Sie sind auf Seite 1von 13

~

!
,;
,

g
~

s
~

s
~

m
G

111

~
~

ffi
~
~
~

r-...
~

!ll
~

~
~

r-

Eindexamenteksten MVT
Een handleiding
Instructies voor het lezen en begrijpen van CITO examenteksten en het beantwoorden
van de vragen.
Stap-voor-stap instructies:
1.

Lees de titel (+ ondertitel), eventuele introductieregels, kijk naar de plaatjes + het


onderschrift en eventuele voetnoten.

2.

Zoek onbekende woorden uit de titel meteen op!

3.

Vorm je een beeld van waar de tekst over zal gaan.

4.

Lees vervolgens niet eerst de hele tekst, dit kost teveel tijd. Ga meteen naar de eerste
vraag. Lees goed! Onderstreep de woorden waar de vraag over gaat in de tekst. Als het
om meer dan 1 regel gaat, zet dan een streepje voor de regels. Dit helpt je te
concentreren op het stuk tekst waar het om gaat.

5.

Lees dan de tekst vanaf de vorige vraag tot en met het stuk van de nieuwe vraag. Lees
dus ook tussenliggende alinea's, zelfs als daar geen vraag over.gesteld wordt. Als er
namelijk geen vraag over een alinea gesteld wordt, wees dan op je hoede! Dit is een
typisch cito-trucje. Die alinea is wel belangrijk!

6.

Let op signaalwoorden en dubbele punten.


Deze woorden geven het verband aan tussen (delen van) zinnen en tussen alinea's. Ze
geven belangrijke informatie over de opbouw van een tekst oftekstgedeelte; het zijn
richtingaanwijzers. Zo kunnen signaalwoorden een opsomming aankondigen (firstly,
lastly , moreover), of duidelijk maken dat er sprake is van een voorbeeld (e.g. (=
exempli gratia), for example, etc.), of een verklaring (because, as, for etc.).
Dit geldt ook voor de Franse (ainsi, mais, parce que) en Duitse (weil, aber, z.B.)
signaalwoorden. Bij het beantwoorden van vragen bij een examentekst zijn deze
woorden een belangrijk hulpmiddel. Je moet ze dus gewoon leren!!
Dubbele punten: hierna komt vaak het antwoord!

7.

Ga terug naar de vraag en bekijk per antwoord of je die woorden ofhet idee/gevoel dat
in dat antwoord verwoord wordt, uit de tekst kunt halen. Zo niet, streep dan het
antwoord door en ga naar het volgende antwoord.

8.

Als je zo alle antwoorden bent afgegaan, houd je vaak 2 antwoorden over: het goede
en het bijna goede. Lees de vraag en eventueel de tekst nog eens goed door. Hoe meer
woorden kloppen, hoe beter. Als de vraag is 'wat is de kern van de alinea' en er is 1
zin over geld en er zijn 3 zinnen over ruzie in het gezin, dan is 'gezinsproblemen'
beter dan 'financile zorgen'.

9.

Ga zo n voor n de vragen af Probeer steeds de grote lijn van het artikel in de


gaten te houden en de mening van de schrijver inje hoofd te houden, zodat je geen
tegenstrijdige antwoorden geeft.

10.

Zodra je merkt dat een (type) tekst erg moeilijk is, kun je die beter eerst overslaan. Je
kunt beter de makkelijkere teksten rustig en goed gedaan hebben en die punten dus
binnenhalen. Als je dan nog tijd hebt, doe je de moeilijke tekst.

11.

Vergeet niet om aan het eind bij meerkeuze vragen die je hebt overgeslagen in ieder
geval iets in te vullen.

Stappenplan bij ABCD-teksten

1.

Kijk naar de titel, de plaatjes, de introductie. Waar gaat de tekst over? Wat islzijn de
grote lijn/lijnen van de tekst?

2.

Lees de vraag.
a. Als de vraag over een alinea gaat markeer je die alinea in de tekst. Dan moet je
het antwoord in die alinea zien te vinden.
b. Als de vraag over een zin gaat onderstreep je die. Vaak is het een zin die je niet
kunt begrijpen. Dat doet het CITO om te kijken of je in staat bent om de rest
van de alinea te begrijpen. Dus je moet een beetje raden ofhet antwoord uit de
context afleiden.

