You are on page 1of 13

Tumaczenie i dystrybucja Fundacja Zrozumiec Autyzm

NAUKOWE PODSTAWY
SYSTEMU GROWTH THROUGH PLAY
(ROZWJ PRZEZ ZABAW)

Wsparcie dla rodzicw i terapeutw

SPIS TRECI
PRZEGLD

WSPCZESNA NEUROBIOLOGIA I AUTYZM

PODEJCIA W LECZENIU AUTYZMU

ROLA RODZICW

AUTYZM: Z PUNKTU WIDZENIA WSPCZESNEJ NEUROBIOLOGII

MZG ROZWIJA SI POPRZEZ DYNAMICZN INTERAKCJ Z OTOCZENIEM

MZG JEST ELASTYCZNY

LECZENIE AUTYZMU CO DZIAA:

Naturalistyczne Podejcia Behawioralne

Podejcia Rozwojowe

Podobiestwa

PORWNANIE PODEJ

Styl interaktywny

Plan terapeutyczny:

TERAPIE AUTYZMU PODSUMOWANIE

RODZICE: BRAKUJCE OGNIWO

RODZICE S NIEZBDNI

DOBRE SAMOPOCZUCIE RODZICW JEST KLUCZOWE

SYSTEM GROWTH THROUGH PLAY (ROZWJ PRZEZ ZABAW)

10

BIBLIOGRAFIA

12

2
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

PRZEGLD
Wspczesna neurobiologia a autyzm
Dziki neurobiologii wiemy, e autyzmu nie powoduje adna zasadnicza rnica lub ubytek w
strukturze mzgu, jak niegdy uwaano. Wspczesne badania pokazay natomiast, e autyzm jest
behawioraln postaci le poczonego mzgu, czyli mzgu o niedostatecznej cznoci i
synchronizacji pomidzy wieloma odrbnymi obszarami.
Dzieci autystyczne maj w zwizku z tym tendencj do skupiania si na czynnociach, ktre wymagaj
minimalnej koordynacji pomidzy obszarami mzgu (np. recytowaniu pojedynczych sw i
szczegw, lub skupianiu si na bodcach statycznych i zajciach monotonnych) oraz do unikania
czynnoci, ktre wymagaj koordynacji wielu obszarw mzgu (np. rozumienie opowiada,
postrzeganie "penego obrazu" lub uczenie si nowych zada, przy ktrych wczeniej poznane zasady
nie maj zastosowania).
Koncentracja na takich czynnociach wzmacnia z kolei te czci mzgu, ktre umoliwiaj czno
lokaln, kosztem tych czci mzgu, ktre umoliwiaj czno globaln; nastpuje przyspieszajca
ptla przyczynowo-skutkowa.
Na szczcie, badania pokazuj, e ptla przyczynowo-skutkowa moe zosta odwrcona. Poprzez
rnorodne formy interakcji dzieci s w stanie tak przestroi swoje mzgi, aby usprawni ich czno
globaln, jak rwnie poprawi swoj umiejtno do wykonywania czynnoci, ktre angauj wiele
obszarw mzgu naraz. Wiele pokrywajcych si dowodw pyncych z psychologii pokazuje nam,
jakie typy interakcji (z ludmi i przedmiotami) pomagaj zagodzi gwne symptomy autyzmu oraz
zwikszy zakres interakcji spoecznych, komunikacji i zainteresowa dziecka.

Podczas, gdy naukowcy staraj si ustali, dlaczego u tak wielu dzieci komunikacja w obrbie mzgu
nie przebiega prawidowo, ci spord nas, ktrzy pracuj bezporednio z rodzinami dotknitymi
autyzmem s w stanie wykorzysta pynce z tej pracy zrozumienie, aby pomc dzieciom ju teraz. Z
punktu widzenia neurobiologii autyzmu, wyznacznikiem skutecznoci terapii tej choroby jest jej
zdolno do spowodowania podanej zmiany w cznoci i synchronizacji pomidzy odrbnymi
obszarami mzgu.
Istniej zasadniczo dwie szkoy mylenia dotyczce leczenia autyzmu podejcie behawioralne oraz
podejcie rozwojowe. Najwaniejsze rnice pomidzy tymi podejciami mona wskaza pod
wzgldem zalecanego stylu interakcji oraz kryteriw doboru planu terapeutycznego. Style
interaktywne wahaj si od wysoce dyrektywnego do wysoce responsywnego (nastawionego na
reakcj). Plan terapeutyczny moe by dobrany pod ktem kryteriw wahajcych si od
dostosowanych do wieku, do dostosowanych do etapu rozwoju.

