Sie sind auf Seite 1von 2

Rubrika: Zatita od poara

Naslov: Protivpoarna kontrola i procjena rizika od poara u zgradama


Podnaslov: Veina propisa i standarda za instalaciju i odravanje protivpoarnih sistema u zgradama ukljuuju zahtjeve koji se
tiu vrenja kontrola, testiranja i aktivnosti na planu kontrole funkcionalnosti samih sistema. Zbog toga se veina protivpoarnih
sistema podvrgava redovnim kontrolama. Propisi koji reguliu ovu oblast izmeu ostalog ukljuuju preporuke u pogledu
rasporeda vrenja kontrola, testiranja i odravanja crijeva za gaenje poara, automatskih rasprivaa, vodovodnih cijevi, pumpi,
rezervoara i ventila. Ovim standardima obuhvaeno je i otklanjanje i prijavljivanje kvarova kao kljuni element upravljanja rizikom
od pojave poara
Pripremio: Semir Kapetanovi
E-mail: redakcija@asadria.com
Karakteri: 8.700
Napomena: Ovaj tekst ide na 3 strane. Dino nadji par slika za ovo na temu poari, istrage... N.K.

U kontekstu zahtjeva za vrenjem kontrola, testiranja i odravanja, moe se ustvrditi da u kvalitativnom smislu ove aktivnosti ne
samo da imaju pozitivan uinak na kontrolu rizika od poara u zgradama nego i pomau da se on odri na prihvatljivom nivou.
Ipak, to u kvalitativnom smislu esto nije dovoljno da se profesionalcima u ovoj oblasti osigura fleksibilnost u pogledu vrenja
kontrola, testiranja i odravanja u okviru pristupa utemeljenog na performansama i praenju rizika. Sposobnost da se ove
aktivnosti eksplicitno integriu u model protivpoarne zatite za potrebe dokumentiranja nedostataka uz iskoritavanje prednosti
koje nudi postojea podatkovna infrastruktura predstavlja kvantitativni pristup za upravljanje protivpoarnim sistemima. U
nastavku teksta opisano je na koji nain kontrola, testiranje i odravanje protivpoarnih sistema mogu biti integrisani u model
upravljanja rizikom od poara na nivou zgrade na nain da se tim aktivnostima upravlja pristupom na temelju uinka u
konkretnim aplikacijama.

Rizici i rizik od poara


Rizik openito i rizik od poara mogu se definisati na sljedei nain: rizik predstavlja potencijal za manifestaciju neeljenih
posljedica, pri emu se u obzir uzimaju razliiti scenariji i njihova uestalost i vjerovatnoa, kao i s njima povezane posljedice.
Rizik od poara predstavlja kvantitativnu mjeru pojave poarnog ili eksplozivnog incidenta u kontekstu njegove vjerovatnoe i
zbirnih posljedica. Na temelju ovih definicija, rizik od poara se moe definisati i kao kvantitativna mjera potencijala za pojavu
nepredvienih i neeljenih posljedica od poara. Ova definicija je praktina jer predstavlja kvantitativnu mjeru rizika od poara,
koji, kao takav, ima rezultate koji proizlaze iz modela formulisanog na temelju specifinih aplikacija. Iz te perspektive, rizik od
poara treba tretirati kao izlazni rezultat bilo kojeg drugog fizikog modela koji se rutinski koristi u okviru ininjerske prakse. U
pitanju je, dakle, vrijednost koja proizlazi iz modela koji se temelji na ulaznim parametrima koji odraavaju uvjete scenarija.

Na taj nain se model rizika moe formulisati kao:


Riziki = Gubitaki x Fi
pri emu je:
Riziki = rizik povezan sa scenarijem i
Gubitaki = gubitak povezan sa scenarijem i
Fi = frekvencija/uestalost deavanja odreenog scenarija i

Pri tome, vrijednost rizika predstavlja zbir frekvencije/uestalosti i posljedica za sve identificirane scenarije. U konkretnom sluaju
analize rizika od poara, vrijednosti frekvencije i gubitka predstavljaju posljedice scenarija izbijanja poara. Jasno je da se
poveanje vrijednosti frekvencije i posljedica mora uzeti u obzir prilikom donoenja odluka, koje se u oblasti protivpoarne
temelje na riziku i uinku.

