iinu ulicu, g,odline 1910. sjedinjena je s dananj,om Mandinom danjom -tl jedinstvenu ulIicu pod imenom Mandina. Takvo je stanje .ostalo do po.sliije 1931, ikad su Se a,v a dv:a ikTaka r82dvojila .ponovo II zasebne ulli.ce pod dananjim lI1azi!vom Mandina donja i gornja. O histor.iijskoj etimologiji imena uliCe vidi Mandina donja. Naziv ulice se rnje do danas mi~enj al().

MARICE UH ERKE Ulica na IlIidi, p:rrvi odvo}ak od


SokolO'v.i-JCQloniju. Hrasruke

ceste

uli~ev.o,

vodi kroz

242

Saobraajrui:ca je In'a stala neto posllije prv.og svjetskJog rata, k;ad je t u sarajevski posjednik SaJ:;it Sokol.ovi 'Poeo ri.zg:raivati !niz najamnlih zgrad a, kojim se ti. tonrnirala tzv. Sok>olnvi...:krolonija, Jlazvan:a J tak!o uprav.o imenom lIljenog osnlirvaa i(irvtio id o liza .oslobo enj a) . Uilica je dobila -statu-s gradske saobraaj nice .i dananje ime 20. decembra 1960. Naziv uva spomen ona pa!f1tijSkog Tad.ruil1oo. Mar.icu Uherku (ki Josipova), koja se aOOt1vno u'klju:i1a JU pdk!ret j'O jula 1941. i djelovala k a!O ci.lega'lni terenski radnik !na 11fudi i Igmanu go.t:ovo mtavo vrijeme r ata . Foslrije jedne 'Pnovale lPantiijske onga n iza-a1je na ilidi 'otk!rd'vena je i ,uhapena. Bilo j e to decembra 1944, a prema drugim, vjoorujirm podacima znatno Il'anije, 7. jU11la. te godine, bd su na IlIidi !POhaperu sekktivista NOP-a, medu koj<im r etar biroa oI'g'anizacije, 2 sk,ojevca i 4 a! de, najvjerovatnije, hlla i Marica Uhfmk.a . Potom je deportirana ,u jasen<YViki logor, , dje je i umorena. !Vodena -je 1903. u Sarajev, . Zanimanje g u domaica . Hirvat!ica. Neposredna 1.l2l'Ona IVeza izmeu naziva ii. ove ulice je II tome Ito je upraVIo u ov:oj ulici Mrurica Uher:ka stalliO'VlaJ.a li. ilegalno djelovala.

LIT.: Hronologija

radnikog

NO pokreta u Sarajevu, 117.

MARIJANA BARUNA Ulica lU p odrueju naselja Slobodan Pr.lincip Seljo (Grbavica II). P.Q()inje od plWiOg .luka U1:i.ce ure Salaja. Ii ,v ooi lU pnwau juga do Di n~ske obuhva1ajui sl'o bodno postojee I lokove stambenih novogradnji. b Ulica li kao saoooaajnica i rkoo stambena jedinica rozV'.ila se neto pni:je 1960. godine. Status rulice i davanje "ilmeJla uli:ca j e dobila 7. oktobra 1960. Naziv (uva spomen na p redratnog naprednog Jl""adnika i lana KPJ iz SaJrajeva Marijana Baruna. Upravo II periodu esbOjanuarske diktature 1929. '1zabran je za lSekll'etara nov:oool1IDil'3ll1!Og Mj esnog kiomiteta KP. Tek Iroji mjesec poslije 'o tkmven je i uhapen. U .zatv:oru je ubijen 31. jula tiste, 1929. !u rt;oku lPOlaljsk.e istrage i .naklon 'Velikog muenja . Bio je bravar II 2elj eznilwj rad:i'CU1ici II SarajeViu. Stanovao je kod Jevrejskog groblja. Prema ,podacima njegovoag linog znanca Duana Zig.ia, iz Sarajeva, umro je JU bolnici od zado:bivenih povreda II zat voru, i tada je imaD oko 28 godina.
menica Jevreja, str. 310.

LIT.: Hronologija

radn i kog

NO pokreta u Sarajevu, 50 i 51. -

Spo-

MARIJ E BUR SAC sjevernom podruj a starog dijela grada, r aaVli.jena ulioa Kaukije Abdulah-efendi je J Hir1iste Boteva. Ulica
II

izmeu

16'

243

se l'aZVli.la dosta rano 'u tursk)om periodu kao sokak u Mahali Davud-etebije (narodno ime Nategua), }ormiranoj jo u 16. Vlijelw. Do davanja dan&njeg imena ulica se zvala Ademovia, po staroj s8!rajevskoj porodici koja je li mala kuu u taj ulici. Najpnije ~e prrozvala negdje polovinom pmloga V!ijeka Ademovia sokak, 'Vjerovatno po MUlStaiagi Ademovfi.u, sinu hadi' Salihovu, kiojeg srebamo u tOJ uliQi 1867-68. u Popd'S u s tanOViIl'iltva S8irajeva na .poloaju tahsildara (poreskti slwbenik), a klop je roen, prema tim istim ,p odacima, 1833--34. godine. Nije, meuibim, isikljuCeno da je nosi.J.ac naziva LUlice bio jo n jegov otac hadi. Salih. Dananje lroe daJto je uJiiQi 8. 'J una 1948. Nosilac nazi'Va ,j e Martitia Bursa iz Kamenice I OO Dl'Vara, devebnaesoogod..inja djev.oj.lca, legenk darna pant;izanka, !pr'Voborac, Illeustra.iv j unak li pr:va ena :u Jugosla viji k'o ja je dobila ast i zvanje narod.noog heroja Jugoslavije. Ro ena 1924 . Novembra 1943. podlegla tranal!na \to ih je nekroliloo dana prije zadobila na neprtijateijsklilm r unkerima na P.rloos':iJma ktod Kulen-Vakufa. b Za n arodnog h eroja proglaena je j o za ivota (15. 10. 1943), tridesetak dana pred. smrt.
Saobraaj'l1ica

LIT.: M. otra, Nai heroji, 49. -

Zbornik narodnih heroja, 112.

MARSALA TITA
GLruvn a uJ;ica u g.Dadu. P6inje ,dd Ulice ,kira1ja Tvrtka n a MaI1indv.oru '(l()ao !produetak Ulii:ce vojvode H a<ipmira P.utnJika) i v:odi na istok sve do Baari'je. Ulica iSe rrazvila trasom starog puta. ~oji, po svoj opr1ilici" potjee jo Il!z ,m'Tl1Sk.og per.ibd.a. U lourskorn p enilOdu n!ije b iba jedinstvena sa()bra6ajnica, nego se cli1elila n a nekoliko so.kaka i dJi.onica, puteva, od kojih je svaka ~mala svoje zasebno ime: Roe1ma dlu:mica orl Ulice k!ral'i a Tvrtka pa do KoQevskog potoka bila su Gornja hiseta, u kojem se o bliku time utice, odnQsno !puta, zadralo li u !iduem, austrougarskom 'Per'.i.ociu. Ta ista 'diironica u drugoj polovini prolog vijeka bila je 'POznata i pod imenom Podmagribija, kak o se to vidii /iz I .opi!sa s t anK>vnitva 1868, 'a to ime ,n astal'O je po maha'li, P odnosno dami,j~ MagribWi, !iSpod 'koje lUlica i v;0di. Dioni.ca od Koevskog !poboka pa, 'po PI'.i1i'oi, d q Vehk!og parka bila j e ,p oznata Ipod imenom Gaziterski put, !l1aiZv.81lla tako lPo !fatnlicima i gazijama ,(herojima) derviim a Ajn i-dede i Semsi-dede, !koje nan:::dna trad icija stavlja u pITVe dane !turske u prave lU ovom mjestu, a ije je turbe donedavno I o s lijeve (sjeverne) strane ove ulice. Po ,tim gazibil j ama imenom Gaziler n azivala se najprije jedna t ekija u tome ,krStju, nastala prije 1538 . .gocidne, to !Dam samo .po I i predstavl ja ikrajnj-i seb datum tnast:anka l!1a'Vedenog 'imena purt;a.. Ta litsta d ionica u mlae tursko doba ~ .u austrou.ga$kom per.ioou zvala se u nartOdu i Musala p o otvorenom bogosluju musaUi k!oje se
244

upotrebljavalo 2.a vrijeme 'Velikih pr.azni~a, a koje je bilo ,ondje gdje je danas zgrada Izv.I\.Ilog vijea. Da~jn a dionica oo poetk a Velikog parka pa, 'PO ,prilici, do dana:nje Ulice Mahmuta Buatlije obio j e stari Zabljak, kako se u narodu nazivala i stara Hadi- Idrisova mahala ,Oke lte dionice, ll1astala jo II prvoj polovini. 16. vijeka. Da ose .ovdje .radi o n~acLanjem podvodnom i Lokvastom kraju , koji je mogao bi.ti osnov .za 1akv:o lime, dokazuje .nam i jedan drugi, slian tam'o nji 1opomm, a rto su Barc, !lokalitet, po pr1lici, na prostoru dananje "banine zgrade, k'Oji s e javlja jo 1462. godine. Nema !Sumnje, i jedan i drugi nruciv Illastalli su po l'Okv ama za abe li po b a.rama, koje je - -tome rpredjelu stvarao 'POtok Buka to je u tek;ro otv;orenim Irokom trta.SQm dananje UlJice Mahmu.ta BUiatlije i eazlijevao se u Ira.vnici. Daljna dion.i.ca ove ulice, po 'prIhlici od Banke pa do Gazi Husrev-begova h am3Jma, k r aj Katedr8Jle, II najrnnij e vi1iiJjeme I bila jeurvena Cemalu!a mahala i sokak, nazvan tako po hodi Kemaluinu (Cemaludinu), koji je u prvoj polovi-ni 16. vijeka 5agliawo damdju na mjestu dananj~ nebodel'a u Vase Miskina ulici. Istona poLoV'ilna <ove ulice, ,od Ulice Ra'd ojl e Lak!i do Katedrele, zvala se oi Gornja CemaLtta. k D.i(miica od Gazi Husrev-begova hamama ili banje prema d:stoktu do Gazi Husrev..Jbegcwe i Kaukijine ulice zvala se Za banjom ili, ikal~o se ,s reta ti 1rursk!im dokumentima, Sokak Gazi Husrev-begova hamama. I 1edan i drugi lJta0iv ll1astao je po Gazi H usrev-'begovu hamamu ili banji Maj Katedrale (dananji Ham8iffi-bar), .!roja je ;nastala polovinom 16. vijeka. Preostal a d ionica, od Gazi Husrev-begove do Baadije, zvala se -imenom Gornja var o iti samo Varo!, a to je, ujedno, i ime ta monje etvrti u Joojoj su -sbanova'l i i TadiLi iskljuivo hrialni prav-oslavne vjere. U austrougarskom oku.pacionom .periodu .dotadanje ulice 'od Ko~evsk-og potoka 'pa sve do Baarije (uprarvo do poetka dan ~nje Kai eve) sjedinjuju se lU ,j ednu ulicu i pod zajednikim imenom Cemalua, po nM'liv.u glavne dionice ona wj tmsi. Godine 1914. -nastale su nove li. I bitne, ali kratklowajne izmjene II nazivu te ulti<:e. Neposreda.n ipO'Vod 'Za ilzmjene bio je saraj evskU vJdov .. danski atentat. U vezi s tim ooga aJj em zakljuJoom Gradskog 7..aStUPstva 4. tniOvemhra 1914. godine Gor!Il1ja hiseta li Cemalua oo Ulice Radojke Laki dobilli su ime F ranje Ferdin.anda, 8Justrougal's~og pl'estolonaslj e~nika ona [kojeg je liozwcn a tent at 28. juna Ite godine; daljna dionica Cemalue Ido K atedIraile .prozva}'a se V ojvotkinje Sofije, po FerdJ.nandovoj eni, kioja je, takoer, .poginula .u at entatu, a .krajnja dio nica, od Katedrale do Koieve do'bila je ime Potjorekova po generalu Oska l'u P otiweku, ilroji je kao tadan1n poglavar Bosne !i Hercegovine bio u pratnj;i Fendinanda a Sofije. Odmah po !prVom osloboenju, 10. 1. 1919. nestalo de sviih tih naziva: 'Sve dotadanje samosta.lne monice spojene su u jednu ulicu pod novim imenom, Il'l'a jprije U~ica prijest olonasljednika Aleksandra, a parom (1 921) Ulica .krail.ja Aleksandm po Aleksandru I ii:z dinastije K araorev i a (Cetinje 1888 Marsej 1934), ikoji je godine 1909. postao prijestoliOnasljedni:k, a godlJne 1921. k r alj S HS odnosno od 1931. JugosIa"lje.
245

Za fVr.ijeme rata ulica je nosila ime Dra Ante Pavelia. Boslij e 'osloboenja g:r.ada, .odlU!kom od 20. arvgusta 1945. ulici je najprije I biJlo \ft'a00n0 staro ime KTa1ja Aleksandra. Dananje lime dat-o je 'Jla prvu ,gIOdinj:icu ()Slobodenja grada, 6. aprila 1946, po Josipu Brozu Titu (roen 1892. lU Ku:mrovcu, Hnvrutsko zagorje), tadanjem vrhovnom J<:.omandantu JNA i maralu Jugoolavaje ~ dananjem predsjedni!t,u Repu:blike li IWhOWlOm Jwmandantu oruanih snaga Jugosla vije, iju lli6nost nije l otrebno detaljnije 'ovdje prjkazi'Vam, ijer je sasvim p poznata. U .prvim gooirnama pooslitje osloboenja por:uel1i su na Baariji objekti koji su inili dionicu stare emalu:e do Kroieve, pa je t~o taj pros or uao u sastarv BamlSije lkao ulice, a sarma ulioa, koju t pI'omailvamo, reduci.rana je do na kra1 greevnog 'bloka &stono od hotela Starti. g r ad....
LIT.: A. Bejti, Varo. Osloboenje, XXII/ 1966, br. 6440 (10. 5), 7. Glavna gradska saobraaj nica, Osloboenje, XXII/1966, br. 6441 (ll. 5),6. Zbornik narodnih heroja, 99.

Isti,

MARULICA Ulica u Nov,om Sarajevu, razvijena pravcem istok-zapad izmeu Bir6anske i Igmanske. Sa'Obraajnica :nastala u prvom ili ,poetkom drugog decen:j'ja :dvadesetog vdjeka, kad se .poelo uope fmmi:Dati 1:amonj e naselje s ulicama. P rodu etak prama zapadu nastao ~ e tek ,1 929-1930, ikad se cpoeo i'Z~adivati drugi dio No vog Sarajeva (od dananje Ulice Avde Karabegovia illa za.pad) pod limenom Dolac-kolonija. Do ,1931. ulica je .nosila prJ~enu oznaku slova E, a tada je ovoj u Jti.ci dato d8!!l3nje ime po sred:njo-vjekov.nom dalmatinsk<om plem!iu, adv:o'lmtu te ou< enom pjesniku 'na hrvatskom ii - atinskom jezik'\.\ v l Marku MaruUu, roenom Splianli!nu (1450-1524).

MATIJE GUPCA Utica u podruju da!TIandeg Ktoeva. Poinje od Uhlce knalja Tom:i6lava li vodi na listak oo Nemanjine. Saobraajnica se !razvila poslije oJrupacije 1878. od staze koja je ,,"oema i zme-u b ata li. koja ~o 1882. nije im'a la wa!Za nadpnanju Nemall1jdlnu. U aus t rougar~om ,perioou ulica se zvala GabeHna, kako se to vidli u ik.atas.tarslrom planu o\'iog podruja iz 1901. lme je .nastalo po prezimenu Gabela i II nal'Oidu je ,g lasilo Gabelina, sa uzlaznim akcentom 'na 1reenl slogu,analogno izgovoru i obliku ulice CemcrZina. U Sarajevu dma mUSlimanska .porodica Gabela, alli po nj;oj lniije utioa dobila ime,
246

jer je ta porodica doseli la lU SaTajev:O r ek !pOslije 1918. iz Foe. U Sat rajevu 'S u, meutim, wjeli ~ hriani pravoolarvci Gafbele koji se tu sre taj u j"o lU 18. vijeku kao zanaotlije, ikuj'Wl<Ylli:je, ii ,to .pod dvojakli'm prezimenom GabeJa-'Foi, to upuuje na rpotpuno isto i geogr afsi{lo li krvno !porijeklo \sa Musliman.i,ma Gabelama az Foe. Bie ra Se . me i ulice vee Upl'aIVO za nekoga lana 'i!z ove druge, hrianske porodice. Za stare J ugoslaivije, upIlavo od 1931. u lica j e imala naziv Fran kopanska, a II ratnom peliodu 1941-45. K neza Frane Krste Frankopana. I jedan i drugi nazi,v d ati su po Linosti Franu Kristi Fran!kopanu, knezu trak.om, rSenjskom, m odttukoom , :m-6kom, koji je p oznat po u r o.ti proi tiv njemake poUti-ke cal1a Leopolda sa hrvatJsk!im hanom grofom Petrom Zrinjskli!m, zbog ega su obojica ko:'iom dovedeni rtl Be li tu opogubljenri. odsijecam.jem g lava 30. apnhla 1671. goi.ne. Analogno davanju t oga imena prti.janjoj ulici Gabelina. jedna drug.a ulica u Sar;ajev,u dobila je II !isto v.rijeme n a'Ziv Zrinjskoga ,po Frankopcmovom suborcu, banu P etru Zr.injs:kom (vidi Ulica Zrlm.jsk-og). Dananje ime u1ica llloS.i od 8. juna 1948. po Matiji Gupcu. (nominatitV Gubec), poznatom 'Voi ISeljake bune u Hrva;tslooj koji je u tome svojstvu u ,bici 9. febr u ara 1573. godine zarobljen i do :nekolik-o dana, upravo 15. februara iste .godine, osu en .na sml"lt i ,raetvoren. LIT.: P. Momirovi, Prilog prouavan ju sarajevskih ku jundija, Prilozi Orijentalnog i nst ituta, V/1954-55, 209-213, 222 (o kujundija ma Gabelama) .

MATIJE POPARE
Ulica u Novom Sarajevu. Razvijena neposredno ispod nomnal ne pruge Samac - Sarajevc od utice Branka Mri.lutinov.i:a ll1a zapad, gdje se !?Za Osjeke ulice zavlIava kao 1kma. Ulica j e tnaStala izmedu dva rata k!ao nastava'k: ,Joolon:ije eljezniaJra zadrugara koja se II onome k<raju (Novo Sa.Pajevo) poela u/zgraivati 1929-30. godine. Status ulice ,doblla je ,tek poslije osloboel1lja, kad se p rozvala imenom Dolac kolonija IX. Danan:ji naziv dat je ulici. 7. ok1x:>bra 1960. Matija ,Popara, nosilac imena ruLice, ,bk! je rg,ra evinsk i !inenjer, 1Z8S1ua.n za izgradnju Saujeva d zemlje. Bilea, 17. 8. 1890 - Sanjev.o, 27. 10. 1956. Dip lomirao na V!is6koj tehruikoj koli u P.ragu 1921. Rukovodio !iZgradnjom prug,a V.ardite - Uice - Sar ajevo - Mostar (rek<m9trukcija pruge i tunela ispod Ivana) d Kr:apina - Rogatec. Od 1929. lI":adio u Sarajevs1roj optini, najprije kao .ef s lube gradske kanalizacije, '3 PQtom ef graevinskog odojel jenj a. P<>etkoon okupadi.1e 1941. ikao Sr1hin otputen dIZ slube. Za v.rijeme rata bo1'8IVio :tl Beogradu. Od.rpah JPOslii:je osl obo enja vrat!io se u Sacrajevo i uklj uilO iU01'gani'2lB.Qij.u obnove zemlje. Ramo 'li Min:istanstv\.l g.raevi.Jla, ,Planskoj komisiji NR BiH, Upravi za unapreenje proizvodnje ti, napokon, ou NO sreza Sarajevo. po oporUCi sahJ'anjen u Dubr.ovmu. nika
u Preduzeu

IZVORI : Biografski p odaci od Matijina bratia, ptt saobraaja u Beogradu.

Nee

Popare, dipl. prav-

247

MA2URANICA
Ulioa II ravnom chjelu grada !ula lijevoj obaJ.i Miljacke, razvijena izmedu ulica Otokara Kerovanija (na samoj obali) i SkendErije, prelazei preko D'O'brovoljake ulice. Pravac razvijanja sjever-jug, Ulica se ["azvila do u drugoj poiovini 16. vijeka II mahali kOlj a

se slubeno zvala Peiman hadfu-Husejnova, a koja 1e u narodu bila pozna.ta jo od ik.raja 17. v1je.lt.a pa .gIVe do olmlpacije pod imenom Fazla~ gina m.aha1.a. To n arodno ime nastalo je .po oa'l'..skom kapidi-bai Fazlagi {F.arzlu:1ah...aeM, looj i je poginuo II .J:xyj.u na 'ItiSi 1697. goctim.e, a iza sebe ootavli.Q !potomke, tkojli. su l';e po njemu pr.ozv;ali Fazlagii i im.a.l,i kuu, zna se ;dokwnenta1ino, upravo ti toj mahalli> jo , rajem 18. vJje'ka k (praunuk Omer-<aga Faz1agi, muselim sarajevskU i a ga Fazlag.i .iz poznate lirSke narodne pjesme ...Na Obhroi prema Bak:ijama) . Prema toone i sam F8!Zlag.a hio je rodom ii;>; te mahale. U turskom periodu ulica se zvala Tabanica i Tabanica. po taba:klim odnosno koarskim 'radion /:i:cama koje su bHe u to doba 'uz obalu Miljacke. Od 1878. do 1885. ulica se :rove T abaci - Mutni potok. a te posljednje gooine opet je vraeno staro ime Tabanica. Da.rnanje ime ;ulica je dobiJa 1919. god.rine 'Po I vanu Mauraniu, poznabom hrvatsk!cun pjesniku liJ politiaru {NoVii Vlin:odolskti., 1814 Zagreb, 1890), autoru dobro pozna1x>g epa Smrt Smail-age Cengijia. Nazi'" se ll'l1ije do danas mijenjaO'.

MEHMED-AGINA
Ulica na Vratnik,u, 'll kraju i2il11eu Jajce-kasarne li. Bijele tabi!je. Poinje od .krajeva ulica Pod bedemo m i Tabijska, gdje prima i jedan krak iz pod.ruja NeV'jestine ulice, pa ':001 lU sje:veroistonom pravcu do 'd a'na.nje ULice Nusreta !Paia (biva Ahazo,y o oe). Ulica pod dananjim li.'menom prvobitno je Qbuhvatala i dananju Ulicu Nrusreta Paia i izvodila do na Ulicu ispod Qraha. To se Vidi i 'iz prvog plana grada !iz 1882. ,g odine. Kao 1Jakva ,razvila se do .poetka 17. vijeka na podruju dvtije <tamonje mahale: Ne-l-zade had..i Hasan (narodno ime Na dQlu), 'u ipvvome dijelu, te K adi Ahmed-efendci. (u na rodu zvana Pod topovima), udriugome dijelu prvobitne ulice. Reduoiranj e uilli'ce na dananju du;inu i:zv.reno IJe po s.vOlj priilici 1900. godine. Dananje lime ul!i.ca 1Il0000i .iz .tursfk,og PariJOda. Vodei obzira o lIleposrednoj I blizini. tvrave os ,t om ulicom i poznalvaj:ui 1i$.u dizdara (k8tela!lla, komandanata) te tvrave. koju je dao H. Kireev1jakovi, sama se dd sebe namee identifikaailj a iI1-,oSi'OCa nazi,va te rulice sa sarajevskim drlZdarom Mehmed-agam, ikoji je bio Illa JOOj dunosti, koli:\) se sigurno zna, od 1756. pa do 5ll'I.I1ti 1782. U ovu tezu unosi izvjesnu sumnju 'bo to se dokum.entam:o znade da spomenuti. dizdar Mehmed-aga nije !Stanovao II ovoj uLi'oi, ,nego u nelroj drugoj, ali s.vak<ako !Susjednoj . Naime, sauvala se njegova ostavilnsk:a isprava Jz 1782. nz ikoje ISe v.idi
248

da je dizdar Mehmed~a iv:iD i umro u svojoj kui u Kasap-zade mahali (u narodu zvana Carina ili Sirokac), u sastavu te mahale nije Mehmed....a~ma Uil.ica ni dananje ni prvobitne duine. IZVORI i LIT.: Sidil, br. 21, 130. Ljetopis Baeskije, 279.

MEHMEDA ZVONE

UJica ispod Hrida., ispod li !iznad eljeznike pruge Sarajevo Viegrad. !Poinje u zapadnom k!raku S'prlre KneevJa uli.'c e d vodi n aj prnj e u 'vidu serpentina do Timurha.nove li 'llIkla"pa se u tu !U}licu pa se .opet iznad pl1uge oOdvaja II poseban mk koji u Vli.l:iu ikme za vl"ava na isto.n.oj strani nie Kaaniika 'Ve1dkog. Ulica IisJpod pruge :kao st azas.redokrnca posoojala je joo u turskom pel'ti!odu u okV'i.ru Hadi-'Dimurham.ove mahale !iz 16. vijeka, koja je u narodu poznata pod imenom Celjugov ii. Krak hmad pvuge nastao je poslije 188 2. godine. U austrougarskom periodu saobraajnica je bila u <Sastavu daihllnje Timurhanove, k>01a se II ono mjerne zv:ala Hrid ulica. Status zasebne saobraajruce oba .!waka dottid.a su 1920. godine, i tada joj 1e dato ime Hrid-okuke. Dananji naz.iv !Ulice nastao ~e 1931, a dat je II spomen na Mehmeda Zvonu iz Sarajeva (cmd. 1894), ul-enika ii lana ake 'I"evolucioname onganizacije; suen lIla poznatom iravnik.om veleizd ajnikom procesu 1915. pa prliSilno odveden u vojsku .u Budimpetu ~ .na istoni b'Ont. Odatle. sa \istonog fironta Zvono je prebjegao u Rusiju d ukljuio se u tek for rrurani Dobrovolja:lq koOrpus, II 'kojem su !Uestvovali nai ljudi 'Sa austrougarskog okupacion:og podruja bilo kao bivi zarobljeniCi ili prebjeglice (vJ.di. Dobrovoljaka ulica) . .u sastavu roga korpusa Zvono 'j e otli.3(l na solunskli front, gdje je li' zavil:io .i'Vot 1918. godjne. Zaklopj() je oci lU bunilu, u bolnici, n avodno u Solunu, zar azio se u putu tifusom. U Srurarjev.u i da-nas ive njegove dvije mlae sestre, koje (je zajedno s itav.om siroman om porodioom, u najteim godinam a 1914 1918. potpomagala .nepoznata ruka vreama brana i ld ru~m namirnicama.

Za 'Vlrijeme okupacije 1941-45. ulica se zvala Hrnjice Halila., po


istaimerrom junaku
meda Zvone. 5. 8. 1938.
mus)j~mcmskih

na;r-OOnih epskih pjesama.

IZVORI i LIT.: Moji podaci pribavljeni izravno od ue porodice MehB orivoje Jevti, Mehmed Zvono, PoHtikin zabavnik, broj od

MEHMED-PASE SOKOWVICA

Ul!ica u sj!Vernom podruju .grada. Razvijena izmeu ulica Vuka Karadia i Mej ta.a. Razv.i!la se dosta rano II turskom penitodu Ikao sokak JrojJ je povezivao dvije mahale: na istok u Na l.ad i hadi Osmanova, zvana Banjski
249

brijeg, li na zap adu Dudi-bura Iilii Dola, kasnij.i Mejta. Obadvije rte mahale poele su se formi.rartii jo u 16. v.!jeku . U turskom .i austrougal-skom pecJoou ov.a se uliica ~v,a.la Banjski brijeg PO toponimu, .odnosno mahali na istonoj strani, -odakle de i

polazila, la to time nastalo je !PO Ga.zi Hus:rev- begovoj banjd, hamamu, k{)j,i <se ,nalazi !ispod toga 'predjela, a koj i je, litnae, nastao .polovtinom 16. VIiIjeka. Banjski brijeg I ao ulica obuhvatala je i dananju Ulicu Miladina k Dana,i;."Ilji naziv nastao je 1931. po ve1tilwm veziru ,turI;Ske C'arevine Mehmed ..pai Sdkoloviu I(pa-o kao rtva atentata 1579. godine), koji je roden u h:nianskoj porodici u SokoJoVrii!ma r od Rudog, a na k twrsloom dvoru zauzimao preko 50 godina ll'Iazne, pa ii .najvie as1:!i. Osta-o I e 'Poznat i po uvenoj Cuprijii .na Drini, II Viegmdu, 'koju je j gradio 1571-1578. godine. Za Viegrad li i'S'bo<mu iBosnu zasluan je jo i .po 1lome, bo je tu, u Vri:egradu podigao jo damiju, hamam, ima.ret i kara.van-saraj a u 'selu Sok.loloviima i drugu damiju <te ostavio brojno i velik-o imanje ba u tome 'kr aju za uzdra,vanje tih zadubina, meu ,ostalim vel!ik broj duana u Vli:egnad,u, krojim se, po svoj .prilici, J .formirala v:i.5e.g;radska a'l'..ija.
Radojevia .

God. 1941. nastalo je razdv.ajanje klrak,ova .te ulice, tako da je gornji, zavrni di() sa-obraaj'llice postao samostalna ulica pod nekadanj im imenom Sepetarevac (dananja Miladina Radojev i a). Naziv rulice, inae, ni-je se mijenji30 od 1931.

MEJTAS Ulica u starom dijelu .grada, sjeverno od T.itove ubice. RazViij en u od .kr aj a Ulice Mehmed-pae Sokolovi a do poetka Nemaa1.jli!ne. Ulica ,se !l'uzvJ!a f\.l tur,skom periodu 'll okvilPU mahale Dudi-buJa, koja se zvala j.o li Dola, idi je centar ,bila Dudi- bulina damija to se nalaz.ila na prostoru dananje trgovti!ne Samoposluge na uglu Mejtaa ci. Ulice Mile VuJovlia. Da!llanje ime bilo je prvobitno na.zi;v lokaliteta oko te ulice i do starog 'llluslimansk!og groblj a, koje se nalazilo na humkama juno od ,t e ulice. Ispred jednog od rtih Ig~obalja .bio de ugraen kameni k ubus , tzv. mejta, od bur. mejt- ta (mejt = mrtvac i ta = kamen, m ejt-ta = mrtva.kli. :kamen), na kojem 's e polagao 'mjes ua-nrIog proi 'Obavljanju pog.rebne mo1ti:tve 'Pved pokop. Eto, tRlj kameni :kubus .posebne namjene i posebnog rl.mena n.ajpnije je .!:OO b.ijeg z a roPDglmfis.k,u onijentaci:ju, a onda se ime prenijelo i .na sam lokali~t, potom <Ila ita.vu mahaln Dudi-b ula i, ,najposlije, na ulri.cu koju obraujem. Ovo nije IUsaml'j en primjer gdje je nazw odreenog k'a mena postao rtloponim, jer amama i po dru:g1im mjestima II BoSl'l!i. li H ercegovJ.ni vie lokaliteta koji se :rovu istim limenom !i koji su .nastali potpuno na istli. .nai n. U11ica je temeljno I proirena ~ preureena 1900. 'Pa je .tada i dobila dananji naziv po imenu l{]raja u kojem se nalazi. Dotada ~e 'bO bio
250

.prostor , a same zgra de na tome .prostoru IPrUpadale su okolnim ulicatrna ve prema tom e I a koju je UI]iIQU bio vezan koj i ula!Z. z NaciiV 'Se mije do dianas rrti.jenjM.
LIT. : A.
Bejti,

neureen

Mejta,

Osloboenje.

XX rIf1966, br. 3388 (17. 3), 8.

MESUDA EMIDIA Ulica u g!o11njem dijelu Bisllrik.a. Razv.ijena od Uljice Bistrik-bl'ljeg najpr'.ije II p raNCU juga, a p o:bom jug.oistx>ka do pod stijene u blizini 'izvora B istlri6kog paro'k:a, gdje d zavr8rva. Ulica potj.ee iz tursk:og 'penioda. Poe tna dionica lbilla j e sokak u Mahali Sejh Bagdadi {narodno ime Past r ma), a preostali i najd ui dio II Mahali H itri Sulejman, u marodu z;vanoj Paje. ZaNrna dionica u pravcu jugoistoka nastala je !izmedu dva !Tata. Ranti'j li ~ stari naziv ove ulice ibLa je Begovac. His torijska etimoJog ija ,imena je nepoznata . Ne breba, medut]m, potpUJllQ -odba citi pret..:. pus tavku da se dme ,udnosi na Ga~ BaH-bega, a moda joo II Gazi Isa-bega, dvojicu starijih sarajevskih lega:bora koji su upra1 V() II tome kr aju I mistili dva izvor a za opskrbu svoj-ih vodovoda I k kao ;zadubina. Ovu, dananj e ime ulica nosi od 15. decembra 1959, a uva spomen na 'Predratnog naprednog IOmladinca. uenika d prrvoborca Mesuda (S majlova) emidia, roenog II SaraijeVlU 1. 9. 1923. Godine 1941. stu.:. pio II NOR u 's astavu Mos tarskog bart.al j"ona.Rosl!iJe vrraen ,u S ara1evo na Hega1ni ra:d . U tome radu uhapen i Ulbi~en 26. 3. 1945. u LubUl1i:a vtili u Samajevu. Sahr3!lljen 7- 10.aprill a 1945. !Ila VojTllOlU .groblju u Sarajevu, gdje mu je humka oznaena zasebnom kamenom plOlOm i nat pisom.
IZVORI: Biografska
graa

o p rvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

MICE SOKOLOVICA
Ubica .uz lijevu obalu Miljacke, rrazV:i jerua IZimeu mosbova V,I1banJe ISk enderrije. Sa.obr a6aj rlJica je s igurno postojala kao pu>t o balom jo 'll sre.dn~em videku, a :narj!ka:snilje prvtih g,o.din.a J 6. vijeka oko nje Se fOl'111i'~al.a Skender-Q)aSina mahala, zvana Skenderija, p.a se Skendel1ijom zvala i :::ama ta utica. Tek zadn jih decenija tu rske vlada vice ili, najkasnije, II p rvam godinama au!rtIDougarskog I})er~od.a u lica gUbi stam ime i ulazi u sast av Terezije, tj. dananje Dobrovol jake k'oja se zvala tim imenom II ;tursko doba .i k roz cilO 13.us-tToug.arski .peri'Od, pa li do 1931. godine. O znaenju tog imena '\"d.;dJi Dobr1ovolja'ka lUlica. Godine 1931. 'UlJica je pos-tala 'sam'ost3l1na saobraajinica, ,ali je i dalj e zadrala s tani. naziv. 251

Odlukom GNO 6. apr ila 1946. uffica je do\Yila dme U1'e akovia (vidi ure akovia). Na sjednidi: NO g.ra.da 20. 3. 1954. godine liIme ure a.ko:V-ia ,s e 'Prenij elo <l1a dotadasn~u Ulicu ure Puoara (dananja Ulica ure a~ovia), a OMa, koju pr.om.a:tramo, tom prilikom dob ila je dananje !ime. Mdo S'O'~olQVd, nosilac !imena ulice, hm je k.njigovezakJ r admk (zanat iz-ucilO II Beogradu) pliije prvog svjetskog rata, inae znaajna linost lU . rgam'w vanju rndnikog lpdl-eta. u S al1ajev,u i Bosni i Hero cegovini Ikoji j e, meu oota.l'1m, dIOvoo dQ poznatih >trajk-ova u mjesecu maju 1906. Bli.o je lan Rrivremene uprave Glav.nog radnrikog saveza za B osnu :i HercegoViinu, .koja < 'potpisala Pir,avi1a saveza, odobrena 27. je avgU'sta 1905. Roden je u selu Kovanju kod Rogatlice 1883, a iumro u Sarajevu neposredno pred 'g eneralni trajk u gradu 27. aprila . 906. 1
LIT.: Sreten Jaki, Mi o Sokolovi (S portretom), Snaga, Sarajevo, V/1932, br. 2, 2- 3. - Spomenica, 30 godina organizacionog rada grafikih radnika u Bosni i Hercegovini 1905-1933, Sarajevo, 1933, 53-54. - Mirko BUi, Mio Sokolovi (Uz 45-godinjicu smrti) , Osloboenje, IX/1951, br. 1403 (27. 4), 2. - A. BejH , Sarajevske terazije, Oslo boenj e, XXII/1966, br. 6391
(20. 3), 21.

MIHRl ViODE Ulica u sjever nom pod(uju 'StaoI"og dijela g rada . Razvijena od F1.ronbovske i K aJdia Miuhameda ulice n a istoku do Ul~ce Abdulah-efendij e Kaukije Illa zapadu. U rt:urskom p eriodu li .du g;o i.za 1878. mIa ikma Iiz L ugalV.i.ne i zvala se Zildia. ulica, p ri emu je u hl .istu ulicu spadala tad'a li d ananja Ticina, Iklalklo se Ito SVe v.iui tiz prvoga ,plana grada iz 1882. Godine 1900. u.LiiCa dobiva ! naziv Mihrivod-a koji! se od 1921. godiIDe m~je nja u dananh obliiJk mnoine M ihrivode. Naziv j e da.t po esmi Mihrivodi 'll toj uH-ci, a IDa Qsnovu predloga ikJomlis~e za Il'eVli..ziju na~iva wic-a k,oja je od tamonjeg mahalskog muhtara ula Pllii6U k'alko je tu esmu <lzgrachl.l.a i v;odu do lIlje dovela nelm dijevojka Mihra prije 200-300 .glO.dii:na . Ta tradicija moe da ima 06lWV baJrem ,po <tome ,to Ije mus1im&nsk() ensko i me Mihra Hli Mihrtija tipine za 16. vi je:k, kad se ja;vlja vJ:e puta. P,rema .gomjem, orirglinalni ;, ,pl'avi1a'D I ziv ulice ,glaS'i Mihrivoda, na a ne, kao to je to danas fl! upot r ebi, Mihrivode.
e nje,

LIT. : H. Kre evLj akovi, Vodovodi, 133. XXII/ I 066, broj 6390 (19. 3), 6.

A.

Bejti,

Mihrivode, Oslobo-

MILADINA RADOJEVICA UlJica u 's jevernom podruju staJrog dijela g.rada. Pori.nje na Mejtau i vodi na s.jever .de mjesta gdje poinju H adi H ajdareva na desnoj i Duvanjska na H,jev:oj strani.
252

Ulica se 'Ila2vila !k'ao sokak u ,turSkom ;periodu donjim dijelom u Mahali Dudi-bula, a gornjim (sjevellnim) dijelom II Mahati Saraa hadi-Hajdara, obadvije iz 16. vijeka. Da;y.n~ ata.ziv lOve <ullice je Sepetarevae. Hti.storijska etimolo~ja naziva nije poznata, a jezina }eatzuje samo to da je iane napr.a,vljcno od I'Ii~ei sepetar, a Ito je oznaka !Zanimanja zanatli-ja koji pravU. sepete, ko'eve. Porema .tome, sepetarevac znai sokak ikoji se 'Vezao za nekoga sepetara. To je na1prije bio toIX'nim. cijelog onog baja, lOd Mejtaa pa do Duvanjske. U austrougarSkom periodu ulica je b'ila izgubila sa.:mostalni sm,tus i w la lU sastav dananje Ulice Meluned-pae SO:kolov~a IPOd ondanjim zajednikim nazi'Vom Banjski brijeg. 'nakvo .stanje !produilo se i II doba staJre J ugos1avij'e , -samo od 1931. pod novJm imenom Mehmed-pae Sokolovi a. God!ine 1941. Uilica postaje samostalna li dobiva s taro ime Sepetarevae, koje 'kao takvo ootaje u upotrebi do v.remena -davanja dananjeg imena. Dananje ime uhlce ll1asta}.o je Illedavno, a uv:a spomen Illa borca NOR-a li narodnog heroja Miladina Radojetlia, roenog -ll Stocu 1914. godine; 'predratni sarajevski tnovnik i lan KPJ, organizator ustanka na T.rebev'du i u P!'esjenici. U bitki za Kalinov.iik 1941. lIi8alaz.io se u prvim redovima borei se .prsau prsa S /f1eprijateljem. Tu je i .p ao. Okolni seljaci su ga jedne noi potajno lisloo.pali s mjesta, ,g dje je poginuo, i sahranhl.i lU selu Smije - k> !Samo po sebi ikazuje Jroliko je Mi1amn bio jo u ,poetku ustanka Vloljen li Cijenjen u narOOu.
LIT. : Zbornik narodnih herOja, 664.

MILANA SARCA

Ulti:ca-drum tt<> vodi od Bembae (ispred ulaza U kupalite) na Jekovac, do i$POd tbastiona zvanog Zuta 'babija, g dje se ukljuuje u Ulicu Jakovac. Ova saobna3jn'ica 'i ni~e ulO.<::a 'll pr1a.v.am smislu, jer u njoj ,postoje svega dva stambena objelcta, dva I.kuer.ka dil godina !pOslij e osloboenja. Ulica, inae, vodi trasom s tarog p uta iz turskog perioda. Taj put proirile su za lrolsk1i saobraaj austr.ougar ske 'ete .pjKmira ubrzo iza okupacij e ~ada 19 . .arv:gusta 1878. IPa se po tim gradite-ljima odmah l prozvao Pionirskim putem (P.iontrstrasse). Put je definibi:VItlo Lizgraden u dananjem o bliku 1884, Jmd je prosjeena i ureena tr asa ,puta d o Da rti:ve d preko Darive doimom Moa!nice Illa Vasm H an. Dan8'nj e ime aaro je oVloj uliCi 15. decembra 1959. II spomen na prvoborca i narod.rl<l heroja Mila na Sarca, predratnog ze.mljoradnika iz edovaca ik ad Glasinca, gd-je je i roden 1917. Bio je .na R amaniji meu prvim partm:a.nima. Klomaru:iir ete pa ik:orn:anda.nt Beogradslrog bataljona u P.rvoj pr.oleterskoj brigadi.. Poginuo juna 1943. na Sutjesci. U rje.enju () upostavJ ovog imena puni naziv ulice glasi: ... Nar. heroja Sa r ae Milana .., -aji se, radi .batkoe, II praksi lllX>trebljava naziv

dat

II

.naslovu -ov.oga

lanka.

LIT.: Zbornik narodnih heroja, 760.


253

MILE VUJOVICA UJioa II sjevernom poocIDuj.u s: atrog dijela grada, neposredno iznad t Mej taa . Rtazvti'j ena od Ulice Mejta kroz pasai stambene no-vogr,a cinje (nastala 1958) 'll pravcu -sje.v era do Ukce Lajoa Kouta. Ova se sao braaj nica razvila II tturskom periodu II sastavu Mahale Dudi- bula tlwja se II narodu zvala sa dva imena: Mejta i Dola. Ranije se ova ulica !ZVala imenom: Kevrina, po aleikom l,amu stari~e swrajevske porodice toga prezimena (0100 god. 1860 b:i.Q je II Sarajevu uven'i ma1iS tor-dU!fler Atif-aga Kev,m). To time potjee iz rtlurskog perioda ci. bilo je II .upO<\Jrehi sve do ,davanja dananjeg imena ulici. U neposrec:inoj blizini !bila je 1. dI'luga ulica slinog imena, Kevrin potok, a 'oo je dananja Ulica Ahmeta Fetahagla ('Vidi tamo). Dananji na.;civ nastao je 8, j.u na 1948. po imenu saraj evskog prVlohorca Mile (M1~an a) VujOViia, sina Gojko,v a, roenog .na Natkova:imta lU Sara1evu 1912. Predratni .uitelj . Stupio <ll NOR 1941. II sastavu Uikog batalj ona. Poginuo ll. juna 1943. upetoj ofanzivi na Zelengo:ri tkill) kultU1'll'l'O-p.t\osvj etni refe:rent brigade. Aprila 1947 . njegoV\i pos.mr.tni lostaci preneseni su II Sanajevo na Par:ti'Zansk<o .g.rob1 1e. IZVORI: Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

MILINKLADSKA Ulri:ca II naselju Brasno-Brdo. Poinje od Sremske i ,v.odi II pravcu jug- gdje z.a.'W'arva kao nedov.rena saobraajn/i'ca II neizgraenom tea renu. SaohI1aajmca se poela izgraivati poslij e osloboenja, iak'O de trim pr3'Vcem Li prije !pOStojao .ohian pm. Do 'davanja dananjeg imena n'OSila je .'Oznaku Hrasno XIII. Dana' nji na2i~v dat je .ulici 7. ok.tobra 1960 . .a uva 'Uspomenu na Milinkladu, urve-ni predjel na Hravkii. II Zeiengorl, preko kojeg je izvr en !proboj jedn'Og dijela jedinica NO vojske II 'Petoj neprijatel jsko j ofanziv,i 'U prvoj .polovim.i juna 1943.
L IT.: Hronologija
oslobod il ake

borbe, 487, 490. (o umi Milinklada).

MILORADA PEJDAHA
Ulica lU pod!ru:j u llizmeu Hrasna ti. n aselja ,..Pavle Goranin. PoC1Ci]e 'Od lPmi.~ ed'Onske Ikao lI'ljezin .prvi junli 'Odvo jak iz 'pravca Hr.asna j voi. prema Mojmilu. Saobraajrnioa i stambena jedinica nastala II posljednjdh nekoliko g'Oc1ina u tmtenzivUlOj iWgr adnji gradske periferije jedn'Oporodinim stamb enim .zgradama, vein om na bespraV'l1oj osn'Ovi.
254

Naselje ,kao gMdsk'8 saobraajniica i ulka pot:vreni su odlukom SO Nov.() Sarajevo 12, decembra 1968. Tada je prvi put tOj ulici i dato dananje ime. Nosilac imena ulice Milorad 1Pejdah, ij a se porodica zvala i pisala u posljednje v.rijeme jo Pejdaovi, bio je lan sarajevske porodice sa Vraca, koja je u cij elooti izumrla. Roen u Sarajevu 1920. Predratnj elektromehaniar. Rrrvoborac, stupio 'll bor-bu II <sastavu odreda ,.ZV'J jezda ..,a poslije postao komandk ete II Ornovrk.om bataljonu u istome odredu. U ,t ome svojstvu i poginuo 1942. na planini Ozrenu u sreclnljoj Bosni.
I ZVORI: Biografska
g raa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

MILOSA OBILICA

ULica .u sjevernom podruju starog dijela grada. PoilJ1je na samoj Baariji i vodi na sjever sve do pod Gr li a brdo. Najvei dio ove '\lJice Illastao je u novi~e, pa ti. najnovije vrijeme. Pl1ije ,okupacije 1878. i sye do i.za prvog svjetsloog .rat a postolala je samo dionica .do dana.mje Ulice Zlije Di.zJdaTev~:a i sa. dananjom U]icom Konstantina Jeftia, ukljuujui tu i Ulomjenicu, inila je jednu ulicu pod imenom Potok. Dananjim kr-akom od zavoja u Zi!je Dizda revi a u licu pa sve d o Pti:ri.na I brijega tekao je otvorenim koritom potok Ramia banja, koji je tridesetih g<Klina ()/\I'oga vijeka po<kniven, a na , jegovoj trasi n i.zga'aen dananji, navi 'krak. Miloa ObiHa ulice. D.iorrioa sjeverno od Pirina brij ega kao organian i logian ,produetak glavnine ulice izg.raena je i ,ureena l i .godinama posllije osloboenrja, dead se ondje .utemelj'io niz -stambenih objekata .drutvenog sektora. Naziv u1ice Potok nB.Sitoo je po potoku Ramia banji koji je, kako je n avedeno, ovuda tekao i u dnu dwnanje Ulice Trifka Grabea sas tajao ,s e sa r:ukavcem Moan i ce. Dananje ime, pod koje se podVe<! i k r ak sagtIladen posliije osloboenja, .ultica je doblla p red popis sbanovn:itrva 1931. , odri!ne, Ikad 'j e g ve ,bila :i..zgr:aena dionica do Ririna I br'ijega, po Mitofu Obiliu, juna:ku srpsk!ih Irtarodniih pjesama koji j e u hrl.stor ijsk:Lm vrellima poznat pod -imenom Milo! K ob ili ti. koji je, prema kas.nij!im i2vonima, ubi() cara Murata na dan kosovsk e ibiltke 28. j.u na 1389. Za vrijeme okupac:ije 1941-1945. 'llliica je nosi,la ime Dra Safvet-bega Ba agia, domaeg historiara orijen'ta1iste i pjesnika (Nevesin je, 1870 - Sarajevo, 1934), U tome istom periodu u ulicu pod imenom Dra Sal vet-bega Daagia bila I e ukl juena i danSnja Konstantina Jeftia ,ulica kao j poseban, desni krak. Ulici j e v.raeDo staro, a M je ov.o dananj e lUne 6. apnUa 1946.
LIT.: A.
(3. 4) , l l.
Bejti,

Mahala

Luevica, Oslob oenje,

XXn / 1966, hr.