Rola rodzicw
Poniewa liczba przypadkw autyzmu gwatownie ronie, wczeniejszy model terapeutyczny tej
choroby, skoncentrowany wok osoby terapeuty, sta si niepraktyczny w wielu regionach. Aby
terapia bya skuteczna, dzieci wymagaj intensywnego, codziennego wysiku ze strony odpowiednio
nastawionych emocjonalnie i przeszkolonych dorosych.

3
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Postpujc zgodnie z zaleceniami profesjonalistw, rodzice s w stanie sta si najlepszymi


terapeutami i koordynatorami leczenia wasnych dzieci dotknitych autyzmem.

AUTYZM: Z PUNKTU WIDZENIA WSPCZESNEJ NEUROBIOLOGII


Autyzm ma swoje rdo w le skomunikowanym i zsynchronizowanym mzgu.
Najdoniolejszym odkryciem neuro-anatomii w kwestii autyzmu jest fakt, e ludzie cierpicy na
autyzm maj zwikszon objto mzgu. Na t zwikszon objto skada si gwnie istota biaa
mzgu, materia, dziki ktremu mog czy si ze sob poszczeglne obszary mzgu. Istota biaa
mzgu skada si z warstwy zewntrznej zawierajcej cz promienist (materia, ktry czy ze sob
bliskie obszary mzgu) oraz warstwy wewntrznej, zawierajcej materia, ktry czy ze sob odlege
obszary mzgu.
U chorych na autyzm powikszenie jest
zlokalizowane
w
istocie
biaej
promienistej, za wewntrzne warstwy
istoty biaej nie wykazay rnic w
objtociach. Innymi sowy, mzgi osb
cierpicych na autyzm s poczone w
sposb, ktry przedkada komunikacj
lokaln nad komunikacj globaln.
Schemat lepszej komunikacji lokalnej i
sabszej komunikacj globalnej jest u
chorych na autyzm jeszcze widoczniejszy
na obszarach przedczoowych, ktre zazwyczaj s najlepiej skomunikowane globalnie, poniewa
odpowiadaj one za gromadzenie informacji z wielu czci mzgu, w celu ich przetwarzania wyszego
rzdu i przetwarzania abstrakcyjnego (patrz Herbert, 2005).
Sabo skomunikowane obszary mzgu nie przetwarzaj informacji w sposb zsynchronizowany z
pozostaymi jego czciami, co jest niezbdne dla przetwarzania informacji wielozmysowych.
Wikszo wspczesnych bada sugeruje, e symptomy autyzmu s wynikiem sabej komunikacji i
synchronizacji mzgu (patrz Gepner & Feron, 2009).
Z powodu sabej komunikacji i synchronizacji globalnej, zadania wymagajce integrowania informacji
dynamicznych z wielu rde (takie jak interakcje spoeczne, komunikacja i mylenie abstrakcyjne)
stanowi dla chorych na autyzm powane wyzwanie. Zadania, ktre wymagaj przetwarzania
informacji statycznych z jak najmniejszej iloci rde przychodz im za to duo atwiej, co
spowodowane jest lepsz cznoci lokaln w ich mzgach.

4
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Mocne strony chorych na autyzm

Wyzwania dla chorych na autyzm

Czynnoci, ktre wymagaj minimalnej koordynacji


pomidzy obszarami mzgu
Wyodrbnione zdolnoci kognitywne, takie
jak hyperlektyczne (odosobnione) czytanie
sw lub skupianie si na pojedynczych
szczegach (nie za na penym obrazie)
Silne skupienie na bodcach statycznych,
takich jak przedmioty materialne lub zadania
bardzo monotonne
Zadania, ktre wymagaj uczenia si zasad
Sumienne wykonywanie zada monotonnych
Bezbdne wykonywanie zada wizualnoprzestrzennych lub pamiciowych

Czynnoci, ktre wymagaj dobrej koordynacji


pomidzy obszarami mzgu
Zadania wymagajce zaawansowanego
przetwarzania informacji, jak np. rozumienie
opowiada
Nowe zadania, ktre wymagaj nowego
rodzaju przetwarzania, gdy wczeniej
wyuczone zasady nie maj ju zastosowania
Przechodzenie do nowych zada i strategii

Czynnoci, ktre wymagaj integracji


wielozmysowych, dynamicznych bodcw
(jak np. interakcje spoeczne), w szczeglnoci
ruchw oczu, wyrazw twarzy i mowy.