Kljuni elementi
Scenariji su, u tom kontekstu, individualne cjeline koje karakteriziraju rizik od poara konkretne instalacije. Zbog toga proces
odabira odgovarajuih scenarija predstavlja kljuni element odreivanja rizika od poara. Scenariji moraju ukljuivati sve aspekte
poarnog incidenta. Tu spadaju uvjeti koji su doveli do izbijanja poara i njegovog irenja, do njegovog gaenja raspoloivim
sredstvima. Zbog toga se scenarije mora definisati u kontekstu sljedeih elemenata:
Uestalost pokazuje koliko esto je mogue oekivati pojavu razliitih scenarija. Obino se izraava u jedinici vremena. Kao
primjer moe posluiti broj sluajeva izbijanja poara na pumpama unutar industrijskog postrojenja ili broj poara u objektima
koje izazivaju cigarete itd.
Lokacija mjesto poarnog scenarija odnosi se na karakteristike prostorije, zgrade ili postrojenja u kojem se odvija scenario.
Generalno govorei, ove karakteristike obuhvataju veliinu, uvjete ventilacije, materijale i sve ostale informacije koje se tiu opisa
lokacije.
Uzronik zapaljenja ovo esto predstavlja poetnu taku prilikom odabira opisivanja poarnog scenarija, odnosno prvi predmet
na kojem je dolo do poara. Kod nekih aplikacija frekvencija/uestalost je direktno povezana sa uzronikom zapaljenja.
Interventne zapaljive tvari u pitanju su zapaljive tvari ukljuene u poarni scenario, a koje nisu bile uzronik zapaljenja. Brojni
poarni incidenti postaju znaajni zbog sekundarnih zapaljivih tvari, odnosno zato to se vatra irila dalje od uzronika
zapaljenja.
Karakteristike protivpoarne zatite jesu barijere postavljene sa ciljem ograniavanja posljedica poarnih scenarija na najnii
mogui nivo. Tu spadaju aktivni (automatski) ili pasivni (zidovi) sistemi. Pored toga, tu su i karakteristike koje se odnose na
aktivnosti vatrogasnih jedinica, osoblja zaduenog za praenje poara i sl.
Posljedice posljedice scenarija odnose se na ishode poarnog incidenta. One se kvantificiraju u smislu njihove vanosti u
kontekstu procesa donoenja odluka i u skladu sa vrijednosti uestalosti u gore navedenoj formuli.

Izraunavanje vjerovatnoe
Iako su uestalost i posljedice dvije vrijednosti unutar navedene formule, sve karakteristike scenarija potrebno je kvantitativno
iskazati kako bi model sadravao dovoljno informacija da poslui kao alat za donoenje odluka. Sistemi rasprivaa
protivpoarnih materijala unutar zgrade mogu posluiti kao primjer. Otkazivanje ovih sistema u sluaju izbijanja incidenta moe
se unijeti u formulu procjene rizika kao uvjetna vjerovatnoa njihovog kvara u sluaju poara. Izraunavanje ove vjerovatnoe u
kombinaciji sa vrijednou uestalosti u formuli moe posluiti za procjenu mogunosti otkazivanja ovakvog sistema prilikom
pojave poara. Izraunavanje vjerovatnoe u okviru formule za procjenu rizika predstavlja eksplicitan parametar za mjerenje
uinaka kontrola, testiranja i odravanja za potrebe protivpoarne zatite. Ovaj jednostavni konceptualni primjer je ilustracija
vanosti utvrivanja rizika od poara i parametara formule za izraunavanje rizika na nain da oni ne samo daju uvid u
karakteristike samog objekta koji se analizira nego da nude i dovoljno vrijednosti za donoenje odluka koje se tiu protivpoarne
zatite u nekom objektu.
Ukljuivanje parametara u formulu za procjenu rizika mora u obzir uzeti sve posljedice potencijalno pogrene karakterizacije
rizika. U gore navedenom primjeru uvoenje vjerovatnoe otkazivanja sistema rasprivaa zahtijeva da se za procjenu
uestalosti u obzir uzmu i poari koji su ugaeni pomou njih. To se radi s ciljem izbjegavanja dvostruke procjene uinaka
protivpoarnih sistema u sklopu analize, odnosno pogrenog prikazivanja uestalosti zbog iskljuivanja sluajeva poara koje je
automatski sistem rasprivaa uspio staviti pod kontrolu i multiplikacije vjerovatnoe otkazivanja sistema.

