Sie sind auf Seite 1von 884

Griechischer

Lehrgang
m

VAXDE.\1I OECK&RLTRl.CIIT
Günther Zuntz

Griechischer Lehrgang

I
Lektionen

Mit 10 Abbildungen

VANDENHOECK & RUPRECHT IN GÖTTINGEN


Studienhefte zur Altertumswissenschaft
Herausgegeben von Bruno Snell und Hartmut Erbse

Heft 15/1

Cl P-KurztitelaMfnahme der Deutschen Bibliothek


Zuntz, Günther:
Griechischer Lehrgang I Günther Zuntz.- Göningen:
Vandenhoeck und Ruprecht
(Studienhefte zur Altertumswissenschaft; H. 15)
ISBN 3-525-25320-6 kan. in Kassette
NE:GT
I. Lektionen.- 1983. -

© Vandenhoeck & Ruprecht in Göttingen 1983- Printed in Gennany- Ohne aus-


drückliche Genehmigung des Verlages ist es nicht gestattet, das Buch oder Teile dar-
aus auf foto- oder akustomechanischem Wege zu vervielfältigen. Herstellung:
Breklumer Druckerei Manfred Siegel, BrekJum
Vorwort
Dieser Lehrgang bietet Materialien und Anregungen für ein möglichst effekti-
VeS Erlernen der griechischen Sprache. Er ist nicht auf einen speziellen Lehrplan,
ein Curriculum oder eine Methode zugeschnitten; vielmehr sucht er sich nütz-
lich zu erweisen beim Verfolgen verschiedener Ziele - seien sie nun elementar
oder wissenschaftlich, literarisch, historisch, philosophisch, theologisch ... -
und für Anhänger verschiedener Methoden des Lebrens und Lernens. Einzige
Absicht ist: den Lernenden instand zu setzen, griechische Texte mit unmittelba-
rem Verstehen aufzufassen (also nicht nur in den fremden Lettern eine vorgege-
bene Übersetzung allenfalls zu identifizieren); und dies so schnell, wie es die er-
forderte Solidität der nötigen Grundlagen nur irgend gestattet. Ober deren Art
und Umfang sind verschiedene Anschauungen legitim und, im Gebrauch des
Lehrgangs, praktikabel; er appelliert an die Spontaneität der Benutzer, der ler-
nenden wie auch der lehrenden. Als Let:nende denke ich mir ältere Schüler (etwa
ab 14 Jahren), Studenten und sonst Interessierte. Der Lehrgang kann an Schu-
len, Universitäten und zumal auch für den Selbstunterricht verwendet werden;
vielleicht können auch Lehrer des Griechischen nutzbare Anregung in ihm fin-
den, oder wer sonst früh Gelerntes auffrischen und vertiefen möchte.
Der Lehrgang besteht aus vier Hauptteilen.

Lektionen

Band I enthält die Griechischen Lektionen sowie >Anthologion<, >Fasti


Graeci< und das Verzeichnis der vorkommenden Eigennamen.
Die Lektionen bieten ein reiches Material zur Ableitung- oder Illustrierung-
der grammatischen Phänomene.
Es gibt in Deutschland eine ganze Reihe von Schullehrbüchern, die durch ihre
durchdachte Methodik und die offenbare didaktische Kompetenz ihrer Autoren
uneingeschränkten Respekt verdienen. Sie alle haben aber eine fundamentale
Schwäche: das Griechisch, welches sie vermitteln, ist >selbstgemacht<; wo es
nicht geradezu falsch ist, ist es, unvermeidlicherweise, unecht und unlebendig 1 ,
und wo Echtes eingestreut ist, bleibt es in der Masse des andern unkenntlich.
Daher der Schock, den der Anfänger von seinem ersten echt griechischen Text
empfängt: er erkennt, daß er ein zweites, anderes- daß er das wirkliche Grie-
chisch neu zu lernen hat. Und ganz wird man dies Schulgriechisch nie wieder
los.
Solche Um- und Holzwege können wir uns heute nicht mehr leisten. Darum
bestehen die Lektionen durchweg aus originalem Griechisch; das ganze ist ein
Mosaik von Zitaten aus der griechischen Literatur von Homer bis Mark Aurel

1 S. Der altsprachliche Unterricht, XVII. 5, 1974, 50.


6 VORWORT

(besonders auch dem Neuen Testament), hauptsächlich aber klassisches Attisch


und mit Ausschluß von Formen und Phrasen, die klassischem Gebrauch wider-
sprechen würden 2 • Wenn einmal in einem neutestamentlichen Zitat ein Semitis-
mus oder Vulgäres unterläuft, wird in einer Anmerkung darauf hingewiesen.
Prinzip war, nur aufzunehmen, was Plato oder auch Aristoteles tolerien haben
dürften. Dabei habe ich mich bemüht, keine Texte vorzulegen, die nicht zumin-
dest ein bescheidenes Interesse erwecken könnten; andrerseits war mir aber be-
wußt, daß niemand einen unentwegten Platzregen von literarischen Perlen ver-
tragen, geschweige ihn in sich verarbeiten kann. Ich hoffe aber doch, daß der
Aufmerkende in jeder Lektion wenigstens von einem Zitat- oder auch von eini-
gen- angerühn werden und solche sich zueigen machen wird. Damit würde er
einen wachsenden ersten Eindruck von der Vielfalt und Bedeutung griechischer
Sprachschöpfungen gewinnen.
Die Lektionen und dieTexte innerhalb der Lektionen sind angeordnet für den
methodischen- und nicht übereilten- Fongang in der Bewältigung der Gram-
matik (wie in der vorangestellten Obersicht angegeben). Der Gefahr eines ermü-
denden Hin- und Herspringens zwischen verschiedenen Sachinhalten sucht die
Zentrierung der gebotenenTexte auf eine begrenzte Anzahl von Themen zu be-
gegnen; was an Buntscheckigkeit noch bleibt, mag gerechtfenigt werden mit ei-
nem Appell an das Leitwon Variatio delectat. Hundene, wohl eher Tausende
von verlockenden Zitaten wurden ausgeschlossen, weil sie Details enthielten,
welche an der jeweils geeigneten Stelle den Lernenden überforden hätten. An
den - nicht eben schwerwiegenden -Stellen, wo Verfrühtes dennoch aufge-
nommen wurde, wird es (in Anmerkungen oder im Vokabular) erklän.
Hiermit rühren wir an die Grenzen in der Anwendung des Prinzips )Nur ori-
ginales Griechisch•. Wenn man die jeweils zu behandelnden sprachlichen Er-
scheinungen ausreichend illustrieren will, ohne doch den Lernenden mit unbe-
kannten Wönern und Formen zu überschütten, kann man nicht umhin, manche
der originalen Zitate zu kürzen und zu variieren; zumal in den ersten Lektionen
eines Lehrgangs. So habe ich mir z.B. erlaubt, frei nach Sappho in Lektion 5 EO'tl
f.Wl xaA.üv n:mÖ(ov drucken zu lassen, da die Deklination von n:aic; an dieser
Stelle noch unbekannt ist, und gar (in Lektion 16, mit gebührender Entschuldi-
gung) einen Aischylos-Vers zu variieren, weil es mir an geeigneten Beispielen für
die Kasus von MAoüc; gebrach (die originale Form wird aber später eingeprägt).
Nicht selten wurden längere Zitate kondensien, manchmal ein Zusammenhang
aus mehreren Originalstellen komponiert. Der Kenner wird diese Eingriffe
leicht bemerken; ich habe aber solche Abschnitte, in denen die Originale stark
veränden sind, •fPAMMATIKON« überschrieben und Einzelsätze dieser Art mit
einem vorgesetzten Kreuzehen (+)markiert. Ich schmeichle mir jedoch, daß das

2 Die Begründung findet man in meinen früheren Veröffentlichungen zu Fragen des griechischen
Unterrichts, in der amerikanischen Zeitschrift Arion 1967 und 1973, in dem englischen Didaska-
los 1973 und in Der altsprachliche Unterricht 1974.
VORWORT 7

Vorgelegte im Ganzen als >originales Griechisch< passieren kann. Es ist aber eben
ein Lehrbuch und kein Büchmann.
Die Fundstellen aller Zitate anzugeben, hätte zu einer verwirrenden Überla-
dung der Seiten mit nichtssagenden Chiffern gefühn; ich habe zitien, was viel-
leicht gelegentlich für einen Benutzer von Interesse sein könnte. überhaupt
habe ich vermieden, den unmittelbaren Eindruck der Texte durch Kommentie-
rung abzustumpfen. Was an sachlicher Information unerläßlich schien (da das
Werk ja auch dem unvorbereiteten Interessenten dienlich sein soll), steht in An-
merkungen unter dem Text und ist in dem alphabetischen Personenregister ver-
merkt.
In den Fasti Graeci findet dann alles einzelne seinen Platz in einer chronologi-
schen übersieht der politischen und Kulturgeschichte 3 •
Das Problem des >Übergangs zur Originallektüre< fällt also fort: der vorlie-
g~r.d~ Lehrg~Pg b~$teh! durchw~g a'J!' >Origi~~ll~ktiir~<. \V'!f!l :lber darart li('gt:,
vor und neben der Bewältigung des grammatischen Systems längere zusammen-
hängende Texte zu lesen (auch wenn dabei einige noch nicht behandelte sprach-
liche Erscheinungen unterlaufen sollten), dem bietet das Anthologion leichteste
Originaltexte verschiedener An zur Auswahl.

Exercitia

Sprache ist da zum Sprechen; ich wünschte, recht viele vom bloßen Augen-
lernen des Griechischen zum Sprechen und Hören der Texte zu bekehren. Häu-
figes Hören und Sprechen, und vor allem auch das Auswendiglernen vieler mar-
kanter Texte, sollte den Lernenden gewissermaßen mit der Sprache imprägnie-
ren: dies hat, scheint mir, fundamental bildenden Wen; zudem macht es das
Lernen der Grammatik zwar nicht überflüssig, wohl aber leichter und sinnvol-
ler4.
Die grammatischen Phänomene sollen verstanden werden im Studium der
Texte, in denen sie erscheinen; der Befestigung dessen, was an den Texten erar-
beitet worden ist, dienen die Exercitia. Und zwar jeweils die ersten zwei (I. ~Ul­
A.oym, II. MEAFriH.taTa) durch Sprechübungen, bei denen Zitate, Sachinhalte,
Satzstrukturen und Grammatisches durch variierende Fragen und Antwonen in
der Ursprache sowie durch Einsetzübungen eingeprägt werden; unter 111. wer-
den dann Übungen mehr herkömmlicher Art angeregt: Bestimmen von Formen,
Wiederholung von Paradigmen, Übersetzungen ins Griechische wie auch ins
Deutsche u.ä.

3 Landkarten und eine größere Anzahl von Illustrationen zu bieten, schien nicht unbedingt not-
wendig, da es ja heute so viele leicht erreichbare Hilfsmittel -von guten kleinen Atlanten bis zu
reich illustrierten Prachtbänden- gibt.
4 Wie man etwa mit den schwierigen Problemen der Aussprache fertigwerden könnte, ist in den
Bemerkungen zur Lautlehre und zum Sprechen von Versen angedeutet.
8 VORWORT

Da eine der für diesen Lehrgang grundlegenden Überzeugungen die ist, daß
klassisches Griechisch nur an klassischem Griechisch zu lernen sei, welches wir
nicht selber machen können, versteht sich, daß keiner der in diesen Exercitia
vorgelegten (bzw. erforderten) griechischen Sätze unser ·Eigengewächs< ist.
Vielmehr sind sie alle nur leichte Variationen, Vereinfachungen oder auch di-
rekte Wiederholungen von dem, was in der betr. griechischen Lektion zu lesen
steht. Wer diese aufmerksam durchgearbeitet hat, dem sollte auch die Überset-
zung- vielmehr Rückübersetzung- einiger Sätze keine Schwierigkeit machen.
Es handelt .sich ja nicht um freie Kompositionen.
Wer, Lektion nach Lektion, alles Gebotene durch- und nacharbeitet, dürfte
am Ende der letzten Lektion eine beachtliche Beherrschung des Griechischen er-
reicht haben. Wir wünschen uns viele solche umfassend interessierten Schüler;
aber wir haben bei der Abfassung des Lehrgangs nicht nur an solche gedacht: er
soll, wie schon gesagt, verschiedenen Zielen und Methoden dienen. Einprä-
gende Übung ist gewiß unter allen Umständen nötig. Wer aber den Frage- und
Antwortspielen abgeneigt ist, könnte sich allenfalls auf die dritten Sektionen der
Exercitia beschränken; ein Modernist dagegen, welchen diese verdächtig altmo-
disch dünken, mag sie beiseite lassen und suchen, die notwendige Beherrschung
des jeweils zu Lernenden ausschließlich in dialogischer Behandlung der Origi-
naltexte zu erreichen. Überhaupt sind ja die vorgelegten Übungen nicht als un-
abdingbar feste Pensen gemeint, sondern eher als Anregungen: wem ihrerzuviel
ist, der wird auswählen; andere mögen sie vielmehr als Modelle ansehen und da-
nach eigene Exercitia ersinnen. Schließlich aber- wie schon gesagt-: wer alle
Vorschläge getreulich ausführt, kann schwerlich fehlgehen. Für die griechischen
Lektionen gilt analog dasselbe.

Vokabular

Es gibt Vokabulare zu jeder Lektion und, am Ende, ein alphabetisches Ver-


zeichnis aller vorkommenden griechischen Wörter mit Nachweis der Stellen-
auch derjenigen in Band 111 -, an denen sich etwas zu ihrer Erklärung findet. Wie
jeder Kollege hatten wir - meine Helfer und ich - mit den Problemen von
•Grundbedeutung<, •spezieller Bedeutung<, •Bedeutungsumfang< und ·Bedeu-
tungsentwicklung< zu kämpfen. Trotz vieler Mühe haben wir dabei weder uns
selbst noch, vermutlich, vielen Benutzern Genüge getan. Praktische Brauchbar-
keit, eher als ein festes Prinzip, war unser Hauptaugenmerk. Wortfamilien ha-
ben wir zuammengestellt, wo die Gelegenheit sich bot, und Wiederholungen
nicht vermieden, denn niemandem prägt sich jedes Wort beim ersten Vorkom-
men unverlierbar ein: Repetitio est mater studiorum.
VORWORT 9

Appendix Grammatica

In der Appendix Grammatica wird der grammatische Stoff jeder Lektion


summarisch vorgeführt und erklärt. Sie soll also dem Schüler bei der Einprägung
des im Unterricht Behandelten helfen und dem Selbstlernenden zur Anleitung
dienen.
Die griechischen Lektionen und die jeweils in ihnen zitierten Texte sind für
den methodischen Fortgang in der Bewältigung der Grammatik angeordnet,
und die Appendix Grammatica parallel dazu. So wird der Anfänger nicht er-
schreckt und entmutigt durch verfrühte Konfrontation mit dem imposanten Sy-
stem von Lautlehre, Formenlehre und Syntax: das System steht am Ende, nicht
am Anfang. Ihm nähert man sich Schritt für Schritt, und zwar auf den erwähnten
drei Teilgebieten der Sprachlehre zugleich; denn es gibt keine Laute- keine der
Be~chtung werten J_aut:e- und I .autvP.nnderungen C~ußc>r in Wörtern t1nd keine
variablen Wortformen, keine Pronomina, keine Partizipien, keine Konjunktio-
nen und Präpositionen außer in zusammenhängender und gegliederter Äuße-
rung. Mir scheint unerlaubt, vom Lernenden zu verlangen, daß er sich einen Da-
tiv oder Aorist oder Optativ einpräge, ohne daß ihm an Beispielen klar gewor-
den wäre, welchen Dienst diese Formen leisten 5 • Wiederum darf aber der Ler-
nende hier nicht durch verfrühte Vollständigkeit überfordert werden. Man kann
und soll z.B. nicht alle Leistungen des Dativs oder des Aorist lehren und lernen,
sobald man dem ersten Dativ oder Aorist begegnet. Vielmehr wird man von ei-
ner oder wenigen charakteristischen Leistungen und Ursprüngen jeder Form
und jedes Lautwandels ausgehen, diese erklären und einprägen; weitere werden
sich, zu ähnlicher Behandlung, im Fortgang der Lektüre bieten.
Die Erklärung von Formen und ihren Anwendungen wird weithin auf
sprachwissenschaftlicher Grundlage gegeben (wem dies nicht behagt, der über-
gehe sie), mit häufiger Beziehung aufs Latein 6 • Mein Wunsch ist, daß das tradi-
tionelle graue Schreckbild der Grammatik allgemach durch lebendiges Verste-
hen korrigiert werden möge; ja, daß wachsende Einsicht in die Wunder des
Sprachbaus den Lernenden endlich zu dem Bekenntnis drängen möge: •Gram-
mar ist beautiful•.
Am Ende der Appendix Grammatica folgt die Summa Grammatica. Sie sum-
miert in systematischer Anordnung, was im Lauf des Lehrgangs an grammati-
schen Einzelheiten erarbeitet worden ist, mit Nachweis der Stellen in der Ap-
pendix Grammatica für jedes Detail. Darüber hinaus soll- da ja jedes in Bd. III
behandelte Wort im Wortregister (Bd.II) nachgewiesen ist- ein alphabetisches

5 Ich kann mich hier auf j. Wackernagel, Vorlesungen über Syntax, 1.4 (3. Aufl., Stuttgart!Basel
1950) berufen.
6 Kenntnis des Lateinischen darf gewiß bei den meisten Anfängern im Griechischen vorausgesetzt
werden; wem solche fehlt, der wird die zitierten elementaren Analogien eben einfach zur Kenntnis
nehmen. Da mir aber daran liegt, daß jeder Benutzer dieses Lehrgangs von einer sicheren Basis aus
methodisch fortschreiten könne, habe ich für nötig gehalten, zu Anfang die einfachsten Grundbe-
griffe zu klären. Daher ist die Appendix zu den ersten Lektionen recht lang ausgefallen.
10 VORWORT

Sachregister zu Appendix und Summa Grammatica das schnelle Auffinden jeder


Einzelheit in Bd. 111 ermöglichen.
Obwohl es sachlich mit den übrigen Teilgebieten der Sprachlehre zusammen-
gehört, habe ich zum Schluß ein Register ausgegliedert, welches das verzeichnet,
was gemeinhin unter dem Titel .Syntax(, in diesem Lehrgang aber im Gleich-
schritt mit den übrigen Teilgebieten behandelt wird. Mir will scheinen, daß das
Bemühen, alle syntaktischen Erscheinungen einer allumfassenden Nomenklatur
zu unterwerfen, weniger einer sachgebundenen Beschreibung dient als einem
Verlangen nach abstrakt-logischer Systematisierung. Die resultierende detail-
lierte Terminologie erweist ihre Nützlichkeit in spezialistischer Darstellung und
Diskussion; dem Lernenden würde ich Unkenntnis z.B. des •Genetivus pretii(
leicht verzeihen, wenn er nur begriffen hat, was 'tO ßLßA.(ov ötxa ÖQax~oov ton
und 1tOMOÜ OE 1tOLOÜ~aL bedeuten; oder wenn ihm die Finessen in der Di-
stinktion zwischen Dativus causae, modi und mensurae verschlossen blieben,
wenn er nur bei ihrem Auftreten den alten Instrumentalis erkennt und seinen
Text entsprechend versteht. Ich finde viel Wahrheit in Gildersleeve's oft zitier-
tem Ausspruch, wonach dem Anfänger not tue »soviel Lektüre wie möglich, so-
viel Formenlehre wie nötig und so wenig Syntax wie möglich«.
Trotz dieser Vorbehalte hoffe ich, daß das erwähnte letzte Register von prak-
tischem Nutzen sein könnte; glaube auch, daß es so ziemlich alles nachweist,
was sich unter der Oberschrift •Syntax( in den gebräuchlichen Schulgrammati-
ken findet.

Dieser Lehrgang ist viel umfänglicher geworden, als ich gedacht und ge-
wünscht hätte; und das nicht, weil er mit Stoff überladen wäre, sondern weil ich
versucht habe, dem Lernenden- vielen verschiedenen Lernenden- alle mögliche
und wünschbare Hilfe zu geben. Versuche haben gezeigt, daß er in 90-100 Un-
terrichtsstunden mit Studenten durchgearbeitet werden kann, die bereit sind,
für jede Lehrstunde 1-2 Stunden privater Arbeit einzusetzen oder auch mehr 7 ;
an Schulen, die viel weniger private Arbeit erwarten dürfen, wird man wohl mit
annähernd der doppelten Anzahl von Lehrstunden rechnen müssen.

Was ich hier vorlege ist in den Grundzügen und vielen Einzelheiten der Lehr-
gang, welchen ich bei meinem griechischen Anfängerunterricht an der Universi-
tät Manchester in den Jahren 1948-55 entwickelt und an der U niversity of Texas
(Austin) 1967 wiederaufgenommen hatte; und seit 1967 habe ich alle meine Zeit
ausschließlich seiner Verbesserung und Vervollständigung gewidmet. Es schien
mir nämlich wichtiger, einen Zugang zur griechischen Antike zu eröffnen, als
gelehrte Bücher über sie zu schreiben, die - mangels eines Zugangs - bald nie-
mand mehr lesen würde. Ich gedenke mit Dankbarkeit der Sympathie und Er-

7 In Tübingen haben wir den Kurs, mit sechs Wochenstunden, in zwei Semestern durchgearbeitet
und dabei einiges aus dem Anthologion gelesen sowie, langsam und sorgfältig, die gesamte plato-
nische Apologie.
VORWORT 11

mutigung, mit der englische Freunde und Kollegen meine Arbeit verfolgten;
aber als die Neubearbeitung im Jahr 1975 der Vollendung nahe war, zeigte sich,
daß in England keine Chance der Veröffentlichung bestand. Ich nahm daher mit
Freuden eine Einladung an, den Lehrgang im Jahre 1976/77 an der Universität
Tübingen auszuprobieren, ihn auf deutsche Erfordernisse umzustellen und so
womöglich zu veröffentlichen. Die Verwirklichung dieses Plans erforderte sechs
weitere arbeitsreiche Jahre; sie wäre nie möglich gewesen ohne die Gastfreund-
schaft und vielfache Unterstützung, die mir dabei zuteil wurden.
Ich danke zunächst der Evangelisch-Theologischen Fakultät und dem Philo-
logischen Seminar, von denen die Einladung an mich, angeregt durch Prof. M.
Hengel und Prof. H. Cancik, zunächst ausging und die mir aufs liebenswürdig-
ste Arbeitsraum und -gelegenheit gewährten; ferner der R.-Bosch-Stiftung
(Stuttgart), welche zweiJahrelang die Kosten für Materialien und für die Bezah-
luns !'t'lde!ltist:her Hilfc;krHte b~s,.ritt. V0P. let"Ztere!l ~rw1hne ich d:1.nkhar die
Herren K. Seibt (er half bei der Übersetzung meiner englischen Vorlagen) und
G. Lüderitz (der Vokabelband ist zu einem großen Teil sein Werk). Den Ar-
chäologischen Seminaren in Tübingen (Prof. Hausmann) und Cambridge (Prof.
Snodgrass) verdanke ich die Vorlagen zu den Illustrationen. Die Suche nach ei-
ner geeigneten Publikationsmöglichkeit kam zu gutem Ende, als die Herren
Professoren Snell und Erbse sich erboten, das Werk in ihre ausgezeichnete
Sammlung aufzunehmen; ich bin ihnen beiden für ihr hilfreiches Interesse auf-
richtig verbunden. In Tübingen hat Prof. Hengel das Projekt mit unerschöpfli-
cher Geduld und überlegenem Geschick vom ersten Anfang bis zum Abschluß
durch zahllose Untiefen und Klippen gelotst, und Herr und Frau Prof. Cancik
waren von Anfang und durchweg Helfer, Ratgeber und Mitarbeiter, Frau Dr.
H. Cancik-Lindemaier zumal auch bei der mühsamen Revision der Druckvor-
lage und dem leidigen Geschäft des Korrekturlesens. Endlich, und ganz beson-
ders, danke ich Herrn Dr. Hans L. Merkle. Ohne seine Unterstützung wäre das
Werk nie vollendet worden.
G.Z.
Bildnachweis
Museum of Classical Archaeology, Cambridge (Abb. 9 nach einem Gipsabguß); Rom, Villa Albani.
Photo Alinari (Abb. 10); Bulletin de Correspondence Hellmique XII, 1888, 336 (Abb. 7); P. R.
Franke/M. Hirmer, Die griechische Münze, 2. Aufl., Hirmer Verlag: München 1972, Nr. 184
(Abb. 2), Nr. 360 (Abb. 3), Nr. 605 (Abb. 6), Nr. 644 (Abb. I); J. Kirchner, Imagines Inscriptio-
num Anicarum, 2. Aufl., Gebr. Mann Verlag: Berlin 1948 (Abb. 4); Monumenti Antichi II, Ulrico
Hoepli: Mailand 1835 (Abb. 5); Museo Gregoriano II, pl. LXI (Abb. 8).
Inhalt

Vorwon ..................... ................................ ....... 5


-verzeichnis der Abkürzungen ......... ................................. 15
Obersicht über den grammatischen Stoff der einzelnen Lektionen
und der zugehörigen Appendix Grammatica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
Lektionen ..... ...................................................... 25
Anthologion . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245
Fasti Graeci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
Personenregister 294

II

Exercitia 8
Vokabular . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
Wonregister . .......... ........ ...................................... 247

111

Obersicht über den grammatischen Stoff der einzelnen Lektionen


und der zugehörigen Appendix Grammatica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Appendix Grammatica 15
Summa Grammatica 271
Sachregister: Laut- und Formenlehre- Syntax- Metrik ..................... . 312
Verzeichnis der Abkürzungen

A(kk). Akkusativ Lat. (lat.) lateinisch


abgel. aleleitet Mask. (mask.) Maskulinum
Adj. A jektiv Med. Medium
Adv. Adverb N(om). Nominativ
Akt. Aktiv n.Chr. nach Christi Geburt
allg. allgemein Neutr. (neutr.) Neutrum
Anm. (= Fn.) Anmerkung Obj. Objekt
Aor. Aorist Opt. Optativ
Ap.Gr. Appendix Grammatica Part. Partizip
athem. athematisch Pass. Passiv
An. (an.) Attisch Perf. Perfekt
Ausn. Ausnahme(n) Pl(ur). Plural
D(at). Dativ Plusq. Plusquamperfekt
Dekl. Deklination Präd. Prädikat
Dor. (dor.) dorisch Präs. Präsens
Dt. (dt.) deutsch Pron. Pronomen
e.g. exempli gratia schw. schwach
Engl. (engl.) englisch SG Summa Grammatica
Fern. (fern.) Femininum Sing. (Sg.) Singular
Fn. (= Anm.) Fußnote s.o. siehe oben
Fut. Futurum sp. spät
G(en). Genetiv st. stark
Griech. (griech.) griechisch s.u. siehe unten
Griech. Lekt. Griechische Lektion( en) Subj. Subjekt
hellenist. hellenistisch Subst. Substantiv
hom. homerisch them. thematisch
IE indo-europäisch trans. transitiv
Imp(er). Imperativ t.t. terminus technicus
Impf. Imperfekt V(ok). Vokativ
Ind(ik.) Indikativ v.Chr. vor Christi Geburt
Inf(in). Infmitiv v.l. varia lectio (Variante
intr.
. ..
mtransltlv des Textes in einer
Ion. (ion.) ionisch anderen Handschrift)
Jh. Jahrhundert v Wurzel
Konj(unkt). Konjunktiv < entstanden aus
Kons. Konsonant(en) > wurde zu

Die Quellennachweise sind für wissenschaftlich interessierte Leser gedacht. Sie werden mit den ver-
wendeten Abkürzungen vertraut sein; im übrigen sei auf die Verzeichnisse in Wörter- und Handbü-
c~ern (Liddell/Scott, Lexikon der Alten Welt, Kl. Pauly, Kittel: Theologisches Wörterbuch) ver-
Wiesen.
Obersicht über
den grammatischen Stoff der einzelnen Lektionen
und der zugehörigen Appendix Grammatica::-

TEILA
Nomen und Elementar-Verb (L. 1-48)

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

Einführung Einführung
Griechische Schrift. -Aussprache. Die griechische Sprache: Entwicklung umd
Dialekte. - Die heutige >altgriechisc:he•
Schrift (Interpunktion; Vorgeschichte))

1. System der Laute (Vokale ... Kon- Antike Schrift: Abbild der Laute.- Gnup-
sonanten). - Leseübungen pierung der Laute: Vokale, Kurz- umd
Langdiphthonge; Konsonanten; -~ umd i

2. Material zur Illustration des Ge- Lesezeichen. Spiritus und Akzente, gerne-
brauchs der Akzente. - Leseübungen reil; die einzelnen Akzentzeichen, ilhre
(Aesop, N.T., Sophokles) Bedeutung und Wiedergabe. - Atonal. -
Apostrophos, Elision

L.J-7: crDeklination; Verbum auf -w (erste Anfänge)

3. Nomen auf -o~, Singular; Verbum auf Wortarten, Flexion, Deklination, Komju-
-w Sing. Präs. Akt. Ind. (Beispiele für gation etc.: Grundbegriffe, auch Wurnel,
Sprechübungen) Stamm, Kasus, Tempus; Akzentreg(eln
(Nomen und Verb); Assimilation.
Wortstellung

4. Plurale zu L. 3 Funktionen der Kasus. Indo-europäis,che


(IE) Voraussetzungen. - Negation ((ot\
llTJ). - Direkte Fragen

5. Neutra auf -av. Infin. -ELV. Ind. Infin. als Subjekt und Objekt. - Einfiüh-
Fut. -Akt. J.:(J(J(I), l.t;w rung ins Lesen von Versen. Der iambis,che
Trimeter

6. Adjektiv als Substantiv. Imperfekt Augment: seine Formen. - Regel fiürs


Aktiv Wortende. >Sekundäre• und >primäre• En-
dungen (Verb).- Themavokal

.,. Die App. Gramm. behandelt prinzipiell, was in der linken Spalte als grammatischer Gegenst~nd
jeder Lektion angegeben ist, und das schließt immer den Gebrauch neugelernter Formen (Synttax)
ein. Rechts steht nur, was darüber hinausgeht.
OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF 17

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

7. Zur Wiederholung von L. 3-6 ·Hören•, •erfahren•: Konstr. mit Gen. und
Akk. - Augment bei Verba composita. -
•Thematische• Deklination und Konjuga-
tion. - Entwicklung der Kasusendungen;
>unechte• Diphthonge. - Wortanalyse. -
Metrik: ~ ~ statt- (•longum•)

L. 8-12: a-Deklination

8. Nomina auf -ä (qa/..(a).- Adverb (von ä und TJ. Akzent bei Kontraktion
Adj.) auf -w~

9. Nomina auf -TJ (nJ.u'J).- Artikel6, t6, Metrik: Daktylus


~ und Demonstrativpronomen ÖÖf,
toof, i}öf

10. Maskulina der a-Deklination. Adjek- Liste der Enklitika.- Indik. fLJ..lL und cpT)J..lL
tiva -o~, -ov, -ä (-TJ) - Metrik: Trochäus; ·katalektischer tro-
chäischer T etrameter•

I 1. Nomina auf -a. Komparation der Ad- Bedeutung und Konstruktion von Kom-
jektiva auf -o~, -ov, -ä (-TJ).- Enkli- parativ und Superlativ (griech. Gen. und
tika lat. Ablativ).- Akzentuation der Enklitika

12. Wdhlg. Adjektiva. - Feminina auf >Genera•, d.h. •grammatisches• und •natür-
-o~. 'AvayvwoJ..la (PI. Hippias) liches• Geschlecht. - Krasis, Koronis und
Elision. - Daktylischer Hexameter

13. Adj. •Zweier Endungen•.- Pronomen ·Relativische Verschränkung•.- Der Arti-


Relativum, EXflVO~, aiJ..o~. aut6~. kel als Pronomen (6 J..lfv ... 6 Öf, tu xai
fUl1tOÜ ta). i\Uos öllav

14. ~~tri~, UJ..lrl~, (ailtwv).- Der •schwa- Personalpronomen (Plur.): 3. Person und
che· Aorist (E/..uoa Ind., Imper., ln- Reflexivum. - .Stark• und •schwach•. -
fin.) Akzent bei Infinitiv. - .Yerbstamm• und
·Tempusstamm•. Zeitstufen und ·Aspekt•.
•Irreale• Bedingungssätze. - Die Partikel
av

15. Kontrahierte Substantive der o- und Von v6o~ zu voü~, von yaia zu yii usw.
a-Deklination.- Imperativ, 3. Person

16. Kontrahierte Adjektive: xeuooü~, Nachwirkungen von Jot und F.- Formen
6Jt).oü~, fUVOU~ der Götteranrufung (J..la ... , viJ ... , JtQO~
... , w... ).-Metrum: Paroemiacus
18 OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

17. Perfekt Aktiv. - Infinitive Formen der Perfekt-Reduplikation und


der Bedeutung des Perfekts.- ·Bloße• Infi-
nitive und A.c.i.- Abhängige (•indirekte•)
Rede.- •Attraktion• des Prädikatsnomens.
- •Persönliche• Konstruktion und Nega-
tion beim Infinitiv

18. ·Attische• 2. Deklination (6 VEooc;, •Umspringen der Quantität•. - aÜTIJ und


l'AEwc;). - o{rtoc; au'ti!

19. Text für Wiederholung. - Verbalad- Einige homerische Formen


jektive.- Drei Homerverse

L. 20-42: Die >Dritte Deklination< (und anderes)


L. 20-33: Konsonantische Stämme

20. Gutturalstämme (-x und -y) Einführung; Vergleich mit Lat. - Ak:t..ent-
regel für einsilbige Stämme. - Das •be-
wegliche -V•. - Kurz zum Sprechen der
Verse; ·Hiatkürzung•

21. Stämme auf -x und -yy. - tmo\rroc; - Assimilation und Dissimilation von Aspi-
oloc;; toooütoc;; Ü>o'tE raten. -li>O'tE mit Indikativ (ou) und (häu-
figer) Infinitiv (J.lll)

22. Dekl.: 'f\.Ml, w!;; Labialstämme. - DreikonsonantenregeL - Zeitangabe in


Konjunktiv Präs., Aor., Perl. Akt. Gen., Dat., Akk.- Geschichte der Kasus-
endungen. Ny sonans. Konj. in Haupt-
sätzen

23. n-Stämme, Substantiva. - Konjunkti- Spezielle Vokative. - Konj. in Nebensät-


ve, auch von d~ zen, ohne und mit (xv: final, generalisie-
rend, futurisch

24. n-Stämme, Adjektive, auch Kompara- XELQW - XELQOVa. - tic; und öonc;; Ötwv
tive (XE(Qwv). - 'tlc;- t(voc;, dc;- tv6c; und lltta. - Präsens: Bedeutung, z.B. de
conatu

25. r-Stämme, normale (ow'ti!Q, QtltWQ) Optativ: Formentwicklung und Hauptbe-


und spezielle (XEtQ, ~aQwc;). - Opta- deutung (ohne und mit (xv). -Hilfen fürs
tiv von d~( Lesen der Verse

26. Spezielle r-Stämme: 1ta'ti!Q, avf}Q. - Ablaut quantitativ und qualitativ; Einwir-
Opt. Präs. und Aor. Aktiv, auch Fu- kung des Akzents.- Bedingungssätze: Po-
tur und Perfekt tentialis, Irrealis (Ursprung aus Wunsch-
OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF 19

Gritehisehe Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

sätzen) und ·Realis• (•mathematische). -


Hexameter und Pentameter: Distichon. -
Länge •naturä• oder •positionec

27. Dentalstämme: ti.Jt(~, XCtQt~ ... xaQLV aber EAJtLÖa. - Metrik: Anacreon-
1tOU~, 3tai:~, v\J!; teus; Glyconeus

28. Dentalstämme: -{}; -'tT}~ und Partizip Ober Partizipia allgemein und Part. Perf.
Perfekt Umschreibung von Konj. und Opt. Perf.
Opt. in indirekter Rede und in Finalsät-
zen, wenn das regierende Verb ein Ver
gangenheitstempus ist

29. Dl!ni:a!sümme: Neutra -1. (1ll)Ö.y~o.; Cetails (auLh über Akzentt:) wm starken
<proc;). - Der •starke< thematische Ao- Aorist
rist

30. -nt-Stämme: Substantive und Partizip Formbildung des Partizips. Femin. -ia. -
Präs. und Fut. Akt; wv txwv und äxwv. -Einige Verwendungen
von Partizipien: als Adjektive; als Verb
formen

31. -nt-Stämme: 1lä~. Partizip Aorist Bedeutungsnuancen von 3tä~; ÖJta~, <JU~-
1Ca~. - , Partizipialkonstruktionen•;
•Gen.
absol utus•. Partikeln (a~a, ... w~) bei
Partizipien. - ~(v) •ich war•

32. -s-Stämme: Neutra, Substantive (to Imperfekt ~(v) komplett


ytvo~).- Partizip von starkem Aorist

33. -s-Stämme: Eigennamen und Adjekti- Metrum: Anapäste und ·Kiageanapäste•


ve: ~wyfvr]~; nEQlXAT)~; EUyEVi]~;
yTJQO.~

L. 35-42: Vokalische Stämme

34. Perfekt Passiv Passiv: ·Primäre Endungen•. Auch Futur


Perf. Pass. (f<nm A.EA.u~tvov).- Metrum:
über •Komische Trimeter•

35. y-Stämme. 1) Substantive auf -ü (lx- IE Wechsel von längeren und kürzeren
tro~); 2) Adjektive auf ü/E ("I)M~) Stammformen. Femin. -iä(L. 30.8). -Zum
Versesprechen (kurz)

36. Präsens Medio-Passiv; Futur Medium >Medium• und ·Passiv•: Bedeutung und
(ohne Optativ) Entwicklung (mit Beispielen).- Zum Ver-
sesprechen (kurz)
20 OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica


37. i-Stämme, Substantive (1t6A.Lc;, ~av- IE Wechsel ELIL am Ende des Stamms.
tL<;) •Umspringende Quantität• (L. 18.2)

38. Medio-Passiv: Imperfekt; Optative; Medio-Passiv: ·Sekundäre Endungen•.


starker Aorist Aorist Medium, stark oder (L. 40)
schwach, und Aorist Passiv (L. 43).- Par-
tizip und andere Formen als Ergänzung bei
•sich ermnern•, •anfangen•, •aufhören•,
•sich freuen•, ·hören•. Zu ·Aspekt• (L. 14)
und zum Verselesen (kurz)

39. Substantive auf -ruc; (fklmA.ruc;, Stammende -TJU, -T]F, -EU. Wandlungen
0T]oruc;, ZEuc;) der Endungen

40. Plusquamperfekt Aktiv und Passiv.


Schwacher Aorist Medium

41. Substantive: -ü-Stämme; m;xuc;, 1tQtoßuc;, 1tQroßutTJc;, 1tQEoßrutijc;. -


a<Ttu, 1tQtoßuc;.- YQ<l'Ü<;, vaüc;, ßoüc;. Komposita (Verba und Nomina): ihre
- ßouA.ruw, ou~ßouA.ruw (Aktiv und Formen (bes. Augment) und Bedeutung
Medium)

42. Substantive auf -w {1tEL'ftw); albwc;,


ftQwc;.- übwQ, -atoc;.- u[6c;, u{toc;. -
~yac;, 1toA.Uc;

43. Aorist Passiv, stark und schwach. - Die •Stammformen• der Verba.- Es stellt
Futur Passiv sich das Problem des Aorist ·Passiv·- mit
lauter aktiven Formen

44. Lesestück: Plato, Euthyphron (An-


fang)

45. System der Adjektive, mit ihren Ad-


verbien und Steigerung

46. System der Pronomina (auch ihre Verwendung)

47. I. Pronominaladverbia. II. Die Zahl-


wörter 1-4. III. Dual von Nomina
und Verben

48. Die Zahlwörter (Numeralia)


OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF 21

TEIL 8
Das Verbum (L.49-86)

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

L. 49-55: Verba vocalia


49. Präs. -tw: Aktiv

50. Präs. -tw: Medio-Passiv Pass. von intransitiven Verben (<pi}ovoü-


!!aL); Konstruktion der Verba curandi

~ (51-52 -Qw)
51. ?räs. -aw: Akliv

52. Präs. -aw: Medio-Passiv

53. Präs. -6w zu Medium und Passiv

54. Präs. -flw


55. Alle Vokalstämme Mehr zu Medium und Passiv, mit Stamm-
formen

L. 56-62: Konsonantstämme
L. 56-59: Verba muta
56. Dentalstämme Nachwirkungen des j. -Dativ nach Ö!!OL-
oc;, 6 airtoc; u.dgl.

57. Gutturalstämme Assimilation (für Perf. Pass.).- Konstruk-


tionen bei äQXW und l'tauw

58. Labialstämme Dissimilation: 'tQE<JlW -itQt'Vw.- Akk. bei


nützen, schaden ... ; figura etymologica;
doppelter Akk.

59. Alle Muta (Wdhlg.)

L. 60-62: Verba Iiquida


60. Stämme auf -1 und -r >Substantivierung< von Panizipien und
ganzen Sätzen. -Funktionen von Panizi-
p•en

61. Stämme auf -m und -n Griech. Aktiv wo deutsch Passiv. - Be-


merkenswener Gebrauch von griech. Da-
tiv und Genetiv
22 OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

62. Muta und Liquida (Wdhlg.)

L. 63-86: Sogen. •unregelmäßige Verben•


L. 63-67: Thematisches Präsens

63. Präsens: Verbstamm mit Reduplika- Ablautstufen. - Metrik: Trimeter inTra--


tion gödie und Komödie. Glykoneen

64. Präsens: Verbstamm mit -oxw oder


-LOXW

65. Präsens: Verbstamm mit Reduplika- Konstruktionen von ÖLÖaoxw und ~E~Vfl-­
tion und -oxw ~m

66. Präsens: Verbstamm mit n-Erweite- Partizip bei xa~vw, cp-öavw, xaiQW u.ä.
rung

67. Präsens: Verbstamm mit -avw Genetiv bei Verben. - Partizip bei ruy-
xavw, A.av6avw, ÖQ<il u.a. -ou und ~ij. -
Volkstümliche Glykoneen

L. 68-70: Aorist
68. Aorist:schwach; ohne -s-; mit kurzem Bedeutung des Aorist. ·Aspekt•. ·Gno-
Vokal; stark; T)yayov; toxov; Aug- misch•. Zeitverhältnis?
ment El-

69. Wurzelaoriste Ein Beispiel von Satzanalyse

70. ·Aorist Passiv• Stark, schwach; Ablaut. •Wucherndes•·


Sigma; Entstehung und Bedeutung des·
Aorist Passiv

L. 71-72: Futur
71. Futur: verschiedene Typen Fut. •atticum• und ·doricum•. - Kurzvo-
kal: -s-Stämme. - Satzanalysen: griechi-
sche Partizipien: deutsche regierende Ver-
ben

72. Futur: Stämme auf -F. Fut. doricum.


Stamm erweitert mit -fl. Fut. Med.
und Passiv
OBERSICHT OBER DEN GRAMMATISCHEN STOFF 23

Griechische Lektionen und Exercitia Appendix Grammatica

L. 73-14: Perfekt
73. Perfekt: verschiedene Typen, auch
tmxa, ELw'lta, ~<TtT)xa - ~ata~EV
u.dgl.

74. olöa Perfekt und Elöov Aorist Attractio relativi. Objekt bei Verben des
Wissens

15-84: Verben mit athematischem Präsens


75 ()'uva~m. XEL~aL,
öELXVU~aL,
, öiJ... u-
~m

76. ÖELXVU~L, ÖIJ...U~l (Aktiv)

77. Präsens -VVU~L E:~6v: Panicipium absolutum

78. t<TtT)~L. - Präpositionen bei einem Ka-


sus

79. Wdhlg.; speziell: br(ata~m und [<p(- Genetivus partitivus kann im Satz alle Ka-
ata~m. XlflJtA:ruu. - Präpositionen sus vertreten. -Mehr über Participium ab-
bei zwei Kasus und br( solutum (L. 77)

80. Ö(ÖW~L. - xaQ6: und xQ6~

81. t(ßr)~L. - a~<p( und 3tEQL t(th]~L mit Akk. oder - häufiger- Dativ-
Lokativ

82. Lfl~L. - im6 und •uneigentliche Präpo-


sitionen< wie w~. XllQLV, E~w. &.~a

83. fl~(, fl~L, <pfl~( El~L als Futur: warum und inwieweit

84. W dhlg. aller athematischen Präsentia

85. <pEQW, ÖQW, /..tyw, EQXO~m

86. a(QEW, tQfxW, [crft(w


Einführung
Lesen, Schreiben, Sprechen

I
Lies laut und schreibe 1 :
A. ABBA, aßßa· fAMMA, yaf.!lla· ~EATA, ÖEA:ra· HTA, rrra· 8HTA,
frll'ta·
IQTA, wna· KAnnA, xwtrra· AAMB~A, AaflßÖa· MY, 11u· NY, vu.
B. :::EP:::Hl:, :::EQ;ll~· <l>Yl:ll:, cpuou;· AN8PQnOl:, avltQw-
rro~· ZEIT, ZEu~· nAATQN, nA.a'twv· AA<l>A KAI QMEfA·
aA.cpa xm WflEya.

II
Lesezeichen
A. 1. Jeder Vokal am Anfang eines Worts (anlautend), auch Diphthonge,
hat ein Hauchzeichen (Spiritus); und zwar entweder' oder·. ', genannt
>Spiritus asper<, entspricht unserem Buchstaben H; den anderen, >Spiritus
Ienis<, sprechen wir nicht.

1 Für die Aussprache s. Ap(pendix) Gr(ammatica); Näheres über die Akzente ebd. zu Lektion 1;
Beispiele für die handschriftliche Wiedergabe der Buchstaben (immer unverbunden) am Anfang
und Ende dieser Einführung.
26 EINFÜHRUNG

2. Sprich und kopiere die folgenden Beispiele:


'A, a· ·o, ö. ·A, ä· ·o, 6.
Al, al· Ol, oL. Al, ai· Oi, oL
'Ev, tv. El~, d~. ·c~, w~. 1-1, i}. 'Es, ts. Oux, oux.
'Eonv, tonv.
B. Akzente (Tonzeichen)
1. Akut: a, 6· a(, OL:
Ta, 't6· 'taÖE, 't6öE· TaV'taA.o~, MEVtA.ao~· K6Qtvfto~, KtA.t-
xiä. 'tOÖt, 'taöL. 6 yEwQY6~, 6 'frE6~. l:rut<poo· aQE'ti).
2. Zirkumflex: ä = ä, w = w· au = aü, ot = oi:
1i yfJ, Tf)~ yfJ~· 'tOÜ 'frEOÜ, 'tÖ>V 'frEÖ>V, 'tOL~ 'frEOL~.
ÖQäf.A.a· YUf.lf.A.U" ÖÖ>QOV, ÖO>QWv· 'tOÜ'to, 'tOU'tOU. oiyf.A.a, o(yf.A.a'ta.
3. Gravis: -0., -0, -ai, -oi:
To YQUf.A.f.A.a, 'ta yQltf.lf.lU'ta· 'to oiJf.A.a, 'ta oi)f.A.a'ta· au'to 'to O'llf.A.Eiov, 'to
CJ'l1f.A.ELOV 'tO au't6. 'tOV 'frE6v, 'tOU~ 'frEOU~.
C. Spiritus und Akzent verbunden (nur im Anlaut)
1. 'i\, o: vo, ö. 'J\, ä: "0, ö. Ä, &· "Q, w. ~. 'Q, 00. o:
2. Et, d· El, El· Ai:, ai:· At, a[· 0{, ol· Ot, ol.
3. 'Ev, t-v· "Ev, ~· El~, El~· El~, d~. 'Es, ts· "Es, ~s.
4. 'ÄvftQW1tO~, Ö.vftQW1tO~, Uv'frQ001tOU, avftQ001tWL, Ö.vftQW1tOV,
avttQoon:wv.
5. "Q iEQO. yfJ. Ol llQWE~ o[ tvöosm. VEonv 6 'frE6~.

111

Zur Übung im Lesen und Schreiben

A. Viele der folgenden Wörter- vielleicht alle- dürften sich als bekannt er-
weisen. Lies sie laut und schreibe sie ab:
1. ·o x6of.A.O~. 1i <paV'tao(a. 1i Moüoa. 1i f.A.Oumxl), i} n:otTJOL~, 6 n:mTJ-
'tl)~.
2. To rno~· 'tÖ. btTJ· i} tn:LXYJ n:OLTJOL~. "Of.A.TJQO~. 1i 1A.ta~. TQo(ä.
VIALOV.
3. 'Axtllru~·
'Ayaf.A.Ef.A.Vwv· "Ex'twQ· naQt~· •EA.Evl'J· 'Ä.Qyo~· 0[ 'AQ-
yEiOL· ol 'AxmoL
4. 1i AUQa· 1i AUQLXYJ 1t0LTJOL~. l:rutcpoo· 'AA.xaio~· 'AvaXQEWV" ncv-
ÖaQO~.
5. 1-1 'tQUytxfl fJ.OÜoa. To öQäf.A.U· i} 'tQUywtöCä (= 'tQ<lY(!>Ötä). Alaxu-
A.o~· l:oq>mv..t;~· EuQtn:LÖTJ~. 'I<ptytvEta.
LEKTION 1 27

6. 'H xw~LxT) ~üoa. 'H XO>J.LO>LÖ(ä (= xwJ.I.q)Ö(ä). 'AQLotocpQ'Vll~· Mtv-


avÖQO~· AuoLotQOlTI·
7. 11 LotOQLO. 11Q6Öo'to~· eouxuÖ(Öll~·
8. MLA.naö11~· 8E~Lotox1..i)~· llEQLxAi)~· 'AA.xLßLaÖll~· ßll~o<rltfv'l~·
'AA.tf;avÖQo~· <1>0.. LJtJtO~· ll'tOAE~aio~.
B. Lies laut die ersten drei Verse von Sophokles' Odipus und schreibe sie
ab:

01 ~llfQYC (Odipus spricht)

Kinder! Kadmos' des alten neue Brut,

1:LYCXC uo.,Y' &15juxc TCcfic poL &ifi{tn,


welche denn Sitze diese mir sitzet ihr.

(mit) flehenden Zweigen bekränzt?