6405

255

MIRKA JOVANOVICA Ulica ulica


Ploe
<ll

sjevern.om

podruju

Sumbul-esme.

starog dijela grada, ;r:a'2.vdjena i:z;meu neposredno [spod Hadi:jama.lrov.i.eve .

j e n astala ,dosha ran10 II turskom peni.odu, dijelom II Mahali ejh MusUhudin, zvanoj P loa, a dij elom II Mahah Bati - zae Hadi Mehmed, II 'llaro<iu poma'boj pod imenom Sumbul-mahala ili Sumbutua {obje iz 16. vijeka). Struro lime -ove utice jeste B aia sokak, .po nekome B aiu iz te

Sa'O:braajnica

ulice. To ime ubi!ljeano je II Fopisu .stanovn!itrva Sarajeva 1867-68. godine, a li II sokaku 'toga limena Jnirje bUo tada nijednog Baia , to upuuje n a zakl j uak CeLa se ovdje radli o jo stami'jem imenu. Negdje .iza navedene godine, a .prU.je 1882. ulica se pl'ozvala Hadiabanovia, po stru1ijQj sa:raje:vsooj pooodidi' Hadia banovia iz te
ulice (u 'Ilavedenom Popisu ubiljeena u '
naelnik
Ba1a

sokaku !),

iji

je rodo-

ka!ZandJ.da hadi Saban, koji je vodio t Dgovinu kazandijs:kom iI'obom sa itZ.l.lJnmlli!m SabUl"l3lIl1a, a umro 1762- 63. D.ananje ime d ato de UJliOi 8. jruna 1948, vj ell."cwaJtno po predl'atnom napredlnom cr-adnillcu., lanu KPJ od 1937. i .prv:oborcu Mirku (Jove) Jovanoviu, roenom 'll Sro-arjevu 1914 . .u ~bene jedimice stupio apru1a 1942. g<ldin e. P<lg:inuo lB. dMQb:m 1944 . .u boIibi z a osldboenje Beograda i sahI1anjen u Beog.radu Ina g.robJju ill Grobljanskoj ru1dci. Postojao je, meutfun, jo jedan napredni radnik. lisboga .i mena II Sarajevu, roen 191 8. II SaTajev,u , a 1941. z8/tvoren i odveden u Jasenovac, gdje je !pOslije li. ubijen. Ndsam mogan utvrditi si-gurno na koju se od: te d wjice odnosi dananj i nazi v ulice.
IZVORI: Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

MIRKA LAZICA Ulica dznad Kovaa. poi.'I11e od Ulice K-ovai kao desni ,krak prema V;ratJnik..mejdanu li vodi do tow. Sirokake l apije. k SaobMajnti.ca je stara kolik.o ti saimO Sa:rajev.o i! predstarvlja dionicu vel:hlcog i vanog puta. kojii. je rprelro VJi.eg:radS.ke kapije 'povezivao grad sa I b.1iic.m i dalekom okolinom . Sve db darvanja naziva lUlica je bila dio duge i .j edlinstvene ulice do dananje Alekse Santia pod imenom Vratnik-mejdan, kako se i danas zove nastavak ove uliJCe neposredno li.znad kapije. Danaiinje lime dabo je ulici rj eenjEm NarDdnog odbora Stari grad l5. decembra 1.954, Ikad je :iiZmijenjenQ jo.~ 12 naziva ulic<l 'u g.oo.du, a uva spomen na .pr:vooorca fi.z .t e ulice Mirka Lazia, kojti. je II NOB stupio -ll sa&haiV Romani[j~og odreda i PoWnuo 14. juna 1942. n a Hr.ei. Kuta njegovih Tooitelja, situirana n 8lX1sredno tispod ikapi...lkule na Sirakem, s des/l1.e strane, bila je dedn"O vrijeme sjedite MjesnQg kooniteta KPJ i neotk riv eno -sklonite dlegalaca 1941- 42. I .odilne. Iz te ,iste kuCe g je i drugi borac, Mirkov bra t Branko, poginuo 18. aprila 1945. ou Glogovcu.
256

MI S IRBINA Ulica II srednjem di~ elu gmda sa opoetkom na K'0eV5kom potokru ispred zgrade Skuptine g r ada Sar.ajeva, a sa z8vrrnoom II Ulici JNA, Saobra6a1nica je stara Sahtijan'U.a, prozvana :taklo po .istom limenu M ahale Sahtijandi hadi-Mahmud Balije, koja je nastala II drugoj polov.ilni 16. vijeka. U IPro.wme vti.jeku (zapis ie: 1874-5) d m ahala i >ta ulica 'Zvali se jo imenom P od M usal om, po ot vorenom m uslimanskom bogosluj u, musali, koja je b'.iJa - a prostoru dananje palate Izvrnog n 'V.ije6a i pa.t'1k.ia IS j une IStrane te zgrade. Od .novembra 1914. p a do 1919. ul~ca se zv;ala Cara Viljema, po njema&om oaam W~lhe1mu IL Hohenoollel1l1u ,(1859-1941), kojli je II prvom svjetsloom r a tu 'b:ioo sClJveznik Austro-Ugarske. Taj naziv nastao je -onom Stom pnili:kom !load rSu imenima Franje Ferdirna.nda, njegove ene Sofije i I enerala P otloreka namani d ij elovi d.ananj e Marala Tita g ulice (vidi tamo!) na vanrednoj sjednici Gradslrog .zastupstva 4, 00vemhr!a 1914. DB.'nanje ime .ulica 1I'l'Os.i od 10, januara 1919. po Engles-kinji Adelini-PauH l rby (Boyland-H8.!lly, 1833 - Sal'ajcv.o, 1911), velitkoj dobI10tv0rki srpskog ivlja u Bosni, Hercegovini i Dalmaciji. !Nastanila se u Salrajevu 1866. ti. !tu odmah >otvorili 2ensk.u kolu 'koju j e i VIOd i1a 'Sve do 1875. Upravo 1e tada Ibulmuo illStana'k u .Bos;n!iJ, li Mis Lrbi 'Odlazi u Englesku dva puta, ! pr.i.kuplja tamo veliku pomo i s njome se lVraa II Bosnu te JXlmae ratrkane izbj eglike .kolonije, a uz to radi li dalje n a svom osno.v.nom zad~tk u, prosvje(:ivanju: otvoIiila 1e li i:7.A'h-avaJa ?Oa srpske izbjeglice jednu :knlu tl PaJkinaau , 19 u oko~in1i .boga mjesta te po etriri ru bosa'nSko.petrovakom srezu i II miJnskom kraju. Pos1tje se .opet watila II Sa.rajev.o i nastav:ila da vodi svoj stat;i zav.od sve do smnti, 1911. Testannenbom je svoju imovinu ostavila ,drutvu ...P.rosVljeti t Dobrotvorno.j zadrozi Srpkinja. : Z a vni!jeme ok upacije 1941-1945. ulica je noSila lime SandaLja Hrania, 'Po Samdal ju Hraniu Kasaei (umro 1435), _voj vodi d od 141 6. do smrti najveem ,v.e1.iJk.au b osanske ,cWave. Dananj a IP8tikovna si'arza sa z<lJpadne strane Z:gll1ade S kuptine grada Sarajevra, .du K'oevskog potok!a, 'u l8Iu9trougaJrsloom .periodu vezala se, kao i danas, na lUlicu moju promaJtramo, al i de imala ISta-tus ulice i ZV1a118 se Ali-paina 'u lica, po imenu 'OsnO!vaa susjedn e damije dz 156!. godlilne.
LIT.: Spomenica lOO~godjnjice roenja Miss AdaIlne Paullne Irbi, Sarajevo, 1934. - A . Be;ti, Mis Irhina ulica, Osloboenje, XXII/ l 966, hr. 6381 (l2. 3) , 6. - O nosiocu naziva ulice postoji jo druga brojna d om aa litera-

tura, popisana u mojoj Bibliografiji ,tampanih radova o Sarajevu do k r aja 1954. godtne (Sarajevo 1964), ukupno jO 25 lanaka (vidi indeks sub v.Irbi).

MISKA JOVANOVICA Ulica II nowJem ,d ijelu g rada, ona Jijevqj strarni Miljacke. Razvijena u luku (u lmtiv!itnama) od Ljubljanske do 'I\rravniOke.

17

257

je nastala poc.~om dvadesetog v6jekJa. Pred prvi svj etsk) rat inila je jedinstvo s dananjom Ulicom !'vana Gorana Kovaia (vJ:di Itamo) ti za jedno s njom nosila me Ljubinjsku po mjestu Ljubil1lju II HercegOV'.ini. P,red popis s'banovm:tva 1931. godine ovaj !krak dotadanje Ljubinjske postao jesamostaJna u lica pod dananjim iiimenom. Naziv je tada dat u spomen na Mika (Mi hajla) JovamovJ:a, .lrojJ je bio jedan od .pomagaa samjevskog atentata ,1914. ,g odine. Posjednik ti ugledan graanin Tuzle. Bio predsjednik S:rpskog sa1oola, lan Srpske crkvene .optrlne u Tuzli, zart:im lan Eparhlskog sarv.jeta i lalI1 Narodnog odbora. Na dan a tentata imao 36 godina. Osuen na smrt i objeen u zatvoru 's arajevskog suda 3. febI1uara 1915. zajedno sa Dan'ilo.m I1ittlt i Veljkom Cu'briloviem. Za vrijeme okupaoi.je 1941-1945. ulica se zvala po Puvtu Radenoviu, uvenom dootojanstv.en!ik!u kl'lalja Stjepana Tw:tka '( ubij en 1415). Staro :i!me Mika Jovanovia W1aCeno je hrw p oslije osloboenja, uprav,o 20. 8IVgusta 1945. odlukom Gl"adsJrog narodnog odbora, po .irojoj su uspostavljena imena .ulica u 'g radu prema stanju rprnje okrupacij e.
L IT .: Kaznena stvar protiv Gavrila Principa i drugih zbog
zloina

Saobraadnica

vele

izdaje. Optunica. Prilog k ,..Sarajevskom listu... br. 245 (Sarajevo, 1914). V. BogteVi. Sarajevski atentat, stenogram glavne rasprave, Sarajevo 1954, na vie mjesta (v. indeks imena). - M . Miko Jovanovi, Slovenski ju g, Sarajevo, 1/ 1918, br. 10 (24. 12). - Ostala literatura u djelu Nikole . Triia, Sarajevski atentat u svjetlu bibliografskih podataka, Sarajevo, 1964 (v. indeks).

MJEDENICA
Ulica :na 1idevoj stronli Miljac.l{e, lU starom dijelu ,grada. P.omnje od Dobrovoljake i v.odi :na jugozapad do Rionirske i Tame Masani;ka.

Saobra6aj'Ilica se razvtila I ao sokak jo u <pliVOj ,pOlOV,Llli 16. v.ijeka k II MahaU Nedara hadi- Ibrahima., Il'azvijenoj 'oko istoimene damije, !roja se li danas nalazi u toj !U.l!.ici, -a -koja je naSItJala ~!O 1515. godrl:ne ili i neto ,p rije toga weJnena. tme ulice je iSla;venskog ponijekJla. Spominje se II poznatim tia:VIOrima. 'j:o u 18. vi'j eku ,'jJ, prema rome, ,ne moe })iti ,tana !pretpostavka da se 'Ovdje r,a di '0 :nazi-Viu k()ji je rn.a.stao po prezimenu neke porodice kJoj a je ltu mogla doseliti ! z eme G oce ,~gdje iana Medenica) ,p red ok!ui paoiju 1878. godd!ne, kaklo j e .to ll11:iSlli.o K. Manc:Li. U izvoru d.z 1874-5. tim imenom se rove i stara Nedar hadi-1br ahimova mahala. :Oa 'vrijeme ok.upacije 1941-1945. ulica je .nosila ime Hamd.ije Kreevljakovia, !istaknU!tog sa,vremenog histlonia;ra, oji je rtada :ivio i radi:o "ll sv:ojoj 1kiui u toj uliict. Poslije osloboenja v.rraceno je staro lime ulli'lc:i, ,a imenom Hamdije K'l'eevljakovi'a prozvala se k1a:srujc je'dna saobraaj nica u nE'kadanjem naselju Svrakino Seto (danas Naselje ,..Pavle Goranin...).
258

MLA DNA

STOJANOVICA

Ulica II s redinjem dijelu grada, iza Velikog parka. Poinje od Ulice kralja Tomis1arva pa vodi II pravcu istoka do Didikovca, ne.p osredno ispred: zgiI".ade Doma Narodne m ilicije. Kao stambena jedlin!i.ca u1ica se nazvila pooljje okupacije 1873. Tada 1e dolJila s ta'tus ulli:ce i pnvo ime Kapetanovia, [1iaStalo pnije 1893. To ime .hiJ.'O je 'u ilt'POtreb.i sve do os loboenja. Curvalo je spomen na poznatog javnog ti: lk,u1tur.nog .r.adnika Mehmed-bega Kapetanovia Ljubaka {Vitina kod Ljubu.kog, 1839 - Sarajevo, 1902), kojii je II Sarajevu ~ivio od 1876. i I io dva p u ta sarajevski 'gradonaelnik, prvi !PUlt II lt urh s~om periodu , a drugi put od 1894. do 1899. Ostao poznat d kao sakuplja i!la:rodnog : laga, koje je obja'V'.OO II dvJje "Zasebne iknj! ge, II b i emu mu je inicijator 'b io Vuk Vll'evic s irojim se d ruio II ;p.rednkupaciono doba II 'I1reblnju, dok je truno ,bOO Jnudik (sreski naelnik). Dananje ime ruLica .nosi od 8. }uua 1948. II spomen na legendarnog heroja N OR-a d ra Mladena Stojanovia, ~edrlatno.g ljeka.Ta u Prijed:oru, gdje je fi, roen 1896. godine. Digao de narod na usbanak na Kozari i steka'O ,velilke lZal:;l uge iio ~e iC'OZa.Ila lposllala jedno od g1a.v mh at:rMta usbalnka. UbHi s u ,ga etrui.ci a.pr1ila 1942. tzrurdbljena d teko ranjena II Joavci. II cenlJralnoj Bosni. 2i'Vi i danas u legendi i sjean1u naroda ikao poseban he.mj meu svim ikJra1ti..kfum, inJae b rojn:ian herojima, i o stao ono ' to je 1iIk legendarnog Save KlQVaevtia u 'l1aTodu Her cegovme ii Orne GQre. U jednoj od. vie pjesama i() !l1:jemu narod ga je 'Ovako 'Ovj'ekov,jeio :
Ide Mladen, 'VodI partizane, Razvio ih na 'sve etiT' strane, H et10jska se banba Ta.zigra la, KoQ"Zam se slavom ovjenala.
LIT.: E. Mu labdi, Mehmed -beg Kapetanovi - Ljubuak, Skolski vjesnik, Sarajevo, god. 1902, 593-599. - V ~adimiT Corovi, Mehmed-beg K apetanovi, Sarajevo, 1911. Zbornik narodnih heroja, 743. - M. D izdaf', Narodne pjesme iz borbe i izgradnje, Sarajevo 195t, 39. i 44. - M. Sotf'a, Nai
heroji, 9,

MLINI
Ulica u Ist rurom ~jel u ,g rada, II podru;ju K!ova:a. PoIDje od Sandake pa vodi na sjever do Sabwii!ne. Saobra6a~nioa iSe rn-zv,ija j'o u 16, v!ij eku mo sokak lU tamonjoj Mahali Keb -kebir, ikoj a je .u narodu pom'arta pod imenom Miina mahala, a koja \Se takoer ~a!Zvila jo u 16. vil eku. j Trosa te !Ulice nastala je .na prelomu 15. 1. 16. 'vJjeka. Tih godj,na je bOsalJlSki sandfu.k Skender-paa proveo preko Vrartmilka li !Upr3'V{) liIn:ijOm oQve ulice jedan rukavac Moanlice sa svrhom da se Vrratn!ik, kloH -je bio bez v:ode, i ostali ni2V1Odn1i diJa grada sna:bdije vodam, a i
17'

259

da ta ista voda pogoni v.odenice, koje su, tak.oder, lbile potrebne gradu. Re1atli:Wlo najvei !broD tih voderri: a lili lffilIinova hiJo je upravo na trasi c ove ulice, jer se tu zhog dobrog n agiba pogonska snaga vode najbolje mogla iiskoribavati. I , eho, ; .o rtim m1:in:ovtima, :kojri su ,tu bili 'Sve do p iza oUvoenja Moanice u tllWeu vodovoda, 1890. godine, prozvala se jo II turskom periodu u lica koj u obradujem imenom Mlini. U austrougarskom ,periodIu .pisala se ova ulica najprije Mlinska, a poslij e u danan jem oblik-u.
LIT.: H.
banistiki

Kreevtjakovi, Moanica

u starom Sarajevu, Sarajevo -

ur-

problemi, 1- 1958, 45- 51.

MOCILA Saobra6a1 jnica na N:ianu, iza Rointa mjega. Odv:aja se od poetka , ionice ulice d puta Jared.oli ~ vodi, II pravcu .sjeveroistoka a pruzi San"ajevo - Viegrad.
'TI'O i roje rulJi'e a II .pra'Vom srnJislu , nego pjeak'a stlatza, seoski put, koj'i vodi do male <Ill8.Soob:ime Moil.ato se ,n alazi wad <tunela p-rruge.

I s3.Obraajnica i to analo naselje raz:\/'lili su se ,t u ~o u au:strougars'kom periodu zahvalj ujui reIatirvno \pov,ol jnom terenu za postojanje malih seoskih ekonomija. Naseobina je ula ,u sastav grada 1955. godIjJte, pa je lt.aj{lO d sama saobraaj nica, koja se !prozvala imenom naseobine, d obila status gradske ullirce. Ime je, Jnae, s.tMti tc:qxmim onog k.raja.

MORAVSKA Ulica u 'Predjelu Vraca. :Aoi n~ e od gornje dionice Zagrebake, upraJVo nasuprot ulaza lU HUISinsku, v.odi na desnu st:r3JJlu u brdo, pr.iblino 'll ipM'VCU zapada gdje Se povezuje sa OZTenskom ulicom.
.Ulica je kM pu.t il kao stambena jedinica II tpO{]punosh .n astala u godinama pOSlije ,osloboenja, odnosno neposredIna pred d'Ot>.iv.;unje dananjeg imena.

Status ulice saobraaj nica je dobila 7. oktobra 1960. kao dionica novoform.irane Ozrenske ulice. lzd\llojena je II zasebnu sar3'6ajmcll pod dananj im imenom po rijeci MOravi u Srbiji n-egdje !pOslije 7. oktobra, a .prije j,una 1964.
USPUit <llaJX)minjem da se od 1931. pa sve do i!Za 1947. limenom MOIla:VS~ QWa1a zaw,na dionica dananje 19manske uI!ice u Novom Sara1'8VU, dok joj glav nina mj e ipOTllena lizga-adnj: m .~oLosijeka za robni o magacin ,i ,trnicu na veliko lUZ normalnu prugu Samac - Sarajevo.
2<0

MOSTARSKA U1Ji;ca II .predjelu Go1iice. Razvijena izmeu Tepebaine ~ Krajike. Dananja saobraaj'l1lica se a;aavIlla kao I okalk sredokra6a jlCl II s tursko-m periodu II Mahali Dajanli had.i -Lbrah ima iz 16. vijeka, II nar.odu zvan<lj Gorica. StaJtus oulice li dananje time po glavnom gtt'oou Hercegov:irne saobraaj<nica je ddl:lila u navije vri'j eme, v)eroviatno za 'Vrijeme okupaCi!je. Dotada je J ila 'll 'Sastavu Tepebaine ulice. b

MOSCANICA ULica ,l l !istonom, perifennom dijelu @rOOa . Roi:nje na Darivu. pa vodi d'U !korita Mo3il1ice i Iputem serpentirna izw)di na Ulicu Vasin han, ondje gdje pOMje Ulica. Baruthana. Ova 'ULica nastaJa je li ,otv,orena kao 1kolSk!i drum 1884. gooine, kad Je otVlOrena dionica druma SaJrajevQ - Romanija do Da:rive, na koju se pnlkJj.uuje. Status ulice dobila de 8. juna 1948, k ad se !poela naselja,vati izgradnJom individualnih stambenih zgrada II .podruju ,do Vasina hana. Tom prilikom .sadbr,aalj.nica je po prvi put dob'ila na.'Ziv pod Idama.njlm imenom iPC :rjeici MQanici du looje ivoeLi.

MOE PIJADE Ulica u dananjem Koevu. P,o.lnje od vrha Utioe kralja 'I\om,islava i vodi ,p rema sjeveru : ored !bolni"ce, edne i druge, do Ulice Vuka p
Karradfu<a.

je urreena na 1lI'!asi .staroga puta 1892. godliJne II povodu izgradn.je tamonje bolnice. Usk<oro iza toga, ikad su ,tu nUde prve zgrade, sa'obmajnica je dabila ime Bolnika, koje se ooraIo sve do odreivanja dananjeg n8JZiva. Z8Jvrna dionica staroga puta, m e u tim, bila je samostalna saobraajnica pod imenom Solak, I~ako su se zvaLa d v.a lkirakia puteva 'll rbome kroju, od ikojih j'e jedaJl1 ii.spred kapije dananje bolnice V'odio precem do na Vinjik. Tek za vrijeme stare J'ugoslwvije, a posLije 1931, 'll sastav ,Bolntike uao je ii. Solak. Dananje !ime dato je 1957. u spomen na '1!ada premlirn.rulog istaknutog ~eVlOlucil()Il8ll"a i narodnog heroja Mou Pijadu (Beograd, 1890 P.ar iz, 1957). PrO !Struci akoo.emski slikar, inae predratni trevolucionar koji je utirao pUlt idejama KPJ i zbog rtoga mnogo ,g odina robovao po tamn:i:cama. Za it:aw.o va-ijeme rata bio je 'lan VrhoVinlQg 6taba li radlib na ,organ irllovanju pozadine (sbvaranje Illarddnlih odbora). Ak!ti:vno ue stV'ova,o i u stvatran ju AVNOJ-B: i od 1943. hto pot predsjednik toga 1li261

SWbr.aajnJica

jela. Poslije tOSlo'bodenja o.bavl'j ao l1'azne ViiBoke poliJti&:e du,noot1, a zavr~io ivot 'kao predsjedruik Savezne narodne skuptine. LIT.: Zbornik narodnih heroja, 621.

MOSE PIJADE UUca lU VIOgoi. Bivia tPaljev,ska, koja se ltako zvala po brdu Paljevu ona Vr'omei .dana:nj!Th optina Vogoa, Ilija ii. Novo Savajevo, prema kojoj saobraajnica i vodi. Kao seoski put saobr:aajnica je ,d osta stara. Poel a se tizgraivati postije oslo boenja, upr.avo pli;je <ivade90etak godina kao moderno naselje u J;o;a.nrioi za !l'adnike prld.uileOa ..Tibo. Dananji nazi.v dat de ulici 1950. ,g,odine. O nosiOcu naziva ulice vidi prethodni lanak.

MRAKUSA
UliJca lU 11 unom pod ruju starog grada. Poinje od Ulice S:oukbW}<lir neposredno;) iznad eljezniL'lke pruge, v:odi najpr1ije na istok pa zatim 'zao;)klre6e n a jug li. li~ kao puteljak 'li Ulicu CiciJn han. SaJObraajm:ca k!oo I put ipootoj ala jo u 1ursloom peni.odu. Poela se izgroirvat.i Ik ao. stambena jedlin.ica tek liza prvog svjetSkog ~ata. Najpdj e j e hila rnknna (dionica iSbOniog pravca), a posLije je dobila izlaz prema Oi:cinu hanu li. status ulice. Naziv je nastao po starom imenu predjela kroz i oji ;yodi. Kao k Wme ulice iOzvanieno je prvi put .pri ~u sta.n:oVil1itva 1921, samo u illeto dnu:ga<'llljem IQhl.iku: Na Mrakui. U talkvom !Obliku maziN sc upot r ebl jav:ao sve ,do iza oslobo enja, a tada je prer astao u danainjd, jednosta:vnij,r oblik.

MRAVOVAC
Ulica na V:ratn:ilro, Il'azv.i.jena izme u ulica Bijela esma i Jajaka, u Pl' ,liVCU !pribli.no 'Zapad~tok. Ulica se lI'azvila Sigurn'o j> II 16. vijeku kw ook,ailc koja je .iao granicom mahala Irplidi,k Sinana i Divan-<kJ8tiba hadi-Hajda.ra (narodna li mena Si!rokac i Bijela dami.1a), OOoje su nastale II 16. vijeku. Dananji .na.z.iN ulii:ee, koji se na !kunim tablama krrivo Ibhljei II lObliku Mraovac, il'elativno je jakI() star, astalo po nekome lanu stare n sa.rajevske musl!iimanske porodice Mrav, k<oja 1e u toj .ulli'ci imala porodinu kiuou, a i.n ae i danas ivi u Sarajevu, samo rna drugome mjestu. Pred 'olwrpaciju 1878. jeda-n Mrav d1'ao je 1baJk.'alniicu illa V'l1atm1ik-mejda'n u, i sigurno je bi,o ii2 te uLice. 262

U popisu stan ovnitva Sall"8jeVla 1868. o:vu ulicu <Sretam.o <pod imenom Mravovac, kako je jedtino i prawlno, a ikasn!i.1e, JU aus.trougarsk()m periodu u raznim dokumentima biljei se .pod imenima Mruhovac, pa laik ti. Krukovac, a lU najnovije w,iUeme, kako je .navedeno, li. Mraovac, ali su ti 's vi oblici obine naOCa.rade koje !'treba dsprav.irti. Ime je ve opostaJo toponli:m onQga kIraja.

MUDZELlTI Ulica lU sta.roj arij i, r azvijena zapadnom stranom dvorita Gazi Husl'ev...Jbeg;ove Idam.ije od .saraa na sjeveru do K undUi1'dJ!lu.ka na jugu. 110 je bila jedna od ibl'.()jlnih 'ar1j:a lU gradu, a lU sklopu stal~e satrodevske arije kao cjeline. KaJO .ulica postojala .je ve 1530, kad je graena Gazi Husrev.. Jbegovadiamija, na ijem je dvorli:bu Jizg:raena tada jedna kapija, I ba li2 te ,ulice. KasniU e su rtu .otVIOrili .dueane knji govesci lili, kuo se "ZOvu arapskim (i tu:cskilln) imenom, mude~iti (mudelli.d) ti ubrzo f<n'mira1i u toj ulici .(llL taViU arij'U knjigJovezake struke. Ve u 18. vij ekru taj zanat ,je ovdje toliko nar astao, da II ovoj dananjoj ulici nije vie bilo prostora za nove duane, pa se taj zanat onda proirr'oo i u 1ednu susjednu uliicu, iJ tako se razvi 'j o jedna ari'ja ;iste struke, d:ana3nji Mali mudeliti (vidli tamo) . Na1stariji poznati rWag ov:ome zanatu ,u Sar3ljeVlu po:t:jee iz 1557. ,Pooljednjli! mude1it ~ te arije Sulejman Haroa zatv.arib je tu 'SVIOj d uan kr-aj em prologa Vlijeka, i tak.o se tu ugasila zanatska djelatnost k'o ja de imala vie umijee i cvala tu pretlro 300 godina . Eto, po tim mudeLLhlma ulica je dobila dananje .ime, koje nosi ve preko 400 godillna. U t urskom periodu ulik a se .zvala Mudetiti, od 1878. do 1885. piSala se MueHti, 1885 . .opet Mudeliti, a od 1898 . .pa sve do iza osloboenja !ZViala se Veliki mudeliti. U perioou od 1885. 'oo 1895. -ll ovu ulicu bila je ukljuena i Ulica MaLi mudeHti.

MUDELITI MALI

Ulica II sklopu arr.ide, ra'ZVlijena izmeu ulica Mudeliti. Ula istoku te Gazi, Husrev-begove na Z8Ipadu. Ulica se r azvila najkasnije u .prVloj polovini 18. v ije'k:a kao knjigovez aka, m udelitska ar.1ja te prostorni i .sadr ajni n astavak nekadanjih Velikih rnrue1ita, 'a dananje lU}ji:ce MudeI5ltil ('VidW tamo). Ime ulice 'llastalo je !PO isroj osnovi, po kojoj i ime ulice Mudeliti. Ulrl.ca Mali mudelilti kao da!l18nja cjelilna n'ije starija ad 1697. godine, jer de dotada na tome !prostoru bio Ajas pain hamam, nastao 1477, a propao 1697. Ulica MaLi m ud-eliti potpunI() je stradMa II velilkom .poaru onog dijela I rada 8. avgusta 1879. n sljedeih godina tipine st8l!'e iknjJgoveg
263

u toj ulici zamijenile su one dananje .zgvade I ez :imalo b veze sa I r8Jjem .u ilwjem se Il1.alaze. k GodiJne 1885- 1895. uLica j e billa uklj uena u danallljou ulicu Mud'el'irtJi.

zake duane

MUHAMEDA GANDURE UJica


meu
-ll

sjevernom
Otlilia

rpodr.u:ju

s'!lanog -dijela ,g.:rada. Razvijena iz-

ulica Miloa

i Kulin a bana.

Saobr a6ajnica je nastala jo u 16. "'.ideku Ikoo sokak u tamonjoj Mula A:ralbi-at:ilk mahali, k-oja \Se lU n arodu ZVla1a ilora1m imenom Ara pova mahala. Uprarvo po limenu same mahale li ova sa:ohra6ajnica se zvala Arapov sokak pa A rapova ulica sve do davanja dananjeg imena. Ov;aj dananji lll8!Zirv dat je ulici 8. j wna 1948. godlline 'u .akviliru odluke Gradskog nar.oonog odbora, ikad ISU :o 90 ulica d I rgova dobili t Dova imena. Ime urv:a spomen na Muhameda Ganduru '(md. 1920. u S8Il'ajevru), .predJ:'atl1'og r.aciniJka i alkUvnog SaJradnika N OPoJa 1( J,lan KPJ od 1941), Ikojeg su ustae otikrrti1e !k- o aktlliVil1Dg iiJ.egalnog l'3dniloo u a gra du d depol'ltli'rale u logoc II StJamu Grad'i:Sk.u, gdje je ii - bijen (objeu en) prema jedn.om imolru 1942, a prema dnugom 1944. goclirne.

MUHAMEDA KADlCA Ulica u sjevernom podruju starog ddje1a grada. POCinje na m je. stu gdje se sastaje lPirin brijeg sa Miloa Obilia ulioom i vodi na sjever do dananje Frontovske u1tice. Saobraajnlica ide lU red ,onih (l1ajsta rijih u gradu !PO tome to je to bila ipninx>dna izvodnica ,u .oko1ilnu ito za nju znamo jakro dug(l. RazWla se ve I ao ,naseljena jedinica jo poetkom 16. vijeka >ll tamok njoj Firuz- begovoj mahali, 1 100ja je nastala !iZmeu - 506. i 1512. gadi:ne. 1 Bosanski sandak Firuz..,beg je u toj mahali sag.radio medresu, koj a. je bUa i,>ta.v;a i iradila do OIDClg velik-og poana 1697. godine, pa se up ravo po ,boj Iffiedu:'esi, <ll narodu prozvala ~ tamonja mahaLa imenom M edrese, koje je ostalo sve do .danas poznato ,klao rla;zllv za cio !Onaj 'kvad . To narodno rime mahale iistodobno se prenijelo li na glarvnu saobeaa.jnicu u tOj mahali, a Ito j e ulita koju pl1omar\:ll'am, Ipa se tako ta u]i:ca zvala s nekim varijacijama sve do 1931. Od .1878. !U1i:ca ISe zove imenom Medresa, od 1885. Sedreni k -med resa (dato pobLie topografsko obiljeje ra-dii !l'a!Zl!iJk.av.anja .od slinog imena dnu:ge U!lice lU gradu - Bis tr.ik-medtresa), lOd 1895. Medrese na Sedreniku, 1910. samo Medrese ti od 1921. .opet Medrese na Sedreniku. Uvoenje 'll Illaziv ulice i dimena Sedrenik Ikao !pObLie oznake dolo je odatle ro je tta ulica rtl bO doba obuhvatala ne samo dananju trasu , nego i d ionicu jug-sjever rdananje Frontavske 'Ulice, koja doista izvodi na sam Sedrenik.
264

Od 1931. ova ulica, zajedn'o sa <prood'\lenjem do Sedrenika nosi ime Muhamed- efendije Kadia, zaslunog historiara <(Sarajevo, 1885 1931), po struci 'Sudskog inovutika. koji :j e <:fUJ svoj vijek posveUi'O bilje 4 enju iZVlOl'1log arhi!vsloog mat erijala li drugih doklumenata -koji se odnose na historiju Bosne i Sarajeva sve do 1928. godine. Re-zultat toga rada je IlljegOlVa Krnonika 'll 28 debelih njegovom ru:k>om pi,lsanih svezaka. Napisao je i nekoliko zasebnih. manj ih rradQva, Ikoj~ su i objavljeni. Za 'Vrijeme okupacije 1941-1945. ime Muha.med.-eCendilje Kad!ia n osila je Ulica 6. novembra, gdje je Kadi iNio, 'l uLica kQju prom.atramo zvala Se stalim !imenom Medrese. Poslii~e tOSloboenja waren je sta li, neto skvaeni naz:iN wce u obliku Muhameda Kadia, ali s ~ ednom velikom d:zm~enom: ~raik prema Sedreniku rurklju'en je u F'ron'bov.sku w.i'Cu. K!ra;k prema Sedreniklu (lOd lpoetka Mihrhllooe) topog.rafskii. ,n!i,keiko ne spadia u cjelinu Fl1onbo\"Ske ulice. Neovlisno od !boga dananjim :i p r ij&nljtiJm imen'om ove 'ULice potpuno se fuzg ub.ilo st1arn, vrijedan toponim Medrese, loojl 'se danas upotlrlbljaJva :kao lime itava kraja b8.i po tome starom imenu ulice.
LIT.: Edhem Mulabdi, Muhamed el. K adi, Pravda, kale ndar JMO za god. 1020, Sarajevo, 51-56. - H. Kreevljalwvi, Merhum Muhamed Enveri e! Kadi, Novi behar , IV/ 1930-31 , br. 21, 307-309. Isti, Dva Bonjaka povjesniara, Narodna starina, Zagreb, knj . X!/ 1931, 273-277. Franz Babinger, FUnf bosnischosmanische Geschichtschreiber, GZM, XLIIo/ 1930, sv. II, 169. A. Be;ne, Medrese, Osloboenje, XXII/1966, b r. 6420 (l8. 4), 6.

MUHAMEDA MEHMEDBAS rCA

Ulica na Ilidi, 'll kr:aju p01matom pod na:zi VlOill Stara Ilida . Ro('. mJe Qd Ulike Sarajevskia cesta li vodi lU pra:vcu sjevera do sllanine ~g.ra-de bive eljeznike pruge, a zatim za'V!ija ulijevo d 'vodi u pravcu sjeverozapada, gdrje se Z3rva-ava u 1Ile'i!zgm.enom terenu. Saoocaajnioa 'je nastala u aus.brougal'.'ikom periodu, u p11av:o 1892. god-.ittle, katO p rila:uni put eljeznikoj 'stJanicl Ilid.a, Gooj a je te dste godine i QWorena. Kr;ak od stan i ne I g.rade p r ema zapadu nastao je z p liije :petnaest ,g odina tkao saobraajrti:ca ikoja 'Povezuje niz stambenih vieka;tn:it::a i dnugih ! v:ogradtnjJ. no Status u<li-ce saobraajlnlica j e d obiJa 20. decembra 1960, k a d ~ sve danaAnje ,ulice I a md~. Tada joj je dato i dananje dime u spomen na n Mu hameda Mehmedbaia, aktivnog lana Mlade Bosne d jednog .od. glavnih sSlUesn ik a (aten'tatora) u poznatom sar ajevsk-om atentatu 1914. godine, Jro}i. Ije mi.rrioiao hapenje li su enje 'bijegom 'u arnu GoPU. illo zanatom stolar, roden u S'boou 1886, a umro 1943. na Ilidi, gdje je proveo posljednje godine ivota ;klao podVlOrnik tamonje Poljoprmecione kole.
LIT.: V . Bo"ievi, Sarajevski atentat, stenogram glavne rasprave, Sarajevo, 1954, na vie mjesta (v. indeks imena). - Daljnja literatura u djelu Sarajevski atentat u svjetlu bibliografskih podataka od Nikole . TriA/ca, Sarajevo, 1964. (v. indeks).

2.5

MUHAMEDA REPOVCA

Ulica II sjevernom Ipodruju staI10g dijela gn-ada. Po6inje od Pj.Dina brijega :i. vodi na:jprije ti p:mvcu sjevera pa onda prema ~stoku do Ulice Muhameda Kadia. Ova se utica >l'3Wv.hla Jas 'u turskom pertiodu kao sokak II sastavu Hubjar-agine mahale, koja se .u narodu zvala imenom Medrese, II stvari, to je Firusbegova mahala, a Hubjaraginim imenom prozvala Se posli:je 1557, kad je tu ONaj !POdigao svoj u damiju ,(upra-vo mesdid) . Od turskog perioda pa 'Sve ,do da,v anja dananjeg imena ova se ulica zvala Karia sokak, odnOOl1lO Kania ulica, po nekome lanu stare salrajevske muslimanske parod!itce Karia UZ 'te ul!i.'ce. Jedno v,rijeme u1ti:oa se biljeila .p od. limenom Karvia utica, aH je to .pogreno.
Da.nanji naciv rtllice dat je 8. juna 1948. godine po limenu PIWrOborca Muham eda Repovca (.PO . 1922. 'll Ostoo>cu Jrod K onjica); pred rartni:i. mdntk :abr.ike ilima II Saralj8vu li ,lan SKOJ-a, zbog ega je kao napr edan Dmladinac vtie !puta zatv,a ran .prine 1941. Ve prvih d ana ustanka ukljuilo se II paJrlti'Z1anske jedrl.rruice na 'Romarriji, gdje je malo pos1ij e te100 Il"a:n'jen pa tijegalno prebaen ikJuOl, lU Samjev(),na lij eenje. U decembru tiste, 1941. otkriven - i uhapen, posllije ega mu !Se g.ubi je ~ag. 'Ilo su podac~ lro~i 5U {) njemu dati na samoj sjedniQi Gradske skuptiine. Prema drugim podaaima, ikoje je da;o ,neto ka,s nije otac I'Smet RepoVa<:, Muhamed Repovac :je iliro lU sa'S1lavu Crepoijskog odreda, a .otkmirven je ti uhapen taano na Novu godinu 1942. (L januara) te iz Sa.r.ajeva odveden 25. januarru. iste god:ime 'u Jasenovac, gdje je i nestao.
IZVORI: Biografska grada o prvoborcima NOR-a Sarajeva.

MUJ EZINOVA Mala .ulica na Hridu, razv.ijena iSerine.


Sa:ob;raaj.dioa

izmeu

Timur han.ove tiz:nad pruge

nastala .najprije kao put preac, a poslije k!ao sokak u tursko <loba u .dkviru M a haLe Sagr hadi AH, ikQja je u narodu bila poznata pod limenom Hrid. Sve do :iza okupacLje 1878. ulica je brla sastavni ,dio dananje Se.ril11e ulice. Godine 1900. izdvojena je II 's amostalnu ulicu .pod d.menom Mujezinovia sokak. U stvari, to de stari, na:z'Iodni namov te saobraa'jni:ce, :lrojii je bi'O i OQstao .poznat lU lO'bLi!ku Mujezinov sokak. Taj stari .naziv vraen je ,u]ici 1921. i ostao je do dan!as bez izmjene.
Ime ulioa nosi, bez sumnje, !PO nekoQm poznatom mujezinu tamonje mahaiske damije. U boj ulici bila je kua siromane .porodice Cuvida, a II toj porodici odrasla je i ugasiJa se uvena pjesniklinja na .nar-odnu Umihana Cuvida (prva polovina 19 st.) .
266

MUJKANOVrCA UJii:ca za:pano od 8'istrika. R azvti.jena izmeu Tarzi-baine ,i Mumino'Via Vehida ulice preko lJ)opr e6nog ktt'aka Balibegovice. Scrobraajnica se razvila si:gunlO 1'O 1.1 16. lVIijeku kao sokak koji je tpovezivao Terzi ..bainu mahal u ci. Bali.begov.u iz 16. vli:jeka. Dananje ime u1li.ca noSi lOd druge polQvine prologa v;i.jeka. Najprije se zvala Mujkanovia sokak, a .od. 1878. Mujkanovia Salih -age utica. Od .1910. do danas opet mosi lk.ra.iJ n a;.zi;v Mujkanovia. N:osilJac :na;zL'Va Salih-aga Mujk alliOvi je stanovnik ,te lUlice, a ivio je 1.1 doba bosanskog ve:zliroa '.Dopa! Osman-pae '(1861-1869), pa se 'Po njemu J p!1ozvaJa 'U1i:ca 1.1 to 'vrijeme, 'k ad su ~ drugim sarajevskim sokadi!ma davana ..slubena Limena !PO uglednim liil:nostrima ~ lU1ice, esbo i mahalskrim muhtarima, to je ibio, .pretposta:vljam, i sam SaUh-a.ga
Mujkanovi.

MUSLUK-CESMA

Ulica rna Vmini!ku, razvijena


v ike

II

kratkom potezu :izmedu M-a!je-

ti A vde Hodia ulice u po:avou jugWWka. Sa:dbraajnlca s.e r:S$vila I o u 16. 'vtiIjeku ~ao sokak u 'O'kvdiI'U j M ahale Hav ade-zade hadi Mustafa, koja se II !prolom vijekru narodnim imenom zvala Hadi- MustaJin demat (zapis !i.!z 1874-5. godine),

a < !<:Joja se ve bila fo.nrnirrala 1587, kad je tu Itaj ha:dili Mus tafa osn:ovao svoju damij-u kao centrur te mahaJ.e. Ulica sc zove po li!menu jedne esme u tome sOkaku. Ime oznaava poseba:n tip esme ikojti je ~teristian .po tome to tu voda nije istjecala iz cijevi izravno na ulicu, n ego je _ ajprije u tjecala u n korita.ce u unutranjosti !kamene m ase esme kao IC1bjekta pa tek onda na drugoj strani toga loorri.ta istjecala na lulu. To koritace imalo je zad au da zadri zemlju ti. mul'j Iiz cijeVii., da tako Mod'll u neku ruku prepere, 'Opere (odatle na2li!v muslu.k = prepirali!te), 'Pa je to bila, ustvari, talonica . TaklV1fu esama I ilo je jo .na nekoliko m jesta u b starom SaTajevu, a ova 'na V.rutnilk-u dala je, eto-, ti ime u Lici u ,lMjoj se nalazi. N;azj,v se do danas n ije I bi-tno .mlijenjao. Samo lU peri-odima 1878-1885. ti 1895-1910. glasto je 'll .kraem 'Obliku Mustuk.
LIT.: H.
Kf'ee v ~jakQvi,

Vodovodi, 24, 86-87.

MUSTAF AGINA U1ica u junom podruj u sta:rog dijela grada. p.oinje 'Od Terzi...baine 'l wd samog .nadv,ocnjaka .do ULice Brdo damija, obuhvatajui i poseban kmk .prema sjeverdiis'boku ~oj i izvod1 do poetne dionti.ce Ulice Brdo damija.
261

Saobro.ajrni ca

se r azvti.la u turnkom pel"iodu kao sokak u Mahali

Kadi Hasan-efendije, paznatoj u narodu . pod imenom Brdo damija. " Dananji naziv ulice u !Upotrebi .j e, kioliko se sigurno zna, od 1878. godine, ali je posve sigurmo da potjee Iiz tW"Skog perioda. Nosi-

lac toga naziva potpuno mi je nepoznat. Jedno vrijeme u austrougarskom :i. starojugoslovens:kom peribdu ulica se zvala jednostav.nijim oblikom MtLStafina.

MUSTAFE BEHMENA Ulica u podruj u VlI'artniJka. Razvijena od m-aja Mehimed-agine ulri.ce do Ulice A lekse Salnfli!6a . Saobra6ajnica je :nastJa.1a sigurno jo ill 16. 'VJOeku ka'O sokak koji je prola:2fu:l I roz d vi je ma hale: Kadi A hm ed- efendijinu ili (nall"Odno ime) k Poci topovima Ina jugu te Ka sap-zade hadi-I brahimovu ili Carinu mahalu na sjeveru. Na duini ove ulice pnllobitno s u bile dvij e samostalne uLice: krak od Mehmed-agine do Ulice ispod or-ah a .:/lvao se najrpnilje Melina oe (u a ustrougarsk;im popisima Case Meina), zatim Abazovo oe, a dionica od Ulice ispod oraha do Santive ipr~je IPl'V.og svjetskog <rata zvala se B ea r eva pa je posli.je 1918. ula u sastaJv Ulice A bazovo oe. Takvo je stanje ostalo do od:reilvanja dananjeg !imena. Dananje ime utvrdeno je 8. luna 1948. galine. Naziv uva spomen <Ila sarajevskog pI'Voborca MtLSta/u Behmena, predratnog naprednog radn:ika mehani~a iluJji je Toen [ll Stocu 1919. God. 1941. stupiQ 'll sastav Romanijslwg odreda. Poginuo 1942. n a FIDukoj gori kao boz-ac Frukogorsloog odreda. Ime uliice lima lIleposrednu uzronu vezu, jer je Mustafa Behmen odrastao II toj ulici.
IZVORI : Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

MUSTA FE DOVAD2IJE
Ulica n a Vl1atni1ku. P:oi!n;je ,od mjesta I dje se sasta jiu ulice DJzg darov.a i Stroi i pa vodi n a istok d o Vratnik-mejdana.

se razvila ka:o sokak jo u turslrom peniodu, xelatiWlO dosta rano, na podruju dvije mahale : poetna dioni ca II Mahali Sejh-MtLSlihudina (damija u v,rhu P loe), a najvei dio I rase u Mahali t Topal hadi Ejnehan (Lubina damija), obje nastale doo u 16. vijeku. Dananji na7li.v dat je ulici 8. juna 1948 . .godine II znak pijeteta prema istaklllutom pI"VQbarcu NOR-a, legendarnom !partizanskom kurirJ. oi narodnom h eroju MtLStafi D ovadiji, '100]1 je stanov.a-o ba u tome kmju , [Ila Vratniku. Roen 'je 1921. 'tl Sarajevu, a jpOginuo na duuoot:i kllrira -ma ja 1942 . II zasjedi et:ruka !idui iz Srednjeg u Sar3ljevo. Bio
268

Saobraajmca

je s1:lrahoVti.to muen, .a kad mje htio nita odati, umoren je svirepom smru nabij en iv na kolac. U turskom v.remenu i u prva dva decenija austrougarskog okupadanog : eniPda ulica se 'm rala imenom Vratnik -sokak. Gooine 1900. p prozvala ISe t ovim imenom Bajr am-agina i nosila 'bo ime sve dlO davan nja dananjeg imena oVlOj ulici. Taj BClijram-<aga idenitlian je iSa Bajramom Bu.janoviem, sinom Muhame<iov.im, ikojeg sretamo II Popisu stanov;nitva Saa'Clijeva 1867-68. IS kuom upravo Ill. rtome sokaku i kao trgovca roden'Og jo 1809-10. godine. d.l.je,
niki

LIT.: Zbornik narodnih heroja, 164. - A. Bejtic, Ulica Mustafe DovaOsloboenje, XXU/ 1966, br. 6355 (14. 2), 6. - R(ajko) G(HgoTevic) , Vratheroji, Osloboenje, XIV j 1956, br. 3072 (27. 7) , 2- 3.

MUSTAFE GOLUBICA
Ulica II sredinjem dijeLu grada iznad Velikog parl1ka. Razvijena o.d IPoetne di<m.'ice iUlirce kralja Tomti'slava do Mejtaa i do zavrnIice ULice Stalke Skenderove. Do d.3Jvanja dananjeg naai"V\a .po etna dionli.ca bila je sastavni dio Ulice Did.ailloovca. Inae, ruLica Ikao saobraa'jmica postoJala j.o ou tursk()1ll peruodu li. pOinjala je ikaio ,p roduetak dananje Ub!ce Mladena Stojanovi'a. Otada pa sve do 1900. zvala se dmen.om Cekrekinica (po dlffienu ,g roblja ~spod ,t e ulice - .vtiKii Veliki park) . Od 1900. godine pa sve do kraj\a ,auS1mouga'nske upra-ve m:mla j'e time Kuerina. '!'ako ISe zvala po dugogodinjem cirv;il]mom adJ.artusu Zema'ljske vlade baTOnu Hugi Kueri, ikoji je bio 'Ila tom poloaju i uope u Sara jeVlU od 1886. do 1904. P,ostoj'ala je 'i uzvoOrra veza za takIaIv na21iv ulice: ona da'na:nj-a zgr.ada alpske axhiJtek<ture na gornjem u glu Didi.kovca i SkerNeve ulice bila je Kue:r!in a vila. Godine 1919 (10. januara) u lica je dobila ll1!Ov:o ime Trumbieva po dIlU Amt~ Trumb'iu (.sp1iit, 1864 - Zagreb, 1938), poHtiaIl1u li draNniku, tadanjem !l'llijnistru ,vanjskih poslova !prve vlade KiraljeVti.ne SHS. T.o staro ime za'I'Trijenjen:o je d 'ananjiilm 8. juna 1948 . .g.odinc. Naziv UV1a spomen lIla !nacionalnog i politiloog Il'adnika, revoluoionara i l;ana KPJ ~od. 1922) Mustafu Golubia ,(roden lU Stocu 1891), koj,i j e cio ivot proveo II politicTh.Qj bol1bi, itl .zatvorima, 1.1 izg.nansliVu, u pripremama atentata, na solunskQm frontu .i u solunskom prQcesu, trPio :i. iSam pokuaje atentata agenata regenta Aleksam:ka Karaorevia. i, f1ade6i 'u Klommte.rnti, l>orIavio u Il'a;~ zemljama, ,od Fr.ancu's ke do Kti.ne . .Rat je doekao u Beogradu. Tu su ga N.ijemci 'uhapsiU 6. jn.ma 1941. i -strijelljali .nelwliko dana poslije napada na Sovjetski Savez, upravo 27. 'j ula te gQdtine. Spomen Illa Mustafu Golubia UlVa i Beogrnd, u kojem se talroder Illalazi jedna u1i'ca IUjegiOVa imena. LIT.; Borivoje Nekovic, Mustafa Golubi, Znamenja Tevolucije, 38. Danilo Radojevic, Beograd i njegove ulice, Beograd, 1966, 11 6.
269

MUSTAJ-PASDN MEJDAN

Pohuotvo.rena ulica u starom dijelu Ig.I1ada. 'P,oinje oo. kraJa Koi eve ulice i Sehenije upr,ije Ipa vodiiJ 'u pravou .sOever.o1stokra. do mjesta gdje poinju lUlice Nadml:inl:i. ,i Berrlbaa. Sve do poetkagr:adnje dananje zgrade Narodne bibl!i.owke
1892. I odi ne II sastarv ove sacbraaDnice wa.zi~ je i g kraJjnjli iklrak dananje K!oh6eve uliice, od Sama!I'dija. Oba taklraka 6i.nili su .iJrok prostor, od. lrojeg je l:1.iJO prootl'an naroito IOnaj na mjestu
(biv:e
VtiJjelllice)

dananje !Zgrade Narodne bibLioteke. Up:r:avo po bome irokom prostoru, koji se .tursloom rijeju .oznaa.yao mejdan, oo .znai otvoren saobraeajni ! prostor, Wg, i .nastalo je lIla.ziv te ipIlv,obi:bne i ove dananje saobl"aajnice pod menom Mustaj pain mejdan. Mustaj-P8.a, za !kJojeg ISe vee taj mejda!l1, je ,poznarta hisborijska l!inost Musta.re....,p.aa Ba:bi, klrupni saraevski feudalac, kojeg je Omer..,paa Latas 1850. 'plx>g;nao 'll Enusu. gdje je li' UITllI'O 1\.1 aprilu 1853. Neposredna uzrona veza ranijeg i dananjeg naziva trga, oonosno 'ulice lei u mome, to je Mustaj-paa Babi stanovao II svom konaku, onoj dananjoj zgradi vaijedne bosanske arhitekture istono oo. N.arodne bihJjpteke, koj,u je ll1aslrlijedilo od -punca, uglednog sarajevskog kadije HomaJl1iije. lzg~adnj<lm zgrade Vijenice 1892- 1896. dotadanji Mustaj-pamn mejdan mi~ etnrjia oblilk, te zapadna dioni'c a postaje samostalna ulica pod imenom Musba:j-paina ulica, a ona !iStona, Ikoj-a je istovjetna sa dananjom mcom looju promatramo, zadrala je staro ame Mu.staj-pain mejdan {jj 1110si 'g a do danas r ez izmjene. b
LIT.: H.
KTeevljakovi,

Vodovodi, 128 (biogr. podaci o

Babiu).

MUZAFERA SADOVIA

Ulica lU 'Sljevennom podr:f1uju start10g dijela g.rada. To je slijepa saobraaj:nli.ca , ,]k!ma, koja se l dvaja od danan'j e ULice RemziJje Omao novia (stara ulica Sagrdije) na i stonu stranu, neposredno iznad damij e na UJ.omjenici. Saobra3jnica je nasta.la dosta .rano, vjerovatmo jo u 16. rv.ijek'U u okviru tamonje Sagraki hadi-Mahmudove mahale, zvan~ Ulomjenica, koja je :Ilormir ana neto prije 1528. godine. Potkraj tUlOSk!Og peti.o da saobraajnica se prozvala M ehmeda Co' mare ikma, ipa lisbclimenam tmgovcu i lanu staresM'ajevske poroeLice Comara koj'a je II tlOj ulici i u samim Sag.rrlijama imala .kue . U planu grada iz 1882. ulica je 'Obiljeena zaniml jivim imenom Carina, ,~oje se, meutim, ,nije odral'O d ugo poslije toga. Od 1900. pa do da.vanja dananjeg nazi'V'a LUlica je nosila korae ime IPa 'i stoj osnovii. Comarina ikma. Darnanje lime zamiljenilo je {)n.o stam 8. juna 1948, a uva spomen na predra:tm:og rnapreooog &tudenta i l ana KPJ 0:1. 1941. MuzaferG (Velije) Sadovia, ikoji je stupio u NOR u sastavu Kalin ovikog odreda
270

jlNluara 1942. Poginuo je 29. -aplihla 1942. u selu Jelkovac kod Varadina. Posmrtni ostaci sah:ranjedi su 1948. u pal'ti2anskom groblju u Varadinu .

