Sie sind auf Seite 1von 13

Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven

Bron: Didactisch model van Gelder

Student(e) Maarten Otten Mentor Sandra van Dijk


Klas PEH16VB Datum 14-03-2017
Stageschool De Korenaar Groep 4/5
Plaats Eindhoven Aantal lln 28
Vak- vormingsgebied: Rekenen
Speelwerkthema / onderwerp: Meten en meetkunde

Persoonlijk leerdoel:
- Ik wil dat ik positief gedrag snel kan herkennen en dit zoveel mogelijk benoemen en complimenteren
- Ik wil dat ik de aandacht van de kinderen terug kan krijgen, binnen een redelijke tijd en op een manier die geen overbodige moeite kost
- Ik wil dat ik kan zien dat de kinderen aandachtig luisteren tijdens mijn instructie momenten

Lesdoel(en): De leerlingen leren om, aan de hand van verschillende Evaluatie van lesdoelen:. Het eerste lesdoel wordt behaald door de leerlingen te
vormen papiertjes, objecten op te meten, zoals hun schooltafel of een a4 voorzien van de benodigde materialen en ze hiermee verschillende opdrachten uit te
papiertje. laten voeren.
De leerlingen ontdekken dat het meten met vierkante oppervlakte Het tweede lesdoel wordt behaald door tijdens de lessen rond te lopen en de werkwijze te
makkelijker is dan met andere vormen. observeren. Daarna wordt klassikaal besproken welke vorm het handigste was en
De leerlingen leren om in tweetallen elkaar te helpen en ervaren hoe het is waarom.
om van elkaar afhankelijk te zijn. Het derde lesdoel wordt behaald door de vorm van de opdracht. Het ene kind moet de
voorwaarden bepalen voor het andere kind. Ik controleer dit lesdoel door er nog eens
klassikaal op terug te vragen in mijn lesafsluiting en door tijdens de les rond te lopen.
Beginsituatie: Deze groep bestaat uit 14 meisjes en 14 jongens, in totaal 28 kinderen. Er zijn een aantal kinderen met een taalontwikkelingsstoring, hierdoor is het
werken met beelden en het geven van fysieke voorbeelden erg belangrijk. Er is ook een zwak horend kind, daarom moet er tijdens het geven van instructie altijd een
microfoontje gedragen worden. Verder zijn er nog een aantal kinderen met concentratieproblemen. Het is belangrijk om deze kinderen extra in de gaten te houden en,
als dit mogelijk is, extra persoonlijke aandacht te geven.
De groep houdt van veel samenwerken. Er zijn echter een aantal kinderen die minder goed met elkaar overweg kunnen. Dit veroorzaakt regelmatig ruzies, die meestal
aandacht van de leerkracht vraagt, om deze op te lossen. Het is dus belangrijk dat de juiste combinaties worden gemaakt bij het samenwerken en coperatief leren.
De kinderen zitten ingedeeld in tafelgroepjes. Deze groepjes veranderen eens in een aantal weken, dit zijn de kinderen gewend. De groepjes zijn ontworpen door mijn
mentor. Zij houdt hierbij veel rekening met de onderlinge relaties van de groep. Deze groepjes zijn dus prima te gebruiken voor het samenwerken.

De leerlingen hebben wel eens iets rondom het thema meten of meetkunde gedaan, maar dit is al heel lang geleden. Op het advies van mijn mentor benader ik de les
alsof ze voor het eerst iets met meten en meetkunde gaan doen. Verder is het belangrijk om rekening te houden met de basisvaardigheden van optellen en aftrekken.
Voor sommige kinderen is het bijvoorbeeld moeilijk om 12 + 19 uit te rekenen. Ik heb er daarom voor gekozen om te werken met vierkante papiertjes als maatstaaf. Ze
kunnen deze iedere keer tellen, zodat de focus van mijn les bij meetkunde blijft en niet bij optellen.