Lektion 1
I
System der Laute

A. Vokale

A(l). Einzelvokale
a) E, o· E '\PLAOV xai ö tJ.LXQ6v 1• E, 0· tv, öv, 6 ÖE6~.
A.tyE· A.tyE'tE· 6 1..6yo~. to ttA.o~· to llEAo~·· 6 tA.EO~.
b) 11. w· ~ta xai w tJ.Eya 1· H, Q· Pti· "QQä· 1><i>!lll·
tlÖll· ~ iiß11· ~ <vflllll· ~WÖWV11 3 · tO ÖÖ>QOV, tÖ>V ÖWQWV· l:<i><pQWV.
c) a, L, u· ciÄ.q>a xai l<i>'ta xai \1 '\PLA6v 4 • A, I, Y
O.Qa, UQÖ, ltQfr· ~i:~, q>LA.o~· ~ÜQUlÖE~, 'tO ~UQOV.
28 LEKTION I

'Hgä· cpa1-1ä· cpV..oornptä. "tQME~a· !-lltAa· yCU..a.


'Im~· 'IQt~· VLXTJ. ötCU..oyo~· ßtßA.(ov· Atßirr).
1-li,.f}o~· vüv· O"Ü~. A.ugt.xi)· 1-lUQ"tO~· "tu:n:~.

A(2). Diphthonge
a) Kurzdiphthonge
1. 01., EI., 01.· al<i>v, dQ<OVE(ä, olvo~.
A[ 'Aih;vm· fai:a· EQXOI-101.. El· Elöo~· A.tyEt. o[ :n:ollo(· A.tym.
2. OU, EU, OU, Ut.· OU, ' EU, , Ul..6~
' OUX,
Baüxt~· "tQ<lÜI-10· au"t6~. 'OöuoaE\.1~· ßaoll.Eu~· A.Eux6~. Moüoa· Olöt-
:n:ou~· aÜ"tOÜ. TJ 1-lUta· TJ vtxma· TJ ayuu:i_ ßot· :n:ga1ivw.
b) Langdiphthonge
1. T]U"
TJÜQT]Xa > EÜQTJxa· TJUX.E"tO > E'ÖX,E"to.
2. ät., T]t., wt.· At.ÖTJ~, ßamA.f)t., onöi).
n!-lät ( = n!-l{l)· nl-lfJt. (= nl-lfl)· onöi) (= Q>öi))· "to 'QtöEi:ov· Tflt. cptA.T]t.
(="tfl cpLA.n)· "tön cptA.wt. (= "t<i> cp().<p)· A.tyT]t.~ (= A.tyn~)· cpll.f)t. (= cpll.fl).

8. Konsonanten
8(1). Mutae
a) y, x, x.· yal-ll-la, xWt:n:a, x.i:· f, K, X Baxx.o~· fai:a.
"tO yal..a, "tOÜ yal..ax"to~· 6 X,OQ<IX"ti)Q· TJ XQOuyTJ· ~~· mo~· äyxuga·
l:cpty!;.
b) ß, :n:, cp· ßf)"ta, :n:i:, cpi:· B, TI, <ll· l:a:n:cp<i>· ßlut"tw· cpuw.
ßA.E:n:w· T) cp(lm~· T) cpuyi)· cp().o~· 6 :n:Wt:n:ä~· cpt.A.6:n:a:n::n:o~· T) ~cpi)· 6
ßa:n:no~-16~.
c) ö, "t, it· ÖEA."ta, "taü, ih;"ta· ~, T, 9· ~LÖ<i>· 8E"tt~.
~titUQ<II-lßo~· "tOv itE6v· 'ri)v itEav· 'ri)v ittav· "tLitTJI-lt· "t6öE· "taÖE.

8(2). Liquidae und Nasales


A., g· "'' v· A.al-lßöa, Q<i>· 1-lÜ, vü· A, P· M, N· A.Et.J.U.Ov· QTJI-10.
AEQO~· ATJQO~· QWI-111" I-lEvEl" VEI-lfl." 1-lTJAOV· lQQE (lQQE)·
TI\.IQQO~ (TI\.IQQo~)· 1-'Ö>QO~.
8(3). Sibilantes
o· ~, !;, '!'· oi:y~-10· ~f)"ta, l;i:, 'Pt· l:· Z, :::, 'I'· o(~w· '\PE!;o>.
o<i>t~w (= oQ>~w). l:<i>(J(l) oE, A.i:yEt 6 ow"ti)Q. ZE\.1~· ~<iM]. '\PaA.J.Il>~· '\PEÜ-
öo~. A.a!;· :::avitL:n::n:TJ.
LEKTION 2 29

II
Zum Lesen
1. 1I q>LAOO<><p(a. l:wXQ{ttT)~. llA6:'tWV. •o ÖLaAoyo~. 'AQLO"tO'tEA'l~· 0[
l:'tWLXOL 'En.(XOUQO~· OL 'EmXOUQELOL. llu'Ö'ay6QU~· OL llu'Ö'ay6QELOL.
2. 1I Q'l'tOQLxi}· ö Qi}'tWQ. Auo(a~· 'looxQ6:tT)~· ~'l!JOo'Ö'Evfl~· KLXEQWV.
3. 1I YEWYQUq>(a· T) yft. A[ 'Aitftvm· T) n.6AL~· T) Ö.XQ63tOAL~· ö naQttEV<i>v. 1I
K6QLv'Ö'o~. 1I l:n.6:QtT)· AaxEÖa(tJ.Wv. A[ fhißm.
4. 1I 'AnLxi}· T) Bmw'tlä· T) 'Axatä. 1I MaxEÖov(ä. 1I l:LxEI..(ä. 1I 'l'tal..(ä.
1I 'Ao(ä. 1I 'Ivölä· ö "Ivöo~. 1I Aryun.'to~.
5. Al Moüom. To MouoEi:ov· T) !JOUOLxi}· T) l..uQä· T) xL'Ö'6:Qä. ·o QU'Ö'!J6~· ö
't6vo~· T) <iQ!JOV(ä. ·o xoQ6~· ö Ü!Jvo~· ö '!JaA!J6~. 1I q>wvi}.
6. 1I n.6AL~· Ö 3tOALtT)~· 'ta 3tOAL'tLX6:. 1I Ö.QLO"tOXQU't(ä. •0 Öf)!JO~· Ö
ö·.w.aywy6~· 1) b'.w.oxQ<nLä. ·o n.A.oüto~ ·ii n.l..m.>'tO)\.Qa"dü.
7. ·o 'tuQavvo~· T) 'tUQUVVL~. 11 avaQx(ä· ö O.QXwv. ·o öEan6tT)~· T) öEano-
tE(ä. '0 ÖUV6:0tT)~· yt ÖUVUO"tELÜ. •0 O"tQUtT)y6~· Ö O"tQU't6~· yt O"tQUtT)y(ä.
8. EAEYSEPOl:· EAEYSEPIA. 'EI..Eu'Ö'EQO~· T) ti..EU'Ö'EQ(ä.
1 Das bloße (d.h. nicht diphthongische) e und das kleine (d.h. kurze) ö. 1 Aeta und großes
(d.h. langes) o. 3 Der Ort des altberühmten Orakels in Epirus. 4 S. Anm. I.

Lektion 2
I
Zur Illustration des Gebrauchs der Akzente
A. 1. Mä. 'A'Ö"lvä. 'tLIJÖL (= 'tLIJ(t). 'tf)L 'Ö'EäL (= tf1 'Ö'E(t)· 'tf)~
I
'Ö'Eä~ (T)
'Ö'EÜ). 'tÜ>L 'Ö'EÜ>L (= 'tq> 'Ö'Eq>)· tÜ>V 'Ö'Et:i>v· 'tOL~ 'Ö'EOL~ (Ö 'Ö'E6~). llEQL-
xAf)~.
2. !JÜ'Ö'o~ {/..6yo~)· !JÜ'Ö'ov (!JU'Ö'ou). ÖOÜAO~ (ö6/..o~)· Öoül..ov
{ÖOUAWV). ;ELVO~ (;tvo~)· ;ELVOV (;ELVOU). ~XE (llXEL)· ~XOV
(i'Jxwv). ßai:VE (ßa(VE'tE). oÜ>!JU (O<OIJU'ta). tOÜ'tO (tOU'tWV)· ta'Üta
{'tUU'tä~).
I I
B. 1. ttE6~· 'Ö'E6v ('Ö'E<i>v). 'Ö'Eä· 'Ö'Eäv (ttEä~). xoQ6~· XOQOil~ (xo-
QOÜ). xax6~ ( xax<i>~). ö.yatt6~· ö.yatt6v· ö.yatti}v ( ö.yattai:~). ~1..-
1..6:~.
2. 'ta;L~ (n.Qä;L~). 'tOUtWV (tOÜ'tOV). tv ~i}AwL (= ~i}Aq>)· (EL~
~f)Aov). 'tUÜ'ta (ta'UtT)v). jkl(VEL (jkli:vE). <Jil!JULVEL (<Jil!JULVOV).
30 LEKTION 2

3. äyydor;; äyydov (äyyD..ou). Ö.vitQW:rtoc;· ävDQW:rtOV


(ävitQ<i>:rtoov). itaA.aooö.· itaA.aooö.v (ÖaÄ<loOTJc;).
C. äyaitOc; i\ xax6c;. xaxOc; i\ äyait6c;. 'riJv "'ux'i)v xai 'tO orot.ta. 'tO orot.ta
xai 'riJv "'uxflv. 'tOv äöe:Mpüv xai 'riJv aöEA.qriiv. 't'i)v äöd<pi)v xai. 'tOv
äödq>6v.

II
Atona
A. ·oÖE6c;, T) itEa (der Gott, die Göttin)
Ot ÖEo(, at ÖEa( (die Götter, die Göttinnen)
·o öoüA.oc;, T) öoiiA.T) (der Sklave, die Sklavin)
Oi. öoüA.m, ai. öoüA.at (die Sklaven, die Sklavinnen)
B. Elc; olxov· tv o[xwL (= o[xc:p) (ins Haus; im Haus)
'E; otxou· ~x KoQ(vitou (aus dem Haus; aus Korinth)
C. W<; ÖÜ.EL<;, 1tOLEL. (wie du willst, tu!)
El ÖÜ.EL<;, ~XE. (wenn du willst, komm!)

111
Leseübung

A. 'Ex -r<i>v Ai.oronou

K6Q<l; voorov

K6Q<l; voorov El:rtE Tf)L llTJ'tQ(· Eüxou 'toi:c; ÖEoi:c; xai. t.tTJ ÖQT)vn.
Rabe krank sagte der Mutter: •Bete den Göttern und nicht jammere .. «
'H ö' u:rtoA.afk>üoo ~q>TJ· 'tL<; OE, 'ttxvov, 'tWv ÖEWv V..EiloEL;
Sie aber antwonend sagte: •Wer dich, Kind, der Götter wird bemitlteid
't(voc; yö.Q XQtac; u:rto ooüyE oux ~xA.<l:rtT);
wessen denn Fleisch(-opfer) von dir nicht wurde gestohlen?•

Mui:a

Mui:a ~ll:TtEOO'Üoa Elc; XU'tQ<lV XQEU'tO<;, ~Ei. U1t0 'tO'Ü ~Wt.tO'Ü


Fliege gefallen m Topf (voll) Fleisch, als von der Brühe
än:O:rtVLyEoitaL f\llfllEoo, fq>TJ 1tQO<; tau'tijv· a)J,.' 'tywyE xai
ersticken (sie) mußte, sagte zu sich selbst: ·Aber ich (und)
ßt~xa xai.:rtt:Ttooxa xai. A.D..out.tnL, xai. itvf)oxoiiOTJL
habe gegessen und getrunken und gebadet, und sterben[de]
OU t.tD.EL t.tOL.
nicht kümmen mich.
LEKTION 3 31

B. Ka'ta 'IwaVVT'Jv

'Ev äQXf) ~v 6 'A6yor:;


xai 6 'A6yor:; ~v n:Q6r:; 'tOv 6E6v
xai itEor:; ~v 6 'A6yor:;.
o&or:; ~V ht itQX'fi 1tQOr:;, 'tOv itE6v.
n:aV'ta ÖL' au'tOÜ b{EvE'tO
xai XWQir:; au'toü tytvE'to ouÖE ht.
Ö yEy<JVEV ht au'tÖ>L
~Wft ~V
xai T) ~Wft
~V 'tO <p<i>r:; 'tÖ>V itvitQ<i>n:oov.

C. l:oq>oxA.tou;

l. *. . .
~T)'tQL n:ai:ÖEr:;, ayxUQQL ß(ou.
der Mutter Kinder (sind) Anker des Lebens.
2. *KQu~w 't6cY tyxor:; 'tou~, tx&tcrtov ßE'A<i>v,
Ich werde verbergen dies Schwert mein, verhaßteste der Waffen,
ya(ar:; ÖQu;ar:; Ma ~iJ nr:; Ö'tpE'taL.
Erde grabend, wo nicht einer (es) sehen wird.

* Asterisk vor einem Zitat bedeutet: Vers(e).

Lektion 3

ö A.6yor:;, 'toü A.6you AEyW, A.tyELr:;, Af)'EL


oocp6r:; - oocpwr:; OQa; 't(r:;; rroü ;

A. 1. "Yn. 2. NE(<pEL. 3. "Yn xai vd<pEL. 4. + •ÄQa vd<pEL;• - •VEL-


<pEL.« 5. + •ÄQG ÜEL;« - »VGL (, ÜEL).« 6. + »ÄQa VEl<pEL Xai ÜEL;« -
.. va( · xai vd<pEL xai ÜEL. ..
B. t. ·o itEor:; üEL. 2. "Yn 6 ZEur:;. 3. + ,.Tee; ün;· - ,.·o ZEur:; ün ...
C. 1. 'YE't6r:; ~crnv. 2. VEcrn VL<pE't6r:;. 3. + 'YE't6r:; ~an VL<pE't6r:; 'tE. 4. +
-~Q· fan VL<pE't6r:;;• - •va(· fan VL<pE't6r:; 'tE xai UE't6r:;.• 5. + -~Q·
32 LEKTION 3

ÜEL;« - .. ou (oux ün)... 6. + »ÄQa vE(cpn;« - "oiJ (ouxL· ou vd-


cpn)... 7. + »ÄQa VlcpE't6~ tonv;« - »oux(· oux tonv oirtE vlcpET6~
OU'tf (oirö') un:6c;.«
D. 1. "Eonv UEt6c;. 2. 'Yf'tov JtolEi 6 '3E6c;. 3. NLcpE'tov JtolEi. 4. +
"T(c; JtolEt vlcpE'tov; .. - .. 6 '3E6c;. . ... 5.+ »ÄQ' uE'tov nmEi;"- ,,ouxL·
ou rrmEi ou-3' UE'tOV OU'tE VlcpE'tOV. ((
6. "Eonv 6 '3E6c;.
E. 1. XQLO't6c;, ßEoc; xal ävßQomoc;. 2. 'lrJooüc; XQLO't6c;, '3Eoü u[6c;. a
3. E>Eoü uL6c; xal 'HeaxA.f]c;. 4. ·o A.6yoc; (6) toü '3Eoü. 5. E>Eoü 1..6-
yoc;, oux av-3eomou. b
F. 1. XQTJO'tOÜ av'3Qti>rrou A.6yoc; XQTJO't6c;. 2. »TL A.tync; ävßQOOrrE;« -
»OUY. axouw;; XQTJO'tOV A.tyro A.6yov... 3. »T(c; EO'tlV 6 A.6yoc; oou 6 XQTJ-
O't6c;;« - ,,(ixouE ö A.tyro... 4. ·o x6oJ.!oc; xaA.6c;.c 5. Tov x6oJ.!ov ßEov
AEyro. d 6. Aoylxoc; 6 XOOJ,!Oc;. e
G. 1. KaA.wc; A.Eync;, cplA.6oocpE· xaA.6c; EO'tlV 6 A.6yoc; oou. 2. :I:mpoc; d, w
XeuoLnrrE, xal oocpooc; A.tync;. 3 . »TL AEYEL 6 cplA6oocpo~;" - »xaA.6v
A.Eyn J,!üßov.« 4 . KaA.6c; EO'tl toü cplAoo6cpou 6 J,!Ußoc;. 5. ·o cplAOJ.!U-
öoc; cplA6oocp6c; rrooc; EO'tlV. f
H. 1. 'Ovoc; t<n(v, oux üetoc;. 2. 'Ovov xdenc;. 1 3. 'Ovon (= ÖV<p) J.!U-
'3ov AEyELc;.
I. fQUJ.!J.!U'tlXOV
1. "noü EO'tlV b cplA.6oocpoc;;« - "tv tön orxrol (= t<!J otx<p) EO't(v... 2.
"noi ~A.örv 6 cplA.6oocpoc;;«- "flc; tov olxov ~A.örv... 3.•• no-3rv f1xn 6
cplA6oocpoc;;« - »0 cplAOoocpoc; EX tOU orxou flXEl.«
4. 'Ev Koe(vtkJn (= Koeivß<p) - dc; K6eLvßov - tx Koe(vßou.
K. 1. 'Acp' (ano) trrrrou tn' (trrl) övov. 2. 'Arr' övou E:cp' trrrrov. 3.
··Mav-3avnc; ö A.tyw;cc - ••Ou J.!avßavw· t( öi] 2 A.tync;; .. - "'A.xouE öi] 2 ö
A.tyw... 4. •:o naA.moc; olvoc; XQTJO't6c; EO'tlV.« 5. »KaA.w~ A.tync;, w
cplA.6oa<pE. xai AEyE J.!OL· d Eatlv ävßeronoc;;« - -.6 ävßeronoc; J.!lXQÖc;
XOOJ.!Oc; fO'tl V.« g

• (Mt. 14,33; Jh. 11,27; 20,31, etc.) b Act.Ap. 12,22 < Aet.Piac. 1,6 d Eus.Pr.Ev. XV 15
e Sext.Emp.Math. 9,104 I Aristot.Met. 982b 18 I Demokrit, VS. 688 340-K.

1 XELQW ich schere.


2 Oit nachdrückliche Partikel; etwa: was denn, höre denn.
LΕΚτΙΟΝ 4 33

Lektion 4
Οί λόγ·οι, τους λόγ·ους λέγ·ομεν, λέγ·ετε, λέγ·ουσι(ν)

Α. ι. Οί έπτa σοφοί. 2. Οί πλείστοι άv6-ρωποι κακοί. 3. Πολλοi κα­


κοί, όλίγοι δ' (δt) άγαftοί.
4. •} Κακόν φέρουσι καρπόν οί κακοi φίλοι.
Β. ι. Άνεμον διώκεις. 2. + 'Ανέμους διώκετε. 3. + Μη διώκετε άνέ-
μους.

C. ι. Χρηστόν λέγω λόγον. 2. Λόγους λέγεις. 3. Μη λόγους λέγετε.


D. Οί βάρβαροι δούλοι, οί δ' 'Έλληνες έλεύitεροί είσιν.
Ε. 1. »'Α)\ΟJι:.tί: τcν λόγον ιο~ -Βεού.c. .>l:καύcμΖ\·... 2. Ί\;~cύzτε ταuς
λόγους (τοuς) τών σοφών. 3. Παίδευε υίόν. 4. Υίοuς παιδεύετε.
F. Μη δούλευε itυμώι (= itυμψ). 2. Μη δούλευε σοίς δούλοις. 3.+ Μη
δούλευε σώι δούλωι (= σψ δούλφ). 4. Βαρβάροις ού δουλεύο­
μεν. 5. Οί 'Έλληνες τοίς βαρβάροις ού δουλεύουσιν.
G. ι. Άκούετέ μου. 2. Άκούομέν σου. 3. »Άρ' (άρα) άκούετε τόν itό­
ρυβον;• - »ναί, άκούομεν.• 4. Άκούετε τών σοφών.
Η. Τί λύετε τόν πώλον; 8 2. Φόνωι (= φόνφ) φόνον ού λύετε.
Ι. ι. Δίδασκε καi μάv6-ανε τό άριστον•. 2 . Διδάσκετε καi μαv6-άνετε
περi itεών. 3. Περi itεών λέγε ώς είσίν. 4. Θεράπευε itεούς.
5. Θεός έν άv6-ρώποις ήν.
8 Lk. 19,33.

Ι Das Besιe (νgl. Arisιokraιie).

Lektion 5

το τέκνον' τα τέκνα λύ·ω λύ·σ·ω -εις, -ει


.' '
το βιβλίον' τα βιβλία λέγ·ω, λέξ·ω, -εις, -ει

Α. 1. Μέτρον aριστον. 2. Ά ν'ftρωπος ζώιον ( = ζψον) λογικόν (ώς λέ­


γουσιν οί Στωϊκοί). 1 3. Ό άv6-ρωπος πολιτικόν ζώιόν (= ζψόν) έστι
34 LΕΚτΙΟΝ 5

(ώς λέγει Άριστοτέλης) 2 • 4. Άριστον 3 έν τώι κόσμωι ( = τ ψ κόσμψ)


aνitρωπ6ς έστιν. (Άρτ.) 8 5. Παρό τό aλλα ζώια (= ζψα) &σπερ ttεοί
οί aνitρωποι βιοτεύουσινb.
Β. ι. ~Εστι μοι καλόν παιδίον. 2. Καλόν παιδίον έχω. 3. Ώ τέκνον,
fικεις; 4. Χαίρ' (χαίρε), ώ τέκνον. 5. Καλόν το τέκνον σου.
C. ι. Άνitρωπός τις εlχε δύο τέκνα. 2. Χαίρετ', ώ τέκνα.
D. ι. Το βιβλίον πέντε όβολών έστιν. 2.+ Τό δύο βιβλία δέκα όβολών
έστιν. 3. Πυitαγόρου 4 ούκ έστι βιβλία.
Ε. ι. Φέρε δώρον itεώι {= itεψ). 2. Δώρα itεo\Jς πείitει. 3. 'Ύμνος
έγκωμίου διαφέρει· ό μΕν γόρ ύμνος έστi itεών' το δε έγκώμιον
άνitρώπων. 5
F. ι. Άνitρώπου χρηστού έργα χρηστά. 2. Τούτο ού λόγος άλλ.ό (άλλ')
έργον ήδη. 3. Λόγωι {= λόγφ) συ χρηστός, έργωι (= έργφ) δε κακός.

11
Α. ι. Φόνωι {= φόνφ) φόνον ού λύσεις. 2. Τίς με itεραπεύσει; 3. Λύ­
σει σε ό itεός. 4. Τίς itεός λύσει με; 5. Λύσει σ' Άπόλλων. 6. Φοί­
βον itεραπεύσω.
Β. ι. Άρα δουλεύσετε τοίς βαρβάροις; 2. Βαρβάροις ού δουλεύσο­
μεν. 3. Οί δt βάρβαροι δουλεύσουσιν Άλεξάνδρωι (Άλεξάνδρφ).

C. ι. Άκούειν itέλω τόν λόγσν σου. Έπεi λέγειν χρή, λέξω. 3. Οίμοι·
τί λέξει; 4. Χρη λέγειν τό καλά. 5. Άκούετε· ήδη γόρ λέξομεν. 6.
Τί λέξετε; 7. Καλόν ποίημα 6
λέξομεν.

Abbildung ι: Rose, Goldstater aus Rhodos, 380/340 ν .Chr. (L. 5 11 D).


Abbildung 2: Eppich, Didrachmon aus Selinus, um 520 c.Chr. (L.5 11 D).
LΕΚτΙΟΝ 6 35

D. Πο(ημα
*Πού μοι τα Qόδα; πού μοι τα ία; πού μοι τα καλα σέλϊνα;
Ταδi. τα Qόδα· ταδi. τα ία· ταδi. τα καλα σέλϊνα. 7

• Eth.Nic. 1141a 21 b Xen.Mem. 1,4,14.

1 Dίe Stoίker: Anhanger der Stoa, i.e. der Stoischen Philosophenschule, welche Zenon vor 300
v.Chr. ίη Athen griindete.
3 Aristoteles (Abkϋrzung Άρτ.), 384-322 v.Chr., Schϋler Platons, Lehrer Alexanders d.Gr.,
Konigs von Makedonien (356-323).
3 Τό Δριστον das Beste.
4 Pythagoras emigrίerte um 530 v.Chr. νοη Samos nach Sϋditalien.
5 Aus einem spatantiken Synonymenworterbuch (•Ammonios•).
6 Πο(ημα Poem, Gedicht.
7 Von der Rose, Qόδον, hat die Insel Rhodos ihren Namen, vom Eppich, σέλινον, die Stadt Se-
linus ίη S. \1(1.-Sizilien. Ihre Mϋnzen zeigen es. Vgl. Abb. 1 und 2.

Lektion 6

δ άγα~ός, τα άγα~ά λέγ·ω, έ·λεγ·ον, -ες, -ε .


άκού·ω, ήκου·ον, -ες, -ε ... οlκτίρ·ω, ωικτιρ·ον' -ες, -ε .

Α. ι. ·ο δίκαιος δίκαια πράπει. 2. Τα δίκαια καλά έστιν. 3. Χρη λέ­


γειν τα καλά. 4. Μώρος μώρα λέγει. 5. Ou χρη άκούειν τα μώρα.
Β. ι. Πυttαγόρου· Μη έν πολλοίς όλίγα λέγε, άλλ' έν όλίγοις πολλά.
2. Χρη μανttάνειν τε καi διδάσκειν τα άριστα.
C. ι. Τίς με κωλύσει ποιείν τα καλά; 2. Χαλεπα τα καλά.
3. Άλλα δ' άλλοις καλά.
4. Βίας 1 ό σοφός fλεγεν· ο[ πλείστοι κακοί.
D. ι. 'Ιησούς έδίδασκεν έν τώι Lερώι (= τφ Lερψ).• 2. OL 'Απόστολοι
εlσήλttον εlς το Lερον καi έδίδασκον. b
Ε. ι.+ 'Έγωγε τα άριστα έδίδασκόν σε. 2. + Τί έλεγόν σοι; 3. + Μύttον
lλεγές μοι.
F. ι.+ Έλύομεν τον πώλον. 2. Τί έλύετε τΟν πώλον;c
G. ι. Χρη έλπίζειν τα άριστα. 2. + ,. Τί ήλπίζετε;• - .. τα άριστα ήλπίζο­
μεν.•

Η. Γ ραμματικόν
ι ...Άρ' ήκουες ά έλεγον;• - .. πάντ' (πάντα) ήκουον.. 2. ,. Τί όνομά 2
36 LΕΚτΙΟΝ 7

σοι;•- ·Πάτροκλος (Πατρόκλωι (= Πατρόκλφ)) όνομά μοι.« 3. ·Τί


σ' ώνόμαζε πατήρ 3 ;« - ·Πάτροκλον μ' ώνόμαζε πατήρ.•
Ι. 1.• Q[μωζε, 4 δούλε.« - •Καi. πρότερον ώιμωζον (= Q>μωζον) πολ­
λά.• 2. Άρ' ούκ οlκτίρεις με; καi. γό.ρ δ τύραννος ώικτιρε (= Φκτιρε)
τόν υίόν.
Κ. Σοφοκλέους 5
*Λέγειν σU δεινός, μα~άνειν δ' έγω κακός.
L. Πλάτωνος 6
Ta δίκαια καi. καλό. όγαitά έστι, τό. δ' άδικα καi. αlσχρό. κακά.

• Mk. 12,35 (vgl. Μτ. 5,2) b Act.Ap. 5,21 c (Lk. 19,33).

1 Bias von Priene (um 580 v.Chr.), einer der halb-legendaren Sieben Weisen.
1 τό όνομα der Name - die Deklinaτion wird in Lektion 29 behandelt.
3 ι) πατήρ der Vater {laτ. pater) - die Deklination wird in Lektion 26 behandelt.
4 Androhung von Prϋgelstrafe: Haufig gegen Sklaven in Komodien (und stets erfolglos).
Οlμώζω ich sage οiμοι (weh mir), ich wehklage.
5 Σοφοκλέους (Abk. Σοφ.) des (von) Sophokles (496-406 v.Chr.).
6 Πλάτωνος (Abk. Πλ.), des (von) Plato (428-347 v.Chr.).

Lektion 7

δ 'ftεός, τού 'ftεού -ltεραπεύω, έ-ιtεράπευον, -ιtεραπεύσω


τό έργον, τού έργου άκούω, ήκουον, άπολύω, άπέλυον

Α. Angebliche Inschrifτen auf einem Grenzsτein am lsthmos


1. ·=τάδ' έστι Πελοπόννησος, ούκ 'Ιωνία.
2. *Τάδ' ούχi Πελοπόννησος, ά."λλ' 'Ιωνία.
Β. 1. Ό δμοιος τώι δμοίωι (= τψ δμοίφ) φίλος έστίν. 2. Άπό (όπ')
έχ&ρών πολλό. μα~άνουσιν οί σοφοί. 3. Διδάσκαλοι τού βίου οί φι­
λόσοφοι.
C. 1. Κελεύω σε λέγειν. 2. Μη μακρό. λέγε. 3. Τί μακρό. δεί λέγειν; 4.
Όνωι (= δνφ) τις tλεγε μύitον.
D. Άi}ηναίοις ού νόμος έστi.ν ό~ρώπους itύειν, Καρχηδόνιοι δt. itύου­
σιν.

Ε. 1. Άκούετε τού υίού μου.• 2. Μαριό.μ ήκουε τόν λόγον Ίησού.b


3. 'Ιησούς έδίδασκεν, καi. ήκουον πάντα οί Φαρισαίοι.c
LΕΚτΙΟΝ 8 37

F. Κωμικά
ι. Άριστοφάνους- 1 •:-,.'Εi}έλω γεωργείν.« - >>εlτα τίς σε κωλύ­
ει;« 2. Μενάνδρου· 2 •:-τσ χρηστa πράττειν έργον έστ' έλευi}έ­
ρου. 3. ::-ουκ έργον έστiν εύ λέγειν, άλλ' εύ πο(ι)είν. 3
G. ι. ::-•ο κοινός ίατρός σε i}εραπεύσει χρόνος. 2. Τους δούλους οί ία­
τροi έi}εράπευον. 3. Κακών πολλους άπέλυον. 4. Τους i}εους άεi
i}εραπεύσομεν.
Η. 1. Άν6ρωπος ζώιον (= ζψον) λογικόν. 2. Οί Πυitαγόρειοι έλεγον,
ώς τού λογικού ζώιου (= ζψου) τό μέν έστι itεός, τό δε οlον 4 Πυitαγό­
ρας.

I. Νύν διαλύομεν τον λόγον. Χαίρετε μαi}ηταί 5 • Χαίρε, διδάσκαλε.

• Vgl. Mt. 17,5; Lk. 9,35 b Lk. 10,32 c Lk. 16,14 νgl. Mt. 5,2.

1 Άριστοφάνους (Abk. Άρφ.) (Genetiν) des (νοn) Aristophanes (ca. 450-385 ν.C.:hr.). Aristo-
phanes ist der Klassiker der Alten Komodie.
1 Μενάνδρου (Abk. Μεν.) des (νοn) Menandros (Menander) (342-291 ν.Chr.). Menandros ist
der Klassiker der Neuen Komodie.
3 Das lota in diesem (so haufig gebrauchten) Wort wurde schon frίih als Konsonant Qot) ge-
sprochen und ging dadurch \'erloren.
4 wie.
5 Schϋler (Ν.Τ. Jϋnger).

Lektion 8
-6εfχ· φιλίά· έχ-6ρά
I

φάμά - (lat.) fama


φήμη - (engl.) fame κάλός, καλώς- εύ· δικαίως

Α. 'Αριστοτέλους•, περi φιλίας 8


ι. Ol δμοιοι φίλοι είσίν. 2. Τών δμοίων ή φιλίά έστίν. 3. Ή φιλίά
άγαitόν. 4. Ή φιλίά μέγιστον άνi}ρώποις άγαi}όν έστιν. s.+ ~Ω φι­
λίά, ώ μέγιστον άνi}ρώποις άγαi}όν. 6. Τελείά δ' έστiν ή τών άγαi}ών
φιλίά.

Β. Ισοκράτους 2 , περi φιλίας


1. Άρχi] φιλίάς μΕν έπαινος, έχi}ράς δε ψόγος. 2. Τους φίλους έν
ταίς άτυχίαις διαγιγνώσκομεν.
I

C. 1. Λόγος έργου σκιά. 2. Ό πόλεμός έστι περi όνου σκιάς.


3. Έκ τού Εύαγγελίου· Έν χώράι (= χώρ~) καi σκιάι (= σκι~) itανά­
του.b
38 LΕΚτΙΟΝ 9

D. ι. ι.Άρ' ήλitετε εlς 'Α6ήνάς;« - »Ma {= ού μa) τους itεσuς καi. τaς
itεάς, ούκ ήλitομεν.« 2. Μένετε έν τήι οlκίάι {= τfι οlκί(ι)· μη μετα­
βαίνετε έξ οlκίας εlς οlκίαν. c
Ε. ι. Πού έστι ttεών βωμός; 2. Έν τήι άγοράι (= τfι άγορ(ι) ttεών βωμός
έστιν. 3. Εύχεσttε 3 ttεοίς τε και ttεαίς.
F. Πλάτωνd λέγει ώς ή άγαν έλευttερία είς άγαν δουλείαν μεταβάλλει.
G. 'Αριστοτέλους
t. Τρείς είσι πολιτείαι· άριστ •κρατία καi όλιγαρχία και δημοκρατία.
και άριστοκρατίας μtν ιρος άρετή, όλιγαρχίας δε πλούτος, δήμου δ'
έλευttερία.e 2. Τών :ωλιτειών άρίστη ή έκ τιί>ν άρίστων.
Η. t. Ήμέρα ήμέραν διδάσκει. 2. Νη την ttεάν, ".(υλ<i>ς έλεγες, ώ φιλό­
σοφε. 3. Καλώς λέγειν δεί περι τών καλών. -~. Ε{, λέγεις, ώ διδάσ­
καλε.
Ι. t. Εύ λέγει σε ούδείς, πολλοι δε κακώς. 2. Κακώς έχω διa τον πόλε­
μον. 3. »Σ\J δέ, ώ φίλε, πώς έχεις;« - ··Χαλεπώς έχω ύπό τού χttf:ς
πότου 4 .« - »Και δικαίως.«

• Aus Eth.Nic. 1155a 1-56b 7 b Js. 9,1; Mt. 4,16 c Lk. 10,7 d Rep. 564a e Pol. 1294a 10.

1 S. oben L. 5, Fn. 2.
2 'Ισοκράτους (Genetiν) des (von) lsokrates (436-338 v.Chr.); Redner, Politiker, Erzieher
(Abk. Ισ.).
3 εύχεσttε (m. Dat.) Betet (zu).
4 δ πότος Trunk, Trinkgelage.

Lektion 9
ή φήμη, τής φήμης δ, τό, ή
ή άρετή, τής άρετής δδε, τόδε, ή δε

καλη ήμέρα

Α. Περι φήμης καi μνήμης


1. Όδυσσευς έχαιρε τήι φήμη ι τήι ttείάι (= τfι φήμη τfι ttεί~). a 2.
Κατa τους έπαίνους καi. την φήμην καi. την μνήμην άitανασίας μετ­
έχομεν (Ίσ.). 3. Έκ πολλών μνημών έμπειρία μία έστίν (Άρτ.)b.
LΕΚτιΟΝ 9 39

Β. ΕύρΙJtίδου 1
ι. *Ά δ' άρετa βαίνει δια μόχ-ιtων.
2. ::-Δίκά δίκάν έκάλεσε 2 και φόνος φόνον.
3. Δίκη ήλ-6εν Αίγίσ-6ωι.
C. 'Αριστοτέλους
ι. Ή φιλία έστιν άρετή τις ή μετ' άρετής, έτι δ' άναγκαίον εlς τόν
βίον.b 2. Ή τών νέων φιλία δι' ~δονην εlναι δοκεί· τελεία δ' έστιν ~
τών άγαftών φιλία και κατ' άρετην όμοίων.c 3. Ή τιμη μέγιστον τών
έκτός άγα'6ών έστιν.d
D. 1. 'Ίσχυε σοφίάι κάρετήι (= σοφί~ και άρετή). 2. Ή ψυχής άρετη
σοφία. 3. Πάμπολλαι άρεταί είσι, τών δ' άρετών άλλη μέν έστιν
έλευ-6έρου, άλλη δε δούλου (Πλ.)e.
Ε. 1. Παροιμία
Ού σχολη όούλοις. 2. Δοκεί δε tΊ εύόαιμονία tv τήι σχοληι εlναι
(Άρτ.γ. 3. Ή εύδαιμονία ή σοφία έστιν ή άρετη ψυχής (Άρτ.).
F. 1. Τήι Τύχηι (= τή Τύχη) μη πίστευε.
2. •:-τα μεγάλα δώρα τής Τύχης έχει φόβον. 3
G. 1. Σπονδαί εlσιν Ά{}ηναίοις και Λακεδαιμονίοις. 2. Μη λύετε τας
σπονδάς. 3. 'Εν ταίς Όλυμπιακαίς σπονδαίς ούκ έξεστιν δπλα είσ­
φέρειν είς τήνδε την χώραν.
Η. Εί τίς έστιν έν Μεγάροις, ούκ fστιν έν Ά{tήναις. Άvftρωπός έστιν έν
Μεγάροις ούκ άρα έστιν άvftρωπος έν Ά{tήναις.
Ι. Γραμματικόν
ι. Τάδ' έστι Πελοπόννησος. 2. UΟδε έγώ είμι. 3. Ό τών Έλλήνων
στρατηγός έλεγε τάδε. 4. Ήδε ~~μέρα άρχη κακών έστιν. 5. Καλη
~μέρα έστίν· λάμπει δ ήλιος. 6. Φέρω σοι τόνδε τόν στέφανον.
7. Ταδι τα Qόδα.
Κ. Θεός έστιν ~ τού κόσμου ψυχη (ώς λέγει Κλεάvftης 5).
L. Αlσχύλου 6
*Τροίαν Άχαιοi τήιδ' έχουσ' έν ~μέράι. 7

• Vgl. Od. 2,35 und 20,t00ff. b An.Post. JOOa 5; Eth.Nic. 1155a 3 < ebd. 1156a 32-b 8
d Eth.Nic. 1123b 20 e Meno 71e I Eth.Nic. 1177b 4

1 Euripides, ca. 485-406 ν.Chr. (Abk. Εύρ.).


1 hat gerufen.
3 Denke aπ den Ring des Polykrates (tχrι φόβον halt, enthalt Schrecken - und daher: strahlt
aus, νerursacht Schrecken).
4 Dieser Text ist ein logischer Scherz.
5 Kleanthes (331-232 ν.Chr.) war, nach dem Grϋnder Zenon, Vorsteher der Stoischen Schule.
6 Aischylos (525-456 ν.Chr.) war der alteste der drei groBen athenischen Tragiker. Den oben zi-
tienen Vers spricht Klyumestra im Agamemnon.
7 = ηiδ' tv ήμέρι;ι..
40 LEKτJON 10

Lektion 10
δ ποιητής, -ού aγα{}ός, -όν' -ή
.
ο
,
νεανιας, -ου δίκαιος, -ον, δικαίάι

Άγα-6ήι τύχη ι 1

Α. 1. Μουσών προφήτης έστiν δ ποιητής. 2. Ό νομοttέτης νόμων ποιη­


τής έστιν. 3. Ευριπίδης τραγωιδιών (= τραγφδιών) ποιητης ήν. 4.
Άριστοφάνης καi Μένανδρος κωμωιδιών (= κωμψδιών) ποιηταi
ήσαν.
Β. ι. Ποιητi}ν 'Έρως διδάσκει. 2. Ή τέχνη τόν τεχνίτην τρέφει. 3.+
Αί τέχναι τους τεχνίτας τρέφουσιν.

C. 1. Ό κυβερνήτης ναυτών άρχει. 2. Ό κυβερνήτης κελεύει τό τώι


ναύτηι (= τψ ναύτη) συμφέρον. 3.+ Οί κυβερνήται κελεύουσι τα τοίς:
ναύταις συμφέροντα.

D. Κωμωιδιών (= κωμψδιών) στίχοι


ι. *Στρατιώτα κούκ (καi ουκ) άν&ρωπε. 1
2. *Δούλος πρό 3 δούλου, δεσπότης πρό 3 δεσπότου.
3. "'Δούλε, δεσποτών άκουε καi δίκαια κάδικα.
Ε. Ευριπίδου
::-χρηστοίσι δούλοις συμφορα τα δεσποτών
κακά.

F. Γραμματικά
1. Ό χρηστός νεανίας καttεύδει. 2. Άκουε τού φιλοσόφου, ώ χρηστi:
νεανία. 3. Σι γη νεανίαις τιμην φέρει. 4. Άρα γιγνώσκεις τόνδε τον
χρηστόν νεανίαν;

G. 1. .. Χαίρε, δέσποτα ... - .. χαίρε καi σύ, Όνήσιμε.« 2. »Χαίρε, ώ Καλ­


λία.« - »χαίρε καi σύ, άδελφε... 3... χαίρε, χαίρ' Ευριπίδη.« - »Καi
σύ, ώ 'Αναξαγόρα, χαίρε.••

Η. Ευριπίδης ό ποιητης υίός ήν Μνησαρχίδου· ό δε Μνησαρχίδης, ώς λέ­


γει ή κωμωιδία (= κωμφδία), κάπηλος 4 ήν. ηκουε δε Άναξαγόρου
καi Προδίκου καi Πρωταγόρου, τών φιλοσόφων.

Ι.+ Ευριπίδης ήν μαt}ητης Άναξαγόρου, καi έttαύμαζε τόν μfν Άναξα­


γόραν δ Ευριπίδης, τόν δ' Ευριπίδην 'Αναξαγόρας- τών δ' Άt}ηναίων
ό δήμος ουκ έπίστευεν ούτε Άναξαγόράι (= Άναξαγόρ~) ούτε Ευρι­
πίδηι (= Ευριπίδη), &στε άπήλttον άπ' Άt}ηνών καi δ φιλόσοφος καi
ό ποιητής.
LΕΚτΙΟΝ 11 41

Κ. Κύρος δ Πέρσης υίόν εlχεν Καμβύσην. ta.+ Κύρωι τώι Πέρσηι


(=Κύρφ τφ Πέρση) υίός ήν Καμβύσης. 1b. + Καμβύσης υίός ήν Κύ­
ρου τού Πέρσου. 2. Οί Πέρσαι τους νεανίας τοξεύειν καi. άληitεύειν
έδίδασκον.
L. 1. Ε \ιχiιν δικαίαν (εiιχής δικαίας) άκούει itεός. 2. + Εuχaς δικαίας
(εiιχών δικαίων) άκούειν τους itεους λέγουσιν.

Die >langen Diphthonge< άι, ηι und ωι werden im folgenden vorwiegend in


dieser antiken Weise, also mit >iota adscτiptum<, wiedergegeben. Da aber die
spatmittelalterliche Erfindung des >iota subscτiptum< noch in vielen gedruckten
Buchern begegnet, wird dies zur Ubung in vielen der folgenden Lektionen
angewendet. Bis zu L. 50 wird das ausdrucklich angezeigt. (Vgl. Ap.Gr. 1.7.)

1 ΑΓ ΑΘΗΙ ΊΎΧΗΙ zu gutem Glίick, Erfolg; steht ίiber vielen Inschriften.


2 Fin wίitender Ziνilist schilt einen Soldaten (SOidner).
3 πρΩ (wie lat. pro) fίir.
4 Kramer.

Lektion 11
ή άλή-6εια, -ας σοφός, σοφώτερος, σοφώτατος
ή ttάλασσα, -ης δεινός, δεινότερος, δεινότατος

Ι
Α. Περi άγκυρών
ι. Άγκυρά μοι τής τύχης δ φίλος. 2. 'Ήκει άνεμος δεινός την άγκυ­
ραν έκβάλλετε. 3. Έπi μιάς άγκύρας ουκ έστιν άσφάλεια τώι πλοί­
ωι. 4. Δύο άγκυραι άσφάλειαν παρέχουσιν· έπ' άσφαλείάι ούν δύο
έκβάλλετε άγκύρας.
5. Άγκυραν έν τοίς δεινοίς έχω τόν ι'tεόν· ταύτηι 1 πιστεύω τήι άγκύ­
ράι.

Β. ι. Ή ι'tάλασσα (ι'tάλαπα) δουλεύει άνέμοις. 2. Την τής ι'tαλάσσης


άρχήν ποτ ε Μίνως εlχεν.
C. Περi Μουσών
ι. Ή Μούσα σύνεστι τώι ποιητήι. 2. Ό ποιητης ι'tεραπεύει τaς
Μούσας καi γaρ Μουσών προφήτης έστίν. 3. Αί Μοϋσαι άιδουσιν
42 ιεκτιοΝ 11

έν Όλύμπωι. 4. θύε ταίς Μούσαις, ώ ποιητά. 5. + Την Μούσαν Δεi


itεραπεύσω. 6. + Θύω τήι Μούσηι. 7. + Χαίρε, d> Μούσα. 8. Χαί­
ρετε, Μούσαι itεαί.
D. Περi εύσεβείας
ι. Εύσέβειαν φύλασσε. 2.+ Άναξαγόράι δίκη lισεβείας ήν παρ'
Άitηναίοις.
Ε. Περi. lιληitείας
ι. Τί έστιν lιλήitεια; 8 2. Ή φιλοσοφία έπιστήμη τής lιληitείας
έστίν. b 3. Ίατρώι την lιλήitειαν λέγε.
F. Πλατωνικά
1. 'Έτερον έπιστήμης δόξα. 2. Άντi. δόξης την lιλήitειαν τών καλών
δίωκε. 3. Την μετ' lιληitείας δόξαν έπιστήμην εlναι λέγω. 4. Δια­
φέρει έπιστήμη όρttής δόξης.
G. ι.+ Δόξηι γε τήι έμήι ή φιλία μέγιστον lινitρώποις lιγαitόν έστιν. 2.
Δίωκε δόξαν κlιρετήν. 3. Δόξα έν ύψίστοις itεώι.c

11

Α. ι. Τιμιώτερον δόξης έπιστήμη. 2. Ψυχής ούδΕν τιμιώτερον. 3.


Τούδε τού lινitρώπου έγοο σοφώτερός εtμι.
Β. Περi. γλώττης
ι. *Ή γλώσσα πολλών έστιν αtτία κακών.
2. >:·Γλώσσης ματαίας ούδΕν lιitλιώτερον. 2 3. Κριτικώτατον ήδονής
την γλώτταν λέγει Διογένης δ φιλόσοφος.d
C. ι. Τρόπος δίκαιος τιμιώτατον πάντων. 2. Σοφοκλής σοφός, σοφώ­
τερος δ' Εύριπίδης, πάντων δ' lινitρώπων Σωκράτης σοφώτατος. 3.
Πάντων lιν6ρώπων Μίνως δικαιότατος ήν. 4. Άιδης πάντων κοινό­
τατον.

D. Γ ραμματικόν
Σοφώς μΕν δ Πρωταγόρας έλεγεν, σοφώτερον δ' έλεγεν 'Αναξαγόρας
πάντων δε σοφώτατα δ Σωκράτης fλεγεν.
Ε. Γραμματικόν. 'Εγκλιτικών τόνοι 3
a 1. κριτής τις. 2. κριτής έστιν.
3. κριτού τε. 4. κριτού έστιν.
b 1. τέκνον τι. 2. τέκνον έστ(ν.
3. δώρόν τι. 4. δώρόν έστιν.
c 1. φιλόσοφός τε. 2. φιλόσοφός έστιν.
d Εί τ(ς πού έστιν.
F. Άντιφώντος τού σοφιστού 4
Α[ νέαι φιλίαι lιναγκαίαι, α[ δε παλαιαi. lιναγκαιότεραι.
LΕΚτΙΟΝ 12 43

G. Σοφοκλέους 5
*Πολλα τα δεινά, κούδtν άν­
{}ρώπου δεινότερον πέλει 6 •

• Jh. 18,38 b Ar.Met. 993b 20 c Lk. 2,14 d D-K 64,19.

1 dieser (Dat.Fem.).
z άδλιος, ον, ά jammerνoll, unheilvoll.
3 Betonung der Enklitika.
4 Antiphon der Sophist, in Athen, 5. Jh. ν .Chr.

5 Der Anfang eines Chorlieds in der Antigone. Sein VersmaB (wie nebenstehend) wird Ap.Gr.L.

27. 6 erklan.
" πέλει: poetisches Synonym fϋr έστ(ν.

ι. 12: Q.. η. φ (fϋr άι, ηι, ωι).

Lektion 12

δ οlνος παλαιός παρθ-ένος καλή


άπιστον θ-άλασσα ή Δήλος [ερά

Ι
Α. 1. Ό παλαιός οlνος χρηστός έστιν. 2. + Παλαιός δ οlνος δ χρηστός.
3. Ό δίκαιος δίκαια πράπει.
Β. 1. *Κακόν φέρουσι καρπόν οι κακοi φίλοι.
2. •:-'Αεi φέρει τι Λιβύη καινόν κακόν.
3. *Το χρηστα πράπειν ~ργον ~στ' έλευ-ttέρου.
C. 1. Χαλεπ<':ι τ<':ι καλά. 2. Κοιν<':ι τα φίλων. 1 3. Πιστός δ '6εός. 4. Πι­
στον γή, άπιστον ttάλασσα.

D. Καλώς λέγει δ ποιητής 8


>:·ώς 2 αlεi τον δμοιον άγει ttεός ώς 2 τον δμοιον·
τόν δμοιον γ<':ιρ τφ δμοίφ άεi φίλον εlναι άνάγκη.
Ε. 1. Παρttένος καλη καλόν. Πενία ού σμικρ<':ι νόσος.
2. 3. Ή [ερα
νόσος ούκ tστιν [ερωτέρα τών άλλων νόσων. 3
F. 1. Μακρά έστιν ή εlς Άιδου όδός. 2. Ούκ ~στι βασιλικη• όδός εlς
γεωμετρίαν (Εύκλείδου προς Πτολεμαίον). 3. Χαλεπόν, πολλ<':ις δμα
δδοuς τού βίου βαδίζειν· (Πυttαγόρου, εl γνήσιον 5 ).
G. 1... πόttεν ήκεις, ώ ναύτα;• - .. Έκ Δήλου τής νήσου... 2. Ίερα ή
Δήλος.

Η. Ήλttομεν εlς Κόρινttον. 'Εν δε τfι δδφ ήσαν πλάτανοι καλαi κυπά­
ρισσοί τε ύψηλαί.
44 LΕΚτΙΟΝ 12

Ι. 1. »Νήσον τής Άφροδίτης• την Κύπρον λέγουσιν ο[ ποιηταί, δτι ίερά


έστι τής itεάς ή νήσος. 2. Ήρόδοτος .. δώρον τού Νείλου« την Αίγυπ­
τον λέγει.