3.

"Pindakaasantwoorden"

4.

Leer de signaalwoorden (zie pag. 1 en de bijlagen!), zodat je op de vraag "Met welk


woord zou deze zin kunnen beginnen" twee zinnen logisch aan elkaar kunt koppelen
(omdat, maar, dus etc.) en let op dubbele punten.

5.

Als er een voorbeeld gevraagd wordt, let dan op woorden als "ainsi, so, for (instance),
z.B (zum Beispiel), wie" of combinaties met illustr .. (illustrate, illustrer, illustriert) of
summarize (Engels).

6.

Let op bij 2 antwoorden die een complete tegenstelling vormen. Het goede antwoord is
altij d l van deze 2!

7.

"Hoe vaak komt een woord voor?"


a. Stel je voor dat het in de tekst 3 keer over "ruzie" gaat en n keer over "geld"
dan is de kans heel groot dat het goede antwoord "ruzie" is. 1 keer is niet
genoeg! Dit is ook een goede manier om de pindakaasantwoorden te
herkennen!
b. Let op te sterke woorden en vraag je af: Was dit het onderwerp van mijn tekst?
Voorbeelden van te sterke woorden zijn: altijd, nooit.

8.

"Kiezen en door !"


a. Ga niet te lang twijfelen over de volgorde waarin de antwoorden staan (die
staan simpelweg in alfabetische volgorde!)
b. Het kan dus zijn dat je (puur toevallig) 5 keer achter elkaar antwoord B moet
aankruisen.
c. Stel je voor dat je zeker weet dat 3 van de 4 antwoorden niet goed zijn, maar je
begrijpt de vierde niet, dan is het 4de antwoord het goede.

(= onzin-antwoorden) moet je meteen wegstrepen.

Stappen plan bij Achtergrondteksten

1.

Een achtergrondtekst is vaak een (objectieve) nieuwstekst "Er ontplofte een bom, in
Amsterdam-Zuid, rond 3 uur vannacht, ... ".

2.

Zo'n tekst begint altijd met een duidelijke introductie van het onderwerp.

3.

De 1ste vraag is bij na altij d : "Wat is de kern van de 1ste alinea?" Het goede antwoord
vind je bij titel, introductie en plaatje (zo niet, dan in de eerste zin / alinea).

4.

De 2de vraag is dan vaak: "Wat is de aanleiding voor het schrijven van deze tekst?"
Het goede antwoord staat bijna altijd in de 2de alinea.

5.

Dan krijg je meestal vragen over argumenten "voor en tegen". Let dan op
contrastwoorden en tegenargumenten ("het was heel leuk ... maar ... en toch ... ").

6.

Let op signaalwoorden (zie pag. 1) en dubbele punten.

7.

Onnodige informatie in dit soort teksten kun je gewoon doorstrepen. Denk aan
informatie over "experts / deskundigen" die hun mening mogen geven. Alle gegevens
over waar zij vandaan komen, wat zij hebben gestudeerd, wat hun functie is, enz ...
hoef je echt niet te begrijpen.

8.

Als je een vraag krijgt zoals "Hoe illustreert de schrijver ... ?" moet je een voorbeeld
noemen. Voorbeelden in een tekst herken je o.a. aan naam, getallen, percentages,
geografische aanduidingen, data, enz ...

9.

Als je een gedeelte van een tekst moet samenvatten, gooi dan alle voorbeelden uit de
alinea weg of geef het zo abstract mogelijk weer.

Stappen plan bij Scan-teksten


(= selectieflezen om bepaalde informatie in de tekst te vinden)

1.

Kijk naar de titel, de plaatjes, de introductie. Wat is de GROTE LIJN van de tekst?

2.