Lesverloop
Tijd Leerinhoud Didactische handelingen Leeractiviteit Materialen / Organisatie
Leraar leergedrag leerling(en)
10:00 Introductie We gaan het deze les hebben over meten. Wie De kinderen die een beurt krijgen geven antwoord op de Digibord
en lengte weet wat meten is? Wat voor maten kennen vragen en luisteren vervolgens naar de instructie.
jullie al?
Waarom zou meten nodig zijn denken jullie?
Geef zelf toelichting.
Hoeveel blokken lang zijn de voorwerpen? Alle tweetallen moeten het eerst eens worden, als dit ze niet
Werk in tweetallen, je moet het eens worden, lukt mogen ze geen antwoord geven en missen ze een kans
anders is je antwoord ongeldig. om een goed antwoord te geven.
15:00 Oppervlakte Stel je gaat een school bouwen en je moet De leerlingen die een beurt krijgen geven antwoord op de Digibord
minstens X aantal klaslokalen hebben. Is deze vraag. A4tjes
school dan groot genoeg? (Laat oppervlakte Andere papiertjes
zien met gynzy tool) Herhaal een aantal keer
als voorbeeld.
Bedek heel een a4tje met papiertjes die je hebt De leerlingen proberen een A4tje af te dekken met de
gekregen. Welke vorm is het handigste en verschillende vormen papiertjes.
waarom? Geef zelf nog extra toelichting, geef De leerlingen die een beurt krijgen proberen uit te leggen
ook een voorbeeld door te tekenen op het wat de handigste manier is en waarom ze dit vinden.
digibord. De leerlingen luisteren naar de toelichting.
Hoeveel vierkantjes (klaslokalen) passen er op De leerlingen proberen uit hoeveel vierkantjes ze nodig
jullie tafeltje eigenlijk? Probeer maar uit! hebben om hun tafel te bedekken.
15:00 Schooltjes De leerlingen moeten weer in tweetallen werken De leerlingen kijken naar het digibord en proberen het figuur Digibord
bouwen en zijn afhankelijk van elkaar, doordat ze beide na te maken. Iedere leerling moet zijn eigen kleur Gekleurde vierkante
een andere kleur papiertjes hebben. Ze mogen neerleggen, dus samenwerking is heel belangrijk. De papiertjes.
maar n klaar aanraken. De leraar laat een leerlingen proberen het zo snel en goed mogelijk te doen.
figuur zien op het bord, dat is een schooltje.
Een deel kleurt hij groen, dit moeten groene
lokaaltjes worden, de rest moeten roze
lokaaltjes worden. Herhaal dit een aantal keer.
Benadruk dat het hier gaat om snelheid en dat
samenwerking erg belangrijk is. Probeer je
partner te helpen. Als je klaar bent zit je beide
met je hand omhoog en ben je stil. Dan kom ik
kijken. Als het figuurtje dan goed is ben je als
eertste.
5:00 Afsluiting Waarom was het ook alweer belangrijk om iets De kinderen die een beurt krijgen geven antwoord op de
te kunnen meten? Wat vonden jullie van de vragen.
manier van samenwerken? Wat vond je moeilijk
aan deze manier van samenwerken of vond je
het makkelijk? Wat vonden jullie van de
opdracht? Bedankt voor het mee doen!
Persoonlijke reflectie:

Tijdens de introductie van mijn les mochten de leerlingen op het bord bepaalde voorwerpen meten doormiddel van blokjes. Op zich ging dit goed,
maar op een gegeven moment was n van de kinderen het niet eens met het aantal blokjes. Ik ging hier op in, om uit te leggen waarom het wel
dat x aantal blokjes had moeten zijn. Hierdoor raakte ik tijd kwijt en op deze manier verloor ik de essentie van mijn les even uit het oog. Ik wist me
snel te herpakken, maar dit was een onnodige verstoring van de les. Kort hierna gaf n van de kinderen een onverwacht, maar wel correct
antwoord. Dit antwoord maakte n van mijn voorbeelden ongedaan. Ik had hier niet op gerekend dus heb het min of meer genegeerd. Dit was niet
de juiste handeling, omdat het kind beloond het moeten worden voor het creatief gevonden, correcte en alternatieve antwoord. Verder ben ik een
aantal keer de aandacht kwijt geraakt door fouten in mijn organisatie. Ik had al een aantal dingen beter klaar kunnen leggen, zodat het sneller
uitgedeeld zou zijn. Hier heb ik met mijn stage-coach een heel gesprek over gehad. Verder heb ik mijn les volledig kunnen geven en mooi af
kunnen ronden. De volgende keer zou ik ervoor zorgen dat mijn organisatie strakker is geregeld, zodat ik hier geen tijd mee verlies en ook de orde
niet verlies. Ik ga er ook voor zorgen dat ik veel beter om ga met onverwachte antwoorden. Als er weer zon situatie voor komt, zou ik het kind
belonen en proberen een ander voorbeeld te bedenken. Over het algemeen was ik erg tevreden met deze les.
Bijlage 2 Format Toelichting lesontwerp

Student: Maarten Otten Docent: Sandra Van Dijk


Vakgebied: Rekenen Meten en meetkunde Stagegroep: 4/5
Klas: 1B
Welke keuzes heb ik hier gemaakt?
Toelichting/ onderbouwing van keuzes
(denk hierbij met name kernbegrippen uit (vak-) specifieke theorie)
Kennis over (kinderen in) de De beginsituatie is gebaseerd op meerdere bronnen. Ik heb een
groep is nadrukkelijk
groepstypering gemaakt, dit document gaat inhoudelijk diep in op de
verwerkt in de omschrijving
van de beginsituatie van de kinderen die extra aandacht nodig hebben en de groep als geheel.
groep, zowel in Gebaseerd op dit document heb ik een groepsoverdenking geschreven.
pedagogische zin (gedrag, Deze groepsoverdenking beschrijft wat belangrijk is om in de gaten te
groepsverhoudingen,
houden bij deze groep. Verder heb ik gesprekken met mijn mentor
groepsdynamiek) als in
didactische zin gevoerd en vragen gesteld. Gebaseerd op de informatie van mijn mentor
(vakspecifieke en deze twee documenten heb het eerste deel van mijn beginsituatie
beginsituatie). omschreven.
Het tweede deel van mijn beginsituatie verteld wat de leerlingen
vakinhoudelijk al hebben gehad. De bronnen hiervoor zijn informatie van
de methode die wordt gehanteerd. mijn mentor, mijn eigen observaties en
eventueel mijn eigen voorafgaande lessen.

De lesdoelen zijn De lesdoelen zijn gebaseerd op kerndoel 32 en 33 van TULE. Hierbij ligt
afgestemd op de
de nadruk vooral op de eigenschappen van meetkundige figuren en het
beginsituatie. In de
formulering ervan wordt werken met oppervlaktes.
zichtbaar dat kennis van
vakdidactiek en leerlijnen
op een logische manier is
verwerkt.

Werk- en De kinderen mogen in tweetallen samenwerken. De werkvorm is het


groeperingsvormen zijn
opmeten van een a4 papier en van hun eigen tafel. Dit past bij meten en
afgestemd op specifieke
kenmerken van de groep n meetkunde, omdat ze aan de hand van een maat (de papiertjes) objecten
op specifieke kenmerken aan het opmeten zijn.
van vakdidactiek.

Werk- en Bij de coperatieve werkvorm is er sprake van een hoge positieve


groeperingsvormen zijn
wederzijdse afhankelijkheid. Deze werkvorm vraagt van beide kinderen
functioneel ondersteunend
bij het behalen van de hun eigen deel van een bouwwerk te construeren. Dit zorgt er voor dat het
lesdoelen. voor de leerkracht direct visueel wordt gemaakt of het lesdoel wordt
behaald.