11
'Ανάγνωσμα - Lesesriick
Πλάτωνος, έκ τού Ίππίου 6

Τί έστι τό καλόν;
ΣΩΚΡΑτΗΣ. Ώ ξένε Ήλείε, άρ' ού δικαιοσύνη δίκαιοί εtσιν οί
δίκαιοι;
ΊΠΠΙΑΣ. Ναί, δικαιοσύνη.
ΣΩ. ουκούν καi σοφίQ οί σοφοί εlσι σοφοί, καi τψ άγαitψ πάντα
τάγαitα άγαitά;
ΊΠΠ. Πώς δ' ου;
ΣΩ. Άρ' ούν ου καi τα καλα πάντα τψ καλψ έστι καλά;
·mπ. Ναί, τφ καλφ.
ΣΩ. Εlπε δή, ώ ξένε, τί έστι τούτο τό καλόν;
ΊΠΠ. Άρ', ώ Σώκρατες, τούτο έρωτ(ις 7 , τί έστι καλόν;
ΣΩ. Ουχ οϋτως, άλλα τί έστι τό καλόν.
ΊΠΠ. Καi τί διαφέρει τούτ' έκείνου;
ΣΩ. ουδέν σοι δοκεί;
ΊΠΠ. Ουδεν γαρ διαφέρει.
ΣΩ. 'Όμως δέ, ώγαitέ (ώ άγαl'tέ), έρωτ6> σε ου τί έστι καλόν, άλλα
τί έστι τό καλόν.
ΊΠΠ. Μανitάνω, ώγαitέ, καi λέξω σοι. 'Έστι γάρ, ώ Σώκρατες,
εl δεί τό άληittς 8 λέγειν, παρitένος καλη καλόν.
ΣΩ. Καλώς γε, ώ Ίππία, λέγεις.

• Homer, Od. 17,218; vgl. Plato, Lysis 214.

1 Ein Grundsatz der Pythagoreer.


2 ώς wie, daβ, dient auch als Praeposition (m. Akk.): zu.
3 Aus der Abhandlung ϋber die heilige Krankheit (Epilepsie), die dem Vater der Medizin, Hip-
pokrates (5.Jh. v.Chr.) zugeschήeben wird.
4 βασιλικός konίglich, fϋr den Konig (von δ βασιλεύς, Konig). Euklid ist der berϋhmte Ma-
thematiker, 3.Jh. v.Chr.
5 γνήσιος echt. Vgl. L. 5 03.
6 287c-e (zusammengedrangt). Hippias von Elis, Soρhίst, Titelperson dίeses Dialogs. Elis, ή
Ήλις (Einwohner Ήλείος), ist die Landschaft im Nordwesten der Peloρonnes und auch der
Name ihrer Hauptstadt (gegr. 471 v.Chr.). Ηίρρίas' Gesprachsρartner Sokrates war Platons
Lehrer. Sokrates wurde 399 v.Chr. von Meletos und Anytos der Verfϋhrung der Jugend ange-
klagt und zum Tode verurteίlt.
7 έρωτώ, έρωτ(tς ίch frage, du fragst.
8 (das, was) wahr (ist), Adj.Neutr., vgl. ή άλήδεια.
LΕΚτΙΟΝ 13 45

Lektion 13

ψυχη ά~άνατος δς, δ, η


' ,
οικια
~ -
ερημος άλλο, αuτό, εκείνο

Α. ι. Ούδεiς άttάνατος. 2. Άttάνατος δ ttάνατος. 3. Ψυχη πάσα άttά­


νατος (Π λ.).

Β. ι. Παρa τοίς φρονίμοις αί μΕν φιλίαι άttάνατοί είσιν, αί δ' έχttραι ttνη­
ταί. 2. Αί μΕν ήδοναi ttνηταί, α[ δ' άρεταi άttάνατοί είσιν.

C. »Ούχi ψυχην την μεν δικαίαν, την δε άδικόν φασιν εlναι, καi την μΕν
φρόνιμον, την δε άνόητον;« - »Ναί.« (Πλ.)

D. 'Όροι Πλατωνικοi καi Στωϊκοί


ι. Τύχη· φορa έξ άδήλου είς άδηλον. (Πλ.)
2. Τύχη- αίτία άδηλος άνttρωπίνωι λογισμώι. (Στ.)
3. Κακών ttεός άναίτιος. (Πλ.)

Ε. ι. Έκ βαρβάρου γής σώιζέ με. 2. Όδοiις έρήμους βαίνω. 3. Την


οίκίαν έρήμον ηvρον.
4. 'Ιησούς ήν έν τήι έρήμωι τεσσαράκοντα ήμέρας. a

F. ι. ::·Όν οί ttεoi φιλούσιν, άποttνήισκει νέος. (Μεν.)


2. Ούκ έστι βίος δς ούκ έχει κακά. 3. Πιστεύω οΙς λέγεις.

G. I »Ούκ άκούεις; άπιttι. πάντα έχεις α (ών) σοι δεί.« - »τί δ' έσtt' δ λέ­
γεις;« - »έχεις τα σαυτής πάντα· άπιttι." - »μώρος έγώ, fι έπίστευόν
σοι.« (κωμ.)

Η. ι. Λέγε μοι fιν Εχεις δίαιταν. 2. Άλλος βίος, άλλη δίαιτα. 3. Άλλα
άλλοις καλά.

Ι. Φιλοσόφων γνώμαι
ι. Ούκ έστιν άλλη μεν έλευttέρου άρετή, άλλη δr δούλου, άλλ' άμφο­
τέρων μία καi ή αύτή 2 • (Π λ.)
2. Σωκράτης •έκείνη•, έφη, ·άρίστη έστi πολιτεία, έν ήι οί νόμοι δε­
σπόζουσιν .•

Κ. Ήρακλείτου 3
ι. Όδός άνω κάτω μία καi αύτή(= ή αύτή). 2. Ποταμοίς τοίς αότοίς
έμβαίνομέν τε καi ούκ έμβαίνομεν.

L. ι. Τούτ' έκείνο· τούτ' έστιν δ πάλαι λέγω. 2. 'Εκείνος έλεγε τούτο,


ούχi σύ. 3. Άλλο άρα τούτ' έστι καi ού ταότό.

Μ.+ Αύτός έφά•, τούτ' έστιν· •αύτός δ Πυttαγόρας έφη τό καi τό· ήμείς δε
οί Πυttαγόρειοι πιστεύομεν αύτώι•.
46 ιΕΚτΙΟΝ 14

Ν. Πλάτωνοςb
Τό δντως 4 καλόν ού τήι μtν καλόν έστι, τήι δ' αίσχρόν, ούδε πρός μΕν·
τό, καλόν, πρός δετό, αίσχρόν, ωJ...' αύτό κα-6' αύτό μεft' (μετα) αύ-·
τού άεi καλόν έστιν. 5

• Mk. 1,13 b Nach Conv. 211a.

1 Ein erzίirnτer Ehemann versτoBτ seine Frau (ώτι~ι. geh weg), gegen die er einen (unberechτig­
ten) Verdacht hegt (nach Men.Samia 369ff.).
z νgι. ι. 9 D3.
3 Herakliτ von Ephesus (um 500 v.Chr.), der Denker, aus dessen Buch viele kurze, orakelhafte

5atze ίiberlieferτ sind.


4 δντως wesentlich, wirklich.
5 Vgl. ι. 12 ΙΙ.

Lektion 14
ήμείς, ύμείς . . . εί έλεγες, έπιστεύομεν άν
~λυσα, -ας, -ε(ν) εί έλεξας, έπιστεύσαμεν αν

Α. Έπικτήτου 1
ι. Μη πίστευε Τύχηι καi πιστεύσεις 'ftεώι. 2. 'Εγώ σοi πιστεύω, σiι
έμοi ού πιστεύεις.
Β. Γραμματικόν
ι. Ήμείς ύμίν πιστεύομεν, ύμείς ήμίν ού πιστεύετε. 2. Τίς ύμίν πι­
στεύσει; 3. Δια τί ού πιστεύετε ήμίν; 4. Μώροι ήμείς, οϊ έπιστ---
5...Άρα πιστεύεις οlς λέγω; - .. Ναί, . . ... 6 ...Άρα πιστεύεις
τοίς λόγοις μου; .. - ... . .• 7...Άρα πιστεύετε τοίς λόγοις ήμών; .. -
.. Ναί, ... ύμών.« 8...Άρ' ούκ έπιστεύετε ... ;« - .......
9. Έγω πιστεύω σοι, καi γαρ τα αύτα σπεύδεις έμο(.
1Ο. ? -ομεν ? καi γαρ τα αύτα σπεύδετε ?
C.-E. Έκ τής Καινής Διαitήκης 2
C. Υ Ηλ'ftεν 'Ιωάννης πρός ύμάς έν δδώι δικαιοσύνης 3 καi ούκ έπιστεύ­
σατε αύτώι· οι δε τελώναι 4 καi α( πόρναι 4 έπ(στευσαν αύτώι. a
D. (Ό δε Σαύλος ... ) ήκουσε φωνi)ν λέγουσαν 5 αύτώι· ·Σαούλ, Σαούλ,
τί με διώκεις;« εlπε δέ· •τίς εl, κύριε;• δ δέ· •έΎώ είμι 'Ιησούς δν συ
διώκεις.« - Ήκουσα φωνής λεγούσης 5 μοι· - ·Σαούλ, Σαούλ, τ( με
διώκεις;•b
Ε. Νύν ήκούσατε την βλασφημίαν.c
LΕΚτΙΟΝ 14 47

F. Γραμματικόν
1. Άρ' ήκουσας τούτο; - ήκουσα.
2. Άρ' ήκούσατε τούτο; - ήκούσαμεν.
3. Μώρος έγώ, δς έπίστευσά σοι.
4. Μώρος έκείνος, ? ) ?
5. ? έκείνοι, ? ? ?
G. 1. Άκουσον, ώγαttέ·
*πολλaς γaρ φιλίας fuτροσηγορία 6 διέλυσεν. d
2. 1 Ω ξένε, λύσόν με δεσμών. 3. Λύσατε αiιτην τών δεσμών.
Η. Έκ τού Εiιαγγελίουe
ι. 'Ιατρέ, ttεράπευσον σεαυτόν. 2. Ouχi συ εl δ Χριστός; σώσον σε­
αυτόν καi ήμάς.
I. Έπικτήτου τού Στωϊκού
Ι. Πιστεύσατέ μοι δτι οuδΕν δεί άνttρώπωι πιστεύειν. 7 2. Ι:Ξ.l ttέλεις
aγαttός εlναι, πρώτον πίστευσον δτι κακός εl.
Κ. ''El μη γό.ρ ήν Χρύσιππος 8 , οiικ άν ήν Στοά.

L. Γραμματικά
1. (»1σχυε άρετήι . . . •) 9
Εί μΕν ίσχυες άρετήι, έttαυμάζομεν άν σε·
νύν δε δουλεύεις thJμώι· ώστε ου itαυμάζομέν σε.
2. (•ΦΟ..ιππος έλυσε τaς σπονδάς•)
Εί μη Φίλιππος έλυσε τaς σπονδάς, έttύσαμεν άν αiιτώι ώς ttεώι·
νύν δε . . .· ώστε . . .
3. Εί μΕν έλεγες την aλήttειαν, έπιστεύσαμεν άν σοι·
άλλ' ου γό.ρ έλεγες την αλήttειαν· ώστε . . .
Μ. ''Χαλεπόν τό ποιείν, τό δε κελεύσαι Qάιδιον.

• Mt. 2ι,32 b Act.Ap. 9,4 und 22,8 c Mt. 26,65 d Arist.E.N. ι ι57b 13 • Lk. 4,23 und
23,39.

1 Epiktet: Stoischer Philosoph; Zeitgenosse des Kaisers Trajan.


1 ή Καινη Διαitήχη das Neue Testament.
3 Der Ausdruck •auf dem Weg der Gerechtigkeit• ist kein griechisches Idiom, sondem Nach-
ahmung eines semitischen.
4 Zollner (d.h. Steuereintreiber) und Huren.
5 λέγουσα, Gen. λryο\ίσης (wie όάλασσα, 6αλάσσης) ist das Femin. Partizip des Praesens νοη
λtγω, also: sagend (welche sagte).
6 ή άπροσηγορία das Nichtanreden, mangelndes Miteinandersprechen.
7 Beachte die Ironie ίη diesem Argument gegen die Skeptiker.
8 Chrysippos, der Wiederhersteller und zweite Griinder der Stoischen Schule, 3.Jh. v.Chr.
9 Nach L. 9 Οι.
48 LΕΚτΙΟΝ 15

L. 15: q., Π· ψ (fiir άι, ηι, ωι).

Lektion 15

Νόος, νόου > νούς, νού Ά{}ηνά, Έρμής, γήι


όστέον, όστέα > όστούν, όστά ( -έα) λεγέτω, λεγόντων

A.-F. Περi νού


Α. *»Έγω γυνη μέν εtμι, νούς δ' ένεστί μοι«
(λέγει ή Λυσιστράτη 1 ).
Β. a ι. Άλλοτε άλλοίος itεού νόος. 2. Ψ~δίως itεoi κλέπτουσιν
άvιtρώπων νόον.
C. 1. Τί σοι έν νόφ έστi ποιέειν; 2 2. Τί έν νψ έχεις ποιείν;
D. ι. Πού τόν νούν έχεις; 2. *Άκουε δή νυν καi πρόσεχε τΟν νούν έμοί.
(κωμ.) 3. Πρόσεχέ μοι. 4. Ό μαitητης προσεχέτω τφ διδασ-­
κάλφ. 5. οι μαitηταi προσεχόντων τοίς διδασκάλοις.
Ε. Χίλων 3 εlπε· Ή γλώσσα μη προτρεχέτω τού νού.
F. Φιλοσόφων δόξαι
1. Ήρακλείτου· Πολυμαitίη νόον έχειν ού διδάσκει.
2. Δημόκριτος 4 ταύτό (τό αύτό) λέγει νούν καi ψυχήν.
3. Άναξαγόρας 5 άρχiιν ποιεί πάντων τόν νούν καi Νούν Κοσμο­
ποιόν τόν itεόν λέγει.
G. ι. Παροιμία
*Καλός πλόος έν γαλήνη. 2. Μετa τaς ήλίου τροπaς καλός πλούς~
έστιν. 3. + Άρριανός, δ Έπικτήτου μαitητής, Περίπλουν τού Εύξεί-·
νου Πόντου ξυνέργαψεν.
Η. ι. Εlπεν 'Αδάμ 6• τούτο νύν όστούν έκ τών όστέων μου. 2. Χοιρίλος δ1
ποιητης γής όστά τοiις λίitους έλεγεν. 3. Κατa τοiις Σωϊκούς, δπερ1
έν ζψφ τa όστέα, τούτο έν κόσμφ ή γή έστιν. 4. Τούτο τό πρόβατον·
έχει όστά καλά· itύσομεν αύτό τοίς itεοίς (κωμ.).
Ι. Γραμματικόν
1. Άitηνάν Άitηναίοι ttεραπεύουσιν. 2. Ώ χαίρ' Άitηνά, χαίρε, η
τήνδ' έχεις γήν. 3. Πιστεύομεν Άitην(.t τfl ttεφ ήμών. 4. Πρ6ς τής
Άitηνάς, άκουσόν μου, ώγαttέ.
Κ. Ή μνά σου, κύριε, έποίησεν 7 πέντε μνάς. b
L. •ερμής τaς ψυχaς είς 'Άιδου 8 άγει. 2. ~Ω δέσποit' Έρμή, δς τaς ψυ­
χός προπέμπεις, άκουσόν μου. 3. Καλώ πομπαίον Έρμήν. 4.
'Ακούσατε ·ερμού τού τών ttεών άγγέλου.
LΕΚτΙΟΝ 16 49

Μ. 1. Ή γή παρέχει τήν καit' ήμέραν τροφήν. 2. Οί αuτουργοi μόνοι


σψζουσι τήν γήν. 3. *'Εκ βαρβάρου γής σψζέ με. 4. Άποitανείν 9
itέλω έν γfl πατρψ~. 5. Χαίρ', ιb φίλη γή.

" nach Hes. Erga 483 und Simonίdes 525 (Page) b Lk. 19, 18.

1 ln der Komodie des Aristophanes (Vers 1124).


1 Aus Herodot- dem Vater der Geschichte -, der die Geschichte der Pcrserkrίege ίη scincm io-
nischen Dίalekt schrieb.
3 Spartaner, eίner der Sieben \X'eisen.
4 Dcmokrit νοη Abdera {l"hrakien), ca. 460-370 ν.Chr., Philosoph (Atomist).

5 Anaxagoras νοη Klazomenai (Kieinasίen), ca. 500-428 v.Chr., ίη Athen ca. 464-434 v.Chr.

(νgl. L. 10 und 11), cin anderer νorsokratίscher Denker.


6 Genesis 2,23 (es ίst semitischer Stil. das Verb an den Anfang des Satzes zu stellen).

7 tποίησrν (Aorίst νοη ποιέω) machtc, hat gemacht.

8 είς (auch tv, έξ) 'Άιδου, oder e.g. Μιλτιάδου, Άναξαγόρου, Σωκράτους: so, mit dem Gene-

ti•, sαgι der Grieche, Nu wίι· ~ίr.s (ίιn, a.Is όeηι) Haι.s dιs Η.ιόes (ι:tc.)• ~aι;erι.
" sterben (lnfin.Aor. νοη άποitνήσκω, νgl. ιΊ -Ιtάνατος).

Lektion 16

χρυσούς, -ούν, -ή άπλούς, -ούν, -ή

άργυρούς, -ούν, -ά ευνους, ευνουν

Χρυσού τε καi άργύρου iσχυρ6τερος ό σίδηρος


Α. 1. Ό στέφανος δ χρυσούς άρετής έστι σημείον. 2. Έρμού έστιν ή
χρυσή ράβδος. 3. Άπ6λλων Έρμήι την χρυσήν Qάβδον έδωκε. 4.
Χρυσούν γένος 1 άνftρώπων, ίi>ς φησιν Ήσίοδος, το πρώτον οί ftεoi
έποίησαν 2 , εlτα άργυρούν καi χαλκούν καi τό νύν το σιδηρούν. λέγει
γούν·

Β. Ήσι6δου 8
•:·χρύσεον μfν πρώτιστα 3 γένος μερ6πων 4 άνttρώπων
Άftάνατοι ποίησαν 2 • • •
Ζε'Uς δε πατηρ τρίτον aλλο γένος μερόπων 4 άνftρώπων
χάλκειον ποίησ' 2 , ούκ άργυρέωι ούδtν δμοιον.
C..:. 'Όμηροςb λέγει, ώς τού Ταρτάρου ή πύλη σιδηρά έστιν, ό δε όδος 5
χαλκούς-
50 LΕΚτΙΟΝ 16

*'Έvttα σιδήρειαί τε πύλαι και χάλκεος ούδός.


D. Οί μάγοι τα χαλκά χρυσά ποιούσιν.
Ε. Τραγικά
1. *Τους τρόπους fuτλούς έχω.
2. »'Απλή δδός«, λέγει δ Αίσχύλος, »είς 'Άιδου φέρει•· κατα δε τον
αύτόν, άπλοί εlσι τής άλη6είας λόγοι. 6 Όμοίως δε και Εύριπίδης λέ­
γει·

3. *Άπλούς δ μύ6ος τής άλη6είας fφυ 7 •


4. Σοφοκλέους- *'Ώμοι, διπλά τάδ' έστιν έξ άπλών κακά.
5. Εύριπίδου· *Ξέν' (-ε), ού δόλου νύν fργον, άλλ' άπλών τρόπων.
F. Άριστοτέλουςc
1. Άπλή ή φορ{χ τού άπλού. 2. 'Ανάγκη τών άπλών fuτλάς εlναι τaς
φοράς. 3. 'Αναξαγόρας άρχην τΟν νούν λέγει πάντων· μόνον γάρ
φησιν αύτbν τών δντων fuτλούν εlναι καi καitαρόν.
G. Τού αύτού, Περi εύνοίαςd
1. Ή εϋνοια άρχη φιλίας δ μεν γαρ φίλος πάς 8 εϋνους, δ δ' εϋνους ού
πάς φίλος. 2. Οϋτω δη καi φίλους ού δυνατόν εlναι μη εϋνους, οί δ'
εύνοι ούδΕν μάλλον φίλοι.
Η. Γ ραμματικόν
1. Εϋνους έμοi ήδε ή παρ6ένος ε1jνοι δε και άλλαι πολλαί. 2. Τίί>ν
σοi εϋνων εlς (μία) έγώ εlμι. 3. Τοίς (ταίς) εϋνοις πίστευε (πίστευ­
σον). 4. Τό εϋνουν σου πεί6ει με. 5. Συμμάχους ήμάς έχεις εύνους
σοι. 6. Εύνοά σοι τα πάντα. 7. οι δμοιοι τοίς δμοίοις εύνοί είσιν.e
I. Κατα τΟν Εύριπίδην
t. Τίς ούτως άνους έστίν, δς μη στέργει είρήνην; 2. Άνοι εlσίν, δσοι
μακαρίους τους πλουσίους λέγουσι ν.

• Op. 109 b 11. 8,18 • de cael. 269,a 1; 296b 31; de an. 405a 15 d Ε.Ε. 1241a 13, Ε.Ν. 1167a7
• Ps.-Xenophon, Athen.rep. 3,10.

1 τό γένος, lat. genus, Geschlecht, Gattung.


3 έποίησε(ν) er machte, tποίησαν sίe machten (Aorίst ν. ποιέω). In poetischen Texten werden
Vergangenheίtstempora oft ohne Augment gebildet, also ποίησ'(ε} =έποίησ'(ε).
3 Steigerung νοn πρώτον zuerst (zu allererst).
4 ein traditίonelles Epitheton (Beiwon), nur im Zusammenhang mit δν6ρωποι gebraucht; Be-
deutung unsicher (sterblich?).
5 δ ούδός (Hom.), δδός (att.) Schwelle.
6 das Original dieses Zίtats kommt ίη L. 32.
7 wuchs, νοn φύω wachsen machen, zeugen; ίη poetίschen Texten steht es oft in der Bedeutung:
ist geworden, ist νοη Natur, ίst.
8 πάς jeder, ganz (wie lat. omnis).
LΕΚτΙΟΝ 17 51

Lektion 17

ηύρηκα, λέλυκα Πέρσης εlναι λέγω


τε'ftεράπευκα, γέγραφα Πέρσην σε εlναι λέγω

Α. + ΗΥΡΗΚΑ - ηϋρηκα - εϋρηκα. 2. Δέδωκα 1 • 3. Λέλυκα. 4. Πε­


πίστευκα. 5. Πεπαίδευκα. 6. Πεφόνευκα. 7. Τεitεράπευκα.
Β. 1. Διδασκάλους ηύρηκα τού βίου τους φιλοσόφους. 2. + »Πώς πε­
παίδευκας τόν υίόν;• - •tν τώι γυμνασίωι πεπα(δευκα αύτόν.• 3. +
•Και τίς πεπαίδευκέ σε;• - •οί φιλόσοφοι πεπαιδεύκiiσί με.•
C. 1. Φίλιππος 2 την είρήνην λέλυκεν. 2. οι πολέμιοι τaς σπονδaς λελύ­
κάσιν. 3. Ύμεϊς, ώ Άitηναϊοι, τaς σπονδaς λελύκατε.
D. 1. Δέδωκά σοί τι τών έμών. 2. Τό δώρον δ δέδωκάς μοι ούκ έστιν
aξιον όβολού.
Ε. 1. ΝΕΝΙΚΗΚΑΜΕΝ (νενικήκαμεν). 2. οι πρόγονοι ήμών καi κατa
γήν και κατa ttάλαπαν καλός νενικήκασι μάχας. 3. Συ δέ, ώ νεανία,
πρiν νενικηκέναι εlς σεαυτόν aιδεις έγκώμιον.
F. 1. Πεπίστευκα δτι σiJ εl ό υιός τού itεού. 3 2. Περi τών μεγίστων Qάι­
δίως πεπιστευκέναι νέων έστi καi άνοήτων. (Πλατ.)
G. 1. 'Ό γέγραφα, γέγραφα. 2. Πέφευγα έκ itαλάττης. 3. οι στρατη­
γοi πεφεύγασιν.

Η. 'Ολίγοι τών φιλοσόφων όδόν άπλήν καi βέβαιον ηύρήκασι τού βίου.

11
Α. 1. * Χαλεπόν τό ποιεϊν, τό δε κελεύσαι Qάιδιον. 2. Χαλεπόν, πολλaς
&μα όδοiις τού βίου βαδίζειν.
Β.-Ε. Γραμματικά
Β. 1. Λέγειν χρή (δεϊ). 2. Λέγειν δεϊ (χρfι) την άλήitειαν. 3. Έμε χρη
λέγειν. 4. Την άλήttειάν σε δεϊ λέγειν. 5. Λέγειν καλώς καλόν
(έστιν). 6. Περικλής δεινός λέγειν έστίν. 7. Σωκράτης σοφός έστι
τα έρωτικά.
C. 1. Τί έν νώι έχεις ποιεϊν; 2. Έttέλω γεωργεϊν. 3. Ούδεiς γεωργεϊν
σε κωλύσει. 4. Γεωργεϊν σε κελεύω. 5. Γεωργεϊν έκέλευον αύ­
τόν. 6. Γεωργεϊν έξεστί σοι. 7. 'Έξεστί σοι γεωργόν (γεωργώι)
εlναι.
D. 1. Πέρσης εlμί. 2. Πέρσης εlναι λέγω (λέγει). 3. Λέγω (λέγει) αύτόν
52 LΕΚτΙΟΝ 18

Πέρσην εlναι. 4. Λέγω (λέγει) ώς (δτι) Πέρσης έστίν (εlμί).


Ε. ι. Νύν καιρός (τού) λέγειν. 2. Άξιός εlμι άρχειν. 3. Άξιός έστι
ttανάτου. 4. Άξιος εlναι νομίζω. 5. Νομίζω αύτόν άξιον εlναι. 6.
'Ήξειν έλπίζω. 7. 'Ήξειν αύτόν έλπίζω.
F. 1. 'Έξεστιν ύμίν, ώ Άttηναίοι, φίλοις εlναι Λακεδαιμονίοις.
(θουκ.) 2. Πιστεύω εlναι ταύτα ώς έλεγες.
G. ι. Πιττακός 4 έφη· aρίστη πόλις 5 έστίν, δπου τοίς πονηροίς ούκ έξ­
εστιν άρχειν, καi τοίς Δγαitοίς ούκ έξεστι μη άρχειν. 2. Πρωταγόρας
έλεγε μηδΕν εlναι μήτε τέχνην άνευ μελέτης μήτε μελέτην άνευ τέχν­
ης. 3. ΜηδΕν άγαν σπεύδειν. 4. Μενάνδρου·
::· οrκοι μένειν χρη καi μένειν έλεύttερον.

Vgl. lat. dedi. 2 Philipp, Konig νοη Makedonien 359-336 ν.Chr., der Vater Alexanders
des GroBen. 3 Nach Jh. 11,27 (δτι nach einem Verb des Glaubens ist entgegen klassi-
schem Gebrauch; fiir diesen s. 11 Ε und F). 4 Pittakos, Tyrann νοη Lesbos (um 600
ν.C.:hr.), einer der Sieben ~'eisen. 5 ή πόλις die Stadt.

ι. 18: ιz., n. ψ (fur άι, ηι, ωι)

Lektion 18

λάός, -ού > λεώς, -ώ ϊλαος, -ον > ϊλεως, -ων


νάός, -ού > νεώς, -ώ ούτος, τούτο, αϋτη

Α. 'Εκ τού Εύαγγελίου


ι. + 'Ιησούς έδίδασκε τόν λαόν έν τφ ναφ.a 2. Έγω καταλύσω τόν
ναόν τούτον. b
Β. ι. Νεως ttεού σοφός νούς. 2. Πρό τού νεω βωμός έστιν. 3. + Προ
τών νεων βωμοί εlσιν.
C. ι. Ό λαγως δειλός. 2. Δειλοi πάντες οι λαγψ. 3. Δειλότερος λαγω
Φρύξ. 4. + Δειλότεροι λαγων Φρύγες.
D. ι. :- Άκούετε λεψ- Σουσαρίων λέγει τάδε. (Κωμ.) 2. Μη πίστευε t4>
λεψ τούτφ. 3. + Μη πιστεύετε τοίς λεψς τούτοις.
Ε. ι. 'Αγαμέμνων καi Μενέλαος (Μενέλεως) άδελφοi ήσαν. 2. Έλένη ή
Τυνδαρέου (τυνδάρεω) Μενελάψ (Μενέλεφ) συνήν. 3. Ώ ttεοί,
σψζετε Μενέλαον (Μενέλεων). 4. Τους Μενελάου (Μενέλεω) ttέλω
λόγους άκούσαι.
LEKτJON 18 53

F. 1. 'Ίλάός σοι 'Ολύμπιος έστω Ζεύς (οϋτως 'Όμηρος). 2. 'Ίλεώς σοι


δ itεός (οϋτως Άττικοί). 3. Οί itεοί, οlς είσιν ϊλεφ, σημαίνου­
σιν.c 4. 'Ίλεών σε δεί καταλύσαι τόν βίον. 5. Περιμένειν σε δεί τόν
itάνατον ϊλεψ τή διανοί<;ι (λέγει Μάρκος δ αύτοκράτωρ 1 ).
G. Γ ραμματικόν
1. ·Τίς ούτος;• - •δ άδελφός μου.• 2. ·Τίς αύτη;• - •ή άδελφή
μου.• 3. ·Τί τούτο;• - •τό δώρόν μου.• 4. •Τίνες ούτοι;• - •ot
άδελφοί μου.• 5. ·Τίνες αύται;• - ι.α[ άδελφαί μου.• 6. »Τί περι­
έχει τα βιβλία ταύτα;• - •τa βιβλία ταύτα περιέχει τaς Εύριπίδου
τραγφδίας.• 7. ·Τίνα τραγφδίαν περιέχει ή βίβλος αύτη;•- •ή β. α.
περιέχει την Εύριπίδου Μήδειαν.«
Η. Έκ τού Εύαγγελίουd
1. Ούτός έστιν 'Ιησούς δ βασιλεiις 2 τών 'Ιουδαίων. 2. Ύμείς έκ τού­
του τού κόσμου έστέ· έγω ουκ είμι έκ τού κόσμου τούτου. J. Πόitεν
τούτφ ή σοφία αϋτη; 4. Πό{}εν τούτψ ταύτα;
Ι. 1. Πλάτωνος·e Φιλοσόφου τό itαυμάζειν· ού γaρ aλλη άρχη φιλο­
σοφίας ή αϋτη.
2. Έπικούρου· 3 Ώι όλίγον ούχ Lκανόν, τούτψ ούδfν [κανόν.
Κ. Κωμικόν
» 1 Ω ούτος σύ, τί ποιείς;• - » Τί ποιώ; άποτρέχω.•
L. Γρίφος 4
':· Τί ταύτόν έστ' έν ούρανψ κάν γft τε κάν itαλάττη; (So~ΚOJ})

• Vgl. Mk. 12,35; Lk. 20,1; Αcι. 4,2; 5,25 b Mk. 14,58 c Xen.Mem. 1,1,9 d Μι.
27,3 7 ; jh. 8,23; Μι. 13,54; Mk. 6,2 ~ Theaeι. 155d 1 Aιhen. 10,453b.

I K&ίser Mark Aurel (gesι. 180 n.Chr.) ίη seinem Tagebuch. 2 δ βασιλfύς der Ko-
nig. 3 Epikur, der Philosoph, geb. 341 v.Chr. ίη Samos, lehrιe ίη Aιhen (in seinem Gar-
ιen, δ κήπος) νοη 306 bis zu seinem Tode, 270 v.Chr. 4 δ γρίφος Raιsel.
54 LΕΚτΙΟΝ 19

Lektion 19

Wiederholung νοn L. t-1 8

λυ·τ·ός, -όν, -ή
λυ·τέ·ος, -ον, -ά

Δόγμα Στωϊκόν 8
τών όντων τό μέν έστιν άγα'ftά, τό δε κακά, τό δ' άδιάφορα.
'Α γα'ftό μΕν οiιν α[ άρεταi καi τό μετέχοντα 1 αύτών,
Κακό δε κακίαι καi τό μετέχοντα κακίας,
'Αδιάφορα δε τό μεταξυ τούτων,
πλούτος, ύγίεια, ζωή, 'ftάνατος, ήδονή, πόνος.

IJ
Α. ι. τα κρυπτό πέφηνε. 2 2. Ώτα 3 έχομεν ωστε άκούειν τό άκου­
στά. 3. »Άρα διδακτόν ή άρετή;cc - »Πρωταγόρας παιδευτην εlναι
την άρετην έφη ...
Β. Πλάτωνοςb
Παιδεία πρώτη διό Μουσών· δ γούν άπαίδευτος άχόρευτος.
C. Επικτήτουc
Παίς 4 έν μουσικοίς δ άμουσος, έν γραμματικοίς δ άγράμματος, έν.•
βίωι δ άπαίδευτος.
D. ι. Πλάτωνος-d Άμαχόν τε καi άνίκητον 'ftυμός.
2. Θεόγνιδός- 5 * Μήποτ' έν άπράκτοις τόν νούν έχε.
3. Θουκυδίδου· 6 Ό κήρυξ 7 τών' Α{tηναίων άπήλttεν άπρακτος ....
άπρακτον άπέπεμψαν αύτόν ο{ Βοιωτοί.
Ε. Σοφοκλέους
::- τα μΕν διδακτό μανttάνω, τό δ' εύρετό/ζητώ.

F. Γραμματικόν
ι. Θεραπευτέος μοι δ δεσπότης. 2. Θεραπευτέον μοι τόν δε­
σπότην. 3. 0{ ttεoi ttεραπευτέοι (± εlσίν). 4. Θεραπευτέον (± έστί)ι
τους ttεούς. 5. Ή τυραvνiς καταλυτέά (± έστίν). 6. Ό τύραννος κα­
ταλυτέος (± έστιν) (± ήμίν). 7. τον τύραvνον καταλυτέον (± ήμίν)ι
(± έστιν).
G. Γραμματικόν
ι. τί ποιητέον; 2. Θυτέον (± έστi) τοίς ttεοίς. 3. τήι Τύχηι δουλευ--
LΕΚτΙΟΝ 20 55

τέον. 4. Περi πάντων ήμίν κινδυνευτέον. 5. Άκουστέον μοί σου.


Η. 1. Εfπερ μέλει ύμίν τής πολιτείας, λυτέος ούτος δ νόμος δ άδικος. 2.
Είπερ αίτιοι πάντων οί -&εοί, την Έλένην τής αίτίας άπολυτέον. 3.
Ξενοφώντος-e El τοiις -&εοiις τλεως εlναί σοι βούλει 8 , ttεραπευτέον
τοiις ttεούς.
I. Πλάτωνος
1. Λόγωι παιδευτέον έστi τοiις άγαttούς. 2. Τών νέων οί άριστοι
παιδευτέοι εlσiν έν γεωμετρίάι.

ΠΙ

Όμηρικά
1. Ein typischer Vers:
•:· Παλλaς Ά-&ηναίτι, κούρη Διος αίγιόχοιο. 9
2. Hekτor sτarb'
* Ίλίοο προπάροι-&ε 10 πυλάων τε Σκαιάων.
3. Ein Gleichnis:8
•:- Οίη περ φύλλων γενεή 11 , τοίη δε καi άνδρών 12 •

• Epikτ. 11 19,13 b Leg. 654a < 111 19 d Rep. 375b e Mem. 2,1 ,28 1 11.
22,4 I 1\. 6, 146.

I τά μετέχοντα (Paniz.) das Teilhabende, was Teil hat an (Gen.). 2 πέφηνε ist klar (ge-
worden): intrans. Perfekt von φα(νω leuchτen, sichtbar machen, scheinen (= leuch-
ten). 3 ώτα Ohren. 4 παίς, Gen. παιδός Kind. 5 θεόγνιδος des (von) The-
ognis (aus Megara, ein Dichter des spateren 6. Jh. (?), Veneidiger archaisch-aristokratischer Tra-
dition), ν. 461. 6 Thukydides (ca. 460-400 v.Chr.), der Geschichtsschreiber des Pelopon-
nesischen Kήeges (I 24; IV 29). 7 δ κήρυξ Herold (L. 20). 8 βούλει (alter βούληι)
du wίllst. 9 κούρη (att. κόρη) Madchen, Tochter. Διός ist Genetiv von Ζεύς. αlγ(οχος
der die Aigis halt (das wunderkraftige Ziegenfell, welches Zeus oft seiner Tochter Athene
leiht). Ι Ο vor. 11 ή γενεή (vgl. lat. genus, griech. γένος) Geschlecht.
12 δνδρών = δνitρώπων.

Lektion 20

δ φύλαξ, φύλακος δ τέττίξ, τέττίγος

δ μύρμηξ, μύρμηκος ή αlξ, αίγός

A.-C. Παροιμίαι
Α. 1. Γλαύξ 1 είς Ά-&ήνας 2 • 2. Γλαύκ'(α) εlς Ά-&ήνας 3 • 3. Γλαύκας
Ά-&ήναζε· έπi τών άχρήστων, δτι πολλαi Ά-&ήνησι γλαύκες.
56 LEKτJON 20

Abbildung 3: Eule, Tetradr·achmon aus Athen, 490/480 v.Chr. (L.20 Α).

Β. 1. Κι)ραξ κ6ρακι φί.λος. 2. + Κ6ρακt'ς κ()ραξι φίλοι. 3. Ές χ()ρα­


κας. 4. ::- Κακοί' κ6ρακος κακ()ν <;Jι(}ν· τουτ~·στι ν· οlος () πατήρ, τοι­
οί,τος καi <') υως.

ι.:. 1. ::- Τ~·ττίξ μfν τrττίγι φίλος, μίιρμηκι bi· μί,ρμηξ.


2. + Τ~·ττιξι τ~·ττιγt'ς φίλοι. 3. 'Ένεση καi μί,ρμηκι χολή.

D. I. Αlξ 1 alγi φίλη. 2. + Αίγες ιιlξi φίλαι. 3. Αίγα ιttυτrον Διονί,σωι.

E.-G. Περί. φυλάκων καi κηρίJκων


Ε. ι. Αύτός έαυτού εκαστος άριστος φύλαξ. 2. Έπi Δράκοντος 4 , λέγει
Άριστοτέλης 8 , ή βουλή ή έν Άρείωι πάγωι φύλαξ ήν τών νόμων. 3.
+ 'Έστι μύ'ftος, ώς φύλακες χρυσσί' είσιν οί μύρμηκες οί 'Ινδικοί. 4.
+ Φί,λακας χρυσοίJ ι-·ίναι τοi 1 ς ~ιίlρμηκας Ηγουσι τοi1ς Ίνδικούς.

F. 1. + Φυλάσση μrν () φί,λαξ, κηρί,σση δi-- ()κήρυξ. 2. + Οί μrν φί,λιι­


κι-·ς φυλάσσουσι, κηρί,σσουσι δ' οί κήρυκες. 3. ΚήρυσσF, κήρυξ. 4.
Πρ6σι-·χF ηίJι κήρυκι. 5. ΠροσrχFπ τοίς κήρυξιν.

G. 1. Ό παρ' Όμήρωι ΆχιλλFi'ς Hγn·b


::· ΧιιίρFπ, κήρί•κι-·ς, Δι()ς iiγγι-·λοι ήδi-" κιιi ι'.ινδριί)ν. 5
2. Αίσχί•λος τι)ν Έρμήν κήρυκα τιίJν ιttειί>ν λrγη·ι:
•=· Κήρυξ μrγισπ ηί)ν άνω π καi κί.ιτω,
Έρμή ...
Η. Πι:·ρi κολάκων
ι. Ό φίλος rπρι)ς rστι τοί• Κ()λακος. 2. Μ ή ;rίστΗΙt-' τοίς κι)λα­
ξιν. 3. Ό κι)λαξ άριστα πάντων πράττει. 4. Χαλι-·πi>ς () βίος<'> των
κολάκων.
LΕΚτΙΟΝ 21 57

Ι. Κράτητος τού Θηβαίου 6 στίχοι ίαμβικοί·


::- Τί6ει 7 μαγείρωι μνάς δέκ'(α), ίατρώι δραχμήν,
κόλακι τάλαντα πέντt, συμβούλωι καπνόν,
πόρνηι 8 τάλαντον, φιλοσόφωι τριώβολον.

8 Ath. pol. 4,4. b 11. 1,334 c Choeph. 165.

I Akzent γλαύξ und αίξ im klassischen Attisch; sonst γλαύξ und αrξ. Vgl. Abb. 3 (Eule auf ei-
ner aιhenischen Mϋnze). 2 erg. ήλfiεν. 3 erg. άγεις. 4 Unιer (z.Z. des) Dra-
kon, dem athenischen Gesetzgeber (um 620 ν.Chr.). 5 Διός = Gen. νοη Ζεύς; ήδέ, auch
ηδε καί = καί (poeι.); άνδρών der Manner, eιwa gleichbedeutend mit άνfiρώπων
(poet.). 6 Krates νοη Theben (365-285 ν.Chr.), der wandernde Kynische Moralphilo-
soph. 7 bezahle (wonl. leg hin, νοη τίttημι). 8 ή πόρνη Hure.

Lektion 21

ή Σφίγξ, Σφιγγός τοιούτος - οlος


δ ονυξ, όνυχος &στ ε

Α. 1. + Ό μεν κήρυξ κηρί1σσει, δ δε σαλπιγκτης σαλπίζει. 2. 'Ακούσα­


τε· ή γaρ σάλπιγξ σημαίνει το πολεμικόν. 3. Άλλα λέγουσιν, ώς
οίνωι τον οίνον έξελαύνειν δεϊ καi σάλπιγγι την σάλπιγγα.
Β. 1. + Άνίκητον τών Μακεδόνων ή φάλαγξ. 2. Πρώτος Φίλιππος ηύρε
την Μακεδονικην φάλαγγα. 3. 'Ότε τών όπλιτών αί φάλαγγες έγγiJς
ήσαν άλλήλων, αί μfν σάλπιγγες έσήμαινον το πολεμικόν, οίδε στρα­
τιώται οί ή μ έτεροι κραυγην τοσαύτην έποίουν 1 &στ ε καi τους πολε­
μίους άκούειν· &στε οί έγγύτατα τών πολεμίων καi έφυγον.
C. Παροιμίαι
1. ::· ~Ονος λύρας ήκουσε καi σάλπιγγος ύς. 2 2. Έξ όνύχων λέοντα. 3
D. Περi Σφίγγων
1. 'Ήρα τοίς Θηβαίοις Σφίγγα έπεμψεν. 2. Αί Σφίγγες όνυξι την
άγραν φέρουσιν. 3. Οίδίπους έλυσε τής Σφιγγός το αίνιγμα· ή δε
Σφiγξ αύτη έαυτην άπέκτεινεν.
Ε. 1. Μενάνδρου· ::· Ούχ αί τρίχες ποιούσιν αί λευκαi φρονεϊν. 4
2. Ούκ έν ταίς 6ριξiν ή σοφία. 3. 'Εγγύς μανίας είμί· 6ρiξ άνa μέσον
(ήγουν· όλίγον η) μεταξύ έστιν). 4. Ούκ έκλεψα 5 τών σών άξιόν τι
καi τριχός.
58 LΕΚτΙΟΝ 22

F. Μενάνδρου 6
* οrει τοσαύτην τοiις ~εοiις άγειν σχολήν,
&στε τό κακόν και τάγαitόν καit' ήμέραν
νέμειν έκάστωι;
G. Ξενοφώντος 8
Τό ~είον τοσούτον και τοιούτόν έστι ω~· (&στε) άμα πάντα δράν 7
και πάντα άκούειν και πανταχού παρείναι.
Η.-1. Έκ τής Καινής Δια~κης
Η. b Και λέγουσιν αύτώι ο[ μα~ταί· πό~εν ήμίν έν έρημίάι άρτοι τοσού­
τοι &στε χορτάσαι όχλον 8 τοσούτον; και λέγει αύτοίς δ 'Ιησούς πό­
σους άρτους έχετε; ο[ δε έλεγον· έπτά, και όλίγα lχ~δια. 9 άλλα ταύτα
τί έστιν εlς τοσούτους;
Ι. c 1. Μη κωλύετε αύτά· τών γό.ρ τοιούτων έστιν ή βασιλεία τού
-ttεού. 2. Ό δε 'Ιησούς ούκέτι ούδΕν έλεγεν, &στε -ttαυμάζειν τον Πι­
λάτον.

• Mem. 1,4,18 (Sokrates spricht) b Μι. 15,33; Jh. 6,9 c Mk. 10,14 und 15,5.

1 btoίouv (lmp.) sie machten. 2 δ {ις (auch σύς, lat. sus; L. 35) Schwein. 3 δ λέων,
λέοντος Lowe (ex ungue leonem). 4 φρονείν vernϋnftig denken. 5 fχλεψα (Aor.
νοη κλέπτω) ich habe gestohlen. 6 Dies wird gesprochen von einem ϋberschlauen Sklaven,
der mit dem •Neuesten aus der Philosophie• gro~ tut. οίει meinst du? 7 δράν (Inf.) se-
hen. 8 χορτάσαι, Aor.Inf. fϋttern, masten (χορτάζω, vor-hellenistisch nur von Vieh) -
όχλος Menschenhaufen, Volksmenge (klassisch: Pobel). 9 lχttύς Fisch (Diminutiv ίχttύ­
διον).

L.22: q., η. φ (fϋr άι, ηι, ωι).

Lektion 22

γυνή, γυναικός Πέλοψ, Πέλοπας


ή νύξ, νυκτός λύω, -ηις, -ηι ..

Α. 1. * Έγω γυνη μέν εlμι, νούς δ' ένεστί μοι.


2. Γυνη γυναικι σύμμαχος. 3. + Γυναίκες γυναιξi σύμμαχοι.
4. Άγαftής γυναικός ούδέν έστι τιμιώτερον. 5. Κακοδαίμων δστις
γαμεί γυναίκα.
+ Κωμικό. ταύτα πάντα· και τόδε·
LΕΚτΙΟΝ 22 59

Β. 1 >:· Άκούετε λεώι· Σουσαρίων λέγει τάδε·


Κακόν γυναίκες- άλλ' δμως, ώ δημόται,
Οίικ έστιν οίκεϊν οίκίαν άνευ κακού.
Τραγικον δε τόδε·
C. =:· Γύναι, γυναιξi κόσμον ή σιγη φέρει. (Σοφ.)
D.-F. Περi νυκτών
D. t. Κλεπτών ή νύξ. 2. 'Εν νυκτi βουλήν. 2 3. 0\Jτε νυκτός o\J'ft' ήμέ­
ρας ϋπνος ήλ'ftέ μοι. 4. Αί μέσαι νύκτες άπνεύματοι. (Άρτ.)
Ε. 'Εν θήβαις (λέγει ή κωμωιδία)
* την νύχ'ft' (νύκτα) δλην τήν 'ft'(τε) ήμέραν δειπνούσιν.
F. 0[ Νομάδες τών Λιβύων ου ταϊς ήμέραις άλλό. ταϊς νυξiν άρι'ftμούσι
τον χρόνον.

11
Α. Περi Πέλοπος
Τή Πελοποννήσφ τό άρχαϊον ήν όνομα Πέλοπος νήσος (νήσφ ). Καi δ
μΕν Πέλοψ Ταντάλου ήν υίός, έβασίλευσε δε Μυκηνών. Τψ δε Πέλοπι
γυνη μΕν ήν Ίπποδάμεια, υίοi δ' έξ αυτής Άτρεiις και Θυέστης- και δ
μΕν Άτρεiις 'Αγαμέμνονος καi Μενελάου (Μενέλεω) ήν πατήρ, θυέ­
στου δ' ήν Α[γισ'ftος υ[ός, δς έφόνευσεν 'Αγαμέμνονα.
Β. Πέρi τών Αί'ftιόπων
Μέμνων δ ΑίtΗοψ μετό. πολλής στρατιάς, Πριάμφ ξύμμαχος, ήλftεν
εtς Τροίαν. οι δε Αίftίοπες κατό. μέν τινας 3 πάντων άνftρώπων
πρώτοι καi ftεοϊς φίλοι ήσαν· και 'Όμηρος λέγει, ώς Ζεiις καi οι άλλοι
'ftεoi πολλάκις παρ' Αίftίοπας ήλ'ftον προς δείπνα καi ftυσίας. Τούτοις
ο-όν τοϊς Αίftίοψι (τούτων τών Αίftιόπων) Μέμνων έβασίλευσεν.
VΕστι δε παροιμία έπi τών άδυνάτων· Αίftίοπα λευκαίνεις.
C. Περi Άράβων
Παροιμία έστi το Άραψ Άραβι ου πιστεύει. - Τών Άράβων οίνο­
μάδες άνυδρον καi έρήμον χώραν κατόικούσιν, έχουσι δε βίον λη­
στρικόν. Τούτους τοiις Άραβας ουδείς πω νενίκηκε πολέμιος, άλλό.
την έλευftερίαν διαφυλάττουσιν· ουδ' έστι βασιλεiις τοϊς Άραψι τού­
τοις.

111
Α. t. Χαίρετε. 2. Χαίρομεν. 3. Χαίρωμεν ~ως έξεστιν. 4. Τί {ιδωμεν;
* Άιδωμεν είς τΟν δεσπότην έγκώμιον.
5. + Νύν παύσωμεν την ψδήν.
Β. t. Λέγε μοι (λέξον μοι) τίς εl. 2. Μη λέγε (μη λέξης) τίς ήσftα πρότε­
ρον, άλλό. νύν τίς εl. 3. * Τί λέγω; τί δε μή; 4. Ώ ftεοί, τ(
60 LΕΚτΙΟΝ 23

λέξω; 5. Μη άκούετε (άκούσητε) αυτής.


C. Πλατωνικά τινα
1. Εί συ '6έλεις, νύν διαλύσωμεν τον λόγον. 2. Ήξω παρa σε αύ­
ριον, έaν '6εός έ-6έλη· τό δε νύν την συνουσίαν διαλύσωμεν.

Ι Das einzige Fragment der altesten Komodie; seine Echtheit ist zweifelhaft. 2 ln diesem
Sprichwon- wie auch z.B. in L. 20 Α2 und 3- erganzt sich das den Akkusaιiv regierende Ver-
bum sinngemaB (hier etwa: fasse oder faBt man). 3 nach gewissen (Zeugen).