Mogunost odravanja i dostupnost


U sluaju sistema kod kojih vrijeme trajanja popravki nije zanemarivo, odnosno gdje je ono relativno dugo u odnosu na operativni
period, vrijeme tokom kojeg su izvan funkcije takoer treba adekvatno predstaviti. Izraz izvan funkcije odnosi se na period kada
sistemi nisu operativni. Mogunost odravanja se odnosi na karakterizaciju vjerovatnoe perioda kada je sistem izvan funkcije,
to predstavlja vaan faktor u procjeni njegove dostupnosti. To ukljuuje inspekcije, testiranje i aktivnosti odravanja koje se
provode.
Aktivnosti na odravanju su generalno odgovorne za periode kada se sistem stavlja izvan funkcije i one mogu biti preventivne ili
korektivne. Preventivne aktivnosti se odnose na aktivnosti koje se provode s ciljem odravanja odreenog nivoa performansi.
One mogu dovesti do smanjenja stope uestalosti pojave kvarova na sistemu. Kod protivpoarnih sistema cilj je da se to vei
broj nedostataka otkloni tokom testiranja i odravanja, a ne kada je potrebno djelovanje protivpoarnog sistema. Korektivne
aktivnosti obuhvataju mjere na vraanju sistema u operativno stanje nakon to ga neki kvar ili greka stave izvan funkcije. U
sluaju formule za procjenu rizika, nia stopa uestalosti pojave kvarova na protivpoarnim sistemima moe se prikazati na
razliite naine u zavisnosti od parametara modela rizika. Ona se moe izraziti kao uestalost ako se temelji na broju onih
sluajeva u kojima je tokom poara dolo do otkazivanja protivpoarnog sistema. Neto sloeniji pristup izradi modela rizika
ukljuivao bi vrijednost uestalosti koja odraava i sluajeve kada je sistem otkazao tokom izbijanja poara i kada nije. Takva
uestalost imala bi najmanje dva ishoda. Prva sekvenca sastojala bi se od poara tokom kojeg se protivpoarni sistem pokazao
uspjenim, a druga od situacija kada je dolo do njegovog otkazivanja. To je predstavljeno izraunavanjem vremena uestalosti
vjerovatnoe otkazivanja protivpoarnog sistema i posljedica koje se tiu ovog scenarija. Za razliku od ovog pristupa, model
procjene rizika eksplicitno u analizu ukljuuje protivpoarni sistem, to sa sobom nosi kvalitetnije mogunosti modeliranja rizika i
praenja performansi sistema i njegovog uinka na rizik od poara.

Egida
Izraunavanje vjerovatnoe u okviru formule za procjenu rizika predstavlja eksplicitan parametar za mjerenje uinaka kontrola,
testiranja i odravanja za potrebe protivpoarne zatite. Ovaj jednostavni konceptualni primjer je ilustracija vanosti utvrivanja
rizika od poara i parametara formule za izraunavanje rizika na nain da oni ne samo daju uvid u karakteristike samog objekta
koji se analizira nego da nude i dovoljno vrijednosti za donoenje odluka koje se tiu protivpoarne zatite