NADLIPE

Ulica Ipod Trebeviem, iznad Ulice Lipe (VtiIdi tamo). Nastavl ja se na ULicu 1.Jipe i 'Vodi lU j unom pravcu uzbrdo prema ITlsivu T,l.'cbe vi a. Trna ti. Ikr:aik: prema 'z apadu 'lroji se povezuje sa Uli.cbm Brajlocl'Vlac. K ao put IUJti:ca je starij eg datuma, a Jcoo !izgraena, rije'bko n.aseljena saobraajn ica potjee iz lllovU!jeg v.remena . !Dobi la je status zasebne ulice pod dananjim nazivom pred popis stanovrnitva 192 1. Do nedavJlo ulica je ll1'OS1tla ~me I znad tipa. Te liste godi.ne jedan .k.rak O'Ve 'ulice postao je samostalna ulica i 'ddi:)iQ dme Kupreka, !PO mjestu K'upresu II za:padnoj Bosnl, a li je p red idui !popis stanov:ni.tva 1931. opet 'Vraeno prijaIl'je stanje. O etimologij i naziva ulice vidi lanak o miai Li:pe.

NADMLINI

t.ruca u starom dijelu grada, nadomak Benbbae. Poinje na sastavku 'Ulica Mustaj -pa.in mejdan i Bentbaa i vodi II pravcu sjevera pored. -dam!ie Kuuk-kiatli.ba PreIOO m ice Hali1baia do Ulice Jekovac. Sa:obr8ajnLoa -Se ll'82iv,ua Il'ano LU turskom peniod.u kao sok ak II Mahalii. Kuuk ..katiba, iji centar bila ona dananja damija II sredini te ulice ; mahala nastala neto 'prije 1528. ,godine, 'il u narodu I ila b poznata pod imenom Nadmlini, ka'ko s e danas zove ova uHea, glavna saobraajnica 'll tboj mahali. DananH ll1'a'Zi.v ulica nosi Ve 'blizu 500 godina _ o Gazi Isa-bcgop v~ m mtinima ona obali Miljacke, koji su ll1asba1ti: jo 1462. godine, 'a .potPUlUO presta.li s M:d.om 1875, kad je jedna aka bujica Miljacke urutlila branu If I enbOve tih m linova. b U turskom periodu ulica se zvala Nad m tinima (zapis iz 1874-5), a u austrougarskom pl'l1iodu -ov:atko: 1878-1885. N i z mline, 1885-1895. Mlini, 1895-1910. opet Niz mtine, a od te posljednje godJine 'tl -dananjem obliku NadmHni.

ae

LIT.: A.

BcjU,

Nadm1ini,

Osloboenje,

XXIl/ 1966, br. 6393 (22. 3), 6.

NAHOREVSKA

m ica II sjeverozapadnom, pelifennom dijelu gt'8da. Poinje od Ulice Hasana Brkri.6a ond je gdje ova zaokree prema Bolnici na Jezeru te vodi II pravcu sjevera do ~za J agomira. II kojem. je i glwvna saobra271

caJn1ca, obuhvatajui ak. i .kue po okoLini i u bespuu, do ikojeg ekonomska dobra stiilru jedino na rramenu iLi na rtO'Varnom ~rlll . To je p.ut Ikoji ISpada II 'najstarije dananije saobraa:jnice . Sig.unno potjee jo iz srednjeg Vlijema, a\ oo ne i o tprij e, ikao saobraajnica kloja l je prirodnim .pra:vcem, dolinom Koevskog poboka povezivala k'ot1inu Miljacke sa I lliom olool!i!n;oon. Odavno vodi Iti pravcu seoskog rnaselj'a b Nahorevo, ikoj e takoer ima ll"eJ.atfuvruo 'VeJli;ku stanost ' ~spomi'nje se jo 1455), pa se po njemu i zove. dananjeg imena dobila je status gradske ulice u prvih pet godina pos1iJje osloboenja . .ZapravtO, to je 'ilID vang:r.ad.s:ki put, koji je ,ta:da ukljuen II dotada' nju Nahorevsklu ullicu, '3 Ita Nahorevska ul!ica vod.ila je ,trasom dananj e U~ice H asana Br.kli.8 {sa rpoetkom od dananje UUce Oiglame) li dobj.J.'a 3'tatus ,g radske ulice ipod imenom Na horeva uHca tek 1931. godine. Bitna WJljena 'll 'b1'aSii. i dJm:enu stare NahlQrevske ulice nastala je 15. j una 1966. posebnom odlukom Gradskog vijea :prema kojoj je o&novna, staro dionica Nahorevske ulice ula II sasta,v no-ye Ulice Hasana B11kla (vtid!i tamo), a ova, zavrna d onka rplJstal a sada nova ulica pod istim imenom, ali sa poetkom ;ispod Ptonlirske dobne.
Saobraajnica

NALINA

UIrlica na Hni!du . Poinje od sueljavanja ulica Iza HrJda ~ J ahorinske te 'v,odiJ u 'P!'a'Vcu dsjpk,a dIO na Nlilan gdje se utap a ou Uhou Jaredoli pl1imaju6i pri'j e tog, 's o1iJjeve strane trasu Ulice Hoin brijeg. a P ocetna dionica bila je d jelorni6no izgraena jo II 16. vijekru u okviru tamonje Mahale Sagr hadi AH, II ill8lI10du p oznate pod imenom Hrid. Vj erovatno je lo tada postojala i preostala trasa, koja je, meutim , sve d o u novije vl'ijeme ostala n enasel jena. U tur03kom periodu ti sve do 1900, kad je postojala samo poetna dionica, saobraaj ,nica se zvala n ajpnilje imenom M ejdanua (.po tamonjem pr;o"i!renom pl1OSbol1u, s ~ Qj eg poinje, a !IDojl1 doista ima ka;rak<ter tl1ga - m ejdana), 'a II austmougaslrom peniodu Mejdanua-Hrid (radj to jasnijeg Il"azliklovanja [ad MejdaJnue na &rokai). :Navedene, 1900. godine to staro ii lirino :irme zamli!jenjeno je JloVi.rn lIlazilVom NaEn soka1c. Ime je dato po nekom nelX>znarom l.anu '. stare muslimanske saraj'evske porodice Nalo, kona se, inae, sreta u SaEajev,u od druge pol<Nine 18. vijeka kao ,sitmi esnaf.gki s tale . Jedan lan te porodice, Ahmed Nalo, zanatom terzij.a, !pred okupaciju 1878. 'Spominje se kao rtva o biajnih proPisa o gradnji k'Ue -prema imovi!nslmm stanju : napraMio kuu n a kat i zbog ,t oga ga je hadi Dervi H alaevi ,>po'bk.oQvao (istukao tapom po ta banima), jer talkv:a ,gn-adnj a, rpo onda:njlUn obiajima, niij e biJa za ljude NaIm e imovine. od ika1ajla 'a ustJflougarske uprave d o danas n.a~1V glasi u dananj em oblilkiu Narina.
272

NA MEJDAN
Utica 'll irem pociruju Bistnika. Poinje od Terzi- baine. vodi II pravou ~jeverozapada li izvQdi u ilrokli dio Ulice Derv:i.a Numiea (stara
Sirokaa).

Ulica <se r aevj}a raru> II turskom pe:rtJodu i li.ada je nosila ime Mejclanua'PO tome to je izvodila na Mejdan, kako se II narodu li. danas zove ona .p roilrena dionica Ulice Dervia Num:ia ,bo po:nnjc upravo na 3aW'n!i.ci ulice k oju promatramo, a zavrava se vJoo1oo gore gdje poirnj.e Zelengarska i Ko:rnatin. Taj Mejdan koji rtl tUirskom znai 'ono, to II dananjoj urbanist:i:lroj terminologiji trg, I:li..o je oduvdjek mali J privredni centar tnli.lroorajoona II < ojem se :nalazi, pa je ,taj karakter k i do danas zadr,ao, Za cijelo vrijeme austmougwrsk.og panioda u.l!iIoa se zvala Na mejdan sa isnim i rpra'Vli!lnim smils.ltom ikao liJ ime Mejdanua . Od 1925. do danas ima pog.rean 'oblik Na mejdanu, a na malim, kunim tablama stoji ak i jlQ dr'luk.ije, Nadmejdan, ri <oba t a limena, Ikakl se vid~ daj u saso vim dru1kiji srr&a1o od oonoga prvog, oniginaInog.

NEDELJK A CABRINOVICA B rdoVli:t.a ulica u sUar.am dije1u grada, ubliziati: StaIre pnwos1avne crkve. Razvijena izmeu 'llitove i Hrg:i.e'Ve Wice. RarzVlila se r lao rzaseban sokak III tursloom peniodu lU sastavu etvrti k ' Gornja varo. ili, ikako 'Se <ll)i'nbn imenom ZNaLa, Varo, !}roja je bila naselje Stlba. Do PNih godina stare Jugoslavij e hila je .to ilkma sa !ilskljui vom saobraajnom onijentacijom !prema dana:nj<lj Titovoj iUlici, .a ,tada je pl10sjeena u gornjem drijelu i dobila ~a.van prolaz i -na Hrrg:i.tevu u1icu. od vremena 'JlIi1e okupacije 1878. urhlca se 2lV.aJa Kraljevia ikma po n~om lanu srps.ke porodice KI1:aljevta, kQja je tu ,jmala iku(-u. Kralj evii 'Su, inae, sf.lII'ajevska rIlrgovaJikia pru'J'dica ,kloja je d~selila ovamo polovinom .p r olog vijeka d:z P opova polja u Hercegovini. od 'Vremena statre Jugosl-ruvlije ulica !noSi /ilm e Kraljevia ulica po onome poosjemu prema Hmgilevoj ulici, ime je i c1obi1],a status ulice. Dananje ime ulica ~e dobila 1954. godine ('Uz 50-gooinjli.cu satl"ajev~og atentata) po Nedeljku Cabrinoviu, jednom od estorice atentator:a na IPridestolonasljedn;ika Ferdinanda 28. jWla 1914. Hlaen je u Sarajevu 1895. BudUi da je bio m alodoban, osuen je ma 20 godina strogog zatv<lra. T amnovao je u Terezintatu u Cehosl<lvakoj, a tu j e i 'lUTl!l'O 1916. godine.
LIT.: V . Bogievi, Sarajevski atentat, stenogram glavne rasprave, Sarajevo. 1954. na vte mjesta (v. indeks imena). - Ostala literatura navedena u djelu Sarajevski atentat u svjetlu bibliografskih podataka od Nikole . TT i ia , Sarajevo, 1964 (v. indeks).

18

NEMANJINA

Ulica II sjevernom d ijelu guda. Poinje od Mejtaa p a vodi. II pravcu sjeverozapada do Ul[ce Moe Pijade. Ulica :kao saobra3j nica, a 'Vjeoo"V'M:n.o li ikao stambena .je<tinli:ca je relativno vdQ stara . .postoja'l a je - o lU 16. 'Vi ekru [klao rok.aok. II tarmoj nj oj Mahali Kulin hadi Bali, k,oja je lU .narodu Ibi1a poznatija pod imenom Cekalua (izvor iz 1874- 5 god), N a dananjoj 1lrasil ove saoOra6ajnice 'll tocskom ;periodu i kasnije, do 1885. bile su dvije samostalne ulice: Donj a i Gornja Cekalua. Naveden'e, 1885. godine lO~e su ulli.ce spojene u 'jednu pod imenom Cekalua, ikoje j e ootalo <ll u poilrehisve do 1919. godine. U narodu je, meutim, do danas ostalo lime Cek:al ua .kao tQpontm udnu BjelaV'a, upravo kra'j oko 't amon je d21Bmij e. Cekalu.a kao naziv i ulice i stare mahale nalazi se i II dva neobjavljena tursk<a. !izvo r a , jedan iz godine 1769, a drugi iz 1867- 68, II ortografslwm o bLiku ,.,.Cega1ua, !iz ega se ,za!kJjuuje da je !prvobitn i izgov.or ,tako glasio. Po ov:ame .ffiQglo hi biti da je osnova t.oga imena ,.Cegale.., a 1;0 je priimenak I oji je nosio ,ve1iki vezir -tul'lSke ca:revfune k Rustem->pa.:a, rosnjlva Brusa Ibezistana 'ii mosta na Zel jeznici 'na lLid.i (umro 1561), za koj eg njegQv savremenik i lini znanac mletaki bai1() Naovagere \i:zv:jetava da 'je ll'IOdiom ..u!z jednog zaseol!Ja b lizu Saa-ajeva u Bosni..,. Moglo bi 'se rei da .ovim otkrivamo uliou, odnosno stapu mahalu Cekaluu 'ka() rodni kraj Rustem-pae, k-oja je zaista jo tridesetih ,g oclina 16. vJ.jeka b ila selo pa mahala >bez damij e pod imenom Bilave. Medutim, ltlajn O'vij'a tistrai:vanja, ,! roje je sa:op6ilo "Doma ROpo'Vli na osnovu dubrovakog arhiiVa, pdk.azuju da je 'Veliki vezir Rustem-paa bi'O brM hercegovaJoog srundakbega {l547-1 549) Sinan-:pae i. poznatog mostal'~og legatora Kruradjoz- bega, to nas 'Upuuje da ~e i Cegalc Ru.stem-.pa<a Ibio rodom otud , riz Herce~vine, a .ne s a ,podru ja Sarajeva. H. Sa'banov.i. na !OsnoVi Illa.jnovtj:ilh liizwn;a z na ak ti. rodno m jesto Rustempac II Hercegovini: selo Potoci II Bijelom Polrj u kod MootJa.ra. G odin'e 1919. ulica je dobila da!nanje ime Nemanjina po :s.r})skom vladaru St efanu Nemrunji (vladao dD 1196), osnivau srpske d mastije
Nemanjia.

,Za 'Vl1ij eme -okupacije 1941- 1945. ulJica je noSila 1me Mu.rat-pae H rvata, v eliloog vezira, ikoji je umno 1611. u devedesetoj godini , a biO, kak-o i samo ime kazuje, iz naih krajeva.
IZVORI i LIT.: H. Kre!evljako vi, Veliki vezir Rustempaa, Kalendar Nar odna uzdanica za godinu 1938. - T omo Popovi, Spisak hercegova kih namjesnika u XVI veku, Prilozi Orijentalnog indituta, XVI- XVII! 1966-67, 96.

H.

S'abanovi,

Sarajevo II XVI vijeku, 33.

NEMANJINA CIKMA 110 je sliij~ ;odViQj a'k drz Nemanjine u]iice illa desnu stranu, u blizin:i tLzLaza Matije Gupca ulice sa suoprotne, june strane.

274

je nasba-Ia .pred .p rvi svj etski Il'a.t d!zg.radnjom OIIlih danaIljih stambenih viekatnica, i tada joj je dato ime Cekarua-ikma po :imeTlfU matine Oe'kalll!e (d8inanje Neman jii ne) uhl.ce. Godine 1919, 1k,a d je >Ina!tinoj ul!icii! oooo novo rime N ema.njma , ulWnut j e zaseba.n , tatus ove 'ikme, a kue .su ukljuene u n umeraciiju s k ua osnoV!l1e, Nemanjiine <uJ!itce. TaJm je oo bilo sve d o iza osloboenja, :uprarv;o do 1949 . .godine, a dada j e opet dart; zaseban staJtus rfJoj !Ulici pod
imenom Neman;ina (\ikma.

Saobraajn:ica

NERETVANSKA Uliica u Nov:om Sarajevu, l'azvlijena ilZmedu ulica Blagoja P a.ro-

\'1Ma dl
i

M8il'IU'hteve.

Sao.bnaajnica nastala u prv:om decenij u dvadesetog vijeka, kad

ulica u tome l~ ajU . O dmah po d2gradnjli', a ;bo je bilo upravo 1905, pro2vana je Gotina po ponij.emenom Cehu Johanu G oti (Gotta), koj~ je, naVioono, sagr adio {'V1U !Zgradu u t -oj ulici Dko 1907. godine, a inae b io vl.asnik nek.alilko lokala te ;tmgovaklih a f\lgostiiteljsk ih Il'!adnji II gradu. Dananje ime zamijenilo je ono >atar-o t ek :poslije oolo boenja, p rije 1960, a dato je po rijeci Neretvi koja je u stvaranju socijalistike Jugoslavij e ostala znaajna IPO I bitk'a ma u '!ljenoj dolini i na obalama lI1a em d irem 'P'.xkujru Jablanice u tbOkIU 'etvrte neprij aiteljske ofanu zive februa.ra i marta 1943. Ostal'a je o'\.wena d ,p o ,prelazu jedinica naoodnooslobodi1ake vojske preko ii:mproviziranog mosta kod Jabla nice, kad su pni:je toga po Ti:oovu nareenj u porueni sva mosbovi !na Neretvi < u Ql10me kraju, !krako bi se neprijatelj obmanuo oo pmvcu daljeg k'retanja jedilnica NOV-e, to j e 'u potpunostii d 'Postig,rruto.
LIT.: A. Bejti, Neretvanska ulica, Ostoboenje, XXIL/ 1966, br. 6409 (7. 4), 6. - Isti, Novo Sarajevo, Osloboenje, XXII / 19B6, br. 6370 (1. 3), 6. Oko imena Hadi Lojine ulice. Akcija stanovnika Novog Sarajeva, Jugoslavenski list, Sara jevo, X III/1930, br. 272 (23. ll) , 5.

veina

NEVESINJ SKA
UHca u junom .podruju grada. Poinje od mosta Vvbanje pa vodi u pralvcu juga, lpr10lazi ;ispod elj'eznike .pruge SaJl1ajeV'O - Vtiegrad i lffOdu.s.va 7.apadno.m stIra11Drn Starog je VII:ejskog groblja oo Kaaindolske. Kao put ulica je dostastalI"'a, a :ka'() !naseljena s aCibraanica formi-rala se i samo djelomino uredila za vri eme stare Jugoslavije. Poetn a dionica od Zagrebake kn-aj mosta Vrbanje ipa do za'dkIreta rprema i'Sboku proojeen a je i ureena .neto .prije 1931. I odine. Dotada je bila samo g dionica zapad-istok kao sastavni dio Ulice Borak. Do 1931. godine bile
lB'

275

su svega ,emi kue ikoje su se vezale za iOVU ulicu, li to 'Sve etiri ~znad pruge. Status lUlice i dananje ime po g radu Neve.<ii:nju 'll H ercegovini saobrTaajni oa je po .prrvti put dobila 1931. gorune. 'Dom pniJrilkloon 'll. tu novofmmiranu ulicu uk lj uen je i spomenuti krak Borak ulice.

NEVJESTINA

To je .poznata Nevjestina mahala lJ1a iS'OOOnoj peI1ii&iji grada u jako strmo m terenu iznad d esne ob ale Miljacke. Poinje od U lice Milana !;a'rca (biva Na UJtu ,tabiju) ii. 'WXli 'll. .sjeveroisbonom pravcu, grana se na v.ie odvojaka i izlazi Ina plato ispod Jajce..lkasarne i Bijele tabij e na tri m j esta, odnosno ,ulice: Bod bedemom, Itl Meh med-agmu (odv:oja;k Mehmed-agine prema jugu) i u Ulicu ispod ,grad-a. Vrletna i iskljui,vo
pjeaka saohraaj,ni ca.

Ulica s IJlaseljem s8JI'ajevske sirotinje .nastala je !fN)slije okupacije 1878. Sta'l:us umce oi. dananj e ime doWa je 1910. ~d.ine. P raVIo lime ove ulice je Nevjest ina mahala, a bilo je poznato jo prije 1878. , odine, tk'a d su 'Se .poel e tamo ~adli.ti prve 'kue . Historijosko g objanjenje toga en:a mje poznato. Za vrij eme .stare J ugoslavije pa w Sve d o oslobo enja u lica ISe 'POIUOVO zvala stamiim ;imenom NevjestJi.na
mahala.

NIKOLE KASnWVICA
sjevern:om podruju statrog d ijela ~.ada. Poinj e od Ulice VlJk,a Karadia ti. v:od!i. na zapad do Drvarske. Ulica ISe razvila li turskom iPeriodu kao solmk u Donjoj Saraevoj mahaLi, koja je formirana jo u pnv.oj p.oloviJn~ ,16. voi.jek a [ozgrad nj om damije Sa!I"aa Isma:ila neto !prnje 1515. -goou:ne ,u uglu izmeu dananj e Dw.arske i ulice k!oju promatram. Do 1900. godine rOVa ulJica fu'nii.la je jedinstv,osa ulicom lU P!lOduetku prema zapadu, dananjom Ivana Cankara, i zvala se Dudarev sokak pa D udareva ulica po ,porodic] Dudar, ~oJa je lU tlOj Itllici rumala kuu . Te, 1900. godine 'll1ica sa dba ta d alna:nj1a dijela do.bila je nO!Vo Une Tu.zlina. Godine 1910. n astala je iUova i'Zmjena: zapadna di'Onica nosi i dalje ime Tu.zlina, a is tona, t j . ulica ikoju promatram dobila je status saIIliO.")taJne .ulke ii sooo Ilme D udareva. Dananj,i n aci~, koji je 'z amijenio to stana ime, potjee iz 1931. godine. Nikola Kaikovi, .po ilrojem ulica nosi \ime, bio je isbaJmuti. kulturni rodntik 'll Sarajev.u kmoz aio I8USWo.uga!11Sk!:i peI1lod (Sarajevo, 18511927). Zasluan je za lIlacioonai.no bud-enje <pod austlrougarrnkim ,reimom. Bio .jedno v.ni..jeme Ull'ednik li vlasnik asopisa ...Bosarn:ska ~a.... Ima zna aj ti. ikao sakluplja narodnih p jes'a ma, ikoje je l bjaMi.o - ,...Bosanslooj o u vili, a poslije ij lU zasebnoj Ik!nj.iru.
Ulica.
li

276

Namv ulice ima uzronu vezu po tome Ito je Nikola Ka1kovi iV,]o u toj ulici lU ,ku i tila .gonnjem rugl'u te ulli:ce i Vuka Klaradia, koja je oi danas tu, Qi.ta'\0'3.
LIT.: Nekrolozi i biografski podaci pod naslovom Nikom T . KaikovlC II ovim sarajevskim listovima: Bratstvo, III/ 1927, br. 6-7, 127; Pregl.ed, 1/ 1927, br. 21, 7; Gajret, god. 1927. br. ll, 172.

NIKOLE TESLE Ulica u srednjem ~uju g1rada. 'Poinje od poetne dionice Ulice Vuka }(.aJrad.i;a pa vod: najprije Illa zap.:'ld i cia.nad stepenita lkla.o produetak UliCe INje Gl'b i 8. zaJv.ija na sjever i lilzvodi lU ULicu Mehmed- pae SokoloVila. Sa;obl~a6ajnlk: ... je u po tpunosti nasJtala u a UlSltrougaa-s\()om olwpamooom ,p enIodu, JU'Pr avo 1903. godine, koad je tu Jl'i1cla dail1anja Mandieva i jo jedna 'Vila iznad (Il je kao pvve gradnje i 7IDaajna arhitektonska 'OSLva!l-enjl8 oJ1lOg ~ doba. Od izg.radnje (upravo tOd ; odine 1904, ikad je saobra6ajnica dobila g status 'Ulice Ji ipI"VO ime) 'Pa sve do darvanja d<manjeg lfinena ulica se zvala Petra.kina. po uglednom ,graaninu Petru Petroviu, zvanom Pet rakiji dLi PetTa('i;i, .koji je 'll Sarajev:o doselio poloW!nom ,prolog vijeka iz K-ore u Albanij i (gdje je i roen 1833) i sve do 6mrti uozim ao vidna ueca u 'POlirtikom , p.ri'V.recinom i kulturnom ilvotu gralda. U doba prosijecanja ove u1i:ce bio je !J>Odnaelmk saratlevske optiJne, ipa otud i uzrona 'Veza za .davanje <toga limena uld.ci. UIlIl'IO je u Sarajevu 25. 12. 1906. godtine. Dananlje .ime dato je 8. juna 1948. godine po '])Ozna'born .nauniku naeg po:rJjckJa Nikoli Tesli (1856- 1943), looji je uzdigao dananj,u svjetsku oi-vil1zaoiju nizom sVQjih obkrii.oo ,na pol}u tehn iki h znano.s1li.
L IT.: H.
Kreevlj akovi,

Sarajevo u doba austro-ugarske uprave, lOB (o

Petrakiefendiji) .

NIKOLICA CIKMA Druga saobrlaaj nioa liljev-o, i dui uz Ulicu Novae, Q>znad Cekrekine t1.am ije. Razmla se u turskom pettiodu kao sllijepa ulica, ak sa !dva kraka, oba .popunjena sitnim stam.be1'1lim abj ekrtrlnna. D o 1885. nije bila samootaIna ulica, neg<! 'u sastavru KQvaa, a tada je ,po p Ni PUt dobila stat-us samostalne sa.Qbraaljru:ce pod dananjim imenom p o -nekom l anu s.tanije sa.T'ajevske Sl'pSke rp()I'()(iiJce Niko tia., ikoji se ()vdje pojavljuju '(barem po 'Prezimenu) jo 1810, a k-oj.i su, inae,doiSel.i.hi ovamo iz visok!og lllraja i stanovali u.prav:o 'u toj ulici.
271

Od 1895. pa sve .do irza 1918. ponovo je ova ulka bila ukljuena u Uli'CU Kovaa . Niapom'injem .da se ova ulica II 1kat astaJl"Sk,OIn plan'U onog dijela grada Iiz vremena prije ipl'\I\Og svjetskog Il'aca (godina plana .nije naznat ena) < biljeri .pod limenom Tahia uLica, kako se danas rove onaj pINi lijeva odvojatk iz Ulice Kovai, ko ji se lU tom istom !planu biljei pod posebnim limenom Magaza ulica. Danas je nemogue objasniti. kako je bo nastalo.

NOVA

Ulica uz lijev:u obalu Miljacke. -Razvijena od Ulice Mie Sokolovtia do Ulice I odtekija, Inapooma ikojoj izvodi II < otovo .pravom kutu. P g Ova uJioa je 'll. potpunosti. nastala i ik,a o trasa i kao naseobina II au.s:Uooug.arskam o!rupacionom pe:modu, uwavo 1899-1900. Fw1mi.rona je i odmah se nazvala dananjim imenom '(jer je i bila nova ulica) dz grad njom prVlih i jedi:nih j avtrtilh kua II gradu, nj:fh ,ukupno 'Sedam, k!()je SIU se redale od dananje Ulrlice Mie Sokolov.ia prema jugu IPod o;vim imenima, k.aja su I bila firme g<>sttonica, odnosno ja,v nih ik<ua: ..Pet maina, .. Zuta lampa, ,.Crvena Jampa, ,.,.'f,ri Il'ue ..., ,.,.Bij ela lampa, ..Zelena lampa i ".Plava lampa.... U vrhu bi.o je i ()Srni .objekat - .po1ici;js:!<,a ikaraula. Navedene kue kao I bordelji r.adili su tu sve do 1923- 24, a tada su POtpWlO !Zatvorene, bar - <oj drugoj namj eni. Izuzetak ine ratne u t godtine 1942-1945, kad su tu ponoVIO uspostavljeni bordelji u dvije kue za ll1Jjemakru 'Voj skru jedan za oLi:di:Pe, a drugi za vojnike.

NOVA CESTA Ulica-put to se od Ulice Sedren~k odvaja prema Painom brdu. SaabraajniJca je Illastala u aust1I':ougars1oom perti!odu kao put do utvrenja k oje je napravljeno u onome !kraju. Na itavoj duini, koja nij e malena, ima svega dvdje do tri lkrue, koje se na~aze ak dalje od puta. Status ulice i dananje ime saobraajnica je dO'bila Odlukom GNO SaraJj6V'O 8. juna 1948. godine, lrojom prillikom su jo 90 ulica u gradu dohile nova imena. U Statutu optine Centar - Sarajev:o nema ove ulice, ali se navodi P aino brdo, k,oje e u lOvom sluaju, vjerova<imo, biti identin<l sa naseobinom okQ ovoga puta.
278

NOVA MAHALA

ULica II sjevernom !pOdruju starog dijela gra:da, Il"azv.i jena paralelno sa 'Poe!}ijinom ulioom iizmeu Sumbul-tesme i Foj.nrlCke. Razvila se kao sokak II ok!vlitru bamon:je MahaLe H adi Jahja, koja je 'u narodu
billa poznatija pod imenom Nova m ahala.

ULica je nastaJa II nepoznato 'v rijeme II turskom peDiod:u. Dananje ime nosU. (od SiVoga nastanka 'PO limenu mahale, II kojoj se nalazi . O prolostli te mahale, a pogotovo kako je dobila nam Nova, ne moze se nita pOlUZdano :reil, 1e:r .o ,bOme nema pristupanih W'ela. U n ekoLiko ispr a:va iz 1557. godine nav.adi se II Sararjevu Nova mahala, aH n:isam sigLur an da je to ba ova, I oju rpr.oma'tr wmo, ia:loo nema niJmkov:ih indik cija, da Jji' bila neka druga.

NOVO NASELJE ULica .na ILidi. Poinje ,o d Srurajevske ceste .na istono j periferio~ naselja Ilida ti 'Voda najpri~e 'll pralVv"U sjevera, a ,potom zavija pod prawm uglom na za:pad ci. vodi u z bivu ,1:n'asu el~'!Zinike pruge do ispred zg<I'ade bicv,e 2eljeznike stanitce, a tu potom zavija na sjever pa postide ponoVil1'o na zapad i vodi u pravcu dj eke 2eljeznice.

UNca kao pjeaka saQbr.aa~n1ca JXlStojala je jo za austTouga.rske okupaai.de kaQ put u eljeznli.koj 'loolo.nijti. Jooja ISe poela razvijati II neposrednoj b li..zU1!i eljeznike sta.nice odmah Iitza 1892, kad je putena II saobraaj .pruga Samjevo Kond1ic. Status ulice saQbraajru.ca je dobila 20. decembra 1960, I ada <su na njeoom poetku i krajnjem M aku k nikle 'Stambene novogrodnje, ia1d!i.vidualne i ko lekrtiirvne, II emu lei i uzrona veza samoga na ~va.

NOVOSADSKA Ulica tl Kovaiima, razv.ij ena izmeu Zagrebake i Lenjinove u podiruju Gl"ba'Vice I. SaO:braajnica je II !pOtpunosti nastala tJIiidesetrih godina ovoga \'ti.jeka isbowemeno sa susjednom, UQ:&om ulicom iZgradnjom kolonije optrlin.sklih jednoporodirui.h !ku Ca, koje se .i danas tamo :nalaze. GodiJne 1931. u 'boj uliti b ile su samo dvije one danan je koue na dva ugla !p:rama Zagrebakoj ru1Ji1Qi. Ve , 930. godine , ila je prosj eena trasa te lUlice i 11.1 njoj [ZJgiI'a1 b ene prve kue, pa je pred popis stanovnitva idu('e, 1931. godine dobila status ulice i danan je ime Novosadska po gradu NOYlom Sadu.
279

NURIJE PQZDERCA

Ulica na ldjevoj stranli MJi.ljacke, II stalt'Om dijelu grada. Poinje od Obale Parike komune II osi Zerajia mosta pa I vodi naj prije na jug, a potom .na istok Jzvode6i. II UlOOu. Stevana Sin elia . INa zaokretu ipl'ema :i;stoku prima i Jarak ~ UIke 6. novembI1a. Sa:obrat:a jnn.ca se .l"azvtila II prvam vjek!ovima tunske vladaV1ine II ovom mjestu ti SJigumno je jedna od IPnvih naseljenih saobraa~n ica, ulica II gradu. Upravo oko ,te uli:ce, zapravo n~ezim og 'klra:k!a s jever-jug formirala se iprva orijenta hna n aseob ina na podn'uju ,dananjeg Sarojeva koja se najplije zvala imenom H atibova mahala, a kasrri.je Dami -atik, H u ngar4ja, lli, naim imctll)m, Careva mahala, naZJV'ana tako po Carevoj damiji, 'Onoj dananjOj, graenoj 1565. na mjesbu jedne star'.ije, nastale vj erovatno jo 1457. godine. D ionica zapad-li.stok b i1a je sokak II Maha ti Hala a hadi-Davuda, koja je takoer nastala II 16. v~jekuJ p rije 1554. godine. Ova saobra.cajnica f.onmirala se iz bri Iklraka, Ikoji 511 bil.1i S'8mOstalne !Ulke i dmaH .zasebna imena . P.rvJ krak II Ipravcu sjever- jug (od obale) bila je ulica, odnosno sokak Konak, nazvan iako po konaku, rezidenciljaJnoj zgr adi. basanskri:h v.a.lijoa, koja se li d anas rna,tami u boj ulici (zg.rada Sk.ruptilne SR B iH), a Ikojia j e roov.rena krajem 1869. godine. Drugi GBlmostalni sok>ak I rla je r avna dionica zapad-listok, koja se razb vij a od zaiVretka Ulice Konak pa do poetk a dananje Ulice Colin POtok, a b ila je pozmata pod imenom P loa . TIrea uNca je preostali! dio dananje ulice to izv;odi na Ulicu Stevana 5inelia; od davnina je taj sokiak bio po2ll1at ;pod imenom Murdarija, pa se nalazi. zabiljeen i u Fopisu m ahala 1874-75. kao narodni naziv za itaovu tamonju Mahalu Hala hadi Davud. Ime je korumpirani oblik originalnog naziva M u hurdarija, za ikOji se ne IZna kad je nastao, ali je Wzvjesno samo 1.0 da je -dam po ll1ekome m uhurdaru - 'Ulvaru !peata na dvoru bosanskrl.h vezJka . Dolaskom austroug8Jt1S.ke okupacije, a moda n'e to i prJje toga, sta:nje se b.iJmo \izmijenilo : ime Kona!k u lrl.ca proteglo se li na Plou, a posljednj i .krak lUlice (Murdar iija) !IlOsli n a2li:v Suhinagia ulica, ka:loo to vidimo na planu I rada iz 1882 . Godine 1910, .kad je n astala no va Sahig nagia ulica (vadli: Dlmitbrija Tucovia), nastala je izmjena : n aeiv Konak u~ice protegao se i na dotadanju Sahin ag ia u1.icu. Danan ja ulica 1e 10. j anuara 1919. dobila novo Une Paia po Sl1pskClm polMtianu i dra'VIliku Niko1iJ Raiu I{Zajear, 1845 B eog,rad, 1926), koj i je bio v.oda Radikalne stranke i d ugogodinji predsjednik Vlade u Krraljeviali Srbija i Kiral jevin:i SHS . Za vriJjeme okupacije 1941-1945. ulica je nosila !ime Vojvode Slavk a K,vatemiilk:a po istOimenom Pavehievom d'Oglav:niku. U :prnrim daiIl!inna ~ mj esecima ilZa osloboenja ruJ.ici je lhil(l vraen o predratno ime (20. 8. 1945), a ;porom joj je 8. jun a 1948. dat dananji' na ziv. Nekadanj i sokak Pl oa imaQ je izravan rprod uetak p rema zapadu na Biis1Jnitk . To j e .im-a'k, OOjoi i danas !pOStoji d rna Bistrlk izv:odi ispod palate nekadanj e Tvornice ilima . U iisto 'w i jeme, kad j e glar280

nina sokak'a Bloa ula u sastav Konak ulice (poslije 1878), ovaj ik.rak je sowaka Ploa 'Postao I samostalna ulica i prozvao se imenom F ranje vaka po Errunjevcima te IQbjektrnna fi institucijama ika<tolike onkve, kQje vode fran jevci, a koji se .nalaze UfPI'aVQ ti lIoj ullici: 2 upna CI'kva iz 1882, Franjevakli samostan iz 1894, Bogoslovija iz 1909. 4 napokon, dananja Cnkva S v. Ante Padovanskog, sagraena i dovrena 1913. na mjestu prv.obitne, upne. Godine 1931. o va saob racajnica uLa je .u sastav PaM(-eve ulice i LaJro tizgul:)iJa samostalan status oj staro time. NUll'ija Pozderac, nosilac Inaziva ulice, bio j e predraImi krnjiki politiar pa uvaeni bor ac NOR-a. Roen u Cazinu 15. 1. 1892. Zavrio ui tel jsk u kolu, ali Se bavoo 'brgovmom li poLitikom (bio narodni poslanik, potpredsjednik Narodne skuptine i sen ator). S tup1vi u r edove NOB-e iz'abran je za prvog potpredsjednika Hrvog zasjedanja AVNOJ-a u Bihau 1942. U jeku pete of'anzive na S ut jesci r a nj en je l l. 6. 1943. i umro su1lri dan I a Drago Sedlu, pred .oima runa Seada, daJnas hi<je n nika u Cazinu , ik-oji mi de i [pruio ()ve biografske podatJke.
LIT.: H. Kreevljakovic, Vodovodi, 60. - Isti, Saraji ili dvori bosanskih namjesnika, Na!e star i ne, III/1956, 21. - Fra lanacije Struki, Gradnja fra nj e vak og samostuna i bogoslovnog sjemenit a u Sarajevu, Glasnik jug. franjevaca, VII/ IS93, br. 8, 123-126. ~ I sti, Nae slavlje p ri sveanom blagoslovu novog naeg samostana u Sara jevu na 16. r ujna 1894, Glasnik ju.g. fra njevaca, VI Il/ IS94. br. 10, 155~164. ~ Devet godina djelovanja F ranjevake bogoslovije u Sarajevu, Sarajevski list, XLI/ 19IS, br. 107 (18. 5), 1- 2, i Na.a misao, XXXII / 19 IS, br. 5-8, 67-68. - Franjo M. Blaevic, Crkva Sv. Ante Padovanskog u Sarajevu, Sarajevo, 1917. - H amd.ija Omanovi, Nurija Pozderac, Almanah - kalendar Musliman skog kulturnog drut va "P r eporod, Sa rajeva, 1946, 133-134.

NURJJE POZDERCA CIKMA Od'V,o jak od Ulice Nuri-je Pmd.erca prema jugu naspram Pivari. Poetna 'dionica 'l'aozv,ua se jo II turskom per1iodu u sastavu Mahale Hal aa hadi-Da,vuda, II narodu zvane Murdarija. Zaob ilazna, uprav o kruna petlja na zavr.nici nastala je 1960- 1963 . izgradnjom Qne dananje et i r i dvokatlllice Z el j eznikog transportnog Ipr ed u zea II Sa r aJevu . Saobra6ajnica je iz.dvojena i'z m atine ulice II samoota lnu ulicu 1900, d tada joj j e dato Wme Budak, koje je os,ta1o do ikre'j a austl10ugarske uprave, 'a Ikoje oznaava kut, kutak, upravo ono to kao termin znai. i kma . Za vrrijeme stare Jru.gosla:vij e , lica je nosila ime Pa ia buda k, u a od 1949. daJl1flnj e ime. O nosi.oci:ma tih naziva ,o ve ulice vidd lana:k o Ulici Nurije Pozderca. Izgradnjom povratne, zaobilazne saobraa1j:nice prestala je potr eba da se ova u lli.:ca smalttt'a ikm:om .

NUSRETA PAS ICA Ulica na V.ratni,k u . Poinje >od mice .ispod oraha d vodi u pravcu jtlglOistoka d o Ulice Mustafe Beh-mena.
281

je postojala !kao sokak dosta rano II turskom periodu, a razvila se kalO naseljena ,j edinica II Mahali Kadi Ahmed- efendije, koja se 'u nan~:1u 2lvala Pod topovima. Staro ime ove ulice, kOje je nastalo jo u turskom periodu, a bilo neprekidno II upotrebi do iza drugog svjetskog rata, j este Meino toe. Historijska etimologija imena mje se mogla utvlrdiilti. Nar.odna pak et:imologia, Ikoju sam uo od i ednog starca tl onom tku-aju priLikom J pregleda umca i ispi'tivanja njihovih naziJva, kazuje oo se radi o nekom trumonjem stanovn;i!k.u Mei, IOtSlObenjaku i ja.nginu, Ikoji je iVijO na prelazu i'z tuJ".siwg u austrouga:rski peniod. Na ugl'll 'Ove ulice ti dananje Ulice titspod oP3.ha .z.a.driavao se lllaJr.Oito uvee i pravdo a,l e s djevojkama, ilroje su izlazille na esmu Oura:k, na vodu , pa narod to mjestlo pt1ozvao Mdino oe, lroje se ri.me Ika's nije prenijelo i na ita'v sokak. T.radi:ciija lJliije neosnC1Vana. Analogilj.u rim:amo II na(j!novijem iimenu Slatko oe za raskrsnicu Gazi Husrev-begove i Vase Miskina ulice (3 sJ1alsti3t rne 'Ila 3 IU!gla), tlroje je ta!looer n arod d ao. Dananje ime ulica nosi od 15. decembra 1959, kad su jo 13 ulica dobile n;o:vo ime, a uv,a -spomen na predlI"atnog :naprednog studenta Nusreta Paia (rod. 1917. 'll Nevesinju), lrojri! je j.o prije !rata posta{) lan SKOJ-a i KPJ i zbog aktivnog rada jo koo maturant zatvaran (u Sru:ajevu je od 1932). PQ izbitjanju rata jo jae je r-azvio llegalnu OiI.'lct:iv.nost u gradu. K ad je :izvrena provala njegove grupe marta 1942, uhapen je i interniran u JasenQvac, a tu je uskoro iza toga i li-kvidican.
IZVORI: Biografska
graa

Saohraajni ca

o prvoborcima NOR- a grada Sarajeva.

NJEGOSEVA

Ulica u do Skw1ieve . ovvga Vlijeka.

podruj-u

Koeva . Razv.ijena od Ulice kralja l1om.islava Saobr.aajnica Se ramtiJa li 1.zgradila ,u p nnom deceniju

U poetk-u n:ij e im ala zasebno lime, nego se nazival a Koevo Vancaeva (vtdi Skerlieva). Godine 1910. dobila je 'po prvi put zasebno ime Livanjska po gradu Livnu u zapadn oj Bosni,

Dananje ime zam'ijenilo j e ono starQ 10. januar a 1919. Dato u spomen :na .petra Petrovia Njegoa, poznatog Cl'iIlogOO"Sloog pjesrui.ka (Njego), vla.driOC'll ~v ladika Rade) o. v;ladara Ome Gore (Njeg,ui, 1813 Cetinje, 1851). Za Vil1iIjeme okupacije 1941-1945. ulica j e nosila naziv Mustaj-bega Lik.og po iBto'irnenom. sandak..:begu Bihakog sandaka dz polOVli'!le 17. v.ijeka i junaku mus1imalnskih epSkih narodruih pjesama.
282

OBALA 27. JULI

u.l!ica du lijeve obale Miljacke, u predjelu Novog i Starog H r-8.sna. HOinje od mosta II osi U lice 2ivka JoiJa pa vodi na zapad samom obalom rijeke sve do u naselje Ceng,i-Vila II. Kao sa'o'bl'lacajl'l!ica ulica je postojala od d:arv:nina. Kao stambena jedinica poela ISe jae izgrai'vaUi tek poslije O5:loboenj a, ~ako d o da nas ta izgradnja nije dobila takav zamah, koji bi uinio ovu saobraajnicu pravom gradskom 'I.lhi.oom. StaJtus stambene ulice i dananje ime saob.raaj!lldca je dobila pr.i'je nekJObko godiiJna. Nazirv je Idat u spomen na 27. juli 1941. godilfle, kad je osloboen Drvar lj, Otrelj, ime je dat rugnal za h1i ustanak u Citavoj Bosa.nskoj !krajini i u Bosni uope. Danas je to Dan n arodnog ustanka 'll Bosni' ci. H ercegovini.

OBALA OGNJENA PRICE

Ulica na Ilidi na lijev.oj obali Zeljeznice. Poinj e od 8rmirano-betonskog mosta IDa 2eljezruici, kojdm se Ilida povezuje za Sara~evo, pa vodi uzvodno pored klorita 2eljeznice u luku do .zgr ade sadanje Telefonske centrale, I dje se saobra6ajni.ca dalje Iprod'Uava u pravcu g Hrasrui.ce pod imenom H ras n:iika cesta. Saobraaj nica je stara :i. predstavlja d.oionicu staroga 'Puta .koji

je povezivao Hr.asnicu

11idu .ga Sam1evom. U

poEStk'l.l.

ipOOljednjeg

decenija prolog vijeka pl10irena j e ~ ureena 'Za n ormalan dananji kolsk-i saobraaj. Status !Ulice !i dananje tiane sa!obraajnica je dob.i!la, ~a'O li druge ulice na Ilidili, 20, decembra 1960. godine, Ognjen fuca, 'nosilac naziva Dve ulice, je po.2mabi publicista, ideolog ma.r:ksistike misli li revolucionar, Ikoj~ je cio sv:oj zreli vdjek posvetio Partilji, a zbog ,toga bio hapen. Iosuivan i tamnJi6n , Jedni) je 'vtijeme ! d io li u Sarajevu, gdje se spremao za ,poklretal'llje polulera' galnog asopisa za knjievna, kultUltrla i .polirbi:ka piJtanja. Rjeenj em Ministarstva pr.osvjete 14. ma;ja 1928, otputen je iz slube u sarajevskoj Dnugoj gimnaziji >.kao v.oa ~ .najista:k,n,utiji komunisti ki r.adnik na poclruju grada Sarajeva. K a<o komunistiki ideolog uhapen je u Zagrebu neposl'edno uoi \kapitull8:aij e sUare J;ugoslavjje. Stnijeljan 'j e II zagreba'koj MakSimi.cr-s:koj umi. 9. jula iste, 1941. godine. Narodni je heroj. Roen je 1899. ba.na Ilidi, odakle i nepooredna veza imena ove ulice,
LI T . : Vidi: Ognjena Price.

OBALA PARISKE KOMUNE

Ulica uz lijevu obalu Miljacke, ['azvijena izmedu up r ija umu


rije i
Seher-ehaj ine.

283

Nastala j e u -turskom peri'Odu i po svoj prilici starra I oliloo i k samo ornentalno Saraiev.o. U turskom !periodu. I a n tome prostoru bile su d,vdje zasebne ulice, upravo aa.1i.1e . Gd Pl'mCipova do bhizu dananjeg 2eraj;ieva mo.sta bila j e ar.itja i ulica Tahmis, rta:lw naZNana po na.r.citv:u monopola za prenje kafe, lroje se .obavljalo u .roj alr']ji do 1868. godine. V rprodll~etku saobraajnice, od ZerajieYa mosta dalje na istok sezala je Zildijska ar ija - ulica u k<ojoj 'su se kovala .zvona <te praviH d pOp11arvljali kantaxi. God. 1896-97. izvrena je znaajna .regulacija lijeve 'Obale Miljacki, ba n a duini <ove ulice, od P rincipova mosta do Seher- ehajine upri,je, ikojom je f<>rm.irama nova, dananja soobra6ajnica . Tada su zauvijek nestale J navedene dvije al\ije i umiia medresa zvana Drvenija, koja se nalazila II Zild..iJ.uku. Rnni n()Vj lIla.zi.v o()ve ulice u dana.noj duini bio je Careva ulica, a sr eta se j'O 1882. u pvv:ome planu grada. Po etkom prvog svjetskog rata, uprarvo 4. rnovembra 1914. godine odlukom Gradskog zastupstva na posebnoj sjednici u povodu davanja naziv;a ulica ru.g.radu po :imenima F ranje Ferdirnanda, Caira Vlilj ema i dr. (vidli ulice MaJrala Tita ~ Mis Irlbilna!), i_'boj uliCi dato je noVo ime Sultana Mehmeda Read.a, tadanjeg t1.U"'Sk!og cara .kojo. je II !prvom svjetskom ratu J bio u savezu s Austro-Ugarskom. Godine 1919. vraa se naziv Careva ulica, a god. 1925. taj naziv neto je i.zmijenjen II oblik Careva obaLa. Negdje oko 1933. ulici je dato n oVk) ime Francuska obara u ast Francuske, !Imj a ISe bonHa rna stram.i &birje 'u pr:vDm svjetskom ITatu, a u povodu tadal1lje prijarteljske posjete fu'alIlouskih raWka Jugos l avij~ i Sarajev,u. Za Virijeme okupacij e 1941-1945. ulica je nosila ime Reisa Cau. evia, po hadi-Mehmedu Demaludinu Caueviu, 'reis..jul-rulemi, ija je pojava, rima,osotnto znaajna za poosvjetTIli. .r azvoj Dosansk!o-hercego vakih Muslimana, medu ostalim i po tome to je arapsko pismo prilagodio za sIipS'kohrvatski j ezik. i time uveo k,njigu u ' ire, -dotada pril:ino zaostale mm;limanske sloj eve (Arapu'a krod. .sos. K r upe, 1870 - Sarajevo, 1938). Posli~e osloboenj a ulica je dobila dananje ime Obala Parike komune 'll spomen na prvu dilktaturu proletarijata i iplWU radniku dravu, komunu, llooja je orujem uspostavljena u P;arizu 1871. i fra:j.ala 72 dana ,(18. 3 - 28. 5). L1T. : H .
KreevIjakovi,

Sarajevo u doba austro-ugarske uprave, 31.

OBALA VOJVODE STEPE STElPANOVICA .!roja Ivodi desnom ,o balom Miljaoke lPOCinjuj od. K ocvs~og potoka, a oza'vrav.a'jui se kod Narodne b'i blioteke i Seher- ehaj iine uprije. Saobraajnilca

Vilica Je II potpun:OSbi nastala 'kirajem pro1oga w jcka regulacijom desne obale Mi,ljacke. jer sve do tada nije biJlo mri.kakva !puta ovom

284

trasom. Radovi na prosijecanju otpoeli \su 1886, najprije na dionici od Masarikova d Q P.rilnclpova mosta, a bili su potpuno zaw'eni 1895. godine, kad je .tom LJnijom provedena j putena u saobraa!j .pruga elektTitnog tramvaja. Krajnja, istona I ionica, od Latinske upri je do Vije d nice, ureena -je 1896-97. Regulacijom UC-Lavo te poslednje dionice '(we danal1!je duge .saobra8jnice nestale su zauvijek dv.iJe stare i specifii:ne a.riJJe , zapravo Jooarske tradhanice, tabhane; to su Gornji i Donji tabaru, knji su se a'azvijali od Vd:jen:i.ce pa sve <ho Latinske uprije; itna.li su 'iaJravan pristup na lrorRo ri~eke, ,koja je l:Xila nuna u tehnolokom procesu tavi jenj a . Hrvi 'naoz.i'v lUlice bio je Apelov ke; po poglav a ru Zemaljske vlad e, genera lu i b allonu J ohanu Apelu, za ijeg je slubovanja u Saraj evu (1882-1903) i otpoelo prosijecanje ove ulice. Godine 1919. ulica je dobila dananji na'Ziv u ast vojvode srpske ci. k asniije jugosla;venske v.ojske Stepe Stepanovia (K'umocWa, kod BeogJ':ada, 1856 - eaak, 1929), ikoj i je k ao vojskov;oa st~ao veli:ke zasluge za pobjede srpske vojske u !prv:om i drugom 'balka~om .ratu, a posebno u prVlOm svjetskom ra:tu, u koj em je lU ulozi rkomandanta sohmskog fronta d oveo do poraza b ugarske li a'USb1ougarske vojske. Za vrijeme ok upacije 1941-1945. ulica je nosila dIne Obala Adolia Hitlera.
L IT .: H.
Kre!evljakovi,

Sarajevo za vrijeme austro-ugarske uprave, 31.