Mzg rozwija si poprzez dynamiczn interakcj z otoczeniem


Gdy niemowlta wchodz w interakcj ze wiatem ludzi i przedmiotw, ich mzgi organizuj si i
dostrajaj tak, aby umoliwi zachowania adaptacyjne. Dziecko, ktrego mzg ma trudnoci z
przetwarzaniem wielozmysowych informacji dynamicznych, bdzie wchodzi w interakcje z ludmi i
przedmiotami w sposb nietypowy. Oznaki tego procesu mog pocztkowo by subtelne, zaczynaj
jednak uwidacznia si w wieku od dwunastu do osiemnastu miesicy, kiedy to dziecko zaczyna
opuszcza kluczowe etapy rozwoju komunikacji.
Spdzajc mniej czasu na przetwarzaniu wielozmysowych informacji spoecznych, a co za tym idzie,
wicej czasu na przetwarzaniu informacji mniej zoonych (zazwyczaj niespoecznych), dziecko
opuszcza edukacj spoeczn, ktr w tym samym czasie przechodz jego typowo rozwijajcy si
rwienicy (patrz Mundy i Acra, 2007).
Z biegiem czasu, cieka rozwoju takiego dziecka coraz bardziej oddala si od cieek rozwoju jego
bardziej typowych rwienikw. Zmienione wzorce interakcji ze wiatem prowadz do wyksztacania
si takiego przewodnictwa nerwowego, ktre staje si rdem zachowa typowo autystycznych, w
formie gwatownie przyspieszajcej ptli przyczynowo-skutkowej.

Mzg jest elastyczny


W ostatnim dwudziestoleciu opublikowano wiele bada, ktre dowodz, e nasze mzgi s
elastyczne, a neurony s w stanie modyfikowa swoje poczenia w odpowiedzi na nasze interakcje z
otoczeniem (Doidge, 2007).

5
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

W
przeprowadzonym
niedawno
badaniu,
funkcjonalny
magnetyczny
Podatno
rezonans
jdrowy
(fMRI)
Nietypowe
Zmienione
(geny i inne
uchwyci
zdjcia
istoty
biae
przewodni
wzorce
czynniki ryzyka)
ctwo
interakcji
mzgu, ktra rozrasta si, aby
nerwowe
utworzy bardziej typowe
poczenia midzy uprzednio
sabo
skomunikowanymi
obszarami mzgw dzieci z
trudnociami
w
nauce.
Otrzymawszy
szczeglowe
instrukcje dotyczce zadania
zwizanego z czytaniem, dzieci
Interwencja
te wykazyway zwikszon
czno w istocie biaej mzgu i lepiej radziy sobie z czytaniem (Keller & Just, 2009).
Badania takie, jak te pokazuj, e poprzez systematyczne i konsekwentne dostarczanie autystycznym
dzieciom bodcw stymulujcych przetwarzanie dynamicznych, wielozmysowych informacji,
moemy pomc im tak przestroi swoje mzgi, aby poprawi w nich czno i synchronizacj.
Aby doprowadzi do znaczcych zmian neurologicznych, przeciwdziaanie autyzmowi musi: wpywa
na to, w jaki sposb dziecko wchodzi w interakcje ze swoim rodowiskiem fizycznym i spoecznym
poprzez systematyczne (codzienne) dostarczanie mu skoncentrowanych, intensywnych,
wielozmysowych bodcw.

LECZENIE AUTYZMU CO DZIAA:


Leczenie autyzmu to dynamicznie rozwijajca si dziedzina, w ktrej funkcjonuje wiele rnicych si
od siebie podej. Kade z tych podej zasadniczo mona jednak zakwalifikowa do jednej z dwch
kategorii: Behawioralnej i Rozwojowej. Najnowszy trend rozwojowy w Podejciu Behawioralnym
zwany jest Naturalistycznym Podejciem Behawioralnym.