Lektion 23

δ δαίμων, -ον ο ς έaν (άν) λέγηις


ή φρήν, φρενός δ άν λέγηις

Α.-Β. Περi δαίμονος καί δαιμόνων


Α. 1. Ή τύχη καi ό δαίμων μέγα ίσχύουσιν έν άν-6ρώπου βίωι.
2. •=· Σύγε μοι 1 κατa δαίμονα καi συντυχίαν άγαitήν
iiκεις έμοi 1 σωτήρ. (Άρφ.)
3. Ώ δαίμον, οϊου έκ κινδύνου σώιζεις ήμάς. 4. Ξuν δαίμονι νε­
νικήκαμεν. 5. Νύν χρή σε '6ύειν δαίμοσι χαριστήρια.
Β. 1. Ευριπίδου· •=· ουδένα νομίζω δαιμόνων εlναι κακόν.
2. Δημοκρίτου· Ψυχη οίκητήριον δαίμονος.
3. Πλάτωνος-• .. τί ούν έστιν ό ~Ερως, ili Διοτίμα;• - .. Δαίμων μέ­
γας, ili Σώκρατες- καi γaρ πάν τό δαιμόνιον μεταξύ έστι '6εού τε καi
'6νητού ...
4. Ίωάννου· 2
ν Επεσεν έπεσεν Βαβυλων ή μεγάλη
καi έγένετο κατοικητήριον δαιμονίων.
5. Ό σός, Βρούτε, δαίμων κακός είμι.b
C. 1. Τίς έστιν ό ήγεμών σου; 2. Θεόν έχω έγεμόνα.
3. Ήγεμόνες πολέμου ο[ στρατηγοί. 4. + Τοίς ήγεμόσι πιστευτέον.
D. 1. 'Έλλην είμί, ου βάρβαρος. 2. Ό Πλάτων λέγει πουc 'Έλληνας μΕν
βαρβάροις καi βαρβάρους 'Έλλησι πολεμίους φύσει 3 εlναι, 'Έλληνας
δε 'Έλλησι φύσει 3 φίλους. 3. 'Έλληνες σοφίαν ζητούσιν.d
LΕΚτΙΟΝ 23 6ι

Ε. Εύριπίδου
1. Ίφιγενείας-
':· Βαρβάρων 'Έλληνας άρχειν είκός, άλλ' ού βαρβάρους,
μήτερ, Έλλήνων· το μΕν γό.ρ δούλον, ο[ δ' έλεύitεροι.
2. Φρίξου·
':· Πολλοίσι δούλοις τοiJνομ' (το όνομα) αίσχρόν, ή δε φρην
τών ούχι δούλων έστ' έλευitερωτέρα.
3. Βακχών·
::· 'Εν τοίς λόγοισιν ούκ ένεισί σοι φρένες.

F. Περι φρενών· Όμηρικά


Φρένας δ ποιητής (τουτέστιν 'Όμηρος) και πάντες οί παλαιοι ελεγον
το διάφραγμα 4 · έν γούν τήι Ίλιάδιe προς 'Αχιλλέα λέγουσιν δ μΕν
'Οδυσσεύς-
,, κai. δε σci. αύ-:ώι ~μος έν~ φρεσt ~λασς ~στω·
δ δ' 'Έκτωρ·
':· ή γό.ρ 5 σοί γε σιδήρεος έν φρεσi. itυμός­
ή δε Θέτις-
::· τέκνον, μή τοι ταύτα μετό. φρεσi. σήισι μελόντων. 6
G. Περi. itεών
ι. Άπόλλωνος τού Πυitίου ίερόν ήν έν Δελφοίς- ένταύitα γό.ρ τον
Πύitωνα 'Απόλλων κατετόξευσε. δ δr Πύitων δράκων ήν, Γής
υίός. 2. Άκουσον, άναξ Άπολλον. 3. ΖΕ"uς καi. Ποσειδών και
Άιδης άδελφοί, Κρόνου υίοί.
Η. 7 Ά{}ηναίοι τώι Άπόλλωνι άπο Μήδων aκροitίνια 8 τής Μαραitώνι μά­
χης.

11
Α. Γραμματικόν
ι. Ώ Πόσειδον καi. itεοί, τί πότ' έστι τούτο; 2. Τί λέξω; 3. Ούκ
έχω, τί (δ τι, δτι) λέξω.4. Μη βουλεύσηις κακόν. 5. Φόβος μ' εχει
μή τι βουλεύσηις κακόν. 6. Φυλακην έχω μή τι βουλεύσηις κακόν.
Β. Εύριπίδεια·
1. * Άκουε δή νυν, ϊνα το πράγμ' έχηι καλώς. 2. ;Ω παρitένε, άκου­
σον κάμού, ϊν' ήις δικαία. 3. ΟύδΕν λέγω, ϊν' αίσχρό. μη λέγω.
L. Πλάτωνοςι
ι. Δεί κολάζειν τον κακόν, ϊνα άμείνων ήι. 2. 'Αλλ' ώ έταίρε, μη ούκ
ήι διδακτον άρετή. 3. Μη άγροικότερον ήι το άληitες είπείν.
Ο. Μελέτημα
Κολάζω σε, ίνα άμείνων ήις.
»Διό. τί κολάζεις με;" - »Κολάζω σε, ϊνα • • • «
··Διό. τί κολάζεις αύτόν;« - »ΚΟλάζω ... «
62 LΕΚτΙΟΝ 23

.. Δια τί κολάζεις ήμάς;« - »ΚΟλάζω . . .«


·Δια τί κολάζεις αυτούς;« - »ΚΟλάζω . . .«
·Δια τί κολάζει σε;« - •κολάζει . . .«
·Δια τί κολάζει ύμάς;• - •κολάζει ... «

Ε. Τραγικά
ι. * Πατρiς 9 γάρ έστι πάσ' (πάσα) ίν' άν πράττηι τις εi.ι. (Ευρ.)
2. >:· Άεi καλός πλούς έσιt' (έστι) δταν φεύγηις κακά. (Σοφ.)
3. * Πράξω 10 δε πάν{t' (πάντα) δσ' (δσα) άν κελεύηις, ώ γύναι. (Ευρ.)

F. ΞενοφώντοςΙΙ
Οί 'ftεοί, οlς άν ώσιν ίλεω ι, σημαίνουσιν.

G. Πλάτωνος
ι. Καi έν πολέμωι καi έν δικαστηρίωι καi πανταχού ποιητέον δ. άν
κελεύηι ή πατρίς.h 2. Ήξω παρα σε αϋριον, έαν 'ftεός έ'ftέληι.i 3.
Εtς καιρόν fικεις δπως Πρωταγόρου άκούσηις.

Η. Κωμικά
ι. * ,. Τίς έστιν ούτος;« .. {άτρός.« .. ώς κακώς έχει
ώτας 11 tάτρός, άν κακώς μηδεiς έχηι.«
2. * Έαν δ' έχωμεν χρήμα'ft' 11 , ~ξομεν φίλους.
3. * Κάν (καi έαν) δούλος ήι τις, σάρκα την αυτην έχει.

I. 'Εκ τού Ευαγγελίουk


ι. Ταίιτα γέγραφα, ϊνα πιστεύητε δτι 'Ιησούς δ υίός τού 'ftεού
έστιν. 2. Κάν έμοi μη πιστεύητε, τοίς έργοις πιστεύετε. 3. οι λόγοι
μου ου μη παρέλ'ftωσιν.

Κ. Γραμματικόν

Πιστεύομεν τοίς λόγοις σου


Πιστεύομεν οlς λέγεις Πιστεύομεν οlς άν λέγηις
Πιστεύομεν δτε λέγεις Πιστεύομεν δταν λέγηις
Πιστεύομεν εl λέγεις Πιστεύομεν έαν λέγηις

πιστεύσομεν οlς άν (δταν, έαν) λέγηις.

L. Άριστοφάνους 1
* 'Εάν τις άλλο πλην περi εlρήνης λέγηι,
κωλύσομεν.

• Conv. 202d b Plut.Caes. 69 c Rep. 470c d I.Kor. 1,22 • 11. 19,178; 22,357;
19,29 1 Leg. 944a, Men. 94b, Gorg. 462e ι Mem. 1,1,9 (L. 18F3) h Crito 51b
1 Lach. 201c k jh. 10,38, vgl. 20,31, Mt. 24,35 1 Ach. 39.

1 Die Verdoppelung des Pronomens ist wahrscheinlich echt. 2 Apokal. 18,2 (Nachah-
mung semitischen Stils). bτεσεν fiel, έγtνετο wurde. 3 φύσει von Natur. 4 τό διά­
φραγμα Zwerchfell. 5 /ι γάρ denn wahrlich, fϋrwahr. 6 Bei Homer findet sich Plu-
ιεκτιοΝ 24 63

ral des Verbs, wenn das Subjekt wie hier, der Plural eines Neutr. Pronomens ist. ln Prosa wiirde
hier μελέτω stehen (νοn μέλη μοι). 7 Inschήft νοm Schatzhaus der Athener in Del-
phi. 8 lικροiΗνια der beste Teil, Erstfrucht, Beute. 9 ή πατρίς (lat. patria) Vater-
land. 10 πράξω ich werde tun (Fut. νοn πράσσω, vgl. Praxis). 11 δπάς = πάς je-
der. 12 χρήματα (Sachen) Besitz, Geld.

Lektion 24

σώφρων, σ<i>φρον τίς, τί, τίνος δστιι;

εύδαίμων, εiJδαιμον εlς, εν' ένός- μία, μιάς

Α. ι. •:· Σώφρων, δίκαιος, άγα'ftός, εύσεβi)ς άνήρ. (Αlσχ. 8 )


2. οι σώφρονες 'Απόλλωνα 'ftεραπεύουσιν.
Β. Πλάτωνος
ι. »Καλους και άγα-ttους λέγεις τους σώφρονας fι τους άφρονας;• -
»Τους σώφρονας έγώ.• 2. Θεός άν'ftρώποις σώφροσι νόμος, άφροσι
δ' ήδονή.b
C. Άλλα Πλατωνικά
ι. Άρ' ού πολλοι άδικοι άν'ftρωποι εύδαίμονές εlσιν; 2. Μόνον τόν
καλόν και άγα'ftόν εύδαίμονα εlναί φημι. 3. ·ο δίκαιος εύ­
δαίμων. 4. Τοίς άγαitοίς μετa 'ftάνατον δεί ihισίας ποιείν ώς δαίμο­
σιν· εl δε μή, ώς εύδαίμοσί τε και itείοις. c
D. Μενάνδρου 1
* Νύν δ' ~ρπ' άπ' ο[κων τώνδε· την γυναίκα γaρ
την σώφρον'(α) ού δεί τaς τρίχας ξαν'ftaς ποιείν.

11
Α. Περι πολιτείας και πολιτών
ι. 0[ πλείστοι κακοί. 2. Πλείονες (πλέονες) τών χρηστών οί πονη­
ροί. 3. + Έλάπονες (έλάσσονες) τών πονηρών ο[ χρηστοί. 4. Δει­
νόν έστι τους χείρους (χείρονας) τών άμεινόνων άρχειν. 5. ·ο
δημαγωγός κάλλίον λέγει τού φιλοσόφου. 6. Τοίς άμείνοσιν ώσπερ
νόσος τής πολιτείας εlναι δοκεί, δταν τών κακιόνων τις τήι γλώσσηι
κατέχηι τόν δήμον και άρχηι.
Β. Διάλογος
ι. »Καλόν σοι, πλείω (πλείονα, πλέονα) μtν άκούειν, ήπω (ήπονα) δε
64 LΕΚτΙΟΝ 24

Αεγειν.« 2. ,'Αλλ' έaν βελτίω (βελτίονα) γε λέγω;<< 3. >>Κράτιστον


εuβουλία· ή σιγiιν έχε ή κρείττονα (κρείσσονα, κρείσσω) σιγής
λέγε.« 4. »Το βέλτιστον δη λέξω.« 5. >>Τί δ' έστιν;« 6. ,,κακής γυ­
ναικός σuδfν κάκίον είναι λέγω, άγαfiής δ' ουδεν aμεινον. (( 7.
''Κάλλιστα έλεξας."

ΙΙΙ

Α. 'Εκ τού ευαγγελίου


ι. Άνitρωπός τις κατέβαινεν aπό Ίερουσαλημ είς 'Ιεριχώ. 2. Εί τις
έχει ώτα άκούειν, άκουέτω. 3. Τίς εl, κύριε; 4. Τίς έστιν ή μήτηρ
μου; και τίνες είσιν οί aδελφοί μου; 5. Τίνα με λέγετε είναι; 6.
Τίνα με λέγουσιν οί άνitρωποι εlναι; 7. Τίνα μισitόν έχετε; 8. Τί
έστιν aλήitεια; 9. Τί λύετε τόν πώλον; ιο. Τί έμοι και σοι, γίΙ­
ναι; ι ι. Τίνος έστιν ή είκων αϋτη; 12. Τίνος έχει είκόνα; λέγουσι·
Καίσαρος.
Β. Μελέτημα
ι. Λέγ' δ λέγεις. 2. Λέγ' δ τι (δ, τι, δτι) λέγεις.
3. Λέγ' οϋστινας λέ­
γεις λόγους. 4. 'Ήντινα γνώμην έχεις λfγ' ήμίν. 5. ουκ έχω δτι (δ
τι) λέγω. 6. Λέγ' άσοι δοκεί (άτινά σοι, άττα σοι δ.) 7. Λέξον δστις
i ... tl , "" ~ ,
ει και ητις εστιν η πατρις σου.

c. ι. Σόλων 2 εlπε· φε'ίΙγ' ήδονην flτις ϋστερον λύπην τίκτει.


2. 'Ό τι καλόν, φίλον.
3. ·~ Μακάριος, δστις ουσίαν και νούν έχει.
4. την οίκίαν, το άργύριον, τον χρυσόν· aλλοις τισί καταλείψεις
ταύτα πάντα.

IV
Α. ι. 'Ηρακλείτου· ΕΙς tμοι μύριοι, εαν aριστος ήι.
2. Ένος μόνου δεί. 3. 'Ένα φίλον έχω.
4. '' Έγω γυναικι fν τι πιστεύω μόνον. (Κωμ.)
5. Παροιμία· Μία χελιδων έαρ 3 ου ποιεί.
Β. Γραμματικόν
1. Εύ λέγει σε ουδείς, πολλοi δε κακώς. 2. ουκ έστι βίος aλυπος ου­
δενός (ουδενί). 3. •:· Βέβαιον ουδέν έστιν έν itνητών βίωι. 4. Τίνι
πιστευτέον; 5. Μηδενi πιστευτέον. 6. ουδεμία ήμίν έστιν όδός
σωτηρίας.

C. ι. Μηδfν ό.γαν. 2. Μηδένα όδικείν δεί. 3. Οuδεμίαν αίτίαν εύ­


ρίσκω έν αυτώι.d 4. * Φιλεί δ' έαυτού πλείον ουδεiς ουδένα.e
D. ι. ΕΙς itεος Σάραπις. 4 2. ουδεiς ttεi)ς εί μη εΙς. ι
ιεκτιοΝ 25 65

3. Πλάτωνος-Κ Δοκεί δη ό ttεός λέγειν ώς ή άνttρωπίνη σοφία όλί­


γου τινός άξία έστi καi οiιδενός.

• Aisch.Sept. 610 b 8. Epist. 355a c Rep. 540c d Jh. \9,4 • Menander, Monost.
814 1 I.Kor. 8,4 1 Apol. 23a.

I Hier (wie in L. 13 G) droht ein erzϋrnter Ehemann, seine t!nschuldige Frau zu versto-
6en. 2 Solon (ca. 640- ca. 560 v.Chr.), athenischer Staatsmann und Dichter, den ·Sieben
\X1eisen• zugerechnet. 3 τ{) έαρ (lat. ver) Friihling. 4 Der Kultruf, und Anspruch,
der Anhanger dieses agyptisch-griechischen Gottes.

Lektion 25

ό σωτήρ, σωτήρος εϊttε εϊην


ό ρήτωρ, ρήτορος εϊην άν

Α. Περi σωτήρων
ι. Σωτηρ rσttι, ώ Άπολλον. 2. Νύν itεους σωτήρας καλώ.
3. Ναυτών σωτήρες οί Διόσκουροι. 4. Θύωμεν δη τοίς itεοίς τοίς
σωτήρσιν.
5. ':· Ζεύ σώτερ, εtπερ έστi δυνατόν, σώιζέ με. (κωμ.)

Β. Φιλοσόφων δόξαι
1. 'Εμπεδοκλής Μέτωνος 'Ακραγαντίνος τέσσαρα λέγει στοιχεία,
πύρ, άέρα, ύδωρ, γήν. 2. Ά ναξαγόρου · Έκ πυρός άηρ καi έξ
άέρος ύδωρ. 3. Δημοκρίτου· Άνitρωπος καi τa άλλα ζώια ζώει
άέρι.
C. Παροιμίαι
1. Τον άέρα τύπτεις.
2. ==· Χεiρ χείρα νίπτει, δάκτυλοι δε δακτύλους.
3. ::· Συν δαίμονι καi χέρα κίνει. 1
D. ι. Άναξαγόρου· Διό το χείρας έχειν φρονιμώτατον τών ζώιων
άνitρωπος. 2. ·Δίκην έν χερσi.ν• καi ·έν χειρi. την δίκην• τους κα­
χους έχειν καi. Ήσίοδος• καi. Πλάτωνb λέγουσιν· δ δ' Άγάitων 2 •
"< Γνώμη δε κρείσσων έστiν ή ρώμη χερών.
Ε. 1. Νέος νέωι φίλος, ώς λέγει Άριστοτέληςc, καi άνitρωπος άνttρώπωι
καi ίππος ϊππωι· δttεν καi ή παροιμία λέγει· Ώς αtεi τον δμοιον, καi
66 LΕΚτΙΟΝ 25

'Έγνω in)ρ itήρα. 2. Θηρi άγρίωι δμοιος δ τύραννος. 3. + Θηρσiν


άγρίοις δμοιοι ο[ τύραννοι.
F. Περi Qητόρων
ι. Ό Περικλής Qήτωρ ήν ώς ούδεiς τών άλλων. 2. •Ρήτορός έστιν
άρετη λέγειν την άλήitειαν. 3. 'Αλλ' έγωγε τοίς Qήτορσιν ού πιστεύω.
4
G. Πολυβίου
OL •Ρωμαίοι δικτάτορα εlχον Κόϊντον Φάβιον Μάξιμον· δ δt δικ­
τάτωρ έστi.ν αύτοκράτωρ στρατηγός δμα δε τώι δικτάτορι εlχον ίπ­
πάρχην Μάρκον Μινούκιον· ούτός δ' έστιν ύπό τόν 5 αύτοκράτορα.
Η. Έπιγραφαί 6
ι. Γάϊος Ίούλιος Καίσαρ αύτοκράτωρ
ttεός.

2. Ό δήμος
Γάϊον Ίούλιον Καίσαρα
τον έαυτού σωτήρα καi. εύεργέτην.

3. Ό δήμος
Α ύτοκράτορα Καίσαρα itεόν
δεού ύόν.

4. Ο ΔΗΜΟΣ ΣΕΒΑΣΤΟΝ ΚΑΙΣΑΡΑ

Abbildung 4: lnschrifτ aus Aτhen (L. 25 I Η 4).

Ο ΔΗΜΟΣ
ΣΕΒΑΣΤΟΝ Ό δήμος ΚΑΙΣΑΡΑ
Σεβαστόν Καίσαρα
LΕΚτΙΟΝ 25 67

I. 7 TIBEPION ΚΑΙΣΑΡΑ ΘΕΟΝ ΣΕΒΑΣΤΟΝ


θΕΩΝ ΣΕΒΑΣΤΩΝ ΥΙΟΝ
ΑΥΤΟΚΡΆΤΟΡΑ ΓΗΣ ΚΑΙ θΑΛΑΣΣΗΣ
ΤΟΝ ΕΥΕΡΓΕΤΗΝ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΑ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΚΟΣΜΟΥ
ΜΥΡΕΩΝ Ο ΔΗΜΟΣ
Τιβέριον Καίσαρα, itεόν σεβαστόν, itεών σεβαστών υ ίόν,
Αύτοκράτορα γής καi itαλάσσης,
τον εύεργέτην καi. σωτήρα σύμπαντος κόσμου
Μ1ιρέων δ δήμος.

Κ. Περi μαρτυρίας
1. Ύμείς έστε μάρτυρες τούτων. 2. Έβλασφήμησεν· τί έτι χρείαν
έχομεν μαρτύρων; 3. Μάρτυσι δούλοις ού πιστεύομεν. 4. Μάρτυ­
ρας καλώ ttεούς. 5. Μάρτυς μού έστιν δ ttεός.

11
Α. Εύχαί
1. Etitε μοι ε[η παρitένος καλή. 2. Etitε πλούσιος ε[ην. 3. Etitε
πλούσιοι εlμεν (εtημεν). 4. El γάρ μοι εlεν (ε[ησαν) υ[οi. ό.ν­
δρείοι. 5. Εύδαίμων εtης. 6. Άεi. εύδαίμονες εlτε (εtητε).
7. * Δύσμορφος ε[ην μάλλον fι καλός κακός. (Εύρ.)
Β. 1. Μη είην στρατηγός μήτε στρατιώτης.
2. ::- 'Αδελφός όνδρi 8 παρείη.
3. Άεi τοίς όγαttοίς συνείην. 4. Κακοίς μηδέποτε συνείης.
C. ι. 'Ώρα άν εϊη λέγειν.
2. 'r Μήτηρ άν αύτού μάλλον είης ή γυνή. (κωμ.)
D. ι . 'Ά έκέλευες ποιώ· πώς άν ούν είην κακός;
2. ::- Πού δήτ' άν εlεν ο[ ξένοι; δίδασκέ με. (Εύρ.)
Ε. 'Εκ τών Πλάτωνος
ι. Σωκράτης προς Πρωταγόραν·d ,/Ελεγες, ώ Πρωταγόρα, ή
δικαιοσύνη καi σωφροσύνη καi. πάντα ταύτα ώς hr τι είη συλλήβδην, 9
όρετή.« - ,.vΕλεγον γάρ.« 10
2. Σωκράτης πρός Άγάitωνα·e Ή μΕν έμη σοφία φαύλη τις άν
ε[η, ή δε ση λαμπρά· ήγε έξέλαμψε πρώιην tν μάρτυσι τών Έλλήνων
πλέον fι τρισμυρίοις.

• Op. 192 b Theaet. 172e c Nach Rhet. 1371b15 d Prot. 329c ~ Conv. 175e.

1 χίνει (Imper. von χινέω) bewege! rege! 2 Agathon, tragischer Dichter; jϋngerer Zeiτge­
nosse des Euripides. 3 Vgl. L. 12D; 'έγνω (er) erkannte (und daher) kennt (Aor. von
γι-yνώσχω). 4 Polybios, der Histoήker (ca. 200-119 v.Chr.). Der erhaJtene Teil seines
Geschichtswerks beschreίbt u.a. die ersten Jahre des Hannibalischen Kήeges (Livius, Buch
XXIIff. folgt Polybius). 5 ln der hellenistischen Zeit verdrangte der Akkusativ nach ίιπό
68 LΕΚτΙΟΝ 26

den traditionellen Dativ. 6 lnschήften auf den Basen von (nicht erhaltenen) Statuen Cae-
sars (100-44 v.Chr.) (Nr. 1 und 2) und seines (adoptienen) Sohnes Augustus (63 v.Chr. - 14
n.Chr.) (Nr. 3). Sie standen ίη Demetήas (Thessalien), Athen und auf der lnsel Keos (Kykla-
den): Zeugnisse der gήechischen Dankbarkeit fϋr die Beendigung des hundenjahήgen Bϋrger­
kήegs. Zu 4. s. Abb. 4. 7 Inschήft von Myra ίη Lykien (Sϋdkleinasien). 8 άνδρί
Dat.Sing. von άνήρ Mann (L. 26). 9 συλλήβδην (Adv.) zusammenfassend, alles ίη allem,
mit einem Won. 10 Protagoras von Abdera (ca. 485-415 v.Chr.), der hervorragende So-
phist, Titelperson eines platonischen Dialoges.

Lektion 26

ό άνήρ, άνδρ6ς
.
η
'
μητηρ,
,
μητρος
λέγοιμι, λέγοις, λέγοι
λέξαιμι, λέξαις (λέξειας)
..

Α. ι. Εuριπίδου
•:· Άνi)ρ γaρ άνδρα καi πόλις 1 σώιζει πόλιν.
2. Άνερ φίλτατε, τί έν νώι έχεις ποιείν; 3. Άνδρι μάχη μέλει. 4.
'Ανδρών τάδ' έστίν. 5. Σοφίάι άνi)ρ ύπερ άνδρός lσχύει.
6. •:· Οuκ έστ' άνηρ Εύριπίδου σοφώτερος ποιητής. (Αρφ.)
Β. ι. Ήσι6δου 8
•:- 'Εκ γaρ Μουσάων καi έκηβόλου 2 'Απ6λλωνος
<'iνδρες άοιδοi έάσιν 3 έπi χftόνα και κιitαρισταί.
2. Πλάτωνος·b Αί γυναίκες τούς άγαttσuς άνδρας ,.ftείους .. καλού­
σιν.4
3. Εuχός μεν τοίς ttεοίς, έπαινον δ' άγαttοίς άνδράσι παρέχομεν.
4. Φιλήμονος· •:· 'Εκ τών λόγων μη κρίνε, Κλειτοφών, σοφόν
η χρηστόν άνδρα· τον βίον έξέταζ' άεί.
C. 'Αριστοτέλους
Άt}ηναίων ή βουλή, δταν δοκιμάζωσι τοuς άρχοντας, έρωτώσιν 5 .. τίς
σοι πατi)ρ και τίς πατρός πατήρ; και τίς μήτηρ καi τίς μητρός πατήρ; ..

D. ι. Εύριπίδου· •:· Άεi δε μήτηρ φιλότεκνος μάλλον πατρός.


2. Φιλότεκνοί πως αί μητέρες.
Ε. 1. Χαλεπόν πατρi ttυγάτηρ. 2. Πατρι οuδεν fιδιον ttυγατρός. 3.
Τοίς μεν πατράσι ttυγατέρες ήδίονές εlσι, ταίς δε μητράσιν οί υίοi
fιδιστοι. 4. 1 Ω μήτερ, άκουσον ttυγατρός. 5. 1 Ω ttύγατερ, <'iκουσον
μητρός.

F. Κωμικά
ι. ==· ,.Ώ μιαρέ, τύπτεις τον πατέρα; .. »Φήμ'6 , ώ πάτερ ...
LΕΚτΙΟΝ 26 69

2. την δε μητέρα ώσπερ σε τυπτήσω. 3. + ου τυπτέον πατέρας καi


μητέρας.

G. Πλάτωνος
ι. Οί ποιηταi ήμίν &σπερ πατέρες τής σοφίας είσi καi ήγε μόνες. c 2.
Μητρός τε καi πατρός τιμιώτερον πατρίς. d
Η. Πινδάρου
::· 'Έν άνδρών,
εν {}εών γένος έκ μιάς δε πνέομεν
μάτρος lιμφότερυι.

11
Α. Γραμματικόν
ι. Λέγοιμι a δ~ί. 2. Λέγοιμ' άν ήδη. 3. Λέγοις άν. 4. Τί χάν
( = καi άν) λέγοι τις; 5. Εί{}ε την άλή{}ειαν λέγοις άεί. 6. Εί {}εός
{}έλοι, λέγοιμι άν. 7. Θεός φυλάποι σε.
B.e ι. Θέλοιμεν άν -&ϋσαι τοίς {}εοίς, άλλ' ουκ tξεστιν. 2. ουκ έστι -&ϋσαι
άνευ πλούτου· οί γaρ πένητες, ουδ' εί {}έλοιεν, -&ϋσαι άν έχοιεν.
C. Γραμματικόν
ι. »Εί λύσαιτέ με έκ δεσμών, εύγνώμονες άν είητε.• - »ΛίJσαιμεν άν
σε, εί την άλή{}ειαν λέξαις (λέξειας).• 2. »Τί με δεί λέξαι;• -
,.'Έγωγε άν λέξαιμί σοι.•- »Καi πώς άν συ λέξαις (λέξειας) a έμε χρη
λέξαι;•
D.~ ι. Άνευ Πλούτου ουδ' άν εlς άν{}ρώπων Wσειεν (Wσαι) έτι.
2. »Εί ήτε πλούσιοι, άρ' ουκ άν Wσαιτε τοίς {}εοίς;• 3. »Εί ήμεν
πλούσιοι, Wσαιμεν άν.• 4. Καi. τίς άν τούτο πιστεύσειεν (πιστεύ­
σαι); 5. Ούτοι, εί ήσαν πλούσιοι, Wσειαν (Wσαιεν) άν.
Ε. Πλούτου, {}εσύ τυφλού, καi. Χρεμύλου, άνδρός Ά{}ηναίου, διάλογος-'
ΧΡ. * Εί πάλιν άναβλtψειας ώσπερ καi πρό τού,
φεύγοις άν τους πονηρούς; ΠΛ. Φήμ>6 έγώ.
ΧΡ. Ώς τους δικαίους δ' άν βαδίζοις; ΠΛ. Πάνυ μΕν ο~ν.
F. ::· Εϊης φορητός ουκ αν, εί πράσσοις καλώς. 8
G. Θεόγνιδοςh
'~ Εϊ ποτ ε βουλεύσαιμι φίλωι κακόν, αυτός έχοιμι ·
εί δέ τι κείνος έμοί, δiς τόσον 7 αυτός έχοι.

• Theog. 94f b Men. 99d c Lys. 214a d Cήto 51a e Nach Aήstoph.Plut.
133-7 1 ebd. 95-7 1 Aisch.Prom. 978 h v.1089f.

Ι πολις Akk. πόλιν Stadt, Staat. 2 rκήβολος fernhintreffend (mit s. Pfeilen). 3 rά­
σιν poet. = rίσίν. 4 καλούσι(ν) (sie) rufen, nennen. 5 έρωτώσιν (sie) fra-
gen. 6 φημί ich sage (es), d.h. jawohl. 7 δίς τόσον zweimal soviel.
70 LEKτJON 27

Lektion 27

ή •Ελλάς, •Ελλάδος ή έλπίς, έλπίδος ... έλπίδα

δ έρως, έρωτος ή χάρις, χάριτος ... χάριν

Α. 1. Έλλάδος Έλλaς αί Ά{tήναι. 2. Την Έλλάδα πεπαίδευκεν 'Όμη­


ρος.

B.-C. Περi παίδων

Β. 1. Ό παιδαγωγός τόν παίδα άγει είς διδασκάλου. 2. Παίς παιδi


ήδέως σύνεστιν, άνδρi δ' άνήρ. 3. + Παίδες παισiν ήδέως σύνεισιν,
άνδράσι δ' άνδρες.
C. 1. Παροιμία· •:· Μη παιδi μάχαιραν.
2. Ά νακρέοντος- 1 •:· Φέρ' ϋδωρ, φέρ' οlνον, ώ παί.
3. Σοφοκλέους- •:· Άλλ' εlσi μητρi παίδες άγκυραι βίου.
D. Περi μονάδων καi τριάδων καi δεκάδων
1. 'Αρχύτας ό Πυitαγόρειος 3 βιβλίον συνέγραψε περi τής δεκάδος ή
γaρ δεκaς κατa τους Πυitαγορείους τέλειόν έστιν. τό δε Εν καi μο­
νάδα λέγει· ή δε μονaς άρχη πάντων.
2. Ή Όρφικη θεολογία 3 πρώτην τριάδα έχει τον Χρόνον καi Αί­
itέρα καi Χάος τών δε Χριστιανών 8 ό.γία τριάς έστι πίστις, έλπίς,
άγάπη.
Ε. Εύριπίδου· περi έρωτος
1. Εύριπίδης λέγει, ώς τόν ποιητην
::· VΕρως διδάσκει, κάν (καi έaν) άμουσος ή ι τό πρίν.
2. '' VΕρωτος ούδΕν ίσχύει πλέον.
3. '' .. Φεύ, φεύ, βροτοίς έρωτες ώς κακόν μέγα• ή Μήδεια λέγει.
4. Οί άδικοι, λέγει Εύριπίδηςb, την τυραννίδα .. δεινοίς έρωσι«
{}ηρεύουσι ν.
F. Άρίστιππος ό Κυρηναίος φιλόσοφος 4 τοσούτον έφη διαφέρειν βασι­
λείαν τυραννίδος δσον νόμος άνομίας καi έλευitερία δουλείας.
G. 1. Μάρκου Αύρηλίου· Ώς πους ποδi συνεργός, οϋτως άνitρώπωι
άνitρωπος.
2. Παροιμία· Ta πρό ποδών (παρa πόδας, Fν ποσiν) δρα 5 •
Η.-1. Περi πατρίδος
Η. 1. Έμοi πατρίς έστι Σπάρτη. 2. Πατρίδος ούδΕν τιμιώτερον. 3.
Πλάτων μητρός τε καi πατρός την πατρίδα τιμιωτέραν λέγει.
Ι. Άttηναίός τις άνδρα Σερίφιον, 6 κακώς έλεγεν· ό δε .. tμoi μέν•, έφη,
.. ή πατρiς όνειδος 7 , συ δε τήι πατρίδι«.
LΕΚτΙΟΝ 27 71

Κ. Περi έλπίδος
ι. Κακών ίατρός έλπίς. 2. Έλπiς κάκιστον. 3. Πλείων έλπiς φιλ(ας
ήμίν ή έχ{tρας. c 4. Πολλών έλ.ι-τίδων πάς άν{tρωπος γέμει. 5. ~Εχω
τιν' άγα&ην έλπίδα.
Εύριπίδουd
ι. •:· 'Εν έλπίσιν χρη τους σοφούς, Εχειν βίον.
2. •:· Ούκ έστιν έλπiς τοίς ξένοις σωτηρίας.

Μ.-Ν. Περi χάριτος καi Χαρίτων.


Μ. ι. »Τίς έστιν ή παίς αύτη ή καλή;«- »ή άδελφή μου.«- >>ώς {tαυμασία
τής παιδός ή χάρις.«
2. Αίσχύλου· •:· Δαιμόνων δέ που χάρις.e
3. Χάρις χάριν φέρει. 4. Χάριν άντi χάριτος. 5. Χάριν έχω σοι. 6.
Μη προς χάριν λέγε.

Ν. 1. Ώ Σώκρατες, {tϋε ταίς Χάρισιν. 2. Αί Χάριτες έν Όλύμπωι παρa


ταίς Μούσαις οίκίαν έχουσιν.

Ο. Περi έριδος {tεών. 8


ι. Πό{tεν ήλ6ε τών 6εών fιδε ή έρις; 2. Θεών έριδας μη λέγε.
(Πλ.) 3. Πλάτων {tεών ούκ είναι έριν λέγει.
Ρ. Εύριπίδου
ι. Περi Άρτέμιδος * Άρτέμιδι 6ύσειν παίδα σf)ν μέλλει πατήρ.'
2. Είς VΑρτεμιν (ϋμνου Εύριπιδείου ή aρχή 11 )
•:· Χαίρε, χαίρε μοι, ώ κόρα, - ~ - ~ -- - ~ -
Λάτούς 9 Άρτεμι καi Διός, 10 - - - --
καλλίστά πολu παρ{tένων. - - - ~ ~ - ~ -

• Clem.Aiex.Strom. 54, ι, nach ι .Kor. ιΟ,23 b Eur.fr. 350Ν 1 c PI.Phaedr. 232e d Fr.
408; I.T. 1413 ~ Ag. ι82 1 Eur.I.A. 883 • Eur.Hipp. 65.

1 Anakreon, der ionische Dichter (6 . Jh. v.Chr.). 2 Archytas von Tarent, alterer Zeitge-
nosse und Freund Platos. 3 d.h. der Mythus vom Weltbeginn in den epischen Rhapso-
dien, welche Orpheus, dem mythischen 5anger, zugeschήeben wurden. 4 Aήstippos von
Kyrene (gest. ca. 360 v.Chr.), einstmals Anhanger des Sokrates, lebte eine Weile am Hof des Ty-
rannen Dionysios von Syrakus. 5 δρα sieh. 6 Einwohner von Seήphos, einer klei-
nen und armen lnsel im Aegeischen Meer (eine der Kykladen). 7 τό δνειδος Schmahung,
Vorwurf, Schande. 8 Zwist unter den GOttem; zumal jener, welcher den Trojanischen
Kήeg zur Folge hatte. 9 Genetiv von Λάτώ = Leto (Mutter von Apollo und Arte-
mis). 10 Gen. von Ζεύς.
72 LΕΚτΙΟΝ 28

Lektion 28

δ όρνις, όρνι'ltος δεδωκώς, -ός (-ότος)


ή φιλότης, φιλότητος ήκουσα ώς ήκοι (ήκει)

Α. Έκ τών Άριστοφάνους Όρνί{}ων· 8


ι. :· ,:Qράις 1 τιν' όρνιν;« - »Ma τον Άπόλλω 2 , Ύοο μΕν ου ...
2. •:· ,:Qδi τίς έστιν όρνις;« - ,vQρνις Έγωγε δούλος.«
3. •:· 'Όρνι{}ες άν{}ρώποισι νύν είσιν {}εοί.
4. •:· Πρώτα διδάσκω μίαν όρνί{}ων πόλιν εlναι.
5. •:· 'Όσα γάρ έστιν έν{}άδ' αίσχρά, ...
ταύτα πάντ' έστiν παρ' ήμίν τοίσιν ορνισιν καλά.
Β. ι. Παροιμία·
Ίσότης, φιλ6της ή γaρ ίσότης την φιλότητα συνέχει. 2. Καi 'Αριστο­
τέλης δε ίσότητα εlναι την φιλότητα λέγει· γράφει γούν έν τοίς Ή{}ι­
κοίςι. ''ή ίσ{ηης καi δμοιότης φιλότης, καi μάλιστα ή τών κατ' άρετην·
(όμοίων) δμοιότης«.
C. 'Αριστοτέλης έν τοίς Πολιτικοίξ μεσότητα την aρετην λέγει· έν δε τοίς:
Ή{}ικοίςd οϋτως γράφει· μεσότης τις aρα έστiν ή άρετή, καi έστιν aρα'.
ή aρετη . . . έν μεσότητι. μεσότης δε δύο κακιών.
D. ι. •:· Ά νε6τάς μοι φίλον αίεί. (Εuρ.)
2. Έκ νεότητος τaς Μούσας έ{}εράπευσα. 3. Αί νεότητες άφρονέσ­
τεραι. 3 4. + Ό νεανίας ούτος ταχυτήτι ποδών τa 'Ολύμπια νενίκη­
κεν.

Ε. Περi πενίας καi τών πενήτων


ι. Άνδρος πένητος οuκ έστι φίλος.
2. •:· Ώ τρισκακοδαίμων, δστις ών 4 πένης γαμεί. (κωμ.)
3. Όμήρου·e ':· Αίψα 5 γaρ έν κακότητι βροτοi καταγηράσκουσιν.
4. Περικλής (λέγει Πλούταρχος) άντi τών πλουσίων καi όλίγων τοίς:
πολλοίς καi πένησι συνήν.

11
Γραμματικά

A.t ι. Ό {}εος δεδωκοος τάγα{}a σώιζει με. 2. Χάριν έχω τώι {}εώι τώι
δεδωκότι τάγα{}ά. 3. Οί {}εοi δεδωκότες τaγα{}a σώιζουσιν
ήμάς. 4. Χάριν έχομεν τοίς {}εοίς τοίς δεδωκόσι τάγα6ά.
Β. ι. Δημήτηρ δεδωκυία τάγαita σέσωκέ με. 2. Χάριν έχω Δήμητρι τήι
LΕΚτΙΟΝ 28 73

δεδωκυίάι τάγαόά. 3. Αί όεαi δεδωκυίαι τάγαόa σεσώκασιν


ήμάς. 4. Ταίς όεαίς ταίς δεδωκυίαις τάγα-fta χάριν έχομεν.
C. Περi τών κακώς πεπραγότων (Εύριπίδεια) 8
1. Πώς έχεις; τί πράσσεις; 2. Καλώς πράσσω. 3. Πολλοi κακώς
πράσσουσιν. 4. Κάγοο κακώς πέπραγα.
5. '' Τί δη διώκεις τόν κακώς πεπραγότα;
6. ::- 'Έτ' έστι δάκρυα τοίς κακώς πεπραγόσιν.

D. 1. Ό άγγελος λέγει, ώς »Οί πολέμιοι fικουσιν (fιξουσιν).«


2. Ό άγγελος έλεγεν, ώς >>Οί πσλ€μιοι ήκουσιν (ήξουσιν).«
2a. Ό άγγελος έλεγεν, ώς οί πολέμιοι fικοιεν (fιξοιεν).
1. +2. Ό άγγελος λέγει (έλεγε) τους πολεμίους fικειν (f]ξειν).
Ε. ,,Λελύκατε τaς σπονδάς, ώ Ά{}ηναίοι<<.
1. Οί Λακεδαιμόνιοι λέγουσιν, ώς τaς σπονδaς λελύκαμεν.
2. Οί Λακεδαιμόνιοι έλεγον, ώς τaς σπονδaς λελύκαμεν.
2a. Οί Λακεδαιμόνιοι έλεγον, ώς τaς σπονδaς λελυκότες εlμεν (είη­
μεν).

F. 1. Άντίνοος πάντα πράττει, δπως Ίόάκης βασιλεύηι.


2. Άντίνοος πάντα έπραττεν, δπως Ί-ftάκης βασιλεύηι.
2a. Άντίνοος πάντα έπραττεν, δπως Ίόάκης βασιλεύοι.
G. •δ -ftεός δ δέδωκεν, άπολαμβάνει 6 •.
1. Ίωβ λέγει, ώς δ ttεός δ δέδωκεν, άπολαμβάνει.
2. Ίωβ fλεγεν, ώς δ ttεός δ δέδωκεν, άπολαμβάνει.
2a. Ίωβ fλεγεν, ώς δ ttεός δ δέδωκως είη, άπολαμβάνοι.

a Ar.Av. 263. 67/70. ι236. 550. 755 "Eth.Nic. ι ι59b 2 c Pol. ι295a 37 d ι ιΟ6b 27;
ι ιο7c 2 < Od. ι9,360 I Vgl. Alexis ap.Athen. 40e ι Or. 732; Phoen. t2ι2; Hel. 464.

ι <Ίράις siehst du? 2 Beachte diese kontrahiene Form des Akk.Sing. 3 Komparativ
zu άφρων (L. 24). 4 seiend (Paniz. νοη rtμί, L. 30). 5 αlψα sogleich
(poct.). 6 άπολαμβάνω zuήicknehmen.
74 LΕΚτΙΟΝ 29

ι. 29: Q.. η. ψ (fϋr άι, ηι, ωι).

Lektion 29

Τό δράμα, δράματος φεύγω, εφευγον' εφυγον


τό σώμα, σώματος μαν~άνω, έμάν~ανον, έμα~ον
τό φώς, φωτός ήλ~ον, ελ~ω· εlπον, εrπω

Α. Περi Σοφοκλέους•
ι. Σοφοκλής έγραψε δράματα έκατόν τριάκοντα. 2. Ή 'Αντιγόνη το
δράμα τών Σοφοκλέους• καλλίστων έστίν. 3. Σοφοκλής έν τοίς δρά­
μασιν Όμήρου μα&ητης ήν.
Β. Περi γραμμάτων
ι. Τό &ήτα τό γράμμα κύκλος έστίν, έχει δ' έν μέσφ στιγμήν. 2 2. Ό
γραμματικός (ή γραμματική) τα γράμματα διδάσκει. 3. 'Εν τοίς
γράμμασιν ή μνήμη τών καλών έστιν.
C. ι. ~Εα, τί χρήμα; 2. * Χρήματα, χρήματ' άνήρ. 3. Χρήμασι μη πί­
στευε. 4. Πρωταγόρου· Πάντων χρημάτων μέτρον aνitρωπος.
D. ι. Τί τό πράγμα; 2. Χαλεπόν τό πράγμα. 3. Ώ Σώκρατες, το σον
τί έστι πράγμα; 4. Μη μοι πράγματα πάρεχε.
5. Έπικτήτου· Ταράσσει τους άνitρώπους ou τα πράγματα, ωJ...α τα
περi τών πραγμάτων δόγματα. a

Ε. Περi πνεύματος
ι. 'Αριστοτέλους (εl γνήσιον)b· Ό aνεμος καi πνεύμα λέγεται 3 • 2.
Τό πνεύμα δπου itέλει πνεί.c
3. Σοφοκλέους- 1 * Άνitρωπός έστι πνεύμα καi σκια μόνον.
4. Πνεύμα ό itεός. d 5. 'Εν πνεύματι καi άληitείQ.
F. Περi σώματος
ι. * El σώμα δούλον, ω.λ' ό νούς έλεύitερος.
2. "Ισχυε τή ψυχή μάλλον ή τφ σώματι.
G. 'Αριστοτέλους
ι. 'Αδύνατον, δύο σώματα άμα έν ταuτψ εlναι.e
2. Τών σωμάτων τα μΕν άπλά έστι, τα δε σύνitετα. ι
3. 'Αριστοτέλης έρωτηitείς, 4 τί έστι φίλος, έφη· Μία ψυχη έν δύο
σώμασιν.

Η. ι. * Κλεπτών γαρ ή νύξ, τής δ' άληitείας τό φώς.


2. 'Εν τφ φωτi περιπατώμεν. 8 3. Ό itεός φώς έστιν.h
LΕΚτΙΟΝ 29 75

Ι. Περi ώτων
1. * Δεύρ'( ο) έλtt'( έ )· ές ούς σοι τους λόγους εl.πείν itέλω.
2. VΟνψ τις έλεγε μύttον, ό δε τό ώτα έκίνει. 5 3. ου χρη λέγειν τό
τοίς ώσiν τερπνά, ό.λλό. την ό.λήttειαν.
Κ. ·~ Μη χρώμασιν τό σώμα λαμπρύνειν 6 ttέλε,
έργοις δε καttαροίς καi τρόποις την καρδίαν.

11
Α. 1. Την πατρίδα φεύγω δύστηνος. 2. Δύστηνος έγώ, ποί φύγω;
Β. 1. Άνδρi φίλον έστi τό ένδον τής οίκίας εύρίσκειν πάντα έν κόσμψ.
2. >:· VΕφυγον κακόν, η-δρον άμεινον.

C. 1. Οί Τρώες ό.πό τών πύργων λίttοις έβαλλον. 2. Πάνδαρος Μενέ­


λcισν έβrι/ εν οί στψ.
D. »Άρ' η-δρες τόν δακτύλιον δν ό.πέβαλον;«- »ΗVρον, δρα' δε μη αύitις
ό.ποβάλης.«
Ε. 1. ·~Μη πάντ' άκουε μηδε πάντα μάνitανε. 2. Τό πράγμ' έστi ρςιδιον
μαttείν. 3. 'Έμαttον οί στρατηγοi δτι φεύγοιεν ύπό τού δήμου. 5.
Μάttοι άν τις κό.πό τών έχttρών σοφόν.
F. 1. VΩμοι, τί λέξω; ποί έλttω; 2. »Τί είπω τφ πατρί;« - »την ό.λήttειαν
είπέ (δεί σ' είπείν).«
G. 1 Ηλttον, εlδον, ένίκησα.
Η. Χριστιανά
1. VΕλttετε, πάντες πιστοί. 2. Έλttέτω ή είρήνη σου.
I. 'Εν τft Ίλιάδι 1 ό Άχιλλεi.Ις λέγει·
>:· Έχitρός γάρ μοι κείνος όμώς 8 Άίδάο πύλη σι ν.
δς χ>9 ετερον μΕν κεύ{tη 10 ένi φρεσίν, άλλο δε είπη.

•Man.5 bDemundo394b9 'Jh.3,8 djh.4,24 coean.418bl7 'Decael.


268b 26 1 l.jh. 1,7 h ebd. 1,5 1 9,312f.

Ι Genetίv. 2 ή στιγμή lat. punctum. 3 wίrd gesagt (genannt). 4 tρωτηitείς


gefragt (Paniz. Aor.Pass.); deutsch etwa: als er gefragt wurde; wurde gefragt. 5 έκίνει er
bewegιe (•wackelte•). 6 λαμπρύνω hell, leuchtend machen (λαμπρός). 7 δρα (lm-
per.) sίeh!, sίehe zu! 8 = δμοίως ταίς'Άιδου πύλαις. 9 χ'<κ'<κt (aolίscher Dίa-
lekt, daher ίm Epos) = ίon.-att. t'ίν. 10 κεύitω verbergen (wίe κρύπτω).
76 LΕΚτΙΟΝ 30

Lektion 30

δ γέρων, γέροντος βλέπων, βλέπον, βλέπουσα


δ γίγάς, γίγαντος
" .. J
ων, ον, ουσα

Α. Περi γερόντων παροιμίαι


ι. Δίς παίς γέρων. 2. Δiς παίδες οι γέροντες. 3. -=· Καλόν δε καi γέ­
ροντι μαν"ltάνειν σοφά (γέροντα, γέροντας, γέρουσι). 4. Βουλαl γε­
ρόντων, έργα δε νεωτέρων.
5. Έκ τραγωιδίας τινός. a
'' Γέρων γέροντι γλώτταν ήδίστην έχει,
παίς παιδί, καi γυναικi πρόσφορον γυνή.
Β. Περi λε6ντων
ι. Έξ όνύχων λέοντα. 2. ουκ άν ποτε φύγοι λέων. 3. Έπικτή­
του · Τών άν"ltρώπων οι μΕν λύκοις δμοιοί εiσιν, οί δε λέουσιν.
C. Περi έλεφάντων παροιμίαι
ι. 'Ελέφαντα έκ μυίας ποιείς. 2. Έλέφάς μύν 1 ου διώκει. 3. Έλέ­
φαντος διαφέρεις ουδέν· έπi τών άναισ-ttήτων ή παροιμία· καi άλ­
λως 4. Έλέφαντι δμοιος εl. 5. + Έλέφάσιν δμοιοί έστε.
D. Περi Γιγάντων
ι. Τών Γιγάντων δεινότατος ήν Πορφυρίων· Γίγας δ' ήν δεινός καi
'Αλκυονεύς, δν Ήρακλής κατετόξευσεν. 2. + Θεοίς γaρ καi Γίγάσι
("ltεών καi Γιγάντων, ι«tεών προς Γίγαντας) μάχη ήν έν Φλέγραις. :z
Ε. Περi όδόντων
ι. Κω μι κόν· '' .. Πόσους έχεις όδόντας;« - »τρείς ή τέτταρας ...
2. Όξuς 3 τού χρόνου ό όδούς. 3. οι πλούσιοι το χρυσίον όδούσιν
καi όνυξι φυλάπουσιν. 4. Οί Αlι«tίοπες δώρα έφερον έλεφάντων
όδόντας πέντε.
F. Έκ τού Δευτερονομίουb· Όφι«tαλμόν άντi όφι«tαλμού, όδόντα άντi
όδόντος, χείρα άντi χειρός, πόδα άντi ποδός.