Lees de vraag goed (met andere woorden wat willen ze nou precies van je weten) en
onderstreep de belangrijke woorden.
Voorbeeld: Geef van elk in tekst X vermeld boek aan of dit wel of niet positief wordt
beoordeeld. Noteer de titel, gevolgd door "wel"of"niet".
- Lees (met de woorden positief en negatief in je achterhoofd) alleen de laatste zin
van iedere recensie, daaruit blijkt (zie boven)
.
- Let op signaalwoorden (zie pagina 1)
- Als de laatste zin niet 'duidelijk' is, dan lees je de tekst en turfje hoe vaak
positieve/negatieve woorden of woorden die met positief/negatief overeenkomen
worden gebruikt.
- Als er meer positieve woorden dan negatieve woorden in de tekst voorkomen dan is
de beoordeling positief
Voorbeeld: Citeer de eerste twee woorden van de zin ofhet zinsdeel waaruit blijkt
.
Let op dat je in je antwoord niet de hele zin overneemt.
- Als je wordt gevraagd een zinsdeel te citeren, moet je een deel van de (meestal lange)
ZIn overnemen.
- Als je wordt gevraagd de zin te citeren, dan moet je de hele zin overnemen. Die
begint dus met een hoofdletter en eindigt met een punt.
- Staat er tekstgedeelte citeren, dan weet je dat je meer dan n zin moet citeren.
Citeren doe je altijd in de vreemde taal!

3.

Let op signaalwoorden (zie pag. 1) en dubbele punten.

4.

Lees het vetgedrukte deel, de vetgedrukte woorden (ook in de tekst), 'tussenkopjes'


schuin gedrukte gedeelten van de tekst.
Meestal vind je daar of (meteen) daarna het antwoord.

5.

Geen tussenkopjes?
Als een tekst geen tussenkopjes heeft lees dan de eerste regel van iedere alinea.

en

Stappenplan bij Gatenteksten


1.

Wat is de Grote Lijn van de tekst (Orientatie vooraf)?


Lees: TIP (Titel, Intro, Plaatje)

2.

Lees tot de open plek + bij Frans 1 zin.


+ bij Engels en Duits de rest van de alinea.
Het antwoord zit bijna altijd in de zin/nen) na de open plek.

3.

Tegenstellingen/ verschillen
Bevat het antwoord tegenstellingen/verschillen
A groot / begin
B lente
Let daarbij ook op ontkenningen!
C .... ?
D klein / eind
Dan zit daar meestal het antwoord bij.

4.

Let op signaalwoorden (zie pag. 1) en dubbele punten.

5.

Laat de Grote Lijn niet los !!!!


Als je het antwoord niet weet, kies dan het antwoordalternatief dat met het onderwerp
te maken heeft; stel jezelf de vraag of hetgeen in de antwoord alternatieven staat
overeenkomt met het onderwerp van de tekst. M.a.w. past het door jou gekozen
antwoord in de Grote Lijn.

6.

Gebruik van een woordenboek.


Voor het kiezen van het juiste antwoord is het essentieel om de betekenis van de
woorden in de zin met de open plek
+ bij Frans 1 zin (= volgende zin)
+ bij Engels en Duits de rest van de alinea te weten, en
natuurlijk ook de betekenis van de antwoord alternatieven. Probeer eerst de
betekenis(sen) uit het zinsverband op te maken. Als dit niet lukt is het zinvol omje
woordenboek te gebruiken. Als je de antwoorden in de antwoord alternatieven niet
kent, moet je die opzoeken in een woordenboek.

TIP: Moeite met gatenteksten? Bewaar ze dan voor het laatst.

Tips
Een redenering die begint met "Ik denk dat ... " is fout.
Er wordt niet gedacht, er wordt examen gemaakt.
Niemand zit op jouw mening te wachten.
Een goed antwoord begint met: "In de tekst staat ... "
ALLES STAAT IN DE TEKST

LEER DE LIJSTEN MET SIGNAALWOORDEN

urr JE

HOOFD.

ZORG DAT JE DE MEEST VOORKOMENDE VRAGEN KENT.


CONCENTREER JE OP DAT WAT JE WL BEGRIJPT!
GEBRIDK JE WOORDENBOEK ALLEEN ALS HET ECHT NODIG IS.

Voorbeelden herken je aan:

- naam
- getallen
- percentages
- plaatsen (geografische)
- data (+ onlangs, vorig jaar etc.)