Naturalistyczne Podejcia Behawioralne


Naturalistyczne podejcia behawioralne
Nauczanie incydentalne
Nauczanie rodowiskowe
Paradygmat naturalnego jzyka
Metoda PRT (Pivotal Response Training)
Podejcia rozwojowe
Program SCERTS
Model Denver
DIR /Podejcie Floortime
Nauczanie responsywne (nastawione na
odpowied) (Responsive Teaching)

Autyzm zaczto leczy w latach 1960-tych przy


uyciu
modeli
behawioralnych,
ktre
wyewoluoway w metod obecnie znan jako
Stosowana Analiza Zachowa (ABA). Te
podejcia opieraj si za zaoeniach teorii
uczenia si, tzn. e wszystkie zachowania
dowolne (np. zabawa, interakcje spoeczne i
komunikacja) s przyswajane i utrzymywane
przez zdarzenia poprzedzajce wystpienie
zachowania i jego konsekwencje (to, co dzieje
si po nim). Uczenie nowych umiejtnoci
odbywa
si
przez
manipulowanie
okolicznociami
poprzedzajcymi
i
systematycznym stosowaniem wzmocnie
6
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

w celu utrwalenia podanych zachowa. Wczesne podejcia behawioralne byy bardzo


rozbudowane i ukierunkowane na osoby dorose (np. Lovaas, 1973), wykorzystyway take metod
wyodrbnionych prb. Od tamtej pory dziedzina ta rozwina si, uwzgldniwszy przypadki dziecice
i generalizacj umiejtnoci. Nowsze wersje terapii behawioralnych wykorzystuj bardziej naturalne
rodowiska i podejcia bardziej ukierunkowane na dzieci.

Badania dowiody, e zarwno wczeniejsze programy typu ABA (Rogers i Vismara, 2008), jak i
pniejsze podejcia naturalistyczne (Schreibman, 2005) miay pozytywny wpyw na okoo poow
poddanych im dzieci. Odkryto, e generalizowanie i utrzymywanie umiejtnoci odnosi lepsze efekty,
gdy rodzice s przeszkoleni w dziedzinie technik behawioralnych (Ingersoll i Gergans, 2007).

Podejcia rozwojowe
W latach 80-tych pojawia si kolejna grupa terapii, znana jako podejcia rozwojowe. Terapie te
powstay z poczenia koncepcji rozwoju intelektualnego Piageta, psychoanalizy (m.in. Greenspan i
Lourie, 1981) oraz spoeczno-pragmatycznych teorii rozwoju jzykowego (Bruner, 1983). Zasadniczo
opieraj si one na nastpujcych zaoeniach:
umiejtnoci komunikacji spoecznej s nabywane w podobnej kolejnoci rozwojowej przez
wszystkie dzieci, niezalenie od ich predyspozycji;
dzieci ucz si gwnie poprzez zwizki emocjonalne z responsywnymi (nastawionymi na
reakcj) opiekunami.
Poniewa podejcia rozwojowe s nowsze, przeprowadzono na ich temat mniej bada ni na temat
podej behawioralnych. Badania potwierdziy, e podejcia rozwojowe odnosz pozytywne rezultaty
(np. Aldred, et al, 2004; Kasari et al, 2008; Gerber, 2003; Mahoney i Perales, 2003; Dawson i Galpert,
1990).

Podobiestwa
Te dwie gazie terapii autyzmu wyoniy si w ostatnim dwudziestoleciu zasadniczo niezalenie od
siebie, z rnych podoy filozoficznych. Jednake, od niedawna osoby opowiadajce si kadej ze
stron wsplnie uznaj podobiestwa we wprowadzaniu ich w ycie.W rezultacie, pojawiaj si nowe,
hybrydowe podejcia.
Odnotowuje si pozytywne rezultaty podej takich, jak Enhanced Milieu Teaching (Kaiser i
Hester, 1994), Responsivity Training and Pre-linguistic Milieu Training (Yoder i Warren, 2002),
Parentmediated Approaches (Ingersoll i Dvortcsak, 2006), a ostatnio take randomizowanej
prby klinicznej programu Early Start Denver Model (Dawson, et al, 2009).