11
Α. ι. Βλέποντες ου βλέπουσιν καi άκούοντες ουκ άκούουσι ν. c
2. * ·ο γραμμάτων άπειρος ου βλέπει βλέπων.d
3. Τού λόγου μέτρον έστiν ουχ ό λέγων άλλ' ό άκούων. 4. Ουχ ό
λέγων μέτρον έστi τού άκούοντος, άλλ' ό άκούων τού λέγοντος. 5. *
LΕΚτΙΟΝ 30 77

Πολλοi γαρ εύ λέγοντες ούκ έχουσι νούν. 6. Ό έχων ώτα aκούειν


aκουέτω.e 7. 1 Ωτα έχοντες ούκ aκούετε.r
Β. ι. Άκούσατέ μου λεγούσης. 2. Λέγουσα πολλά, aπιστα πολλα λέγειν
δοκείς. 3. + Τίς ό.ν λεγούσηι σοι πιστεύσειεν;
4. Μενάνδρου· •:- Τρόπος έσtt' ό πεί~ων τού λέγοντος, ού λόγος.
C. Θεόγνιδος
•:- Ούκ έστιν φεύγοντι φίλος καi πιστός έταίρος.
D. Προμη~ευς έν τώι Αίσχύλου δράματικ λέγει ώς »Πόνων έκ τώνδ' έμε
λύσει τις«, δ δε χορός, αί 'Ωκεανίδες, κελεύουσιν αύτόν λέγειν· »τίς
ούν δ λύσων έστίν;« καi »έμοi δε τόν λύσοντά σε λέγε·« δ δε ύπακούει.
Ε. 1. •:- 'Έλληνες όντες βαρβάροις δουλεύσομεν; (Εύρ.) 2. Μέμνησο 4
aν~ρωπος ών. 3. + 'Ά εlδον αύτός παρών (αύτη παρούσα), ταύτα
λfγω. 4. Φίλ.ων παρόντων καi άπόντων (παQουηc:ον χαi άπουσc:ί)ν)
μέμνησttε. 4 5. Πιστός rσttι 5 φίλοις καi παρούσι καi aπούσι. 6.
Άπολλόδωρον Ά~ναίοι στρατηγόν εlχον ξένον όντα.
F. Κατa Παρμενίδην· 6
ι. Τό δν έστι· τό μη δν ούκ έστιν. 2. τα μη όντα ούκ έστιν.
G. Πλατωνικά τινα·
1. Τού αεi όντος ή γεωμετρία γνώσίς 7 έστιν. h 2. Ψευδης 8 δόξα έστiν
ή τaναντία τοίς ούσι δοξάζουσα . . . καi λόγος ψευδης τά τε όντα
λέγων μη είναι καi τα μη όντα εlναι. i 3. Λέγουσί τινες, ώ φίλε
Σώκρατες, ώς ού χρη τα τώι όντι δίκαια μαν~άνειν οuδε τα όντως
aγα~α ή καλά, aλλ' δσα δόξει τοίς δικασταίς. k
4. Οuδεiς έκων άμαρτάνει. 15. Οί κακοi aκοντές εtσι κακοί. m 6.
Άρχε έκόντων.

• Adesp. 364Ν b Deut. 19,21; Εχ. 21,24; Mt. 5,38 c Mt. 13,13 d Monost. 586J
• Μτ. 11,15, al. 1 Mk. 8,18 1 Vgl. vv. 873. 771. 785 h Rep. 527b 1 Soph.

240d-e k Phaedr. 260a 1 Apol. 37a; Prot. 345a; Rep. 589c, etc. σι Leg. 860d.

I μύς (lat. mus) Maus. 2 Α[ Φλέγραι (vgl. ή φλόξ, φλογός Flamme) Brennender Platz,
spater in Kampanien lokalisiert. 3 scharf. 4 μέμνησο, μέμνησ6r erinnere dich, erin-
nert euch. 5 ίσ6ι, έστέ sei, seid. 6 Parmenides νοη Elea, der vorsokratische (eleati-
sche) Philosoph. Elea (Velia) war eine griechische Kolonie an der Westkίiste von Sϋditali­
en. 7 ή γνώσις Erkenntnis, Wissen. 8 ψrυδής, ές (L. 33) falsch, tauschend, lίigne­
risch, irrig.
78 LΕΚτΙΟΝ 31

Lektion 31

πάς, πάν, πάσα λέγοντός σου ήκουον


λύσάς, λύσαν, λύσάσα λέγοντός σου παρή(ν)

Α. ι. Άκουε πάς. 2. 'Ακούσατε πάντες. 3. Θαλής έφη· Μη παντι πί­


στευε. 4. Δημόκριτος έφη· Καλόν έν παντι τό ίσον.
Β. Φιλοσόφων δόξαι
ι. 'Ηρακλείτου·& 'Εκ πάντων Εν και έξ ένός πάντα.
2. Θαλής 1 ~λεγε νούν τού κόσμου τόν ttεόν, τό δε πάν έμψυχον εlναι.
3. 'Έν τό πάν Άναξίμανδρος 1 και Άναξιμένης 1 και άλλοι έλεγον· και
Ξενοφάνης 2 έλεγε δτι 'Έν τό πάν, τό δε Εν τούτο και πάν τον ttεόν
έλεγεν· τό γό.ρ πάντων κράτιστον και άριστον ttεός.
4. ·Α ναξαγόρου · Έν παντι πάντα· πάντα γό.ρ παντός μοίραν μετ-·
έχει.
C. Πλάτωνοςb
ι. Μέγιστον κακόν έστιν δ λέγουσιν, ώς φίλος έαυτώι πάς άνttρωπος
φύσει 3 • 2. Ψυχη πάσα άttάνατος. 3. 0[ κακοι πάντες είς πάντα εί­
σιν άκοντες κακοί.
D. ι. Θεοίς ftύσωμεν πάσι και πάσαις. 2. Άκούσατέ μου, ώ πάντες.
ttεoi. πάσαί τε ttεαί.
Ε. ι. Πάσα γή πατρίς. 2. Πάσης 'Ασίας εΙς άνηρ άρχει.
F. Τί λέγει δ μισογύνης 4 ;
* Μισώ 4 γυναίκα πάσαν, έκ πασών δt σέ,
ήτις πονηρό. τάργ' (τa έργα) έχουσ' εlτ'(α) εύ λέγεις.
(Εύριπίδου Μελέαγρος)
G. Παροιμία ι
ι. * Ού παντός άνδρός είς Κόρινttόν έσtt' δ πλούς.
2. Ύπό παντι λίttωι σκορπίος.

11
Γραμματικά

Α. Περι αίτίας
ι. Αίτιος μΕν δ φονεύσας, αίτιος δε και δ βουλεύσας φόνον. 2. Αί­
τιοι μΕν ο[ φονεύσαντες, αίτιοι δε και οί βουλεύσαντες φόνον. 3.
Τόν έπιβουλεύσαντα κελεύει δ νόμος αίτιον εlναι. 4. Τοi.ις έπιβου­
λεύσαντας κελεύει δ νόμος αίτίους εlναι.
LΕΚτΙΟΝ 31 79

5. Ήσιόδου·c •:- Ή δε κακη βουλη τώι βουλεύσαντι κακίστη.


6. + ·~ Αί δε κακαi βουλαi τοίς βουλεύσάσι κάκισται.
Β. ι. Ή γυνη ή βουλεύσάσα τόν τού lχνδρός φόνον άπέitανεν. 2. Αί γυ­
ναίκες αι φονεύσάσαι τον τύραννον άπέitανον. 3. Άρα itαυμάζετε
την φονεύσάσαν (τας φονευσάσας); 4. Τήι φονευσάσηι (ταίς φονευ­
σάσαις) ούκ έχομεν χάριν ούδεμίαν. 5. Τής γαρ βουλευσάσης (τών
βουλευσασών) ή αlτία έστίν. 6. Άλλα μην τούτ' έστι τό διαλύσαν την
τυραννίδα, καi καλα πάντα τα λύσαντα αύτήν.
C. 1. Μι:νάνδρου· ::- Τώι γό.ρ )Ι.αλώς, :ιτρό.σο(Jνtι πόσα γή nατρίς.
2. Πλάτωνος· 'Αδύνατον καλώς πράπειν τοίς μη τα καλα πράπου­
σιν (τούς ... πράττοντας).

D. ι. Άκουσα άμαρτάνει. 2. Άκούσασα τών ρητόρων (λέγει ή Λυσι­


στράτη) εύ λέγειν έμάνitανον. 3. Εύ λέγω άτε άκούσασα τών
ρητόρων.
Ε. ι. Σού λέγοντος ούκ i)κουσα. 2. Σού λέγοντος ού παρή(ν). 3.
Φίλων παρόντων καi άπόντων μέμνησο.
4. Θεόγνιδος·d ::- Εύ μΕν έχοντος έμού πολλοi φίλοι
F. Κωμικά
ι. * Ξένων παρόντων την πόλιν κακώς λέγεις;
2. Έν θήβαις νυκτός καi ήμέρας δειπνούσιν. 3. Νυκτός ούσης
έκάitευδον, άτε παίς ών.
4. ,'Q μιαρέ, τού πατρός παρόντος την μητέρα τύπτεις;« - »Φήμ', 5 ώ
πάτερ ... - »Καίπερ μητέρα ούσαν τύπτεις αύτήν;« - »Φήμ', ώ πάτερ ...

ΙΙΙ

Α. ι. + Ήρακλής παρήν ιbς λύσων Προμηitέα. 2. Θύειν δεί τοίς όρνισι


(λέγει 'Αριστοφάνη ς), ώς όρνίitων βασιλευόντων.
Β. ι. Λέγ' α λέγεις- καi γαρ ώς φίλος σοι πάρειμι. 2. + Ώς πιστα όντα
λέξω πάνit' α μέλλω λέγειν. 3. Ώς άκούοντος λέγε.
C. ι. Θεού itέλοντος fιξω πρός σε αuριον. 2. Καλώς ποιείς, άτε ών έμοi
φίλος πιστός. 3. 'Ύ οντος δε (τού itεού) ο[κοι μένειν δεήσει. 6 4.
Καi άμα λέγων ταύτα άπήλitεν.
D. ι. 'Α ντίπατρος 7 , άκούσας την Παρμενίωνος 7 ύπό 'Αλεξάνδρου τε­
λευτήν, .. ε{ μΕν έπεβούλευσεν Άλεξάνδρωι Παρμενίων•, έφη, »τίνι
πιστευτέον; εl δε μή, τί ποιητέον; ..

• Β 10 b Leg. 731d; Phadr. 245c; Leg. 860d c Op. 266 d ν.697.

1 T!!ales νοn Milet, der •erste Philosoph•, wurde zu den ·Sieben Weisen• gerechnet; er lebte in
der ~rsten Halfte des 6. Jh.s ν.Chr. Sein Schϋler Anaximander (ca. 610- ca. 546) und dessen
Naafolger Anaximenes (gest. ca. 525): die frϋhen (•vorsokratischen•) Denker in Mi-
80 LΕΚτΙΟΝ 32

let. 2 Xenophanes, geb. ca. 585 in Kolophon (in der Nahe von Ephesus): wandernder·
Rhapsode, Dichter und Denker, gest. nach 480 (!) in Sϋditalien. 3 von Natur (φύ-
7 σις). 4 μισώ ich hasse. Was ist demnach ein Misanthrop? und ein Misogyn? 5 φημί
ich sage (es, so) = ja. 6 Futur von δεί. 7 Antipater und Parrnenio: die loyalen her--
8 νorragendsten Generale Philipps und Alexanders von Makedonien.

Lektion 32

το γένος, τού γένε[σ]ος έμαitον: μαitών, μαitόν, μαitούσαι


το γένος, τού γένους ήλitον: έλitών, έλitόν, έλitούσα

9 Α. ·~ Έξ 'Η}άκης γένος είμί, πατήρ δέ μοί έστιν 'Οδυσσεύς. 1


Β. ι. 'Ανήρ Σύρος τό γένος. 2. Άνηρ γένει Σύρος.
3. Ouδi:v γένους γένος διαφέρει.
Ο 4. •:- Ouδi:v δίκαιόν έστιν έν τώι νύν γένει. (κωμ.)
C. Έκ τών ·ομήρου
ι. •:- Τέκνον έμόν, π ο ίόν σε έπος φύγεν rρκος 1 όδόντων;
2. •:· ... Μήτηρ τε καi υίός 3
πολλα προς άλλήλους έπεα πτερόεντ'(α) 4 άγόρευον. 5
3. •:- Έν γαρ χερσi τέλος πολέμου, έπέων δ' ένi βουλήι.
2 D. ι. τα 'Ομήρου έπη. 2. τα Σαπφοϋς 6 μέλη. 3. 'Επών ποιητης άρι­
στος 'Όμηρος, έν μέλεσι δε πρώτη Σαπφώ. 4. Αί Μοϋσαι έν τώι
Κάδμου γάμωι καλόν ήιδον μέλος.
Ε. Αlσχύλου
3 •} ·Απλά γάρ tστι τής άλη'ltείας έπη.

F. Πλάτωνος 7
Ή ν ποτ ε χρόνος δτε 'ltεoi μi:ν ήσαν, 'ltνητα δε γένη οuκ ήν.
G. Περi κάλλους
4 ι. 'Αριστοτέλους- Τό κάλλος τών μελών τις συμμετρία έστίν.
2. Πλάτωνος- Ή άρετή άν εrη κάλλος ψυχής.
3. Κωμικόν· ::- έγω κι'ltαριστρίας έρώ 8
s κάλλει καλής, μεγέ'ltει μεγάλης, τέχνηι σοφής.
Η. Περi πα-&ών
1. •ο έρως πάitος έστίν. 2. Τόν λόγον δεί κρείπονα τών παitώw
εlναι.
LΕΚτΙΟΝ 32 81

3. Πυitαγόρου· Έλεύitερον άδύνατον είναι τόν πάitεσι δουλεύοντα.


[. Περi fιitών καi Ηtών
ι. Ήρακλείτου· Ήitος άν'ftρώπωι δαίμων.
2. Πλουτάρχου· Τό ή'ftος έ'ftος έστi πολυχρόνιον.
3. ':· Φitείρουσιν ήi}η χρήσ6' (χρηστά) δμιλίαι κακαί. 9
4. Και τοίς ήitεσι και τοίς σώμασι διαφέρουσι τών Έλλήνων ο{ βάρ­
βαροι. 5. Τών βαρβάρων τa ~itνη ού μετέχει έλευitερίας. 6. + Τοίς
έ'ftνεσιν ού μέτεστιν έλευitερίας.

11
Α. ι. Μενάνδρου· >:·Γράμματα μαitείν δεί καi μαttόντα νούν έ;ι,ειν.
2. Μαttων δίδασκε. 3. Οί μαttόντες τών ού μαttόντων κρείττονές εl­
σιν. 4. Τί λέγεις; ού γaρ μανttάνω. 5. Άκουε δη καi μάνttανε περi
τών Ήρακλειδών.
Β. Περi τών Ήρακλειδών
ι. Τού πατρός άποttανόντος τα Ήρακλέους 10 τέκνα, το Άργος λιπόν­
τα, κατέφυγεν εlς Άttήνας. 2. Οί Άi}ηναίοι τοίς καταφυγούσιν
άσυλίαν παρεϊχον. 3. 'Ύστερον δ' οί Ήρακλεϊδαι έστράτευσαν έπi
την Πελοπόννησον, 'Ύλλου τού Ήρακλέους άγοντος τον στρατόν (=
στρατηγούντος).

C. ι. Λυσιστράτη σωτηρίαν ηύρε παντi τώι τών γυναικών γένει. 2. Χά­


ριν έχομεν τήι σωτηρίαν ήμίν εύρούσηι.

D. 'Εκ τού Εύαγγελίου


ι. a Ίδόντες 11 τόν άστέρα έχάρησαν 11 χαρaν μεγάλην· καi έλttόντες είς
την οίκίαν εlδον 11 το παιδίον μετα Μαρίας τής μητρος αύτού. 2.b
Έξελttόντα τα δαιμόνια άπό τού άνttρώπου είσήλttον είς τοuς χοί­
ρους13. 3.c Καi μία τών παιδισκών ... ίδούσα τον Πέτρον έμ­
βλέψασα αύτώι λέγει· Καi συ μετa τού Ναζαρηνού ήσttα τού 'Ιη­
σού. 4.d Αί γυναίκες εlσελttούσαι ούχ ηύρον το σώμα. 5.e Μη εύ­
ρούσαι το σώμα άπήλttον. 6. ι Έξελttούσαι έφυγον άπό τού μνημεί­
ου.

Ε. Θεόγνιδοςκ
>:· Μούσαι καi Χάριτες, κούραι Διός, αϊ ποτε Κάδμου 14
ές γάμον έλttούσαι κάλόν άείσατ' έπος
>δττι 15 καλόν, φίλον έστί· το δ' ού καλόν ού φίλον έστί<·
τούτ' έπος άttανάτων ήλttε δια στομάτων.

• Μι. 2,10 b Lk. 8,33 c Mk. 14,67 d Lk. 24,3 " Lk. 24,23 ' Mk. 16,8
1 ν.\S-\8.

1 Wer spricht diesen Vers? ln welcher Dichtung? 2 Zaun, Gehege. 3 Thetis und
Achilleus. 4 geflϋgelt. S Wie oft in Dichtung: kein Augment. 6 Sappho, die
82 LΕΚτιΟΝ 33

Dichteήn (um 600 v.Chr.); Gen. Σαπφούς. 7 Der Anfang des Mythus, den Protagora~
erzahlt. 8 έρώ (vgl. ~ρως) ich liebe (m. Gen.). 9 Ein sprichwortli~:her Vers, dem
Menander und auch Euripides zugeschήeben, den auch Paulus, 1.Kor. 15,33 zi-
tiert. 10 Ήρακλής, Gen. Ήρακλέους. 11 Ίδών (Partiz. νοπ εlδον) sehend, als sie
sahen (naml. die Weisen aus dem Morgenland). 12 sie freuten sich (Aor.
χα(ρω). 13 die Schweine. 14 Kadmos, Pήnz von Tyrus, kam der Sage nach auf der
Suche nach seiner Schwester Europa nach Griechenland und heiratete Harmonia, die Tochter
von Ares und Aphrodite; bei dem Hochzeitsfest waren alle GOtter zugegen. 15 δπι, altere
Form von δτι (δ τι}, hat sich in der Dichtung erhalten.

Lektion 33

Σωκράτης, -ους το γήρας, τού γήρως


Περικλής, -έους
, ,
ευγενης,
,
-ες,
-
-ους

Α. Περι Σωκράτους
1. Σωκράτης Σωφρονίσκου ήν υίός λιttουργού. 2. ·Τί λέγει ή γραφή;
- τον Σωκράτη λέγει διαφt}είρει ν τους νέους." 3. a Ά ντιφών δ σο­
φιστής ποτε διαλεγόμενος 1 Σωκράτει .ώ Σώκρατες•, έφη, .tγώ τοί σε
δίκαιον μΕν νομίζω, σοφόν δε ούδ' όπωστιούν 2 ...
4. Πλάτων Σωκράτους άκούσας κατέφλεξε 3 τα ποιήματα. 5. Άντι­
σttένης δ Άντισttένους και αύτός Σωκράτει συνήν, τώι δ' Άντισttένει
Διογένης δ Κύων.

Β. Πλουτάρχου έκ τού Περικλέους βίου


1. Περικλής ήν οίκου και γένους τού πρώτου. 2. Άγαρίστη, ή Ξαν­
ttίππου γυνή, κατα τους ϋπνους έδοξε τεκείν 4 λέοντα, και μnt' ήμέρας
όλίγας hεκε 4 Περικλέά.
3. Άttηναίοι προς Σαμίους στρατηγόν έπεμψαν συν Περικλεί και Σο­
φοκλέά τον ποιητήν. 4. Εlπε δε προς αύτόν δ Περικλής- .ώ Σοφό­
κλεις, ού μόνον τας χείρας δεί καttαρας έχειν τον στρατηγόν, άλλα
και τους όφttαλμούς.«
C. Περi γήρως
1. Αίσχύλου·b * Το γήρας ήβης έστιν ένδικώτερον.
2. Εύριπίδου·c * Ώ γήρας, οlον τοίς έχουσιν εl κακόν.
3. Πόλλ' Ενεστι τώι γήράι κακά.
4. *• Δειλαίαν
δειλαίου γήρως• ή Εύριπίδου Έκάβηd λέγει αύτήν·
όμοίως δε Πολυξένη, ή ttυγάτηρ·d
LΕΚτΙΟΝ 33 83

•:·)) ουκέτι σοι παίς άδ' 5 · ουκέτι δη


γήράι δειλαίωι δειλεία
συνδουλεύσω . . ."·
{}ύσουσι γό.ρ αυτην οί 'Αχαιοί.
D. Περi γερών
1. Όμήρου·e •:· Τύμβος τε στήλη τε· το γό.ρ γέρας έστi ~ανόντων.
2. Θουκυδίδου·r Πάλαι ποτ' ήσαν έπi Qητοίς 6 γέρασι πατρικαi βα­
σιλείαι.
3. 'Αριστοτέλους· 11 Τής άρετής καi τής εύεργεσίας ή τιμη γΈρας.
4. Πλάτωνος·h ΣΩΚΡ. »Τί ποτ' άν είη ταύτα, ώ Ευ~ύφρων, τό. παρ'
ήμών δώρα τοίς ~εοίς;« - ΕΥΘ. »Τί δ' άλλο ή τιμή τε καi γέρα καί,
δπερ tγω άρτι 7 έλεγον, χάρις;«

11
Α. 1. »Ευγενης έξ ευγενών.« 2. + Εύγενείς έξ ευγενών ήμείς.
3. Τώι ευγενεί συνέστω δ εύγενής. 4. + Τοίς ευγενέσι χρη συνείναι
τους εύγενείς.
5. Πατέρων άπ' ευγενών τέκνα εύγενή. 6. Καίπερ πένης ών ούτοι τό
γ' ή~ος δυσγενες έχω.
7. Άρτέμιδι ~ύσαι παρ~ένον κελεύει δ ~εος fιτις ευγενης κάξ (καi έξ)
ευγενούς μητρός. 8

Β. 1. * Δεί τους μΕν εlναι δυστυχείς, τους δ' ευτυχείς.


2. Παροιμία· Τον άτυχή καi πρόβατον δάκνει.
3. Άριστοτέλους·i Τον ευγενή ευτυχή λέγομεν. 4. +Τους ευγενείς
ευτυχείς λέγομεν. 5. + Ευτυχες άρα τό τέκνον το ευγενές, δυστυχή δε
τό. δυσγενή. 6. Ώ δυστυχες παί.

C. Δημο~ένους είς Αίσχίνην 9


Κακσή~ς ών, ώ Αίσχίνη, τούτο παντελώς 9 εύη~ες ... έπραξας.

D. Περi άλη~είας καi ψεύδους


1. Σοφοκλέους·k '' Τάλη~ες άεi πλείστον ίσχύει λόγου.
2. Τού αύτού·k * ου γό.ρ φέρουσι καρπόν οί ψευδείς λόγοι.
3. Εύριπίδου· 1 •:- ••• ~έλω
φίλων άλη~ καi δίκαι'(α) είπείν πέρι. 10

Ε. 1. ουκ έστιν άλη&ης δ λόγος ούτος. 2. + Άλη~ σοι λέξω ίστορίαν.


3. Ψευδή λέγεις άλη~έσιν δμοια. 4. ουδεν ύγιες λέγεις. 5. Φρένας
ουκ έχεις ύγιείς.

F. Σωκράτης προς Χαρμίδηνm


Το φάρμακον το έμον ου την κεφαλην μόνον ύγιά ποιεί, άλλ' δλον το
σώμα.
84 LΕΚτΙΟΝ 33

G. Περi εύκλείας
ι. Εύριπίδου·D * ""- "" ούκ ούσ'(α) άδικός ειμι δυσκλεής.
2. Τού αύτού·a * 'Α).λ' εύκλεές τοι δεσποτών itανείν ύπερ 10 •
3. Αισχύλου· 0 * Βίου πονηρού itάνατος εύκλεέστερος.
Η. Περi. αύταρκείας
Κατa τόν ΆριστοτέληΡ ούδενος tνδεης ή εύδαιμονία, ό.λλ' αύτάρκης,
καi. το τέλειον άγαitόν αύταρκες καi. οι Στωϊκοi.q την άρετiJν αύτάρκη
προς εύδαιμονίαν λέγοuσιν.
I. θεοφράστου 11
Τον 'Έλληνα μΕν τώι "Έλληνι, τόν δε βάρβαρον τώι βαρβάρωι, πάν­
τας δε τοuς άνitρώπους ό.λλήλοις φαμΕν 12 οικείους καi. συγγενείς
εlναι.r

Abbildung 5: Bild auf einer aττischen Vase, Ende 6. Jh. ν.Chr. (L. 33 ΙΙ Κ).

Κ. 1. Ή χελιδών 13 Ό νεανίας ΙΔΟΧΕΛΙΔΩΝ


lδού· χελιδών
Ό πατήρ· ΝΕΤΟΝΗΕΡΑΚΛΕΑ
νη τον Ήρακλέα
LΕΚτΙΟΝ 34 85

Ό παίς- HAYfEI
t ...
αυτηι

Ό πατήρ· ΕΑΡΕΔΕ
έαρ fιδη·

2. Άσμα Ψόδιον 14
~Hλft' ήλ{tε χελιδών
καλaς ώρας άγουσα
καλοiις τ' ένιαυτούς­
έπi γαστέρα λευκά
έπi νώτα μέλαινα ...

• Xen.Mem. ι,6,11 b fr. 805 " fr. 400 d Hec. ι56; 202 e 11. ι6,457 I Ι ι3
8 Ε.Ν. 1163b 4, vgl. 1134b ι b Euth. ι5a 1 M.Mor. ι207a 24 11 fr. 869 und 750

I Suppl. 859 ID Pl.Charm. ι56b n Hel. 270; I.A. 3ι2 ο fr. 90 Ρ Ε. Ν. ι097b 8; 1176b5
q Diog. L. 7,ι27, u.v.a.m. • Porphyήus, de abstin. ΙΙΙ 25.

ι sich unteπedend (Partiz.). 2 durchaus nicht (auch nicht ίη irgendwelcher Wei-


se). 3 verbrannte (Aor. von φλέγω, vgl. t'l φλόξ, φλογός Flamme). 4 τεκείν Inf.,
lτεκον Indik.Aor. gebar; vgl. τέκνον. 5 lιδε, att. fιδε diese (hier). 6 Qητός gespro-
chen, abgeredet. 7 δρτι soeben. 8 ln einer Tragδdie des Euήpides (Herakli-
den). 9 Dernosthenes (384-322 v.Chr.), der grδβte athenische Redner; als Politiker Op-
ponent Philipps νοη Makedonien. In der Verteidigung seiner Politik, der •Kranzrede• (ι&,ιι),
greift er mit diesen Worten seinen Gegner Aischines an. - παντελώς = πάντως ganzlich, vδl­
lig. ι ο Prapositionen, wenn nachgestellt (sog. Postpositionen; haufig ίη alterer Poesie, sel-
ten ίη klassischer Prosa), ziehen den Akzent zurϋck: φίλων lιπο, πάρα, πέρι,
ίιπερ. ιι Theophrastos (gest. 287 v.Chr.), Schϋler und Nachfolger des Aήstote-
les. ι2 wir sagen (φημί). 13 Inschήften auf einer Vase, s. Abb. 5. 14 Athen.
3608. - Der Rhythmus dieser vol.kstϋmlichen Verse wird sich leicht erschlieβen, wenn man
wei6, daβ in diesern rhodischen Dialekt die Akkusativendung -ας ίη der α-Deklinatίon kurz ist
(χαλάς = w w, ώρας (att. ώρας) = - w).

Lektion 34

λελυμένος, -ον, -η λέλυμαι, -σαι, -ται . . .


λέλυσο, λέλυσ{}ε λελύσ{}αι

Α. Περi έλευftερίας- Έπικτήτου


1. Ό μΕν τό σώμα λελυμένος, την δε ψυχην δεδεμένος 1 , δούλος- ό δε
τό σώμα δεδεμένος, την δε ψυχην λελυμένος, έλεύftερος. 2. Μόνοι οί
86 LΕΚτΙΟΝ 34

πεπαιδευμένοι έλεύitεροι. 3. Εί πεπαιδεύμεitα, έλεύitεροί έσμεν. 4.


Εί πεπαίδευσαι, έλεύitερος εl.
Β. Χίλων δ σοφός, έρωτηitεi.ς 2 τίνι διαφέρουσιν οί πεπαιδευμένοι τών
άπαιδεύτων, έφη· .. έλπίσιν άγαitαίς«.
C. Δημοσitένους
ι. Φίλιππος λέλυκε τaς σπονδάς. 2. Λέλυνται αί σπονδαi. ύπό Φι­
λίππου. 3. Συμφέρει Φιλίππωι λελύσitαι τaς σπονδάς.
D. Πλάτωνος
ι. Λελυμένης τής τυρι .. νίbος, περi. έλευitερίας πάσα μάχη έστίν. 2.
Μούσα καλλίστη, fιτις τους βελτίστους καi. {κανώς πεπαιδευμένους
τέρπει.

Ε. Κωμικά
ι. Έγω λύσω τόνδε 3 ••• Λέλυσο, φεύγε. 2. ,Πόitεν fικεις;« - .. tξ
έκκλησίας.« - »Ήδη λέλυται γάρ;« - »Ναί· λέλυται.« 3. »Λέλουται
το παιδίον;« - »Ναί· λέλουται... 4. + ,Άρα λέλουσαι;« - »Λέλου­
μαι.«

F. ι. Φίλων άπόντων μέμνησο. 4 2. Μέμνησο άνitρωπος ών 4 •


3. >:· Άνitρωπος ών μέμνησο τής κοινής τύχης.
4. ·~ Μέμνησit'(ε) Άitηνών.
G. Γραμματικόν
Άνδρομέδαν πέτράι προσδεδεμένην Περσευς έλυσε. a
ι. ('Ανδρομέδα) Είitε λελυμένη είην δεσμών.
2. (ο[ δούλοι) Είitε δεσμών λελυμένοι εlμεν (είημεν).
3. ('Εκάβη) Είitε α[ γυναίκες δεσμών λελυμέναι εlεν.
4. ('Ανδρομέδα) Πάντα ποιεί, δπως δεσμών λελυμένη ήι.
5. (ο[ δούλοι) Πάντα ποιούσιν, δπως πόνων λελυμένοι ώσιν.
6. (α[ δούλαι) Πάντα ποιώμεν, δπως πόνων λελυμέναι ώμεν.
7. ('Ανδρομέδα) Έaν δεσμών λελυμένη ώ, itεοίς χαριστήρια itύσω.
8. (δ δούλος) Έaν πόνων λελυμένος ήι, itεοίς χαριστήρια itύσει.
9. (ώ γυναίκες) Έaν πόνων λελυμέναι ήτε, άρα itεοίς χαριστήρια itύ­
σετε;

ιο. (ώ γύναι) Έaν πόνων λελυμένη ήις, άρ' ού itεοίς χαριστήρια itύ­
σεις;

11
Α. ι. Τί βεβούλευσαι ποιείν; 2. Άκουσον ώς βεβούλευμαι. 3. El μη
βεβούλευσitε καλώς, φέρειν ύμάς δεί την τύχην.
Β. Παύλου Πρός Κορινitίους 'Επιστολής α'b
Δέδεσαι γυναικί; μη ζήτει 5 λύσιν. Λέλυσαι άπό γυναικός; μη ζήτει
γυναίκα.

C. Έκ τού Εύαγγελίου
ι. Καi. προσέφερον τώι 'Ιησού έπi. κλίνης άνitρωπον δς ήν παραλελυ­
μένος.6
LΕΚτΙΟΝ 34 87

2. 'Ιησούς πρός Πιλάτον·c Ούκ άν εlχες έξουσίαν κατ' έμού ούδε­


μίαν, εί μη ήν δεδομένον' σοι άνωitεν.
D. 'Εκ τού κατa ΜαfΗtαίον 8 (εύαγγελίου)
t. d Δώσω σοι τaς κλείδας τής βασιλείας τών ούρανών 9 • καi. δ άν
δήσηις έπi. τής γής, έσται δεδεμένον έν τοίς ούρανοίς, καi. δ άν λύσηις
έπi. τής γής, έσται λελυμένον έν τοίς ούρανοίς.
2.e Άμην λέγω ύμίν· δσα άν δήσητε έπi. τής γής, έσται δεδεμένα έν ού­
ρανώι, και δσα άν λύσητε έπi. τής γής, έσται λελυμένα έν ούρανώι.

ΙΙΙ
'Ανάγνωσμα

Φιλήμονος 10
* Οί φιλόσοφοι ζητούσιν 11 , ώς άκήκοα, 12
Τί τάγαitόν έστι, κούδε εlς εϋρηκέ πω.
'Εν άγρώι διατρίβων τήν τε γήν σκάπτων 13 έγώ
νύν εύρον· Είρήνη 'στιν· ώ Ζεύ φίλτατε,
τής έπαφροδίτου καi φιλανitρι.ί>που 'ftεo1). 14
Γάμους, έορτάς, συγγενείς, παίδας, φίλους,
πλούτον, ύγίειαν, σίτον, οlνον, ήδονήν
αυτη " δ'δ
ι ωσιν 15 ...

• ~llod. 11 4,3,2 b ι .Kor. 7,27 < Jh. ι9,ιι d Mt. ι6,ι9 • Mt. ι8,ι8.

ι b:ω ich binde, Fut. δήσω, Aor. tδησα, aber Perf.Pass. δέδεμαι, Paniz. δεδεμέ­
νος 2 (als er) gefragt (wurde), Panizip. 3 Der Sprecher ist dabei, sich an einen ge-
fess:lten Gefangenen heranzuschleichen (Ar. Thesm. ι208). 4 νοη L. 30 11 Ε. 5 su-
che (lmper.). 6 Nach Lk. 5,ι8; aber παραλuτικόν Mt. 9,2 und Mk. 2,3. 7 δώσω
ich werde geben, δέδοται es ist gegeben (Perf.Pass.), δεδομένος gegeben; vgl. lat.
do. 8 Auch geschrieben Ματitαϊον (doppeltes itit ist nicht griechisch). 9 Der Plural
·dit Himmel· ist nicht griechisch, sondern semitisch. ι ο Philemon (ca. 360- ca. 260 (!)
v.Chr.) war nach Menander der hervorragendste Meister der Neuen Komodie.
11 :ητούσιν sie suchen. ι2 άκήκοα ich habe gehon (Perf.). 13 σκάπτω ich gra-
be. 14 τής ... itεού (Ausruf) welch eine Gottίn! ι5 δ(δωσι(ν) gibt (vgl. Fn. 7).
88 LEKτJON 35

Lektion 35

δ ίχttύς, ίχttύος βραχύς, βραχύ, βραχεία.


ή 'Ερινύς, Έρινύος βραδύς, βραδύ, βραδείο:ι

Α. Περί ίχιl)ί,ων φωνής


t. Ώς ίχ#ύς άφωνος εί. 2. Ίχftύος aφων6τrρι)ς έστιν. 3. + Ίχ#ύω\Ιι
aφων6τrροί rίσιν . 4. Φωνην ούκ rχrιν ίχftί•ν (ίχ#ύς) φασιν. 5 ..
Οί•τr i·ν ίχι'tί•σι (ίχιi)ί•ϊ) φωνην οί1τr έν άπαιδrί•τοις ( -τωι) άρrτην δι:ιί
ζηπίν.
Β. Παροιμία
"ΊχftίΙν rίς Έλλήσποντον«. i·πi τιίJν aχρήστων · πολλοί γό.ρ f:-v τuJιι
Έλλησπί)ντωι ίχιi)ί't'ς .
C.:. Κωμικ6ν 1
::- "· .. ίχ#ί•, jV.ιδιζ'(r), ιίJς σ' έσttίω ...
.,'Αλλ' α\Ιδέπω i·πί ftάπρ'(α) ι')πτ6ς 1 rίμ' fγώ ...
D. Έκ τής Καινής Διαftήκηςa
ι. Ούκ ι:· ίσiν ήμίν πλι:·ϊον ή πί·νπ άρτοι καi ίχι'tύrς δύο. 2. Ούκ έχο·­
μι:-ν ιίJδr εί μη πί-ντr (ιρτους καi δύο ίχ#ί•ας .
Ε. Παροιμίαι
ι. Έλέφας μύν οί• διώκει . -' 2. Υς διό. Q6δων .
7 4

Abbildung 6: Geflϋgelter Eber, Dίdrachmon aus Klazomenai,


um 500 v.Chr. (L.35 Ι G).
LΕΚτΙΟΝ 35 89

F. ι. Ύί δμοιος δ τύραννος- φόβου γαρ πλήρης. 2. »7 Υς« τους ·ιππο­


κράτους5 ύους έλεγον οί κωμωιδοποιοί· ήσαν γαρ ύώδεις 6 καi άπαί­
δευτοι.
G. Θαυμάσια
7 Υνέν Ίνδοίς ού φασιν εlναι ούτε ήμερον ούτε άγριον· δμοίως δε καi
έν Λιβύηι σι1ών άγρίων άπορία έστίν· έν δε Αlitιοπίάι λέγουσιν εlναι
ύς τετρακέρως 7 • έν δε Κλαζομέναις φασiν εlναι σύν πτηνόν. 8
Η. ι. •Η ftεών ίσχυς μεγίστη. 2. 'Έρως τών itεών tσχυν έχει με­
γίστην. 3. Τέχνη άμείνων lσχύος.

11
Α. ι. Ίπποκράτου;· Βραχ'-'ς δ β~cς, ή δ~ τfχνη μα;:ριi.
2. Εύριπίδου·b '' Βραχεία τέρψις έστiν ήδονής κακής.
3. Τού αύτού·b ''Καλώς έλεξας έν βραχεί(= δια βραχέων) τα καί­
ρια.

Β. ι. Γλυκυς άπείροις πόλεμος. 2. Μεταβολη πάντων γλυκύ. 3. Γλυ­


κεία μήτε ρ, τί με itέλεις ποιεί ν;
c. ι. την εύftείαν τρέχε. 2. ·ο βραδυς εlλε 9 τΟν ταχύν.
3. Εύριπίδσυ·c •:· Το τού ποδός μΕν βραδύ, τό τού δε νού ταχύ.
D. ι. 'Αριστοτέλης έφη τας μΕν {>ίζας τής παιδείας εlναι πικράς, τους δε
καρπους γλυκείς.
2. 'Αναξαγόρας έλεγε τών σωμάτων τα μΕν βαρέα τόν κάτω τόπον, τα
δε κούφα τόν aνω κατέχει ν.
Ε. ·ο {>υitμός έκ τού ταχέος καi βραδέος, έκ δε τού όξέος καi βαρέος δρ­
μονία έστίν.
F. Ταχείς όντες οί λαγοοι ού χρείαν έχουσιν ίσχύος- τοίς δε βραδέσι
ζώιοις ίσχυν ή φύσις δέδωκεν.
G. ι. •:· Ταχέως, ταχέως φέρ' οlνον. 2. Σπεύδε βραδέως.
Η. Περi ήδονής- Πλατωνικάd
1. Συ μΕν λέγεις άγαftα πάντα εlναι τα ήδέα· Σωκράτης δέ φησι τό
άγαftον καi ήδυ διαφέρειν άλλήλων. 2. Πολυ διαφέρει, ώ Σώκρατες,
τό παραχρήμα 10 ήδυ τού είς τόν ύστερον χρόνον ήδέος.

111
'Ανάγνωσμα

Α. Περi Έρινύος Αίσχύλουe


1. * Μέγα γαρ δύναται 11 πότνι'(α) 12 Έρίνύς ...... - ...... - - ...
παρά τ' άitανάτοις τοίς ft' ύπό γαίας. ... ... - ...... - - ...... - -
2. •:· Ίω ...
μέλαιν' 'Ερινύς, ή μεγασitενής 13 τις εl.
90 LΕΚτΙΟΝ 36

3. * ... Ζευς
πέμπει παραβάσιν 14 Έρϊνύν. . . . . . . - .......... - -
Β. Περι Έρινύων· Σοφοκλέουςι
ι. * Καλώ 15 δ' άρωγο'Uς 16 τaς άεί τε παρitένους
άει δ' δρώσας 17 πάντα τάν (τa έν) βροτοϊς πάitη
σεμνaς 'Ερινύς ταχύποδας 18 •
2. * Ώ δώμ' 'Άιδου και Περσεφόνης
ώ χitόνι'(ε) Έρμή και πότνι' 11 Άρά 19
σεμναί τε itεών παίδες 'Ερινύες
αϊ τους άδίκως fiνήισκοντας όράτ'(ε) 17
έλitετε, άρήξατε 16

• Lk. 9,13; Mt. 14,17; vgl. L.21 Η b Fr. 362; Ι.Α. 829 c Ιο 742 d Phil. 13a; 60b; Prot.
356a c 1. Eum. 950; 2. Sept. 977; 3. Ag. 59 1 1. Ai. 835 (aus Aias' Abschiedsrede); 2. ΕΙ.
110 (Elektras Gebet}.

ι Aus dem Schlaraffenland (Krates 14Κ). 2 Μτερα =


τό hερα die andere Seίte. όπτός
(fertίg) gekocht, gar. 3 Vgl. L.30 l.C2. 4 Vgl. L.21 C1. 5 Είn Verwandter
des Peήkles (nicht der groβe Arzt!). 6 ύώδης schweίnisch, d.i. - fϋr Griechen! - vergnϋ­
gungssϋchtig. 7 τετραχέρως mit vier Hδmem. 8 πτηνός, όν, ή geflϋgelt.- Den ge-
flϋgelten Eber, das Wappentier von Klazomenai (sϋdl. von Smyma, die Heimatstadt des Anaxa-
goras), kann man auf Mϋnzen dieser Stadt sehen (vgl. Aelian, Ν.Α. ΧΙΙ 38). S. Abb.
6. 9 εlλον (Inf. έλείν) nahm, ergήH, ϋberkarn (starker Aorist). 10 παραχρήμα so-
fort. 11 δύναται hat Macht, vermag, kann. 12 πότνια Herήn. 13 μεγασitεν-
ής, ές (τό σ6ένος die St.arke); ~ wahrlich. 14 βάς, βάντος (vgl. λύσας, λύσαντος), Dat.Pl.
βάσι(ν) gehend (Partiz.Aor. von βα(νω); παραβαiνω ϋberschreiten. 15 χαλώ ru-
fen. 16 ι'.ιρήγω helfen, άρωγός, όν helfend, Helfer. 17 όρώσας sehend (Par-
tiz. Pras. Akk. Pl. Fem. von όράω); δράτε (ihr) seht. 18 ταχύπους, -συν schnellfϋs-
sιg. 19 ή άρά Fluch.

Lektion 36

λύ·ομαι, -ηι, -εται . . . βούλ·ωμαι, -ηι, -ηται


βούλ·ομαι, -ηι, -εται . άκού·σ·ομαι, -ηι, -εται

Α. Έκ τών Έπικτήτου
ι. Έγω μΕν παιδευτής εlμι uμέτερος, uμεϊς δε παρ' έμοi παιδεύε­
σitε. 2. Τί έστι το παιδεύεσitαι; καi τ( έργον τού πεπαιδευμένου;
3. Τό παιδεύεσitαι τοuτ' έστι· μαν&άνειν τa tδια καi τa άλλότρια.
Β. ι. Μαίνεσitε· ποί φέρεσitε, ώ άνitρωποι· πείitεσitε itεώι.
2. Τίς ή μανία αϋτη; ποί φέρηι, ώ νεανία; τοίς νόμοις πείitου.
LΕΚτΙΟΝ 36 9ι

C. Θεόγνιδος (313)
•:· Έν μΕν μαινομένοις μάλα μαίνομαι· έν δε δικαίοις
πάντων άvftρώπων εlμi δικαιότατος.
D. Γνώμαι
1. * 'Α νδρος χαρακτηρ έκ λόγου γνωρίζεται. 2. * Πένης λfΎων
τάληttες ού πιστεύεται. 3. Σόλων έφη· .. μη ψεύδου άλλ' άλήitευε .. ,
καi »άρχε πρώτον μαttων άρχεσ6αι ...

Ε. Πλάτωνος, έκ τού Εύttύφρονος (ιΟa)


»Λέγομέν τι φερόμενον καi φέρον, καi άγόμενον και άγον ... καi
πάντα τα τοιαύτα μανitάνεις δτι Ετερα άλλήλων έστi καi ήι ~τερα;« -
,.'Έγωγέ μοι δοκώ μαvftάνειν ...

F. Σοφοκλέους τού ήitους τοσαύτη ήν χάρις ώστε πάντηι καi προς


ά11:άvι:ων C'.'Vτόν στ~ργ~C'itα!.

G. 1... Τίς άγορεύειν βούλεται;« - »'Έγωγε... 2. 'Ακούειν βουλόμεitα a


λέξεις. 3. El βούληι (βούλει), λfΎοιμι άν.

Η. 1. Πλάτωνος·• ΛfΎουσί τινες τών φιλοσόφων, ώς tστιν ούδέποτε


ούδέν, άεi δε γίγνεται.
2. Τού αύτού·• Δεύτερον άγαitόν, μετa το εlναι άγα&όν, το γίγνε­
σ&αι.
3. Άριστοτέλους·b Δεί τa μΕν δίκαια πράποντας δικαίους γίγνε­
σ6αι, τα δε σώφρονα σώφρονας.
4. Τού αύτού·b VΕτι χαλεπώτερον, ήδονήι μάχεσ6αι ή itυμώι, κα­
ttάπερ φησiν Ήράκλειτος.

I. 1. Μάχης παύσομεν ύμάς. 2. Ού παυσόμεttα μαχόμενοι.


3. Άνάγκηι ούδε itεoi μάχονται. 4. Μαχώμεttα· ού γαρ [στιν άλλη
ήμίν δδος σωτηρίας.

Κ. 1. ,.'Αλλ' oL itεoi ίκανοί εlσιν σώιζειν ήμάς, δταν βούλωνται... 2.


·Εύχώμεttα δη ttεοίς πάσι καi πάσαις έαν γαρ εύχησ6ε, άκούσονται
ύμών ... - .. Εύχόμεttα ...
L. 1. Λύσόν με δεσμών. 2 ... Λυσόμενος την itυγατέρα .. c Χρύσης δ {ερεuς
ήλitε προς 'Αγαμέμνονα.
Μ. 1... Ποί συ έρχηι; .. - ,.'Ες το βαλανείον έρχομαι λουσόμενος ...
2. ,.'Jχttύν τίνα ήδέως έσ6ίοις άν;« - ..Ήδομαι lχttύϊ όπτώι ...
3. ::- Ώς ήδομαι καi χαίρομαι 1 κεύφραίνομαι. (κωμ.)
4. Χαίρε σφόδρα, ttύγατερ Σιών, εύφραίνου ... ttύγατερ Ίερου­
σαλήμ.d

Ν. Πώς δεί φυλάσσεσ6αι


ι. Ήσιόδου·e *Μέτρα φυλάσσεσ6αι· καιρός δ' έπi πάσιν άριστος.
2. Εύριπίδου·ι ,., Παίς ών φυλάσσου πραγμάτων αlσχρών άπο.
Ο. Περi τού πολι τεύεσ6αι
ι. Ό σοφός ού πολιτεύσεται. 2. Έπίκουρός φησιν ού πολιτεύσεσ6αι
92 LΕΚτΙΟΝ 37

τΟν νούν έχοντα. 3. 0[ Χριστιανοι bτι γής διατρίβουσιν, όJJ.: έν ού­


ρανώι πολιτεύονται. 2
Ρ. Κρίτων πρός Σωκράτη 3
'Αλλό. βουλεύου· μάλλον δε ούδε βουλεύεσ6αι έτι ώρα, άλλό. βεβου­
λεύσ6αι· μία δε βουλή· τής γό.ρ bτιούσης 4 νυκτός πάντα ταύτα δεί πε­
πράχitαι5.

• Pl.Theat. 152e; Gorg. 527b b Ε.Ν. 110Sa 17; ebd. 7 " 11. 1,13 d Sophon. 3,14
e Op. 694 1 fr. 1027

1 Der barbarische Sprecher dieses Verses (Arist.Pax 291) amϋsien das Publikum durch einen
VerstoB gegen die Grammatik, der ihm in seiner Begeisterung unterlauft: ein Medium (oder Pas-
siv) von χαίρω gibt es nicht; νgl. das folgende Zitat. 2 Aus dem frϋhchristlichen Brief aπ
Diognetos. 3 Kriton (in Platos Dialog) sucht Sokrates zur Flucht aus dem Gefangnis zu
ϋberreden. 4 bτιών, -ιόν, -ιούσα (Panizip) herankommend. 5 lnfin. Perf. Pass. von
πράττω.

Lektion 37

ή πόλις, πόλεως δ μάντις, μάντεως

Α. Έκ τών 'Αριστοτέλους Πολιτικών•


Ή πόλις κοινωνία τών έλευitέρων έστίν, ή δε πολιτεία βίος τίς έστι
πόλεως. Έν άπάσαις δη ταίς πόλεσιν έστι τρία μέρη τής πόλεως- ο[
μΕν εύποροι σφόδρα, ο[ δε άποροι σφόδρα, ο[ δε τρίτοι ο[ μέσοι
τούτων. Βούλεται δε ή πόλις έξ [σων εlναι και δμοίων δτι μάλιστα·
τούτο δ' ύπάρχει μάλιστα τοίς μέσοις. Δήλον άρα τό.ς τοιαύτας εύ πο­
λιτεύεσ6αι πόλεις έν αlς πολu τό μέσον.
Β. Σωκράτης έρωτηitεις• ποία lσχυροτάτη τών πόλεων, εlπεν· .. ή άνδρας
έχουσα άγαitούς.•
C. Ποιητών τινα περι πόλεως
1. Εύριπίδου· * Άvi)ρ γό.ρ άνδρα και πόλις σώιζει πόλιν.
2. Τού αύτού· * Α[ γό.ρ πόλεις ε[σ' (εlσίν) άνδρες, ούκ έρημία.
3. 'Αλκαίου· Άνδρες πόλεως πύργος.
4. Όμήρου· 2 * Άνδρος μΕν στέφανος παίδες, πύργοι δε πόληος.
D. * ..Ώ καλλίστη πόλι πασών•, και
* ..Ώ λαμπροτάτη πασών πόλεων .. ·
οϋτως ή Κωμωιδία προσαγορεύει τό.ς 'Α itήνας.
LΕΚτΙΟΝ 37 93

λΥεΙΘ

Εοε:ΜΙΙ'"Ι
ΩΝΑΦΙΛΙ
ΝΦΕεΙΜΑ
ΛιεετΑ
Τ ο Ν Ε Ν
Τ Ε I rι ο

λ Ε ΙΑ Ν
ΔΡΕΙοε
rΑΡεετ
I
Abbildung 7: lnschrifτ auf einer kleinen Sτeinscheibe aus Aτhen, 2. Halfte
d. 5. Jh.s. v.Chr. (L. 37 Ε).

Ε. 3 Λυσίitεος Μικ(ωνα φιλείν φησι μάλιστα τών έν τήι πόλει· άνδρείος


γάρ tστι.
F. 'Αριστοτέλους περi φύσεωςb
1. Ή φύσις ούδfν μάτην ποιεί. 2 .•.'Οδός εlς φύσιν .. ή γένεσις. 3.
Τών φύσει ή πόλις, καi δ άνttρωπος φύσει πολιτικον ζώιόν έστιν. 4.
Τριών δεί παιδείάι· φύσεως, μαitήσεως, άσκήσεως. 5. Καi 'Επίχαρ­
μος λέγει·
::- Φύσιν έχειν άριστόν έστι, δεύτερον δέ, μανttάνειν.