OGNJ ENA PRICE

srediinjem 'di~ elu grada, u blizini h otela ...Evrope"", rru:vijena izmeu Ulice JNA i Obale vojv.ode Stepe Stepan ovia . UHca je rnekada bila sastawri dila staTe Franake mahale, k oja se 'Zvala ~ Latinlu.lc, pa je .kao tak!va 'nastala vrlo rano, jo 1.1 16. vijeku.

Ulica

'u

Od kraja tw'Skog per.i.oda pa sve do !Ula osloboen ja saobraa jni.ca se zval a De spieva ulica, ])o nekome lanu stare sar aj evske srpske porodice Despia, ija Se ku a i d anas nalazi u 'toj ulici. Vjerovatno se radi. o hadi-Ma:ksi DSJ,liu, zvanom Babi, ugledno j B6ruosti Sa rajeva iz tW'S~og ~ austrougarsk1 og pel1iiOda, kojfu je iv.iio ou porod<':noj kU i u Itoj ulici i koji je, inae, QStavio iza s ebe dragocjene pisane i obj avljene MemoaI1e (Sarajevo, 1836- 1925).

O ll1QSi;ocu n 8JZiwa ulice 'Vidti: Ohala Ognjena ?rice.


LIT. : Stevo Dmit,.ovi, Sta pri a Hadi Makso Despi-Babo?, Veemje novosti, Sarajevo, 11/ 1923, brojevi od 196 (4. Bl , do 306 (1 5. 12). - H. K,.e!ev L;akovi. Sarajevo za vrijeme austro-ugarske u prave, l OB (o Hadi Mnksi Despiu). Hadi Makso Despi, Na,.od, V / 1925, br. 5 (18. 1), 2 (nekrolog). _ Zbornik narodnih heroja, 649. - Spomenica 75-godinjice Prve gimnazije, Sarajevo 1955, 20. - Hronologija radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 47, 40. I 53. - NUS1'et Seferovi, Ognjen Prica, Znamenja revolud;e, 109-1 33. Du!an Nedeljkovic. Ognjen Prica, Glas SAN CCXXXlX, knj. a, Beograd 1960.

285

OHRlDSKA
PeI1iferma ulica ispod
Trebevtia,

ra!Zvidena U

e1:furi

I raka izmeu b

poolJednje dionice dananje HuSi!nske iznad Vtraca, koja j e, II stvari, novoprosjeen'i d l'lum za Trebevi, li. najvisoi~e dlibnice Th~bevike ulice
na
!istono j

&traniJ.

Sve do posljednjih godina :ifla osloboenja s:aIOb raajnica je bila sasta'vnio dJi.:o T.rebevike ulice (vidi tamo) Ikao n jezin ooVQj'a k !na jugozapad pa se ii zvala tim imenom. Ie:uzetak je p:osljednd/i jugoistonIl krak prema navrnn [putu za Trebev.i:, loojti je nastal() naro posliJje prosijecanja toga p uta.

Dananje ime u lica je dobila rjeenjem Optinskog vijea N Oa Novo Saa-a jevo 7. !Oktobr a 1960. po gradu Ohridu na Ohr.idskom jezeru
II Ma:kerJcrnJiji. Iz {Joga 'istoga Tj:'enja se vidli.' 1;0 da ISe pri.je toga tR saobratajnica mala limenom Danila okia ikma, to :mai da je ova uNca od IOSIQb od enija ttr:i .puta mijenjal a naziv.

OKRUGLA Ulica 'llvisokrom m ijelu Bistrika iznad eljeznike 'Pruge, razvijena 'iizmeu Ulice 6. novembra, Huremue, Mahmutovca rl. BistnEk-brijega. 'DMsa umce sastavljena je od vU'e Ikr.a:kiova koji su razvedeni t.a:ko da zatvallaju nek,u vrrstu kruga. rnica se razv.i:la dosta rano 'll turskom peniodu u okvir u Mahale hadi-Sejdi iz 16. 'Vijeka, Ikoja je rtl narodu bila I oznrutija pod imenom P
Vl aka mahala.

DaJnan.je w e ulica nosi. jo od turrsk!og perioda, a nastalo je po topogrefslooj, .krunoj , -odnosno ok.ruglastoj tk.arakteristici trase. Ime je nastalo, .drukako, lI1.aJjpniJje ru na.mdru, a posldJje je d -ozvanien:o. Jedan krak ove u.}ice u I odinama 1900- 1902. bila je zasebna g ulica .pod imen'Om Okruglica.

OLGE IVKOVIC
(

UlJica L\l podruju Bjelava. Razvijena ad. Nemanjdlne do Romana Petrovia ulice, paralelno s Ulicom Bjelave. 'Ilo je stama Reina ulica, .na2lvana iI:aloo jo 'll turskom periodu po netrom nepozna tqm l anu IStare sarajevI ske llTlusLimanske porodIice Reo, koja j e limala kuu u rtoj rulici. Dananje lime dato je ulid poslije 1948. godine u spomen na naprednu predratnu .omla:dinku l u.eruicu sedmog razreda gimna~ije iz 'te ulice Olgu Ivkovi (rnena 1925. goldine u S8iIlaj ev,u), kJoj u su 'kao ak tivnog ilegalnog radnika u'Stae uhaopsil.ii. krarjem juna 1943, a potom deporti.raLi u logor u Staroj Gr-adild, gdje je li dotuena tkrajem i'd-uce
286

1944. god1ne. Mjesni !komitet KPJ za Sarajev.o dao je .pnijedlog V<rhovnom tabu 23. maja 1944. za zamjen u II aktivista NOP-a iz Sarajeva Meu predloenim b'ila je i Olga.
IZVORI : Blogra.f ska
graa

o prvoborci ma NOR-a grada Sarajeva. -

Hronologi.ja

radnikog

i NO pokreta u Sarajevu, 116.

OMLADINSKA Ulica u sredinjem dijelu grada. Razvijena od Obale vojvode Stepe Stepanovia do Titove, izmeu pala ta Izvr nog vijea i ZTF- a. Di'Onica od Ti tove d'O Mis Iirbine n astala je u devetom deceniju prol'Oga Vlijeka iz~adnj'Om navedene dvije paJate. Preostala dionica d'O Obale nastala je neposredno pred .d rugi svjetski r at , a otvorena poslije osloboenja. Sve do 1931. pl'Va dionica bila 'j e sastavni dio 'lll!ice, zapravo tI'ga Musala. Te godllin.e 'Ova ulica se, zajedne sa oloolnim prostorom, prozvala Banski trg. U ik.'Ojl je do godinu a, a tega u'kljUena ..i dananja Ul\C3. z Sa:ve Kovaevia. Poslije 'Osloboenja, upravo 6. aprila 1946. god ine prija-nji Banski trg, u Jt-oji je bHa ~ljuena li eva ulica, ;prozvao se Trg Republike. Talwo je stanje 'Ostale ka"alJ}Qo W"~j eme, de 8. j una 1948, Ikad je nastalo rasfurmiranje trga: zapadna sao:bnaajn!i:ca je postala Ulica Save Kovaevia, a eva, astona, produiUa se do na obalu , ttime postala IlOVa UlOOa i debila dananje ime Omladinska. Tako se ubica p.I'OWala po omladinskom domu (prija"nj i Sokolski dom, a dananji do m Drutva za tjelesno vaspitanje ...PartiZan) na !Uglu ove i Mis I rrJjj;ne ulice.

OMLADINSKI PUT UliIca u H vasnlici. Pofnje od Partilzansk e ulice ik,o o D ama Farti2'Jan .. ~ rv:od i do Lasike ceste prema naseljenom mjestu Lasica. Stambena ,ulica, mjestdmino dlO Ineifzgl.1a en a. K aiO stambena jedi.n.ica poel a se DoJ.'m:~L-.ati neto posl!ilj e 1950. Status ulice i ovo -danan.je ime ikao prvli. naziv saob r,aajni ca je dobila 20. 'd ecembra 1960. Naziv ulice dat je u spomen na o mladinu J ugosla:Vlije, }roja je dala znaajan doprinOS u NOR-u i, posebno, 'u .posljeratnoj izgradnji zemlje.

OMLADINSKIH RADNll-! BRIGADA

Ka-.lvudava u.l!ica zapadnom stranom Vojnog logora. R32vijena ad Ulice 'Vojvode Radomira Rutnika lp ored III logorske ikapl1e pa na sje287

vevoz3Lpad do Pofa~ike li. Humske. Bosljecbija dionica prima sHjepi ,o dv,oja.k iz junog pravca .

Ov:a saobraaj nica ,kao put posuoji odav:no ka.o veza za Bofalie. Dionica s june li. sa zapadne s1lI'arrre logorske zg;rade poela se izgrai vati ponelro .tek ua vI1ijeme stare Jrugosla.vilje, pa je 1931. dobila st~tu.s ulice i pIlV\O dJme Zeljeznika !PO Itome \OO se .razvijala neposredno uz kolosijeke elje2lliti\lke usklOllra6ne pruge.
Zarvrrna dionica kao ivaka Isaobraajni ca za Pofalie lIlas.tala je izgradnjom Omladinske pruge 8.mac-Sar3ljeV\O kio~a je ;p1Ltena II S3l0braaj 1947. godine. Dananje ime !potisnula je ov:aj staru na-tirv li o'buhvatil0 i novi krak, a dato je .negdje Pos}'llj'e 1955. godine u -spomen ,na rpoznate dobrov-oljne omladilnske ,radne bI1Lg.a:de n ae .z emlje, koje su iPDdnijele velik teret u izgradnj i zemlje ;poslije IOSloboenja pa takio izgradile i p r ugu Samac--Sarajevo, I oja \se takoer prozvala slinim ~menom. k

OMLADINSIW SETALISTE
de:m!U obalu M:iljacke, od Ulice J osipa Sigmunda do Ulice BramiJm:iJra Cosia li. V!l""lbanje mosta. Ulica ~e pllOsjeena li ureena 'll a.usbrougarsk'o m peniodu. DovJ'ena i predata prometu II a;vogustu 1903, ti tada j'oj ~e daJto prvo ime Kalajeva promenada po BenjamjJnu Kralaju, ausotnougarskom -diplomati i polirt:ianu, porijeklom Ma:daru (1839-1903). Goddlne 1882. postao je au.stI1ougarski mJinlistar mansija, a u tome sVlojstv.u ti ,poglavar Bosne i HercegoVline, n'a kojem je poloa1 ostalO sve do '.S.'ll1lI'tri, 'pa otud 'i uzju rona 'Veza n aziva lOve ulice. Godine 1919 (10. jl8..nuara) sa:Obraaj'njca je dobHa nOVii naziv Vilzonova promenada, u ast amerik!og dr-1.a'vnika i 28. predsjednika
Saobraajnica lUZ

USA Thomasa Wo odrowa Wilsona (1856-1924) ka'O zahvalnost za .njegov utjecaj na Kiongres oooj'i je i()bjallJi~o vat USA Njerruak!aj 1917. i 1;ii.me pospjeio pom.z Aru.stmo-Ugarske. Nj'e gova je Ibila i zrum.i5oo stvaranja svje,t ske orga:n:i21a-ci'je za uvanje :m.1ira Liga naroda, Bio je d obitnik NobelO'Ve nagrade za mir. Za vtrijeme okupa-cij e 1941-1945. ulica je ,nosila naziv Musolinijevo etalite. Pos1ide osloboenja rn!ajprd.~e je uspost3Jv1jen stall.1i nai1v Vilzono.vo etalite, a onda je 7. oktobra 1960. nastaO' 'Ovaj ,dananji po tome to je to zaista intimno .veernje e.talite omladine, emu !pOgoduje aleja lisnatih stabala, ali i mrkla no, jer je to jedina ulica II gradu (u srednjem dijeJu g.rada) ikoja, eto, nema ulinog osvjetljenja.
LIT.: H. KreevIjakovi, Sarajevo za vrijeme austro~ugarske uprave, str. 31 (izgradnja ulice) . - Benjamin von Kallay de Nagy - KalJo, Bosnischer Bote pro 1904, Sarajevo, 35-36.

288

OPH OA

stvari O'hian seoski 'Put koji vodi II .naselje to se nalazi :gore II snrani, II ug,l u Miljacke i ,potoka Moa.nice . Staza rpo ~ inje od sredti.nje dli!onice Ulke Moa:nti:ca, Ito 'VIOdi uz listoiJmeni rpoto'k. Ova saobra3ljnica d obila Ij e staitus uiliilce .prije desetak godina, kad je ovaj !kraj uao lU .sast av optrune Centa.r. Na'ziv predstavlj a ime same naseobine, nekada:.mjeg rlmanj.a sarajavslrog lllluselima Omer-ag e Fuztagia, Ilroji j e !tu ~ wnro od ' wge 17 83 . g.oo.ul"e, pa Fadilpaia, koji 1 su to imalnje 'fla:s~ijedilit erridbeninn putem oo ,t oga 'isooga Omer- age. Upravo Ina to naselje odnosi ISe atara sar ajevska ,pjes- a, I~()ja poinje: m
Na
.Qphoi

SaobraajUl.ica, lU

JXema BaJ.cijl9!ma,

Mobu anje aga Hasan-aga, u toj IThohi stotinu moma1t:a, l soo momaka trista dj evojaka, li rpred nj ima Fata Farzla:g;ia ...

je, ~nae, naseobina 'ijli .poetruk see jo u rprehhsboniJ sko doba. Ula je .il II ,rrauku p o ,znaa1nim os.tacima ilirske gra'd ine, koja je sittuirana u ktutu Miljaake d Moanice li 'koja je lU sv.oje "doba koo 8'kitivna iUitvaxla !!la veoma pogod an n ain kntooliisala prilaze li prolaze d olin om 'te d.vije vode.
LIT.: Hamid Dizda1', *Moanice, voo plemenita, usput ti je, selam e mi dragom .. , J u.goslovenska pota, X'/ 1938, br. 2717 (7. 5), 9. - A. Bejti, Prilozi prouavanju naih narodnih pjesama, dio I, 387- 389, - v. Cur i, Prehistorijske utvrde oko Sarajeva, GZM, XX/1909, 363. - A. Benac, Sarajevo kroz arheoloke spomenike, II djel u ...Sarajevo od najstarijih vremena do danas, napisali A. Benac i Ljubica Mlade novi . Sarajevo, 1954, 19.

Ophoa

ORASACKA
UlJica II Pof aJliima . Druga desna slijepa sa.abr:a6ajnica IJooja se odva j a od H umske 'ULice u Ip r3!vc u sj eveI1Oilstoka. Saob oo31jn'ica se poela f.oruruia"'ati za w ijeme stare J iUgosl avi.je. Sve do .osloboenja b ile su t u samo dvi~e ~ue. U !posljeratnoj izgradnji !kue su se lJ1amnoile, a ' saobraajnica se time znaitif1lije produila, pa je ltada ova sao: ra6ajnica i d.ob.i:la status b ulice. pllOZvavi. se Humska ikma II. Danall1je rume dobila je 7. cOOtob ra 1960. godin e. !Naziv je dat, v,jer:avabl1l(\ po mjestu Oraac ~od Kulen-Vakufa, u zapadnoj Boon:i:.

QRLOVSKA
Ulica II Gornj im Rofaliima. Vee se neposredno na Humsku uoou sa njene zapadne sbrane iznad radll1ike nastambe Stambene zadruge elj ezn'ia:a .
19
2B9

To j e stari varngn-.adski !pu t, II stvarJ nastavak rnek>adanje ulke Kranjevriceve rjJkme , koja je dainas u sastaJv,u Poiialilke u lice. Roela 6e izgra1vab.i k ao strambena 'jerd.ini'Ca <tek poslije osloboenja, pa je tada lir dobila stalJus wice i danaJllje ime, iJi .mi. hisborijski. eti"1ilKm nije p::aznat, "Osim aJko Il1Iije ll1ast'alo po orlovima, to bi bilo zan'imlj1vo, a li i beznaajno.

OSJECKA U.lica u Novom Sawa'jevu. Razvi~ ena od uslootrane do normalne pruge (bez Ib:Laza na obje stIram.e) ,preloo ullica Blagoja P arovia, Podgorske i M atije Popare. Saob raatj.rrica nastala pos!!ilje prvog svjetskog reta kao dli:o naselja eljezn iara zadrugara k aje se pod limanom Dolac koloni ja poelo rizgra ivati 1929-1 930. god ne i D o dav anj a dananjeg imena nosna je oZTlaklu Dol.ac kolonija VII. Dananji n:azU,v po 'gn-adu 03i.jeku u H rvatskoj "Uveden je 7. oktohra 1960.

8. MARTA Ulica !ll Hra:$nJi-ci. RazviJena i!ZlTIeu U tice 29, novemb ra 'i. Uli"Ce Duwna Daia. Stambena u lica. U .pot punosti iUlMtala oko 1950. g.odine i poslije te godin e. Sta1us gradske saobraajnice i '<l<ma.nj e ime dabila 20. decembra 1960. NaJ2I1v lulli:ci d M je u spomen na 8. mart, D an ena, m eun M'odJni p..t""a21nik i dan SI01idamlOsti ena u bo.rb.io za ravnoprav nost. l1r1os1avu Dana ena 'k alO spom en na <bor bu ameri"kJih ena ~a !rav.nopravnoot II dem.cm.stracijama 1909. ,predloila je na MeU:I1arodnoj ,lronferencij i II Kopenhagenu 1910. Kl ara Cet1oin, ,t adanji sekretar Medllll18.llXXinog ensloog socijal istikog sek.retarijalta. Rni.~ed.log je Ip r.ihVl8.en, ah n:~j e 1 0010 odluenJO koji je Ito datum L gdd iali. D 8'n 8. mart uveden je 1914. Na 8. U m aTta 191 4. ,odriana j'e :i Jprwl lPl'oslarva Dana ena lU Jugoslavjj.i., II Beogradu, lU Soeijalist i.k!Om narodnom domu .na SlaviH, Ikad je predava.nje -drala Draga Stefanovi.

OTRELJSKA Ulica U Hrasnu. R.wvijena od. ooiIJQformirane Ulice Manijana Bar,una (biva Hercegovaka) na zapa:d do. HraS1l1i.k e. U srednjoj dionici imala 'do. 1968. sHljePi od-vojak prema jugu, lkioji je ll1estao najnovijom izgradnjom stan1ben!ih Vliekatmoa oo 'looj~h je dan as form!ilra1 Tl1g Pere n
Koso ri'a.

290

Istona

po1ovrl.na saob raaj nice nastala je ubrzo posli je 1918. k a o i

sastavni -dio Herceg,Qvake ulice (koja je danas uk ljuena 'll Ulicu Mar ija.na Ea!rUl1a), I a se i zvala Hercegovaka i kma (status ulice i to p ime -dobUa je 1931). U peniodu stare Jugoslawje, pni.1e 1937, nastala je li za:vrna dionica dananje ulice 'u oJwiru IJl()vog naselja Novo H r asno. Sredinja veza !i.mleu te d v.ilj e ,k,rajnj e dionice uspostavljena je 1941, kad se o.tJ:>OCelo Itu graditi novrO ra dniko naselje ..Husejjn~g GTadooevi .. (temelji poloeni 24. 8. ]941). Status ulice s.'l.Oocaajnica je dQbila ubrzo poslije osloboenja, kad je dob!ila i naziv Ra d niko nasel je VII, a potom samo Grbavica Il. Dananje Mne utVlreno de 7. ok<tobra 1960. Na.zirv je d<.lt po selu i planinskom !kraju OtreIju izm e u Drvara i Bos. I etrovca (na uskoP t ranoj pruzi Pc.jQedor Drvar), mjestu koje je 'Ostalo ovjekovjeeno II hislIonirji NOR-a kao poprite velikog broja bor1bemh a kcij a.

OT.OKARA KERSOVANIJA
Ulica, II stvaI1i obala lijevom s1n"anom Miljacke, r 8iZvtijena ir2IDle u m().stova Skendenij e i Obanije. Saobraajnica tie nastala .neto prije 1910, kad j e dobila i status ulice. Prvo dme ove saobraaj nice -bilo je Filipovieva obala, po bal'onu J osipu Fihpowu, generalu i kQmandantu austr~jsk!ih okupacronih trupa, kQje su za:po9jele BiH 1878. godine (181 9-1 889). Godine ] 919. saobraajnica -se pflOZlvala nov;im .imenom Zvonimirova obala, po hrvatskom kralju Zvon:}miiru (vladao 1075-1089) , rk<Qjeg su uhiU roeni' 'POdanici zbog rtoga to j e svoju polJLtillk.u 'v ezao za Rim. Dana:rvje ime da-to je posli je osloboenja, wprav.o 8. j.una 1948. u spomen na predratnog zag.rebalrog .noVli:nara, matr1kSistu i Il"erolucionRI'nog l'.S:dndtka Otokara - Ciru Kerovanija (Th"St, 1902 - Zia.g!"eb, 9. 6. 1941), Ikoji je prije N.ta vie puta hapen i osuiv an i, najposlije, po.etkom okupacije predat ustaama te us~oro ubijen meu prvim :).rtvama nkupacionog ~eima.

OZRENSKA
UI.ica u podruju Vraca li Hrasno Br -da. Sa-ohl-'a6aj nica koja vodi sjevernom kosom Va.'aca, Mlakvi, lWasno Brda i Mojmila . .pOinj e kao produetak D obojske i !Vodi na zapad sve do na HtraSfl() Brdo ; vodJ. i dalje Ikao put do na w1h Mojm.ila. Ova saobraaj-nica r elatlivno Ivel1ilke duine .kao Iput potjee IS st.amjib vremena. U doba share J ugosJavlid e .na itaV\Oj ,toj dulini bilo je tltinaest r 8tl'kanih objekata. Znatnije se lPoel.a izgraivati tek iza osloboenja , mada d o danas Ilije dobila <koarakJter formirrule stambene jedinice. Status ulice i dananje ime po -planini Ozrenu u Bosni .saobraaj ru.ca je ,d()bi1a 7. o ktob:r:a 1960.
lO'
291

PAJE whu Bistrtika, sa etiri klra,k'a, izmeu ul!i.ca Mesuda emidia li KJllrttina sokalka lIla oz;apadu te Mahmutovca na istoku, Sao!braajnti.ca se Tazvila dos,ta rano u turskom ,periodu II sastavu Mahale H itr i Sul ejman, koja se lU narodu zvala li. ~menom Paje, '8 iod je centar I i.la d- mija H1trii Sulejman, gtr'a ena, !prema podacima Keb a ffi'UrI"e, godine 1578. Naziv rulri.ce je star :ko1liJoo li. sama saobraajnica li sigurlliO datira jo d.z predt:n.trnkog perma. Etimolokti. pi!'Cllffiatrano :predstaovlja argonski obLik II \Starom sarajevslrom govoru od dmena Pul j e (,..Sujo se juja pa pao II Mijacklu i razbio 1rojeno), a to j e a.rhaizam, pluralia t antum enskQga roda II znaenju mekinje. Taj naa:w prvobitno je nosila 6iitava maha1a (u lr ome znaenju n aa:;iv ISe .odrlao do PQtk.raj iulrs1rog lpecioda zapis iz 1874-5), a mahala je to ime, ,b ez sumnje, prew:ela od limena sr edn j.ovjekovne ll1aseobime na tome istom mjestu, kakav je sluaj -bio jo sa menom mah ala 2aiblj aik:, K,ama.tin, Bu;dakovii, Kroeva i ,dr. Naziv e !llIi.de mijenjao. s Ulica
'l l

PAJE-MALTA I to je ulrica L lVirhu Bistni.k,a. Rredstavlja rproduetak ulice Paje U (vti.di tamo) , ,vLd.i u listonam !pravcu iznad Mahmurtovca pr ema rz;gradi i o stare graMe maitar.n1ice ik.oja se nalazi II g.omjoj dionici dananje mice Kamenice na komi od 724 metra. Ova saobraaijn!i:ca Ikao staza ;postojala je ri. r anije, 'u turskom periodu', aLi e dobila status ulice Lek II IllajnoVIij e wijeme, liza Qslobot enja, kad se dzgradnja rindividualnih stambenih ikJui ca proi.r>ila i 11 tome pravcu. Saobraajni.ca je doblhla dananje lime paralelno sa d.ob1vanjem statusa gu-adske ,ulice, a 'kao osnovti:ca za taj natZ.iv bilo je lime .ulice na koju se neposredno nastavlja te .objekat gradske m alte iz :poetka ovoga vi.jeka prema 'k!ojQj neposredno vodi. O k orijenu imena Paje 'Vidi Ulica Pade.

PALMIRA 110LJATIJA Ulica lU naseljU engi-Vila II, razvijena izmeu projektavanih transverzala br. IV d V. Sao:braajnica je lU po.tpunosti nastala pnDje pet godina, ikad je na n jenoj t rasi niklQ i itavQ stambeno naselje nazvan.o engi-Vil a II. Ulica je .oformljena i zavrena :krajem 1964, :kad je dobila i prvo time u danan jem .obl!i!ku ;posebn!im r jeenjem Skuptine o:pbine Novo Sa.r3jeva, donesenim na .zasjedanju 11. novembra 1964. Ime je dato 'll spomen na talijanskog pollitiawa rl. ifevrOluoIonara ma:vksis:tilke orijentacije Palmii.ra Tol'ja1ii.ja ('DogUatti), 'k.oji je od 1927.
292

pa sve do smrti bio generalni sekretar KP Ita:1ilje te odigrao znaajnu ulogu u okupLjanju demokratskih snaga za borbu protiv faizma. Zivio 1893-1964. Naziv ulice dat de upraVtO u povodu rnjegove smrti.

PANJINA KULA Uldca 'u \Sjevernom !perifernom p odruj u g.rada. Poinje od samog sastavka ulica Hadi-Loje, Kauk:ije ~bdulah-efendii.je li. Sedrenika le vodi u p:vavcu zapada IPri emu Se ispod odvojka za Seiz;m.o!oku stanicu .rava u dva I rak.a, od ikoj ih lijeva svod.i 'tl Breku, a <lesni ispod k Grdonj a izvooi daleko i:livan ,g rada. Ulica kao peruer.na lokalna a8obra3rJIllica-put dosta je stara, a poela se rnase1javatri tl poetnoj dionici. iza prVlog svj etsktog I a-ta. Status r ulice dobila je 1931. Na ulku iz tadanjeg doba danas su se .nadoveza-Ic Vl1l0 duge dvije dionice, k-oje, zaprav.o, li. nema'}u nikakve 'Veze sa 'Pra\'im imenom ulice. Saobraajrui.ca se .prozvala lXl imenu ireg lokaliteta odakJe poinje, :a taj lo:kal!itet oda'V'JlO nosi ime rpo ItzV. Pan;inoj kuli, ishodnoj stambenoj zgvadina dva tkata .izwnrle sarajevske opo:rodJ.ce Panja, ija je matlina .kua blla na Bjelarvama (!iznad darn1i1e), a koja je, inae, bila 'u gradu popuJama pa taloo d. u narodnoj pjesmi opjevana. Ku a -k!ula je ograena lPrije 200 godina, '3 i danas se ,tamo na!aai. Objekat je davno otiao iz ruku P anja (preao je nasljednim putem u posjed Kumaina pa je poznat i .kao Kumainova kula), a danas jc II prilino tekom konstJ"U:k>tiovnom stanju.
LIT.: A. Be;ti, Prilozi prouavanju naih narodnih pjesama, dio I, 400. IsH, Panjina kula, Osloboenje, XXIIJ 1966, br. 6437 (7.5), 6.

PAPU INA

mica tl sjevernom podruj u starog dlijela ,g rada. Ra'ZVlijen a izmedu Aiko"lca ~ Behwr ulice. Saobraaj nica je nastala dosta rano lU t ursloom lperioodu kao sokak II UslNdari Ahmed-elebinoj mahali, ikoja se u narodu zvala Pasja mahala (uje se ta1 nazi,v i danas), a Jooja se nazvila do kraja 16. v..ijekoa. Do 1900. godine tOva 'Ulica ;il dananja Ulica Behar (u produetku prema !istoku) <linild \su jednu lSaobraa!jnicu pod :imenom Ispod damije, a rtada je nastaLo razdvajanje 'll dvije samostalne mice, od k-ojih je ova, koju promatram, tada dobila dananje .ime. N3.2liv ulice nastao je, kako se vid.i, po nekom zanatliji, papudiji, ali njegov lidenUtet, 'Pa Illi samo Mno !ime !Ilije poznato. Bie da se ovdj e radi o imenu sokaka, ,koje je od ranije tu postojalo oi 'koje je tada samo
czvani.eno.

293

PARTIZANSKA Ulioa II naselj u Pavla Goranina ~bi've vr al1d no Selo). Saobraaj:nica podno Mojmi1a, paralelno sa 'dionicom PiI"VOmajske koj a kao gla'vrla ulJica vodi. .kiroz nasoohlnu. POOinje od pr,vog luka Ulice Hamd!iJje KrreeVIlj,akQvia pa ,u luku IPrela2li u zapadni pravac, tamo IOpet zarvija II luku p r ema spomenurtJoj g l aVlI1;()j 'Uhlai Ipa ponovo zaokree na .istok i vodil u 'Suprotnom, isbo6nom p ravcu . otovo do na poetno mjesto. Ima g d dosta -dug ilcr'ak pm rzapadnoj dionioi. oprema jugu, Ilooji obuhvata skupin u !kua pavli:sooko uhrdu. Uliica 'O;buh.vata IJ1liIz stambenih jednoporoclinih jedinica lU sastaV'll .radndkog naselja koje se tu poelo tizgrai:vat1 1948, 'a ije su .pwe zgrade useljene 13. septembra iste, 1948. Rrem-a tome, i <l.ananja Partizall1Ska ulica nastala je II !potPunosti u t o doba. Do davanja dananjeg !imena uLita 'j-e !imala naziv Naselje Pavla Goranina IV, 'a damanje ime -<i31to joj je 7. oktobra 1960. Naz~v je dat II s;pomen na paTtizane kao borce miobodilakih odr eda Jugoslavije; naziv usvojen 103 s jednici lP.oJ.itbil'oa OK SKJ 4. jula 1941.

PARTIZANSKA Ultica u Rrasnioi. Poinje od T.ra;vnike u1ice kao jun.i odvojalt i poslij e blagog zaok.reta vodi priblino II pra'vcu isWka do II naseljeno mjesto Lasica. Stambena n..tlico. Nastala posLije 1950. Status clice i dananje Une s3IOJ:.n.aajnica ~e dobima 20. decembra 1960. o znaenju narzi'Va 'Vidi prethodni lanak.

PARTIZANSKE STAZE Ulica u podnuj.ll pnilJino j ako izgraenog naselj.a BoUakov porok, neposredno ri:znad pruge SarajeviO-S'a;Jl1'ac, .sjevenno lOd lpostrojenja elje--.mike stanice Ali-pnin Most. Vodi od gJ'lobJja II Bolja'kovu ,potoku (vidi tamo) :prema brdu. Strura :seoska staza, pIli1ino .izgraena irncLivli.dualni!m jednoporodienim zgcradarma ' (ijli su VI:hasnici osebHi ovamo dlZ Hercegovtitt1e li istone Bosne) .u ipOSl1ednjih deset godima . St3ltus gradske uLice sruobracajnica je dobila .12. 12. 1968. Tada je ta sao:br.aajnrca i ,d obila po !prvi 'Put lime II da'l1anjem obllrku. Naz.iv nije sadrajno vezan za saobra:ajrtiou, nego je iZl3bran li dat kao ope nita uspomena Ina NOR i njenu gl3lVinu snagu - 1P8Illtiza'l1e. Vidi, prethodni lanak .
294

PARTIZANSKI PUT

Naseljeni IPut, utica na ILidii. Odvojak od Alej e P r ve proleterske blUgade II zapadnom pravcu !prema naseljenom mjestu Bare do kojeg ti vodi, alJi se ime odnosi samo !Ila dionicu Illa ~ani:oi naseljenog mjesta lIide. To je, II stvari, d ananji put I100j i spaja s mdom naselja na padinama Igmana. Odavno je ,to mala aleja ike9teJlOV1!h stabala. Dananje lime li status .ulice saobraaj.nJica je dohila 20. decembra 1960, a naziv jc dat II spomen rna parti'Zane iz NOR-a kao nosioce NOB-e i oslobodenja zemlje. U~a veza ovog na7liJva i puta j e, vJerov-a.t:no, lU ,bome ' ilo je to bi<o jedan od ,pr avaca ,koj,jm ISU se ilegalci prebaoi-vali na oslobaem rter itanij, V.idi lems'k: Bartliz,anSka.

PARA IN S K A

Bistniku. Raz;vijen<l :iz;meu Ulice Bi.sbrik-<iamije, gd je i pOOi.nje, li poprenog Ilor3.ka ULice Bistmitk-medr esa. Pravac trase sjever-jug. Ulica se .razwla II rturskom periodu ,kao sokak u Mehmed-begovoj mahali, koja se u naaoou 'ZVala Bistrik, a koja Be 'POela io.rnnirati Pl'vtih godina 16. vijeka oko Gazi Meh med~begove damije 'iz 1520.

U~ica 'll

godine.
U tw-skom permu i sve do 1885. saobraa'inica se .zvala Mali sokak. od 1885. do 1895. nosila je ime Sokai, a od te ,poshjednje godine pa sve do davan.>a danan jeg imena zvala se Puhal ovia ulica, po lIl.ekome ,lanu muslrima<nske istoilmene porodice, 100ja 'je i'vj el a (do medavno) 'U onome Maju d imala klUu flI toj IU.lli.Oi. Dananje dme p o .g,r adu Para6irnu 'u Srbijli ulica nosi od 1931. i, izuzimajui ratni period, nije ga do da;nas mi1enjala.

PASTRMA Ulica u Bistriku. Poinje u Ulici 6. novembra neposredno iznad eljeznikog mosta i vodi na zapad zavrav ajui II vid u !kroe. UMca 'Se razvoja II turnkom per'iOOu kao SOikak u Sej h Bagdadijilnoj mahald, I oja 1e .nastala, po tradiici ja, ijo lU 16. -vijelw, Q k koja se II samoone na:rodu zvala is1Jim imenom Ikao li dananja ulian koju pro-

""'tram.
Sve do potkraj 1irustrougClirske uprave ova 'Ulica bila je
Toka ulice.
lU

sast,mru

St3!tus zasebne uLice i dan anje lime doMia je IPO PfVIi !put najrani je 1915, a na}vjer oVlatJJije neto posli je 1918. Ui.tavom au.stoougar~lrom rpeniodu ,posboja la je :ulica Pastrma. ,ali je ,bo bila danan'ja Izn
29.

koja se ,ta'loo mala do 1915. Stoga e lb'i1rl. <da se lime p.a:strma prenijelo na dananju ulicu u periodu stare Jugosla!Vlije, a priDe 1931. godine, I ad je nalazimo registriranu na ovom dananjem mjestu. k

baa,

PAVLA GORANINA Ulica II sredinjem dijelu g r ada. Poinje od centralnog dijela Ulica marala Tita i vodi na sjever db Ulice Mustafe Golubia. Ulica Se .razvila ou turskom periodu naj vei m dijelom u sastavu Hadi-Ioosove mahaae, koja se II narodu zvala ZabLjak, a 'kQja je ;nastala pride 1557. godine. Do sada je ova ulica, tkol.Jiklo se 'z na, imala ova limena: Hadiagma, Kadrari., KOIl'O.5eva te Stadlerov:a. Hadaginom se ~vala od 'turSkog vremena Ido 1885. ,po nekome H ada~i, kojd je tu, ,navodno, u predakupaaiono vtI1ijeme illTla'o kuu i
duani.

se zvala 1885-1 919. 'Po .nek'ome Hasoou Kadralu, kaji je lU :ZalW'noj djonici ove uhi:ce imao ponochl6nu kuu, a inae bio poreskU. 'Slwbenik ,u .tumsko vrijeme ~ u 1P1'V,j.m :god:1nama austrougarskog okrupao.ionog perioda. Koroevim !imenom uNca se zvala 1919 -1 941. ipO sl ovenakom poUtiaru i dravniku dru An tonu Korocu ($entjur kraj Celja, 1872 Beograd, 1940), koj] je u t;1anima k.ad se njegoVliim 'i menom nazvala Ita ulica bio ,predsjednilk Nanodnog vijea SHS. Stadterovim ;imenom ulica se z:v;ala za. ViI1ijeme 'Okupaaij e 19411945. po 'Prvom rv.rhbosanskorn nadbis,klupu dru. Josipu Stadteru, kojQ je na taj poloaj doao godine 1881. i ostao do smrti, 1918. Dananji naziv dat je ulici 6. aprila 1946. II ,znak I ijeteta prema p predratnom saa'3jevskom !I'evo1uclonamu, <lan u K!PJ, dwnalml NOR-a i narodnom heroju Pavlu Goraninu. Roden II Voruradinu 1915. P.redMtmi pra'V!lJik. p.ogi.noo od llepri1; :te1jsk:e a'Vlionske bombe 22. 1. 1944. ou a novima kod Kaljine 'kao ikomesar Dvadesetsedme divizije.
LIT.: M. Sotra, Nai heroji, 139. - Zbornik narodnih heroja, 234. Spomenica 75-godinjice Prve gimnazije, Sarajevo, 1955, 28. - R. Duoonj~, Pet decenija SKOJ-a, Osloboenje, XXVI / 1969, broj od 6. oktobra, 5

Kadraiem

.zu-

PECINA
juinom, per1ifernam podruj.u ~ada. Poinje oo Soukbunara londje gdje Se zavrava Urj an--ded:itna 'Pa vodi u jugozapadnom prffilCU li zvodi - Kasindolsku. u UNca je stanji ,put, poznat pod menom Peina. Nastao poslJije 1878. Prije desetak godina prosjeena je dananja zavr.Ila dionica, i tako je ova saobraajnica po 'pI'vi put -dobila izravnu vezu sa Kasindols}c,Qm. Ulica
U

296

Ime ulIka !!le nosi, po prezimenu Peo, ooako 5e u ,prM. mah ini, nego po peini, ' pil j1i koja se i !nalam neposredno iznad te WicE'". Ispod same zaVl'ne dionice, lU ruglu sa Kasindolsloo:m, nalazi Se uveno Urjan-dedino 'bulibe (vic1i Urjan-dediina u1ica). Saobraaj nica je dobila \Status 'UlJice i dananje lime po prvi ,put p091ije oslQboenja , ikad Se poela li drzgraWaH kao naseljena jedinica.

PERE DOKICA

Ulica u Starom H ra snu, za padno 'od eljeznikog mosta !ha Miljacki. Razvijena izme u ,ulica. Obala 27. juJdI i P almlira To lja1lija. Saobraaj:nica je ,nastala za wi(j eme stare J ugoslavije, a jae je izg.raen a u poslje-dnj':ih deset god!i.na . Sve ro da'Va.nja d.ananjeg limena soobraajni'ca nIje imala zasebnog mena, nego j e n osHa oznaku Hrusna XII. Dananje time dato j e .ulioJ: ak.tQ 1960. godine po imenu Petra okia, predratnog studenta ag~onomije, pa 'PrY.dOOrea i, ,napokon, rna.rodnog h ll1oj.a NOR-a, I koji ~ e Il'oen u Velj:oj Me i ikad Tlrebinja 1917, a poginuo 1942. kod Turij e u okolini Tuzle. Imenom Pere okia ,p rozvala se sLubeno jo 8. juna 1948. tamonja i dotadan~ a Svrakina. ulica, I oja je sezala sve eLa junog kraja ulice k koju obraujem . Oko 1960. godine 'Od tadanje UhilCe iPere okia (stara Svrakdna) postale su dvije lUove, Hamdij e Kreevljakovia i Prijedorska, a ime Pere DoJcia prenijelo se na u Ucu Ikoja je ovdje obraena. LIT. : Zbornik narodnih heroja, 163. gimnazije, Sar ajevo, 1955, 27.

Spomenica 75-godinjice Prve

PETRA MECA VE Ulri.ca u No.vom Saraj evu, d esno od pl1uge Sarajevo-S amac. Ra:zvJjena 'll usponu 1. II ajeveroistonom pra'v cu pravei lImi k.raju veliki zaokret nadesno i prema jugu. Nastala je u 'periodu ri2lmedu dV'8 r ata kao prod'uetak ondanj e I1idanske ulice ko ja vodi od juga prema sjeveru. Br.v;o.J.jitna jedinstvena nildans'ka rulrica Iprek'inU.ta je 1947. 'i zgradnjom pruge Samac-Sarajevo, a lli 's u i <laije oba ta, o tada rpo~puno sa'obraajno ooViojena drij ela, nooili listo lime, n ajprije Ilidanska, a od 7. 10. 1960. Branke Blaek (vidi !'bama). lioj saobraajnOj laruamaliji utilnjen je .kiraj odl'\,l!koom SO Novo Sarajevo 12. 12. 1968, kad je !&rak na sjelV81"'lloj stJrarni pruge a,z dvojen u samostalnu 'Ulicu oj <boj u lici dabo dana' nje ime P ebra Meave. NOSIHac na2iva ulLee Petar Mefuv:a je IPllVobor ac d narodni heroj , St'lbin, prec\u181tni podoficirr, ,roden 1913. u Sla'biinji kod Dubice. KraQ bor ac, za:hlm v.odnik, komandOO: ete, komandan t odr eda, bataljona i,
297

napokon, brigade uestvovao i istakao se u br:ojn~m ,akci jama NOR~a, posebno illa podruju K rajine. P.og:i.nuo ill tenku, ou napadu na T.ravn.ik, k raj em oktobra 1944. Rroglaen za narodnog heu.'Oja 27. 7. 1945. N1egov ra.tnicki l!ik nal10d je ovjekQvjeio i "ll jednoj zasebnoj pjesmi o pogliiJlij i etim h&oja, 'k,oja ovai o poiinje: k
U 'I1ravniku, "Usred lj uta boja,

P adoe nam

etimi

heroja:

D.rrugli pade !potpUJk'DVinri.k Peno, Arotttkolac pogodi mu tijelo, to 'je slaNU Bounja panio, S a borcima Kra jl~nom. p!.1OO1'io, Sa borcima svud ,s e !probiljao, F,aistik,u gamad r8i2ibijoo, Petalr :iune, Me ava se zvao, On vabama ,mJira ohje dao. H:l1a:blli. Petre, Kozara te~ie : Nika ti je i \Slava i hvala, Jer za narod pala ti je glava .
LIT. : M . Sotra, Nai heroji, 127. - Zbornik narodnih heroja, 484. M. Dizdar, Narodne p jesme iz borbe i izgradnje, Sarajevo, 1951, 53. -

PETRA PRERADOVICA

sredt.itu grada. Ra(Zvi'jena i21medu ulica JNA J Vase Mis'kina, izgraena samo .na 'Z8ipadnoj strani. Saobraaj-nica Ipotj ee tiz t uI\sk, g V1rElIl1ena . U itavom austrougaro skom peri(xlu bila je poz;nata pod imen om Sljivina ulica, po nekom lanu sa:rajavske 'Porodiice Sljl~vo . Godi1ne 1919. ulica je dobila dana;nje i me ,po li staknutom hf1vatskom pjesnItku Pebru pJ'eradovtu (18I8-1872). NaZliv se nije do damas mijenjao.
Ulika
II

PETROVACKA ULica u j,)Odmju VlVaca. Ra'z vijena od Zag.rebake na dstok kao i.k.ma neposredno iznad pnuge SarajeVlO-Vdeglra-d. S aobDaaj:nica se razV'.ila posbije 1945. klao nov.a stambena jed"imica koj.u ::iC jo uvijek ilzglwduje. U '2odti.nama lPosl-i.je oslobod enja, .kad se f.ormiLrala kao kakv.a -taJkva saobraajnica, dobila je ponov.o ime Vraca po imen u ,predjela u k ojem se nalazi. Dananje :Lme tclJica je dobila po gradiu Petrovcu u Bosanskoj kr-a'jini 7. oktobI'ia 1960.
298

PINJE BAJRAKT ARA

Ulica na Bjela vama. Boinj e od Ulice Lajooa K outa te v:odi u 'Pravcu sjeverozapada i izvodi u sabirnu Uliou Bjelave. Saobraajrri c.a ~ e mzvila, vjenovatno, jo u , 6. vijeku lU sastavu 1 AlrmagMldi S:iJnanove mahale, U na.vodu poznate 'Pod k raim limenom Armaganu a, koja se poela fOl1lTllbI1a tli 'Prije 1557. godiJne. Od t urskog plrioda p a sve do 1931. ,ulica se zvala Pinjin sokak p a Pinj i na u lica, a 'otada do danas illosi n\(lZtv Pi nje bajraktara. Ovo posljednje, p uni je ime luva uspomenu na hlsoo!1ijsku Unost Ibrahimbajmktara Pinju, s Lna Mehmedova, uvenog otlpOmika ,s ultanovl:m reformama u 'P1 W,oj polovtinU. p.nologa v:~j eka , du gogodilnj eg zakupnika hana Kolob are ,u salrajevskioj <arij..i li junarka veeg !broj a narodnih pjesama iz 5a.najeva. U p021nalbOm otporu sarra jeV'skih jaruia.r a 1826- 27. go(hne, 'll I~ ojem je dolo do pogibije nekliba M ustafe Nurodin-efendiJje Serifij e (6. jranu ara 182 7) l b r ahim- b3!jrraktar Pinjo okiri..vljen je k ao jedan od zaetnri.k'3 te bune pa ,je sa desetaJk ISvoj~h rpo~i;tiklih suboraca prevarom odveden u Zv,ornik, gdje se 6asovito 'nalazi'o bosanski vezir Abdwrahiim..,paa, i tamo p ogublj en 9. mama iste ,godine. Ne m oe se odre eno rei Ida prvi, -odnosno starijoi oblik imena ove u hice pod nazU,vom Pinjina takoOe uva uspomenu n a isto lice. Istina, ova ulica j e mjesto gdje je zais,ta bila porodin a ikua Pinja, ali sam Ibrahim-,ba jlr.a:ktaT P ill1jo ball'Bm zadnje gooione 'illVIOIta n ije iprovocHo tu, nego u Ferha<liJi mahali, gdje su mu os,talli ;i p otom<ii, ka'k,o se ,to vidi iz njegove ostavinske isprave od. 6. lJTlaj a 1828. gocililne. Iz !te dspra.ve usput navodim i oonfiml jiw podatak da je "Pin~1() baOl1a'kitar I()sta'Vio upravo og.nom an limetaik, aLi ~ silnE' dugove.
IZVORI I LIT. : Sidili br. 54, 152 i br. 67, 157. - Muhamed H adijahit, I brahim bajraktar Pinjo, Novi behar, VI!1932-33, br. 23, 320-322. - H. Kre !evljakovi, Poetak ukidanj a janiara u Bosni, Kalendar Pravda za god. 1925, Sarajevo, 49-58. - A. Bejti, Prilozi prou a vanju naih narodnih pjesama, dio II, 114.

PIONIRSKA Ulica na lijevo j s"br"anu Miljaoke, iznad S kenderije. Polialje od zav,retka Ulice Mjedenice i To me Masari<ka pa vodi ispod pr ....,ge u jugozapadnom 'pl'laJVcu do m'ke SoJ1k,burnar. Zapadna dionica OVe umce I])Ostoj arla je O'd.alv:no ka:o slijepi o d VrOjak !iz Snu;klbunaJll8, a istona d ionica, !kmak do potakla Iprosj een je i neoo urede.. 'l 1931. POO3ijecamjem :toga istoc'1log d ijela ,ob je dionice spo" jile su 'Se u 'jednu .saobraalj;ni cu . Dananje i me ulioj dwoo je n egdj e poslije .oslob od-enja JU 's pomen pionirima, prupadni"Cima masovne , dob luvoljake djeije orga:ruizacij e, koja je nastala n ajprij e l i SSSR- u g<>dli<ne 1922, a 'koja je 'u Jugosla'V.itj i popr'.JmiJ.a prve or:gan1zacione forme ve 1941. oi ,uskono liza toga, u decembru 1942, prerasla II Savez pionira Jugoslavije'.
299

PIONIRSKA
Ulica II Hrrasn!ioi . Ramri.jena od Ulice Igma.nskog par.t:izanskog bata lj'Ona 'do Ulice Duana Dai'a. Stambena lulica 'sa n ovog:radn jama. Nastala II potpunosti 'Posl~j e 1950. Status ~mdske !Ulice i prv:o d.rne, 10\"0 'u dananjem obliku saobraajnica <dobila 20. decembra 1960. O e1ri.monu imena vfudi pre-thodni ,lanak,

P IRIN BRIJEG
Ulica II sjevernom podruju starog di~ela .grada. Razvijena i zme u Ul ice Hemzi je Omanovia (ispod H adi-Sinanove tekije) i Miloa Obili a ulice . SaobraajJl ica ~ e Irela'bivno stara, nastala sigurno najkasnije poetkQm 17. vujeka. To zakljuu jem II prvom ;redu po Itome to je 'o na samo dU'O jedne veI.ike saobraaj nice ~oja tee od dananj e KuHna bana ulice pa sve do na zapadnu stranu Uli"ce K auk.~je Albdulah-efend~je) a pot om , II drugom r edu, ' to ije samo lino dme Pirija, po kojem je nastao .naziv ulice, relati!Vino starrro, kar.aJkrter:istlluo Zla Illae krajeve samo za 16. i [poeLak 17. vtij eka. Inae, 'identitet 1inoom, po I ojoj se "Ulica k prozvala, :do :danas je ne:pozmut, ~all1imljl~vQ je da se 'u gra:du :po listom imenu (ali ne i [x> istoj linost i) prozva la j dananja Ulica Pirua . NaziJv uLice je pl~obirtm i na~i'V onoga krmjla, to ,s e .sa.rno po sebi razumije !iz same l~onstI1Ukcije imena. Kad je !pOtisnuto ,ja; ru:pobrebe i .sjeanja ,Hno lime Piri'j a, narodna i, II 'ljiti, nalivna etimollOgi~a k 'aJzuje da je ime ,nastalo po tome to tuda piri vjetar s Romanije.
LIT. : A . (22. 4), 9.
Bejti,

Mahala Kadinua,

Osloboenje,

XXII/1966, hr. 6424

PIRUSA
Ulica u podruju dan30nje MHos. Ohi.lri.a ulice. Razv;ijena od poetka Ko nstantina J e~t:ia 'i Z'ije Dizd aJreVlica ulice 'll PHlJVCU sjever a do KO ZlaTake. S aobraaj l1!i.ca je ;postojaila jo ,ll turskl{)m p erJJodu. Damanje ime ulica lIlepr ekidno nQGj od ,turskog ,pemooa, a nas.tala je .po linom limenu Pirija. Budui da de "bo ime swo ~ da je davoo nestalo (vidi Pinn brijeg), i ni se sasvim vjerovatnim da naziv ulice, pa ta"k>o -i sama t a u:w.ca, potj eu iz krnja 16. lili poetk,a 17. vti.j eka.