Porwnanie podej
Chocia podejcia rozwojowe oraz naturalistyczne podejcia behawioralne wywodz si z rnych
filozofii i tradycji naukowych, w praktyce rnice we wprowadzaniu ich w ycie s niewielkie
(Ingersoll, 2010). Podstawowe rnice w mona wskaza pod wzgldem:
Stylu interaktywnego: Sposobu, w jaki dorosy pracuje z dzieckiem
Planu terapeutycznego: Kryteriw doboru celi, miernikw i wicze

7
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Styl interaktywny
Mimo e wikszo terapeutw angauje dzieci na wiele rnych sposobw, styl interaktywny mona
podzieli na dwie zasadnicze kategorie: styl dyrektywny i styl responsywny (nastawiony na reakcj).
Poniej znajduj si ich charakterystyki:
Styl dyrektywny
Styl responsywny
Nacisk na nawizywanie komunikacji przez
Rwnowaga w nawizywaniu komunikacji i
dorosego i odpowiedzi dziecka
reakcjach pomidzy dzieckiem a dorosym
Sesje edukacyjne skupiaj si na
Sesje edukacyjne skupiaj si na
przedmiotach, wiczeniach i tematach
przedmiotach, wiczeniach i tematach
wybranych przez dziecko
wybranych przez dziecko
Nacisk na osiganie celw i wykonywanie
Nacisk na afekt i dzielenie si emocjami
zada
Oferowanie dziecku przerw lub porednich
Prowokowanie lub bezporednie wymaganie
zaprosze do wykonania podanych
podanych zachowa
czynnoci
Wiksza liczba zda rozkazujcych (Daj mi t
Wiksza liczba zda stwierdzajcych (Jaka
ciarwk!) ni stwierdzajcych (Jaka
adna ciarwka!) ni rozkazujcych (Daj
adna ciarwka!) w mowie dorosego
mi t ciarwk!) w mowie dorosego
Zachowanie dorosego jest nastawione na
Zachowanie dorosego dostosowane jest do
osignicie celu
poziomu rozwojowego dziecka i jego
biecego stanu kontroli nad zmysami

adne z podej w terapii autyzmu nie zaleca stosowania wycznie jednej z tych metod. Pewne
podejcia harmonizuj jednak lepiej z innymi, w sposb zgodny z celami programu terapeutycznego.
Wykazano, e nastawiony na reakcj styl interakcji usprawnia spoeczny, emocjonalny,
komunikacyjny i poznawczy rozwj dzieci (Trivette, 2003).

Plan terapeutyczny:
Kolejn bardzo istotn rnic pomidzy rnymi programami terapeutycznymi s kryteria, wedle
ktrych dany plan (zestaw celw, wicze i wskanikw) jest opracowywany dla konkretnego dziecka.
Kryteria wyboru programu mona podzieli na dwie podstawowe kategorie:

Dopasowane do wieku: wiczenia i cele dobrane do metrykalnego wieku dziecka


Dopasowane do etapu rozwojowego: wiczenia i cele dobrane pod ktem typowej
kolejnoci etapw rozwoju
Badania w dziedzinie rozwoju dziecicego wykazay, e dzieci autystyczne i dzieci rozwijajce si
typowo podaj podobnymi ciekami rozwoju. Tempo, w jakim podaj nimi dzieci autystyczne
jest jednak wolniejsze (dawniej uwaano, e rozwj u nich nie nastpuje wcale, co nie jest prawd).
Badania wykazay, e ma to miejsce w przypadku tak wanych obszarw komunikacji spoecznej jak
jzyk ekspresji (Tager-Flusburg, et al, 1990), naladowanie (Rogers et al., 2008) i zabawa symboliczna
(Lifter, et al, 93).

8
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Nacisk
Nacisk
Nacisk

Zazwyczaj dziecko uczy si danego


zestawu umiejtnoci w sposb
dostosowany do wieku (czyli
swojego wieku metrykalnego).
Innego
zestawu
umiejtnoci
uczy si dziecko w wieku czterech
lat, a innego dziecko w wieku lat

Dzieci autystyczne czsto


opuszczaj etapy rozwojowe, co
sprawia, e trudno jest im przyswaja
umiejtnoci odpowiednio do wieku.
Dlatego
te
uczenie
dzieci
autystycznych umiejtnoci w sposb
dopasowany do ich etapu rozwojowego (tzn. umiejtnoci zdobywanych w odpowiedniej kolejnoci
rozwojowej) sprawia, e nauka staje si szybsza, a proces edukacyjny bardziej satysfakcjonujcy,
zarwno dla dziecka jak i dorosego. Na przykad, uczenie umiejtnoci werbalnych dziecka, ktre nie
uywa jeszcze gestw nie jest nauk dostosowan do etapu rozwojowego (bez wzgldu na to, w
jakim wieku jest dziecko), poniewa u wszystkich dzieci komunikacja gestykularna rozwija si przed
jzykiem werbalnym.
siedmiu.