G. Άριστοτέληςc τον άνitρωπον λέγει όρttόν μόνον τών ζώιων διa το την
φύσιν αύτού εlναι ttείαν.
Η. 'Αριστοτέλους περi δυνάμεως καi ένεργείας
1. Ή ένέργεια ούκ έστιν άνευ τής κατ' αύτην δυνάμεως. 2. WΕστι δυ­
νάμει ό μαν{tάνων έπιστήμων. 3.d 'Αριστοτέλης tλεγεν έν τώι σκότωι
94 LEKτJON 38

τό: σώματα χροό:ν δυνάμει μΕν έχειν, ένεργείάι δε μηδαμώς πολυ δε το


μεταξυ τού τε μη έχειν και μη δράσΟ-αι. 4
Ι. Πλάτωνοςe
ι. Άρα ή μετa δικαιοσύνης πράξις άρετή έστιν;
2. Άρα την τών άγαitών πράξιν λέγεις σωφροσύνην εlναι;
Κ. ι. Πράξεις 'Αποστόλων
2. Λουκάς έν ταίς Πράξεσι τών 'Αποστόλων λέγει Παύλον έν Άitή­
ναις εύρείν άγνώστου itεού βωμόν.
L. Περι μάντεων
ι. Μάντεων άψευδέστατος Τειρεσίας ήν δ Θηβαίος.
2. Πρό τής μάχης οι μάντεις έitύοντο, και τα ιερό: καλa ήν. 5
3. Μη πίστευε τοίς μάντεσιν (τώι μάντει).
4. Εύριπίδου· * Μάντις δ' aριστος δστις είκάζει καλώς.
Μ. Μάρκου αuτοκράτορος 6
Ένι τέρπου τώι άπό πράξεως κοινωνικής μεταβαίνειν έπι πράξιν κοι­
νωνικήν, συν μνήμηι itεού.

• 1279a 21 und 1295b 1 ff. (stark kondensien) b Cael. 291b 13, al., Phys. 193b 13, Pol. 1253
a 2 c Pan.an. 686a 27 d Doxogr. p. 314 ~ Men. 79c; Charm. t63e.

1 Vgl. Anm. zιι L.29 I, G. 3 2 Der Ver~ wird - hochst zweifelhafr- dem Homer (1-'.pigr.)
zugeschrieben. 3 Eingeritzt auf eine kleine Steinscheibe (wohl 2. Halfte d. 5. Jh.s), Buch-
staben rot gefϋllt. Gefunden auf der Akropolis νοn Athen. Μιχίωνα: Akk. des Namens Μιχίων.
S. Abb. 7. 4 gesehen werden (= sichtbar sein). 5 Die heiligen (Opfer) waren gut:
ein Fachausdruck (oft z. Β. bei Xenophon), welcher besagt, daB die omina, welche man aus dem
Zustand der geschlachteten Opfertiere entnahm, gϋnstig waren. 6 Aus dem philosophi-
schen Tagebuch des Kaisers Markus Aureliu~ (gest. 180 n.Chr.).

Lektion 38

λύομαι, έλυόμην, λυοίμην έγιγνόμην, γιγνοίμην, γίγνου


βούλονται, έβούλοντο, βούλοιντο έγενόμην, γενοίμην, γενού

Α. Γραμματικόν 1
ι. Μέμνησο aνitρωπος ών. 2. ΜέμνησΟ-ε Άitηνών. 3. Λέλυσο, φεύ-
γ ε. 4. ΛέλυσΟ-ε, φεύγετε. 4. Μη ψεύδεσΟ-ε. 5. Μη ψεύδου. 6.
Τοίς νόμοις πείitου.
LΕΚτΙΟΝ 38 95

Β. Περi Κύρου τού Περσών βασιλέως 2


ι. κύρος έτι παίς ών. δτε έπαιδεύετο συν άλλοις παισίν. πάντων
πάντα κράτιστος ένομίζετο. ιa. + -Συ δέ, δτε έπαιδεύου, άρα κρά­
τιστος ένομίζου ;« - ·Ούκ ένομιζόμην. « ι b. + ,. •γ μείς δέ, δτε έπαι­
δεύεσftε, άρα κράτιστοι ένομίζεσitε;« - .. 'Ενομιζόμεitα.« 2. 0[ άρ­
χόμενοι Κύρον ώς πατέρα έσέβοντο. 3. Ή σάλπιγξ έσήμαινε. Τότε
δη τού Κύρου ο[ στρατιώται άνεβόησάν 3 τε καi έμάχοντο, έπαιον
έπαίοντο, άπέκτεινον άπfflνηισκον· τέλος δΕ: ο[ πολέμιοι πρός φυγην
έτρέποντο. 4

C. Εύριπίδου 8
ι. ·~ Κακής άπ' άρχής γίγνεται τέλος κακόν.
2. * Θνήισκει δ' ούδΕ:ν τών γιγνομένων.

D. Πλίο.τω -ιυς"'
ι. Πάν τό γιγνόμενον ύπ' αlτίου τινός άνάγκη γίγνεσitαι. 2. ,.JQ
Πρόδικε 5 , άρα ταύτόν σοι δοκεί εlναι τό γενέσitαι καi τό εlναι, iΊ
άλλο;•• - »άλλο νη Δία••, έφη δ Πρόδικος. - ,.'Έστιν άρα ού ταύτόν,
ώς φησιν Πρόδικος δδε, τό εlναι καi το γενέσftαι.«

Ε. Τραγικά τινα
ι. Σοφοκλέους- 6 •:· ••• μηδαμώς γίγνου κακός.
2. Εύριπίδου· 7 * ... νύν άνδρα γίγνεσftαί σε χρή.
3. Τού αύτού· 8 ·~ • • • έγενόμην μητροκτόνος.
4. Αίσχύλου· 9 •=· Έρμή χitόνιε . . .
σωτηρ γενού μοι σύμμαχός τε.

F. ι. Οϋτως έχόντων τώνδε, σύμβουλοί μοι γένεσitε. 2. + τα άριστα


βουλεύου σεαυτώι. 3. τα άριστα βουλεύεσitε ύμίν αύτοίς. 4.
Σωτηρ γενέσitω σοι δ itεός. 5. + Σωτήρες γενέσitων ύμίν ο[ itεοί. 6.
Πόλλ' άγαitά σοι γένοιτο. 7. Εύδαίμονες γένοισitε. 8. Ό φίλον τώι
itεώι, τούτο γενέσftω.

G. Εύριπίδου, περi γένους καi εύγενείαξ


ι . ·=· 'Εκ πατέρων άγαitών έγένου.
2. ::- ώ παί Κρέοντος 10 , ώς άληitΕ:ς ήν άρα,
έσitλών άπ' άνδρών έσitλα γίγνεσftαι τέκνα,
κακών δ' δμοια τήι φύσει τήι τού πατρός.
3. ~- Ούκ άν γένοιτο χρηστός έκ κακού πατρός.
4. * . . . ούκ άν έκ μητρός κακής
έσftλοi γένοιντο παίδες.
5. * ... ούδ' άν ε{ βούλοιτό τις
σώφρων γένοιτο Σπαρτιάτίδων κόρη.

Η. Εύχαί
ι. Πολλα καi άγαitα εύχομαί σοι.
2. Ώ Ζεύ πάτερ, εritε πλούσιος γενοίμην. 11
96 ιεκτιοΝ 38

Abbildung 8: Bild auf einer attίschen Vase, Ende 6. jh. ν .Chr. (L. 38 Ι Η 2).
Der Olhandler, mit sorgenvoller Miene, fίillτ einem jungen Kunden das 01-
flaschchen, den beim Sport gebrauchten Aryballos. Dazu spricht er bei sich
selbst:
Ω ΖΕΥ ΠΑΤΕΡ ΑΙΘΕ ΠΛΟΥΣΙΟΣ ΓΕΝ[ΟΙΜΑΝ]
Er ist offenbar ein Dorer (α[ftε, att. ε[itε).

3. •:· Εϊ μοι γένοιτο παρitένος καλή τε καi τέρεινα. 12


4. Πλουτάρχου· Τίς ουκ άν βούλοιτο μάλλον Όδυσσεi.Ις εlναι ή
Κύκλωψ;
Ι. Πλάτωνοςd
1. Ού μη παύσωμαι φιλοσοφών. 2. +Σωκράτης έφη ώς ού (μη) παύ­
σοιτο φιλοσοφών. 3. VΕγωγε, rφη Θρασύμαχος, ώ Σώκρατες, τοίς
άκούουσι τούτοις προύλεγον (προέλ- ), δτι συ άποκρίνασitαι 13 μΕν ούκ
έitελήσοις, είρωνεύσοιο δr καi ού παύσοιο τής φλυαρίας.
Κ. Σοφοκλέους 14
* Ώ παί, γέvοιο πατρ<)ς ευτυχέστερος,
τα δ' άλλ' δμοιος, καi γένοι' άν ού κακ6ς.

11
'Αναγνώσματα

Α. 'Ανάχαρσις ό Σκύi}ης 15 , έκκλησίάι παραγεν6μενος, itαυμάζειν έφη δτι


λέγουσι μfν ο{ σοφοi παρ' 'Έλλησι, κρίνουσι δ' ο{ άμαitείς.
LEK1ION 39 97

Β. >>Λέγ' αlνον ήμίν, ώ γραύ.• - »Αίσώπου αlνον υμιν λέξω.e"


Λέαινα 16 , όνειδιζόμενη ύπό άλώπεκος έπi τώι δια παντός Ενα τίκτειν,
έφη· ,'Αλλα λέοντα«.

C. 'Αναξαγόρας' έφη έν τήι αύτή ι γονήι 17 καi τρίχας εlναι καi όνυχας
καi φλέβας 17 καi άρτηρίας καi νεύρα καi όστά, άφανή μεν δια μικρο­
μέρειαν17, αύξανόμενα δε κατα μικρόν. »Πώς γαρ άν«, φησίν, »έΚ μη
τριχός γένοιτο ttρίξ, καi σαρξ έκ μη σαρκός;«

• fr. 14 uπd 839 b Tim. 28a; Prot. 340b c Tro. 1254; fr. 75. 333. 298; Andr. 595
d Apol. 29d; Rep. 337a; Gorg. 489b e Aes. 257Ρ 1 ΒΙΟ ~Κ.

1 Aus fruhereπ Lektίoπeπ. 2 Aus Xeπophoπs Romaπ; βασιλέως Geπ. νοπ βασιλεύς Κο­
πίg (L. 39). 3 erhobeπ Geschreί (Aorίst; vgl. ή βοή Schreί, Ruf). 4 lmperfekt; der-
ίπtraπsίtίve - starke Aorίst ίst έτράποντο. 5 Sokrates (ίπ Platos Dίalog Protagoras) appel-
lίen an dίe Autorίtat des Sophίsten Prodίkos. 6 Dcr blindc 13ettler Odίpus appellίen aπ
das Volk νοπ Atheπ, πίcht schlecht, d.ί. uπmeπschlίch aπ ίhm zu haπdelπ. 7 Elektra sta-
cl1elt ίhreπ 13ruder Orest aπ, ίhre Mutter Klytamestra zu toteπ (ΕΙ. 693). 8 Orest πach der
Tat (Or. 587). 9 Orest betet (Cho. 1). 10 Sohπ Kreoπs: eiπe Persoπ ίπ eίπem πίchτ
erhalteπeπ Stϋck des Eurίpίdes. 11 Herzeπswuπsch des Olhaπdlers auf eίπer attίscheπ
Vasc, s. Abb. 8. 12 Hίppoπax 119~'. τέρεινα, Fem. νοπ τέρην, Neut. τέρrν,
zan. \3 άποχρίνασ6αι aπτwoneπ (Aor.) 14 Aίas sprίcht, ehe er sίch totet, zu seί­
πem kleίπen Sohn. 15 Aπacharsίs: der Typ des •edleπ ~'ildeπ· ίπ der grίechίscheπ Lίtera­
tur. 16 ή λέαινα, Fem. zu ι', λέων; <~. ή άλώπηξ, -•·χος Fuchs; τι') <"ννrιδος Schmahuπg,
Schandc.- Im Altenum meίπte maπ, eίπe Lοwίπ kοππe πur eίπmal cίπ Juπges '\1\:erfeπ. 17
ή γονή Saat, Sameπ; ή φλέψ, φλrβ<')ς Ader (Phlebίtίs); μιχρομf·ρηα (τι) μέρος Τeί\).

Lektion 39

δ βασιλεύς, -έως Θησεύς, Θησέως


δ ίερεύς, -έως Ζεύς, Δι6ς

Α. Περi βασιλέων
1. Ή ρ α κ λ ε ί τ ου· Πόλεμος πάντων βασιλεύς, πάντων δε πατήρ.
2. 'Ισοκράτους· Τον βασιλέά φιλάνttρωπον εlναι δεί καi φιλόπολιν.
3. ~ενοφώντος- Κύρος έλεγε παραπλήσια έργα εlναι βασιλέως άγα­
ttοίί καi νομέως άγα6ού. 4. Πολλα άνδρi βασιλεϊ μέλει. 5. Χαίρε,
ώ βασιλεύ 'Α {)ηνών.
6. Ήσιόδου · •=· Έκ δε Διός βασιλήες.
98 LΕΚτΙΟΝ 39

Β. 'Αριστοτέλους
ι. Περι τους ήρωϊκους χρόνους τα πρός τους ttεους ~μελε τοίς βασι­
λεύσιν. 2. Άλλα και Ά{tήνησιν δ άρχων βασιλευς• ύπΕ:ρ τής πόλεως
itυσίας 6ύει και εύχας εύχεται. 3. Και έν Σπάρτηι νόμος έστι τους
βασιλέάς 6ύειν πρό τής πόλεως. 4. Ούτως τών Έλλήνων τών πάλαι
οί βασιλής και Lερής έγένοντο.

C. Περι τών έν Αlγύπτωι {ερέων


ι. Θαλής, ώς λέγουσί τινες, εlς Αtγυπτον έλttων τοίς Lερεύσι
συνήν. 2. Και Πυttαγόρας πολλα παρα τών έκεί Lερέων μαttείν λέγε­
ται.

D. 'Εκ τού Πλάτωνος "Ιωνος 1


οι ποιηται ούδεν άλλο iΊ έρμηνής είσι τών ttεών ... ούκούν ύμείς αύ
ο{ ραψωδοι έρμηνέων έρμηνής γίγνεσttε.

Ε. 3 ι. ·~ Αϊδ' είσ' Άttήναι, Θησέως ή πριν πόλις.


2. ·~ Αϊδ' εlσ' Άδριανού και ούχι Θησέως πόλις.

F., G. Περι Διός

F. Αίσχύλου 8
"' Ζεύς έστιν αί{tήρ, Ζευς δε γή, Ζευς δ' ούρανός,
Ζεύς το ι τα πάντα χώτι τώνδ' ύπέρτερον.

G. ι. 1 Ω Ζεύ βασιλεύ, ϊλεως γενού. 2. Θύσωμεν Όλυμπίωι Διί.


3. Δια τον Δία νικώμες. b
4. * Χαίρετε κήρυκες, Διός άγγελοι ήδε και άνδρών.c

11
Α. 'Εκ τού κατα Μα-6'6αίον εύαγγελίου (4,ι8-ι9)
Περιπατών 4 δε παρα την ttάλασσαν τής Γαλιλαίας εlδε δύο άδελφούς,
Σίμωνα τον λεγόμενον Πέτρον και Άνδρέαν τόν άδελφόν αύτού, βάλ­
λοντας άμφίβληστρον 5 είς την ttάλασσαν· ήσαν γαρ άλιείς. Καi λέγει
αύτοίς- δεύτε όπίσω μου, και ποιήσω ύμάς άλιείς άνttρώπων.

Β. Άντίγονος δ μονοφ-6αλμός 6 , εlπόντος τινός δτι .. πάντα καλα και δί­


καια τοίς βασιλεύσι•, .. ναι μα Δία•, tφη, .. τοίς τών βαρβάρων· ήμίν
δε μόνα καλα τα καλα και μόνα δίκαια τα δίκαια ...

C. Ξενοφώντοςd
Σωκράτης, λέγοντός τινος δτι άηδώς έσttίοι, .. Άκουμενός• 7 , έφη,
»τούτου φάρμακον άγαttόν διδάσκει.• Έρομένου δέ· »Ποίον•; .. παύ­
σασttαι έσttίοντα• έφη.

D. Θεόγνιδος (ιS-ι8) 8
* Μούσαι και Χάριτες, κούραι Διός, αί ποτε Κάδμου
ές γάμον έλttούσαι καλόν άείσατ' btoς-
ιΕΚτΙΟΝ 40 99

,."Όπι καλόν, φίλον έστί, τό δ' ου καλόν ου φίλον έστί.«


Τούτ' έπος άitανάτων ήλttε διa στομάτων.

• Fr. 70Ν (apud Clem. AJex.) b Von der lnschrift am Zeustempel in Selinus (Sizilien), I.G.
χίν 268 " Vgl. ι. 20G d Mem. 3, 14, 12.

Ι ·Τών Ά~σιπαλαιώνόQχών πρώτη ~νΥι τού βασιλέως• (Αρτ. Α6. πολ. 2.1). 2 So-
krares spήcht zu dem Rhapsoden Ion (534e). 3 Inschήften auf der Innen- und Auβenseite
des Tors, welches aus der Altstadt von Athen in die von Hadήan gegriindete Neustadt fiihrte.
Vgl. ι. 7 Α. 4 Umhergehend, -wandemd (Partiz. Priis.). 5 Neτz. 6 Kδnig
Λntigonos, einer der •Nachfolger• (Διάδοχοι) Alexanders d.Gr. Er fiel, 81jihήg, kampfend in
der Schlacht bei lpsos, 301 v.Chr. 7 Akumenos: eίn beriihmter Arzt. 8 Wiederholt
von ι. 32 11 Ε.

ι. 40: Q., n. φ (fίir άι, ηι, ωι).

Lektion 40

έβεβουλεύ·μην (-σο, -το . . .) έβουλευ·σά·μην (-σω, -σατο)


έλελύ·κ·η, -ης ... (-ειν, -εις) βουλευ·σαί·μην (-σαιο, -σαι το)

Α. Γραμματικόν
ιΑ. Πάντων βασιλέων Κύρος άριστα πεπαίδευται.
ι Β. Πάντων βασιλέων Κύρος άριστα έπεπαίδευτο. (Ξεν.)
2Α ...1 Ω Σώκρατες, άρα βεβούλευσαι φεύγειν; .. - .. ου βεβούλευμαι ...
2Β. » 1 Ω Σώκρατες, &ρ' έβεβούλευσο φεύγειν; .. - ,ουκ έβεβου­
λεύμην ...
3Α ...~Q φίλοι, άρα βεβούλευσitε φεύγειν; .. - .. ου βεβουλεύμεitα ...
3Β ...Ώ φίλοι, &ρ' έβεβούλευσitε φεύγειν; .. - .. ουκ έβεβουλεύμεitα ...
4Α. ·Άρα φεύγειν βεβούλευνται ο[ Πέρσαι; .. - .. ου βεβούλευνται ...
4Β ...Άρα φεύγειν έβεβούλευντο ο{ Πέρσαι; .. - .. ουκ έβεβούλευντο ...
Β. ι. 0[ Ξενοφώντος ύοi έν Σπάρτη έπεπαίδευντο. 2. Ό πατηρ έπεμψέ
μοι έπιστολήν· ένεγέγραπτο δε ώς fιξοι· δ δ' ουκ ήλitεν.
C. ι. * Ίδείν ttέλω, τό πλήttος δ τι βουλεύεται. 2. Τί βεβούλευται (βε­
βούλευνται) περi τών σπονδών; 3. Έβεβούλευτο (έβεβούλευντο) μtν
λελύσitαι τaς σπονδάς νύν δε άλλως βεβούλευται (βεβούλευνται). 4.
ου γaρ λέλυνται αί σπονδαί. 5. Α[ σπονδαi διελέλυντο μέχρι Πυ­
itίων.•
ιοο LΕΚτΙΟΝ 40

D. Άντιφώντος 1
Καi bτειδη ήσαν έν τψ Πειραιεί, fflυεν· 2 καi έπειδη αύτψ 2 έτέ'ftυτο τa
ίερά, έντεύitεν έβουλεύετο ή aνitρωπος, δπως άν αύτοίς τό φάρμακον
δοίη 3 , πότερον πρό τού δείπνου fι άπό δείπνου. 'Έδοξεν ο-δν αύτή
βουλευομtνη βέλτιον εlναι μετa δείπνον δούναι. 3
Ε. Γραμματικόν
ιΑ. Φίλιππος τaς σπονδaς λέλυκεν.
ι Β. Φίλιππος τaς σπονδaς έλελύκει.
2Α. »ώ Φίλιππε, άρα τaς σπονδaς λέλυκας;« - »Ού λέλυκα.«
28. »ώ Φίλιππε, άρα τaς σπονδaς έλελύκης (-κεις);« - »Ούκ έλελύκη
( -κειν).«
3Α. Οί Άitηναίοι τaς σπονδaς λελύκασιν.
38. Οί Άitηναίοι τaς σπονδaς έλελύκεσαν (-κεισαν).
4Α ... Ύμείς, ώ Άitηναίοι, τaς σπονδaς λελύκατε ... - »Ού λελύκαμεν ... a
48 .•:Υμείς, ώ Άitηναίοι, τaς σπονδaς έλελύκετε (-κει τε).« - »ΟύΚ
έλελύκεμεν (-κειμεν) ...
5. Τούτων αιδ' έχόντων έλέλυντο αί σπονδαί. a

11
Α. Περi Έπιμενίδου 4
ι. 'Επιμενίδης ίδρύσατο παρ' Ά itηναίοις το ίερόν τών Σεμνών.
2. 'Επιμενίδης Άt)ήνησιν ίερa ίδρύσασitαι λέγεται.
Β. Πότερον δεί λούσασitαι
ι ... Καi πότε έλούσω, ώ πονηρέ; .. - .. Qύκ έλουσάμην έξ ού έγενόμην ...
2. Λούσασitε, κα6αροi γένεσ6ε.
3. + Λουσάσ6ω δ παίς, λουσάσitων (λουσάσ6ωσαν) δε καi οί γέρον­
τες.

4. + οι μtν παίδες έλούσαντο, ήμείς δε ούκ έλουσάμεitα.


C.-E. Περi τού βουλεύσαι (βουλεύσασ6αι).
C. ι. Βούλευσαι κατa σαυτόν γενόμενος. 2. Τού δρώντός 5 έστι καi τό
βουλεύσαι. 3. Ό δρών aριστ' άν βουλεύσαι (βουλεύσειεν, βουλεύ­
σαιτο). 4. Βουλεύσασ6ε μετa τών συμμάχων.
D. Κωμικά
ι. Έaν πίνωμεν, ίσως χρηστόν τι βουλευσαίμεttα.
2. •:- .. Πώς δ' άν μεitύων χρηστόν τι βουλεύσαιτ' άνήρ; ..
»Άριστα πάντων.•
Ε. ι. Πολλάκις ήκουσα κακώς ύμάς βουλευσαμένους. 2. Παύσαι λέ­
γουσα. 3. Είttε παύσαιο λέγων έν έκκλησί~. 4. Έaν κακώς βου­
λεύσησ6ε, ούκ έσται εlρήνη.
F. Περi έρωτος
ι. Πέπαυσο έρών. 5 2. Μήποτε παυσαίμην έρών.
LΕΚτΙΟΝ 40 101

G. Μάρκου αύτοκράτορος 6
Άν~ρωπε, έπολιτεύσω έν τfl μεγάλη ταύτη πόλει· τί σοι διαφέρει, εί
πέντε έτεσιν ή πεντήκοντα;

ΙΙΙ
Έκ τής Καινής Δια~κης l!ναγνώσματα

Α. 'Ιωάννου (19,19-22).
VΕγραψεν δε καi τίτλον 7 δ Πιλάτος καi ε~κεν 8 έπi τού σταυρού· ήν
δi γεγραμμένον· Ίησούς ό Ναζωραίος δ βασιλεuς τών 'Ιουδαίων ...
καi ήν γεγραμμένον <Εβραϊστί, Ψωμαϊστί, <Ελληνιστί.
VΕλεγον οvν τψ Πιλάτψ ο[ l!ρχιερείς τών 'Ιουδαίων· Μη γράφε ό βα­
σιλεuς τών 'Ιουδαίων, l!λλ' δτι έκείνος εlπεν· Βασιλεύς είμι τών 'Ιου­
δαίων. Άπεκρί~ 9 δ Πιλάτος 'Ό γέγραφα γέγραφα.
Β. Τών Πράξεωνc
Παύλος έν μέσψ τού Άρείου Πάγου 10 έφη- Άνδρες Ά~ναίοι
(έν τfl πόλει) ύμών εύρον καi βωμόν έν ψ έπεγέγραπτο 11 · Άγνώστψ
δεψ.

• nach Thuk. Ι ι2!!; IV 47; V ι b Jes. ι,ι6 c Act.Apost. ι 7,22.

ι Der Sprecher dieser altesten attischen Gerichtsrede- die er sich um ca. 430 v.C:hr. von dem
Rhetor Antiphon hat schreiben lassen- klagt seines Vaters παλλακή (Konkubine) an, den Vater
und dessen Freund vergiftet zu haben. 2 Der Vater. 3 ·Solle geben• und •ZU geben•
(Opt. und lnfin. Aor.). 4 Epimenides: ein halb-mythischer Seher und \X'undenater, 6. Jh.
(?) v.C:hr. 5 δρών, δρώντος, (δράω, δράμα) tuend (handelnd); έρών, έρώντος (tράω,
fρως) liebend (Panizip Pras.). 6 Kaiser Marcus Aurelius; s. L. 37 Fn. 5. 7 lat. tίtu­
lus, Aufschrift. 8 setzte, stellte. 9 antwonete. ιο Der Areopag, Areshϋgel -
nach dem Kriegsgott Ares benannt - neben der Burg von Athen; Sitz des altesten und hochsten
Gerichts, ίη romischer Zeit der hochsten Lokalbehorde. ι ι Der eigenanige Text im ·C:o-
dex Bezae• hat hier ήν γrγραμμένον.
102 LΕΚτΙΟΝ 41

Lektion 41

τό άστυ, άστεως συμβουλεύω σοι


ή ναύς, νεώς συμβουλεύομαί σοι

Α. Όμήρου
1. * Πολλοί τοι περι άστυ μέγα Πριάμοιο μάχοντο 1 I I ήρωες.
2. Περi 'Οδυσσέως-
* Πολλών δ' άvftρώπων ίδεν 1 άστεα και νόον έγνω 1 •
Β. 1. Εύριπίδου·• * Άστη φυλάσσε6' ήσυχοι μεtt' ήσύχων. 2. 'Εξ
άστεως είς άγρόν ήλttον. 3. VΕστι Διονύσια έν άστει, tστι δε και τα
κατ' άγροiις Διονύσια.
4. Πλάτωνος·b Σπαρτιατών οiιτ' άν έπ' άγρών ίδοις οiιτ' έν άστεσι
συμπόσια και κώμους.

C. 1. Τής Ά{}ηνάς τό χρυσούν άγαλμα τό έν τώι Παρ-ttενώνι Νίκην όσον


τεσσάρων πήχεων έπi τής χειρός εlχε. 2. Πήχύς tστι τό άπό τού
άγκώνος μέχρι τών δακτύλων τής χειρός διάστημα.
D. Τραγικά τινα
1. *... Εί{}' tδείν
είη μοι πατέρα πρέσβυν.
2. * Πού μοι πατηρ δ πρέσβυς;
3. * Ώ χαίρε, πρέσβυ.
4. * ... Χρόνον
πολύν πατρώιας γής άπήσ6α
5. ,., Καi. γaρ πολύς τοι μόχ-ttος έν πολλώι χρόνωι.
6. * Αίσχρόν νέάι γυναικι πρεσβύτης άνήρ.
Ε. Περι τής χορικής Μούσης 1
Πίνδαρος δ ποιητης νεώτερος μΕν ήν Σιμωνίδου, πρεσβύτερος δε
Βακχυλίδου.
F. Άριστοφάνουξ, έκ τών Άχαρνέων 3
1. * Έπέμψατε πρέσβεις ώς βασιλέα τόν μέγαν.
2. ,.Q[ πρέσβεις ο{ παρa .βασιλέως ... 4
* »Ποίου βασιλέως; άχ-ttομαι τοίς πρέσβεσιν ...

ΙΙ

Α. Περι γερόντων καi γραών


1. Ό γέρων ζήι 5 μόνος, γραύν -ttεράπαιναν έχων.
ιεκτιοΝ 41 ιο3

2. Μενάνδρου· •} Γραύ· πού'στινή γραύς; γραύν καλώ. 3. Τί δ' δ.ν


γράi καινόν τις λέγοι; 4. Μύitος ταύτα ώσπερ γράός. 5. Άρα μύ­
'ltον λέξω ύμίν, ώς πρεσβύτερος νβωτέροις ;d
6. 'Εκ τής Πλάτωνος Πολιτείας-e Καi γέρουσι καi γραυσi ταύτα
λεκτέα (έστί) προς τα παιδία, ώς ούδέποτε itεoi itεοίς πολεμούσι τε
καi έπιβουλεύουσι καi μάχονται.
Β. 'Εκ τών Θουκυδίδου'
Φαίαξ δ Έρασιστράτου τρίτος αύτός, Ά&ηναίων πεμπόντων, ναυσi
δίΙΟ, ές Ίτ.αλίαν καl Σι.κελίαν πρεσβευτής, ίΙΠΟ τον αύτ.όν χρόνον 6
έξέπλευσεν. 7
C. 'Εκ τών Ήροδότου 8
ι. Δαρείος fπεμψε μυριάδας πολλας άνδρών, ναύς δε έξακοσίας
(600). 2. Τών δε Ξέρξου νεών άριitμός έγένετο έπτα καi διακόσιαι
καi. χιλιαι (ι 207)· και σύμμαχος αύτώι παρήν Άρτεμισία, ή Άλικαρ­
νασσέων9 βασίλεια, πέντε ναυσίν. 9 3. 'Εν δε τήι μάχηι ή ναύς ή Άρ­
τεμισίας έδιώκετο ύπο νεως Άπικής. καi. ή, ούκ ~χουσα όποφυγείν
(έμπροσitεν γαρ αύτής ήσαν άλλαι νήες φίλιαι), ένέβαλε νηi. φιλίάι καi.
κατέδυσε. δ γούν τής Άπικής νεως τριήραρχος ώς εlδεν αύτην έμ­
βάλλουσαν νηί άνδρών βαρβάρων, νομίσας 10 την ναύν την Άρτεμι­
σίας Έλληνίδα εlναι, πρός άλλας έτρέπετο.
D. Περi κυνών καi. βοών καi. Βοιωτών
ι. Έπιχάρμου· 11 ·~ ή κύων κυνί
κάλλιστον εlναι φαίνεται καi βούς βοί,
όνος δ' όνωι κάλλιστον, ύς γε μην ύί.
2. Παροιμία· Ή aμαξα τόν βούν ~λκει. 3. Έμοi. δοκεί εύαγγέλια
ttύειν έκατόν βούς τώι Διί.
4. Εlς ΒοιωτοiJς κακολογίαι· Βοών ώτα έχετε, ώ Βοιωτοί· βουσi.
καi. κυσίν έστε δμοιοι, καi. βόες itαυμάζουσιν ύμάς.

ΙΙΙ
Περi. τού βουλεύειν καi. συμβουλεύειν

Α. ι. Εύριπίδου· 8 * Ή πολλα καi. δύσγνωστα βουλεύει itεός.


2. ::· Ούδεi.ς μετ' όργής άσφαλώς βουλεύεται. h
3. Κενα κενοi. βουλεύονται.
Β. Ξενοφώντος 12
Σύ τε γαρ 'Έλλην εl, καi ήμείς- έν τοιούτοις δε όντες πράγμασι συμ­
βουλευόμεitά σοι τί χρη ποιεί ν περi. ών λέγεις. ΣiJ ούν, πρός itεών,
συμβούλευσον ήμίν δ τι σοι δοκεί κάλλιστον καi. άριστον εlναι.
C. 13-Σοί, ώ Σώκρατες, έγω μάλιστα έβουλόμην περi. τούτων συμβου­
λεύσασitαι. άλλ' εr τι έχεις συμβουλεύειν έξ ών έμού άκήκοας 14 , έξεστί
τε καi. χρή.• - ·Άλλα μΕν δή, ώ Δημόδοκε, καi. λέγεταί γε συμβουλη
104 LEKτJON 42

ίερον χρήμα εlναι. είπερ ούν καi άλλη ήτισούν έστιν ίερά, καi αύτη άν
είη περi ής σU νύν συμβουλεύηι· ού γαρ έστι περi δτου -6ειοτέρου άν
άν-6ρωπος βουλεύσαιτο ή περi παιδείας.•

• Suppl. 452 b Leg. 637a c Ach. 61-65 d Pl.Prot. 320c e Rep. 378c 'Thuk. ν
4,1 1 Fr. 947 h Monost. 564

1 Das Augment ist bei Homer (und folgender Dichιung) fakultaιiv.- f'γνω, vgl. lat. (g)noviι, er
lemte kennen. 2 Ober die chorische Muse (der Ausdruck stammt νοη Plato), d.h. ίiber
chorische (chorlyrische) Dichιung. Simonides, Pindar und Bakchylides sind die drei groBen Re-
prasentanten der Chorlyrik ίη der ersten Halfte des 5. jh. 3 δ Άχαρνεύς Einwohner νοη
'Αχαρναί, einer Landstadt nordlich νοη Aιhen. Άχαρνής bilden den Chor der alιesten erhal-
tenen Komodie des Aristophanes (aufgef. 425 v.Chr.). 4 Eine Ankίindigung, ίη (realisιi-
scher) Prosa. 5 (er) lebt. 6 422 ν .Chr. 7 er segelιe, fuhr aus (Pras. έκ-
πλέω). 8 Meist aus VIII 87; ionische Formen ins Attische umgesetzt. 9 Xerxes 1.,
pers. Konig (519-465). -ή 'Αλικαρνασσός eine Stadt in Karien (Herodots Vaterstadt); δ Άλι­
καρνασείtς, -έως deren Bewohner. 10 ένί)μισα Aσrist νοη νομίζω. 11 Der Syraku-
saner Epicharrn (1. Η. 5.jh.) dichtete Komodien, aus welchen Zitate, oft moralischen und philo-
sophischen Charakters, erhalten sind. 12 Aus Xenophons ·Anabasis• (2,2,17). Klearchos,
der griechische Heerfίihrer, anιwortet einem griechischen Sendboten des Perserkonigs, welcher
verlangt, daB die Griechen ihre \X'affen ausliefern. 13 Aus einem Dialog (Γheages), dcn
wahrscheinlich ein Schίiler Platos verfaBι hat. 14 άκήκοα Perfekt νοη άκούω.

ι. 42: g., η. ψ (fίir άι, ηι, ωι).

Lektion 42
ή πει'fiώ, πει'fiούς ό ήρως, ήρωος τό ϋδωρ, ϋδατος

ή αlδώς, αίδούς μέγας, μέγα, μεγάλη: μεγάλου

Α. 1. τα Σαπφούς ποιήματα πάντων κάλλιστα. 2. ~Ω -6αυμαστη Σαπ­


φοί, ώς καλά σου τα ποιήματα. 3. την Πει-ttω Άφροδίτης εlναι ttυ­
γατέρα ή Σαπφω λέγει. 4. ::- Νύν, ώ φίλη Πει-6οί, γενού μοι σύμμα­
χος. 5. Γοργίας .. πειttούς δημιουργόν .. την ρητόρικην έλεγεν.
Β. Παύλου τού άποστόλου 8
Ό λόγος μου καi το κήρυγμα μου ούκ έν πειttοί σοφίας, άλλ' έν άπο­
δείζει πνεύματος.
C. 'Αλκαίου
* θέλω τι εlπείν, άλλά με κωλύει
αίδώς.
LΕΚτΙΟΝ 42 105

D. Πλατωνικάb
ι. 'Έλεγεν Πρωταγόρας, δτι ό Ζεiις την μΕν Δίκην και τi')ν Αίδώ πέμ­
ψειεν τοίς άν{}ρώποις, τον δε μη μετέχοντα αtδούς και δικαιοσύνης
κτείνειν κελεύσειεν ώς νόσον τής πόλεως.
2. 1 'Εάν τις την φιλίαν λύειν δοκή, δεύρο πέμπετε έπιστολήν· οlμαι
γό.ρ δίκη τε καi αίδοί τους παρ' ήμών έντεύftεν λόγους συνδήσαι πά­
λιν την φιλότητα.
Ε. Περι τών ήρώων
ι .... περi ftεών είρηκας και περι δαιμόνων· ό δε ήρως τί άν είη; .. -
»ήμιttέους άν τις λέγοι τους ήρωας- εύχόμεftα γούν και ήρωσι και
ήρώων παισίν.••
2. Πρωτεσιλάφ τψ ήρωϊ (ήρφ) έπι τού βωμού τούτου ttύομεν· και ϋμ­
νους δε εtς τον fιρωα (ή ρω) (iδομεν.
F. Περi ϋδατος και υδάτων
ι. :· Άριστον μΕν ϋδωρ. (Πινδ.)
2. (' Ανακρεόντειον)· •:· Φέρ' ϋδωρ, φέρ' οίνον, ώ παί.
- v - ...., - ...., -
-
....,

3. 'Ύδατι μεμιγμένον 2 τον οίνον πίνομεν.


4. Νυκτός έπορευόμεftα, ϋοντος τού Διός ϋδασι πολλοίς.
G. ι. Το φρέαρ τούτο βαftύ έστιν. 2. >'Εν φρέατι κυσi μάχεσftαι·· παροι­
μία έστiν έπi τών άποφυγείν μη δυναμένων.
Η. Περi ικετών και ίκετίδων
Ι. Εύριπίδου·c
::· Ίκετεύω σε, γεραιά,
γεραιών έκ στομάτων, προς
γόνυ πίπτουσα το σόν.
2. Προς γονάτων σε ικετεύομεν μη τέκνα φονεύσης. 3
3. Σίμων Πέτρος προσέπεσε 4 τοίς γόνασι Ίησού.d
I. Περι πατέρων καi υ{έων, Πλατωνικάe
ι. Τών πολιτικών άνδρών οί ύείς ούδfν βελτίους (= βελτίονες) είσiν ή
οί τών σκυτοτόμων. 2. οι άνδρες ο[ άγαftοi τό. μΕν άλλα τους
έαυτών ύείς διδάσκουσιν, fιν δε αύτοi άρετην άγαftοί είσιν, ούδενος
βελτίους αύτους ποιούσιν. 3. Άλλό. λέγουσί που και παρακελεύον­
ται πατέρες ύέσι ώς χρη δίκαιον είναι.

11
Α. ι. Πολλοi κακοί. 2. Πολυ το κακόν. 3. + Ούκ άγαttόν σοι ό πολυς
χρυσός (το πολυ χρυσίον). 4. Πολυν χρόνον έπορευόμεttα.
5. 5 Πολλό. πολλοίς πολλών έρωτα καi πόttον έμποιεί 6 •
Β. Κωμικόν 7
ι.* Έπέμψατ' ήμάς προς βασιλέα τον μέγαν. 2. Ό βασιλευς ό μέγας
ιο6 LEKτJON 43

ύμίν πολiι πέμψει χρυσίον. 3. Μηδtν μέγα είπης- πολλa ψεύδονται


πρέσβεις.
C. ι. Δημοκρίτου· 'Από τών πόνων τa μεγάλα καi λαμπρa γίγνεται
τοίς άνitρώποις. 2. Μεγάλη ή Άρτεμις Έφεσίων.'

• t.Kor. 2,4 (beήchtigter Text) b Prot. 322d; 329c; Epist. VI 323b 'Suppl 42 d Lk.
5,8 r Theag. t26d; Prot. 324d; Rep. 363a 1 Act. 19,28.

I Aus einem Brief Platos aπ Freunde ίη Kleinasien. 2 gemischt, lat. mixtus. 3 (Me-
dea!). 4 πίπτω Aor. bτεσον fallen. 5 Ein Wortspiel des Gorgias (zur Verteidigung
der Helena). 6 wortl. tut hinein, d.h. einfίigen, erregen. 7 Vgl. L. 41 Ι F.

Lektion 43

έλύ{tην, λυitώ . . λυitείς έσώ{tην, σωitώ . . σωitείς


έστάλην, σταλώ . σταλείς λυitήσομαι, σταλήσομαι, σωftήσομαι

Α. 1. + Θαλήν ο[ [ερής ο[ έν Αlγύπτωι έπαίδευσαν. 1 2. Θαλής έν Αl­


γύπτωι ύπό τών Lερέων έπαιδεύftη. 3. + Τον Ήρακλέα Διός υ[όν
εlναι πιστεύομεν. 4. + Ήρακλής Διός υίός εlναι πιστεύεται.
5. Έπικτήτου· Ήρακλής έπιστεύftη Διός υ(ός εlναι· καi ήν.
Β. ι. 'Απεστάλη ό άγγελος Γαβριfιλ εlς πόλιν τής Γαλιλαίας ήι όνομα
Ναζαρέit.• 2. Εγώ εlμι Γαβριηλ καi άπεστάλην προς σέ.b
C. Πρώτοι ο[ Δράκοντος νόμοι άνεγράφησαν.
D. Γραμματικόν
( .. 'Εitέλω γεωργείν ... - .. ε{τα τίς σε κωλύει; .. - ·σύ με κωλύεις ... ) ι.
Γεωργείν έκώλυσάς με. 2. Γεωργείν έκωλύftην ύπό σού. 3. Οίικ
έκωλύftης ύπ' έμού άλλ' έπαιδεύftης. 4. Ήμείς δε γεωργείν έκω­
λύftημεν ύφ' ύμών. 5. Οίικ έκωλύftητε άλλ' έπαιδεύftητε.
6 ...τίνα γραψην έγράφης ύπ' Άftηναίων, ώ 'Αναξαγόρα; .. - ,.(χσε­
βείας γραφην έγράφην... 7. Ώσαύτως καi Σωκράτης έγράφη. 8.
'Εγράφησαν δε καi άλλοι πολλοί.
Ε. ι. 'Ω ξένε, λύσόν με δεσμών. 2. + Etitε λυitείην (έκ) δεσμών. 3. +
Πάντα ποιείν δεί δπως (έκ) δεσμών λυitώμεν.
F. ι. Δεσμοi μΕν άν λυitείεν, άνδρός itανόντος δ' Omt ~στιν άνάστα­
σις2. 2. 'Ανδρομέδα έκ δεσμών λυitείσα Περσεί γυνη έδόftη. 3. 0[
νόμοι κελεύουσι τού λυσαμένου έκ πολεμίων εlναι τόν λυitέντα.
ιΕΚτΙΟΝ 43 ιο7

G. ι. Τήι χρείάι λέγουσι παιδευ-Βήναι τών άνitρώπων τό γένος.


2. >:· • • • μέγας

t}ησαυρός έστι και βέβαιος μουσική


άπασι τοίς μαitούσι παιδευitείσί τε.
Η. ι. Ζεύ σώτερ, ... σώιζέ με. 2. Μόγις έσώt}ην. 3. Όλίγοι έσώιtη­
σαν. 4. Έμοι πείitου και σώt}ητι. 5. + Ήμίν πείitεσttε και σώt}ητε.
Ι. 'Εκ τής Καινής Διαttήκης
ι. Ό σωτηρ ήμών itεός πάντας άνttρώπους itέλει σω-Βήναι. c 2. Τί με
δεί ποιείν [να σωitώ;d 3. Ό itεός άπέστειλε τον υ[όν [να σω{tήι δ
κόσμος δι' αύτού.e 4. Ταύτα λέγω [να σω-Βήτε.' 5. 'Εγώ είμι ή ftύρα·
δι' έμού έάν τις είσέλt}ηι, σωttήσεται. 11
Κ. Παράδοξος ίστορίαh
'Εν Κυρήνηι φασι τοiις βατράχους άφώνους το παράπαν εlναι. Φασι
δε και έν Σερίφωι 3 τους βατράχους ούκ άιδει ν· έάν δε είς άλλον τόπον
μετενεχitώσιν, 4 άιδουσιν.
··Τούτο λέγων ού πιστευttήσηι.« - .. Πώς γάρ ού πιστευttήσομαι;« -
»Ού πιστευttήσεται τό παράδοξόν σου.«
ι. ι. >:· ·ο φάνός ούκ έφαινεν ήμίν ούδε ~.
2. Διόνυσος, ώς έμοιγε φαίνεται, φάσμα έποίησεν.
3...i\ρ' άλη-Βή λέγει ούτος;« - »Ού φαίνεται.«
Μ. ι. Άχιλλεiις έπι τού τύμβου έφάνη χρυσοίς σiιν δπλοις.
2. Ούδέποτε δίκαιον έφάνη ήμίν άδικείν. (Πλ.)
3. * Φανήσεταί τι τήσδε φάρμακον νόσου.
Ν. Περι τών τριάκοντα τυράννων 5
Έπi τών τριάκοντα, λέγει Λυσίας 6 , ούκ έμελλεν ούδεις σωttήσεσttαι·
δσοι γάρ είς τό βουλευτήριον είσήλitον κριt}ησόμενοι, άπάντων itάνα­
τος κατεγιγνώσκετο. Διαλυitείσης δε τής τυραννίδος κύριος αύitις δ
δήμος έγένετο τών πραγμάτων.
Ο. 'Εκ τής 'Αντιγόνης'
>:· Άκτiς Άελίου, τό κάλ-
λιστον έπταπύλωι φανtν
Θήβάι τών προτέρων φάος,
έφάνt}ης ποτ', ώ χρυσέας
άμέράς βλέφαρον, Δ ιρκαί-
ων ύπερ ρεέitρων μολούσα.

• ιk. 1,26 b Vgl. ιk. 1,19 c I.Tim. 2,4 d Act.Ap. 16,30 ~ jh. 3,17 1 jh.
5,34 1 Jh. 10,9 h Sotion 68 und 70G.

ι Vgl. ι. 39 Ι c. 2 Nach Aisch.Eum. 648. Dies ist die einzige νorchristliche Stelle, WO
άνάστασις ·Auferstehung• bedeutet; und diese ist hochpoetisch, konkret und untheologisch. Der
Tote- sagt Aischylos- kann nicht (wie ein umgestϋrzter Pfeiler) •wieder aufgestellt• werden (ge-
nauer ι. 78IF). 3 Vgl. Anm. zu ι. 271. 4 iινέχ6ην dient a1s Aor .Pass. fϋr
φέρω. 5 Die •Dreiβig Tyrannen• ϋbten am Ende des Peloponnesischen Kήeges in Athen
eine Schreckensherrschaft aus. 6 ιysias, der Redner (ca. 460-380 v.Chr.). 7 Der
108 ιΕΚτΙΟΝ 44

Anfang des Einzugsliedes (Parodos) des Chors. - Theben liegt zwίschen den Bachen Dίrke
(West) und Ismenos (Ost).- ή lιχτίς, -ίνος Strahl. Άέλιος ='Ήλιος. έπτά-πυλος (!). lι θήβά
(poet.) = αt θήβαι. τό φάος > φώς. άμέρα = att. ήμέρα. τό βλέφ<ΙQΟV (βλέπω) Augenlid. τό
Qέdtρον (att. Qείitρον; Qέω flίeβen) Flieβendes, Fluβ. fμολον (lnf. μολείν, Paniz. μολών) kam
(poet.).

ι. 44: Q.. η. φ (fiir άι, ηι, ωι).

Lektion 44

Τού Πλάτωνος Εuttύφρονος ή aρχή

Εuttύφρων Σωκράτης

ΕΥΘ. Τί νεώτερον, ώ Σώκρατες, γέγονεν, δτι συ τaς έν Λυκείψ 1 κατα­


λιποον διατριβaς Μάδε νύν διατρίβεις περι την τού βασιλέως στοάν 2 ; ού
γάρ που και σοί γε δίκη τις ούσα τυγχάνει πρός τόν βασιλέα ώσπερ έμοί.
ΣΩ. Ούτοι δη 'Α6ηναίοί γε, ώ Εύ'ftύφρων, δίκην αύτi)ν καλούσιν ό.λλa
γραφήν.
ΕΥΘ. Τί φής; γραφην σέ τις, ώς έοικε, γέγραπται· ού γaρ έκείνό γε κα­
ταγνώσομαι, ώς συ hερον.
ΣΩ. Ού γaρ ούν.
ΕΥΘ. Άλλa σε άλλος;
ΣΩ. Πάνυ γε.
ΕΥΘ. Τίς οiJτος;
ΣΩ. Ούδ' αύτός πάνυ τι γιγνώσκω, ώ Εύ'ftύφρων, τόν άνδρα, νέος γάρ τίς
μοι φαίνεται και ό.γνώς- όνομάζουσι μέντοι αύτόν, ώς tγψμαι, Μέλητον.
έστι δετών δήμων Πιτitεύς\ εί τι να νφ έχεις Πιτitέα Μέλητον οlον τετανό­
τριχα4 και ού πάνυ εύγένειον, έπίγρυπον 5 δέ.
ΕΥΘ. Ούκ έννοώ, ώ Σώκρατες- ό.λλa δη τίνα γραφήν σε γέγραπται;
ΣΩ. 'Ήντινα; ούκ ό.γεννή, έμοιγε δοκεί· τό γaρ νέον όντα τοσούτον
πράγμα έγνωκέναι ού φαύλόν έστιν. έκείνος γάρ, ώς φησιν, οlδε τίνα
τρόπον οί νέοι διαφitείρονται καi τίνες ο[ διαφitείροντες αύτούς.

I Das ιykeίon (ιyceum) war eίn Heilίgtum des Apollon ιykeios, ostlich νοη Athen, und ein
groBes Gymnasion nahebei; spater Sitz der Schule des Aristoteles. 2 Die ·Konίgshalle• war
das Amtslokal des ·Archon Basileus• (ι. 39 Ι 82 mit Anm.), welcher den Vorsitz fiihne bei allen
Rechtshandeln, die Bedeutung fiir den Kult hatten; mithίn bes. auch bei Mordsa-
chen. 3 d.h. eίn Angehoriger des attischen Stadtbezirkes (•Demos•) Pitthos. 4 τετα­
νόitριξ, -τριχος (vgl. ι. 21) mit glattem Haar. 5 bτίγρυπος: δ γρύψ, γρυπός Greif, γρυ­
πός, όν, ή mίt Hakennase; έπίγρυπος, ον mit etwas (Andeutung von) Hakennase.
ιεκτιοΝ 45 109

Die vier folgenden Lektionen bieten Materialien zur Befestigung, Vervoll-


stiindigung und Systematisierung von wesentlichen Gebieten der Grammatik -
Adjektive, Adverbia, Pronomina, Zahlworter. Die fur jedes Gebiet zitierten
Texte sind zum Teil bereits bekannt, und es wird jeweils angegeben, in wel-
cher der fruheren Lektionen ein jeder Typ hauptsiichlich behandelt wurde. ln
der zugehorigen Appendix Grammatica wird ebenso verfahren.