PLTTVICKA U]ica u pr edjelu lLrasna. Foinje od Otreljske i v:ooi ,na jug II pl'av cu eljeznike pruge S ara jev:o- Vdegrad.
300

se poela izgraivati 1941. u oklviru tamonjeg novog Il'adnikog na!:elja >+H usejn-:beg GradaAevi.., kojem je kamen temeljac IJXl'Stavljen 24. av,g usta navedene godine. Ota'da pa sve eki .nedavno nosila je naziv: Radniko naselje V I . Dananji naziv potisnuo je onaj stari 7. 10. 1960, a dat je .po imenu poznaUih jezera Plitvice ili Plitvika jezera u Hrvatskoj. U1i.ca nije Ilila prohodna prema jugu. Danas, marta 1970, lp05boji jo ..samo !isboni red st.wlh jedno-porodinih kuica. Dr.ugo je sve zamijenila savremena .zgradnj.a stambenih Vlieka.tnica, pri emu jednom dironicom upravIO ovuda Vodi l1Dvof,OrllIllIira:na Ulica brae R!ibara.

Saobra6a~nica

PLOCA
Ulica II starom dljel'll Ig;rada, iznad Kovaa. Poinje od Ulice K!ova.i 'pa vodi na sjever lijevam stranom starog , robI-ja, mimoilazi g takoer lijevom stranom staru okapi....lkulu ti. izvodli. u Hadijamakovi a ulicu. SSJdbraajnica je sigUrl1ll0 starij.a od turske vlasti 'u g r adu. U turskiom periodu povezivala je teritoI1ij dvije .mahale, K eb~.loobirovu ili Mi'inu n.a jugu i Sej h Muslihudinov.u ili Plou na zavr~noj dionici, a listodobno ,b ila li. saobraa,jn ica sabirnog 2ll'laaja za &ta'Vo vratniko
podruje.

Etimon imena ulice .nije potrebno objanavati. Naglaavam uvje Ifenje da se ovdje ndi o starom .toponimu ii, da se prvobitno odnosio na kraj oko 'ka]li-kule, gdje je ci. centar mahale koja se u narodu zvala istrl.m imenom Ploa (zapis !iz 1874-75). Uolj ivo je da je stariji, a prema tome i or iginalndji oblik imena bio u jednini, nasuprot dananjem pluralnom obliku, ikoji je, prema ,tome, .pog:rean. Ovaj .drugi oblik uveden je II slubenu upotrebu poslije ()Slobodenja, a stan oblik uj e se joA li danas meu staOOSjedi1akJim stanov.niltv.om. Za!l1irmljivo je .napomenuti i injenicu da se istim imenom (ploa) nekada zvala ~i d ionica dananje Ulice NUl1i'je !Pozderea, d~o dspred zgrade PJ.vM'e.

POD BEDEMOM
Soobratajnica. ispod JajCC....lkasarne. Poinje ispad 2ute tnbije na Jeloovcu i voda Ifla istok .p ored samoga bedema do rpoetka Mehmed- a~e, odnosno do zavrinke Tabijske ulice. To je davnanji preac riz ik:totliJne g r ada i aonSi1e u stambeno naselje u udoUn.i d.zmedu J ajce-ka.sarne i Bijele rtabije. Status u1ice d ime Pod bedemom saobr.aanica je dob ila u pI"Viim godinama staTe J ugosla.....ije. Bedem, po Jc.ojem je ulica odobiI.a ime, jeste sastavni. dio J ajce-kasarne. Zajedno 5a kasarnom, koja je u poetku bila sasvim druga zgredn, poeo se graditi 1886. Dananja zgrada nastala je 1913. i 1914.
301

Kasarna se prozvala tim imenom 19]5. po gredu J ajcu, iz kojeg se te godUne preselila o vamo jedna v.ojna bolnica .
LIT.: A .
Bej t i,

Jajce kasarna,

Oslo boen.je,

XXIII1 966, br. 6344 (3.2) a.

POTCARINA Ultica "ispod aHfakovalwg .gIroblja, odnosno neposredno :itzood .hljeve obale Miljacke u istonom podTluju 'Starog dijela grada. Danas 'Poinje u lost Kosovske od Ulice V}adicruilra G ainov.ica rte lV<>di na j pnije u pravcu sjevera do na lokalitet Babi a bau, a "\JU za"V1i'ja 'Prema istoku i !izlazi na m jes to ,g dje se sastaj u ulice: 'k,ra j V'l adti.mi:r"'a GainoVlia, .kirak Spire Kneevia i poetak Ulice Kozja uprtija. Saobraaj-n.i ca se ra2lVitla li. ika<) trasa 'i Ikao ulica , igurno jo u s 16. 'w jeku, k.a da de t u :ve post-oja la Mufitri-Sulejmanova mahala ok,o istoimene damije, koj e ,dema:; vie nema. Ta .mahala prozvala se II fl.3iI1odu najranij e od kiraj a ,18. v,lj eka i imenom Babia baUa .(vidi tamo) . Nazi", ulrice P otcat'ma sve do nedavno 'g la.sw de Pod Carinom, a nastao je po Carini, Ikako se 'l)valo mjesto pni samom .im-aju "Ove ulice (,gd je je danas stalia maltOO"1n!ica) po tome ..to se ih! uzimala carina na rO.b u koj a se sa istone strane .u nosila u gro.d.. To ti e poznata Alifakova:ka oa.ni!na, stara s igllirno preko 300 godlina. Ulica Potcarina razVIijena je .neposredno 'ispod te stare ANfakovak e oall""ine, pa otud i o blJik j mena Potcarina. 'TIrasa ulice I od dananjim i1menom ni je bila oduvijek 'o na danap nja. Potcar:ina mije imala 'POetak u I()si Kosovske, mim j e 'taj krak uope spadao u sastav 'Ove ulice, nego je ulica poi njala neto nie i .obuhvatala danan}i gcrrnj.i. popreni k!nak TiOplik ulice !ispod kue porodice Ili a, ikoja 1e loglian i saaar aaj no sast avtni dio u.llice Podcarma. Ta neprirodna izm1ena napNlvIjena je g.odine 1931. Time je pr vo bitna poetna dri.oni'c a P otcarine ula 'u sastav 'I\opJik .uLice, a lPXQClueta:k. ondanje Ulice Mali Aliiakov.ac (prirodan -produetak, ustvari, K osovske ulice) U 310 je II sastav Potcau:rine i postao ;poetak te ulice.
L IT.: V .
u Saraje\'u).
Skari.

Iz turskih tevtera i pisama, 32 (o lokalitetima Carina

POD DZEBHANA
UIdea -na listonoj ope.rifo)!".iJj:i VrMn.iJk,a. Poinje od Ulice Alekse Scrntia li.spod same Vli.egradske kapi je i vodi u junom p ravcu do u laza ma teren bastiona Bijela ta bija. Jo u 16. vijeku , a vjeoov:a nno i pr.i1 e, bio je to samo prilazni put na Jokaciju dananje Bijele tabije (vidi Is pod grada), a posiLje se r azvila i kao stambena jedi nica.
302

Naz;iv I.e ,ta!k'o er rela,tilVono -dosta star, 'a Ibio je najpIiije toponlm j lokaliteta ,p a tek onda postao nazi", ,sOkaka, oonosno u1ice. Im e je nastalo po debhani, zgradi skladita 'vojnog materijala, k oja je baja Ql sastav'U ikomplelQ;a tw:av e na p latou damtnje Bi1ele ,ta.bij e. I te debhana, :kao i sam nazj;v kraj a , odnosno uli-ce, vj enovatno su staruM od poetka :zidanja vr~tnikih b edema li tahi. a 1729- 1739. godine. U zad j nja dva decenija nUllJske u rpraJVe pa do 1895. ulI~oa se Z'V,ala najprije Pod debhanom gornj i sokak pa Gornji sokak pod debhanom, a otada do danas jedno v.rijeme Pod debhanom pa Poddebhana.

PODGAJ
C:ikma u .sastaV!u Skenderi~e ul&ce, u n jenoj dioni'Ci izmeu mosta Skenderije i Ulice Souklbunar. Roinje u samoj Ulici Skenderija a vod i u pravcu 1.uga. SOObra6a jnica se I azvil'8 sigurno jo u turskom periodu kao tk r rna sohaJk !l1.a gr-anid !izme u Aibdul-Ha:lriIm-ag.1ne m ahale, u 'n8!r1odu zvane Mutni potok, ija je d arnli'jl8 bih II otrom ugru to ga 'z8Ibvara Skenderija sa U l!ioom Souklbuna:r, i S'kender..,paime mahale, zv.ane Skender ija, koja .se pooteza.ta -dalje na zapad . VjeroVlatno je da je ta ikma imala i ime, ali 'je stalt us za:sebne ulice i s];ubeno ime Pod Gajem dobila tek 191 5. godine. D<Jjna' nii I)bliilk imena u upotrebi je od 'Osloboenja 1945.
Samo 'je IPO sebi l'a'Zumljt1vQ da je ulicadobHa dme ipa nekome gaju koji de bio itznad te u}iice, to zna6i .na ju~nome pr:ostOTlU ,prema

t Ulticl Souk;b unaiI", Budui da se ovd je r adi () I ipi6nom narodnom toponim1.u, la d,a niko lVi,e ne <patmJti kada ~e h iJo gaj u tome uem kraj'U, s treba zaklJui1li da je to ime lo'k1l1~teta .relativno sta:oo, u sva'k ome - luaju staorij e lOd -austrougarske okrupacije HiH 1878 .

I ODGORSKA R
Ulim u Novom Sarajevu. Ra,zvijena paralelno sa Ulicom Bl agoj,~ Parovia, JlJa 'Sjevern.oj str ani. Vodi od Ulice Brankoa Mil;u.t illl'oVlia preko Osjeke lU :prav- u upada, .gdje se zavrava loao slJijepa 'UNca. c

je nastala u doba staa:e J!UgoslaVli'j e ,\roo stam-bena jedinica Tad.nikog nasel ja (lmionije) elje2lnitatra lladrugaaa Ik,oje se poce10 razVli1ati U 'onome k iraju 1929-1930. godine . Do dalva nj a dananjeg j men a ulica se nija VIII. Dananje !ime dato je ,u:Li.ci 7. mjestu Podgori u sredn j oj Dalmaciji.
oznaavala

Sa.obraajnica

.k;a.o Dolac kolopo

okttlobra

1960.

primorsk-om

303

PODGRMECKA
ULica II starom dijelu grada, II podntju izmeu H ajdu!k-Veljkove i RemZlije OmanoOvia ulice. Poinje od Ulice Ibrae Eskenazi (biva Cu kov-a) rl. vodi na 'is.tok preko Ulice Ka-ukije Abdu1ah-efendije sve do UlJice Rem",ije Omanovia . Sa!ohraa'jni'Oa se razvila f aTIO II t.urskom peni.odu, i to zapadna dionica II okviru DaViud -el ebijine mahale, lroja se ,poel'a formiTati 'll
PlWOj ipolOVlin:i 16. 'V'lj eka (pvi je 1528), a ikoja je II nrurodu I iJa poznatija b pod imenom Nategua, alistona dii:onica II sastavu Mima!l"-S1nanove mahale, .koja je nastala II isto ,vrijeme, a II lJ1arodu bila poznata pod

imenom Golobree (G olo broce) i, kasnij e, Golobrdica. Od turrskog pedoda ipa SVe do 1900. god ine n a duini ()Ve dananje ulice bile su d vije samosbalne saobr a6a1nice: 'od Golobrdice na zapad bila je tzv. Zild.iina ulica, a :prema istoku razvijala se d r uga, koja je nosila naziv Sunulah-efendije po uglednom sarajevskom graaninu p r ologa vijeka Sunulah-efen:dijJ Sokolovi u ,(181 5-1888), Ikoji je im ao porodianu kuu II toj ulici (odatle i nazi'v), a iji izravni .potomci i danas ive u SaNljevu. Godine 1900. obje te ulice sjp.dinile su se tt je<lnu pod tim dnugim imenom, i tak;v:o je stanj e ostalo bez izmjene sve do odlfei vanja dananjeg 'll8zi'va. Dananj e rime 'U1ri.ca nosi od 8. j una 1948. u. spomen na Podgrme kao usbaniki kra~ :i va:mo pa.nt:i:zansloo 'U'pori"te ii:spod pla:nii.ne Grmea
II K rnjinli.

LIT.: H.
(o S.

Kr eevljakovi,

Sarajevo u doba austro-ugarske uprave, 107

Sokoloviu).

PODTEKIJA
ULica na 1ijev<>j streni Milj acke izmeu mostova Skendel'.ije i Vlfbanje, postavljena .o komito na l\Jor& Miljacke. P,oinje 'od Ulrice Mie Sokolovia , vooi prib1ino u prarvcu I ugoistoka i utapa se u U licu Tej kija. Ulica se .razvila rano Itl rtmrsk.om peni.o.du ikao li >1'll.aItina Ulica TekIi'j a u S8staN,u Peh Livan-Hasanove mahale, (koja j e nastala 10 u prvoj polovini 16. 'Vijeka, .a ikoja se II narodu .zvala istim d.menom 'k ao li d a nanja 'Ulica, iz <ega izv:la:6irno zakljuak da j e :danan'di naziv 'uLice nastao !PO Inamod.nom ~menu 9ta.Te tamonje mahale. I mahala i ulica dobile su lime po tekiji, nekoj \I1I"sti deIWikog k luba i samostana, koju je sagradio Skender-p a!a. na I prel oonu 15. .J. 16. vij eka, a koja se nalazila II susjednoj Ulici Tekij a, pl'ozvanoj tako t akoer po :istoj telti1ti. Ro:blie .Q rbome vidi. Ubica Tekija.. N82iv 'Ulice star je koliko i sama saobraajndca i s'.le unazad sigumno 'u 16. vtijek.. Sve -do 1931 . u ovu uliau b.hla je U!kl~uen a a dananj a ULica Tekrl.da, li .oba ,k!na;ka nosila -su na-ziv Pod tek-ijom. Godine 1931. promijenilo Se !Samo lime za ,ta dva Ik>raka, koje otada glasi Tekija. Uoi iti poetkom rata 1941. nastal<> je razdvajanje te d;vtije s aobr.acajni'CE',
304

te je jednoj ostalo dlOtadall1j e \ime 'l'e!lciJj:a, a -druga, -ova koju promatram, prozv,ala se starim d neto modifioilramm limenom Pod tekija. Takvo stanje ostato je do danas.
LIT.: Vidi Te kija..

BOGL EmNE

mioa-put u j unom, !perifernom I hLje1u grada, neposredno ispod c TrebevjJa. iRoilnje lkiao prou:etak lULice Parje Mlal,ta iIl.a samom drvenom mootu. jpre.ko k<mi.t a Collina po1x:&a li. v.oai lU vidu oonpen11i<na !ispod br-da Mala kapa rproduujlui se dalje u rprcwou juga izmedu Male kape i Co1Jine kape li Dolove. Sa sjeveroistone strane 'u ov.u ulicu ulijeva se s aobraarjnica Iza gaja ibO !Vodi sa NIi.:ana.

rtamonje nijetiko nase11e sa desetak 1wa, poelo se izgradi,vati II austrougarskom p eriodu. Naseobina je ula u sastav - radskog oogandzma i sama soobvaajnica dabiJa status g ulice 1955.
Nariv rullice Illastao je po imenu !kraja ;k>roz 'Iroj

Ova

saobra:ajnica, ~ao iii SamQ

v.odi.

POFALIKA

Ulica u don1em dijelu Pofa1iia. rRo:i!nje lspreci ulaza u krug Gradske mljekarre i .vod[ li pravcu zapada prelazei ULiou < oonlad.inSkiih -radnih IbrJ'g ada <te iza zg,rade Fabri'ke d uhana 'zavdlja udesno i ubrdo J tu l2Ja:vrava kao ibezoizla;zn:a lulli'ca. :Krak od Gradske mljekarre do Ulice o.mJ.adilnskdh ,radnih brlga.da u potp1mosti je nastao ipOSLi1e os loboenja kao pristupni'ca Grac1skloj mljek- m. Dionica j e iposrtoda1 a d. IPri~e .pod imenom ~ klao sastavni dio a duge Krranjevieve lUlice, koja -se pr.otezala do ovamo sve L dananje od "li'Uce ure akoV1ia .
Stam Krranjev.iteva uli'Oa (Vlidi -tamo) prekrinuta je :i skraena 1947. lizgradnj: m pruge Saanac-Samajevo i ne9bo !kasnije fUsk<otrane o stanice !ll I lizini normalne Jrol osjene st8iIldce SaxajevL Novo. I taOO se b o dta.nanlj i .naziv uveo 2la preosbaJlu i posljednju dionicu OVe - lice. u

Na.ziiv ,ulice nastao je <nepoznate godfue posUje 1947. lPO jo 5rOOnjovjek-ovnom naziv.u < onoga kraja (god. 1557. navDdi se pod imenom ..PoJhvalii,,), ik()ji s e do danas odrao. iPtri tome treba ~ti, da se imenom Fofahi jcQ poetkom oViOga v.ije!ka zvao ti. r lraj II samoj .ravnici k koj i j e prema gradu ti :istoku omeav.ao ,potok S:ui.ca.
I ZVORI i LIT.: Sidil iz 1554- 1557. god, 356. i 373. Sarajevska okolina, 94- 98. i dr. 20

S. i M.

Trijkovi,

305

PORCINA
Ulica .na Vratniku, rIla <sjevennoj p a-dimi. Poinje na lS&mom Vratnik....mejdanu i 'Vodi II 'Pravcu sjevera do Ulice Jusufa onlia. Saobmajnica je nastala kao sokak sigUl'no jo II 16. vJ; eku II j MahaU Sinan-vojvoda-hatuni (,ll nanod'\.l 2lvana Mati demat, !prema poda.tku tiz godine 1874-75), iji je centar b~la I()na dana'~nja damija bn se nalazi !ll dnu te ulice. Ta Sinan....,vojVIQd!a-h8lturn!i. jeste ena Sinan-vojvode looj,i je poginuo II HawaJtslwj ,kod grada Vel'i!ke. Bil a je Iprvobitno r obinja Gazi Husrev ~begove sestre, ta .damiju i sv.o j ,vakuf .osnovala je prije 1552. godine. Dananje ime uLi.ce dosta 'je St3iOO, a na9ta; o j e opo tamonjoj .sta} roj muslimamskoj porodici Pora. Nekohlko ,lanova te kue u;pnavo iz

ove ulice hili su II prolome vijeku glasovite sa.zlije i interpretatori nar.odnJih 'Pjesama i sevdalinlci. Posljednji takav sazli'j a i rln:terpretaltor 'bio je Avdija Para , ina'e ; amatom ka-zoandi'ja, koj.i je i sarrn uao u z nanodnu l ilrsku ipjesm'U, ,a uroDO 1877. godline. Nije li Itaj Avdija Pora 1 li n Dsilac nazi.va ove ulice? Im e se do danas nije m ijenj:alo.
LIT.: A.
Bejti,

Prilozi

prouavanju

naih narodnih pjesama, dio l , 392.

PORODICE FOHT

Ulica

II

&jevemom

lpodruj:u

starog 'Cldjela g.rada. Pocrnje kao na-

stavak trase Hajduk-Vel1 jkove uLice i vodi. najprije .u prar eu sjevera, a v potom zavti.j a na i9tok 6. ~Vt<}di u Uliou Kra'Ulkije A.bdulah-efend!ije. Saobraajnica se 'DazvU1a u IttN'Skom Pll~u. Sve do !pm'lih I odina g 20. 'Vijeka Ipoetna dionica u:sponskog smjera !bila je ,gotovo oroan put i nije !ima:la danan ji lpoetak l i Hajdruk-Veljkovoj, nego neto zapadnije, u da.n.anjoj Kriste Boteva. Druga ,dti.onica smjera zapa'd -i~;'llok mnogo je starija ii brla je da'VIlO formtilrana klao sokak u 'okv.wu SM"a Ali}ine mahale, 'ZVane Vrbanjua, koja je .nastala jo u !prvoj IJlOl'Ovini 16. vijeka (prije 1528). Imena ,o ve ulice mogu se .pra:tIi1li od lZa:dinjih decenjja .turske uprave. Bile su .oo ovtLje zasebne soohraa'jnice, odnosno mice. Hrvi, uspon-ski ikJr~k zvao se Arnautovia, a drugir, ["arvrrlli, Hadina ulica, pr:i emu Se u ovu -d.nugu ubrajal,.:;.. i dananja Harim- hodina. Ta dva pr:v.a nazi'Va sretaju .se od 1878. naovamo, metli su riz maroda 1 .sigurno 's u .priH'no staJ'\l. God~ne 1907. nasta:la je mtna izmj ena : Anna.utovia li Hadilna u1ioa s}Xtjene su lU jednu ulicu IPOd .novim 1'men.om Cadordina, a ikuna iz Had,ine uHce 'POstala de te i1i sljedeegodrlne sa.mostaJ na saobra ajnilc a pod danan}irm imenom HaUm- hodina. Ulica je ~taj novti 'na.zi'V dohil,a po uglednoj muslimans'koj porodici Cadordija, Ikoja je upravo II toj ulici (u biJvoj H adinoj ) imala kuu, i.vjella tu najma'nje od druge poloViille 18. vij'eka i d a la Sa.roajevu nek.oli-ko znamenitih linosti. Mogue je da se ime ulice odnosi upravo na uvenog berber, , 'l'anara, narodnog hil'!urga i t.rid esetogociinjeg ehaj u a berberskog esnafa Mujagu Cadordiju, 1 (1799/80 - 1880), kako to navodi
306

H.

Kreevlja'kov;i. Bie,

meutim, lanu

dina u.tica dao !PO nekome

vjenxnnatoo da se li. lI"anijli naziv Halie iste IlJ!04)Od.:ice, lO '~j em !identitetu

nama podatak<a. Dananjli naziv ulice zami.jemo je staDO ime rposebnom o dluJoom Grad-skJog narodnog odbora 29. septemb:ra 1952. Ime 1e d a'oo II spomen na jevrejsku pocod!i.ou FiOht, 7Jnaajne alkt:ilvtiSte NOP"a: Josipa (ro en 1897. uZ'agrebu), njegovu enu Sartotu. - Saru (ro. 1902 . lU porodici Ozmo u Olo-vu) i silIla Vlatka ~ro. 1931. <ll Sar ajevu). Sban ovaliJ su II jednoj, danas rposebno oZalat:-eruoj Ikui 'llrpI1a'V>o u toj ulici' li. :u stanu II .relativno dugom peI1ioou, od manta 1943. do janU8.iM 1945. draLi tehniku Mdesl1iog ikomit eta oKP li ~ njoj ratd.ih umnoa,vaju-i j legabti mater ij al, II prvom redu dn8V1l1e I id,t ene o .wtuacij.li. II ,zemlji i II svijetu, b hv.altaj;ui ,prti tome lI"'adio ,vJjestli u istoj km.'li. U Jtom. radu 18: !tivno je k u estv:ova.o li drugJ, stari-ji sin Ivan (J.1oen 1927. u Saraj evu) . BCIDQdiloa je naJ,><)kon otkruvena :i uh apena 17. jlanulM"a 1945. Id!Ueg -dana, 18. januara Ivan je uspio SPasiti se , 1cokmn sa drugog sprata s II tzv. Z'U'pskom rred.a!I'stV'u u dananjoj Uh ol Borie !Wv aevli<:a . Rooit eIj e, J osipa j arlo.tu, p ni"jeki .ratni sud Ustak.og stcY.lcr a Maksa Luburia u Sar,ajevu osudilo 'je 12. marta 1945. na 1SlTWt, pa su loboje k.ojd dan iza toga i strijel jani. Mladi sin Vlallko, budui da je ,bio malo doban, izveden pred sud, alU je upuen u Jasenovac, gdje je i nestao. Katk-o .se vd"di, dam.a:njd naw ilna neposrednu uznon u vezu s ul.ti:oom na I oju se odn-osi. Uspomenu na Vlartka fuhta Ikao rnekadanjeg k naprednog dalka gi:m.nazi.jalca Uv;a jedna jav.na dj eja bi.bldl()tekia u Sarajevu ikoja n osil uprav() n jegoV() ime.
I ZVORI i L IT.: H . KTeSevljako vi, Merhum Hadi hafiz Mustafa -efendija Cadordija, Novi behar, VII/ 1933-34 , 5-6. - Isti, Avdaga Cadordi ja, Kalendar Nar odna uzdanica :.::a god. 1938, 148. - A. Be j ti , Vrbanjua, Osloboenje, XXlI /1 966, br. 6431 (29. 4.) , 9. Izvorni biografski materijal o porodici Foht II vitrinama Muzeja Jevreja BiH. - Hronologija rad nikog i NO pokreta, 108. i 126.

P OZEGINA
Ulica u stanam dijelu I mda I a tdesrroj strani. Miljacke. PoliJnj e g n od Ulice Kulina bana, u njenoj srednjoj dionici, pa vodi !ll ,pravcu sj eveva do Ki-seljake ~ Fojn.i'ke. SOO'bra6ajnica se T<8zvila sigurno 10 u 16. Vi.jelou u sasta'VU M ula Arap-Altik mahale, koja se II narodu zvala MaZa A rapova mahala (jun i dio ul1ce) te M ahale H adi-Jahja, u narodu poznate pod imenom Nova mahala (zapis iz godine 1874-75). Danra.nje ,)me potjee iz -turskog !perma i nastalo je po porodi ci. Poegija, koja je tu d:mall a por.odi!nu kuu ~ ,}jjla ugledna u onome k.raju. Ime je moglo nastM'i '!"Iaj.ranije k rajem 17. vli jeka, jer su PCY .legije, kak-o nam 'k azuje i samo .prezime, doseljenici !iz Slavonske Boege, ,lroju su !Jlatpustili QSlobod enjem bOga .mjesta !ispod rtunSke 'Vlastu 1687. godin~. U Saraj evu se sreta .ta por.OOica ve .pr.vJh ogod.ina ;idueg, 18. v,ijek-a, ka.k.o se vidi iz jednog saMremenog popisa samjevsk4h meklteba kojO. su
20'

stradali 'u 'Velikom Poa:ru grada 1697, a za ij e se ruiteltie od Porte: tu se poimenice navodi i Mustafa Poegavi ikao palog mekteb(l) DUol1ad.ik mahale. NaZliv ru1ice se nje do danas mijenjao.
1697.
II

t:ra~

.p omoc

uitelj

pro-

IZVORI i LIT.: Arhivski dokumenat o spaljenim damijama u Sarajevu GH biblioteci. - H . Kree vIja kovi, Iz nekadanjeg Poekog sandaka. Sitni prilozi povijesti Poege u 16. stol jeu, Hrvatski list, Osijek, br. 357 (7055) od 25. 12. 1940.

PRENJSKA

Ulica II predjelu Novog Hrasna. 'p,oinje od Ulice brae V u!koVli9 i vodi iUa jug do pod . Jrasu pruge SaJrajevo-Vi.eg.rad, gdje zaokree na t istok i liiZ.V'IOClir ou Ulicu Vladimira Narz:ora. Saohraajni'ca f je nastala poshe 1918, ooad se ,poelQ ti2g.ra:i.vati ono itavo tamonje na's elje p oznato .pod imenom Novo Hrusno. Do davanja 'd ananjeg limena ulica je imala oznaku H rasno III. Dam'alnje !ime saob raaj.n[ca je dobila 7. okmobra 1960. lime je dabo po p lanini P.renju ti:zna:d Konjica u Hercegovini.

PRIJEDORSKA

Ulica lli podruju dznad naselja ...Pavle Go~amn.. i Hrasno Brdo. Poinje .od P.mromajske i ,\':000 na istdk kosom 'Sve <lo !pred novo stambeno naselje zadrn.lgcma, gdj e se I rasa d.alje nastavlja iznad same et ljezndke ,p.r.u:ge pod limenom Sremska. Saobraa1n'ica ka{) PUlt dosta j e stara. Pocetna 'dbonica, IPri P.:rvomajskoQj, llIPr avo oV'.ih godii!na, ujesen 1966. zadobH:a je sasvim drugi oblti!k 'll .v.i:du serpentina i zavoja kojii. vodi 'kiroz noViO stamberw I aselje n na platou to se upra'VlO zav:rSJva (oktobar 1966). Do 8. juna 1948. ova uli:oa je <bila poznata {pad limenom Svrakina po naselju $v~ak:i!l1o Selo n a zapadnoj &trani, prema 'k ojem oi vodi. N atVe:denog ,datuma ulica j e dobila novo ime Pere okia. Rjeenjem o.ptUnsloog vijea NOO Novo Sar.arjevo 7. oktobr~ 1960. nastaLa je nova izmjena: ime Pere Dok ia prenijelo se 100. dotadarJju UlIicu Hrasno XII, 18 dotadanj"a ULica ,Pere DQki3 dobHa je istom prIi1.i.kom d8[lanje 'i me l)lO .g,rodu Prijedoru u Bos. ;krajlini.

PRIJEK A CESMA

Ulica u tp redjelu V1l"aJt.mka, II njegov.om sjevernom podruju. Poi nje od Ulice S broii i vodi fti I ravcu jugoistdka popr enim sm1eI1om p (po izohli.psi) do _ lik e ebedi1e donje. u
308

se ,r azvila jo u turskQIn periodu kao sokak koji Je pct:vez1vao d.vi1e mahale: Kerdeni hadi Husejn .rli Stroii, rna zapadu, i Mokro-zae hadi Silnan lili Cebedije, na istoku. Ulica se jo od turskog vremena zove Prijeka esma !PO esmi istoga :imena koja se li. danas na:lazi 'll Stroiima ul uglu ove 'Ulice i ulice Majevolke, a koja je tako lime u narodu dobila !PO tome to je graena, odnosno postavljena u poprenom polora~u u odnosu 'Ila os ulice. Pred esmom je od davnina drveno koni.to. Sal.IVaba se tradicija da je ta esma zadubina 100 Gazi Husrev...rbega, ali se tto nije moglo do kumenta.mo potvrdim. Dananj e ime ozv.a.nieno je tek 1900 . .godiine. Do tog vrremena saobraajntca je I ila u sastawtU ulJi:ce Ikoja je obuhvatala li ovu iil Strob ite, a slubeno se zvala Bajria ulica. po nekome licu dh porodici lba.kvoga pre2limena, iljU mi lidentitet m j e poz.nat. LIT.: H .
Kre!evljakovt,

Sa.obra'ajn.i:ca

Vodovodi, B9.

PRIJEDOWCE VA

ULica II !podruju salbimice Mtlooa Obilia .ulice. Razv,ijena izmeu u.hica K-onstantina Jef'bi:a ti! Koz arake. Saobraajnica je nastala dosta rano u turskom peniodu kao sokak u Mahali Tabak-a Hadi -Sulejmana, Ikoja je u prolom vijeku bila u narodu poznata 'pod imenom Gurdina mahata. U drugoj poJovil'li ,prologa ,vi:jeka, uprav.o 1867-68. godine, ulica se zvala Bakal-bahn sokak, vjerovatno po ba'kal.inu Mehmedaliljd, sinu Ibrahimaginu, ro enom 1844, koji je s'ba!nOVoo u !boj dstoj ulici, a u vrijeme Poopisa stanovnitva grada 1867-68. bio doista bakatbaa - cehmajstor ,ba:ka1sloog esnafa u gmdu. Dana.nje dme u lica nosi iz godina posliije 1867- 68 . .po neKome lanu porodice Prijepoljac ikioj,a 'je u to doba iima:la kuu u 'bome sokaku. Ovdj e se, gotovo je Sigurno, radi o Prijepoljeu. Surejmanu, ro enom 1838, ili o n jegovom bra tu Mustaf;i, ro. 1848. godine (sinovi Prijepoljca hadi-Osmana). ko je u Popisu stanovnitva 1867-68. sretamo kao tr,g ovce s kurom u tom isrom sokaku. Kratloo v.nijeme 1963. gocLim.e Illa.v 1e bio neto dzmi'jenjen i glasio je Prijepoljska. kao da je nastruo od limena mjesta Prijepol je, to je ,b ilo pogremo.
LIT.: A .
(23. 3) , 6.
Bejtl,

Gurdina mahala,

O sloboenje,

XXlI / 1966, br.

639-1

PRNJAVORSKA

ulica u naselju ..,pavle Goranm. Odvaja se od poetka Ulice Hamdije K!reev l jakovia i vodi najprije na !istok , a potom zav.ija na jug ti \izvodi krao nenasel1en put II Ozrensku.

,oo

Saobrlaraj nica ika,() IlIaseljena jedinica Ifazv,1la se 1948. god~ne 1 slijedeih u sastav u nOVioizgraenog dananjeg naselja in dividualnih
kuioa ra dnika rudarnikoa, .od kojlih su ,prve dovl1ene j useljene 13. sep-

t embra 1948. Do davanj,a dalITanjeg limena ulica 1e lhl1a poznata pod imenom Naselje Pav la Goranina ll. Danallje ime po mj estancu P.rnjavoru 'll sjeverozapadnoj Bosni u.lIi'ca je o:biJla 7. okItobra 1960 .

P RO LETERSKA Ulica bata ljona do


ill

H msl1lici. Razw.jena od Ulice Igmam.skog partizanskog Ul~ce Duana Da:ia .

Stambena !Ulica, i.armirana poslije 1950. Status u1ite i rananjli l!1aziv IklaO PliViO ime saobma~.nica j e dobila 20. d ecembra 1960 . Nazirv ulice dat j e II spomen na proletere ,kao pripadnike klase proletari'ja:ta, pod im ..se 'u !konkretnom sluaju li:mad u J:az.wn ijevati proleteri - borci u NOR-u 1941-1945. g.odill1e.

PROTE B AKOVIA
Ulica u sastavu
,a 11ije . Poinje

od 'Di:oove b"aj hotela .. Sta:ri

gr-ad d ,voi! na j;!,lg do

SRlraa.

Razvila se u otursk'om periodu , ali se tada zav;Iiavala kao .ikma po prilici na dovu.je treine dananje duine sa pris;tupom jiZ danan~e Ti-tove ulice odnool1() Q!I'ldanje Cemalue,iji j e bila sasta'Vni dio. Prosjeena je prema Saraima 1913. Izdvojena je iz matiIne ulice i dobila startus samostalme uJiice .1900. pod prvim imenom Protina. Tako je to trajalo svega , vije godine, do 1901, a tada I e ulica ponovo uk ljuena u Ce-maluu. d j U prvim godknam a iza 1918 . ponovo je postala samostalna ulica i vraeno joj \Staro ime. Godine '1931. Illaziv je !promijenjen u p uniji .oblik Prote Bakovia , kojJ je ostao do danas bez izmjene. Nasilac n aZDVla lU~ice ljeste pr edakupacioni SaTaJjevsk.i !p3['l()h i proto Stevan Bakovi I(Oegovci 'kod Bijeloga Polj a u Samlailru, 1-797 - Sa.rajeV'o, 1893), kiOji: je u toj rulici sta.nOWiJO, 13 u SaJra1evu slubovao j-o od 1817. pa sve do same smnbi i za to Virfijeme ,postao :i ibiD jedna cd n ajuglednijih 1imostll u itarvu gradu .
LIT.: V.
Skari,

podaci

- A. /1966, br. 6362 (21. 2), 6.

oBakoviu).

Sarajevo od najstarijih vremena, 247-249 (biografski Bejti, Ulica Prote Bakovia, Os l obo e nje, XXII!

310

PRVOMAJSKA
Glavna ultica k roz naselje "'PaJvle GOI1anilIl (h1ve Sv.rakino Selo). Poinje od mosta na Miljacki na Cengi-Vili i vodi II pr.weu jugozapada,

prolazi kroz spomenuto naselje li izvodi 'na ipeniJ'erij.u na Z81Pad pa dalje se razviJa prema sjeveoru do Javo r Ske, 'preko koje ima izlaz na Butmirsku cestu. Saobraaj-nica je ikao put staro. Nj ena danaAnda !pOetlna dionica je kao tresa rpPiliino i'2lmJijenjena neto IPOsllije 1948. n'di omoguavanja s~wremen:og kolslwg sa:obmaja . U < vrijeme .}{a:d se dao dananji na2li.'V sao braajni ce 'prvobitna poetna dionica 'ove ulice razvijala Se Dd Ilidanske ceste i II oSi dananje Uldce DalUilia .ok!ia, a1i 1e !kasnije <ta di'Oniica potpuno 2a.trt.a lno"Vlim zgnadam a. Ta poetna d ionica prilje davanja :daman'jeg imena ulici brla je II saSItavu UlliiCe Danila okia, koja se kao ta'lWa p rozvala 8. Ij una 1948. godine (dotad anja C en gi -Vila l). Dan- nji ;na:ruv dat je 7. O:kitorrna 1960. ,godine u spomen na 1. a maj, medunam (xin1 ,p raznik rada Ikao dan sohldarnostd pnoletarij'ata i radnih ljudi rutaJva svijeta , uveden na P.rw.om kong.resu Druge intm-nacionalne 1889. kao sjeanje na weliki , trajk u Cikla:gu 1. maja 1886, II kojem je ues t vovalo 40.000 r ad nika.

PRVOMAJSKA Ulica
II

H ra9Itici. Rarlv.ijena IQd Pantlizanske um'c e do Omladdnskog

puta.
Stambena ulica . Nastala posliIje 1950. Statu:; ulice i ,dananji 'naziv Ikao !pr-VD ime do bila 20. decembra 1960.

PUBE NOVACICA Ulica II NoV'om Sarr-ajeVill. RaiJvijena .neposredno iz;nad trase normalne J!)ruge od sjeverne dI)of1iic~ B.fu..6anske lU pravcu zapada gdje be iza k r aka Branka Mi'lutU;nowa uhce za;vll"aIVa ika() ikma . Saobraajnica 'kao 'Stambena jedlinica poel a 'se formir,artll izmedu dva rata kao nastavaik Jwlonije el~ezniara .zadI7uga ro klOja se u onome kJraju poela 1I".a,zvij ati 1929-1930. pod. limenom D olac kolonija. Status u~ice lSao braCajni!ca je d obila u godii..nama poslije osloboen}a, a tada joj je 'Prvi put dato ii ime Dolac kolonija X I . Dana.nje ime 'Ulica je dai::xila 7. oktobra 1960. Nosilac naziva je ma'inskd. line n~ er Leopold (zvani Puba) Novai, malo [pOzna'ti aktivista NOP-a. Roden 1913. u Celebiu lwd Floe, gdje mu de IOtac J 'Wliaj slu2J:iD ikao andarm.enij~i maredniik. Otac mu je Lianin, a ,majka Cehin ja. Od 1918. m'Vio IS lfQCliteljitm:a u SaIrajeVfU, '11a Docu, gdj e .se n alazi i ulica njegova limena. Diplorrllnao lJ1a Vioolooj tehni:koj lroli u Pl'ag,u 1941. i 'otJpoeo r a d II Tvionn[ici vagona 'u Shw. Bl'ddU. J o na studijama
311

pni'padao naprednoj omladini. U S l8IV. Brodu I io ukljuen u NOP, za b kloji je dav.ao struna uput&tva li. -maJtemjal za ruenje pruga okupatora. U velilooj IPI'OvaJ:i aktiiv.ista NOP-a febr.umu 1942. uhapen i <X1veden u Jasenovac. 'Du je i ubijen iste, 1942. g()dine.
IZVORI: Biografski podaci od sestre Leopoldine (Bebe), udate za Jovana
Kovaevia

u Sarajevu,

Zagrebaka

ulica.

RACKOGA
Ulica u podlJ:uoju MaJVi:nd\llOll:a. Ra,zvi'jena od ULice v;ojwode Putnrka i stonom 5tranam Zema1jskog m u zeja 'd o Ulice Omladinsko etalite.

se lI'azvdla rneposredno :p1100 prvi svjetski rat, kad Su tamo nikLi. paviljons.l{j ,p ostavJ'jern 'Qbjekbi Zemal jskog muzeja na zapa'Cinoj strani, .a 'll isto W1ijeme ti. etil'.i stamben e oftlcirske 'ZgTade .na istonoj strani, ilroje ipred.sta<vljaju prvi primjer ,pavi1jOllskog naina Ifj eavanja stambene .arhitekture u lQVom g:-a:du u austIDoug8ESk'o m periodu. SaobraajIllioa ~e ddbHa status uhice tek 10. 1. 1919, a ,tada je i oob:ila aaranje litme 'll spomen .na Franju Rakoga, uvenog hrvatskog hisborda:rn li (pOhtrl.8!1"a (F'uiine, 1828 Zragreb, 1894), !kroji je d\lladeset godina \IiI\io dunoot predsjed.Jti!ka AMdemije li. tP!1i wme dosl'jed.no ostvariv:ao 5VOj 'Pl'ogr:am 'o IilZgr:adnji ikul.tUiI1l1og :i rnarnodnog jedinstva svih jun,oslavenski,h namoda.

SC\!I,braaj :nri.ca

Narzi.'v uLice se nije mijenj'a'O.

RADICEVA Ul!ica .u 's redinjem dlijelu g.rada. Poc'i1nje rna Obali vojvode Stepe Stepanovia p a 'Vodi ru ,pravcu sjevera fi .:i!ZYodi II UMcu JNA, , dje se g za'vTava Mis Lrbina. Ulica je .prosj eena za vr,i~eme stare J.ugoslavli.ae, IlIiPravo 'Oko 1935. Do ["ata bile su tu samo dVlije ~.a:de, j edna na obali, a druga II JN."'. (Kolo 's rpskih SE'5t ama), a rposlJi1e ()sobodena nrlkle su sve IQStale 'Vie.katnice. mici je da.rto ime oomah po -izgradnj i odnosno iprosijecanju II spomen Illa Stjepana Radia, hrvatskog polli:m'ara i I pisoa (Trebarjevo, 1871 - Zagr-eb, 1928), kojli je S bmtom Antun'Om 'Osnovao Hrv:atsku selj aku swamku, banio se dra smr:t<i za njezin ip:nogTam li, najposlije, pao kao rtva 'Starojugoslovans'ke vladine Raika1ne 'Stra.rrl::e ,od lI"VlO lversk.og metka 'll lboogrn.dskoj SkJuptini 20. juna 1928. {podlegao ranama 8. avgusta iste godine).
312

RADNICKA Ulica ou POdllujU GrbaVlice. Poinje od Zagrebake lPl"i samom sasta'Vu sa zavrnicom Lenjlinove i vodi 'Vijugavim pravcem II \Smjeru jugoistoka, prolazi ispod eljeznikog mosta i zavr..ava se prilino visoko iz,nad pruge, .i!znad Debelog brda il Iblizu novoga 'Puta za Tirebevj. Saobraaj nica je nastala kasno 'll an.L5tIrouga'l'sloom' Iper.iodU ikao put, odnosno ulica. Status .ulice i dananje lime dobila je 1915. Dioru'Ca II drugoj ,polovini dananje .s3-obvaajriice I (dio 'iznad pruge) postojala je j.o .od !prije I :a.o soobraajruca i zvala se menmn Prstenak.. od 1915. k do 1920. triLa ~e II sastavu Had.n1:ke, a od Ite druge godine ponovo izdv:ojena 'll samostalnu ulicu pod st.ari'm limenom Prstenak (u Pop1su iz 1920. ,godd:ne lbilje2J. se i()vaJQo: Prstenjak), U p.!'VIim godinama poslije oslobo enja 1945. Prstenak je, bez .pose;bnog rjeenjta, ponoViO U:kl'j uen ou m rasu R adni:ke 'ulice, i ta:k!o se izgubilo tlo osta. ~o ti lijepo narodno ;me tamonjeg kraj'a.

RADN ICKO NASELJE I S tambena jedillti:ca u !OO vopOO.ignu.t.om naselju ,...s!obod,a n Princip Seljo.. (Orbavica II). U stva:ni, to je p od.una (zapadna) polov.ina 'p1've (poetne) dionice Ulice -M3["ijana Baruna, do Ulice Ravijojle-Rave Jankovi : obuhv-ata :nek:oHi<tJ indiVidualnih stambenih zgrada oradnik-og naselja, Ikrojem su teme ljU: ud8'I'eni 24. avgusta 1941 . godine. Sta.Ib. naziv saobraajnice, na I oj u se 'Veu te kue jest Radniko naselje l, ,pa se k to ime i zadralo za oidentif4.k>adjru tih 'krua, dok s u lfloVlOSa~ae:ne vioek8ltnice d obile ozna'k u Ulice Mamijan.a B aJrUil1a, iako se, 'u stvani , vadi o jednoj 't e a.stoj saobraaj:n.'i.'ci. Navedene kouice 'Su od.br:ojanog vijeka. P.rosto:r .na tkome se nalaze planiran je za 1m-upnu izgradnju, a dok se rte :nove zgna'de ne podignu, ,ostale su i one ,s tare jednQ'POI'Odri.Ile kue li stani ,nazdv ulice.
selje ... Husein-beg Gradaevi"" II K ovaiima (Sa slikama). SaTajevski novi li8t, 1/ 1941 , br. 91 (26. B), 1-2. - Uporedi i lanak sa urbanistikim parcijalnim planom u istome li stu, isto godite, br. 76 (B. 8), 5.

LIT.: (O): Poloen je temeljni kamen

radnikih

obiteljskih

kua .

Na-

RADNICKO NASELJE II Stambena jedinica i saobraiia:jnica 'u novqpodignutom n.aselj u ...sloOOtdan Princip Seljo. Ra!Z1Vij ena u pmvcu sjever - jug u sredin jem dijelru i s obje strame Ulice Ravi,jojle-Ra'Ve Jankovi, p aralelno sa saobf!aajnioom, 0dn09r1O stambenom jedi.nioom Radniko naselje I, samo neto zapadnije. Dionica juno oo Ulice Ravij.ojle-Rave Jankovi fClrl'n!irana je li Ikao modema pnHartma stambena saobrnooajmca, dok ona druga, "Sporedna d!ionica , nema kaorakter formirane saobllaajnice.
313

Ulica, odnosno stambena jedinica danan jeg imena obuhvata indirvli:dualne stambene zgrade I1adnJilkog naselja UZ ratnog lPeniooa (c tiri 'na junoj li. 6 rna 's jevernoj strani), l.iJj li je tlfen namijenjen za Ik!rUpnu stambenu !izgradnju . Uiprav:o zbog roga do danas nije mijenjan s,t ari naziv ove IStambene jedJimce, koj'a j e d o .ilZa oslQboenja !bila i kompletna saQbraaj nica., to je ti opravdano, jer nema log-ilke UV<lditi naziv koji e trajati .sam:o neloolilro godina .

RAD NICKO NASELJE III stambena j adiI1lioa od 'l1ekollik'O lindi,v~dualn i b zgrada radnikog .naselja d,z ratnih godtilna .usred dananjeg n ovo.podignubog naselja -Slobodan Princi'p Selio"" (Grbavica ll). Nala,zi <se june od Ulice Ravij.ojle-Rarve Jank.ovi, a zap adno ,od sao braaj nice i stam bene jedinice ThadmCk:o naselje II. Danan ji I na2Ji;v je lim e lSaobl'aajrllice Uz ,wemena : ostanka 'nasep lja, llooje dana s v ie i n ema, j er su je ispresijeoale nove wekatnd.ce. Opnwdano je .to se na:aiJv ,ove stam:bene .j ecLinice ne .mijenja i,z ~i1ih razlQga ik.>oj:i. su .naveden.i j za Uli'c u Ra'dnd'lw naselje II.
T,o j e,
'll

stV:ami,

RADNICKO NASELJE IV
Stambena jedinica, skupina jednQporxxl.inih kuica radruikog naselj a iz raotmih godina usred modernog sta mbenog naselja .. Slobodan PrJncip Selj.a. Locirana juno od glavnog k r aka Ulice Ravljo.j le_Rave J ankovJ, a zapadno li neposredno uz Ra<IDik:o naselje III. 'Ilo su ostaQi -starre stronbene jedinice i ulice pod tistim ;imenom, koj u su ispreslijecale ,i um'1lile novog.radnj e modernog naselj'a . Dok se i na tom pr.osboru ne u.zgl'ade vU.ekatnice, za:tene IPOl'od:in e ~grad e nOISe oznakou IstaQ'e 'U~ice, to je i opravdano logikom ,koja je .navedena kod stambenih jed inica II ti III dtSoog :imena ,

RADOJKE LAKI

Unca II sredInjem dijelu 'g rada. Boi:nj e od Ul:ice marala Ti't,a pa vodi lU pvavcu sjevera, d!rllglirn di'j elom i usponskom trasom, do lJbi:ce Mehmed-pae Sokolovia. Ulica je stara t\.wSka 'S aobrtaajnica , ik'o ja se s.ve do naih dana biljeila imen ilma Hutubegovica, Tur begovica i Tubegovica. Etimon n a21bva nej 3Sa'n.

P osUje ppv,og lo sllJbodenju, 10. 1. 1919. nastalo je dijeljenje ove ulice: r ruvna d ionica postala je samost alna ulica pod im enom Krekova, po slovena:k,o m p olitiaru i publicisti dru Janezu K reku (1865- 1917),
3[,

kaji je ostao poznat kao pristaa :trijalizma II irJe'sa,van ju nacionalnog pitanj a u Inaoj zemLji. Preos.tal a dd.bnica !postala je il1iO\"a samostalna u lica pod staillim li menom Tu.begovica, kioje se zadralo <sve do davanja d ananjeg limena ulici. Z a v;rijeme okupacije 1941- 1945 . dotad anja Krekova ll10sila 1e ime Nadbisku.pa Ivana aria, po istoimen om nadbiskupu, ikoja je I rezidimo 'll palm u t oj istoj u )tiici. Dana 20. 8. 1945. godJine w:aeno I e prediratno ime uLici. j Dananj e furne dato Je 'Ulici na S'vea!ltoj sjedrui.'c i Gradskog narodnog {)dbOJl'a 6. 'a prila 1946, a uva sipOmen 'na stu dentiou i poznatog lana KPJ djevojkru Radojku Laki (roena 1917. II Ml'IklMji< Gradu) U godinama I P;red 'J'art hora . . .1i:la !i, lU SaJraj evru klao uenri.ca gimna2lije. P:I"Vlih dana olrupacije, a!pr1Ha 1941, ponO'vo dola u 5aro.jev,o i nastavli1a ,tu ,revolucionarni m d. Ustae su je, napoikJoo, prepoznale li. uhvatile . Se nat Pokretnog prijekog Buda NDH 'll 5araj8Viu 29. 9. iste, 1941. osudio ju je na smrt ostni"jeljanjem. Stni:jelj'a'l1a < na V raaima za koji je d an, oktobra 1941. Brw .posl.Jij e oolobo etn.ja, 8. juna 1945. daha joj je ast n aj vieg -ratnog odlikovanja stepen narodnog heroja J ugoslavije. Ulica 'Du:begoVlica k.asn!ije je ru'kljuen a II Ulicu Ra:dojke Laki.
nologlja
LIT. : M. Sotra, Nai heroji, 91. - Zbornik narodnih heroja, 403 . radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 9.