Ponadto, w trwajcych nadal badaniach identyfikowane s umiejtnoci zasadnicze, na ktrych


opiera si wiele innych umiejtnoci. Przyswajanie tych umiejtnoci ma wpyw na szersze obszary
rozwoju. Na przykad, uczenie zabawy symbolicznej lub uwsplnionej uwagi poprawia jzyk ekspresji
nawet wtedy, kiedy jzyk ekspresji nie jest bezporednim celem wicze (Kasari et al, 2008).

Terapie Autyzmu Podsumowanie


Nowoczesne podejcia w terapii autyzmu mona podzieli na dwie gwne kategorie, naturalistyczne
podejcia behawioralne oraz podejcia rozwojowe. Chocia rni si one od siebie na tle
filozoficznym, w praktyce te dwie szkoy mylenia maj ze sob wiele wsplnego. Pod wzgldem ich
zalecanego stylu interaktywnego i planu terapeutycznego mona wrd nich wyrni rne
podejcia terapeutyczne. Style interaktywne wahaj si od wysoce dyrektywnego do wysoce
responsywnego. Rodzaje planw wahaj si od dostosowanych do wieku do dostosowanych do etapu
rozwoju.

BRAKUJCE OGNIWO
Rodzice s niezbdni
Aby uruchomi swoj wrodzon neuroplastyczno (zmienno), le poczony, niezsynchronizowany
mzg potrzebuje systematycznego zaangaowania w stymulujce, nacechowane znaczeniem i
emocjami zajcia z partnerem o znacznie wyszym stopniu rozwoju spoecznego. The National
Research Council (Narodowa Rada Naukowa) (2001) zaleca, by rodzice angaowali si w terapi
dziecka. Siller i Sigman (2002) odkryli, e w przypadkach gdy matki autystycznych dzieci zachowyway
si w sposb naturalnie bardziej responsywny, dzieci dokonyway znacznie wikszych postpw na
polu rozwoju uwsplnionej uwagi i jzyka na przestrzeni okresu roku, dwch i szesnastu lat, ni
dzieci, ktrych matki byy mniej responsywne.

9
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Przegld trzynastu niezalenych bada pokaza, e nastawiony na reakcj styl interakcji opiekuna
pomg znaczco usprawni poznawczy i
emocjonalny rozwj dzieci z opnieniami
rozwojowymi lub nimi zagroonych (Trivette,
2003).
Rodzice
s
niezbdni
dla
spoecznego,
emocjonalnego, komunikacyjnego i poznawczego
rozwoju dziecka. Liczne badania wykazay, e
rodzicw mona przeszkoli tak, aby mogli z
powodzeniem pomaga swoim dzieciom (np.
Ingersoll, 2007; Solomon, et al., 2007; Solomon, 2008). Biorc pod uwag brak profesjonalnych
terapeutw i alarmujco du liczb przypadkw autyzmu oraz innych zaburze neurobiologicznych
wieku dziecicego, rola rodzicw jako gwnych terapeutw jest niezwykle wana.

Dobre samopoczucie rodzicw jest kluczowe


Udowodniono, e rodzice dzieci autystycznych odczuwaj znacznie wicej stresu, ni rodzice dzieci z
innymi chorobami, czy te rodzice dzieci rozwijajcych si typowo (Estes, 2009).

System Rozwj Przez Zabaw pomaga rodzicom:

Pogodzi si emocjonalnie z diagnoz


Zredukowa stres i poprawi samopoczucie
Przystosowa metody wychowawcze do potrzeb
rozwojowych dziecka
Zidentyfikowa kluczowe etapy rozwoju
spoeczno-komunikacyjnego dziecka
Wczy dziecko do radosnej, gbokiej i
odwzajemnianej interakcji, aby pomaga mu si
uczy

Emocjonalny stan rodzicw oddziauje na


dziecko poprzez kad ich interakcj. U dzieci,
ktrych rodzice dowiadczali podwyszonego
poziomu stresu, efekty profesjonalnie
prowadzonej terapii s sabsze (Osborne et
al, 2008).
Rodzice, ktrzy pogodzili si z diagnoz
dziecka maj duo wiksze szanse, by ich
metody wychowawcze stay si pene radoci
i wsparcia, nastawione na reakcj i zabaw
(Wachtel i Carter, 2008).