Een aanzet tot Dit komt door de werkvorm hierboven beschreven. Het is echt
samenwerkend leren krijgt
samenwerkend leren, omdat ze niet zonder elkaar kunnen. Als n van de
op een logische wijze plek in
het lesontwerp.* twee zijn taak niet doet is er geen eindresultaat. Ik heb voor deze vorm
gekozen, omdat ik zo direct kan zien wie er wel of niet goed
samenwerken.

Een aanzet tot ontdekkend De kinderen mogen zelf kiezen met welke figuurtjes ze gaan werken. Er is
leren krijgt op een logische
echter wel een opdracht aan gebonden, in de vorm van het object dat ze
wijze plek in het
lesontwerp** moeten meten. Voor de rest zijn ze er vrij in met welke figuurtjes ze dit
doen en hoe ze dit meten vormgeven.
De proces- en Dit gebeurt tussen de les door en aan het einde van de les nog eens extra
productdoelen worden
op samenwerking. Zie lesvoorbereiding voor details.
expliciet gevalueerd met
de kinderen.

De werkvormen die worden Hiermee wordt rekening gehouden doordat de proces evaluatie op
gehanteerd bij evaluatie
persoonlijk niveau wordt gegeven, terwijl de kinderen aan de slag zijn. Dat
zijn passend bij
vakdidactiek en sluiten aan werkt voor deze groep goed, omdat de kinderen zich dan niet met elkaar
op specifieke kenmerken gaan bemoeien en er dus geen onrust of ruzie kan ontstaan. Verder sluit
van de groep. het tussendoor evalueren goed aan bij de vakdidactiek. Bij meten en
meetkunde moet er veel worden gewerkt met concreet materiaal en zijn
de kinderen voortdurend bezig. Het is daarom van belang dat er
tussendoor met de kinderen gevalueerd wordt, zodat zij hun proces nog
kunnen aanpassen. Op samenwerking wordt klassikaal gevalueerd, dit
sluit goed aan bij de groep, omdat hier voor heel de groep nog veel te
leren valt. Het is belangrijk om dit centraal te brespreken.

*bij tenminste 3 lesontwerpen


** bij tenminste 1 lesontwerp
Bijlage 3 Feedback op lesontwerp en toelichting (klassikaal)
(domeinexperts stap 7 -)

Student: Maarten Otten Student: Daan Onwezen


Vakgebied: Rekenen Stagegroep: 4/5
Klas: 1B Datum feed-forward: 23-03-2017

Voldoet Bijstelling gewenst: wat kan student doen om


aan product op dit onderdeel te verbeteren?
gewenste
situatie
Kennis over (kinderen in) de groep is Probeer de pedagogische aspecten te benoemen.
nadrukkelijk verwerkt in de omschrijving De didactische kant heb je wel beschreven
van de beginsituatie van de groep, zowel
in pedagogische zin (gedrag,
groepsverhoudingen, groepsdynamiek) als
in didactische zin (vakspecifieke
beginsituatie).

De lesdoelen zijn afgestemd op de Probeer de koppeling te maken met tule in je


beginsituatie. In de formulering ervan wordt lesdoelen en in je beginsituatie.
zichtbaar dat kennis van vakdidactiek en
leerlijnen op een logische manier is
verwerkt.

Werk- en groeperingsvormen zijn Je denkt na over de groepjes, je laat ze in 2tallen


afgestemd op specifieke kenmerken van werken. Zorg dat je uitlegt in je verantwoording
de groep n op specifieke kenmerken van waarom je dit doet. En koppel dit terug aan je
vakdidactiek. beginsituatie, of ze dit gewend zijn of juist alles
klassikaal doen.
Werk- en groeperingsvormen zijn
functioneel ondersteunend bij het behalen
van de lesdoelen.