H ro-

RADOVANA SUURA Ulica II Vlogo i, lupraV'O 'U n aselj u JiO'anica . Razvoijena od tram.zitne sa:o"bra6ajrilice U hlce Ii'g ma'm~kog mara u p.ravcu 'SjeVetrO.'stok.a d o Uhce Spasoja Blagovaruina. Stambena u ~i'Ca . U !pOtpunosti nastala 1959. (tada je i'Zgl1".a ena i asfalNrana ,trasa) ikao nasb,1JVak izgradnje .itavog modernog naselja u J.oanici za potrebe radnik,a Rreduzea ,.,.Thto u Vogoi. m ica je oko 1961, dak le uskoro 'PO i!zgradnjd d Dormiranjru, dobila d<ma-njli ll1a21iv (kao spomen na I !r.VIOborca Radovana SuUU'a iz same p V,ogoe ; predra t nU zemlrj,oradnik, ro en 1906 . Bio je k'o mancii r Crnovllke ete pa I omandant Vi soko-f-ojni&.og O:dreda. DQeka:o je 0010k bodenje, 1946. !bio predsjedn.ilk tadanjeg Sroo.a'lljskog sreza (sj edite bHo u SeroiZlOvcu), a na 'toj je dunostir ~ste g;oru.!l).e li poginuo n esretnim i. ll1eObj<linjenim ,sluajem u v:ozu, vnaaj :u i se az Srednjeg. ~uri su, i nae, 'Pozna.ta i .razg.rana!ta sJJpska ppllooica II onome !kvau u (u VIOgo i, II selu Osije'ku ti. lU Blag,o vcu), Ikoja j e dala d eset lPr:vobora(Ja NOR-a.
LIT.: S. J .
Jovanov i, Vogoa,

50- 51.

RAGIBA L JUBUNCIA U Uca na Vratniku. R3IZvljena .u pooouj u i Bijel e i<1.bije. ,RoiJnje od Ulice V raJ'bnlik - mejd,an do Mehmed- agine.
imme u
,i

Jaj ce- k asarne vadi u pravDu juga

315

Osnovna dionica alVe ulice jest .ju ni .dio, a bo je stara ulica, zapravo ikma H endek, ilooja je imala !pnilla!z SaimO sa june strane, iz Mehmed-agine ulice. Bio je to sokak lU Mahali Ne-zae hadi- Hasana, koja se lZNaha narodnim limenom Dol. Od turskog perioda pa sve do davanja 'd ananjeg naziNa u lica se zvala Hendek. Osnova za to ime (koje Mai rov, '.anac, ru,vala) rpostojti, der txasa V!Odi UiVaUom izmeu dva IVojna objek!ta . Osilm toga , tom astom 'Uvalom jo u austrougarskom perlodu rtekao je i.v~ .potok imenom ' H endek, ipa je ~ po njemu ulJica mogla dobiti na.mv. Ova ulica u d ananjem o bUku, .odnosno veliini nastala je prosHecanjem ,t rase .p rema sjevenu, do na Vratnik-mejdan, koje je :izvreno 1947, a 'Il 'k oju je sv,rhu j o ll. 10. 1946. donesena odluka d a se izvl1i eksp.I'Qporijacija esti ca. Ve OOiue, 1948. goditne (8. ~Iuna) ta ulica dobila je i 'llovt.i, dananji naziv po imenu Ragiba Ljubunia (ro . 1921. u Sarajevu), predra tnog bra"Wllra '\.l 2elj~niik.oj Tadliionici, gdje je prtl!j e 1941. uklj uen unaprednli. ipo'kr et ~ postao lan SKOJ~. Aktivni i orga:n!izovani sara;dn ilk NOP-a od 'ptv.ih d ana okupacije. K a d je pozv.a:n lU domobranstvo 1942, prebaciJo se za:j edno sa ses1IDam Rabijom i ocem, m.ahalskim imamom Allijom, na osloboeni ter"jtorjlj n a Bwke, gdje se 'ukljuio u K onjd'ki odred. Roginu'O Ije lU ipetoj nepniJjateljskoj o.fanzi!vti. n a Su'tjesci u prvoj polovci.ni juna 1943. na d~osti ,o mladinskog ruoovtOdiooa 'Dreeg bataljona L (Mostarrski h a.taljon) Desete hercegovak e brig.ad.e. F ootoj:i neposredna, rll:MOIla veza na2liva 'o ve ulice po tome to se Ragrb lJjubunm' 'l'(.II(;:iio, .odnastao ti i'Vlio 'll kui loraj damije 'llprav.o II toj u IJ.i'ci. grafska grada o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.
IZVORI: Biografski podaci izvorn o od sestre i suborca Rabije. Bio-

RAMICA BANJA
PerUrferna lUlica u sjevernom p.odinuju starog diQela gooda, nepos.re dno :ispo:d Sedrenljjk.a. Polinje od Grlii3 ulice i vodi u praveu sjevera d o ULice I ed.ren.ilkPlli!ma:j'U6i pr1ije .toga jEtLan svoj .kirak iz S Fron tovske ulice. Ul-ica .se poela ,n aseljavati tek i2!ITIeu dva posljednj a rata. Osnovna trasa lUlice, medutim, postoji ,od davnina kao put iz grada u ispasita . :Kira'k sa zapadne str ane, iz ,d ananje Fl1Onbovske ulice, prosjeen je poslije osloboenja, ali do danas lllije naseljen. Saobvatajnli:ca je dobila staotus ulike u lpmrim gOidmama lpoolrirje OSloboenJa 1945, a tada 10j de dato i dananje liime koje !potjee od naziva 'M aja lU koj em se I ralazi. Tli m ds1rim d.rmen'Offi zove se potok k'oj i r tee lU kraju zapadno od lUlice i kojli nastaje od pobo'ka Sedrenik na sjevernoj strani. Lekisllki smisaoo 'llazi'Va U!puuje da je to dme nastalo od banje, kupatila nekog l ana porodice Ramia. Meutim, ootaJje odo danas 'Otvoreno plotanje Iildentifikacij e te ibarrje, a prema 'bome i historijske eti:m:olo~je imena potoka i ulice, 1er '0 tome nema nik'ak-vti.h
316

poda.taka, tl;ak,o se sam potok pod t im imenom javl~a jIO lU dro,goj polowni 18. vijeloo , kako nas o tome ob<rojelava Harndi'ja K~eevljaloo vit. LIT.: H . KreJevljakovi. Banje u Bosni i Hercegovini, 86.

RANKA SIPKE

Ul:ica II podruju !Vrha Pofati'a, U1PI1a'Vo na granici Pofa lia i Vele.:i6a. Odv.saa Se d:z posljednje trein e UJice Huer a Bokovia i vodi u j ak!Lrn akuklama prema Irelej;u na H umu. Prvo bi tna stona stare, kesnije sooski put, Ikoji se poeo izgra ivati II posljednjih d esetaik godina, uao j e u sastruv g radske saobll3aj ne mree i dobio status !Ulice 12. 12. 1968. Ulici je tada ipCvi put dabO ime rtl dMla:njem oblJilku. Naziv UVia gpomen na predratnog ; revolucLo: n ara, pr,v.oboroa [ 'n a:rodnog h eroja Han:ka Sip~. Roen 1917. u Cvtijetniu !kod Drvara. - opu1ar.ni iborac i l100mandant Pete ~ozaa"Ske briP gade, o kojem i ,pjesme !pjevaju (,..K<lda Ranko komanduje Porom , etnici se ll3struju sa sv'jetom) . PogilJ1uo 7. ll. 1944. u saQbvaajnom udesu izmeu Zenice o. 'Ilrav.Mka. Za naiOOdnog heroja proglaen je 26. 7. 1949.
L1T.: Zbornik n arodnih heroja. 774.

RAVIJOJLE-RAVE J ANKOVIC U hca 'll :novom naselju ...slobodan P.rinctp Selja.. (Gt1bavica II). Poinje gdje d Ulica w-e SalCilja, vodi najpruje -u fpra.vcu zapada pa zaokree na sjever i i'llvOOi ponov.o u Ulicu ure Salaja Ina njenoj dnugoj, zavrnoj stra.ni. buzima j u i dionicu jug-sjever, oooj a Ije, lU stvari, s ta!'a Ulica Hercegovaka, nasta'la i n-:azV'11ena tokom 1921. godine, oije}a -ostala trasa nastala :je prije deset 81odina, .k.ada je I()tpoe l a tlu moderna stambena izgradn j a II nase11:u koje se oznaava limenom Ga1bav.ica TI. Ulica je dobila daonanji na.ziv pdje etiri godine u spomen na narodn og heroj'a Ravijo jlu- Ravu JankOV i, predm1lnu domaicu (rod. 1919) !iz OSijeka 'k!rn.j S 3I!1a1jev.u, ilooja ~e sbUlPiila II !Ustanak ve 1941. godine, r azvtila se II iborca-junaka, a poginula n ovembra 1944. na najviem whu Romanije, !kod Crvenih stijena, Ik!ao sani.tetskri oporun'ik NOV Jugoslavije. Za narodnog heroja proglaena 20. 12. 1951.
LIT. : Zbornik narodnih heroja, 281.

REFIKA SECIBOVICA
Ploa

Ulica cu 6jevermom ik!raju starog dijela grada. Poinje od Ulice i v.odi u p MVCU sjeverozapada, prela2Ji Ulicu Mline i u zavoju
317

nadesno izvodi lU Ulicu Alije AUj agia . S aobra- ajnica je nastala d osta rano 'll tlurrSkom !periodu k a:o sokak ru Mahali Keb - kebir, ru narodu zvanoj Miina mahala, k oja se formirala z3ijedno sa tui. svoja sokaka jo u 16. vije-iml. Pl1ij e 1878. gochne ,ulica -se zvala Sokak M u hamed-age DiniCl, od ,g odine 1878. !po :i.9tom licu Dini - agina, Dd 1885. Dinia age, 'Od 1895. D i ni-agina, 'a od 1921. ipa sve do davanj a danan jeg imena D ini- age. Nosilac svih Itih nazi.va je nalVeden i proo okupaci:oni sar ajevski posj ed!l1ik iz porodice Dina, ija por.odina iklu a i danas .postoj.i na donjem zapadnom uglu ove ulice i Ullice Mlini, p.redsbaN1j'aj.ui W1i-j ednu IStaru arhiJtektul1u . I nae s1latra 't ,prvobitna .kuca Di,na bila je ou Cemalru;i, Illa mjestu gd je je d ananja Gr.a:dska trnica. D ananje ime uHca de d obila 8. ,jll.ll1a 1948. po .prv.oborou NOR- a Refiku Seiboviu (ro. 1919. 'll Seon!ici, \lood Ostrooa Illa Neretvi), ikoji je .i.V.l!D u Savajevu od 1930. godine, a 'Tleposroon"{) !pred I!'.at Dio student prava u Beog.ra<l:u ~ tu se Ulkljuio 'll napredni studentski rpokret. PoginUlo 28. a-pti:la 1944. b ranei pamtizansk:u bolniou od etnika u selu Grua kod KIon j'ica kao na e1ni k ~ta:ba Konjikog odreda .
IZVORI i LIT. : A. Beiti, Prilozi prouavanju naih narodnih pjesama, dio II , 11 6. Biografski podaci iZVorno od porodice, od brata Muhameda (See) . Biografska graa o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva.

REMZIJE OM ANOVICA Ulica u sjever:nom podmuju starog dj1jela @rada. RazV'.ijena od B aanije, odnosno od Ulice marala Tita na sjever do damije na Vrba:njui, gdje se utapa tl Ulicu Abdulah-efendi1je !(,a ukCij e. Saobraajn ica s tana, SigurnTliO pre<ist.a, l'ja ~ edan od srednjovjekovv mh ;puteva ~oj~ 'Su <iz okf() line vod!i.li na kinti' te rpllJteva i trg.ovite na
podruju' danan~ e alrije.

p.nva d iamca te ru1Lce, d o iiznad dami.'j e Du.r.adi!k. hadi-Ahmeda (u vl'h u Brua;:rije), j"o u 16. ,vi\jeku \l""azvila ISe ikao 6aTiia II ,kojoj s u radili sagrakije, ili, 'n aim izgovor.om recnQ, sagrdije (zanatlije koj i su se bavHi <stIDugan jem koe !looju j e brebaIlo tJavri.obi), a upn::tv:o po tim zana.tli.j.arma i prozvala se 'nO}'Pti;j e rta .arija, a poslije i ilta\lla u lica a Sagrdije. Dion!ica ur.mad ile arije zy.ala se Bu dakoviki put tili, kra6im imenom, Budakovii, jer je p ut vodio u pravcu srednjovj ekovnog sela l kasni-de Mahale Bud:a'loovii ikoja .se plasi;rala 0100 dananje Ul:ice K aukij e Albdulah-efenwje.od zaVU1n:i:ce U~i"Ce Remzije Omanov.ia na sj ever. To :ime drugom dijelu I e u1Lice uhildeeno je "tl Popisu stanovt nitva I rnda 1867-68. g.ud. Prema t om e otpada .sada Slvakl tr,a z1og !mliw ljenj-a da su 'Se nekadanje Sagrdij e prozvale !po Sagr,aiki H adi-Mahmudu, klQji je lU lIoj dstoj IUlJici sagradio darrilij:u ('onu danan ju) ipmije 1528. g6iJne. N a!Ziw 8lrije Sagnl...li:je protegao s e na tu itavu ulicu tek poslli.je 1878. godine i zadrao se s ve d o da,v anja dananjeg imena. Drumnj i na.ziv uveden je 15. decembra 1959. 'll spomen Ina vrlo aktlivnog sarnjev'Slkog revolucionara Rem21tju Oman:ovia, roenog u
318

Ca2lillJU 1920. godine. Rredra:bni aJk sarajevske giJmna'tije, lli toku 194 L i 1942. nekoliko pUlta hapen Ikao ilegalni .partijski ~adnik, izveden pred priljeki sud, tJra.rnspclt100Va'l1 lU logor tl Stanu Gradiku, vraen u Sarrajevo .radi zamjene, do kO'j e n~j"e dolo, pa .opet ,natrag II logar, az 'kojeg je usp.iJo ~ pobjei na osldboeru teren. Izmuen rl. !Lznuren tUlU'O je 20. 2. 1944. !ll 'Par.tizanskoj bolnici u Poogrmeu u .seLu Kq.t.i!ne. Naeg.ov.a je sestlI'a uvena rpalIlti.rzanlka prvdbOl1ac Razija Omanovi, predratma matul'anhltiln}a .gimna.zi~e ,(nod. 1922. II Ca:mnu), Ilroj"a je pala 'll borbi lU u venom desantu na Drvar 25. 5. 1944, la po kQjoj se njoj u .spo.men zove danas Osnovna ' kola II Ulici Abdul-ah -ef. Kaukije II Sarajevu.
IZVORI: Biografska
graa

o prvoborci ma NOR-a grada Sarajeva.

REMZIJE OMANOVIA CIKMA U1i"Ca vezana za UBou R8m.Zlije OmanovJ:a . Odvaja se oo matine ulice neposredno od damije :na Virbanju.i. (pri zaWietku ulice) i V'Odi u pM-veu sjevero:istoka. Razvila se si:gu.rno dosta rano u ;turskom petni..odu tl sO-S!tavu M.9.hale Sava:a AlOje, koj a se na-rodI1li.m .imenom ~vala Vr banjua (ll1aStala u 16. vijekru.). d Do I a.vanja d am'anjeg .imena saobPaajntca iSe zv;ala Sagrdije ikma, 'a to lime iMstalo je neto ipOsUje 1878. < odine, kati i time Sagrg dije za. -lIlmilnu saobraa'jtnicu. Da.nanj,i lUazilv dat je rulici u .i'.sto mjerne i po :istoj OS!T1ovi kao i nazilV Uli-ce Remzije Omanovia.

ROGLNA
P ani.:fema ul>i:ca II s jevemnom podt1uju starog dijela grada, a predjelu ispod Grlii:a brda. Poinje dd Ulice VliniOgv~d kao nj eZ1Ln produetak li vodi na sjever do GrHi(ijl6a ulice.

Ulica je Ikao put, ,vjerovatno, doota struro. . _ predstav-Ua -prirodnu jer jzlaznicu !iz gra"d.a na penifenL<ju. Na'2li!v mice je ta:lroer starr, IS. :nastao ~e po imen u -osnirv8.a tamonje d:amilje '(ru Vinogra'du), kaji se u rdoklUITlentima [ biljei k ao Rogo-zae i po IkIojem ISe rta:ko li ta damija rrove. Ta ista da'mli.ja hilje::M se 1698. pod limenom Ostrogon, a ima :ilSprava gdje se rd~am ija bilje:m 'Pad. o badva 'imena Rogo-zae Ostrogon. To pokalz uje ne samo starost nazva, koj i proma'1iramo, nego i ;porije!ldo nosroca naziIV:a dami.je ti. ulice : grad Esztergon u sjevennoj Madarskoj, ,k-oji su TurCi napll'3tili 1683. SVe do 1908. god!ine radio je ona VlraJtmiku, "tl zgradU (l18 ,ug1u dananjdh 'Uli~a Vll"atJni'k-mejd.an i Mustafe Dovadli:je, jedan ll11ek.teb, krojli se u ct.o.kumentima navodi 'Peki jednakim ili slinim p rezimenom kao oo glasi 'i !Ime lulice: R ogan - zae tilJ mekteb Rogi Veli-e fendije. Ako ta dva
319

nosioca tih rnazjiva (ulice i mekteba) nisu isbo lice, proizlazi barem to da je porooica toga prezimena ostavila sebi spomen i ovdje, na V:ratniku.
IZVORI i LIT.: Popis damija iz 1697. II GH biblioteci za koje se trai poslije poara 1697. - Popis damija u eheru Sarajevu, Mekteb, salnama za muslimansku godinu 1326, uredio Mehmed Demaluddin Cauevi, godina II, Sarajevo, 138 (arabicom). - S. M. Tralji, Sarajevski grad Vratnik, 49. - M. Handi, Dva popisa sarajevskih mekteba, EI-Hidaje, VI/1942-43 br. 5, 121. - Dr Hajrudin Curi, Skolske prilike muslimana u BiH 1800--1878, Beograd, 1965, 79.
pomo

ROMANA PETROVICA
Ulica u podruju Bjelava, pot:'i!nje u daruj oj 'ruonici sabirne Ulice Bje1tave, ,"edi u .sjeverozapadnom pravcu i naVlI'av;a I Vifhu Ulice Avde na

Sumbu:I:a.

Ulica se ll"'az\Ilila prdll.iruo davno II tursko doba :kalO sokak u Hadi-DaienO'v.oj mahali, koja j-e nastala jo u 16. vi:je\{'u, a koja se u narodu
zvala imenom Provare. Rrij'anje lime ove 'lI1i'ce lxi'10 1e Doklade. Et:imologL}a tboga .imena nije mi pom.8Ita. Moda je to sta'ri geografski naziv Sl1pslwhrvatskog poI1ijek:la u z,naenju do k1.ade, IS. moda 'je i !iskv:areni O'bLiJk imena Doglodi, koje je pozna'bo I aQ 'IlazbV j"ednoga sela 'll Salrajevskom 'P olju. k Bilo jedno, ili da1UgQ, a moda ti.. n eto tree, ovdje \Se svakako (fa'dii. o toponimu, po svoj pl'.hlti.'Ol seru ,toga 1!mena k;dje su 'I1urct zatekl'i. Dananjli 1l"laZ1v umca nOSli od 15. februrura 1950. po ,saViremenom domaem alkaderns:\{,()ffi slikaru Romanu Petroviu, 'kojli je od godine 1917. pa do srmtli. radilO u Sa:raje<V1U i I razVli{) .se 'll rpredanog 'll[ITIaetnika vellltiih kvaliiteta. Roen je u Don1em Vakufu 1896, a UITl100 'll Saraljevu 1947. godine.
rov.i

Na2iv ima 'lI0l'OIl!U 'Vezu p o tome to de u Itoj ulici Roman Petjedino vrti~eme lli-Vio i radio.

ROMANIJSKA
UlJica lU sredin'jem i lijeIu grada. RazVlide.:n.a u pravcu jug - sjever c ,izmeu ulica MalI'al a 'I'iita rl. Svetozrura Ma;rtkovri.a,
jo iiz 16. V'UjekJa, ud se raZlVila ika'<) sokak II Oru'-.pehlivai11ovQj mahali, ija je damJija bila u , amoj ovoj uoo, s na istonom uglu ove i Ulice marala Tita.
Saobraajnli'ca 'po.tjee

Nekada

~'e

0\1;0 hila

ikma.

Ulici Svetozara
320

M8Il'kJov'i'a

fu,ositjecan.je ii. uspoS'ba.v.a 1p1101aza prema Deweno je u a.ustmougarskom periodu.

bilo je Hadi-D urakova ikma pa Hadi-Durakova urica. Nemam nikakvih poda1laka o tome nosiocu naztva. Jedno vrijeme II ~ustrouga:rskotill peniociu, .od 1878. do 1885, 'Ova se saobraaj nica i slubeno zvala Mutevelina ikma (takvo cime nosila je i prije toga oijela mahala) po m uteve1i j ama - upravnicima Gazi Husrev-begova vakufa, ija je kua bila 'upravo u toj ulioi. Da:nanje l me dato de 8. juna 1948. u sIXmletn na planilnu Romaniju, istol1iO rod SarOl.jeva, pod kojom se ovdje misli: ire podnuje, gdje se Il"asplamsao rtlstana,k 1941. godine. Rani1e nrne ove

saobraajn~ce

ROMAN IJSKA Ulica na Ilidi. Odv,o jak od Ulice Nov.o 'nasel je, s jeverno od eljeZnike stanlice. Vodi najprije u pravcu zapada, a .potom zavija u sjevevozapadnom smjeru i izvodi na Ulicu G lie Jankovia. Saobra6ajruica kao graevni blok :fonmirana je (poslije <osloboenja. I danas se izgrauje. Ime ulici QXl prvi put dato je 20. decembra 1960. 'u danan jem obliku.

RUDNICKA Ulica u naselju ,.,.Pavle Goranin (btve Sv.r-a!kdJno Selo). Razvijena pa;r;alelno sa H varskom ~ J.fw oo"skom, izmeu Usloo6ke i kraka Prvomajske, to se zapadnom s.tranom n aselje sputa prema J avorskoj uLici. Uldca i kao saobraajn:ica i kao museJ,jena j edinica nastala je u potpunosti poslije osloboenja 'll 'Sastavu nov;og vadni:loog n asel j'a ~{joje se poelo tamo ri:z~aJiv:ati, a Iije su prve ku.e (stanovi Il"a!d.nika uda.rnika) dovtnene 'i useljene 7. septembra 1948. g oc1i'ne. Dananje rime po planini Rudni ku u Sr"biji ulica je -dobila "[. oktobra 1960.

RUERA BOS KO V I A

Ulica II podruju Pofali8 i Huma. Poinje pri samom poe tk.u Humske odvaj aj'lloi se na desn u stranu uzbrdo, p!1avti. vehlki luk uli.'jevo i ponovno i:wodi u H umsku ulicu visoko II str ani. p.oetna dionica poela se .jz@I"aivati pred prvi svjetski rM i ~zvodil a je do na Baka.rev:ac .pa je ve tada dol:lila s tabus <ulice li proz21
.321

vala se menom Vranduka Ip O mjestancu ~ staroj srednjovjekovnoj tv.ra,vi VI'arndUlku kraj Zentice. Poslije osloboenja izgradnja se nastavri.la i na preostaloj dionici, pa ~e ti ta dionica uklj uena lU ovu 'UlJicu. Dananje me za. ibvu saobr-aajnicu, .koja je na~,veim <hjelom nova, n astala poslije osloboenja (dako jo !Uvijek u tehnikom ,p ogledu ima -karakter seoskog puta), dato je 7. oktobra 1960. po imenu u venog domaeg uenjaka (fiziara i astronoma) Ruera Josipa Bokovia, koji je roen u Dubrovniku 1711, a umro 1782. godine u Milanu.

SABURINA U1ica u sjevernom podrujiu stallog dideta g.rada. rPoinje od Ulice Ploa tispod 's tare ikap:i-lru1e li vrOdi n ajpl"1je u pravcu sjeverozapada i iZViodi 11 Ulicu Alije A1rl:jagia. Ulica je nastala jO u 16. 'Vijeku kao s.okak na g r anici M ahale Keb-kebir, u narodu ,p ozna'te pod imenom Miina mahala (vidi Ulica Aliije Ahljagi'a), na Jugu, te Mahale Sej h Mus1ihudil'l.a, u narodu zvane Plo a, na sjever u.
U tunsloo vnijeme, ,a i u ,a ustrougarskom periodu ,o va ee saobraajruca zvala Burekov sokak, odnosno Burekova ulica, ,p'o nekQm B.ureku iJi idenHtet ,n!isam mogao utv:rd.ti.

Dananje ime ullca nosi bez izmjene od g<Xline 1910. Nazirv je nastM po stamo.j sarajevslooj 1Irgov'ak!oj ti esnafskoj p orodici SabuTa, koja je stanovala II toj ulici, a njeni la.novi bili su ugledn[ II itavu gradu kao kaza'lldije i 1;rgovci kazandijskom robom (potpuno su wumrH II rnulmj Jozi 1876-7, a II enskoj 1905). Do danas se sau vala polovina (enski odjel) n jihove s.tare porodine kue fU toj u t i, ti predstavl ja po svom a.rhitekbonslrom obLikovanj u nij edak spomenik stare gradske stambene arhitekbulre. Ime lUlice ,Qzvanieno je po bOme '.to je II samome nanxxlu bilo poznato d jo :prLje toga uobiajen o .
LIT.: H. KreevZjakovi, Kazandijski obrt II Bosni i Hercegovini, GZM, Vl/ 1951, 20 1-204 (o Saburama). - M. Mujezinovi, Groblja nad Kovaima u Sarajevu, Nate starine, IXj1964, 128 (natpiSi sa niana umrlih Sabura).

SADIKA KADROS I A Ulica na V.ratniku. Razvijena od Vratnik-mej dana na sjever do U1i<:e Jusufa on1ia . Sa~braaj'!1ica se r azvila u wrskom periodu, i to dosta ran o kao wkak u bamonjoj mahali Ha'Vade-zade haclli.-Mus-tafe, po:m.atoj II

322

narodu pod !imenom Hadi-Mustajin demat, ija je damli.ja (ona dananja uMajevikoj uloici) nastala jo 1587. godine. Od turskog rpooiada pa sve do d(,lNanja dananjeg imena ulica se zvala najprij e Makarev sokak, Ip a Makareva ulica, .po n!k,om nepoznatom lanu s tare \Sarajevske wlo ilmune porodice Makar, ija se porodina Kua do a n as sauvala u toj ulici (<11 poetnoj dinn.i:ci) predstavljajui. naj'k8d"akteni:sbiniju i naj'wedndju historijsku ar h]tek1luru lU ovome kreju. Dan anji namv, uveden odlukom GNO 8. 'juna 1948, uva spomen na prvoborca Sadika K adl1oia, predratmlog lI'ad:ni.k,a v:der,a, nastanjenog u Sarajevu, a roenog (ll P.ljevljtima 1922. U NOR srupID 1941. u sast a.v RiOmaniljs"lrog odreda, a pogi!nuo 'Oktobra 1944. na Stepan-polju iznad Foe k-ao komandall1.t lbataljona Sesnae-ste muslimanske br igade. Postojd uzrona veza -nazi,v a ove ulice IPO tome to se kua Kiad.roia, II Ikoj.oj je ivio i Sadik, nalazi uprav.o u t oj ulici. U toj krui i danas fu'vd. Sadilrova rodbina.
IZVORI: Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a grada Sarajeva,

SAMOBORSKA

Umca u podruju Gl'1ba.iVice i Vraca. Raz vijena dzmeu Zagrebake i Durmitons:ke (biv, ih Novosela). kao naseljena jedJirri:ca poela se !razvijati. za vrijeme statt""e J ugoslavrije, a sta!trus ulice dO. :::dla je tek pos1ije "Osloboenja. 1 Tada joj je dato rl. dananje ime ipo gradiu Samoboru u Hr.vatskoj.
SaobI1aajndca

SANDZACKA

Ulica iznad Kovaa i arije. Boinje od vrha Kovaa, gdje poi nje i mica Ploa, p a vodi u sjeverozapadnom pravcu do mice K'1llin a bana. se ra!ZVlila najJkiasmje polovWn."Om 16. v;i,jeka kao sokak II tamonjoj Mahali Peltek Husamudina ti.z tistoga v.remena, koja se u novij e v.rideme (zapis iz 1874-75) u n arodnI zvala imenom Dinin sokak.
Sao.bra3jnica

U turskom periodu 1'e nosNa nazi.~ Dinin sokak. Od 1878. do 1895. na7iv je glasio pod .potp"U.l"1ij:im :imenom Ulica D ine Hadi- Salihage (od 1885. samo Dine Salihage), 'l te 'POSljednje godine ime se reducira lo na obhk D inina ulica i kao t akNo ostalo lU upotrebi sve Ido dav<8Jl1a dananjeg imena. Tiim iilrnenlOrn ulica se .proma1a p o staraj musJJirnanskJoj sarajevskoj porodici Dina, mja 1e doselila ovdje, prem a parod,i:tnoj tradi'l'
323

ciji, povlaenj em Turaka iz Budima 1687. godine, a poblie i me Dine hadi-Salihage ulica nastalo je po konkretnom hicu iz t e porodice. Danaruje ime ulica je dobila 8. juna 1948. po Srundaku, prostranoj oblasti dzmedu Otme Gor e i. Srbije, 1je je stanovnitvo dalo veli:k udio u NOR~u.

SARAt !

u kompleksu ulica stare sarajevske a~ije. RazVIijena od Gazi Husrev-begove na zapadu do mjesta gdje pOinje dananja iroka Ulica Baarirja na istoku . Kao sa obraajnica postoj ala je ve 1462 . godine, to se vidi iz vakufname Gazi Isa-bega riz te godine, u 'loojoj .se navodi k ao put. Status arioe dao joj je, ini :se, Itek Ga:lli. Husrev-beg ,god<ine 1531. izgradnj om i zavjetan~em 60 duana jedan do dr ugoga upraVQ na toj trasi, o emu nam :svjedoi tekst n'j egove zakladnice iz navedene godri.ne. U toj ulici, koja je od svoga zametka dobila status barem prometne sa"O braajnice, <&ko .ne i arije, radili su, vjerovatno, oo. samoga poetka sarai, zanatlij e kloj"i su -se baVlili ~".8dom <raznih 'potJreptina od koe, u prvome redu konjske opreme, a upravo po tim zanat1ijam a ulica je dobila ime. Za kratko vr.ijeme stare Jugoslav]j e ulica je bila izgubila sv:oj historijski n azi"y :i dob.iJ.a navrO ime PrijestoLonasljednika Petra, :pri emu je bila ukljuena II dananju UlJicu Vase Miskina, k<oja se zvala istim imeno.m (Prijes tolonasljednika Petra).

Najk.mrakteristi nija ulica-ar.ija

SARAJEVSKA CESTA

Izvodna saobraaj nica na Ilidi u pravcu Sarajeva i glavna saobra ajn:ica k.oja ,povezuj e ova dva naselja. RazVri.1ena oo mosta na eljeznici u pr8Jvcu istoka ,d o krarja izgradenog naselja, gdje se produuje kao stari put :i :na ulazu u Sarajeva utapa u IHdansku cestu (vidi taJno). Ulica ikao saQbraajruca j aku je stara. Postoj-ala .je jo lU rimsko doba, a u srednjem v,iljeku i u tw'Skom periJodu bila gla,vna lk ontinentalna saobraajnica kqja je !pOvezivala podruje dananj eg Sar ajeva sa zapadjeV'.i.ma Balkana ~ morem. nim kr a1 Status uNce ii: dananje lime s3!obr aaj nica je dobila poslije oslo.boenj a , u prav-o 20. decembra 1960. Naziv je nastao. po tome to uhlca vodi u p r avcu Sarajeva, ana logno imenu drugog sara jevsk-og klraka te saobraaj nice to dzvodi Iiz grada, 'll proveu Ilide i sta se s tom -ulicom pod wenom nidanska cesta.
32,

SAVE KOVACEVICA Ulica II srediSnjem dije.bu grada. RaZVlijena zapadnom stranom palate Izv.rnog vijeCa od Ulice marala Tita do Obale. To je stara. saobl'a6ajnica nastala prije vie vtijekrova, ali se sve do pred prv.i. svjetski <rat protezala samo od Titove do Mis Irbine. Do 1931. godine zvala se Musala sokak. pa Musala trg po ureenom otvorenom prostoru za bogosluje, zvanom musala, koja je bila ,o ndje gdje je danas patata Izvrnog vijeCa.
Godine 1931. ov a se ulica k ao sasta;vni d:i'O 'Onog trga prozvala Banski trg,pri emu je pod taj naziv bila uklj uena i dananja Omladinska ulica od Titove do Mis Irhine.

Za vrijeme okupacie 1941-1945. bio je uspostavljen stari naziv o'lOj ulici Musala. Na sveanoj sjednioi Gradskog narodnog ,odbora 6. aprila 1946. godine staroj ugoslovensk.i B<mski 'trg, II koji je bila ukljuena i ova ulica, pl'Oglaen je novim 'i menom Trg Republike, Pl'.i. emu se m islilo na
Rt:'pubUku Busnu i
Ht:U"t,:~ovli.nu.

Taj naziv 'Ostao je do 8. juna 1948. godine, a tada se trg rasformirao u dvije samostalne saobraajnice: istona je dQbila ime Omladinska, a zapadna se prozvala dananjUn imenom '\l spomen na legend3lroog junaka NOR-a i naoxxinog heroja Savu Kovaevia (roen 1906. u selu Nudo u Gpahovu u Crnoj Gori), koji je pogi.nUQ 13. juna 1943. godine na Sutjesct u ,petoj nepr ijateljskoj ommIiiV'i, a o ijem su j unatvu ispjevane J .n3irOdne pjesm e.
LIT.: H.
Kre!evljakovi,

Sarajevo za vrijeme austro-ugarske uprave, 11 3.

bilj. 13 (o ustupanju dijela Musale za izgradn ju palate Zemaljske vlade 1880). - Zbornik narodnih heroja, 377. - V lado Segrt, Krv na kamenu, Sarajevo 1965, na vie mjesta. - M. Dizdar, Narodne pjesme iz borbe i izgradn je, Sa-

rajevo 195 1, 57.

SAVE SK ARICA
Ulica na li'jevoj str ani Mi:l.jacke, .razvijena od Had.iabdi:nice na jugu, !ispod 2agni.ca.
Dobrovoljake

do

U1i'Ca kaQ s8iObracajnica vrlo je stara, datira sigwrno n ajkasnije iz 16. vijeka kao pnilazni put naseobini Zagrii, ije pooijeklo ide, b ez dvojbe, u predtu.rski period. Kao naseljena gradska jedinica, sokak, razvtiIa se 'u podruju stare Nedar Had.i-Ibrahim.ove mahale, u narodu

zvane Mjeenica, iji je centar bila 'Ona dananja damija u Mjed.enici, nastala neto pritie 1528. godine.
U turskom periodu li. j edno vrijeme pod austroug8!ISk'Om okupacijom na duini dananje ulice bile su d vije samostalne saobm6aj nice: PekUina ulica, koja je obuhvatala d iQnicu od Dobrovoljake do Mj ede325

nice, te Klanac, kOJi je obuhvatao preostalu dionicu, do Hadiabdinice. Hisrorijska elli.molog!ij a tih !imena Ine moe se utvrditi. Sudei po tome to su se .dananj i 2agr-.i.i do 1878. zvali Dervi Alijin sokak, a poslij e 1878. Dervi-Alijina - Pekuina u.lica, dozvoljeno je samo predpostav1ti da ,se nepoznati ll1os1.lac imena PMuine 'Ulice zvao imenom Dervi Alija. Ime pak. Klan ac je, 'bez dvojbe, ~toponim koji vue porijeklo jo iz srednjeg vijaka, jer turski period ima 'Za taj pojam mnogo uobiajeniji izraz
derbent .

.Brv.o'bitne d'Vvje It1ice LSjedinile su se ti jednu pod :iJmen:om Peku.l ina, prema podacima Koste Mandi'a, 1895. godine, >8 ,prema podacima katastarskog IPlana poslije 1901. godine.

Pred PQphs stanomtva 1921. ulici ,je d:a.to ime ZembHjeva, godiine 1931. ime ~e proireno l i oblik Zembilja Skaria Save, za vrijeme posljednje okupacije vraen je stari :naziv Pekuina, a poslije osloboenja nalStalo je daina:nje ime, -koje je, u stvami, ono iz 1921. i 1931. godine. .Nosilac naziva u lri.cc je samjevski knjievnik (feljtonista , satii riar) atustroug.arsklog peni;oda Savo Skari (1878 -1 909), kojU. ue {)Stao poznat:i:j i pod kinji:eWlim limenom Zembilj, ik:8Jko se !Zvala njegova prva sat:imil6na r-epantaa, objavJjena 1906. godine, Qtoouda potjee i uzrona veza prv:og naziva ulice pod tirrnenom Zembiljeva ri.:Z 1921. LIT.: Ma1'ko rajevo, 1948.
Ma1'kovi,

Savo

Skari

Zembilj, njegov ivot i rad, Sa-

SEDRENIK Uliica..;cirum na !kr ajnjoj sjevernoj periferiji grada. Poinje od zavrni'Ce Hadi-Lojilnc ulice mdje gdje ima poetak i Ulica P8'l1jdna kula (u sUip.ro1lnom pravcu) i vodli 'll aswnom ,prevcu sve do pred bedem stare wa1m!i.ke twave, do mjesta gdje s druge strane jz,v:odi: Zmajevac i Ba'klije sokak. ti. gdje poinje Strel1a& ulica. Ka;o seos!kU .put postojala je j'O u tursk)om I eriJodu, IS 'll austrop ugaJmloom okru.pacion.om wemenu proirena je i ureena 'iz stratekih po:1Jreba za 'odrvdjanje kolsklog saobraaj:a. Dananjii nazD.v je ime staroga puta koji je vodio istom tra'Som, a ujedno i toponim itavog o:n.ag kraja. U poznaatim mi izv;cm:ima naziv se sreta prwi put 1682. u obltilku Sedrnik. U I a:m'Ome InM1Od'l1 sve do .nedavno s uo se i .oblilk Sedernik. Taj roponim nasta:o je po imenu tamonjeg potoka Sedrenik Joo:ji se ulijeva u potok Ramia Ibanje ispod same ove ulice. doblila de status ,u lice i d8irlanje ime 'kao slubeni naziv tek iPTilikom popisa stanov.nitva 1921. ,g odine. Do danas se ime ntije roti.je:njalo.
326

ova

saobraa1nica

IZVORI : V. Skari, Srpski pravoslavni narod 1 crkva, 136 crkvi iz 1682, prvi spomen Sedrenika).

151 (prilozi

SEDRENIK MALI Ulica 11 sjevernom podruju starog dijela g,rada, odvojak Ulice Sedrenika u pr.ruvcu sjeveroistoka od mjesta II blizini' kojeg sa june strane na Sedrenik izlaze ulice Kriva iBrdoviba. Ulica je naseljena samo u !pOetnom dijelu, gdje se nalazi i stara Panjiina kWa, a dalje nastavlja kao obian seoskU i n enaseljenoi. put u vangrad S'ko ,podruje. To 1e stari put dz g,rada za MI1kovite i Crepoljsll. Naseljavanje '(izgradnja) njene pioOOtne dri.oIl!i:ce izvrrena je pri~e desetak godina iZgtradn'j om nekoliko indJi,v.i:dualn:ih stambenih objekata doseljenika irl isto6ne Bosne, I j e ,takio i ovaj put tEilt nedavno, prJje pet pa godina dpbio sta.1n.ts ulice. U ovoj uliQi postoje na k unim tr blama samo brojeVIi, -ah uldIle a table nema, .kao ~to nema nd imena ullice Illa samim .kJun:im brojmroa. Ime ulice utvrrdio sam na terenu meu stanovn.icima, a nastalo je po imen u matine Ulice Sedrenik, Illa koju se neposredno i vee.

SIME MILUTINOvrCA Ulica u srec:W:tu starog dijela grad a, razvijena li:zmeu Obale vojvode Stepe StepanOV1i8 :i JNA uLice. P.rarvac razvijanja jug - sjever. Ulica \Se 1I"8zvi1a u tU:[lSlwm periodu :tl sastavu Franake mahale, koja je u naroou :POZn ata i pod imenom LatinIuk, a u kojoj su lU tursk'Om !periodu s1:a:novS!U (I18jprij fi d.ub I1ovaki t r.govci rl. !katolici, a kasnije preteno srpskopravoslav:ni. Do okupacije 1878. ova se ulica 'Zvala Hadi-Tr iJkovia sokak po staroj sarajeVskoj SI1P'Skoj trgova~oj porodici Haciitri:liloovia , ~oj i su u tdj ulici ima1ilikuu. Od 1878. do 1895. zvala se Trifkovia ulica (po isto~ osnow), a otada pa do 1919. nosila je nazi'V Koturova, .po Du ~anu Koturu, zemunskom tIrgOvcu, koji je za grad SmajevQ ipOsta(l 'Zas1uan ipO .rome .to je pl'lilik.om velikog rpo-".t.arra grada 1879. godine d ao velik pnilog gradu za postrada1e. GodIine 1919. ova utica dobila Ije dana.nje ime u spomen na Simu Mitutinovia Sarajliju, !prvog ~a veih originalnih djela u novijoj srpsk oj knjievnosti (pjesnik, dramatiar, historiar i akluplja narodn'i.h pjesama), koji se .rodio 1791. godine ba u Saa-ajevu j, koji je upravo ~bog 'boga i uveo svoje drugo :ime. Umro j e u Beogradu 1847. Za vrijeme Oikupacije 1941-45. ulica je noSila lime lvarnz Milievia, kulturnog radnika sarajevskih Hrvata, koji je pisao pod Ik:njievnim limenom I van Aziz (Mostar, 1868 - Sarajevo 1950). Ulici ie waeno 'Staro, predratno i dananje dIne 20. 1ltvgusta 1945.
327

SINELIA CIKMA

Sao.brataJjrnka II jugistonom podruju stal'Og dijela glrada, slijepi odVDjak od mice Stevana Slneha prema jugoistdk:u, sa poetkom ondje gdje matina ulica ,pravJ zaokret prema [stoku. Ulica ikma razvila se II tur skom periodu II 's astavu Jal'm h-paine m ahale (formirane krajem 15. vijeka), zvane Maguda. Od godine 1878. ova -saobr aaj nica zvala se najprij e Magudina ikma pa Maguda. ikma (po liroen'U m ahale), li taj d:rug1i n.a!ZliJv 'o stao j e II upotrebi sve doo 1931 , a tada je u l<ica dobila danaJnje ime. O Stevanu Si'neliu, po kojem saobra aJjnica nosi lime, vidi la nak o Ulici Stevana Sindelia . Dananj i naziv datira od 1931. Z~ vniijeme okupaciJje 1941- 1945. ulica je nosila naziv Josipa Eugena Tomia ikma. O tome I!losiocu naziva ulice vlldi, takoder, isti
lana'k.

SINJSKA

Ulica juno od naselja ,..SJ,obodan Princip Selj,o (Grbavica Il) . To je odvojak od Kupreke ulice (V1idi tamo) koji vodU lllajpnije pl'avcem zapada, potom zaiVi~ a .n a jug li d!zvodi neposredno pod prugu II vidu
i kme.

je nastala poslije .osloboenja, 'kad je dobila i status ulice pod !imenom Radniko nasetje Novo I. Dananje dme po g r adu &inju u D alma ciji (Ulica je d obila 7. oktobra 1960. godine.

Sruobraajnica

SKADARSKA
od glavne dionice Ulice Vele(neposredno ispod transformarorske stanice) i vodi u p r avcu sjevera mica u
podruju Veleia . Roiinje

SICI

brda Huma. Ulica kao saobraajnlca postoji rOdavna kao v.angr adski put u poLjoprivredna imanja. K ao stambena j edinica i ulica nastala je poslije osloboenja, pravo 1956 - 1966, Ikad j e tamo :izgraen cio niz fundividuu alnih stambenih 1ednoporodinih zgrada, .koje J formiraj u t u dedinicu. S t a'tus ulice i danantje ime rpo gradu Skadru na Bojani soo.braajnica je dobila 7. 'o ktobra 1960.
podruje

SKENDERIJA Ulica .na lijevoj s trani Miljacke, .u sredinjem dijelu .wada. P OC1nJe od mosta Skenderij e pa vodi priblino 'u pravcu istoka do
Dobrovoljake .

Razvila ISe naj'kasnide lX>etkom 16. v~jeka, ako nide postojala kao polsk'a saobra6ajni.ca i prli.~e Turaka, to je vrlo vjerovatno. Skenderija
328

dananje trase li 'imena je admJi.m.sbrativna tvorevina austr;oug-rurskog perioda. Ona originalna, prva Skenderija iz poetka 16. vijeka bila je sasvim jedna druga s a'obraaj<n ica, za .k-oj u se zaboravilIO da je 'rkada bila u sastaViu uLice Skender-ij e, a to je dananja mica Mie Sokolovia, barem do d a nanje Osnovne kole na zapadnoj strani, kojo.j se tek ka'sntije pridruila dionica, po 1pnilici, dc dananje J ablaruike ulice i Soukbunara. Jo 'll austIoougars.k.o doba, do 1905, Skendeni.jom se zvala samo di.o:n!i.ca dananje ,ulice od mosta Skender ije pa do J ablaruke. Ta S kenderij.a uNca razvila se 'tl okviru Skenderije mahale, pa je tako po njoj i '<lobila lime. NazioV oi ulice i mahale evo(Jira sjeanj e na nji h ova osnivaa, bosanskog sandaka Skender-pau, Ikoj ~ je od 1477. do 1505. tri puta lI"eZ!Ldirao u Srurajevu . Centar 'n jegove mahale hila je tekija, gostinjac 'll dananjiOj ulici TektiJja . A da je upravo dananjU kraj oko ulice Tekije bio u podruju Skenderije mahale svjedoi nam i to to se u izv{)rima, ak: UZ 18. vijeka, na v.OOi da se Skender-pa.m most .na Miljacki nala.z.i. lU Skender -pa.inoj mahali , jer se, 'i nae, zna da je taj most bio upravo ondj e gdje se na desnoj o bali Mtilj'ack.e nalazi spom en-'park iS bistom Vladinm-a Peria Valtera. Tek od 1904. Ul.lica Skenderija protegla se prema .illtoku u dananjoj duini, 'pN emu su u :njezin sastav ule d Vti.je dotadanje zasebne ulice: Mutni ']::oto k (Dd Soukbu~a do d ananje Masariko"e) i Zeleni mejdan (od Masarik,o ve pa do sastava sa DohrOlVolja6k:,om).

Dananji :naglasak lim ena ulice sa fUzlaznim a:kcent om na drugom slogu u veli su a ustrougarski doselj e.nici, <1 stran j e domaem gOVOllU. Or'.i!2inalni izgovor ima uzlazni akcenaot:na treem slogu, k ao i drugi turcizmi liste !konstIiuk.ci'je: beledija, ahmedija, mahmudija li dr.

SK ENDERIJA CIKMA

Slijepa uliica, orlv.o jak ,od. Ulice Skenderije koji vodi u pravcu jugozapada sa poetom naspram z8"Vlrruce Mauran i eve . Saobraajnica se raZVIila ti :tursk'o m periodu, vjerovatno jo rtl 16. vijek u, kao ikma-sokak u Mahali Iske.nder-ehaje, ikoja se kasnije prozvala Abdul-halimagina, a narodno ime joj je sve do skoro bilo M u tni
potok.

G od. 1904. stara Ulica Skenderija, ija je trasa bila na zapadnoj stI-aIlli, protegla se i na trasu Mutnoga poroka, gdje poQinje ova ikm a, pa je tako i ova mala saobraa1nica dob:ila na'Ziv po novQj saobraaj n ici Skenderiji. O limenu Skenen1ja .vridi lanak o Ulici Skenderija. Ci.kma do tada 'Il L rimala zasebnog naziva, nego je nosila ime po je matinoj ulici d stanoj mahali M utni potok.

SKENDER-PASINA

Desni odvojak sredli.nje dionice Utice Skender.ije sa poetkom izmeu u lica Maur anieve i Thme MasarikJa (koje su na hjev:oj sje329

vennoj strani). Vodi najprie .u ,pr-avou juga pa pravi zaokiret gotovo u pravome krutu prema :zapadu, gdje se \Sasbalje s Ulricom Adila Grebe. Saob.raajnica je stara stambena jedinica II nekadanjoj Paajigitovo.j mahali. Nisam moga'O utvrdr1ti otk'a d uNca nosi .ovaj dananji naziv, ali sigurno potjee najmanje iz aus1mougarskog perioda. Samo je po sebi razumlj!tv:o da e ime dato ;po bo:sanskl()m san:dakbegu Skentler-pai, kQj:i je na ovoj dunosti bio 'll Sarajevu tl1i puta izmeu god. 1477. i 1505. i kroz to .vriljeme ostavio br.c(jne zadubine ou Sarajevu. Vidd -ulice Skenderija, Mlini.

SKERLICA
Ulica u podI1uju Koeva, neposredno iza Velikog parka, r azvijena izmedu ulioa Mustafe Golubia i Gupeve, U turslrom periodu postojala je trasa do dananje Sutjeske ul.ice (nekadanje Bok1ije) i zv:ala ISe Mala ulica. Pootkiom prvog svj etskog rl.llta trasa se .p roduila do kra.j'8, a du li.tave ulice ~gIladile se za ono wijeme moderme viekatniJce, - je rve 1915. kao moderna i nova saopa braajnica dobila i novo lime Vancaeva u lica po z;as1unom I adaujem t sarajevsk.om a rhri.tektu Josipu Vancau (1859 -1932), Ikoji je kao istaknuti projektant ~avnih -objekoata u Sa!!'ajevu proveo u ovome gradu 35 gocU'l1a, uz to tJi-o jedno vrijeme opmski zastupnlik lj, od 1913. UO 1915. a podnaelnik Sarat evske optine. j Godine 1919. dotada'nja Vancaev:a !Umca dobila je dananje l me po Jovanu Skerliu, istaknutom srpskom knjievniku, historiaru i ,kritia1'U (1877 - 1914), koJi je tU deceniju prije prvog svdetskog <['ata bio, uz to, jedan od glavnih ideologa Jugoslovenske nacionalne rOmladilne i odlua-n pobarn!i.k dedinstva Srba i Hrvata i u dravnopr av:n<om i u jezinom pogledu. Za Vinijeme ak!u'Pao]je 1941-1945. ulica je nosila ime po Petru Svaiu, posljednjem hrvatskom lkIralju narodne kr vi ~vl'adao 1093 - 1097), koja je POg,inUCl lU ,borbi s Maar,ima na plamini Gv.ozd, dananjoj Petrovoj G or i. Ulici je ,vraeno dananje ime 20. aJvgusta 1945.
LIT.: Alfred Makanec, Josip pl. Vanca Poeki, KatoHki tjednik, Sara VIIL/ IX 1932, br. 52 (25. 12.), 2- 4. - Ljetopis Jugoslavenske akademij e, Zagreb, sv. 2/1930, 80-81 (o Vancau). - H. Kreevljakovi, Sarajevo za vrijeme austro ugarske uprave, 121, biljeka 157 (biografija i rad Vancaa).
jeM,

SKOJEVSKA
Nova s.aobra6aJn:ioa li ulica 'll podruju 'naselja ....Pavle Goranin, illa njegoVIOj junoj periCeri!jti. Ra-zvci.jena II ip.fa vcu sjever-'jug od sadanje Pa~rtiza'l1S'ke ,prema /Vrhu MajIDila, uza stranu.
330

I O'va ulica na,zvila se lU I O'sljednj.ih desetak ,godina ikaO' naselj e P indlilvidua1nih stambenih .jednoporodimih zgJrada, kioje se intenmvno gmde ,()S<)bito po ,perjferi'j i grada, kaka.v je d .ovaj I raj. k Sa:obraa'jnka, koTa jO' lIli izdaleka nide izgraena, nibi. :Potpum.o formilrana kao uli'Ca Ijednog uredenog g;rada, dobila je .jz administratJivmh I1a'ZlO'ga status gradske Ililice. Naziv uhl.Qi dat.je ou spomen na Savez komunistike .omladine J ugO'slavije, IHJra ,i. popularnije zvan SKOJ, koj i je OSll!Ov:an u Zagrebu 10. 9. 1919. U godinama prije 1941. SKOJ je ,bio avangal1da anti1a!isti kog Qm ladinskJog .prJk.reta. U toku NOR_a 'skoj evske OI1g.aJnJi,za'mj e 'll borbel1Iim pa'rtizan'sklim jedil1li1Cama d one 'u poZladini odigr.aJ.e su 2lna:aj nu ulogu lIla pubu borbe za slobodu. U NOR-u (1941- 1945) li!zginu:lo je vie od 100.000 laonova SKOJ-a, ' to samO' .pO' sebi gO'vora. oo masovnosti O've organizacije i visini njenog uea u borbi protiv neprijatelja, za novu Jugoslaviju.