Lektion 45

Adjektive (samt Steigerung und Adverbien)

1. δίκαιος, ον, ά καλός, όν, ή (L.3ff.; L.10-ι2)


Α. ι. Καλη ήμέρα. 2. Δικαία ή κρίσις. 3. Κοινό τa φίλων. 4. Μικρόν
κακόν, μέγα άγαitόν. 5. Πενία ού σμικρa νόσος.
Β. 1. •:- 'Ανδρών άπάντων Σωκράτης σοφώτατος.
2. + Καλώς λέγεις, ώ νεανία, δ δε παri)ρ σοφώτερον έλεγε, πάντων δε
σοφώτατα ή μήτηρ. 3. Πώς έχεις, φίλτατε; iχ&ύος άφωνότερος Fl.
4. Κακώς έχω. 5. Πώς πράττετε; 6. Εύ πράττομεν.
7. Πιττακού· 1 Φίλον μη λέγειν κακώς άλλα μηδε έχitρόν.
8. ·=- 'Έργα νέων, βουλαi. δε παλαιοτέρων.
9. Αiσχύλου· 2 ·~ 'Αλλ' Εν τε τοίς νέοισι καi. παλαιτέροις
άτιμος εl συ . . .
2. άδικος, ον φρόνιμος, ον (L. 13)
C. Πλάτωνος
1. Ψυχη πάσα άitάνατος. 2. Ψυχην την μΕν δικαίαν φασi.ν εlναι, την
δ' άδικον, καi την μΕν φρόνιμον, την δ' άφρονα.
3. άπλούς, ούν, ή σιδηρούς, ούν, ά (L. ι6)
D. ι. Τους τρόπους άπλούς έχω. 2. 'Ολίγοι τών φιλοσόφων δδόν άπλήν
καi βέβαιον ηύρήκασι τού βίου. 3. Άρα διδακτόν ή άρετή;
4. Τούτο ούκ έστι λέγειν άπλώς οϋτως. 5. Εύνους μοί έστιν ή παρitέ­
νος ή καλή. 6. Δεί σε προς τους φίλους ώς άπλούστατον εlναι.
Ε. ι. Τού Ταρτάρου ή πύλη σιδηρά έστιν. 2. Οί μάγοι τa χαλκά χρυσά
ποιούσιν. 3. Σωκράτης, tδων πλούσιον άπαίδευτον, .. {δούcc, έφη,
.. το χρυσούν πρόβατον ...
4. ίλεως, -ων (L. ι 8)
F. ι. 0[ itεοί, ο[ς είσιν ίλεωι, σημαίνουσιν. 2. "Ιλεών σε δεί καταλύσαι
τον βίον.
110 LΕΚτΙΟΝ 45

5. πάς, πάν, πάσα, έκών, έκόν, έκούσα (L.3ι)


G. ι. * Ού παντός άνδρός εις Κόρινttόν έσ6' δ πλούς.
2. Εύχεσ6ε όρνισι πάσι καi πάσαις. 3. Οί κακοi πάντες εlς πάντα
άκοντές εισι κακοί. 4. Άκουσα άμαρτάνεις.
5. 'Αριστοτέλους-• Την εύδαιμονίαν τέλος καi τέλειον εlναι λέγο­
μεν πάντηι πάντως.

6. ήδύς, ήδύ, ήδεία (L. 35)


Η. ι. Ό βραδυς εlλε τον ταχυν καi δ πρεσβύτερος κατέβαλε τον νεώτε­
ρον. 2. Σπεύδε βραδέως. 3. Λέγ' a λέγεις έν βραχεί.
4. Πλάτωνος· 3 »'Εttέλησον, ώ Γοργία, κατα βραχυ άποκρίνεσ6αι ...
- ,.πειράσομαί γε ώς δια βραχυτάτων· καi. γάρ φημι μηδένα άν έν
βραχυτέροις έμού τα αύτα ειπείν.«
5. Θεοφράστου· 4 VΕρως έστiν άλογίστου τινός έπιttυμίας ύπερ­
βολή, ταχείαν μΕν έχουσα την πρόσοδον, βραδείαν δε την άπόλυσιν.

7. μέγας, μεγάλη πολύς, πολλή (L. 42)


I. 1. Πινδάρου·b >:· Σμικρός έν σμικροίς, μέγας έν μεγάλοις έσομαι.
2. Ό πολυς όλβος ούκ άγα'ftόν άνftρώπωι.
3. Πολλοi. κακοί, όλίγοι δ' άγαttοί.
4. Ξενοφώντος-c οι ttεoi ικανοί εlσι καi τους μεγάλους ταχυ μι­
κρους ποιείν καi. τους μικρους, κάν έν δεινοίς ώσι, σώιζειν εύπετώς 5 ,
δταν βούλωνται.
5. Αlσχύλου·d •} Ώ μέλαιν'(α) 'Ερινύς, ή μεγασttενής τις εl.
6. Μεγάλη ή Άρτεμις Έφεσίωνe.

8. εύγενής, ές (L. 33 11)


Κ. 1. Τους εύγενείς εύτυχείς λέγομεν. 2. Σαφέστερον λέγε. 3. Ψευδή
λέγεις άληttέσιν δμοια.

9. εύδαίμων, ον (L. 24 I)
L. 1. Θεός άνttρώποις σώφροσι νόμος. 2. Άληttέστατα λέγεις.
3. VΕξεστιν ύμίν εύδαίμοσι (εύδαίμονας) γενέσ6αι. 4. 'Όσωι
σωφρονέστερος εl, τοσούτωι και εύδαιμονέστερος'.

10. εύχαρις, ιτος εύελπις, ιδος


Μ. 1. * Ε[η δ' εύχαρις Άφροδίτα. (Εύρ.) 8 2. Ούκ άχαρι το τού Ήσιό­
δου· * Πλέον ήμισυ παντός. 3. Έγω μέν εύελπίς εlμι· άλλα καi ύμάς
χρη εύέλπιδας εlναι προς τον ttάνατον. 6

11. χαρίεις, εν, εσσα

Ν. 1. Μενάνδρου· * Ώς χαρίεν έστ' άνttρωπος δταν άνttρωπος ήι.


2. Ποί σύ, ποί, ώ χαρίεσσα γυνή;
3. Άριστοφάνους· * Χαρίεντα γ' ήκεις δώρα τώι ttεώι φέρων. 7
4. Χαρίεις δ ποιητης ούτος, και χαριέντως έχει τα λεγόμενα ύπ' αύ­
τού.h
LΕΚτΙΟΝ -45 111

5. Πλουτάρχου· 8 UΟμηρος καi πρώτος καi μέσος καi ύστατος παντi


παιδi καi lχνδρi καi γέροντι.

ι2. ήδίων, fιδιστος ttάπων, τάχιστος (L. 3511)


Ο. ι. Σόλων έφη· Συμβούλευε μη τα fιδιστα άλλα τα άριστα τοίς πολί­
ταις. 2. Ήδίων δ μετ' άρετής βίος τού άφρονος καi άκολάστου. 3.
Ταχέως, ταχέως φέρ' οlνον - φέρε ttάττον - έλttε ώς τάχιστα.
4. -=· Τό φάρμακόν σου την νόσον μείζω ποιεί.
5. Πλάτωνος·ί VΕστι δ' έχttιστα τα έναντιώτατα, ψυχρόν ttερμώι,
πικρόν γλυκεί, ξηρόν ύγρώι, πάντα τα τοιαύτα.

13. lχμείνων, άριστος χείρων, χείριστος (L.2411)


Ρ. ι. Δεινόν έστι τοuς χείρους τών lχμεινόνων άρχειν.
2. Έλάπω πράπων έλάπω άν άμαρτάνοις. (F:ίιρ.)
3. Εuριπίδου· * Ό πλείστα πράπων πλείσtt' άμαρτάνει βροτών.
4. Αrσωπος πρός Σόλωνα· .. ώ Σόλων«, έφη, .. τοίς βασιλεύσι δεί ώς
fικιστα δμιλείν 9 iΊ ώς fιδιστα.« καi δ Σόλων· »OU μα Δία«, έφη, .. άλλ'
ώς ήκιστα iΊ ώς άριστα.«

11
'Αναγνώσματα

Α. ι. Εuριπίδης Ίκετίσιν 10
::- . . . έλεξε γάρ τις, ώς τα χείρονα
πλείω βροτοίσίν έστι τών lχμεινόνων·
έγοο δε τούτοις lχντίαν γνώμην έχω,
πλείω τα χρηστα τών κακών εlναι βροτοίς­
εl μη γαρ ήν τόδ', οuκ άν ήμεν έν φάει.
2. Ήρακλείτου· Πιttήκων δ κάλλιστος αlσχρός πρός άνftρωπον·
lχνttρώπων δ σοφώτατος πρός ttεόν πίttηκος.
Β. Πλάτωνος, έκ τού Φαίδωνος (70e)
ΣΩ. 'Όταν μείζόν τι γίγνηται, άρ' οuκ άνάγκη που έξ έλάπονος όν­
τος πρότερον έπειτα μείζον γίγνεσttαι;
ΚΕΒΗΣ 11 • Ναί.
ΣΩ. Οuκούν κάν 13 έλαπον γίγνηται, έκ μείζονος όντος πρότερον
ύστερον έλαπον γενήσεται 12 ;
ΚΕ. VΕστιν οϋτω.
ΣΩ. Καi μην έξ tσχυροτέρου γε τό άσttενέστερον, καi έκ βραδυτέρου
τό ttάπον;
ΚΕ. Πάνυ γε.
ΣΩ. Τί δέ; άν 13 τι χείρον γίγνηται, οuκ έξ άμείνονος, καi άν 13 δικαιό­
τερον, έξ lχδικωτέρου;
112 ιΕΚτΙΟΝ 46

ΚΕ. Πώς γaρ ού;


ΣΩ. Ίκανώς ούν έχομεν τούτο, δτι πάντα οϋτω γίγνεται, έξ Εναντίων
τα Εναντία πράγματα;
ΚΕ. Πάνυ γε.

• Eth.Nic. 1101a 19 b Pyth. 3,107 c Anab. 3,2,10 d Sept. 977 ~ Act. 19,28
1 PI.Charm. ι76a 1 Heracl. 894 h Pl.ιeg. 680; Prot. 344b 1 C.:onvίv. 186e.

1 Pίttakos: s. ι. ι 7 Fn. 4. 2 Apollo spricht zu den Erίnyen (Eum. 72 ι). 3 Sokrates


spricht (Gorg. 449b). 4 Theophrastos: s. ι. 33 Fn. 11. 5 leicht, ohne Mίihe.
6 Sokrates zu seinen Richtern (PI.Apol. 41e). 7 lronisch (Piut. 849). 8 Plutarch
(um ιΟΟ n.C.:hr.), der Verfasser der .ιebensbeschreίbungen• und ·Moralia• (philosoph. Es-
says). 9 δμιλείν τινι mίt jd. umgehen. ιο d.h. ίη dem Drama ·Die schutzflehenden
Frauen• (ν. ι96). ι ι Είη Pythagoreer, Unterredner des Sokrates ίη dίesem Teil des Dia-
logs. ι2 Fut. zu γίγνεται. ι3 άν < tάν; κάν < καi tάν.

ι. 46: Q.. η. φ (fίir άι, ηι, ωι).

Lektion 46

PRONOMINA

έγώ (L. 5; ι. ι4)


Α. ι. Έγω σοi πιστεύω, σU δ' έμοi ού πιστεύεις. 2. Κελεύω σε λέ­
γειν. 3. Ούτε ήμείς έκείνου έτι στρατιώται, ούτε έκείνος Πι ήμίν
μισ6οδότης. (Ξεν.) 4. Ποιήσω ύμάς δλιείς όνftρώπων.•
αύτός (L. ι3)
Β. 1. Αύτος έφα. 2. 'Αριστοτέλης έρωτηftεiς τί έστι φίλος έφη· ό.λλος
αύτός (άλλος Εγώ). 3. Ό κόλαξ καi ό δημαγωγός ο[ αύτοί. 4.
Δημόκριτος ταύτο λέγει νούν καi ψυχήν. 5. Αύτην την όλήftειαν
οlόν έστι βουλόμεftα μανftάνειν. 6. Λέγετε δή· αύτοi γάρ έσμεν, καi
ήμίν τούτ' αύτο βουλομένοις έστίν.
7. * Φέρε, τίς γaρ ούτος ούπi τής κρεμάftρας aνήρ;
Αύτός. - Τίς αύτός; - Σωκράτης. - Ώ Σώκρατες. 1
έμαυτόν (L. ι3)
C. ι. Αύτος έμαυτόν έκ δεσμών έλυσα. 2. 'Ιατρέ, ftεράπευσον σεαυτόν
(σαυτόν). 3. •:· Φιλεί δ' έαυτού πλείον ούδεiς ούδένα. 4. Ta άριστα
βουλεύεσftε ύμίν αώτοίς. b 5. Τών μΕν πολεμίων fιττους σφάς αύτοuς
LΕΚτΙΟΝ 46 113

νομίζουσιν οί Ά{}ηναίοι, τών δε συμμάχων, οϊ φέρουσι τον φόρον,


κρείττονές είσιν'Ό 6. El μεν οί χρηστοi έβούλευον, τοίς δμοίοις σφί­
σιν αύτοίς ήν άγαDά, τοίς δε δημοτικοίς ούκ άγαDά.d 7. Περικλής
εlπεν έν τή έκκλησί(,Ι δτι Άρχίδαμος (δ τών Λακεδαιμονίων βασιλεύς)
ξένος ο[ εrη, ού μέντοι έπi κακψ γε τής πόλεως.
έμός

D. t. Φιλώ τον (έμον) πατέρα. (τον π. μου· τόν έμαυτού π.).


2. ::· 1 Ω πάτερ ήμέτερε Κρονίδη.
3. ::- Φιλώ, σ' <h Δήμ', έραστής τ' είμι σός. 2
δ, τό, ή (L. 9; L. 13)
Ε. t. Ή φιλία μέγιστον τών άγαDών έστιν.
2. ::· Το χρηστa πράττειν έργον i:στ' έλευDέρου.
3. Θεόγνιδος·
::- VΕστιν δ μ~Ύ χείρων, δ δ' άμείνων έργον εκαστος
ούδεiς δ' άν{}ρώπων αύτος aπαντα σοφός.
4. ::- Δεί τοi.'ς μΕν εlναι δυστυχείς, τους δ' εύτυχείς.
5. VΟνφ τις Ελεγε μύDον· δ δε τa ό)τα έκίνει.
()δε (L. 9)
F. t. ,τίς δδε; λέγε μοι.•• - »Πατηρ έμός.•• 2. 'Όδ' έγώ.
3. ::- Τροίαν Άχαιοi τήδ' έχουσ' έν ήμέρ(_t.
4. ,τίς τήδε; .. - ··Πολλοi κάγαDοί ... 3
5. 4 ::· Καi τόδε Φωκυλίδου· Αέριοι κακοί· ούχ δ μέν, ος δ' οϋ·
πάνη-ς, πλην Προκλέους - καi Προκλέης Λέριος.
ούτος (L. t 8)

G. t. Αϋτη έστiν ή τέχνη καi τούτο το έργον (τούργον) δημιουργού


χρηστού. 2. Αύτη (ή αύτη) ούκ άν γένοιτο γραύς τε καi νέα
γυνή. 3. 'Ά τοίς σεαυτού τέκνοις άν συμβουλεύσειας, τούτοις αύτός
έμμεινε. 4. 'Αλλ', <h Κρίτων, εί ταύτη τοίς Dεοίς φίλον, ταύτη rστω. 5
δδί

Η. t. Ώ •Ηράκλεις, τουτi τί ήν; 2. Ταδi τa ρόδα. 3. 1 Ω Σώκρατες, ή


δ' δς, πώς έσώ{}ης έκ τής μάχης; Καi έγω πρ<)ς αύτον άποκρινόμενος,
Ούτωσί, rφην, ώς συ δρζtς. 6
έκείνος (L. t 3)

Ι. t. ::· Εί μΕν δίκαι' έκείνα, καi τάδ' Ενδικα.


2. Σχολαστικός άδελφους διδύμους ίδών, Dαυμαζόντων τινών την
δμοιότητα αύτών, .. ούχ οϋτως«, έφη, ··δμοιός έστιν ούτος έκείνψ ώς
έκείνος τούτψ« 7 •
δς, δ, fι δσπερ (L. 13)

Κ. t. ::- 'Όν οί Dεoi φιλούσιν, άπσ6νnσκει νέος.


114 LΕΚτΙΟΝ 46

2. 'Ώι όλίγον ούχ [κανόν, τούτφ ούδεν tκανόν.


3. ~Εδοξε τψ δήμψ τριάκοντα άνδρας έλέσ6αι, ot τους πατρίους νό­
μους συγγράψουσι καit' οϋς πολιτεύσονται.
4. 'Όπερ έν ζψφ τa όστά, τούτο έν κόσμψ ή γή έστιν.
τίς, τί (L. 24)
L. ι. Τίς εl σύ; τόδε λέγε μοι. 2. Άρά τίς έστι μηχανη σωτηρίας; 3.
Άνitρωπός τις κατέβαινεν εlς 'Ιεριχώ. 4. Τί έστιν άλήitεια; 5. Τίνα
λόγον άκούσομαι; 6. Τί έμοι και σοί, γύναι; 7. Τί λύετε τον πώλον;
8. Δέδωκά σοί τι τών έμών. 9. Κάγω δοκώ μοι εlναί τις. ιο. Μη
δοκείτε εlναί τινες, όντες ούδενός άξιοι. ιι. Ούτος άνηρ tδοξεν
πολλοίς τισιν εlναί τις ύστερον μέντοι ηύρέitη ούδενός άξιος ων.
ι2. •'Έστιν δέ, ήν δ' έγώ, τίς τε και τού;• - •Χαρμίδης, έφη, δ τού
Γλαύκωνος υίός ... e

δστις (L. 24)

Μ. ι. Μενάνδρου· * Ούκ έστιν δστις πάντ' άνi)ρ εύδαιμονεί.


2. '} Μάντις δ' άριστος δστις εlκάζει καλώς.
3. Μούσα καλλίστη, ήτις τους πεπαιδευμένους τέρπει.
4. 'Ήντινα γνώμην έχεις λέγε ήμίν.
5. Έμοι ftανάτου μέλει ούδ' δτιούν. ι
6. Προσέοικέν τι δικαιοσύνη δσιότητι· και γaρ δτιοi•ν δτψούν άμή γέ
πη προσέοικεν. a

ποίος, δποίος (L. 2ι)

Ν. 1. * Οtη περ φύλλων γενεή, τοίη δε και άνδρών. 2. *Τέκνον έμόν,


ποίόν σε ~ος φύγεν ~ρκος όδόντων; 3. Οtαπερ ή δέσποινα, τοιαύτη
χή (και ή) κύων. 4. Νομίζω, δποίοί τινες άν οι προστάται ώσι, τοι­
αύτας και τaς πολιτείας γίγνεσitαι. (Ξεν.) 5. Ποίος γaρ tππος fι ποί­
ον ζεύγος ούτω χρήσιμον ώσπερ δ χρηστός φίλος;h 6. Αύτός συ
έπαίδευσας την γυναίκα ώστε εlναι οtαν δεί ;1 7. Σοφοκλής έφη αύτός
μΕν οtους δεί ποιείν (τους έν ταίς τραγψδίαις άνitρώπους), Εύριπίδην
δε οlοι εlσίν. t
πόσος, δπόσος (L. 2ι)

Ο. ι. Τό ftείον τοσούτον και τοιούτόν έστιν ώσ6' άμα πάντα δράν καi
πάντα άκούειν καί πανταχού παρείναι. 2. Σοφοκλέους τού ήitους
τοσαύτη ήν χάρις ώστε πάvtyJ καi πρός άπάντων αύτόν στέργε­
σ6αι. 3. Έγω δσα μοι ήν ώtαντά σοι δέδωκα.
4. ..'Έστι τις•, έφην έγώ, •σοφίας διδάσκαλος;•- .. πάνυ γε•, ή δ' δς.
- •Τίς;• ήν δ' έγώ, •Καi ποδαπός, καi πόσου διδάσκει;• - ·Εύηνος .. ,
έφη, ·Πάριος, πέντε μνών.• 1
πηλίκος

Ρ. ι. * •Ηλιξ fιλικα τέρπε 8 , γέρων δέ τε τέρπε γέροντα. 2. Τί τό πράγ-


LΕΚτΙΟΝ 47 ι ι5

μα; πηλίκον; - Μέγα. 3. Τί δήτα, <h Μέλητε; τοσούτον συ έμού


σοφώτερος εl, τηλικούτου όντος τηλικόσδε ών;m 4. 'Ίδετε πηλίκοις
ύμίν γράμμασιν έργαψα τfι έμfι χειρί. n
άλλος (L. 13)
Q. ι. Άλλος βίος, άλλη δίαιτα. 2. Άλλα άλλοις καλά. 3. Σωκράτης
έπίστευε τους συνόντας έαυτφ εlς πάντα τον βίον έαυτφ τε καi άλλή­
λοις φίλους έσεσ6αι. (Ξ εν.)

• Mt. 4,19 b Thuk. 1,43 c Ps.Xen. Rep.Athen. 111 d ebd. 16 e PI.Chaπn.


154a ' PI.Apol. 32d 1 PI.Prot. 331e 11 Xen.Mem. 2,4,5 1 Xen.Okon. 7,4
" Aήst. Poetik 1460b 34 1 PI.Apol. 20b • ebd. 25d a Gal. 6, 11.

ι Aus den •Wolken• des Aristophanes (V.2ι8); ein lembegieriges Bauerlein erblickt Sokrates;
ούπί = δ tπί; ή χρεμάitρα Hangekorb. 2 Aus den ·Rittern• des Aristophanes. Δήμος­
Reprasentant des athenischen δήuος- wird ironisien. 3 Frage und Antwon im Mysterien-
ritual. 4 Phokylides (νοη Milet}, Lyriker des 7./6. Jh. v.Chr. Λέριος Einwohner von Λέ­
ρος, einer der Sporaden. 5 Platon, Kriton 43d: Sokrates zu seinem bevorstehenden
Tod. 6 Platon, Charm. ι 53b; Sokrates erzahlt. 7 Aus dem Φιλογέλως, einer
Sammlung von scherzhaften Geschichten aus dem spatesten Altenum. 8 lmperfekt (ohne
Augment: vgl. Ap.Gr. L. 6.4).

Lektion 47
Ι

πού, ποί, πόttεν; πότε, πώς, πήι, πηνίκα


πού

Α. ι. Πού γής εί, φίλτατε; 2. + Ούκ οlδα πού (δπου) γής εl. 3. + Ού­
δεiς έλεγέ μοι πού (δπου) εί (εtης). 4. Θεός που οlδεν. 5. Πού τον
νούν έχεις;
Β. Αίσχύλος• κελεύει
* Σιγάν 1 δπου δεί καi λέγειν τa καίρια.
2. Ό τυφλός Οlδίπους προς Άντιγόνηνb· ..Ώ παί, πού ποτ' έσ­
μέν;• 3. Πυ~ώμε~α δπου ποτ' έσμέν. 4. + Έπύ~οντο δπου ποτ'
εlεν. 5. Καi πού 'σ6' δ χώρος ού με χρη ~ανείν; 6. Πού πότ' εlσιν
οί ttανόντες; 7. Δεί πορεύεσ6αι έν{}ένδε έκείσε. 8. Εύδαιμονέστε­
ροί είσιν ο[ έκεί τών έν{}άδε.c
ποί, πό~εν
C. 1. Τού Πλάτωνος Φαίδρου ή άρχή· Ώ φίλε Φαίδρε, ποί δη καi
πόttεν;- Παρa Λυσίου, <h Σώκρατες πορεύομαι δε πρός περίπατον
έξω τείχους.
116 LΕΚτΙΟΝ 47

2. Σωκράτους πρός τους δικαστάςd· Οlδα δτι, δποι άν έλ6ω,


λέγοντός μου άκούσονται οί νέοι, ώσπερ Μάδε.
3. 'Ήρας πρός Δίαc
•=· Καi γaρ έγω -ftεός είμι, γένος δέ μοι tv-ftεν δ-6εν σοί.

πότε
D. ι. ~Ω μήτερ, ποί γής άπεστι πατήρ; πότε (πό-6') fιξει; 2. Ούποτ' ού­
πο-6' fιξει. 3. Τίς πότ' έστιν οlJτος; νύν ήμίν ήλ-ιtέ πο-6εν σωτήρ.
4. Πότε χειμων έσται 2 καi πότε ού, ού Qάιδιόν έστι λέγειν. 5. + Καi
τότε μtν χειμων έπεγένετο, ϋστερον δ' εύδία.
6. Ή ν ποτ ε χρόνος δτε -ftεoi μtν ήσαν, ttvητa δε γένη ούκ ήν.
Ε. ι. Γραμματικόν·
Χαίρω δτι ή πόλις εύ πράσσει. - χαίρει δταν (δπόταν) ή πόλις εύ
πράσσηι. - έχαιρε δπότε ή πόλις εύ πράσσοι.
2. ::- Μαινόμε-6α πάντες δπόταν όργιζώμεftα. (κωμ.)
3. Πώς; τί δήποτε λέγεις; 4. Τών νύν άν-6ρώπων οι τότε πολλώι ήσαν·
εύδαιμονέστεροι.
πώς

F. Τραγικά τινα
ι. :- Έaν -ftάνήις σύ, πώς έγω σω{}ήσομαι;
2. •:- Αί δεύτεραί πως φροντίδες σοφώτεραι. (Ε1'.ιρ.)
G. 'Εκ τής Σωκράτους 'Απολογίας ι
ι. Λέγει δ κατήγορος ώς ύβριστής είμι. 2. Λέγε ήμίν πώς με φης:
διαφ6είρειν, ili Μέλητε, τους νεωτέρους. 4. Μήτε σωμάτων έπιμε­
λείσ-6ε3 μήτε χρημάτων πρότερον μηδε οϋτω σφόδρα ώς τής ψυχής:
δπως ώς άρίστη έσται 4 •
πήι

Η. ι. Ξενοφώντος· 5 Άρ' άν μοι έ-ιtελήσαις, ili 'Ιέρων, λέγειν πήι διαφέ­


ρει δ τυραννικός τε καi δ ίδιωτικός βίος είς εύφροσύνας τε καi λύπας:
άν-6ρώποις;
2. Λέγειν κελεύω δπηι δοκεί. 3. Λέγοιμι άν τήιδέ πηι. 4. Τούτο μΕV'
Lτω 6 δπηι τώι -ftεώι φίλονΒ.
Πηνίκα
I. ι ... Πηνίκα έστi τής ήμέρας;•
- .. δπηνίκα; σμικρόν τι μετa μεσημ­
βρίαν .. h. 2. Τού Ενεκα τηνικάδε fικεις;ί 3. Πάντες, ήνίκ' άν γένων­
ται πλούσιοι, φίλους έχουσι πλείστους.

11
εΙς, δύο, τρείς, τέτταρες (τέσσ-)

εΙς, Εν, μία (L. 24 IV)


Α. ι. Τού Πλάτωνος Τιμαίου ή άρχή· ΕΙς, δύο, τρείς δ δε δη τέταρ­
τος ήμίν, ili Τίμαιε, πού τών φίλων;
LΕΚτΙΟΝ 47 117

2. Μία χελιδων έαρ ού ποιεί. 3. * Φιλεί δ' έαυτού πλείον ούδεiς ού­
δένα. 4. Δεί ούν τον έπίσκοπον 7 ••• εlναι μιάς γυναικός άνδ­
ρα. k 5. Έξ ένός πάντα καi έκ πάντων Εν.
6. ' Εκ τής Πλάτωνος Πολι τείας- 1 »Πότερον κάλλιον πράποι άν
τις εlς ών πολλας τέχνας έργαζόμενος, ή δταν μίαν εlς;«- »'Όταν<<, ή
δ' δς, »εlς μίαν ...
δύο, δυοίν ...

Β. 1. Δυοίν τό ετερον· ή φεύγειν δεί ή άπσιtανείν.


2. Δημόκριτος άδύνατον έφη έκ δύο εν ή έξ ένός δύο γενέσltαι.
3. Βέλτιον άν ίδοι τις δυοίν όμμασιν ή ένί.
4. Μία ψυχη έν δύο σώμασιν. 5. Ούδεiς δύναται δυσi κυρίοις δου­
λεύειν.m

C. t1 Άφυής γραμματικός, έρωτηitείς πώς δει λέγειν, τοίς δύο fι τοίς δυ­
σίν; την χείρα προτε(νας τους δύο έδείκνυε δακτύλους.
τρείς, τρία

D. 1. •:· »Πόσους έχεις όδόντας;« - »Τρείς ή τέπαρας.<<


2. Αριστοτέλους, έκ τού Περi ούρανού· 9 Μεγέitους το μfν έφ'
εν, γραμμή· τό δ' έπi δύο, έπίπεδον· τό δ' έπi τρία, σώμα· καi παρα
ταύτα ούκ έστιν άλλο μέγεitος. καitάπερ γάρ φασι καi οί Πυitαγό­
ρειοι, τό πάν καi τα πάντα τοίς τρισiν ώρισται.
3. "Ιων δ Χίος 10 τάδε λέγει· άρχη δέ μοι τού λόγου fιδε· Πάντα
τρία, καi ούδΕν ούτε πλέον ούτε έλασσον τούτων τών τριών.
τέτταρες, τέτταρα

Ε. 1. Δiς δύο έστi τέτταρες. 2. Έμπεδοκλής Μέτωνος 'Ακραγαντίνος


τέσσαρα λέγει στοιχεία· πύρ, άέρα, ϋδωρ, γήν. 3. Δικαίαρχος 11 την
ψυχην άρμονίαν λέγει τών τεσσάρων στοιχείων. 4. Όν6ματα ταίς
τέτταρσι πολιτείαις- μοναρχία, άριστοκρατία, όλιγαρχία, δημοκρα­
τία.

111
Τού Πλάτωνος Εύitυδήμου ή άρχή 12

ΚΡΙΤΩΝ ΣΩΚΡΑΤΗΣ

ΚΡ. Τίς ήν, ώ Σώκρατες, ώι χitf:ς έν Λυκείωι διελέγου;


ΣΩ. Πότερον καi λέγεις, ώ Κρίτων; ού γαρ εΙς άλλα δύο ήστην, Εύitύδη­
μος τε καi Διονυσόδωρος, δ άδελφός αύτού. Τούτω δf: πασσόφω
έστόν καi παμμάχω, παγκρατιαστά τε καi σοφιστά. Έγω μΕν ούν, ώ
Κρίτων, έν νώι έχω τοίν άνδροίν παραδούναι 13 έμαυτόν· καi γάρ φα­
τον έν όλίγωι χρόνωι διδάσκειν άν καi άλλον δντινούν την έαυτών
σοφίαν.
ιι s LΕΚτΙΟΝ 48

ΚΡ. 'Αλλ', ώ Σώκρατες, πρώτον την σοφίαν τοίν lχνδροίν λryε μοι τίς
έστιν.
ΣΩ. 'Αλλ' ούδΕν κωλύει. Έκαitεζόμην 14 γό.ρ έν Λυκείωι καi. είσέρχεσitον
τούτω· εtσελitόντε δε περιεπατείτην. Εtσελitόντος δε Κλεινίου τού
καλού πρώτον μΕν διελεγέσitην illήλοιν· έπειτα tόντε παρ' ήμάς
έκαitεζέσitην 14 • Κlχγω ,.τΩ πρός itεών•, έφην, .εrπετόν μοι τί έστι τό
καλόν δ διδάσκετονcc. ·Άρετήν .. , έφη, .. ώ Σώκρατεςcc, δ Εύ&ύδημος.

• Ch. 582 b Vgl. Soph.O.<:. 11 ,(, ' Pl.Phaed. 107e; Apol. 41c d ebd. 37b ~ 11.
4,58 1 Ap. 23b; 26b • ebu. 19a h Ar.Av. 1499 ι Pl.Prot. 310b k 1.Tim.
3,2 ι Rep. 370b 81 Mt. 6,24.

1 schweigm (Inf.). 2 wird sein (lσομαι). 3 έπιμελείσttr. (lmper.) m.Gm. sorgeτ fϋr
(um). 4 S. Fn. 2. 5 Vom Anfang eines Dialogs zwischen dem weisen Simonides und
Konig Hieron von Syrakus. 6 = lat. ίτο, mδge gehen (3. Imper.). 7 έπίσκοπος
Aufseher (als Amτsbezeichnung auβer-chήstlich nicht haufig und nicht eindeutig; wird chrisd.
·Bischof•). 8 Aus dem ·Philogelos• (L. 46 Fn. 8). άφuής unbegabt; προτε(νας Pan.Aor.
von προτε(νω vorstreckm. 9 Vom Anfang der Schήft. - μtγε6ος Groβe, Ausdehnung
(Dimmsion); γραμμή Linie; έπ(πεδον Flache. ώρισται ist begrenzt (Perf.Pass.; vgl. δρος Gren-
ze). 10 lon von Chios, ein Dmker und vielseitiger Schήftsteller, Zeitgenosse des Sophok-
les. 11 Dikaiarchos von Messme, ein hervoπagender Schϋler des Aristote-
les. 12 271a-273d (stark gerafft). 13 ϋbergebm, ausliefern. 14 καitέζομαι
sich niedersetzm.

ι. 48: q., π. φ (fϋr άι, ηι, ωι).

Lektion 48

Die ϋbrigen Zahlworter (Numeralia)

·Δi.ς καi. τρi.ς τό καλόν· τό δε κακόν ούδ' ώταξ•.


πέντε, fξ, έπτά
Α. Κωμικά τινα
1. 'Έξ tτών άλουτος περιπατώ.
2. * Εlέν, γυναίκες νύν δπως την vύχtt' δλην
έν τfι δεκάτη τού παιδ(ου χορεύσετε.
6ήσω δt νικητήριον τρείς ταινίας
καi. μήλα πέντε καi. φιλήματ' έννέα.
Β. Στρατονίκου ώτόφ6εγμα 1
Στρατόνικος δ κιitαρφδός, διδάσκων κιitαριστάς, έπειδη έν τψ δι­
δασκαλείψ εlχεν έννέα μΕν εlκόνας τών Μουσών, τού δε Άπόλλωνος
LΕΚτΙΟΝ 48 119

μίαν, μαftητας δε δύο, π\JΥ\'tανομένου τινός, πόσους έχοι μαftητάς,


έφη· .. συν τοίς '6εοίς δώδεκα«.
δίς, τρίς, τετράκις . . .
C. Άρι-6μητικά τινα
ι. Τα δέκα (ι') τών όκτω (η') δυοίν (β') πλείω έστίν. a 2. ,. Τρείς τρις
πόσοι είσίν;«- ·'Εννέα.« 3. Τεττάρων τετράκις έστιν έκκαίδεκα. 4.
τα ~δεκα τίς άν λέγοι δώδεκα εlναι;b 5. τα τέπαρα τοίν δυοίν δι­
πλάσιά έστιν, τα δ' έννέα τών τριών τριπλάσια. 6. Τρις Ε:ξ έβαλον.
διπλάσιος, τριπλάσιος ...
D. Πλάτωνος
ι. Πέντε μεν πολιτειών τρόποι, πέντε δε ψυχής. c
2. 'Εκ τού Μένωνος- 2 Άπο τής διπλασίας γραμμής ou διπλάσιον
άλλα τετραπλάσιον χωρίον γίγνεται.
3. Εκ τού α' τής Πολιτείας- 3 Λέγε μοι δπόσα έστι τα δώδεκα· και
δπως μοι, ώ άν-6ρωπε, μη λέξεις δτι tστι τα δώδεκα δις ~ξ. μηδ' δτι
τρις τέπαρα, μηδ' δτι έξάκις δύο.
4. 'Εκ τού Πρωταγόρου·d Ένι έκάστψ τών έναντίων Εν μόνον
έστιν έναντίον.
άπλούς, διπλούς . . . (L. ι6)

Ε. 1. Άπλά και σαφή σοι λέξω.


2. ::· Άπλούς δ μύ'6ος τής άλη-6είας έφυ.
3. ::- Μισώ τόν άνδρα τόν διπλούν πεφυκότα,
χρηστον λόγοισι, πολέμιον δε τοίς τρόποις.
πρώτος, δεύτερος, τρίτος ...
F. ι. * . . . πάντων Χρόνος
ϋστατον και πρώτόν έστι κάν (και έν) έαυτψ πάντ' έχει.e
2. Δεύτερον άγα-6όν, μετα το εlναι δίκαιον, το γίγνεσttαι. ι
3. Το τρίτον τψ σωτήρι · δ γαρ τρίτος κρατηρ Διι τψ σωτήρι σπένδε­
ται.

G. Αι έπτα νήσοι 4
* Τών έπτα νήσων Σικελία μέν, ώς λόγος,
έστιν μεγίστη, δευτέρα Σαρδώ, τρίτη
Κ ύρνος, τετάρτη δ' ή Διός Κρήτη τροφός,
Εϋβοια πέμπτη στενοφυής 5 , ~κτη Κύπρος,
Λέσβος δε τάξιν έβδόμην έν ταίσδ' έχει.

Η. Έκ τού Σοφοκλέους βίου


1. Σοφοκλής τους χορευτας έποίησεν άντι ιβ' (δώδεκα), ιε' (πεντεκαί­
δεκα, δεκαπέντε) και τΟν τρίτον ύποκριτi]ν έξηύρεν. 2. Σοφοκλής
Ε-γραψε δράματα, ώς φησιν Άριστοφάνης δ γραμματικός 6 , ρλ' (έκα­
τόν τριάκοντα). 3. Περι τόν αuτον χρόνον ώς Εuριπίδης άπfflανε
ι2Ο LΕΚτΙΟΝ 48

καi Σοφοκλής 7 , ποιητης τραγψδιών, έτη βιώσας 8 ι;' (ένενήκοντα), νί­


κας δ' έχων ιη' (όκτωκαίδεκα).
μονάς, δυάς, τριάς . . . (L. 27D)

Ι. ι. 'Αρχύτας καi Φιλόλαος οί Πυitαγόρειοι τό Εν καi μονάδα καλούσι


καi την μονάδα Εν. ·Η δε μονaς κατ' αύτοuς άρχη πάντων· τέλειος δ'
άριitμός ή δεκάς. 'Αρχύτας δε καi βιβλίον περi τής δεκάδος συνέ­
γραψεν. 2. Η ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ

Κ. Ίστορικά 9 τινα vgl. L.41 Π B.C


ι. Δαρείος έπεμψε μυριάδας πεντήκοντα, ναύς δε τριακοσίας.
2. •Αμίλκων έξέπλευσεν έκ τής Καρχηδόνος 10 έχων πεζην μΕν δύναμιν
ούκ έλάττω τών τριάκοντα μυριάδων, ναύς δε μακρaς π λείους τών
διακοσίων, καi χωρiς πολλaς ναύς φορτίδας τ aς κομιζούσας την
άγοράν, ύπερ τaς τρισχιλίας.
3. Οί Άftηναίοι έπεμψαν είς Ποτείδαιαν 11 δισχιλίους δπλίτας καi
Καλλίαν τον Καλλιάδου πέμπτον αύτόν 12 στρατηγόν.
4. Δημοσitένης δ στρατηγος τεσσαράκοντα ναυσiν ήλ-ιtεν είς Ναύπακ­
τον.

ι. 'Αριστοτέλους-Β Μία τις γυνη έν τέτταρσι τόκοις έτεκεν είκοσιν· άνa


πέντε γaρ έτεκε· καi τα πολλa αύτών έζη 13 •

Μ. Ποιητικά τινα
1. Τής Μητρός τών itεών, ώς δ ϋμνος λέγει, ήν
::. το μfν ημισυ τούρανού
το δ' ημισυ γαίας
π6ντου τε τρίτον μέρος.
2. Αίνιγμαh
::· Εlς δ πατήρ, παίδες δυοκαίδεκα· τών δε έκάστωι
παίδες δiς τριάκοντα, διάνδιχα 14 εlδος έχουσα ι·
αί μfν λευκαl έάσιν 15 ίδείν, αί δ' αύτε 16 μέλαιναι.

• PI.Phaed. ιοιb b Vgl. PI.Theaet. 195e < Rep. 445d d Prot. 332e r Vorsokr. 22(:
2 1 PI.Gorg. 527b 1 Hist.an. 584b 34 h Diog.Laen. Ι9ι.

Ein Apophthegma ist ein witziger oder sonst eindrϋcklicher Ausspruch. Solche wurden im Al-
tenum νiel gesammdt. Der Musiker Stratonikos (um und nach 400 v.ι:hr.) wurde durch die sei-
nen berϋhmt. 2 Aus der Diskussion ϋber die Verdoppelung eines Quadrats
(83b). 3 Sokrates ironisien (im ersten Buch des Staats, 337b) die ϋbenriebenen Anforde-
rungen seines Kritikers Thrasymachos. 4 Finde sie auf der Kane! 5 στrν6ς
eng. 6 Aristophanes νοη Byzanz, einer der herνorragenden Gelehnen im hellenistischen
Alexandria, Herausgeber und Erklarer des Pindar und der Tragiker. 7 405
v.ι:hr. 8 Pan.Aor. βιόω (ό βίος). 9 Im Sinn νοη ·Geschichte• wird {στορία erst in
nachklassischer Zeit gebraucht. ιο Im J. 480 ν.Chr. gegen die Sizilischen Griechen.
Καρχηδών Kanhago. Άμίλχων lat. Himilco, tπλruσα Aor., tπλrον lmperf. νοη πλtω segeln,
zu Schiffe (πλοίον) fahren. ι ι 432 ν.Chr. νοη Athen abgefallene Stadt auf der ι:halkidi-
LΕΚτΙΟΝ 49 121

ke. 12 selbfiinfτ, ihn selbst als fίinfτen (d.h. mit vier anderen). 13 fτεχε (starker Αο-
risι gebar (τέκνον), ι) τ6χος Gebaren, Geb~rτ; rζη lebte. 14 zwiefach, zweige-
teil:. 15 poet. = εlσίν. 16 wiederum.

ι. '9: Q.. η. φ (fiir άι, ηι, ωι).

Lektion 49

φιλέω φιλέοντα φιλώ φιλούντα

»Άτυχείν έξεστιν, άμελείν ούκ έξεστιν«

Α. ι. Π ι νδάρου · •=· Φιλέων φιλέοντα.


2. Δημοκρίτου· Άγαι'tόν σu το μη άδικέειν άλλα το μηδt έι'tέλειν.
3. Τού αυτού· Ό ψ6ονέων έαυτον ώς έχι'tρον λυπέει.
Β. 1 1. Σiι φίλει με· συμφέρει σοι.
2. •:· Εϊ με φιλούντα φιλείς, δισση χάρις- εί δέ με μισείς,
τόσσον μισηι'tείης δσσον έγώ σε φιλώ.
L. ι. Περιάνδρου· Μηδενi ψftόνει.
2. Πυ'6αγόρου (ώς λέγεται)· ουδεiς έλεύ'6ερος έαυτού μη κρατών.
D. Παροιμίαι
ι. 'Ελέφαντα έκ μυίας ποιείς. 2. Λί'6φ λαλείς. 3. Πάντα λί'6ον κί­
νει.2 4. •=· Σiιν Ά{}ηνάι καi χέρα κίνει. 5. 'Ακίνητα μη κινείν (κίνει).
Ε. 'Αριστοτέλους
ι. Ή φύσις ουδεν άλόγως ουδε μάτην ποιεί. Β 2. Ό ι'tεος καi ή φύσις
ουδtν μάτην ποιούσιν.b 3. Τών άν{}ρώπων ένεκεν πάντα πεποίηκεν
ή φύσις.c

F. Σοφών άποφ{}έγματα
ι. Χ ίλωνος- Θυμού κράτει.
2. Τού αυτού· 'Αδύνατα (άδυνάτων) μη έπιι'tύμει.
3. Σόλωνος- Κακοίς μη δμίλει (δμιλείν).
G. ι. ~Η λάλει ώς φρονείς ή φρόνει ώς λαλείς. 2. +~Η λαλείτε ώς φρο­
νείτε ή φρονείτε ώς λαλείτε. 3. VΕγωγε λαλώ ώς φρονώ. 4. + Ήμείς
λαλούμεν ώς φρονούμεν.
Η. 1. Μενάνδρου·d •:· Όργη φιλούντων όλίγον ίσχύει χρόνον.
2. Φιλούσαν φιλώ σε. 3. Άνηρ άρχέτω γυναικός άλλα μη τυραν­
νείτω. 4. + Άνδρες άρχόντων γυναικών άλλα μη τυραννούντων.
122 LΕΚτΙΟΝ 49

I. 1. Μενάνδρου· * Άvηρ πονηρός δυστυχεί κάν εύτυχή.


2. + Άνδρες πονηροι δυστυχούσι κάν εύτυχώσιν.
3. Έπιχάρμου· 3 * Μη φttόνει τοίς εύτυχούσιν, μη δοκής εlναι κα­
κός.
4. + Μη φitονείτε τφ εύτυχούντι, μη δοκήτε εlναι κακοί. 5. + Ού
φftονούμεν τοίς εύτυχούσιν, ίνα μη δοκώμεν εlναι κακοί. 6. Παύσαι
φλυαρών (φλυαρούσα). 7. + Παύσασitε φλυαρούντες (φλυαρούσαι).
8. Τότε τοίς άνitρώποις έmαι κακώς, δταν πάντες πάντα ποιώσιν.
Κ. Φίλιππος έλεγε κρείττον εlναι στρατόπεδον έλάφων λέοντος στρατη­
γούντος ~ λεόντων έλάφου.
L. Εύριπίδειά τινα
1. 'Εν τψ Έρεχitεί τψ δράματι ή βασίλεια λέγει τάδε·
* 1Ω πατρίς, είitε πάντες οϊ ναίουσί σε
οϋτως φιλοίεν ώς έγώ· και QQδίως
οlκοίμεν άν σε, κούδtν άν πάσχοις κακόν.
2. »'Αλλ' εύτυχοίης, ώ γύναι.• - »εύδαιμονοίης και σύ.cc 3. + .,'Αλλ'
εύτυχοίτε, ώ γυναίκες.• - .. εύδαιμονοίτε καi ύμείς.«
4. *... δαίμονας κάλει ·
τφ γό.ρ πονούντι καi itεός συλλαμβάνει.

11.
Α. ι ... Έποίεις τούτο;•- .. tποίουν... 2. + .. Έποιείτε ταύτα;- .. έποιού­
μεν... 3. 'Όνψ τις fλεγε μύitον· δ δε τό. ώτα έκίνει.
Β. ι. Ού δεί σε άμελείν τού σώματος. 2. 'Επαινώ τον λόγον σου. 3.
Σωκράτης τού σώματος αύτός τε ούκ ήμέλει τούς τε άμελούντας ούκ
έπήνει.e

C. Αlσώπου αlνος- Λύκος και ποιμένες.


Λύκος lδων ποιμένας έσitίοντας έν σκηνή πρόβατον, .. ήλίκος άν ήν .. ,
έφη, ,.-ftόρυβος ύμίν, εl έγω τούτ' έποίουν•.
D. ι. Έπικτήτου· Ζήτει και εύρήσεις. 2. Ζητείτε και εύρήσετε.
3. Φιλών (έό.ν φιλής) δ μη δεί ού φιλήσεις δ δεί.
4. +ΈΟ.ν φιλήτε (φιλούντες) δ μη δεί ού φιλήσετε δ δεί.
Ε. Πλάτωνος 4
,.'Όστις τό. αύτού άγνοεί, άρ' ού και τό. τών άλλων άν άγνοοί;• -
.. φαίνεται.• - .. Qύκούν, εl τό. τών άλλων, και τό. τών πόλεων άγνοή­
σει;• - »'Ανάγκη.• - .. Qύκ άρ' άν γένοιτο δ τοιούτος άvηρ πολιτικός.•
F. Γ ραμματικόν
ι ... Έποίησας τούτο;•- »ΕΠοίησα.• 2. ·'Εποιήσατε ταύτα;•- •έποι­
ήσαμεν.• 3...Άρ' αύitις άν ποιήσαις τούτο;• - .. ούκ άν ποιήσαι­
μι.• 4...Άρα ποιήσεις δ άν αlτώ;• - •ναί· ποιήσω δ άν αlτής.«
G. Μενάνδρου 5
* ·Τίς άν βοηitήσειεν; ώ τάλαιν' έγώ,
LΕΚτΙΟΝ 50 123

τίς άν βοηi}ήσειεν ;• - »Ήράκλεις άναξ . . ...


,.δ δεσπότης έν τ φ φρέάτι . . . •
Η. Πλάτωνος, έκ τού Πρωταγόρου 6
1. Έπειδη δε εlσήλ{tομεν, "ατελάβομεν 7 Πρωταγόραν έν τ φ προστψφ
περιπατούντα, έξής δ' αύτφ συμπεριεπάτουν οι μα&ηταί.
2. Ούδεiς κολάζει τους Δδικούντας τούτου hrεκα, δτι ήδίκησεν, Δλλό.
τού μέλλοντος χάριν, tνα μη αό{tις Δδικήση, μήτε αύτός ο(Jτος μήτε
άλλος.
Ι. Πλάτων, Άvιισ6ένους 8 nσ[Ε μακρολογήσuvτος, »Uγνοείς•. lφη, ,.δτι
τού λόγου μέτρον ούχ δ λέγων Δλλ' δ Δκούων ...
Κ. Πλουτάρχου
Τροφώνιος καi. 'Αγαμήδης, ποιήσαντες τόν έν Δελφοίς ναόν, ήτουν
παρa τοi• Άπόλλωνος τόν μισf}όν· δ δε έφη δώσειν τfι έβδόμη ήι..ιέρψ
καi τfι έβδόμη Δπέ{tανον.

• de ι:ael. 29Ιb 14 b de cael. 271a 32 c Ρο!. 1256b 22 d Fr. 567 • Xen.Mem. 1,2,4.