De proces- en productdoelen worden Je geeft


expliciet gevalueerd met de kinderen. aan je lvf
dat je dit
doet.
De werkvormen die worden gehanteerd bij Dit doe je Ze hadden hiervoor alleen de manieren ontdekt in
evaluatie zijn passend bij vakdidactiek en goed tweetallen. Misschien dat ze door de klassikale
sluiten aan op specifieke kenmerken van bespreking nog betere of makkelijkere manieren
de groep. hebben geleerd.

*Een aanzet tot samenwerkend leren krijgt op een logische wijze plek in ten minste drie lesontwerpen
**Een aanzet tot ontdekkend leren krijgt op een logische wijze plek in ten minste n lesontwerp
Opmerkingen
Je les zit goed in elkaar. Let alleen op de bijstellingen die ik je heb gegeven.
Dit komt goed!
Beste studenten,

Ik heb jullie lesvoorbereiding bekeken en ik zou daar even kort op


reageren. Bij dezen:
Let er op dat je je lesdoel voor je stageklas ook inhoudelijk formuleert. Nu
is het onvoldoende meetbaar. Denk aan procesdoelen en productdoelen;
dus welk gedrag wil je tijdens de les zien en wat wil je dat kinderen van
jouw les leren.
Ik had zelf verwacht dat dit een lastige opdracht zou zijn voor jullie klas,
maar voor een groot deel van de klas viel dat erg mee. Let tijdens de
uitvoering op die kinderen die dreigen af te haken omdat ze het niet meer
begrijpen. Denk goed na over de beginsituatie ven je klas en over de
verschillen tussen de kinderen.
Doordat je er een meerkeuzevraag van gemaakt hebt, daag je de
leerlingen uit om globaal/schattend te gaan rekenen. Dat is een mooie
tegenhanger tegen de rekenmachine, waarbij leerlingen (en studenten)
eigenlijk nog nauwelijks begrijpen wat ze aan het doen zijn.

Met vriendelijke groeten,

Mattie Wethlij
Bijlage 5 Format sterkte-zwakteanalyse

Naam van student: Maarten Otten


Les / vakgebied : Rekenen Meten en Meetkunde

Voor elk van de vier gekozen lessen doorloop je het volgende stappenplan

Stap 1:
Inventarisatie (schematische weergave) van alle bevindingen
Sterk Kan beter
Lesontwerp Het lesontwerp is heel De doelen hadden concreter
uitdagend voor de gemaakt kunnen worden. Dit
kinderen. Ze zijn heel geld eveneens voor de
veel zelf bezig en aan evaluatie ervan. In de
het ontdekken. Verder verbeterde versie is dit
zijn ze bezig met aangepast. Maak ook
samenwerkingsopdracht gebruik van literaire bronnen
waarbij het niet mogelijk en verwijs hiernaar.
is om vals te spelen,
zonder dat het mij zou
opvallen.
Onderbouwing van lesontwerp In de onderbouwing Maak ook gebruik van
wordt duidelijk dat beide literaire bronnen en verwijs
kerndoelen voor meten hiernaar.
en meetkunde worden
behandeld. Er is ook
rekening gehouden met
de beginsituatie van de
kinderen en het element
van samenwerken is er
op verschillende
manieren in verwerkt.
Lesuitvoering (eigen reflectie) Bij deze les is mijn Ik moet de organisatie beter
stage-coach komen regelen van mijn les.
filmen tijdens mijn
instructie moment. Deze
opname heb ik terug
gekeken en hier heb ik
over gereflecteerd. Hier
heb ik met mijn stage-
coach een gesprek over
gehad. Het kwam er op
neer dat ik bijna alle
leerpunten goed wist te
benoemen en dat mijn
reflectie dus erg goed
was.
Lesuitvoering (feedback wpb) Goede uitgebreide Mijn mentor geeft aan dat ik
reflectie. Geeft aan dat mijn organisatie iets strakker
er verschillende had kunnen regelen en dat
werkvormen waren en ik moet nadenken over
dat dit goed was. Dit onverwachte antwoorden.
was ook mijn bedoeling, Hoe reageer ik daar op?
goed dat het bevestigd
wordt.
Overig (bv vanuit overige/ tussentijdse feedback van Les is leuk en uitdagend Ik moet bepaalde opmerking
medestudenten, docenten, werkplekbegeleider) voor de kinderen. Ze zijn van kinderen negeren,
zelf veel bezig. De omdat ik anders mijn les
aandacht van de over laat nemen. Ik moet er
kinderen is goed ook voor zorgen dat mijn
aanwezig tijdens de organisatie iets strakker is
instructie en de kinderen geregeld.
worden goed
gecorrigeerd.