SKOPLJANSKA

u Nov-om SarajeViu, UlPrava lU sremaj Dalac koloniji, sjevernO' od 1Jre:se normalne !pruge d pa.ralelno s njom. Poilnje na novom putu od Tvornice duhana prema Bua potoku (izgraena diQnica samo do osi BiJranske ulice), p&lje se lU .blagom ugLu I prema :i8'padu, presijeca g'OVnji dio Ulice Branke Blaek i zavra'va u vidu 6i:kme u 'o si za'Virruce Biran ske ubice. Uh'ea se poela ~zg.ra ivaoti !krajem '1lreeg decenija 20. vlj eka (jednoporodine kue z<looug<llra eljeznia ra). N.arjprije de imal a pr~vre mena dme Ulica B. DananD~ naztv na'Stao je 1931. godine ipa Skoplju (Skopje) , ,glavnom g.radu Makedonije. Ime 'S e do danas nije mijenljalo.
LIT. Vidi : Branke Blaek

U~ica

SLATINA
SaobI1a8ijnica

ti!za Bolnice na Jezeru. Poimje od z,avr sntce uLice

Hasana Brkia ondje .gdje se na lijevu siranu odv.aja Ulica Bert:anija, a na desnu Kromoljski !pUlt, li. vodi 'll prav'0U sjeverozapada .u vangradslw
pochnuje.

Ime ovoga puta !potjee o d limena naseobine Slatina, prema kojoj i vodi, a kroja se nala:zj 'll pr:edjelu li!zmeu Betanilje, Ear.i\ca i Kobilje Glave. Slatina tie jo 'll predtursk.o doba bila selo i ikao italwa 'llbilje..ena godine 1455. kao timar Isa.-beg-ova hizmeara Husejna, s:im.a Ratlrova. Ova saobraajnica dO'bila je status gl1ad.Ske ulice rtek pr1ije deseta~k gOOina, Ikad je ovaj kra~ u ao u sastav gradskog podruja;' kad se u
331

njemu broju.

poele

izgrai vati

indiv;ldualne stamb ene zgrade u znatnijem


Ishakovi a , 65. -

Tri/kovi,

IZVORI i L IT. : H. Sa banov i, Krajite Isa-bega Sarajevska okolina, 244- 248.

S. i V.

SLAVISE VAJNERA CICE


Ulica u ma:rindvOTskom p redjelu ~ada . Boinj e od Al banske oi. vo ii na zapad do Tra n ske. Saob ra ajnica se poela formirati izgradnj om palate M arij indvor a l8B7. godine, a proces rl.zg.radnje zavrio se t ek dzgradnjom .dananjeg tamonj eg n ebodera kao ondanje.g eljeznicarS:kog zadrunog d om a , koji je otvoren l B. B. 1940. Davno prije svog punog formiran ja lUlica ! !bila u kljuoona u je susj ednu Ulicu M agribij u k ao njezin zaseban kra k i 'nosila njezino ime. Brzo lposltj e oslo boen ja, 20. avgusta 1945 . godine wae n je stari. nelziv ov.oj ulici , a l.\.Skoro 'i.rza toga, 6, ap rila 1946. godine time je prom i'j enjeno u d ananji naziv k oj,i. je d8.Jt u znak pijeteta p rem a prvoborcu, legenda1I'l1om roman.i:jskom junaku i n8frodnom her.oju Sla v ii Va jn eru, zvanom C i i ( ro . 1903. ti Novom V~nodolu u Hrvatsk.oj), k oji je neposredno pred odlazak na Romani.ju slubova o <kao 'inenjer i vr io pripr eme za ustanak u Sarajevu. Ubio se 21. januara i d ue, 1942. godine u P.:enovcu, da n e bi iv pao n eprijatelju u r uke prilikom nenad anog napada nj em akih skijalcih jedinica na zgradu II kojoj s e illo sklonio. Nj egovom lillku sauvan je spomen i u n ekoLik o nal'Odnili pjesama iz NOB- e, od kojih jedna ovako poinj e: Romani jo, visok oga visa, Gdj e dru g Cia vQjn'i.ke popisa, Sve j.unake m lade p8.'rtizane, Da svoj narod od faista b rane. LIT.: M. Sotra, Nai herOji, 79. Zbornik narodnih heroja, 827. M.
Dizdar, Narodne pjesme iz borbe i izgrad nje, Sarajevo, 1951, 28.

SLAVKA R O DI A
No va u lica u n aselju "Pavle Goranin (biv e s,vrakli.no Selo) S itullirana u padlini Mo jmila . Vodi p aralelno s Pal'tizanskom ulicom, s njene j une straJne. U -ill1.tenzivmoj izgradnja ~nd ivi"dualnih jednoporodirui.h zgr ada po per:{e;rJa i i tava grada lU poslded.njih desetak godr:i.na nastala je i ova ulica, ko~a se jo uV'.iJjek izgra uje. Naseobina, odnosno saobraaj n ica, dob ila je status ulice ve pri sv ome formriranju odlukom S O Novo SaTajeva od 12. 12. 196B. godine, kada joj je i d a.to d ananj e ime.
332

Naziv u lice uva spomen na predratnog geome tra, zatim prv().. borca, ti&ta'knulog komandanta rurmije ii lJ1alrodnog heroja Slavka Rodia. Roden 11. 5. 1916. u GOl'njem Hlibniku kod Prijedora. Umro 24. 4. 1949. Jedan od organizatora i nooilaca krajikog ustanka U Drvaru 1941. Zahvalju ju i prirodnom d 8ll."u :i odanostli borbi za os loboenje, proao je sla.van p.ut (ld borca do slavljenog komandanta Petog udarnog korpusa. Zn aajan mu je doprmos i u posljeratnoj obnov~, odno.s.no izgradnji ?ernIje. Kad je umro, imao je in general-Iajtnanta JNA. Za narodnog heroja proglaen je ubrzo 'PosHje prerane sIn1'ti, 14. 12. 1949. Spomen komandantu i borcu Slavku Radiu uva i uven a Fabrika pisaih strojeva u Bugojnu, izrasla II godinama poslije osloboenja.
L IT .: Zbornil{ narodnih heroja, 689.

SLOBODANA PRINCIPA Ulica "ll sredi:njem dijelu grada. Razvijena 'iJzmedu Ulice marala Tita i Obale vojvode Stepe izvodei - ()balu Miljacke zapadnom str anom na
pULJI..U1in e :tg,.raue.

Diondca od Ulti.ce marala Tita do U1ri.(!e JNA postojala je jo u turskom periodu, kad se zvala Sokak Sulejmana Rudije Kulovia . od 1878. godine zove se Sulejman- efendije Kulovta utica, a od 1885. pa sve ' do davanja dananjeg imena zvala se po istoj osnovici, samo kraim ime~ nom, Ku.lovia ulica. K'Ulov.ii su stara sarajevska poroddoa. N~j je propadao i dugogodinji nosilac naziva te ulice Sulejman Rudi ef. Kulovi, koji je bi() u 19. vijeku ugledan sarajevski kadija j, limao !kuu u pr avo u toj ulici. Poznat je li. .kao 'd obrQtvor (v:akil) opo jednoj lijeJlQi ulinoj esrrm koju je sag.radLo 1848. uz damij u nepos.redno uz tu ulicu. Umro je 1863. Za vrijeme stare Jugoslavije, 1921. ili neto pri~e toga, a svakako prije 1931. produetak te saobra8.jnice od Ulice JNA do Obale dobio je status za's ebne ulice Ipod "imenom p ozorina po Narodnom pozanitu ~otvo reno 1921) , pro"ed kojeg :i vodi. Obje te uldce spojene -su u jednu pod dananjim ,i menom oolukom GcadS'kog narodnog odbora 6. aprila 1946. Ime je dato po Slobodanu Principu, zvanom Sclji (roen 1914. u Ha d1ima kod Sar<'lljeva), predratnom studentu i lanu KPJ, pTvoborcu i narodnom herOju, kQji je umro od tifusa 'u Sepan-Polju marta 1942. godine. Za naI"odnog heroja Jugoslavije proglaen jo 6. 11. 1942.
LIT.: H. Krdevtjakovi, Vodovodi, 98. -

M. Sotra, Nai heroji, 33. -

Zbornik narod nih heroja, 650.

SLOBODANA VUKOVICA Ulica u sjev-erozapadnom i perifernom podru ju grada iznad Bua potoka. Razvjjena od Trebinjske oi puta za Gradsko smetljite prema selu
2u .

333

To je stari put koji je vezao n.avedeno selo sa gradom i Sarajevskim poljem pa se i zvao Starinski drum. U posljednjih desetak godina otpoela ije i ltu dzg.radnja indi..vl!dualnih jednoporodinrih zgrada pa je tako taj .put -postao naseljena saob!rarujlnica i dobio staJtus ulice. Put je pr oglaen ,u licom li. dobio dananje ime 12. decembra 1968. Slo_ crlan Vuk'ovi, nosilac .naziva ulJice, !predratni de ilegalni b radn~k :i 'pr;vobooac NOR-a. R oen u Duvnu 9. 3. 1922. God. 1932. nastanio s e s J'oditeljima u Saradev,u, u Hrrasnu. Student Sumarsk.Qg fakulteta II SarCl!jevu. Stupio u NOR ~vgUBta 1941. u Trebeviki bat8'ljon i bio poliViki !komesar Kasindol$ke ete . Poginuo 3. 8. 1943. na Metaljci kod
CaOll1li.a.

Njegovo ime oo 1950. godine nosi Osnovna kola i\l Danila okia ullici u No.vom Sarr:ajevu. Do deset godina iza 't oga po nj emu ii II1j egovu bratu Osvebniku dato ime Brae Vukovia dotadanj.oj Siia ulici II Hrasnu.
IZVOR : Podaci o Slobodanu Vukoviu iz arhive Osnovne kole II ulici Danila okia, koja nosi njegovo ime.

SLOBODARSKA

UlIi.ca u podr,ujru danas rprilino gusto dzgraenog ;naselja ojndividualnih jed.nok'a.otnica Bol jakov JXrl:.ok u str.ani i u hlizini eljez.nike stanice Ali-pain Most. Vodi ,pravo od groblja u Boljak-ov:u potoku prema pet'liferijk Trasa 'te uLice postOjala je od "da'vmna kao 'Seoski rput, staza. U godinama 1pOShije osloboenja, kad se izg.r adio Boljakov !potok, lokalna naseobina doseljenika iz HercegoVIi.ne ii istone Bosne poel a se iviti i tim putem , Status ulice kao I radske stambene jedinice saobraaj nica je g dobila 12. decembra 1968 . i toga datuma ,t oj novoj ulici. po prvi put dato je li me Slobodarska k ao simbol elje i borbe n aih naroda za slobodom, koja je j lizvojevmla u NOR~ .

SMEDEREVSKA
Uhlca u Hr,as.nu. Razvijena neposredno du don je strane eljeznike

pnuge

izmeu

'ZRvlrnj,ca 'llli.Ca Vladimm-a Nazora

lj

Rren1ske.

T,o je prijanj i put kojd. Ij e postao stambena jedinica 'izgr adnjom stambenih zgrada elj eznike IStam:bene za'druge.
St8'tus ru.li'ce li. "dananje ime po h istord.jskom gradu Smederevu u Srhiji saobra6ajnica je dobila 7. oktobra 1960. i
334

SPASOJA BLAGOVCANINA
naseidu J oanica. Razvijena od tranzitne saobraajnice (Ulice igme.ns!rog mara) II !pravcu sjeveI"<)$to:ka i lJ. luku do sastava s Ulioom Radovana Suur;a. Stambena :uLica. Nastala 1958. kao dio nase1ja lU Joanici. Ova j danani naziw ulica O po prvu put dobi~ a ,okp 1961. Ime e uva .spomen na p:rv;obOO'c a Spasoja Bragovanina tiz sela Blagovca II QPtini Vogoa, po kojem i nosi pre2lime, a gdje je i roen 1908. godine. Predratni potanski slubendk, stupio II NOB jula 1'941. II Crnovdki bataljon II odredu ZvdJjezda..., a IP0g-inuo 20 . ll. 1943. II ilIliU kapetana i na -dunosti zamjenika komandanta Visoko- fojnikog odreda II selu K'Orita, na ,planini Situ imati Fojnice. BosmP1:ni ostaci !preneseni su 1960. u zajedniku spomen-kostUJ1'l'lliou tl V:ogoi . B io je lan KPJ
od 1941.
LIT.: S. J.
Jovanovi, Vogoa,

Ulica

II Vogoi, upr8'VO II

46.

SPASOJA JOVANDlCA Ulica II stambenom nase11u J:oanice u Vogoi. Odvojak od Ulice Rli:dovana Su6ura prema livadama, gdje se i zavrava . Stambena ulica. Nastala je prije desetak godina, upr aovo 1961. Ime nosi od 16. 3. 1961. po Spasoju Jovandiu, predra:tn<>m zemlj()l1ad'lliliu i prvoborcu, roenom 1921. II GOO1njoj JQanici kod Viogoe. U NOR je stupio septembra 1941. II iS8.Stav Crnovrke ete . Kao borac Seste bosanske pr.oleterske iFigade utopio se .u ni:jeoi Bosni u Begovu H anu kod , Zepa 1942. !izvtfavajuC:i zadataL tprepldi ravanja rijeke, 'k()jeg se d obrok v volj no bio prlihvatio.
L IT.: Rjeenje SO
Vogoa

od 16. 3. 1961. -

S. J.

Jo vanovi, Vogoa,

48.

SPLITSKA
Ulioa u podruju Kovaia, iznad Gribav:ice I. Rarvij ena od Trnovske u <pravcu 'jugozapada do Radrui.~e ulice, blizu ikoje 's e pretvara u obian, neureen !put. Saobraaoni'ca je nastala II a"Ustrouga.rskom periodu, neposr edno pred prvi svjetski ,rat, ,kad su se tu i UOpe II Kovaiim a dbpoeI e grad~:ti inovnike k ue, "i r M samo na njenoJ isto noj dionici. Ta ista saobraaj n ica dohl1a 'j e status zasebne 'ulice poslije zavretka prvog svjetsk.og r ata, ili 1925, a u isto vrijeme do.bila de i dananje ime po naem prJm<:lirSkom gradu Splitu. Naziv se nije do danas mijenjao.
335

SPRECANSKA

Ulica u Novom Sarajevu. Razvijena kao s1i1epa lllmea od Ulice j


Blagoja n a sjever izmeu ulica Osjeke ii Goradanske. Saob!l1aa.jnica je nastala II doba stare Jugos.lavl~je kao lIl8.3tavak
eljezniara
Parovtia

tamonje kolonije zadnugara

k'0ja se 1m

poela !izgraivati

1929-1930. I odine. g ,Dananje ime ulica je dobila 7. oktobra 1960. po nijeci Sprei, desnoj priteci Bosne. Prije toga nosila je naziv Dolac kolonija VI.

SREBRENICKA
Ulica II sjevernom podruju stall'og dijela gra da. Poi nje od Ulice Poegin e i vodi pribli~no II pravcu i!Sfloka do ulice Nova mahala. mica je sigurno nastala jo 'll 16. vijeku II okviru Mahale Arabi- Altik, II narodu zvane Arapova mahala. U turskom periodu ulica je nosila nazi'v Sokak Saraa Avije, to

se vidi iz Popisa stanovnitva Sarajeva 1867-8. U austrougarskom periodu zvala se !kraim imenom Saraeva ulica, izuzimajui period od 1900 -19] O, :kad je bila ukljuena II susjednu ulicu. Pod tim drugim nazivom bila je .poznata sve do 1921. Navedeno ime nastalo je, vjelI"O~atno, od prezimena .porodice Sara, o koj,aj, meu.tim, ne znam nita odreenije, ali ni je iskljueno da je II ovome nazivu rije Sara samo oznaka zanimanja. AIDo bi to bilo tano, onda bi nosilac naziva te ulice bio identian 's a saraem A vdijom, 's inom Ibrahimovim, ,roen im 1828-29, koji se navodi sa 'kucam II toj ulici 'll spomenutom Popisu stanovnitva. Taj sara Avdija ima i 'Posebno prezime, 'koje, medutim, nisam mogao
proHati.

Dananje ime ulica n 'osi bez izmjene od 1921. ipO gradiu Srebrenici II istonoj Bosni, poznatom antiknom naselju, srednjovjekovnom rudniku srebra i dananjem ljeilitu.

SREDNJA

-To je ulica na Vratniku, n a sjevernoj padini iznad Vratnik-mejda:na. R azvijena izmeu u lica Donje ebedije i Porine, a pocmje od mice Semsuddna K arkina i ~avr:ava se tU m ici Prijeka esma. Ulica se r a-zvila 'll. graninom IPodruju tamonjih starih mahala Mcik!r:o-zade Sinana, u narodu zvane Cebeclije (iz druge polovine 16. vijeka ili prwih decentja 17. vijeka) , te mahale Sinan-V1Ojv:oda ha1luni, II narodu zva:ne Mali demat iz prve polovi-ne 16. vijeka (vidi Porina). Dananje ime datira jo iz turskog perioda, kad je imalo samo izmijenjen oblik Srednji soka7<;, ,a pod dananjim nazivom ulica je ubiljeena i II katalStarskom lplanu onoga rpodnuja iz 1913. godine . Naziv potj ee od sm1et3Jja ulice u sredIni ulica Donje 6ebedije i Porine, na
336

jednoj, .te Semsudina Kal1kffia i Prijeke esme, na drugoj strani. I topografski promatrana, trasa te ulice je u sredini spleta vie ulica. Na davanje takvog imena nije bila, vjerovatno, hez micaja i injenica to se nalazila svojedobno i u sredini izmeu .navedene <ivije stare tamonje mahale. Naziv se nije do danas mij en~ao.

SREMSKA
predjelu HiraJSllO Bondo. Poinje ikao n a stavak Prijedanske od Kium :roovake i KtumanovSke i v:ooi na istok iznad same -trase eljezni ke 'pruge <io iza !poetka Triglavske, gdje se zavrava u neizgr.aenom brdovit'Om terenu. Saobn aajnica kao nenaseljen put datiora jo od prije prvog svjetskog rata. Jae se poela izgra ivati tek poslije osloboenja . Prije davanja .dananjeg naziva ulica je iIlIOSila oznaok:u Hrasno XVI, ikoja je tak'oer data rposlije 'Osloboenja . Dananj e ime dato je ulici 7. ,oktobr.a 1960. po Sremu, pokrajini izmeu donjeg toka Save i Duna'va. Ulica
II

STADION KOSEVO
Nije to ni stadion, a n iti II ipraJViOm smislu ulica, 'POgotovo ne prilazna saobraa:j nica za stadion, kak,o bi 's e ob ino mislilo. O vdje se radi samo 1 stazi to IPOvezUlje n iz >od pet radnikih nastambi Gra evinskog 0 preduzea Centar, koje s u locirane sjeverno od l avedenog Stadiona, a n kaje je naj prije tu izg.radilo Graeviln.skio preduzee ,.,.Kabla.r.. iz Srbije za svoje r adnike na gradilitima 'll Sara.jevru. Nastamba j e lIlastala oko 1953. godine, .p a, :prema .tome, tada je nastalo ime tobonjoj saobr:aajnici, koja zapraV'() i lIle postoji, kao potreba za identifikaciju adresa radnika u >tim nastambama. Budui da su navedeni Qbjekti g,r.aeni kao prilvremene zg-rade (iako su od masivnog ma'terijala), ,nema ju budunosti , a, prema tome, ni samo ime nogostupne saobraajnice k-oja ih danas povezuje. Sami Stadion Koevo , koji se na1a!Zi neposredno ipl"ed .poetkom te -ulice, inae monumentalno !tehniko i arhitek:tonsko - jelo za 40.000 d gledalaca, zapoeo se g raditi 1947, a poeo se koristiti prije dovretka, 1948 . .godine. Projektant Anatol Kirjakov, dipl. ing. arh.
I ZVORI: Podaci o gradnji Stadiona Kirjakova.
lino

od projektanta a rh. Anatola

STANJeNI TRG
P-rostor :ispred ZeldeZinike stanice Sa.rajevo Novo. Oi'vien Brodskom lulicom, zavrnicom Bulevara Borisa Kidria i saobraaj nicom d-u sjevern e strane Vojnog logora.
22
337

Taj trag, ,o dnosno prostor nastao j e I ad i sama zgrada No ve eljezk nike stanice, lroja je otvorena 27. novembra 1953. godine. Naziv je nastao prilikom otvorenja !Stanice, i to, vjerovatno, spontano, jer ga nisam naao registrirana JU odlukama. Zeljez.n.ika 's tanica Sarajevo Novo poblie se odreduje uvijek sa adresom Stan i tli trg, a pr va su'Sjedna zg.rada, Pota Sar ajevo 2, iako se nalazi na potpuno isrom saobraaljnom prostoru, nosi sasvim drugaiju, pogrenu adresu (u telefonsko m imeni~u): Bulevar Bor isa Kidria bb.
LIT.: Regulacija saobraajnog vora pred Novom eljeznikom stanicom u Sarajevu, Os l oboenje, V/ 1947, br. 231 (22. 7) . 5. Nova stanina zgrada u Sarajevu, Osloboenje, VI / 1948, br. 656 (29. ll), 8. - P r imjena armirano-betonskih ljuskastih konstrukcija na izgradnji hale Zeljeznlke stanice u Sarajevu, Sarajevo. 1949. - Z. e, Sarajevo e dobiti najmodernij u eljezn i ku stanicu na Balkanu, Oslo b oenje, IX!1 952, br. 1799 (1. 8,), 5. Sutra se .otvara Nova el jez nika stanica, 7 dana, 1/ 1953, br. 28 (26. 11), 7.

STARI DRUM Ulica u HrasnicL Ped tim nazivom saohraajn ica !poinje od Hrasnike ceste kao p roduetak trase U lice Alekse Santi a i vodi u pravcu zapada prema .naseljenom mjest u Kovai . ~ao seoski .pu t saobraajnioa po- toji od starina. Kao stambena s jedinica stambene kolonije u H rasnici poela se izgraivati i form ira.ti poslije 1950. godine. Status ulice i dananje ime kao -slubeni 'naziv saobraaj nica je dobila 20. decembra 1960. Naziv 1e dat 'u p r avo po -tome to se ovdje radi o starom zatee nom drumu prilikom izg.radnje modernog stambenog naselja u tom mjestu, koja je otpoela neto prije 1950.

STARINE NOVAKA Ulica ,u Novom Sarajevu. Poinje od pr uge u 'osi Biranske Ulice, koja se nalazi ispod !pruge, i vodi uzbr do u rpravcu s jevera. Kao trasa i stambena u lica poela se formirati izmeu d.va rata, od 1929-30. n aovamo, a li ni dana s, zbog nepovolj.ne ik!onfiguracije terena, nije po tpun o
i zgra ena.

ulice, a ta da je odvojen a u samostaln i saobraaj ni dio novoizgr aenom trasom pruge Samac-Sarajevo. Tako I potpunO razdvojene dvije saobraajni ce n osile su, meutim , naziv jedne lUlice, najprije Graanska, a od 8. juna 1948. BiTanska. Anomaliji je uinjen kraj 12. 12. 1968, Ikad je dio iznad pruge izdvojen iz matine, Biranske ulice u samostalnu saobra aj nicu pod novim, dananjim nazivam. Ulica nosi n aziv po legendarn om hajduku i junaku srpskih nar odnih pjesama Starini Novaku, k-oji se II nekim od tih pjesama zeNe i Novak
338

Do 1947. godine bila u sastavu trase

Biranske

Debeljak <te vee za planinu Romruniju kood Saraj eva. U J Hu te planine, b


odstr ane Rala i K!orana, ;povie dananjeg planinarskog doma postoji prilino teko pris bupan a peina za koju legenda kazuje da j e u njoj ivio Starina Novak: sa sinom Gl'llJj icom i pobratimom Radivojem, pa j e i danas po tome poznata IPod imenom No vakova peina. Starina Novak n ij e decidirana identificiran kao historijska linost. Zanimljiva je da je ime Starine Novaka pl1Vobi'bno nosio i jedan trg I a u NoV()m S&:atjevu na suelj a'ViB.nju dananjih ulica Marulieve i b Igm anske, k>ojeg je, meutim , nestalo zaj edno sa susjednim ulicama Savskom j Moravskom u prvim godinam a .p asUje osloboen ja proirivanjem broja. kolosijeka za 'teretni saobraaj normalne pruge. vak, Na1'od, I V / 1924, br. 22 (26. 3), 2.
LIT.: V(ladisla v)
S(kaTi),

Novakova

peina

na Romaniji i Starina No-

STEVANA MOKRANJCA starog di jela 'g r adn, u predjelu Mejtaa i Nemanj ine 'Ulice. P.oinje na sastavku Mejtaa i Nema~jin e i v.odi priblino u p ra'Vcu sjevera do popreno post8Jvljene trase Ulice La!joa K'OUita. Ulica .se r azvila 1\..1 bursk'om periodu ,k ao soka'k u Mah ali Dudi-buta, ija je damija I bila u .uglu Mejba:a i dananje Ulice Milije Vujovia , a koja ;je u na1'lOlCiu poznat a kaa Mejta. Od turskog doba do iza osloboenja 'Ova ,s e ulica zvala l1aij.prije Hadi-O m erov sokak, a. - nd a H adi-Omerova u lica, po nelrome hadtio -OmeT'U, iji '!'tam h isrt:orijski identitet .nij e poznait, ali j e odreeno to, da se n jegoVlim imenom ova m ica zvala 10 1867-68 . .godine. U Po pisu stanovni!lVa Sa:ra.;eva iz ,te godine u roj istoj ulici i pod .tim naziv:om sreta se i porodica H adiQm eoovia , bra a A vdi!ja i Mustafu , obadva posjednici i sinovi Omerovi, od ikojih je prvj roen jo 1799-1800, a d rmgi 1809-10. Nij e li ot ac 'te dvojice H adiomerov i 8, navedeni Omer, nosilac naziva ulice? Ako jeste, 'CI'llda je ime dosta s taro, a nastalo je najk asnije polovinom praloga vijeka. Da:nanlj i I!laziv dat je ulici 8. juna 1948. ,p o imenu Stevana Stanojevia Mokranjca, velik.og sI1pSk.og kompozLtora i horov.o e '(Negotin, 1856 Skopje, 1914), koji Ij e bio sljedbenik: naprednih, socijalistikih ideja Svetozapa Mamkovia , .a ije su ilrompozicije znaajne !PO >tome to su zasnovane na narodnom melosu i to su utjecale na razvoj srpske muzike nacionalnog sm1era.
Ulica II sjeve:mom
lpodr.uj.u

STEVANA SlNEL ICA Ulica II sta r-om dij elu gra'da, tl irem podruju nE'lli:adanj eg Alifalkovca. Poi.nj'e ikao nast avak pI1i!rodnog p!"a,vca dananje Ulice Alifako:vac i vodi poslije jakog zadkll'eta \Sve doO Ulice Vladimira Gainovia ispod t UI"beta u v.rhu Alifakovca.
22' 339

Ulica se r a.zvila 'kao sokak 'll sba!voj Jakub-paino j mahali, formiranoj .pot.kl'<tj 15. vijeka, a 'u narodu zvanoj Maguda, i sigurrn'o potjee iz toga v1ijeka. Upra,v o po imenu te mahale k r ak ove ulice od poetka pa do zaokreta pred KosovSktom jo od turskoga v.remena pa sve do 1931. zvao se Maguda sa izuzetkom 1878-1885, I ad je oblik imena glasio Magudina k u lica, to je bilo rpogrello. Drugi krak 'ove druna~e ulice od Kosovske do ispod turbeta (izmeu groblja) bio je sV<ljed obno zasebna ulica k<lja se zvala Ispod groblja, ,ka'ko je .to ubiljeeno u ,katastarskom planu onoga podruja. Obje te ulice spojene su u ednu saabraaj nicu pod novim, dananjim imenom godine 1931. Dananje ime ulice dato je po junaku iz ,pr.vog snpskog usta.nka Stevanu Sindeliu, zvanom Resavcu, kQji je ostao poznat .po tome to se istaik'a'O II vie borbi Iprotiv TU7'ialka u navedenom USlbank'U . Poginuo je na Cegr-u ~od Nlia 1809. Za v.rijeme okupacije 1941-45. !Ulica je ,nosila ime hrvatskog knjievnikJa Josipa Eugena Tomia (Poega, 1843 - Zagreb, 1906), koji je obrndiva'O ,teme ,poseb no iz bosanskog ivo.ta, 'koa:d ISe bilo r azvilo ivo zrunimanje za bosanske ,p riHke prije i ipOslilj e o kupacije 1878. godine.

STREWACKA Ulica izvodnica na sjevennoj periferiji grada. Poinje !kraj samog v.r~tnikog I edema ondje ,g.dje se zavra, aj.u ulice Zmajevac s jedne i b v Sedrenik s druge strane, I ,vodi u pravcu sjevera do izvan gradskog pa naselja. U austro.ugaTSkom periodu u tome ikradu, .prema !kojem vodi ova saobraaj!llica, uspostavljeno je strelite za , 'Je-1be vojnika artiljeraca iz V Kmsaune na Vratniku. To strelite lbilo je II upotrebi II istoj <namjeni i za vrijeme stare J ugoslavije, pa je upravo lUlica po .njemu i dobila ime. Status ulice i da'nanj e ime saobraaj nica je dobila pred popis stanovnitva 1931, kad su poele nicati prve k;ue na trasi dotadanj eg puta.

STRMAC Ulica 'll sjevernom podruju star og dij el-a grada, .neposredno lis-pod Hidrometeorolokog zavoda. Riazvijena od Hadi-Lojine do Sejh-M ehmeove.

se razvila siguTlllo <ll turskom periodu. Naziv ulice je 'Originalan, star 1ooliko i sama saobraajnica, a dao ga je narod Ikao S>dkak ili put strmac IPO tome ito je, k,a :kose V'idi i po tJopog.rafiji, strm, s trmenit prema Mvrnici. Ime se do sada 'Ilije mi1enjalo. Imae ozvanieno je kao slubeni naziv ulice tek 1921. godine.
340

Saobraa:jnica

STRoSrCr

Ulica u S!j evel'Ilom, perifevnom ,podnuj u sbfwog dij ela .g,r,ada. PoetnJe od sastava ulica Mustafe Dovad~j e. H adijama:k<1Viev e i Dizdareve pa vodi II pravcu sjevera sve dio >bedema star e waJtnike tv.rdave, kroz i~ ru se posebnu ik apij u vee sa Ulicom Bakije sokak. Rri samom poetku ima jedan poseban odvojak prema istoku, 'l l kioji se ulijeva Ulica Vlasenika. Ulica se ra2vila II !Sastav.u stare Mahale Gerdeni hadi-Husejna, koja se, inae, u narodu ~v,ala imenom Stroii (zapis iz ,g od . 1874-75), a koja je, prema najnovijim podacima (ilooje je iznio H. Sa'banovi), nastala izmed.u 1562. i 1608, U austrougarskom periodu ova se ulica zva.la Baj ria i in ila de jedj.nstV'O s dananjom U!lioom Prijeka esma (vidi tam o). Ime Stroii ka;o slubeni naziv ove dananje ulice sreta se pr.vi !put 1900. godine. Drim da se ovdje radi samo o rv.raan~u starog 1l1azi1 k'CIj i je bio iskljuva en ok o .1878. Od 1902. do 1910. ime jc lPonov:o zamijenjeno -nazivom Bajria, a od te po.s1jednje, 1910, panovo je u.vedeno i ost alo do d anas bez izmjene. Desni klra1 (odvojak) ove lUlice do iza osloboenja bio je samok stalna lUlica pod imenom Heljevac. Vidi: Vlasendka.

SUMBUL -CESMA

Ulica u sjevernom .podruju starog d ijela gracia. lPoinje ,oci Poegine ulice .pa v:odi prj.blino u pravcu is.toka do Ulice Bakije sokak. Ulica se lr.a2:vila jo u 16. vJjek:u !k'a o sokak u Bali-zade hadi-Mehmedovoj mahali (nastala prije 1556), koja se lU -narodu ikasnije prozvala S-umb-ul mahala ili S-umbul-ua. Ulica nosi dananje ime jo od ,tu,r.skog !perioda iS 'bOrn r azlikom to se prije u;potr ebljaV'8o .oblik Sumbul-esma. 'Do ime nastalo je 'po staroj kamenoj esmi istoga imena koja je d'O 1891 . bila -na .uglu H a:di jamakavi eve i ulice rk-otiu >obraujem, a tatia je prenesena i uzid ana u zid dvorita mahalske -damije, <pri em u je djelomino upotrijebljen materijal od druge stare -esme, to je ,bila u Halilbaievoj ulici na donjem istonom uglu na Nadmlirnima. Taj m aJli IQbjekaJt i rdam.as predstavlja vriljooan s.pomenik svoje v rste. I ime esme i n aziv m ahale, a 'Pr ema t ome posredno i nazw same ulice, nastali su po !prezimenu stare muslimanske ,porodice Sumbul, Ikloja je II toj mahali i stamova}a. P.r-vi poznati spomen Sumbul-mahale, a prema ltome i rparodice Sumhul 'pa:da II poe talk sedmog decenija 18. Vlijeka. Ta je !porodica potpuno izwnrla prije desetak godina, a .njoj ,je pripadao i 'nacilOl1alni radnik Avdo Su m bul, po kojem se odavno zove jedna druga u lica 'u ~.mdu (vidi tamo!). Dananj i maziN' 'lillice QZvani en 'je tek 1900. godine. Dotada se uli-ca zva la najprije Sumbulov sokak (turski period) p a Sumbul u lica.
341

Narrodni nazivi i mahale i samog javnog 'o bjekta, .po .kojem n03i Ime uli~, sauvali su se u jednoj staroj lirskoj naJrodnQj pjesmi, koju sam uspoo svojedobno IZabiljeiti u samom Sarajevu. Pjesma se odree nije Vee upravo za 'tamonju mahalu i za n avedenu esmu, pa j e evo 'll cij e1osti: ik'llIje ugumdilja Mujo, ugum kuje, daleko se uje, ba:krom ikuje, srnruom oblijeva, ugum leuje, ugumu gOVlOri: ..Moj ug ume, moj ob&eni sude, tebe .kujem devet godin' dana, niti imam fajde, :ni zijana. Moj ugume, moj ba!klreni sude, ko li e te na vodu n;osi ti, i sa vode kui odnositi, po mahali tobom j ordamHi? Had , ih mati i fajde ima1li, b pa 6u i i hodi na zapise, neka gleda 'l l svome d .tabu, hoe l' ug um nositi H a1rija Sumbuluam do Sumbul-eama. Ako hoda vidi lU 1ta'bu, da e ugum nosi ti H aj'ri1a, sjutra u ij e zaprosit 'Od babe. Alk o hoda b ude razvidJio, da mi Ha:jra nije ;sueni ca, satupau srmali du~ma , to ga kovab devet godin' dana'"'.
LIT.: H. Kre!cv l jakovi, Vodovodi, 89- 96. vanj u n aih nar odnih pjesama, dio I, 401--402.
A.
Bejt1,

ugum

Prilozi

~roua

SUT JESK A

Ulica II podr,uju K'Oeva, a poinje u Ulici U!I"e akovia i izvodi u .gornju dion icu Didmovca pri Nemanjinoj ulici, rprelazei prije toga ulice KralJja Tomislava i Skerlievu . Prava c r azvijanja je istok sjeveroist-oik . K ao saobr<aaj.n i ca postojala je jo .prije okupacije 1878, a kao ulica poela se izgraivati, odnosno naseljavati tek pred prvi svjetski ra t, j& 1901. .godine na itav:u ,potezu te ulice-puta bila je }edna jedina zg.rada (v;Qjna pekara) na dionici do K'oevSk{)g ' potoka. To se vidi iz katastarSkog pl8ll1a iz te 'g.odine. ZaVlI'nli<:a .ove ulice do pri:je osloboenja onije izlazila na Didik.ovae, nego je IPri samome vrhu .skret8!la 1U1Ljev{) i izv!odila izr.avno II Nemanjinu u licu ,preko prostora .gdje je iza oslobo enja sagraena ona dananja nov:og.rad.nj- ka(l <sinteza moderne i staTe bosanSke arhit ekture a (projekat arh. S'a ina).
342

Na dui1i ove saobraajnice bile su pr~je dvije zasebne ulice: Hadi-Idrizova i Boklija. Hadi-Idrizovom ulicom zvala se dionica od potoka K oeva pa do danar(je Skerli eve ulice. To ime dabo je ulici 1910. ldentitet toga nosioca na-ziva ulice n isam mogao utvr:diti. Boklija j e bila g<XI'TLja dionica ove ulice, od Skerlieve do !kr aja, kako je ubiljeeno i u katastars100m planu ~:z 1901 , a prozvala se tako potkraj tW'Skog perioda po 'l1ekome Bokliji, dooel jenik'U iz Novopazrurskog sandaka, koj i je Itu .najprije izgradio staju za I ron je i dvor ite za kola , l je r se bavio kiridi(j5kim poslom. Za Vlrijeme st are Jugoslavi'j e !izgubio se defin itivno naziv Boklija, i i1ava ulica dobila Je ime p.rwe dionice (H ad.i-Idrizova) i ;nosila za sve sve do poslije rata. Dann.IDje ime o.ve lulice dato je 8. juna 1948. u spomen na Sutjesku, pritoicu Drine u m asivu Zelengore iznad Foe, koja j e ostala poznata i legenda!I"na Ikao ,teritorij na kojem su jedinice nar1Odnooslobodilake vojske vodile ogorene borbe $8. nepriljateljem u taktu pete neprijateljske ofanzive m aja i jun a 1943.

SUTORINSKA
starom d ijelu g r ada, rna lijevoj stl\ani Miljacke. Razvijena u podruju K!om art.ina, i-zmeu Berkue i Ulice Komatin . Saobra8jnica se ra7NilasiguJN'l:o j'o u turskom !periodu i vjerova'bno,je sve dro novijeg vrem ena bila u sastav!u narvedene I rve ili druge p ulice. P r vi 'put se sreta pod posefbnim imenom i kao sam ostalna ulica godine 1916. Tada joj je i .dato slubeno ime Sutorina, koje je poslije 1918. prekrenuto u Sutorinska i k ao takv:o ostalo do danas bez izmjene. Naziv ulice Idat je po imenu udoline oko ist oimene rjeice u Crnoj Gori kod Herceg Novog, koja je (tada bila u sastavu Hercegovine i 'Predsta vljala (pored Neuma) !drugi izlaz iz Hercegovine na more.
II

Ulica

SALOMA ALBAHARIJA
Ulica u sred.In}em "podruju grada. Razvijena izmedu ulica JNA i Titove pozadi zgrade nekadaW1je Zem aljSke banke. Saobraa.jl1lioa je nastala sigurno jo u 16. 'Vijeku u ,okviru Mahale Havade Kemaludina, u nar.odu poznate pod imenom Cemalua ija je damija (nastala prije 1515) bila ondje, gdje je danas neboder na poetku Vase Miskina ulice. od turskog perioda ipB .sve dn 1931. ulica se zvala slubeno Sulejmanova ulica po sarajevskom kad~jti iz te 'Ulice Sulejman-efendiji Musiru,
343

koji je umro 1740. i sahr anjen u d vo r itu mahaIske damije. ?rema tome, to im e ulice datira jo iz 18. vijeka. U sam om .narodu, me utim, saobraajnica se zvala Hadirustemagia sokak, a to je ime nastalo po sar ajevskom tIlguvau i dobrotvoru Mustafagi Hadiru.stemagiu, k'O j!i je ostavio veIrku f u n dacij u za odra'V-3nje 14 esama i vodovode tU gradu. Neposredna uzron a veza izmeu tog-a naziva i same lUlice je 'll tome to je 9pom enuti Mustafaga imao porodinu lk.u6u II samQj tlOj ulici. Poslije se preselio u Tereziju (dananju Dobrovoljaku) i tamo umro oko 1860. godine. Godine 1931. ulici je d a'to n ovo ime Cemalu.a, po dotadanjem imenu veJirloog dijela dananje U li ce marala Tita, Ipa se tako zvala sve do nastanka dananjeg imena. Dananji -na,ziv dat je ulici 31. jula 1950, a uva uspomenu na pre ramo.g .prtva,t nog namjetenik'a SaZoma A l baharija (IX>en u 0110w 1914), kojli j e n iz gOOina rp:red ,mt proveo II Sa;ra!je'v,u. Istica'O se II i:doolokom obrazovanj.u l1'adnika, bO m u je 'omoguilo da je ikao m lad. oovjek ,primljen za lana. KPJ . Ustae su ga !poslije jedne provale uhapsile juIa 1941. Prijeki pdkretni sud II Sar a1e"V!U osudi-o .ga de 7. av;gusta 1941. na smr t strij eljanjem. Uspio ~e !XJSlije i zricanja pre.'llude !pobjei iz sudnice, .ali je nedaleko od .pravosudne palate uhvaen i rp:>slij.e 's hiilj el'j an 'lla Vr acima.
LIT .: H . Kree vljakovi, Dami ja Hadi Kemaludina u Sarajevu, EI-Hid aje, 111/ 1940. br. 12, 149-152. - Isti., Vodovodi, 124 (o Hadi Rustamagiu) . - Milutin urakovi-ura, Salom Albahari, Spomenica Jevreja, 313-314. _ Hrono!ogija radnikog i NO pokreta u Sarajevu, 81.

SEHER-CEH AJINA CIKMA


Slijepa ulica na lijevoj o bali M iljacke u stanom dijelu gxada. P-oinje II osi mosta Seher- ehajlna uprija, na sastavku ulica Obala P arii:ke !romune i Vladimira G aiinovia .te V'Odi u j unom :pravcu. Saobraaj!l1 i ca se razvila ou tursk-orn .perio du. U tome vremenu d'Obila je i dan'a nje ime. Od 1878. IPa do 1885. ?1vala se Seher ija ikma, a iza toga eher - ah ikma (katastarski 'p lan!) i, najposlije, dananjim imeno m Seher- ehajina ikma . Brvi oblik imena apsolutno tie nastao !PO nrurodnom imenu Qblinjega m osta, a drugi i trei obliik nastali -su po oznaci zanimanja nepo2lllatog osnivaa mosta Seher ije, OOoji je bio eher-ehaja, gra-dsk i .prefekt. Neposredna \uz~na veza svih I ih naziva ulice je u t tome ,to s e sa-obraadnica izraViJ1lo vee za samu Seher-ehaji n u uprij u . Negdj-e O'ko 1925. \por uena je desna sbrana ave ulice i n a tome mjestu u reena ona d8'nanj-a baa sa visoloom vegetacijom ispod koje je ptlole, 1969. wpostavljena i 'Otvorena pijaca poljoprivrednih proizvOOa .

SEJH-MEHMEDOVA
Ulica 'li whu B jelav,a. RaZVi jena do Mandrme.
344

oo

Vlrha Hadi-BeN-eve na istok

s e razvila dosta r ano >ll tll~om I eriodu kao SQkak p II Mahali Uskrudari Ahmed-el ebi je, Ikoja se II tnarodu zv:ala Pasja mahala, a nastala je u rprvoj rpolov:imi 16. vijeka. Dananje im e Slokaka, odnosno ulice dartirra oda'v:no, ,a ozvanieno je II aUJStrougaJrskJom periodu, tek 1915, ikad se p isala Sehmehmedova. Nosilac namva nije mi poznat.

Saobraajtn ica

SEKEROVA Ulica II 'g ornjlim Bjelavama, razvi jena izmeu ZaI1:ikue i Sejh-Mehmedov:e. Im a .dva k raka. Saoobreajnica je 'kao ulica nastala u novije ,v.rijeme. U t ur skom periodu ,bile I U ,tu svega 1-2 Ikrue, pa nije imala ni imena . Tek 1900. g.odine S dobila je status ulice i prvo ime Sekerovac. Dananje ime ulica nosi bez izmjene lOd 1917. Nije sasvim jasno odakle 'ta;j ,naziv, a li je sigumo da se I adi u linom ili parodinom imenu r Seker, koje je, t:ilioder, nejasno.

SEMSUDINA KARKrNA Ulioa na Vr.atn!ilku . Razvijena 'Od Ulice Sadioka Kadroia II 'pravcu jugoisoo'ka do Ulice A.le!kse antia. S aobra ajnica je sta.ra, nastala sigUJrno 10 'l l ,1,6. vijeku kao \Sokak II Mahali Sina'n-v:-ojvooa hatuni, k,oja je >ll ~nanodu bila poznata pod imenom Mali d emat. Od turskog wemena pa sve do.od:oo 1910. g odine ulica se zvala Makarev sokai (vidi Sadik, Kadr-oia ulica), a negd!je oo te godine a biljei ose ,p od iunenom Kakina uHea, kakI() ,se rbO vid i iz katastar skog plana oonogdijela ,g eada iz 1913. godine (na jednom dvugom list u kataa j starsk'og pl- rn:a ulica I e upisana pod imenom Kasina). Nosilac toga naziva ulice 'j e mogao biti neko;) iz wa:tmlilke (porodice Kako, koj oj je pr ipadao (a moda tie Ito ista OSlOba) i l1Josilac jedne alj i'Ve anegdote sa Vratnika ,.,.Hiti kao K ako po rakiju : vra tnik i akamluari poslali ga po .rakiju ak <iDIje u arij u J pratili ga u mislima kak() ide i ikaJ{IQ se Vll'a a i kad su ut'Wdili da bi Itrebalo da bude ve u kui, K a'ko zaista otJvori sObna W'a ba, a oni e svi rtl .glas: ,.,.E, stigao s i !... A KaikJo e : ...Ma. ' obukao jednu kundur:u, a d l)uge ne vidim II mralou pa .otvorih wata da prisvijetlim. Pred 'p opis sta,novnoitva 1921. ulica .je dobila n ovo ime Kulia Vratnik ~tak'O, da se razlilIDuje od ulice Kulia na Hridu, vidi tamo !), po porodici K uHaa iz t e u lice. Dananji nazi'v dat je ulici 8. juna 1948. u spomen -na borca Semsudina Karkina (sina Husej.nova), k ojli. ~e voen u Sa:rajev;u 1921 ; prije rata bio trgov,ak i pomon i k . Stup io u NOR 1941, 'a pogtnuo idue, 1942, na Igmanu.
IZVORI: Biografska
graa

o prvohorcima NOR-a grada Sarajeva.


345

SENOINA

Ulica II sredinjem dijelu grada. Razvijena izmedu Titove i Obale ....oj \."Od.e Stepe Stepanovia. Saob raa jnica je sigurno postojala ~o II turskom periodu prolazc(i. kroz Ka lin hadi-Alijinu mahalu, zvanu Cajirdik. Tadanje ime ove ulice nisam mogao utvrditi. Za cijelo !Vrijeme austrougarskog perioda, od 1878. pa do klraja 1918. ulica Se zv.ala Kezmanova, navodno po austrougarskom anda rmerijs ko m lajbnantu Dani K ecmanoviu, ikoji se u selio II tu ulicu il'ekvizicijom kue 'Porodice Mlaa i I biD lan !pl've komisije za rpopis ulica i zamjene naziva ulica i tlrgo:va, -to je i bio razlog za .davanje ta'kvog imena ulici, Talj .podatak saoptio je Kosta Mandi. Tanost nisam rnogao provj eriti. Dananji naziv ulica nosi neprekidno od 10. januara 1919. godine, a dat je po prezimenu poznatog hrva tskog knjieV'!lika Augusta S enoe (Z.agr eb, 1838 - 1881), '~j i s.u romani tako primljeni !kod i talaca , d a se 'S m atra potpuno istinitom tvrdnja da je Senoa ,hio taj koji je stvorio hrvatsku i talaku !pUlbliku.

SERINA Ulica na Hridu . Razvijena o d Ulice Kaanik veliki do Ulice Kaa nik mali, prib1imo u pravcu 1ug-sjever. Ulica se Il'azvila u turskom .periodu u o kViiru Mahale .Sagr H adi-Ali, u narOOu zvane Hrid. Dana1Jnje ime potjee iz vremena prije okupacije grad a 1878. i nije se do danas mijenjalo, o sim to se u administraciji i spiskovima tu i tamo pogreno ti a'Vljala :u oblik.u Sirina. Ime je dato po nekom predokupacionom lanu sta:re i poznate p oroaice Sera, k>oj a je tlu imala porodinu kuu. Naziv je naSMa, vjerovatno, po Edhem-agi Seti. kQji se navodi kao ugledan sarajevski tr:govac u drugoj polovini 19. vijeka sa ku om upra-vo u toj ulici. l{.ad se bude pisala historija planina.nstJVa i, 'POsebno, aLpinizma u Bosni i Her cegovini, onda bi u tu histarij,u morala ui i porodica SeN iz ove .ulice. Naime, j"O II drugoj polOvini 18. vijeka Sero Abdulah, sin H asanov, s a H rida, uspijevao .j e penjati \Se ... bez !ikakvih ljestava .. na vrh jedne stijene na Bentbai, visoke Ikolik o minaret (stijen a Babin zub). Umro je 1786/87. Ljetopisac Baeskija, reghsbrirajui datum njegove smvti, I matrao je potr ebnim da nam saopi i t aj zanimljiv s podabak. IZVORI : Ljetopis Baeskije, 339. Sidiil br. 27, 02.