SYSTEM GROWTH THROUGH PLAY (ROZWJ PRZEZ ZABAW)


System Growth Through Play (Rozwj Przez Nauk, GPS) zaprojektowano, by usprawni tworzenie
si w mzgu dziecka prawidowych pocze oraz usprawni w nim czno globaln i synchronizacj
poprzez nacisk na intensywne, wielozmysowe, interaktywne wiczenia, ktre w znaczcym stopniu
stymuluj poczenia midzy obszarami mzgu. System ten pomaga rodzicom i terapeutom okreli
jakie kluczowe etapy rozwojowe dziecko opucio, a nastpnie zaleci interaktywne wiczenia, ktre
rodzice mog z dzieckiem przeprowadza by pomc mu wypeni luki rozwojowe.
Skupiajc si na opuszczonych umiejtnociach kluczowych, program GPS porednio oddziauje take
na inne opuszczone lub sabo wyksztacone umiejtnoci, co sprawia, e dziecku atwiej jest
przyswaja i rozwija umiejtnoci.

10
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

System GPS skupia si na przystosowaniu rodzicw do roli gwnych terapeutw w procesie


terapeutycznym ich dziecka za pomoc atwych i praktycznych wskazwek, dopasowanych do planu
terapeutycznego i stylu interaktywnego. System uwzgldnia te dobre samopoczucie rodzica jako kluczowy
czynnik w procesie rozwoju dziecka.

Wicej informacji na temat naukowych podstaw Systemu Growth through Play, lub na temat
programu relate to autism mona znale na stronie www.relatetoautism.com lub pod adresem
e-mail: info@zrozumiecautyzm.pl.

INFORMACJE WSTPNE

Aby dowiedzie si wicej, odwied stron www.relatetoautism.com lub


info@zrozumiecautyzm .
Przeczytaj Narzdzia dla czonkw strony relate to autism lub
odwiedz strone www.zrozumiecautyzm.pl
Przeczytaj System Growth through Play dla rodzicw

Osoby zaintersowane odbyciem szkolenia 1 stopnia prosimy o


kontakt e mail info@zrozumiecautyzm.pl

11
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Bibliografia
Aldred, C., Gree, J., Adans, C.(2004)A new social communication intervention for children with autism: Pilot randomized
controlled treatment study suggesting effectiveness. Journal of Child Psychology and Psychiatry , 45(8), 1420-1430.

Abstrakt
Bruner, J. (1983) Childs Talk: Learning to use language. Oxford: Oxford University Press.
Dawson, G. (2008) Early behavioral intervention, brain plasticity, and the prevention of autism spectrum disorder.
Development and Psychopathology, 20, 775-803. Peen tekst
Dawson, G. and Galpert, L. (1990) Mothers use of imitative play for facilitating social responsiveness and toy play in young
autistic children. Development and Psychopathology; 2: 151-162. Abstrakt
Dawson, G., Rogers, S., Munson, J., Smith, M., Winter, J., Greenson, J., Donaldson, A., and Varley, J., (2009) Randomized,
controlled trial of an intervention for Toddlers with autism: The Early Start Denver Model. Pediatrics, 125 (1), 17-23 Peen

tekst
Doidge, N. (2007). The brain that changes itself: Stories of personal triumph from the frontiers of
brain science.New York: Viking.
Estes, A., Munson, J., Dawson, G., Koehler, E., Zhou, X., Abbot, R. (2009) Parenting stress and psychological functioning
among mothers of preschool children with autism and developmental delay. Autism, 13(4) 375-387. Abstrakt
Gerber, S. (2003) A developmental perspective on language assessment and intervention for children on the autistic
spectrum. Topics in Language Disorders, 23, 74-94. Abstrakt
Gepner, B. and Feron, F. (2009) Autism: A world changing too fast for a miswired brain? Neuroscience and
biobehavioral Reviews, 33, 1227-1242. Abstrakt
Greenspan, S. I. and Lourie, R. S. (1981) Developmental structuralist approach to the classification of adaptive and
pathological personality organizations: Infancy and early childhood. American Journal of Psychiatry, 138, 725-735.