Probeer ironie in teksten te herkennen. Is de schrijver cht zo bewonderend? Die lollige


uitsmijter aan het einde van de tekst, is die cht zo leuk? Welke woorden zijn gek?

Belangrijke thema's

Kennis van land en volk, politiek


Literatuur
Internet, web sites
Mobiele telefonie
Allochtonen
Milieu
Het koningshuis (vooral Eng.)
Maak zelf een lijstje n.a.v. de oefenexamens!

En tot slot:
Voor elke te verdienen punt heb je 3 minuten tijd;
voor een scantekst ca. 5 minuten.

en BIJWOORDEN

VOEGWOORDEN

in. het
CENTRAAL

SCHRIFTELIJK

EINDEXAMEN

ENGELS

De volgende woorden zijn belangrijk omdat ze de structuur van een tekst


weergeven, het zijn richtingaanwijzers. Let goed op deze woorden bij het lezen
van de examenteksten en de bijhorende vragen. Zorg er voor dat je hun
betekenis kent.
Reden / Oorzaak
as

sinds, daar, omdat

because

omdat

As you weren't there, I left a message.


Because of his wife being there, I said nothing.
l

tor

Want

We listened carefully, for he brought news of the


accident.

since

omdat, immers

She left her husband since he was cruel to her.

(al)though

ofschoon, hoewel, maar toch

We lost the game, (anthough we tried our best.

all the same

toch, niettemin

It was raining; all the same we went out.

besides

behalve

Besides you, no one writes to me.

but

maar

Tom went to the party, but his sister didn't.

by contrast

Daarentegen

Their old car had been small and slow, lrt


contrast their new one was big and fast.

Ondanks

- Despite what others sav, I think he's a nice


boy.
- In spite of all his efforts, he failed.

toch, desondanks

The book has many flaws. Even so, it's still rather
useful.

even though

ook al, hoewel

He was happy, even though he didn't have any


money.

however

Echter

Women do not mind losing a game. For men,


however, it seems to matter a great deal.

in contrast to

in tegenstelling tot

In contrast to their system, ours seems quite


modern.

Tegenstelling

despite / in spite

even

50

ot

instead

in plaats (daar)van

It wil! take days by car,

nevertheless

(desal)niettemin

There was no news; nevertheless he went


on hoping.

nonetheless

niettemin, toch

It's expensive, but we should buy it nonetheless.

on the contrary

juist niet, helemaal niet,


integendeel

It doesn't seem ugly to me; on the contrary, I


think it's beautiful.

on the other hand

aan de andere kant

We have three arguments in favour of your


proposal; on the other hand there are some
disadvantages as weil.

rather

eerder dan, in plaats van

Rather than lie to his wife, he told her


everything.

still

niettemin, toch.

He has treated me badly; still, I love him


dearly.

whereas

terwijl

He earns a lot whereas his wife's income is rather


poor.

vet

niettemin, toch

She was given a lot of money and


refused to do it.

in order to

om te

He said th at in order to make her angry.

so th at

Opdat

The meadow should be fenced,


don't get out.

to

om te

This is toa good to be true.

if (only)

als, maar, indien,

Next year he wil! go to Harvard,


th is year.

providedjproviding

mits, op voorwaarde dat

I wil! agree to go, provided/providinq


expenses are paid.

unless

Tenzij

You'lI fail in French unless you work harder.

after

Nadat

After the train left, we went home.

as

terwijl, toen

I watched her as she combed her hair.

50

let's fly instead.

W she

Doel

50

that the sheep

Voorwaarde
jf he graduates

my

Tijd

before

Voordat

He knocked loudly before entering the bed room.

meanwhile

ondertussen, tussen twee


gebeurtenissen in

I went to college. Meanwhile my best friend got a


well-paid job.

once

zodra, toen eenmaal

Once the sun had set, the temperature

since

sinds, vanaf

He left home in 1985 and has not been heard of


since.

until, till

Todat

Please, wait until I call you.

while

terwijl

He feil asleep while studying his


grammar book.

dropped.