Stap 2:
Koppeling van bevindingen aan kritische handelingen
A.4 Interactie aangaan met de groep, 3.12 feedback aan de leerlingen.
Tijdens deze les heb ik veel feedback kunnen geven aan de leerlingen. Tijdens het meten heb ik
gerichte vragen gesteld, dat leverde veel goede antwoorden op van de leerlingen. Ik heb individueel
veel tijd genomen om met de leerlingen te bespreken waarom bepaalde manieren goed of minder
goed waren. Verder heb ik aan het einde van de les klassikaal gevalueerd, met name op het
samenwerken.
B.1 Leerdoelen stellen, 7.3 onderzoekende en reflectieve houding.
Tijdens deze les is mijn stage-coach komen filmen. Ik heb aan de hand van deze film gereflecteerd en
daar ook nog eens over gereflecteerd met mijn stage-coach. Verder heb ik nog een losstaande
reflectie geschreven en een reflectie gehad van mijn mentor. Ik heb ook feedback van een
medestudent.
B.2 Leeractiviteiten ontwerpen, 3.6 werkvormen en groeperingsvormen.
In deze les hebben de kinderen in tweetallen gewerkt met verschillende werkvormen. Tweemaal
zorgde deze werkvormen voor wederzijdse afhankelijkheid. Dit zorgde ervoor dat de kinderen actief
aan het samenwerken waren. Dit gaf een hoge betrokkenheid met de les.
A.3 Leiding geven aan het groepsproces, 4.7 onverwachte situaties.
Tijdens een klassikaal moment kwam er een onverwacht antwoord van een leerling. Dit antwoord was
wel correct en de rest van de groep had dit ook door. Ik wist op dit moment niet wat ik er mee moest,
dus heb ik het genegeerd. Hierdoor kwam er even aan reactie van onvrede vanuit de groep, wat goed
te begrijpen was. In het vervolg zou ik hier heel anders mee om gaan door beter te reageren.
B2. Leeractiviteiten ontwerpen, leeromgeving inrichten.
Hoewel ik mijn spullen had klaargelegd voor de les, was ik vergeten voor ieder groepje een stapeltje te
maken. Dit zorgde ervoor dat sommige kinderen te veel en andere kinderen te weinig papiertjes
hadden gekregen. Het koste veel onnodige tijd om de juiste materialen bij de juiste kinderen te krijgen,
dit was niet nodig geweest.
Hoewel ik verschillende werkvormen heb toegepast, waren deze iedere keer in tweetallen. Ik had zelf
het idee dat dit het beste leerrendement opleverde in deze is. Was het goed om alles in tweetallen te
laten doen, of ik had hier beter ook afwisseling in kunnen bieden?

Stap 3:
Benoem de essentie
Het was een les waarbij de kinderen werden uitgedaagd en actief bezig waren. De volgende keer kan
het nog beter als de organisatie strak is geregeld. Dit had ervoor gezorgd dat er minder momenten
van onrust waren en dat had de les compleet gemaakt. Verder moet ik me niet laten meenemen in
onnodige discussies. Het is niet altijd goed om op kinderen te reageren. Bij een ander kind gaf ik dan
weer geen reactie, toen ik wel had moeten reageren. Het is belangrijk dat ik hier de juiste balans in
vind.