SESTE PROLETERSKE BRIGADE M'Oderna kolska saobraeajn.i.ca Ilida- Sarajevo ,kao rasteretnica sadanjeg puta li. ulice Ilidanske ceste sa jednosmjennom v<Ymjom, samo
346

iz prarvca Ilide. Odvaja se od sadanjeg puta Ilida-San-ajeva neposredno iza nasetjenog mjesta Ilida, a rut wpa se ponovo u Ulicu Ilidansku ispred podvonjaka elje:rnike pruge SaIl'ajevo-Vri.egrad. Ima dvije trake. SadbraClljnica je dovrena i predata !Saobra aju 1967. godine. Te iste, 1967. godine (28. \Septembra) dio te saobraa:jnice, od Podvoon}a-ka do raskra za Nedalrie dobio je status ulice i po prvi put ime Ulica Seste !proleterske brigade. Ostatak saobraajn i ce do kraja prema zaipadu, kojra prelazi i na Itev~torij lo ptine Ilida, nije ukljuen ti ovaj naziv, jer, fakltino, nije jo ni naseljen, pa nema ni atribu ta u lice . Sesta lPI'oleterska br1gada, u Iiji spomen je I LMlO ime ovoj ulici, c jeste jedna oo proslavljenih tj edi.nica NOV Jugoslavije. Formirana je kao Sesta istonobo.sanS:ka NOV !brigada !PO direktivi vS NOP I DV Jugoslavije 2. av,gus1Ja 1942. g.odi.ne ou Sek' oviima Ikod Vlasenice od g;rupe udarmih istonobosanskih bataljona (pwi !komandant Vojo Ljuji i PDVi komesar Cvijetin Mijatovi , ivi). K asnijih mjeseci, meni ll1epoznartog datuma, a pnije 2. a'v:gusta 1944 . .godine, brigada je dobila i atribut pr-olotorslw.... i oznua:vala se kao Sestu proletO.I"sko. isto6nobosansko.. u sastavu 17. udaIlne divizije. LIT.: Abdulah Sarajli, Stvaranja bh jedinica, 174. - Hronolol,!ija oslobodilake borbe, 318. i 863.

6. APRILA Ulica u H rasni ci. Vodi sa istone strane Drutvenog doma ;u pravcu sjever-jlug, izmeu ulica Ttvornike i Alek:se Santia. Saobraajnica se ,razvila i ka<> stambena jedinica, kompletirana poslije 1954. DobHa je ,status g.radske ulice i .po prvi r ut ime, ovo u p dananjem obliku, 20. decembra 1960. Naziv ulici dat je 'li spomen na 6 . .april 1945. kao dan osloboen ja Sar'ajeva i H rasnice od oWpa.wra.

6. NOVEMBRA Ulica II Bisuruku. Poinje od ,obale Parike !komune u I blizini ZeD'ajieva mosta (CaTeva uprija) i rvQdi pored T.r:ga 6. aprila a jug, prowdi n ispod mosta eljc2mike 'PIlwge i izvodi <laleko ubn:io, gotovo Cilo v.rha Bistrikog 'potOk<a. Obuhvata i ikl'ak do 2eljeznike stanice Bisbrik koji je nastao 1905. godine. Saobraajnica je stara barem ,koliko i rarijenbalno SaJrajevo. II tUiI'sko doba imala je dvije dionice ~ drva ,raz!i'ita imena. Poetna dionica doO lPOetikadananje Ulice Dragice PI!awice imala je ime Sehove dugonje, l!eoje je ostalo ovjeloovjeena jedino ,j:O lU .jednoj doma60j staroj lil"skoj lJ.ljesmi S ova.kvim poetkom;
347

Ko'no \ee niz Sehove dugOllde, Il' je Mori, il' Saburi Mujaga? Historijska etimologija I oga imena je znaajm. U tome nazivu ulice t rije d.ugo n~e je korumpirani stariji oblik rijei >><iuganje, koja je talijanskog por~jekla i koja se i danas upotrebljava u primorskim krajevima u :"naenju ,.duani ... , a i u samom Samajevu bila je u upotrebi jo kraljem 17. Vijeka, to vidimo iz nekooliko dokumenata Sta,r e sr:pske crkve. Znaaj !UJ pot.rebe tQga i2E'aza [ u Sarajevu, gdje je ve oda.vno za.boravljen, izlazi iz okvira ovoga roda, i 'Ovdje samo moemo utvrditi to da je ime Seh ove -dugonje kao na;ziv sadbraaj:n i ce vrlo staro. Dionica te ulice da1je diO dcmanjeg eljez:niloog mosta zvala se Bistrlk, a preostali dio iznad mosta nooi'O je ime Pastrma. Ve potkraj 'tumk'0g perioda, !ini se, naputeni su ti stari naz:i.vi i cijela ulica do ispod Ill1.OSta slubem.o se Iprozvala imenom Bistrik. Taj dTugi naziv !bio de u upotrebi sve do 1931.godi;ne, a tada je zamijenjen dama,njim imenom 6. novembra. Nazirv uva spomen na datum kada su 6. novembra 1918. gooine u grad rule prve dedinice sl'pS'ke vojske koje su ose lU grad ~ustile I\.l.pravo niz lONtU ulicu sa eljeznike stanice Bistrik, gdje su stigle V<YLOm iz pravca Viegra:da, Za vrijeme a!\,upacilje 1941-1945. ulica je nosila namv Mu.hamed-efendije Kadia, kako se danas zove jedna dr,uga uNca u gradu . (Vidi Ulica Muhameda Kadia). Dionica iznad mosta, prijanja Pastrma, ,ureena je i uklJ uena u glavninu ulice poslije osloboenja .
LIT.: V.
evljakovi,
enje,

Skuri,

Srpski pravoslavni narod i crkva, 136. 156. -

H. K r -

Vodovodi, 49. - Dolazak prvih srpskih eta II Sarajevo, Narodno jedinstvo, 111/1920, br. 192 (19. 9.), 7. - A. Bejti, Ulica 6. novembra, Oslobo-

XXIl/1966., br. 6425 (23. 4.), 6.

lBENlCKA Ulica u mv.nom dijeLu g.rada, 'll blizini bive elj eznike stanice Sarajevo ruzama. Raz,vijena !izmeu ulica Vojvode Radomi.ra Putnika i Omt.ad.inskog etalita !pored S'Ilpsko-pra;voolav:ne artk.ve. Sao:br,aajnica je izgraena II austroU'garsk'o m periodu, ali sve do darvamja dananJeg imena lllije Lmala naziva, jer su joj krue (ukupno dVlije) bile ukljue ne u numer acirju spomenute dvije ulice. Dananji naziv po glra.du ibenik'U lU Dalmacij i uveden je 7. cJc.tobra 1960.

lPSKA Stambena sao:b-raajnica, rpoJuseoski 'Put 'u sjeverozapa:dnom perifern om dijelu grada. Poinje kao odvojak od Ulice UTe alkrovia nepo348

sredno ispred ulaza u NoVoo gr-oblje <Ila Barama pa vodi ucie!no uzbrd o i lponovno se sastaje sa nasta,vlrom saobraeaj.nice Ulice ure akov ia na samome brdu, na rGobiljoj Glavi. Ovdje se Ifadi L !Starom I olsloom putu Sarajevo-VLogoa koji je O k od davnina rpostojao kao .kiridijski rput, a za kalt-av-takav ilrolski saobraaj ureen 1938. godine. Stambeni znaaj saobraaj nica je zapoela dobivati 1955, kad de lijevom stran om izgraena i otv.orena moderna i iroka saobra8jni ca (nastavak Ulice ure akovti.a) za VogoOu i kad su se tu poele izgraivati i redati individualne stambene !jednokatnice s 'Ok unicam a. Status gradske ulice i da nanje ime saobraajnica jc dobila 15 j una 1966. Nazirv ulice nasooo je po lokalti.tetu Sip .k110Z koji vodi i 'koji se jo 1904, kad su tu bile svega 4 ikue, smatrao selom u m ahali Slatina. Pop Stjepo i Vladimir Trirfkovi, kQji su navedene godine opisali <doo naselja u 'oblasti S8!I'ajevSkog polj-a, 1 zabiljeili su da se selo Sip prozvalo po ipovini , iloojom je rta mjesro nekada ,bilo obl1asLo.
LIT.: S. i V.
Tr i/kovi .

Sarajevska okolina, 244-246.

SKAWIN SOKAK
saobra8jnica na sjeveroistonoj strani izmeu Streljake i seoske L5aobraajnice Hladivode

Poluseoska

jena

grada. Ra2Vi1x> poinje iz

srednje dionice dananje Ulice BaI1Ulha-ne. Kao seoski 'Put saobl'aCajnica Ije stara. Sta tus Lradske 'Ulice dobila g je prije jpetmaestak godina. Tada 1Qj je i dato dana.3;-nje ime ,kao zvanini naziv. U stvari, naziv je preuzet s ,l ica mjesta, jer se tak!o neslubeno zvao ve osamdeset godina. Ime ev;ocira spomen na hadi NeziT- efendiju Skatju, sar8ljevskog g.r.a:donae1nika od 1899. do 1905, ,koji Ije uz taj sokak imao imanje, a kupio ga .potkraj pl1olog 'Vijeka ,od brae Kazaferovia, esnaflija, zajed:no sishodnom k.uoom, na iJjim je I emeljima ona dananja t veHk'a ,ku a Skaljia. Danas 'na tom imanju i u navedenoj k u i ivi Sejo, unuk: hadi Nezir-efendijin, ikoj i de i sam mnogo uinio za bu dananju ulicu: <renovir.ao 1e i rureddo veUk<u dionicu prema Streljakoj za VTijeme stare Jugoslavije,
LIT.: Vidi: Ulica Zije
Dizdarevia.

podruj a

~KOLSKA

Ulica u Hrasnici. !poinje od Ulice Hrasnik-a cesta, zapadno od Drutvenog .doma, i 'vodi II 'Pravcu zapada razvijajui s e sa sjeverne strane zgrade Osnovne kole. U zaok;retu 'l1alijevo izlazi na Ulicu Stari drum.
349

Stambena ulica. Nastala IPOsl.d!je 1950. godine, ikad i zgrada OsnovnE k>ole u toj ulici, -po ikojoj se sa:obraaj-nica irnazvala . S'ba-tus ulice i dananje ime dobila ije 20. decembra 1960.

SPIRE KNEZEVICA
Ulica l i jugoistonom podruju starog dijela g rada, i.znad groblja i tur:beta na Alifiaikovcu. Ima tri tk:ralka koji se <sastaju iznad damije u nekadanjim Celjug.oviima: od zaW'nice Stevana Sinelia (neposredno' pored turbeta), zatim -od fVTela Magare na zapadu (od Ulice Behdeta MUiteveli3) i trei !krak, produene toga dugog klraka, v:odi u pravcu sjeveroistOka, dj elomino nizbrdioom ,do mjesta gdje se sas-taju ulice Rodcarina, Vladimira Ga~novi3 i Kozja ruprija. Podruje koje povezuj'll na'Veciena tri k<raka ove ulice bila je sta~a Hadi-Timurhanova mahala, 18. njezi'I1 centar je ona dananja damija u ,toj ulici, nastala jo 1566. godine. Ta mahala II narodu se zove Celjugovii, a to ime poslije je ,prelo i na samu uliou (sva tri .kraka) i >odralo se 1 8ve do davanja dananjeg imena 'ovoj saob r aajnici. Nwziv je ,jako .star. VjerO'Vatno je da se ovdje radi o selu istoga dmena iz srednjega vijeka, lk-oje se u tursko m periodu utopilo 'll novi, g:!1adski orga-nizam. Na to upuuje pos- ajanje i t kroja istoga imena istono od grada, na p utu za Pale, predjel ispod ceste u r 1izini velike okuke ispod Buloga. b Dananji 'n aziv uveden ae 15. decembra 1959. po imenu Spire Kneevia, sina Jovanova (ro. 1919. uPetroviima kod Nikia), ra'dnrka-tQkara :u 2eljeznikoj radionici, gdje de i lUkljuen u napredni IpO'kret kojim j e ,tu r~ovodio Vaso Misl;:in Orm. Prredratni je -lan KPJ. Ve prvih m jeseci :okupacije, jula 1941. illSta:e su ga otkrile i uhapsile, a 'Potom mu se sva~ki .trag zameo. -~ ~ '-~
IZVORI: Biografska
graa

o prvoborcima NOR-a IZrada Sarajeva.

STROSMAJEROVA
mica u sreditu novog dijela grada, li blizini K atedrale. P;oinje od mice JNA i v:oi na sjever do 'Dl1ga fra Grg e MaJt,tia ispred Katedrale. mica de lU .pobpunosti pposjeena i izgra ena 'p05lije 1878. kao modeuma ulica u novom ,dhjelu grada u kojem se poela :formillati a'rhitektur3 eVl'opskih pseudoklasicistik ih stilova. rPIWO ime ove ru1ti'ce bilo de Rudolfova, dato po austrijskom nadvoj 'X.'Idi i austr o:ugarskom prijestolonasl jedniku Francu Kar~u Josefu (1050-1009), ikoji je bio 1edinac cara Franje Josipa T, a zavrio tragino ubi,v-i sv.oj u ljuhavnicu Mariju Vetser.u i sebe II lovakom dvorcu
Mayerl!img.

.,

Dananje ime ulica '\'losi bez !promjene ,o d 10. ja.nuara 1919. opo biskupu Josipu Juraju Strosmajeru., izuzetnOj pojavi u jugoslavenskoj kultnui II drugoj 1J.X>1ovi.ni p rologa vijeka (Os ijek, 1815 - ak;ov:o, 1905): osnovao Jugoslavensku la kademiju :manosti i umjetnosti i S veuilite u
350

Zagrebu, pomagao ,osniv,;:mje tampari'je u Ceti'llju, Maticu srpsk'u i Maticu slovensku i stekao uope !Velike zasluge za unap reenje znanosti, knjievnosti, umjetnosti i ;publicistike na itavom slavenskom jugu .

SUMAR SKA
Ulica na junoj .periferij i grada, neposredno na .padinama T,rebevia. R'a2iVij ena .od dananje Zelenga rs.ke lU smjeru j ugoistoka na prilino velikoj duini. Obuhvata, u stvari, rbras.u sta og kolskog druma za r Trebevi, t zv. Osmice. Saobraaj nica je izgraena odmah p oslij e 1878. godine k ao kolski drum za Trebevi. S tat us ulice i dananje ime saobracajnica je obila pred po.pis stanoVlJ1itva 1931. Naziv je !nastao fM) tome .to 1e sa:obraaj:nica V'Odila II pravcu lugarske kue.

TABACI
Ulica II s taroj sfilLa~evskoj a riji. Poinje od Ha l aa pa vooi II istonom pravcu paralelno sa Obalom voj-vode St~e Stepanovia do izlaza Bravadiluka pred Vij enicom. Trasa 'Ulice ip.rekinut-a je stambenom vie:kaJt'l1ioom vakufa J akub-,p8e; pa su to danas, u stvaTi, dvije lJ lice, od k.oj ih svaka ima. poseban prilaz, Ulica Tabaci ~ e bila ar ija gdje su u turskom periodu raile radionice, tabhane, iUZ M!i.ljaoku, u koj im su koari, ili, ka'ko su se zvali t urskim imenom, tabaci <tavili k,ou . I, eto, !po tim trubacima nazvana je ova ulica DO u 16. vijeku. Za s vo vrijeme lTada looara 'ru blizini ulica je imala status arije. Tu i danas posto.ji zasebna, 'Ila'baka damfuja (u osi Ulice H a l ai) , u koj u su ili samo tabaci, looji zbog vonja po koi, 'll procesu tavIjenja, n isu imali pr isrup u druge damije. Tabaci su rpotpuno prestali sa Il"a.dom u toj ulici i ariji uope u sedmom deceniju pr,olog vijeka. Iz higijenskih iI'8.z loga dislocirao ih 'je !bosanski valoija. Topal Osma n-paa (1861-69) na ondanj e sl obodno podr uje n a ,obali Mil jacke, uz 'd ananju Gundulievu .ulicu, .im ja 's e .otada poela zvati Donji tabaci . U ,t urskom iperi'odu (druga polovina 18, vijeka) ova se 'Ulica zvala Carija Gornj i tabaci, pri emu je pridjev Gornji nosila. zato da se il's zlik uj e od saobraaj nice i arije Donj ih t abaka , I oji su se u ono doba k nalazili izm eu 'd-ananjeg Zerajieva i Principovog mosta, takoer na desnoj obali. .Prebacivanjem tabaka iz grad a rna ,ozn aeno mjesto nesta je ,ovdje tabake arije i ostaje samo ulica koj-u obr,a dujem !pod [l82li.rvom . Stari tabaci. od godine 1895. pa sve do 1931. ova se saobraajnica rove imenom Gornji tabaci s takvom 'pobliom <lz:naOOam 'u svtrhu razlikovan ja od Donjih tabaka u ipod,ruju Gundulieve fl1lice.
351

Kad 'je Ulica Donj i tabaci 1931. ,g(lidJine dobila nov:o ime Gundulieva, :prestaJ.a je pota.'eba poblieg oznaa;varnlja ulice tab alka .u ariji, pa se otada ova 'Ulica zove samo Tabaci, i to ime ostalo je dIO danas bez izmj ene.
LIT.: A.
Bejti ,

Tabaci,

Osloboenje,

X X I1/1966, br. 6350 (9. 2), e.

TABIJSK A
Ulica u podI'uju Vr.atnika. Ra!Zvijen a od Jajake ~kao .n jezin produietak od Bijele dam ije) na jug do ,o ndje gdj e Se za vtl'ava Ulioa ispod bedema, a p.o<nje Mehmed-agina. Saob raajnica 1e, bez sumnje, nastala jo u 16. vijeku, kad je i zgra ena BijeJ a dam ij a , od koje ova 'U lica neposredIl'O i 'Vodi. Do 1915. bio je to sastavni dio dananje Jajake utice pod zajedn i kim imenom Danina ulica, a tada se ova dionica izdvojila iz Danine pod novim, dananjim imenom. Naziv ulice nastao ,je po hasUonu ili tabiji, kakvih je bilo vie II V r atni ..l{Qm gradu (2uta, Bijela, S'troika 'tabija liltd).

TAHCICA SOK AK Kra.tka i t ijesna rulica to pri samQm poetku Miloa Obilia ulice vodi na istonu st[lanu i izvodi na POetak Ulice Kov:a:i. U lica je mas'ta1a rela~Lvno ,d osta J1aniQ u t urnl{JQm periodu kalO sast'a vni d io arij e . P.o tom dananjem obliku n aziv je nastao .p c nekom nep02)natom licu prezimen'a Tahi, koje predstarvlj a 'n3Ltooni izgoVlor originalnog imena Tai, formiranog od osnove Zanimanja taija - klesar. P ostoji, naime, SlUmnja, d a Ji je <to ime zaista nasta,l'O od pr ezim ena navedenog oblilm, _jer Mandi navodi zanimljiv podatak <la se ta ulica u tursko doba, p a i dalje, 'do 1885, zvala Tai sokak, a to ;j e sasvim neto drugo : ne 'prezime, nego sokak, II L-ajem su radile rtaije, :klesari. Taj na.vod ima k sV'IOju podlogu II tome ' to, ina:e, znam da su lU -starije Vlfijeme, II turskom .p eriodu, sarajevski ,klesati radili ba u ovom tpodruju, upra vo II dananjim Samardijama. Jaku za.bunu II identinosti ulice pod o vim nazi'vom predstavlja podatak iz katastaIl'Skog !plana Qnog -dijela grau.a iz 'Wemena neto prije pr vog svjetskog rata : kao Tahia sokak ozn aena je dananja Nikolieva ulica (prva sjeverno) , a daJnanji Tahia sokak biljei Se pod imenom M agaza. Da nije navoda uvog posljednjeg imena, moglo bi se misli ti da se r adi o g,reci. Pitanje .ostaje .otvoreno. Bez obzira k.oje je time pravo, ono je s igurno naeno na terenu. Medutim , zanimlji!Vo je istai ovd je to to te ulice nema ni ,pod koj im imenom ni 'll jednom popisu ulica od 1897. eto 1931. godine. A to ma i da je sao'br,aajn i ca postala samostalna ulica i dobila danan je slu-beno ime tek poslije 1931. godine.

352

TAKOVSKA
Ulica II sjevernom i raju starog dijela 'g.I'ada, izme u Bjelav.a i k Vinjika. Razvijena je od Himz'arine na sjevelloistok do Ulice Vuka
Kar-adia .

>

Saobra6ajnica

potjee

n ajk'a snije iz 17. 'J11j e!ka, a razvila se kao

sokak II tamO11j"Oj Hadi-Daferovoj mahali, =tl narodu zvan:oj Provarc, koja se formirala -ve polovdnom 16. vijeka. Prije davanj a dananjeg imena eva se ulica za'Pra.'Vo sastojala iz dvije samostalne ulice i Ipod dva razliirt;a imena: j ufuli, veti diiP, inio je jednu saobr aajniou pod imenom Dere bent, a !krai, zavrni zvao se
Mekteb.

Naziv Derebent, ~koj i se ponegdje pogreno pisoo i izgovano II oblik.u DeTbent, Ikao rije nije .od osnove derbent, !koj'a znai klanac (tamo takVIOg k>lanca i nema), mego je to rturrsk'a konstruikciJa deTe-bent l i doslovnom znaenju potoni bent, pato7ta brana, ustava, I}ooja je tamo mogla postojati. Drugi naziv Mekteb vue porijeklo, razumije se, po I ednQm mek j tebu, za koji inae znam Ida je lpostojao i 'l'adi{) jo pred 1878. godinu pri vrhu ulice toga imena. Ta druga ulica pod. imen'Om Mekteb egzisHr<J.la je kao samostalna ulica za 'itavo wijeme fl!ustrougarske okupacije. Poslije 1918. mica. Derebent pro1rila se i 'ha trasu Mek.teb ulice. Dananje ime ulica 1e dobila 1931. po Takovu, mjestu u Sumadiji ~ Srbiji, gdje su Milo Obrenovi i 5 rp~-e voj-vode donijeli odluku o dizanj u drugog sr;ps.kog ustan1rn.. Za vrijeme o kupa cije 1941-1945. ulica .j e !nosila naziv Derventska, koji je samo zv:uno asocirao na naziv Derebent, a inaCe znai sasvim neto <kugo.

TANDAREVA
sbatrog dijela grada , iznad eljeznike pruge Saraijevo-Viegra. Poinje ,od Male Berkue i vodi u sjeverozapadnom 'pravcu do U llice Galiba Feste sa izlazom i na micu K omatin. UUca u junom
se razv.ua jo II 16. vijeku kao sokak u okviru Mahale Havade-Sinana Volodera, koja se II narodu zvala Goloderica. Dananji .n aziv lUlice je naroldno ime, nastalo u t\.llI"skom .periodu po nekome lanu stare s3lraljevske muslimanske !pOrodice Tandar, koja je upravo u toj ulici dugo vremena imala p<:modi nu 1ruu. U drugoj po!Qvin i 18. vijeka !Odselio je odatle II Carevu mahalu tiedan lan te porodice. berber hadi Osman, sin Omera Tand ara. PlTed smr:t (1773) taj hadi Osman zavjeta.o j e u sVoijoj rodnoj ulici gradevnu parcel u za kuu i pored nje bau sa odredbom da s e lIla -toj parceli napravi kua za imama tamonje d amije Havade-Sinama, i da taj imam 'koristi i bau. Takoer je za'V'jetao i 50 groa za ,odravanje eremliltnog pokroV1a na navedenoj damiji. Vrlo je v:jerov:atm.o da je UlPravo taj T am.ar nosil ac
23
353
Saobraajnica podruju

nar.odnog naziIVa ulice, k()ji je !pOslije i ozv.anien. Graevna parcela za kuu koju je zavjetao navedeni hadi Osman bila je v lasni>tvo Jahja-pa-ina vak:ufa, kojem Se !pla6ala mukata jedna I para godinde. Iz toga se vidi da je bosanski sandak Jahja-paa lU tome kraju zavjetao i zemljite za svoj u d,amliju (drugu 'li ~ar3'je:vu) II Komatinu, k()~u je gradio prije zaV1I"etka 15. vijeka. (Vidi Ulica Komati,n). U aus1lrougarskom periodu ime Tandareva ivjelo je samo medu tamonjim stanovnitvom. In ae, slubeno ime ulice u tome vremenu bilo je Ciganska, po rome to su II njoj, zaista, i II to doba stanovali Cigani. Tako je ro r il() sve do 1915, a tada je v.raen stari naziv Tandareva, ikoji b je osta() do danas bez izmjene, izuzimaj ui a ustrougarske popise, gaje se biljei u iskrivljenom obliku Tandereva.
L IT. : A. Bejtie, Ciganska naselja (u Sarajevu), Osloboenje, XXII/1966, br. 6382 (13. 3), 11.

TEKIJA
mica na lijev.oj strani Miljacke, izmeu mostova Skenderije i Vlf'ban~e, razvijena izmeu Ulice rvme Sokolovia te Ulice Soukbunar, neposredno uz eljezniku pru~u Sarajev<o-Vieg'rad. Ulica je .nastala na.jkasnije poetkom 16. vijeka u okviru Skender-paine mahale, k>oja se u narodu zvala kraim imenmn Skenderija (na treem slogu bio je 'Uzl.a21nia:kcenat) . Sve do 1931. iWasa ove ulice bila je sastavni dio <ondanje Ulice pod teki jom pa se tako li zvala, a tada su obje te sao'l::ll!1aajnice. 'opet kao jedna lUlica, dobile ime Tekija. Dananja saobraaj nica postala je samostC!llna ulica pCid dananjim imen-am Tekija uoi ili poetkom drugog svJetskog Il'ata. Takvo je stanje 'Ostalo do danas. Ime ulica nosi ipo tekiji, nekoj v.nsti kluba islamske mistike bratovtine (dervia) nakibendijskog reda, 'koju je izgradio kao svojtu zadubinu <bosanski sandakbeg Skender-paa negdje izmeu 1477. rl. 1505, a koja se sve do nedavno nalazila upI'avo u toj :ulici. Brvobitno nije to bil-a nikaJkva .tekija, 'nego gostinjac (za'vije) sa kuhinjom, skladitima namirnica i stajom za ,konje, u ok()jem su odsjedali putnici te besplatno dobivali hranu kako .ani, tako i slubenici Skender-paina vakufa i siroma!ini gradani. 'lio se 'ja sno vidi iz vie izvora. Telk lkasl1lije su -ovaj gostinjac 'Pl"euzeli dervii i u njemu otvorili tekiju, .po kojoj su se, eto, .prozvale dvije Itlamonje ulice, Tekija i Pod t ekija.
LIT.: A. Bejti, Skener-paina tekija / 1944, br. 2, 24-26.
II

Sarajevu, Novi behar, XVII

TEPEBAA
Ulica -li istonom dijelu Gorice i Crnoga vrha. Roinje od Kranje vieve i v:odi priblino u pra'Vou sj evera, a potom zook r ee na zapad i, osta.vljajui na sjevernoj strani ulaz u Ulicu Goricu, izvodi u K rajiku.
354

Ulica se razvila kao sokak II sastavu MahaZe DajanH hadi-Ibrahima, k{)ja se formirala u drugoj I o1mllini 16. vijeka, ,a koja je 'u narodu p poznata pod imenom Gorica. Dananji naziv ove ulice star je kao i sama saobraajnica, samo nije -uvijek imao danantji oblik, a protezao se na dananj u duinu. Sve do 1895. z3Jvrni krak ove saobraaj nice to vodi 'u r ravcu isbok..zapad bio p je samostalina ulka pod imenom K ratka T epebai, pobom Mala Tepeba.~i pa opet Kratka Tepebai 'te Kratka put Tepebaine, a glavna dionica od Kranjevi"eve do ov.oga poprenog .kraka zvala se Velika Tepeb ai. Navedene .god1ne 'Obje <ulice spoj ene su II 'j ednu pod dananjim imenom. Dananji <oblik imena Tepebaina uveden je poslije 19,18. po tome danan'jem i!zg.ovoru ini se da je naZEiv lUlice vlastito ime Tepebau, a II stvari je ,t oponim istovjetne I onstnuk.cije kao i naziv dI"uge salrajevske k ulice Bendbaa. Kolikoo je naziv ikorumpioon, odnosno Ik riV() sh vaen, il'llstriram primjerom da bi se po tOlme dananja ulica Ben'dba8 zvala Bendbainu. Ime ul'i:ce je Itoponomastioka turska ~onstlrukcija Tepebaa, sasta'vljena od dvtje k{)mponente : tepa zaFVr etak i ba, bai, baa g lava , v.rh, na, Ipa sr-spsk.ohrva-tski oblik imena glasi{) bi Na tepi, isto onakm Ika:o to Bendbaa znai Na bentu. 1-z toga slijedi da se iamo~nji zaravanak, koji doista postoji Ina podruju ()'Ve ulice, p r vobitno zvao turskli.m imenom tepa, kao i ona Bendbai bent, pa je tek onda nastao oblik T epebaa u znaenj u Na tepi. (uporedi t()ponime u Mostaru: Velika i Mala <tepa).

LIT.: A.
(4. 3) , 9.

Bejti.

Tepebaina ulica,

Ostoboenje,

XXII/1966, br. 6373

TERZI-BASINA Ulica u Juznom Ipodnuju starog dijel'a gnada. Razvijena 'Od Ba libegovi ce do Ulice Galiba Feste provooei ispod nadvonja'kJa eljo pruge kraj ri.uonela. jo j'Z 16. vijeka, kad se I azvila }(laiO glavni r sokak ill tarnnnj'Oj mahalri, .koja se u n arodu zvala Tet'Zibai.na mahala , a iji je centar bila 0013 da.nanja .tamonja dfumUa, poznata pod imenom Mesdid Terzi-bae hadi ~ Alije. Iz dI'<Ugih izvoro. znamo da je taj Terzibaa hadi Alija posba;o terzib aa (ehaja terzijS:kog esnafa) posHje 1526. godine, a da je umro :neto prije 1565. go<ii'lle. Prema tome, dzme u te dvije godine nasta-la 1e i njegova damija i ov,a ulica. Eto, ,po 'bome terzibai 'kao ehaji (cehmajstoru) terzijskog esnafa pI'Iozvala se najprije u samom narodu tamonja mahala, a paralelno s tim i ova g,Javna ulica u toj mahali. Ta'kvo stan'je, meutim, ,bilo je u upobrehi salJlj() II Il1arod.u. Sl uben'O 'Uze vi, -situacij.a je drugaija. D o 1900. godine, batrem u austrougarskom peri odu, s aobraaj,nica se ZlOV-e Hode Sinana, oo te, 1900, 'Pa do 1910. bila je ukljuena u susjednu, veu ulicu, a dananje ime uvedeno je tek te posljednje, 1910. gddine.
23'
355
Saobraajnica potjee

TESANJSKA eljeznilSke strunice SarajeVlo Novo. Poinje od Kranjevieve pa vodi do Bn>dske, prije ikoje se jedan ikra'k produuje podno zaJpadne s.brane Ornoga ,v rha li vodi parale1no s B:rodskom sve do II ,neizgraeno .podruje II 'Pravcu Koevskog brda. StaJtus 'Ulice i dananje ime IX' .gradu Tenju II Bosni ulica je dobila 1913. godine,!kad su II .nj.oj bile izgraene 'Prve rkrue. Th ime .odnosilo se samo ina kra,1;iki !krak -do Brodske ulice. Onaj drugi k:rak to voi paralelno sa Brodsk!om !pOdno bIrla nastao je II najnovije vrijeme, prije desetak gmina, i saS'Vlim je nepriroono pri!kljllien maloj, ali matinoj saobra6ajnici toga imena. Ulica
II IXXi'ruj u

TICINA sjever.ruom pocll'ujru starog dijela grada. Ra'Zvijena izmeu ulica K,a'1.Lkije Abdulah-efendije i Mih<riv.oda. Saahraajnica vodi kroz naselje Ik.aje se !poelo izgr.adivati tek poetkom d vadesetog vU!jeka, pri emu sama tIlasa pr.edstawlja znatno stauiji put. Do 1910. ,o va je ulica bHa zajedno sa dananj im MihTivodama jedna uJica, <koja se sLubeno zvala Zildia utica. Te, 1910. godine ulica je dobila ~ta.tus samostalne saobraajnice. Tada Joj je i dato dananje ime Ticina ,p o prezimenu Tica. To :prezime de lkarak1eristika star-og sarajev.sloog govara, u kojem se lako i2gov.a;r,a o dana:nj i Iknjievni oblik ptica. !,na'e, ui lm-aj, 'tl ikojem je centra1na saobraajnica Ticina ulica, ,z vao se prije toga II narodu, zajedno s tom ulicom, imenom Kotar, koje mora I biti daka sta ro. U vezi s Itim itopcmimom spominje Se Nalo Ahmed, sin Mu1a-Omero v, ,kao terzija s Kotara, koji je uestvovao u borbi protiv okupacije Sa rajev.a, 1878. i pao ba !tu, u blizini svoje kue, na sam dan zauzea Sarajeva, 19. avgusta. Ulica
II

tao

LIT.: H.

KTeevljakovi,

Sarajevo II doba okupaCije Bosne 1878, 119.

TIJESNA Ulica II sjeverno m ;podruju \St~og -dijela 'gl1ada, <razvijena i zmeu DrvaJrSke i Vuka Karadia ulike. Saobra6ajnica se razvila Ql turskom .periodu kao soka'k .u sastavu Mahale Sarroa:a hadi-Hajdara, II narodu !poznate pod imenom GOTnja Saraeva mahala, koja je nastala j;o II 16. vijaku. Dananji nazi'v ulice potjee, ,bez izmjene, jo iz turskog perioda, kad se zvala Tijesni sokak. EtimolQgDja imena sama je po sebi trazumljiva, i nije je potrebno posebno objanjavati.
356

TIMOCKA
Ulica na Ali-painom Mostu . Odvoja:k od I1idanske ceste do estanice Ali-pain Most. Saobraajnica je nastala kao ,prilazni kolski tpUt 9tanici, illa kojoj se nalazio IL robni magazin za dopremu i otpremu robe. Nastala je neto poslije 1882, .kad 1e putena II saobraaj !pruga Zenica- Sa:rajevo. Poela se naselj,owati tek II novije vrijeme. Status lulice i dananje ime po desnom pxiooku Dunava II iswfioj Srbiji sanbraajnica je dobila 7. oklto,b ra 1960.
ljezn ike

TIMURHANOVA
Ulica u d:ugoislJonom starom wjelu ,g mda, ispod Hrida. Poinje II Ulici Spire Kne-Levia, 'll onom poprenom pravcu, i \VIOdi II prawcu j uga,
prelazi ni- ou <prugu Sarajevo-Vi egrad i izvodi II J ahorinsku ll bliv zini zavrnice Ulice iza Hrida i poetka Ulice NaIine. Ova s'30bl'a:6ajnica ,postojal a je jo II tursirom periodu, kad se razII

vila kao p ut za Hrid 'll dvi1e mahale: <lionica' ispod 'pl1uge l i Mahali hadi-Timurhanovoj, <koja je u nalIodu poznata pod imenom Cel jugovii, a dionica iznad ,pruge II Mahali Sagr had'l:i! Alije, zvanoj Hrid. Obje te m ahale formirane su do !kraja 16. vijeka. Staro ime ave ulice je Hrid. Tako se ulica 2lVala i u a ustrougarskom periodru., pa je to ime ubiljeeno u ,katasbarsk.om !pla nu onog podruj e g r ada god. 1902, ali se ()dnosilo samo na poetni krak od Celjugavia pa do iznad pruge. O porstaMu 'bQpOnrima Hrid, . oji oznaava iru k gradsku etvrt, vidi lanak o UUci iza Hrida. Ova ulica se ,t.ak'O ;prozvala po Ij;ome bo vodi II .naselje Hrid, .koje poinje odmah iznad pruge. Da.nanjim imenom Timurhanova IProzvala se i postJa:la samootaIna ulica najprije d iOI1li(!a imad .pruge. Bilo je Ito god. 1915. Poslije 1918, a prije 1931. 'na'zi'v TimtLThanova proiriQ se i na dotadanju Ulicu Hrid ispod pruge, i ,tak,:VlO je stanje oSMl0 'oo ,d:anas ,b ez izmjene. Nosilac naziva je linost !kuja pripada r elatirv:no dalekoj historiji, a to j e hadii. Timurhan, sin Alijin, osniva oblinje damLje II Celjugoviima, koji je ivio polovinom 16. Ivijeka oj stanovao :na Ooobaniji, a tu damiju sagorad1o, vjerovatno, ,g od. 1566. iz velikog imetka to ga e naslijediQ od sina Memiaha, koji je godinu dama prije umro u Didi na ,povratku sa
hodo.;;a.

TODORA SVRAKICA
T() de ulica.<iIlcrna u sredinjem ,podiI'uju starog dijela grada, odvojak iz Titove ulice !prema s jeveru, a ,od KaUlkijine ulice prema istoku druga saQbraajn ic a . Ulica je u potpunosti stambena. Razvila se r ano u turskom periodu II olwlru sr pSke stambene etv:rti Gornja varo.
357

bo 1931. :ulica se zvala imenom Petrovia, a te godine, p rilik()m pt"lomjene iIlaziva dotadanje Hadi..petrovieve (dUlIlanje Hadidarnjanovieve), n aziv Hadipet[lovieva prenesen je ,na ovu ulicu. I prvo i drugo ime 'Sjea na .staru S!l1Jsku sarajevs.kIU ,por-odicu toga prezimena, koja je doneda.vno imala porodinu 'kuu u toj ulici, a, Unae, Sarajevu r davala trgovce i, to je rnaro1to znaajno, tnarodne graditelje, dundere, Dananji naziv dat de ulici 8. juna 1946, a uva uspomenu na akademskog slikara Todora Svrakia (Pri1ed'Or, 1882 - Sarajevo, 1931), koji je radio akvarele i ulja sa motivima s.rednjovjekovnih spomenika, starih mostova, stare stambene arhitektwre i sl. P()stoj i uzrona veza naziva W iee: Todor SVlra:ki je II toj ruliei imao vlastitu klUU i II n joj atelje, u kojem je napravio velike radove, a tu je i umro.
LIT.: S.: Todor Svraki 1882-1931, Na.rodno jedinstvo, almanah kalendar za 1932, Sarajevo, 211-213.

TOKA lj.uJlI()m. brdovitom Ipodruju starog dijela g.rada . Razvijena izme u 'Ulica Pastnne i Deke. Ulica je .razvijena jo II tU'J"!Sloom ,peniodu k,8.'o sokalk 'll Sejh-Bagdadinoj mahali, lU narodu xv'a noj Pastrma, i to na jkasnije u 18. vnjem. Dananje ime ulica I osi I cz izmjene Jo iz tul'~og perioda . U n b jednom popisu sarr-ajevskih m ekteba iz ip!Oe1Jka 18. vijeka navodi se m ualim (uitelj) u Balibegovoj ~tamonjoj) mahali AUja Toki, koji, bez sum nje, ima prezime ,po ovoj ulici, jer znai Toanin, X)Vjek iz Toke, a uprawo odatle i izvla-imo zakljuak D starosti imena ulice i same te 5aobraajnice. In ae, etimologija imena nije <azjanjena. Uza sve OO ime ima, r kako se vidi, ,relativno veliku starost, a i ebnolo.kru vrijednost.
li

Ulica

LIT .: M. -43, 120.

Handi,

Dva popisa sarajevskih mekteba,

El~Ridaje,

VI !1 942-

TOME MASARIKA
Ulica na rrijevoj strani Miljacke, raozvijena od mosta ikod Narodnog ' pozorita da Mjedenice i Pionirske na jugu. Sa-obraaljnica Ije nastala kao sOkak jo lU 16. vijeku II Mahali

Co ban Hasan-'VlOjvode, koja se ll1aoodnim ~menom zvala Cobanija, a iji je centar bila ona da:nanja damija .na uglu lOve ulice i Ulice Skender-ije. Uprav.o po navedenom imenu tamonje mahale pr;ozvala se Coba nijom li. ulica koju obraujem kao glavna saobnaajnica u toj mahali i nosila je.to ime sve do iza prvog svjets~og lJ"a.ta. DM'Muje im e 'ulica je dobHa 1921. iU spomen na uvenng ekog filozofa, sociologa i dravnika T omaa Masarika (1850 - 1937), !roj i je ti. za nae nacionalno oslobodenje zasluIfm 'PO tome to je demasku--ao
358

podlosti austrijske i maarske !politike prema Slavenima tl Austriji i Srbiji p.rilikom procesa proti'V H. Friedjunga u Beu decembra 1909, a neposrodno prije toga i kritikovao zagrebaki veleizdajniki 'Proces, voen I\J martu i aprilu iste, 1909, 'o emu je napisao i posebnu brouru ...Takozvani veleizdajniki proces tL Zagrebu .... Za vNjeme okupacije 1941 -1945. ulica se zvala starim imenom
Cobanija.

TOME MENDESA Ulica u J-o8nici, :u Vogoi . Odvojak od tranzitne Ulice igmanskog maJ'8 iznad hQtela Biolrovo, vodi II p1avcu sjeveroisboka, gdje se nastavlja kao seoski put. Stambena ulica. Poel a se izgra i vati li izgradila se tl posljednjih desetaok: godina, kad je i dobila dananji naziv. Nosilac naziva ove ulice Tomo Mende je istrumu.ti borac NOR-a koji je roden 1020. lU ok.olini Prozora, a kojeg ~ !prevom svojataju Vogoani, jer de ba ovdje ivio li radio uoi orata 1941 , a odatle otiao i II borbu. 2ivio de najprije u Hotonju kod. VogOe i radio kao seoski nadniar. Neposredno pred okupaciju bio smogao neto sredstcwa pa kupio komadi zemlje na poetkJu dananje ulice njegova imena i sabrao nebo materijala da gradi >kuu (otud i neposredna !UZrona veza naziva ulice), ali je (fat !plan omeo. Bio je meu pIlvim ustanicima, stupivi u sastav Crnovrke ete. Poslije je bio i komandi.r ete. Istaknuti borac i starjeina, vie puta Ije }X)hvaljiy;an. Poslije iprebrodene ! pete ()fanzive postao je zamjenik .kom8'ndanta Ramskog odreda. Na toj dunosti je i pao 'u jesen 1944. u borbi <sa Nijemcima, 'Vjerov.a.'hlo lU Osbroou kod Konjica.
LIT.: S. J.
Jovanovi, Vogoa,

40.

TOPLIK Uli ca u istonom ipodvuju stamg dijela grada, nepos:redno ispod Alifa:kovca, na lijevoj obali Mi'ljacke. Sastoji se od pet krakova. Ulica se razvila I ajkasnije lU rturskom periodu u okviru Mahale n Veki1 -ha.r, ikoja je formirana u 16. vijeku, a 'u narodu bila poznata pod imenom Hadtijska damija. Naziv ulice star je koliko i sama saobraajniea, a potjee od. istoimenog kraja u kojem se nalazi. U turskom periodu svi .krakovi te ulice zvali su se Toplik sokaci, jer su i inili vie sokaka, a 'o d 1878. ulica se zove samo Top tik, osim kraka du obale ( oji se zvao T oplik VekU-har, k po damiji Vekil-har ispod. 'koje neposredno i vodi. Ve 1916. godine svi ovi sokaci (krakovi) inili su jedinstvenu ulicu pod dananjim imenom.

Ovdje se, bez !Sumnje, r,a di o toponimu k!ciji je stariji od turske vlasti u Sa'1'arjeV'U,a nastruo je po imenu v.rela Toplik, <!la samoj obali Miljacke, ispod onoga krak.a du Miljacke. Vrelo je ti danas aktivJlo. Nije provjereno da li je temperatura vea .od uobi aj ene, ' to bi dalo osn ovu za ime i ,vvel.a i !kraja i same dananje ulice, i da li II ,toj vodi ima ljekovitih supstanci, 'a li .se zna ,to ,da je na Itome voTelu negdje krajem 18. vijeka zadsta. rpostojala jedna banja u koju je svijet dolazit() da trai lijeka. U .sastavru Toplika ,sve do wemena stare J ugoslavije 'l11je bila ona dananja poprena i zavr na dionica te ulice od Ulice Vladimira Gai novim do Potcanime, nego je oo I Ua poetna dionica Ulice P.otcarina, to b se Jasno vidi iz starih kataSotarskih planova. Godine 1931. ta di-onica Potcarine izd'V'Ojena je iz matine ulice i ula u sastalv Ulice Toplik, pa je takvo stanje osta-lo do danas.
LIT.: H.
Kf'e~evrjak.ovi,

Toplik,

Osloboenje,

Banje u Bosni i Hercegovini, B6. XXII/1966, br. 6372 (3. 3), 5.

A.

Bejti,

T.QROMANOVA

Ulica 'u sjeveIlIlom podruju starog d1jela ,g rada. Raa:vijena -izmeu ulica Kawkije Aibd.ul'ah-efendije i Remziije Omanovia. Ulica se r 8!Z'Vila dosta rano II Itul'Skom periodu d ijelom u Mahali Jahja..;pa;inoj, u narodu zvanoj Curia maha[a, fomniranoj jo krajem 15. vJjeka, a d i jelom l i Sagr o'ki hadi-Mahmuoovoj mahali, koju je narod zvao svojim ,i menom Ulomjenica, a koja je nastala prije 1528. godine. U drugoj !polovini prologa vijeka inil a je jecHinstvo s dananjom ulicom dra J.oValna Kria i 'Zvala ,se Kasia sokak, klako se to jasno vidi iz PQPiosa starnovnitva grada 1867- 68. godine, ,po nek!om nepoznatom lanu por:odice K asia, Ilooja 'Ve 'll to doba .nije stanovala lU toj kui , a koja, i,ooe, i danas 'rvi II S8Ta;jevu. Moda i prije 1878, ali sigurno te ,g odine ,ova se ulica i2XI.vojila u zasebnu 8aobraajnticu pod dananjim imenom, samo s tom 'razlikom to je u poetlou (do 1885) oblik naziva glasio Tu.romanova . Tako se, bez sumnje, .u lica pI1ozva1a po sarajevskom ,posjedniku Tovomanu ili Turomanu Ib:nahim-agi, sinu hadi-Mehmedovu, :r:od. 1828-29, o 'k ojem su se sauva li p odaci 'll navedenom popisu .stanov.ni.bv.a. a I 'Oj i je, .prema tim , k istim ,podacima, imao tada sin,ove Mehmeda, A'Vdiju i Ahmeda (najstarijem smu ,tada bilo !pet godi.na).

TRAMPINA

Ulica u sr edinjem, ravnom di'j elu gl'8da. U s1Jvar i ikma, kakva je oduvlijek bila, a ,r azvijena od Tioove ulice ist.onom granicom Velikog p arka l i pravcu sjevera.
360

Stara saobraalj nic a, nastala jo II s tarij e w.rijeme tur skog perioda u sasbavu Hadi-Idrizove mah ale, koja se I\.l n arod.u zvala 2abl ja k, a koja je nastala 'Prije 1557. godine. Tako se 'Ulica zove jo od. prolog vijeka po Trampama, s taroj sarajevskoj .porodici, Jooja se spominj e u Itom soka1ru jo. ,poe tk om 19. vijeka. Clanovi 'te p.orodice biH su dugogo(ii'nj i imami i ha tibi Cekreki j ine damij e n a B aAao:iji, a jedan od. nj ih, imenom hadi hafiz Abdulati! (roen 1839) bio je uesn ik otpor a protiv okupacij e gr a-da 1878 . .pa je bi() i II suan1stvu u 01-omucu . Trampe su opjevane i II d.o maoj , lokalnoj narodnoj pjesmi. Njihova kua, poslj edn)i stari o bjeka t u :toj ulici sruena. je 1964. prilik,om izgradnje dananjeg stambenog nebodera u pozadini 11vornice arapa Klj,u... U 'tursko doba saobraaj nica se 'Zvala Trampin sokak, oo 1878. do 1885 . T 1"am pina ikma, a lod te cir1Uge ,godine pa 'Sve do danas, zaudo, Trampina ulica, iako ,je .to tipina ikma.
LIT.: H.
K1"e evlj a kovi,

GLasnik [ VZ, VI/1938,

Damija ivakufnama Muslihudina Cakrekij e, br. l , 37. - A. Bejti, Prilozi prouavan ju naih narod-

nih pjesama, dio l , 402.

TRAVNICKA

Ulica na li jevoj strani Milj acke, na paoinama Trebevi a. Poinje od Ljubljanske i vod.i lU .pravcu j uga, .prelazi eljo ~U Sacrajevo-Viegrad u nivou ~ vodi II pra-vcu juga do TrebevPke ulice zavTarvaj ui se ondje gdj e Trebev i ka prelazi 'll pra'Vac posHj e jotkog poluk.runog zav.oj a uz Kasindoisku. Ulica ima dva s lij~a odv.ojka !prem a istoku , u sm1eru Nevesinjske to voo.i zapadnom s tranom Star,og jevrejskog 'gIlobljra. Saob r,aajnica je fo rmirana kao ulica izmeu dva r a ta, a po prvi put dobila je naziv ipod imenom TTav nika 1941. .gochne po Travniku, poznatom grad skom .naselju Illa Lavi u Bosni. I me nije do 'Clanas m ijenjano. Dva s lijepa k raka. ove ulice prema isto~u do iza oslobo enja imali su status posebnih saobraaj n ica pod nazivom Travni ka i kma I i Travnika ikma II, a !tada su rte ulice ukinute ka.o samostalne saobraajnice i prip.ojene ,mati noJ, Travnikoj ulici.

11I\CIVODE

UNca na l j.jevoj s tr<lni Miljacke, ti istonom , p erife-Mom pod ruj u starog d ijela grada. To je od vojak od Ulice Hoin brijeg, vodi u isto nom .praNcu, ispod samog p latoa Hoin brijeg i izV'Od i na poetni dio Ulice J Medoli. Saobra8jnica kao nenaseljeni put s-tarijeg je vremena i s h1ila je k.ao staza za izgon stoke ou umu . Poel a se izgraivati tek izmedu d va rata.
361

Status s amostal ne ulice i dananje ime dobila je 1955. godine. Ime je dato po starom nazi'Vu itava onog malog kraja, koji zapravo glasi Trivoda, a koji je sli ne konstrukcije, zanimljivQ je, kao jo tri t oponima u gradu: Mihrivode i Hladivode u sjevernom i Piivode u junom (Soukbunax) predjelu grada .

TREBEVICKA
Ulica u junom i brdovitom podruju grada illa padinama TrebevIca. Poinje od Ljubljanske iznad prela'z a preko eljo pruge Sarajevo ~ Viegt1'ad pa vodi u !istonom pravcu sve do ZelengorSke (st8Jra Ulica Hambina carina). Na poetnoj dionici ima lo dvojak prema j1UgU, iji se izlaz opet vee za matin u ulicu rna daljnjoj di'onici. Sve do 1931. bio je Ito ().bian .put s rv.rlo rijetkom !izgradnjom, a tada je ta s3iObraajnica ula u sastav gradskQg podruja, dobila status ulice i dananje ime po TiTebeviu, planini iznad Sar ajeva, po tome to je tada bila jedina ,kJolska saobraajni.oa koja je izvodila iz gr:ada u masiv Trebe~Ia. Naziv se nije do danas miJjenjao .

TREBINJSKA
Ulica u pcKl ruju BuOa potakao Roinje od Ulice Adema Bua i vodi - prwvcu gradske deponije smetljita. u Ulica kao trasa u vidu obinog seoskog puta postoji od dav;nina. Stat us 'Ulice ikao gradske sao:bra6ajnice !dobila je odlukom 12. decembra 1968. godine, kad joj je po P1W~ put 'dato ime Trebinjska, po gradu 'I'lrebinju u Hercegovini, i.po inerciji karakteristine tradicije gr aana Novog Sarajeva, koji su mnogim ISV,( ijim ulicama dali imena po jugoslavenskim geografskim naZlirvima (~adovi i rijeke). Nekadanji seosk i p u t :danas ,j e ve prilino izgraen (individualne jednoporodine zg.ra:de), to je i dalo osnova da baJj put dobije status gradske ulice.

TRG BRATSTVA I J EDINSTVA</