Gevolg/Conclusie

after all

tenslotte,

per slot van rekening

After all, what does it matter?

all in all

tenslotte,

alles wel beschouwd

AII in all, the concert was a great success.

altogether

alles inbegrepen,
beschouwd

as aresuit

door, als gevolg van

As a result of his drinking habit, he crashed his


car.

as a consequence

daardoor,

I was unemployed last year, as a conseguence I


did not have a loft of money to spend.

consequently

daarom, met als resultaat

My car broke down and conseguently I was far


too late.

for this reason

om deze reden, hierdoor

He finally acquired a company car; for this reason


he sold his old one.

hence

vandaar, daarom

I feil off my bike yesterday - hence the bruises.

50

dus, daarom

The manager was ilJ and

Zodat

The door of the pub was open, 50 that people


could see what was happening inside.

therefore

Daarom

She feit sick; therefore we stayed at home.

thus

- (al)dus, zodoende

- He's the eldest son and thus heir to the


throne.
- Just calculate the area of the circle thus
formed.

50

that

alles wel

met als gevolg

- op deze, die manier

The weather was bad and the food dreadful.


Altogether the holiday was a disaster.

50

I went to his place.

Uitbreiding
and

en

I walked away and then I realised what had just


happened.

besides

bovendien, naast

There will be five for us for dinner, besides Peter.

turthermore

bovendien

I don't like him; furthermore

in addition

bovendien

In addition to being lazy, he's quite rude as well.

moreover

bovendien

They knew the painting was a forgery. Moreover,


they knew who had painted it.

what is more

bovendien

He's dirty and what's more he stinks!

as weil as

evenals

He likes cooking as weil as dancing.

tor example

bijvoorbeeld

Sometimes people can do weird things, for


example when they don't feel weil.

tor insta nee

bijvoorbeeld

Several of his friends came; Mike for instance.

Iikewise

ook, op dezelfde manier

The food was excellent, likewise the wine.

he smelIs.

Vergelijking

Veel voorkomende

vraagstellingen

in het CE Engels

which statement is in accordance with ... ?


according to the writer
how does the writer achieve this?
how does the writer account for ....?
what do his words amount to?
what does the writer argue?
what is the writer's attitude towards ...?
why does the writer bring up?
what does the writer claim?
what do her words come down to?
what can be concluded from ...?

i-

how does the writer conclude the article?


what conclusion does he reach?
what is said in connection with ...? t
how does she consider the fact that?
considering the whole text
how does the writer distinguish between...?
what is ... meant to convey?
how does the reviewer exemplify his point?
what is expressed in lines ...?
what do lines ... iIIustrate?
what does the writer imply?
judging from lines ...7
how does he look upon the fact?
what are lines ... meant to il/ustrate?
what problem does the writer outline?
what point is made in Iines ....?
what does the writer point out ...?
what is the writer questioning?
why does he quote?
what does ... refer to?
which paragraph reflects ...?
how do the paragraphs resembie ...?
what is said with regard to ....?
in what respect does the writer agree with ...?
the book under review
her words serve to iIIustrate ...
which of the fol/owing statements is true?
what does the writer state about....?
what does the writer suggest in Iines...
which of the fol/owing sums up ...?
how can paragraph .... be summarized?
what is line ... meant to support?
what view is expressed in
?
how does the writer view ?

komt overeen met


volgens
bereiken
verklaren
op neerkomen
trachten te bewijzen, beweren
houding
naar voren brengen
beweren
op neerkomen
welke conclusie kan er worden
getrokken uit?
besluiten
tot welke conclusie komt hij?
met betrekking tot
beschouwen
in aanmerking nemend
onderscheid maken
meedelen, duidelijk maken
(met een voorbeeld)
verduidelijken
uitdrukken, duidelijk maken
illustreren, toelichten
suggereren
naar ... te oordelen
beschouwen
bedoeld zijn om te
schetsen
wat is de kern van
wijzen op
zich afvragen
citeren
verwijzen naar
weergeven
lijken op, weergeven
met betrekking tot
in welk opzicht
dat hier gerecenseerd wordt
dienen ertoe om
bewering
beweren
suggereren, impliceren
samenvatten
samenvatten
ondersteunen
opvatting
beschouwen