Abstrakt
Herbert, M. R. (2005) Autism: A brain disorder or a disorder that affects the brain? Clinical Neuropsychiatry, 2(6), 354379. Peen tekst
Ingersoll, B. and Gergens, S. (2007) The effect of a parentimplemented imitation intervention on spontaneous imitation
skills in young children with autism. Research in Developmental Disabilities, 28, 163 - 165. Abstrakt
Ingersoll, B. (2010) Teaching social communication: A comparison of naturalistic behavioral and developmental,
socialpragmatic approaches for children with autism spectrum disorders. Journal of Positive Behavioral
Interventions, 12 (1), 33 - 43. Peen tekst
Ingersoll, B. and Dvortcsak, A. (2006) Including parents training in the early childhood special education curriculum for
children with ASD spectrum disorders. Journal of Positive Behavior Interventions, 8, 7987. Abstrakt
Kaiser, A. P. and Hester, P. P. (1994) Generalized effects of enhanced milieu teaching. Journal of Speech and Hearing
Research, 37, 1320 - 1340. Abstrakt
Kasari, C., Paparella, T., Freeman, S. and Jahromi, L. B. (2008) Language outcome in autism: randomized
comparison of joint attention and play interventions. Journal of Consulting and Clinical Psychology , 76 (1), 125 137. Abstrakt
Keller, T. A. and Just, M. A. (2009) Altering cortical connectivity: Remediation - induced changes in the white matter of poor
readers. Neuron, 64(5), 624-631. Abstrakt

12
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone

Bibliografia - cig dalszy


Lifter, K., Sulzer_Azaroff, B., Anderson, S. R and Cowdery, G. E. (1993) Teaching play activities to preschoolers with
developmental disabilities: The importance of developmental considerations. Journal of Early Intervention, 17, 139159. Abstrakt
Lovaas, O.I., Koegal, R.L., Simmons, J.Q. and Long, J.S. (1973) Some generalizations and follow-up measures on autistic
children in behavior therapy. Journal of Applied Behavior Analysis , 6: 131-166. Peen tekst
Mahoney, G. and Perales, F. (2003) Using relationship-focused interventions to enhance the socialemotional functioning of
young children with autism spectrum disorder. Topics in Early Childhood Special Education , 23(2), 77-89.

Abstrakt
Mundy, P., and Acra, F. (2006) Joint attention, social engagement and the development of social competence. In: P.
Marshall and N. Fox (Eds.) The Development of Social Engagement Neurobiological Perspectives. Oxford
University Press; New York: pp. 81117. Peen tekst
National Research Council (2001) National Research Council (2001). Educating children with autism. Washington, DC:
National Academy Press. Peen tekst
Osborne, L. A., McHugh, L., Saunders, J. and Reed, P. (2008) Parenting stress reduces the effectiveness of early teaching
interventions for children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders , 38,
1092-1103. Abstrakt
Rogers, S. J., Young, G. S., Cook, I., Giolzett, A. and Ozonoff, S. (2008) Deferred and immediate imitation in regressive and
early onset autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry , 49 (4), 449 - 457. Peen tekst
Rogers, S. J. and Vismara, L. A. (2008) Evidence based comprehensive treatments for early autism. Journal of Clinical
Child and Adolescent Psychology, 37(1), 8 - 38. Peen tekst
Schreibman, L. (2005) The science and fiction of autism, Harvard University Press, Cambridge, MA (2005).
Siller, M. and Sigman, M. (2002) The behaviors of parents of children with autism predict the subsequent development of
their childrens communication. Journal of Autism and Developmental Disorders ; 32 (2): 7789. Abstrakt
Solomon, M., Ono, N., Timmer, S., and GoodlinJones, B. (2008) The effectiveness of parentchild interaction therapy for
families of children on the autism spectrum. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38, 1767-1776.

Abstrakt
Solomon, R., Necheles, J., Ferch, C., and Bruckman, D., (2007) Pilot study of a parent training program for young children
with autism: The PLAY project home consultation program. Autism, 11(3), 205 - 224. Peen tekst
Tager-Flusberg, H., Calkins, S., Nolin, T., Baumberger, T., Anderson, M.and Chadwick-Dias, A. (1990). A longitudinal study of
language acquisition in autistic and Down syndrome children. Journal of Autism and Developmental Disorders, 20,
1-21. Peen tekst
Trivette, C.M. (2003) Influence of caregiver responsiveness on the development of young children with or at risk for
developmental disabilities. Bridges; 1(6): 1-13. Abstrakt
Wachtel, K. and Carter, A. S., (2008) Reaction to diagnosis and parenting styles among
mothers of children with ASDs. Autism, 12(5), 575 - 594. Abstrakt
Yoder, P. J., & Warren, S. F. (2002). Effects of prelinguistic milieu teaching and parent responsivity education on dyads
involving children with intellectual disabilities. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 45, 1158
1174. Abstrakt

13
Relate to Autism, Inc 2010 wszystkie prawa zastrzeone