1 Β. I und 2 sind Inschήften auf Gmunen; Geschenke zwischen Liebenden (Kaibel, Epigram-
mat3 112Sf.). Bemerkst du den metrischen Fehler in dem letzten Vers? (τόσσον = τό-
σον). 2 Bewege jeden Stein! d.h. laB kein Mittel unversucht (engl. leave no stone untur-
ned). 3 Epίcharm s. L..41 Fn. 11. 4 Sokrates ίtn Gesprach mίt Alkibίades (Alc.
133e). S Anfang des 4. Akts des •Dyskolos•: eine jammemde Magd sιiirzt aus dem Haus
des alτen •Gήesgrams•. 6 ln dem ersten Exzerpt (314c) erzihlτ Sokratcs, im zweiteη
(324a-b, gerafft) spήcht Protagoras. 7 Wir trafen (eigentlich: ergήffen, Aoήst von κατα­
λαμβάνω). 8 Antίsthenes (ca. 450-360 v.Chr.}, Philosoph, begeistert-einseίtίger Anhan-
ger des Sokrates.

L. 50: Q.. η. φ (fϋr άι, ηι, ωι). Dies wird im folgenden nicht mehr ausdήicklich bemerkt.

Lektιon 50

φιλέων φιλέομαι φιλών φιλούμαι

)~ »7 Ωδε δΕ μυ-ftέομαι· συ δ' ένi φρεσi βάλλεο σfισιν«

Α. Σοφών Δποφ{tέγματα
ι. θαλού· Φ6ονού μάλλον ή οlκτίρου.
2. Χίλωνος· Ζημίαν αLρού μάλλον fι κέρδος αlσχρόν.
124 LΕΚτΙΟΝ 50

3. Θεοφράστου · Αίδού σεαυτόν.


Β. 1. Σωτάδου · 1 ·~ Ό πένης έλεείται, δ δε πλούσιος φftονείται·
δ μέσος δε βίος δίκαιός έστιν.
2. Εύριπίδου· * Ό μηδtν άδικών ούδενός δείται νόμου.

C. Πυ'ftαγόρου
1. Αίρού βίον τόν aριστον· ήδiJν δ' αύτόν ή συνή'ftεια ποιήσει. 2.
Πυ'ftαγόρας παρήνει τοίς έταίροις αίρείσ'ftαι βίον τόν aριστον· καi
γό.ρ εί δ έπιπονώτατος εrη, άλλό. την συνή'ftειαν ήδiJν αύτόν ποιήσει ν.

D. 'Αριστοτέλους
1. Δοκεί δ' ή εύδαιμονία έν ηϊ σχολή εlναι· άσχολούμε'ftα γό.ρ ϊνα σχο­
λάζωμεν καi πολεμούμεν' ϊνα είρήνην aγωμεν. a
2. Πάν το κινούμενον ύπό τινος κινείται· άνάγκη δε εlναί τι πρώτον
κινούν Δ μηκέτι ύπ' aλλου κινείται. b
3. Τό κινούμενον άνάγκη ύπό τινος κινείσftαι (κεκινήσ'ftαι) και τό
πρώτον κινούν άκίνητον εlναι. b

Ε. 1. 'Εκ τών Ξενοφώντος Άπομνημονευμάτων 2


Είπέ μοι, έφη, ώ Κριτόβουλε, εl δεοίμε'ftα φίλου άγα'ftού, πώς άν έπι­
χειροίμεν σκοπείν; άρα πρώτα μεν ζητητέον δστις aρχει γαστρός τε
καi φιλοποσίας καi λαγνείας καi ϋπνου καi άργίας; δ γό.ρ ύπό τούτων
κρατούμενος ούτ' αύτός έαυτψ δύναιτ'(ο) άν ούτε φίλψ τό. δέοντα
πράττειν.c
2. Πλάτωνος· Τίς άν αίσχίων είη δόξα τού δοκείν χρήματα περi
πλείονος ποιείσ'ftαι ή φίλους;

F. Περi όρχήσεως
1. Περi πλείστου aν ποιοίμην δράν 3 σε όρχουμένην.
2. Παροιμία· Ώς αύλείς, όρχούμαί σοι.
3. Αlσώπου· Ή κάμηλος εlπε τή μητρί· ,.'Qρχήσομαι ... Κάκείνη »τέκ­
νον .. , φησί, »Καi δ περίπατός σου καλός έστιν ...

G. Περi τού φοβείσ'ftαι


1. Εύριπίδου·d •=· Ζεύς μοι σύμμαχος ou φοβούμαι.
2. Μηδtν φοβηftής.e 3. Μηδένα άδικών ούδένα φοβη-ιtήσyι.
4. Πλάτωνος-ι 0[ δειλοί, δταν φοβώνται, αίσχρσuς φόβους φοβούν­
ται.

5. Δημοκρίτου· "Ον πάντες φοβούνται πάντας φοβείται.

Η. 'Εκ τού Εύαγγελίου


1. Ό Ήρψδης έφοβείτο τόν Ίωάννην. 11
2. Καi έφοβή'ftησαν φόβον μtγαν. και εlπεν αuτοίς δ aγγελος μη φο­
βείσ'ftε· lδου γό.ρ εύαγγελίζομαι ύμίν χαρό.ν μεγάλην. h
3. Α[ γυναίκες ούδενi ούδtν εlπον· έφοβούντο γάρ. i
LΕΚτΙΟΝ 50 125

I. Πλάτωνος, έκ τής Σωκράτους Άπολογίαςk


1. Μέμνη~έ μοι μή ftορυβείν, έό.ν τψ εtωftότι τρόπψ τους λόγους ποι­
ώμαι. 2. » 1 Ω Μέλητε, εtπέ· άλλο τι ή περi πλείστου ποιή δπως ώς
βέλτιστοι οί νεώτεροι έσονται;« - ,vΕγωγε ...
Κ. 1. Πλάτωνος- Ό μΕν ftεός ούδενός δείται, δ δε σοφός μόνου ttεού.
2. Σωκράτης· έλεγε ttεού μΕν εlναι τό μηδενός δείσttαι, τό δε ώς
έλαχίστων, έγγυτάτω ttεού. 3. Θεού δεόμεftα πάντες.
4. Πλάτωνος· Δυοίν ούν όντοιν, τού άδικείν καi τού άδικείσttαι,
μείζον μέν φαμε" κακόν τό άδικείν, έλαττο" δi: τό άδικείσttαι.

11
'Αναγνώσματα

Α. 'Αποφftέγματα
1. 'Ιφικράτης, δοκών υίός εlναι σκυτοτόμου 4 , κατεφρονείτο. πρός δε
Άρμόδιον, τόν τού παλαιού Άρμοδίου άπόγονον, εtς δυσγένειαν
αύτώι λοιδορούμενον' έφη· >>τό μΕν έμόν άπ' έμού γένος άρχεται, το δε
σον έν σοi παύεται.«
2. 'Αλέξανδρος, πυftόμενος δτι ύπό τινος λοιδορείται, .. βασιλικόν .. ,
έφη, »έστiν εύ ποιούντα κακώς άκούειν ...
Β. 'Ισοκράτους πρός Φίλιππον 5
0[ Λακεδαιμόνιοι πολεμούνται μεν ύπό τών περιοικούντων, άπι­
στούνται δε ύφ' άπάντων Πελοποννησίων, μισούνται δε ύπό τού
πλήftους τών Έλλήνων . 1
L. Πλάτωνος, έκ τού Λ ύσιδος 6
··Καί μοι είπέ· έπειδάν τίς τινα φιλή, πότερος ποτέρου φίλος γίγνεται,
δ φιλών τού φιλουμένου, ή ό φιλούμενος τού φιλούντος, ή σuδΕν δια­
φέρει;<<- »Ούδέν .. , έφη, .. εμοιγε δοκεί διαφέρειν.«- ,.Πώς λέγεις;« ήν
δ' έγώ· .. ουκ έστιν φιλούντα μή άντιφιλείσttαι ύπό τούτου δν άν
φιλή ;« m

Ο. Φιλήμονος 7
* 'Ανήρ δίκαιός έστιν ούχ δ μή άδικών
άλλ' δστις άδικείν δυνάμενος μή βούλεται·
ούδ' δς τό. μικρό. λαμβάνειν άπέσχετο,
άλλ' δς τό. μεγάλα καρτερεί μή λαμβάνων,
έχειν δυνάμενος καi κρατείν άζημίως-
ούδ' δς γε ταύτα πάντα διατηρεί μόνον,
άλλ' δστις άδολον γνησίαν τ' έχων φύσιν
εlναι δίκαιος κού δοκείν εlναι ftέλει.

• Ε. Ν. 1177b 4 b Phys. 236b 34; 241a 24; 258b 12; Met. 1073a 26 c Mem. 2,6
d Heracl. 766 e Aesch.Prom. 127 ' Prot. 360b 1 Mk. 6,20 11 Lk. 2,9 1 Mk.

16,8 lr. 27b; 24d I 5,49 8 212b.


126 LΕΚτΙΟΝ 51

1 Sotades war ein hellenistischer Dichter. 2 In seinen ·Eήnnerungen an Sokrates• zeigt


Xenophon seinen Meister im Gesprach mit vielen Zeitgenossen. 3 zu sehen. 4 (Le-
derschneider) Flickschuster.- lphikrates war ein erfolgreicher athenischer General (1. Η. 4. Jh.).
Der •alte Harmodios• war der gefeierte Tyrannenmorder; gest. 514 v.Chr., nachdem er den Ty-
rannen Hipparch (L. 51 IG2) getδtet hatte. 5 In einem Sendschreiben an Philipp forderte
der alte Isokrates den Makedonenkonig auf, die Griechen zu einigen und sie gegen die Perser zu
fίihren. 6 Der Dialog heiβt nach dem Gesprachspartner des Sokrates, dem Knaben Ly-
sιs. 7 Philemon (um 300 v.Chr.) s. L. 34 Fn. 10.

Lektion 51

τιμάω, τιμάεις, τιμάει έτίμησα τιμώ, τιμ(ις, τιμ(ι

••* Καλόν άοιδιαούσης•


ώς λέγει 'Όμηρος, τής Κίρκης ήκουον Όδυσσευς καi οί έταίροι

Α. 1. Έγω καταγελώ σου δσον itέλω. 2. * Γελ(t. δ' δ μώρος, κάν τι μη


γελοίον ή. 3. ·Τί γελάτε;•- .. ου σου καταγελώμεν.• 4. Τψ δυστυ­
χούντι μη έπιγέλα.
5. Διφίλου τού κωμψδού·
* Πένητος άνδρός ούδΕν εύτυχέστερον·
την έπi τό χείρον μεταβολην ού προσδοκ(t..
Β. 1. Λέγε μοι· τί δρ(t.ς, έάν τίς σε τύπτη; - Τύπτομαι.
2.•Άρα τολμ(t.ς συ τύπτειν τον πατέρα;• - .. τολμψ, ώ πάτερ.• - »τής
άναιδείας.•
3. Τίμα πατέρα καi μητέρα. 4. + Τιμάτε πατέρας καi. μητέρας.
C. * Ώς ήδύ, την itάλασσαν άπό τής γής δράν.
2. Έπιχάρμου· * Νούς δρ(t. καi. νούς άκούει· τ&λλα κωφa καi. τυ­
φλά.
3. Ε ύ ρ ι π ί δ ο υ· * El itεοί τι δρώσιν αlσχρόν, ουκ εlσι ν itεοί.
D. 1. Τί δρώμεν; τί χρη δράν; 2. Φοβούμαι τους πολεμίους, μή τι δρώσι
νεώτερον. 3. Έγώ δ' δ δυσδαίμων, τί δρώ; 4. Μένε ήσυχος- τa πρό
ποδών δρα. 5. 'Αδύνατα μη -ιtήρα. 6. Χρη τάμήχανα έάν. 7. Δικ­
τύψ άνεμον itηρ(t.ς. 8. Άρ' ικανa ταύτα; έγω μΕν γaρ άν άγαπψην.
Ε. 1. 'Ισοκράτους-• Πιστους ήγού μη τους άπαν δ άν λέγnς έπαινούν­
τας, άλλα τους τοίς άμαρτανομένοις έπιτιμώντας. 2. Τούτ' εl ποιοί-
ιεκτιοΝ sι 127

ην, μέγα ciν βοφης ώς 6διχώ. 3. Κελευόντων και βοώντων τών


Ά6ηνα(ων Σωκράτης ο'όκ i\&λεν 6δικείν. 4. Έκείνοι μΕν βοώντων
και δρώντων δ ciν δοκfι α'ότοίς, έμοι δt δλλως ποιείν ο'όκ fξεστιν.
5. Σιγάτε, μη βοάτε. 6. Αι γυναίκες έν ταίς έκκλησ(αις σιγάτωσαν.b
F. 1. Θεμιστοκλής fλεγεν δτι ούκ έφη αύτόν καitεύδειν το τού Μιλ­
τιάδου τρόπαιον.
2. Άρίστιππος, δ Κυρηναίος φιλόσοφος, έρωτηitεις διό τί τοίς
μοχ6ηροίς πλησιάζει, εlπεν· ·δτι και lατροi τοίς νοσούσιν .•
3. •Αριστοτέλης, έρωτη~εις τί δυσκολώτατόν έστιν bι β(φ, εlπε· ,.το
σιωπάν.•

Abbildung 9: Weihinschrift vom jahre 421 v.Chr. unter der Nike des Paionios

ΜΕΣΣΑΝΙΟΙ/ ΚΑΙ/ΝΑ ΥΠΑΚΤΙΟΙ/ ΑΝΕΘΕΝ* I ΔΙΙ


Messenier und Naupaktier haben (es) geweiht dem Zeus
ΟΛ ΥΜΠΙΩΙ/ ΔΕ ΚΑΤΑΝ I ΑΠΟ /ΤΩΜ/ΠΟΛΕΜΙΩΝ
(dem) Olympier, Zehnten von den Feinden.
(Dorischer Dialekt; darunter, kleiner, ionisch:)
ΠΑΙΩΝΙΟΣ I ΕΠΟΙΗΣΕ/ ΜΕΝΔΑΙΟΣ
ΚΑΙ/ΤΑΚΡΩτΗΡΙΑ/ΠΟΙΩΝ/ΕΠΙ/ΤΟΝ/ΝΑΟΝ/ΕΝΙΚΑ
Die Athener hatten Messenier-die traditionellenFeinde der Spananer- in Nau-
paktos angesiedelt, von wo aus sie ihnen im Peloponnesischen Krieg Hilfe leiste-
ten.
•von άνατ(6ημι •aufsteUen•, •weihen• (App.Gr. 81.5; vgl. 74.7 und 69.7).

G. 1. Παιώνιος έποίησε Μενδαίος καi τάκρωτήρια ποιών έπi τόν ναόν


ένίκα. 1
2. 1 * Μνήμα τόδ' ·ιππάρχου· στείχε δίκαια φρονών.
3. 1 * Μνήμα τόδ' ·ιππάρχου· μη φtλον έξαπάτα.
4. Μηδεiς ύμάς άπατάτω κενοίς λόγοις.c
Η. ι. ·ο δημαγωγός έκολάκευε και έξηπάτα τόν δήμον. 2. Ώ μιαρέ,
κλέπτων και κολακεύων έξηπάτας με; 3. + Ώ μιαρο(, κλέπτοντες

καt κολακεύοντες έξηπατάτέ με; 4. Ού σV τούτων α[τιος εl, 6λλ' ot σ'
ήπάτων. 5. Ήβων κ6γώ ποτε και έξηπάτων τόν δήμον.
6. + Ήβώμεν χήμείς ποτε και έξηnατώμεν τόν δήμον.
ι2s ιεκτιοΝ 51

7. Πλάτωνος·d Τό έξαπατάσfiαι αύτόν ύφ' αύτού πάντων χαλεπώτα­


τον· δταν γό.ρ άει παρfi δ έξαπατήσων, πώς ού δεινόν;
I. ι. Ού Q(ιδιον, δρώντα κακό. μη ού καi πάσχειν κακά. 2. Δεινa
δρώσα δεινό. και πάσχεις. 3. Τοίς δρώσι τάγαita δμίλει.

ΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Θαυμάσια
ι. Τραυσοί, έitνος Θρ(ικιον, τους μΕν γεννωμένους itρηνούσι, τους δε
τελευτήσαντας μακαρίζουσιν.
2. Κόλχοι 3 τους τελευτήσαντας ού itάπτουσιν, άλλa κρεμώσιν άπο
δένδρων.
3. Λύκιοι 4 τό.ς γυναίκας μάλλον ή τους Cινδρας τιμώσι και καλούνται
μητρόitεν, οί1 πατρόitεν· τό.ς δε κληρονομίας ταίς itυγατράσι λείπου­
σιν, ού τοίς υ[οίς.

Β. Διδύμων άδελφών δ ετερος έτελεύτησεν. Σχολαστικός ο-δν άπαντήσας


τψ ζώντι ήρώτα· Συ άπέitανες ή ό άδελφός σου;
C. ι. Ό πατηρ άγαπQ. τον υίόν.e 2. 'Αγαπάτε τους έχttρους ύμών ...
έaν γό.ρ άγαπήσητε τους άγαπώντας ύμάς, τίνα μισitόν έχετε;(
3. Άρα διό τό κακόν τάγαitόν ήγαπιiJμεν και έφιλο1-,μεν, <1)ς φάρμα­
κον;11

D. ι. 'Όποι άν έλ&ης. άγαπήσουσί σε. 2. VΕασόν με ttανείν Εν Ύή


πατρψςι. 3. Εύελπίς εtμι εlναί τι τοίς τετελευτηκόσι, και πολυ aμει­
νον τοίς άγαitοίς ή τοίς κακοίς. h
4. Αtσχύλου· * Μόνος γaρ ttάνατος ού δώρων έρQ..
5. Θεόγνιδος- •:· 'Ήβα μοι, φίλε ttυμέ· τάχ' αύ τινες aλλοι έσονται
aνδρες, εγω δε ttανων γαία μέλαιν' έσομαι.

• ad.Nic. 28 b I.Kor. 14,34 c Eph. 5,6 d Crat. 428d c Jh. 3,35 1 Μι.
5,44.46 1 PI.Lys. 220d h PI.Phaed. 63c.

I lnschrift am Sockel der ·Nike des Paionios• ίη Olympia. S. Abb. 9. Der Bildhauer Paionios
lebte im 5. Jh. v.Chr. Μένδη (Einw. Μενδαίος) ίst eine Sτadt auf der Halbinsel Pallene (Chalki-
dike). 2 lnschriften auf attίschen Meilensτeinen, die der Tyrann Hipparch, Sohn des Peisi-
stratos, aufstellen lieB (L. 50 Fn. 4). 3 Kolchis, aπ der Osτkϋste des Schwarzen
Meers. 4 Lykien, das Bergland im sϋdlichen Kleinasien.
LΕΚτΙΟΝ 52 ι29

Lektion 52

τιμάομαι έτιμησάμην τιμώμαι

έτιμάετο
. -
ετιματο

Α. 'Εν στρατοπέδωι, λέγει Γοργίας 1 , πάντες πάντα όρώσι καi πάντες ύπό
πάντων όρώνται.
Β. Ίπποκράτους-
'Όσα φάρμακα ουκ ίάται, σίδηρος iάται· ()σα σίδηρος uυκ ίάται, πϋρ
ίάται· δσα δε πύρ ουκ ίάται, ταύτα χρη νομίζειν άνίατα.
C. ι. Πάντες άvltρωποι πλανώμεftα. 2. Δια τί αίτιάι τό γήρας; δσοι γαρ
πολλών καi κακών αυτό αίτιον εlναι λέγουσιν, ούτοι ου το ώς άληftώς
αίτιον αίτιώνται. 3. Οίμοι· γελώμαι.
Ο. ι. Οί fισσονες τοίς κρείσσουσι δουλεύουσιν. 2. Πάντα τα τών
ήσσωμένων άγαftα τών νικώντων γίγνεται. 3. Πλάτωνος- Το ήπάσ-
6αι τούτο λέγομεν· άντi έλαπόνων άγα6ών μείζω κακα λαμβάνειν.
4. Τού αυτού· 'Επαίνου άξιος έσται δ νεανίας, έάν τε ήττάται άγω­
νιζόμενος ύπερ τής πόλεως έάντε καi νικάι.
Ε. Ε iιριπίδου
ι. :- ουδεiς έπαινον ήδοναίς έκτήσατο.
2. ::- Άφρονες, δσοι τ ας άρετας πολέμωι κτάσ6ε.
3. ::- Κακού δ' έρωτος ούπο6' ήσση6ήσομαι.

F. Πλάτωνος, έν Κρίτωνι 8
Σκεπτέον, πότερον δίκαιον έμε Μένδε πειράσ6αι έξιέναι ή ου δί­
καιον- καi έαν μΕν φαίνηται δίκαιον, πειρώμε6α, εί δε μή, έώμεν. 2

G. 'Αριστοτέλους
υσταν παρα την άξίαν ή τιμώνταί τινες έν τήι πόλει ή άτιμάζωνται,
στάσις γίνεται.

Η. Τού αυτού
Οί άν6ρωποι αίτια τής ευδαιμονίας νομίζουσι τα έκτος εlναι τών
άγα6ών, ώσπερ εί τις τού κι6αρίζειν καλώς αίτιώιτο την λύραν μάλ­
λον τής τέχνης.

Ι. Περi 6εωρίας
ι. Δημοκρίτου· Αί μεγάλαι τέρψεις άπό τού 6εάσ6αι τα καλα τών
έργων γίνονται.
2. 'Αριστοτέλους- Μόνος δ 6εωρητικός βίος αυτός δι' αύτόν άγα­
πάται.
ι30 LΕΚτΙΟΝ S2

3. Τού αύτού· Ή τελεία εύδαιμονία 'ftεωρητική τίς έστιν ένέργεια.


4. Πλάτωνος- Τόν Χαρμίδην πάντες οι παρόντες ώσπερ άγαλμα
Ηtεώντο.

Κ. θεοίς όμοίως τιμάσftω Άλκηστις, ή ύπερ τού lδίου άνδρός τελευτή­


σασα.

L. ι. Μενάνδρου· * Πειρώ Τύχης άνοιαν άνδρείως φέρειν.


2. Έπικτήτου· Πειράσftε καλοi. εlναι.
3. Αlσχύλου· * Μη κακοίς lώ κακά.

Μ. ι. Σωκράτης πολλους έταίρους έποιήσατο, καi έτιμάτο καi ήγαπάτο


ύπ' αύτών.
2. Σκεπτέον ήμίν ε[τε κέκτησαι σωφροσύνην ε[τε μή.c:

Ν. 'Αριστοτέλους, έκ τού Προτρεπτικού 3


Τί δη τούτ' έστιν τών δντων ού χάριν ή φύσις ήμάς έγέννησε καi. ό
'ftεός; τούτο Πυ'ftαγόρας έρωτώμενος ..τό 'ftεάσασftαι•, εlπε, •τόν ού­
ρανόν•.

ΙΙ

Α. 'Εκ κωμωιδίας τινός


* El μη τε'ftέασαι τaς Ά{tήνας, στέλεχος 4 εΖ.
εl δε τε'ftέασαι, μη τε{tήρευσαι 5 δ', δνος.

Β. Περi κτημάτων
ι. 'Αδίκως μη κτώ χρήματα.
2. Λάμπις ό ναύκληρος, έρωτηitεiς πώς έκτήσατο τόν πλούτον, .. ού
χαλεπώς•, έφη, .. τον μέγαν, τόν δε βραχi.ιν έπιπόνως. •
3. Σαρδολίβυες 6 ούδεν κέκτηνται σκεύος έξω κύλικος καi μαχαίρας.

C. Περi άπάτης
ι. θεόγνιδος- * 'Αλλήλους άπατώντες έπ' άλλήλοισι γελώσιν. d
2. 'Ισοκράτους- Μίσει τους κολακεύοντας ώσπερ τους έξαπατών­
τας- άμφότεροι γaρ πιστευitέντες τους πιστεύοντας άδικούσι ν.
3. Στωϊκόν· Ό σοφός ούτε έξαπατάται ούτε έξαπατάι άλλον.c
4. 'Αριστοτέλους- οι νέοι εύπιστοι καi εύεξαπάτητοί εlσι δια τό
μήπω πολλa έξηπατήσftαι.'
5. Γοργίας την τραγωιδίαν άπάτην εlναι έλεγεν fιν ό άπατήσας δι­
καιότερος τού μη άπατήσαντος καi ό άπατηitεi.ς σοφώτερος τού μη
άπατη'ftέντος.

D. Πλάτωνος•
Έitελήσαις άν, έφην, ώ Γοργία, κατa βραχυ τό έρωτώμενον άποκρί­
νεσftαι; καi τό μεν πρώτον τόν λόγον ήιτιάτο δυσχερή εlναι· έπειτα
μέντοι· Πειράσομα( γε, έφη· άλλ' έρώτα.
LΕΚτΙΟΝ 53 13ι

Ε. Τόν έρωτα δ 'Αριστοτέλης έρωτηitεi.ς δια τί τών καλών έστι, •τυ­


φλού•, έφη, •ή έρώτησις.•

• Crit. 48c b Charm. 154c c ebd. 158c d Ι 113 (59) e Stob.Ecl. 117.p.99, 24W
' Rhet. 1389a 18/25 8 Gorg. 449b; Prot. 333d.

I Gorgias aus Leontinoi auf Sizilien (ca. 483-376), ίη Athen 427, einflu6reicher Sophist und
Redner; Titelperson eines platonischen Dialogs. 2 Vgl. L. 36 Ρ. 3 Hinwender -
Ermahnung (Ermunterung) zur Philosophie: eine fήihe Schrift des Aristoteles, aus der bcdeu-
tende Sriicke erhalten sind (8 18 Dϋring). 4 στt.λεχος, ους Baumsωmpf,
Klotz. 5 ϋbenragen: gefangen, (geistig) gefesselt sein. 6 Woru ein libyscher Stamm.

Lektion 53

ζηλόω > ζηλώ ζηλόηι > ζηλοί


έζήλοον > έζήλουν ζηλόηται > ζηλώται

Α. ι. Ό βάρβαρος έπi. την Έλλάδα δουλωσόμενος ήλitεν.


2. 'Εκ τών Αίσχύλου Περσών 1

* (. . . ήκούσαμεν)
πολλην βοήν· .ώ παίδες Έλλήνων, ίτε,
έλευitερούτε πατρίδ', έλευitερούτε δέ
παίδας, γυναίκας itεών τε πατρώιων ~δη,
ttήκας τε προγόνων· νύν ύπtρ πάντων άγών. •
Β. ι. 'Ηλέκτρα προς Χρυσόitεμιν 2 · 'Εκ τής Σοφοκλέους 'Ηλέκτρας
(ιΟ27)
* Ζηλώ σε τού νού, τής δε δειλίας στυγώ.
2. 'Ισοκράτους· '"Ων τας δόξας ζηλοίς μιμού τας πράξεις.
3. Τού αυτού· Ζήλου μη τους μεγίστην άρχην κεκτημένους, άλλα
τους άριστα τήι παρούσηι χρωμένους.
4. Μενάνδρου· * ουπώποτ' έζήλωσα πολυτελή νεκρόν.
C. 1. Χίλων, Αίσώπου έρωτήσαντος τί ε[η ποιών δ Ζεύς, εlπε· • Τα μΕν
ύψηλα ταπεινοί, τα δε ταπεινα ύψοί.«
2. 'Αριστοτέλους·• Τόν Πιπακόν δτι τύραννον εtλοντό ποτε οι Μιτυ­
ληναίοι Άλκαίος δ ποιητης δηλοί έν τινι τών σκολιών μελών.
3. Τού αυτού· Περi. μΕν ούν τούτων δηλωttήσεται καit' lκαστον,
δταν περi. τών έπτα σοφών λέγωμεν.
132 LΕΚτΙΟΝ 53

D. 1. Άριστοτέλους-b Όλυμπίασιν ουχ οί κάλλιστοι και ισχυρότατοι


στεφανούνται, άλλ' ο[ άγωνιζόμενοι· τούτων γάρ τινες νικώσιν.
2. Άριστοφάνους· 3
* Στεφάνωι σε χρυσώι τώιδε σοφίας οϋνεκα
στεφανούσι και τιμώσιν οί πάντες λεώι.
3. Ίδων παίδα έλευ'ftέραν στεφανούσαν τας Νύμφας, έρών αυτής
άπήλ'ftον.

Ε. Περι έρωτος και φιλίας


1. Μενάνδρου·
•:- 'Αλλ' δταν έρώντα νούν έχειν τις άξιοί,
παρα τίνι τάνόητον ο-ότος όψεται;
2. 'Αριστοτέλους-c Οί έρασται γελοίοι ένίοτε, άξιοϋντες φιλείσ'ftαι
ώς φιλούσιν.
3. Τού αυτού·c Τό πιστεύειν άλλήλοις, και τό μηδέποτε άν άδικήσαι
έν τήι ώς άλη'ftώς φιλίάι άξιούται.

F. Πώς δεί ζήν


1. Ευριπίδου· ,., Τοίς πράγμασιν γαρ ουχι itυμούσ'ftαι χρεών­
μέλει γαρ αυτοίς ουδέν.
2. του αυτού· ·~ ... άφρονες τόν fισσονα
δουλούμε'ft' άνδρες aνδρα καi πόλις πόλιν.
3. Πλάτωνος-d Άρ' έστι ζήν ευδαιμόνως πάσας έπιitυμίας έχοντα
και πληρούντα;
4. Τού αuτού·d Συμφωνίάι τινι καi άρμονίάι ή σωφροσύνη ώμοίω­
ται.

5. Τού αυτού· Ό φιλόσοφος τας μεγίστας και άλη'ftεστάτας καρποίτ'


άν ήδονάς.
6. Έπικτήτου· Μη φιλόσοφος εlναι άξίου, άλλ' ίσ'ftι.
7. Πλάτωνος-e Τών άγα'ftών δημιουργών ~καστος δια τό την τέχνην
καλώς έξεργάζεσ'ftαι ήξίου καi τάλλα, τα μέγιστα, σοφώτατος εlναι. 4

G. Περι τού άμαρτάνειν και κατορ{tούν


1. Άριστοτέλους·r Τό μtν άμαρτάνειν πολλαχώς ~στιν, τό δε κατ­
ορ{tούν μοναχώς.
2. Τού αυτού· 8 Συμβαίνει πολλάκις τους φρονίμους άτυχείν και
τους aφρονας κατορ'ftούν.
3. Άριστοφάνους- ::- . . . Ευχώμε6α
ήν μtν κατορitώσωμεν, ευτυχείν άεί.
4. Καi τούτο μέν, ώ έταίρε, κατωρitώκαμεν. 5. οι μέτριοι πλείστ' άν
όρitοίντο. 6. Ό 'ftρασVς έν πολέμωι πλείστ' άν όρitοίτο.
Η. ·ο μεγαλόψυχος Άριστοτέλουςh
Δοκεί δε μεγαλόψυχος εlναι δ μεγάλων αύτόν άξιών, aξιος ών. δ δε
μεγάλων αύτόν άξιών άνάξιος ών' χαύνος δ δε έλαπόνων ή aξιος,
μικρόψυχος, έάν τε καί, μικρών aξιος ών' έτι έλαπόνων έαυτον
LΕΚτΙΟΝ 53 133

άξιοί. τιμής δε μάλιστα ο[ μfΎαλόψυχοι άξιούσιν αύτούς- μέΎιστον


γό.ρ τών έκτός άγαitών ή τιμή.

I. ι. 'Αριστοτέλης άκούσας δτι ύπό τινος λοιδορείται· ·άπόντα με•,


έφη, •καi μαστιγούτω.•
2. Έπικτήτου· Ήλευitερώitη Διογένης ύπό Άντισitένους καi ούκέτι
έφη καταδουλωitήναι δύνασitαι ύπ' ούδενός.

Κ. Περi τής Άitηναίων πολιτείας


ι. Οί. 'Α itηναίοι κατ' ~ος έννέα άρχοντας έκλήρωσαν.
2. Άριστοτέλους- 1 Άitήνησι βουλη κληρούται φ' (πεντακόσιοι), ν'
(πεντήκοντα) άφ' έκάστης φυλής.
3. Τού αύτού·k Ού δεί κληρωτσuς άρχειν· όμοιον γό.ρ ώσπερ άν ε[
τις τους άitλητό.ς κληροίη ή κυβερνήτας.

L. Περi νόμων
ι. Μενάνδρου· ::- Έλεύitερος πάς ένi δεδούλωται νόμωι.
2. Άξιούμεν ύμάς έμμένειν τοίς νόμοις. 1
3. Πλάτωνος·m 'Ός άν δουλώται τους νόμους, ούτος πάντων πολε­
μιώτατος δληι τήι πόλει.
4. Νόμος έστi λέΎων· Έό.ν δουλοί έλευitέραν, ζημιωitήσεται. 5.
WΕλεγεν δ κατήγορος ώς μαστιγοίην δούλην γυναίκα· έγοο δ' σuκ έμα­
στίγουν. 6. Ό κλέπτης μαστιγούσitω δπόσας άν δοκήι τοίς δικα­
σταίς. 7. Er τις στρατόπεδον προύδωκεν 5 , ταίς έσχάταις ζημίαις
έζημιούτο. 8. Οί προδόται itανάτωι ζημιούσitων.

Μ. Θουκυδίδου
οι Κερκυραίοι τό.ς ναύς έπλήρουν. Ώς δε αί νήες αύτοίς έπεπλήρων­
το, ούσαι όγδοήκοντα, έναυμάχησαν καi ένίκησαν τους Κορινitίους.

11
Αναγνώσματα

Α. Πλάτωνος"
Τους Πέρσας, ήγουμένους τής 'Ασίας καi δουλουμένους την
Εύρώπην, έσχον ο[ τήσδε τής χώρας έκγονοι. καίτοι πάσα ή 'Ασία
έδούλευε τρίτωι ήδη βασιλεί, ών δ μΕν πρώτος, Κύρος, έλευitερώσας
Πέρσας, τους δεσπότας Μήδους έδουλώσατο καi τής άλλης 'Ασίας
ήρξεν . . . ώστε μηδε άξιούν άντίπαλον αύτώι μηδένα εlναι. α[ δε
γνώμαι δεδουλωμέναι άπάντων άνitρώπων ήσαν, ούτω πολλό. καi με­
γάλα καi μάχιμα γένη καταδεδουλωμένη ήν ή Περσών άρχή.

Β. Εύριπίδου
* Ώ μέΎα σεμνη Νίκη, τόν έμόν
βίοτον κατέχοις
καi μη λήγοις στεφανούσα. 6
134 LΕΚτΙΟΝ 54

• Pol. 1285a 35; Rheτ. 1356a 18 b Ε.Ν. 1099a3 c ebd. 1159b 17; 1157a 22 d Gorg.
494<:; Rep. 431e e Apol. 22d 1 Ε.Ν. 1106b 30 • Rheτ. 1410a 7 h Ε.Ν. ΙΙ23b Ι
ι Ath.Pol. 43,2 k Rheτ. 1393b 4 ι ebd. 1377b 9 • Leg. 856b η Menex. 239e.

I Der persische Bote beήchtet


den Beginn der Schlacht von Salamis (v. 402ff.). 2 Elektra
hδhnt ihre Schwesτer, die ihr zu Vernϋnftigkeiτ rat. 3 Ehrung des Grϋnders von Νεφελο-
χοκχuy(α Wolkenkuckucksheim (Ar.Av. 1274). 4 Sokrates berichtet ίη der ·Apologie•
seine Suche nach einem Manne, der weiser ware als er selbst. 5 προέδωχεν (lat. prodidiτ)
veπaten hat. 6 Diese Anapaste stehen am Ende von mehreren Tragodien des Euripides.

Lektion 54

ζώ, ζf)ς, ζft πεινώ πεινήν

χρώμαι, χρf), χρήται διψώ ... διψήν

Α. ι. Μενάνδρου · * Τούτ' έστi τό ζ1ϊν· ούχ έαυτψ ζήν μόνον.


2. Πλάτωνος·• Ού τό ζήν περi πλείστου ποιητέον, άλλό. τό εύ ζήν.
3. ·Πώς ζήτε, ώ φίλοι;•- .. ζώμεν ούχ ώς itέλομεν άλλ' ώς δυνάμε6α ...
Β. Έκ τής Καινής Διαitήκηςb
ι. Ό υ[ός σου ζή. 2. θεός ούκ fστι νεκρών ό.λλό. ζώντων· πάντες γό.ρ
αύτψ ζώσιν. 3. Ζώ δε ούκέτι έγώ, ζή δε tv tμoi Χριστός. 4. Ούδεiς
γό.ρ ήμών έαυτψ ζή, και ούδεις έαυτψ άπσ6νfισκει· tάν τε γό.ρ ζώμεν,
τψ Κυρίφ ζώμεν, έάν τε άποitνfισκωμεν, τψ Κυρίφ άποitνfισκομεν.
C. ι. Πώς ζής, Χαιρέστρατε; δέδοικα μη πτωχού βίον ζής.
2. + Σωκράτης lφη· οι μεν άλλοι ζώσιν tνα tσDίωσιν, tγω δ' tσDίω
tνα ζώ. 3. Σωκράτης lλεγε τοiις μεν άλλους άνitρώπους ζήν tνα
tσDίοιεν, αύτός δ' tσDίειν tνα ζψη.
D. Εύριπίδου
ι. * Μη ζψην μετ' άμουσίας ..- .., - .., -
αlει δ' tv στεφάνοισιν εtην. .., .., - .., - -
2. * θεού βίον ζήν άξιοίς άνitρωπος ών.
3. * Δι' tλπίδος ζή και δι' tλπίδος τρέφου.
Ε. Άντιφώντος 1
Εlσί τινες ο[ τόν παρόντα μΕν βίον ού ζώσιν, άλλό. παρασκευάζονται
πολλή σπουδή ώς hερόν τινα βίον βιωσόμενοι, ού τόν παρόντα· και
tv τούτφ παραλειπόμενος δ χρόνος ο[χεται.
LΕΚτΙΟΝ S4 ι35

F. Άνδοκίδου 2
Έκείνος, δτε έζη, δνηρ άριστος ήν, συ δε ζfις ούκ άξιος ών· δς έν
δημοκρατίQ μΕν συκοφαντών έζης, έν όλιγαρχίQ δ' έδούλευες τοίς
τριάκοντα.
G. ι. Σωκράτης- έρωτηitεtς τίς δρίστη πόλις εlπεν· •ή μετα νόμου
ζώσα.«
2. 'Αριστοτέλης έφη τους Cιπαιδεύτους έν τοίς ζώσι νεκρους περι­
πατείν.

Η. Διφίλου
* Βέβαιον ούδέν έστιν έν ttνητφ βίψ
β ιοί γαρ ούδεiς δν προαιρείται τρόπον.

ΙΙ

Α. Περi πολιτείας
ι. Ή Σπάρτη τfι αύτή δεt πολιτείQ χρήται.
2. Περικλέους περt τής Άitηναίων πολιτείας· 3 Χρώμεitα πο­
λιτεί~ ού ζηλούση τους τών πέλας νόμους, παράδειγμα δε μάλλον αύ­
τοi όντες τισiν ή μιμούμενοι έτέρους.
3. Ή Κωμφδία περi τής Άitηναίων πολιτείας- 4 .,.Λέγε μοι, πό­
τερον τοίς χρηστοίς έν τfι πολιτείQ χρήσitε ή τοίς πονηροίς.« - .οι
Άitηναίοι τοίς κακίστοις χρώνται.«
4. Άριστοτέλους-c Τών τυράννων τινες τοίς δρχομένοις έχρώντο
μετρίως καί τοίς νόμοι ς έδούλευον.

Β. Πώς χρηστέον δνitρώποις


1. ,.Δοκείς πάνυ μετρίως κεχρήσitαι τοίς δλλοις Φιλιστίωνι δε τί
χρfι;•- ·Εις τα δναγκαία χρώμαι αύτφ.. 2. ·Καί τίνες ήσαν οι φίλοι
οlς σU έχρώ; ούχi συνήσitα Λυκίνφ;• - ·Ούκ έχρώμην Λυκίνφ
φίλφ.• 3...'Ο δε Λυκίνος τίνι έχρήτο φίλφ;• - ·Ούκ οlδα.• 4.
,.Άρ' άληitεύεις;• - .Έαν μη τάληitή λέγω, έμοi. δτι βούλει χρώ.•

C. Περt φιλίας
ι. Μηδένα φίλον ποιού, πρtν άν έξετάσης, πώς κέχρηται τοίς πρότε­
ρον φίλοις. 2. Τψ Πυitοκλεί πάνυ φιλανitρώπως έκεχρήμην.
(Δημ.) 3.•Ώ 'Χαίρε, φίλτατε. πώς κέχρησαι τfι τύχη;•- ·Τής τύ-χης
ή έχρησάμην δικαίως άν έλεηitείην.•

D. Πλάτωνος περi Σωκράτουςd


'Έλεγες έν τφ δικαστηρίφ, ώ Σώκρατες, δτι ούκ άν έχοις, έξελitων έκ
τής χώρας, δτι χρψο σαυτψ· ω.J..α πανταχού δγαπήσουσί σε.

Ε. ι. Παροιμία· Κτώ· χρώ. 2. Γοργίας δ Λεοντίνος έφη τόν Κίμωνα τα


χρήματα κτάσitαι μΕν ώς χρψτο, χρήσitαι δε ώς τιμψτο.
136 LEKτJON 54

F. Πλάτωνος
ι. Τή ρητορική έπi τό δίκαιον χρηστέον. Έαν δ' δ ρήτωρ άδίκως αύτή
χρήται, ού δεί έγκαλείν τή ρητορική άλλα τψ άδίκως αύτή χρωμένφ.
2. Δια τούτο ήμείς, παίδες όντες, τας τών ποιητών γνώμας έκμαν{}ά­
νομεν, ίνα άνδρες όντες αύταίς χρησώμε{)'α.

ΠΙ
Περi χρησμών καi χρηστηρίων

Α. ι. 'Ήκω έκ {}εσύ χρηστηρίων. 2. Τί χρήμα ήκεις φέρων; 3. θεού


φέρω χρησμόν. 4. Τίνα δ' έστi τα χρησ{)'έντα; 5. Χρή μοι τοιαύ{)'' δ
Φοίβος χρη τόνδε μη ζήν.
6. '} Φοίβος σοφός δ' ών ούκ έχρησέ σοι σοφά. (Εύρ.)
Β. Χρωμένφ τφ Κύλωνι έν Δελφοίς άνείλεν (= έχρησεν) δ itεός καταλα­
βείν την Ά{)'ηναίων άκρόπολιν. (θουκ.)

ιν
Περi πείνης καi δίψης

Α. ι. Παροιμία· VΟνος πεινών ού φροντίζει ροπάλου. 2. Έλέησόν με·


κακώς γαρ πεινώ. 3. Τών τραγικών τις έφη·e
•=· v Ισχειν κελεύω χείρα διψώσαν φόνου.

Β. Άριστοτέλουςι
ι. 'Όροι· Πείνα καi δίψα έπιttυμίαι· καi ή μέν πείνα ξηρού καi {)'ερ­
μού, ή δε δίψα ψυχρού καi ύγρού.
2. Πρόβλημα· Δια τί ήπον καρτερούμεν διψώντες ή πεινώντες; πό­
τερον δτι δυοίν ό διψών ένδεής, ποτού καi τροφής, δ δε πεινών ένος
μόνου, τροφής;

C. Έκ τού Πλάτωνος Γοργίου 5


.,'Εν τούτφ έστiν το ήδέως ζήν, έν τψ πληρούν πάσαν έπι{)'υμίαν ... -
..Άρα το τοιόνδε λέγεις οlον πεινήν καi πεινώντα έσ{)'(ειν;•- ..VΕγω­
γε ... - ·Καi διψήν γε καi διψώντα πίνειν;« - .. Λέγω· καi τας άλλας
έπι{)'υμίας άπάσας.«
D. Ξενοφώντος
ι. οι φιλότιμοι πεινώσιν έπαίνου ούχ ήττον ή άλλοι σίτων τε και
ποτών. 2. Σωκράτης διαίτη εύτελεί τήν τε ψυχην btαίδευε καi τό
σώμα. σίτφ μΕν γαρ τοσούτφ έχρήτο δσον ήδέως fισ{)'ιε, ποτόν δε πάν
ήδiι ήν αύτψ δια τό μη πίνειν, εr μη διψψη. 8
Ε. 'Επικούρου
Σαρκός φωνη τό μη πεινήν, τό μη διψήν, τό μη ριγούν· ταύτα γαρ
έχων τις καi έλπίζων ~ξειν κάν Διi ύπερ εύδαιμονίας μαχέσαιτο.
F. Φιλήμονος εtς Ζήνωνα τόν Στωϊκόν
•} Φιλοσοφίαν καινην γαρ ούτος φιλοσοφεί·
πεινήν διδάσκει καi μαitητας λαμβάνει.
LΕΚτΙΟΝ 55 137

G. 'Εκ τής Καινής Δια6ήκηςh


ι. Μακάριοι οί πεινώντες καi διψώντες τfιν 6 δικαιοσύνην. 2. Οiι
πεινάσουσιν Πι οiιδε διψήσουσιν. 3. Έπείνασα γaρ καi έδώκατέ μοι
φαγείν.

• Cήto 48b b Ι. Jh. 4,49; 2. Lk. 20,38; 3. Gal. 2,20; 4. Rδm. 14,7 c Pol. 1315b 15
d Cήt. 45c e Athen. 433f 1 De an. 414b 12; Probl. 949b 26-34 8 Mem. 1,3,5
b Ι. Mt. 5,6; 2. Apok. 7,16; 3. Mt. 25,35.

Ι Antiphon der Sophist; Zeitgenosse des Rhetors (oben zu L. 40 Ι. Ο), schwerlich mit ihm
identisch. 2 Andokides (Or. Ι 99), Rhetor (um 400 v.Chr.), greift einen seiner An-
klager an. 3 Aus Peήkles' Grabrede bei Thukydides, Buch 11. 4 Nach Eupol.is
Δήμοι. 5 Kallikles zu Sokrates (Gorg. 4941>-c). 6 Verben des Begehrens regieren
den Genetiv (oben Α3 und Ο); fϋr den Akkusativ gibt es nur sehr wenige, spate Parallelen.

Lektion 55

-άω, -έω -όω, -ήω

Α. 1 ι. Σχολαστικψ τις άπαντήσας εlπεν· Ό δούλος, δν έπώλησάς μοι,


άπέitανε.- Ma τους itεούς, έφη, παρ' έμοi δτε ήν, οiιδΕν τοιούτον έποί­
ησεν.

2.Ό διδάσκαλος ήρώτα τόν μαitητήν· ή πεντακότυλος 2 λήκυitος πό­


σον χωρεί; ό δ' εlπεν· ο[νου λέγεις η ύδατος;
Β. Νικίας 3 οϋτως ήν φιλόπονος ώστε πολλάκις έρωτάν τους οίκέτας, εί
λέλουται καi εί ήρίστηκεν. 4
C. ..Πώς έχεις, ώ Λαμπρόκλεις, καi ποίι;χ οίκίι;χ χρή ;.. - .. Qίκίαν έν άστει
έχω μεμισ{}ωμένος, τό δε χωρίον έμίσitωσα Καλλιστράτφ. Ζώ δε κα­
λώς- εiιδαιμονίαν γaρ τούτο νομίζω· τό πολλa έχοντα πολλa καi δα­
πανάν ... •

D. Ήσιόδουb
::- Τόν φιλέοντ' έπi δαίτα 5 καλείν, τόν δ' έχδρόν έάσαι.
Ε. Κράτητος τού Θηβαίου 6
1. * Κράτης Κράτητα χρημάτων άποστερεί.
2. ::· Έλευitεροί Κράτητα θηβαίον Κράτης.

F. Έπικτήτου
1. Ό φιλόσοφος άγγελός έστι παρa itεού, λέγων τοίς άνitρώποις δτι
138 LΕΚτΙΟΝ 55

πεπλάνηνται. 2. Ώ άνitρωποι, τί πλανάσitε; 3. οι πολλοι την μΕν


σωματικην ό.πονέκρωσιν φοβούμε{tα και πάντ' άν μηχανησαίμε{)α
ύπΕ:ρ τού έκφυγείν τό τοιούτον· τής ψυχής δ' ό.πονεκρουμένης ούδΕν
ήμίν μέλει. 4. El 'ftέλεις καλός εlναι, νεανίσκε, έκπόνει την άρετην
την δνitρωπικήν· μέχρις δ' άν τούτου δμελ'flς, αlσχρόν σ' εlναι
άνάγκη, κάν πάντα μηχαν{ι ύπΕ:ρ τού φαίνεσitαί σε καλόν.

G. 'Εκ τής Καινής Δια'ftήκης- Περι πλάνηςc


ι. ·οράτε μη καταφρονήσητε ένός τών μικρών τούτων· λέγω γό.ρ ύμίν
δτι σι άnελοι αύτών έν ούρανοίς 7 διό. παντός βλέπουσι 8 τό πρόσωπον
τού πατρός μου τού έν ούρανοίς. Τί ύμίν δοκεί; έό.ν γένηταί τι νι
δν'ftρώπφ έκατόν πρόβατα και πλανηitfι Εν έξ αύτών, ούχι δφήσει 9 τό.
ένενήκοντα έννέα έπι τό. όρη και πορευ-ιtεις ζητεί 10 τό πλανώμε­
νον; 2. Βλέπετε 8 μή τις ύμάς πλανήση. 3. Βλέπετε μη πλανηttή­
τε. 4. Τέκνια, μηδεiς πλανάται ύμάς.

Η. Περι δγάπης και 'ftεραπείαςd


ι. 'Αγαπητοί· εl ούτως δ 'ftεός ήγάπησεν ήμάς, καi ήμείς όφείλομεν
δλλήλους δγαπάν. 'ftεόν ούδεις πώποτε τε'ftέαται· έό.ν άγαπώμεν άλλή­
λους, δ 'ftεός έν ήμίν μένει. 2. ·ο δγαπών με δγαπη'ftήσεται ύπό τοί'
πατρός μου. 3. 'Ιησούς τους χρείαν έχοντας itεραπείας tάτο. 4.
Μόνον εtπε λόγφ και lα'ftήσεται δ παίς μου ... καi tάitη δ παίς έν τfι
ώρq. έκείνη. 5. Καi tάσατο τόν παίδα.

ι ι. Άγά'ftωνος- * Άδικείν νομίζων όψιν αlδοίΙμαι φίλων.


2. Θεοφράστου· Αlδού σαυτόν, καi άλλον ούκ αlσχυν'ftήστι.

Κ. Πλάτωνος
ι. (Σωκράτης Ίππίq. διαλεγόμενοςe) Μη ψftονήστις lάσασitαι την
ψυχήν μου· πολυ γό.ρ μείζόν με δγα'ftόν ποιήσεις άμα'ftίας παύσας την
ψυχην i\ νόσου τό σώμα. μακρόν μtν ούν λόγον ει 'ftέλεις λέγειν, προ­
λέγω σοι δτι ούκ άν με lάσαιο· ού γό.ρ άν δκολου'ftήσαιμι.
2. (fού αύτού διαλόγου τό τέλος- tστι δε Σωκράτης δ λέγων τάδε·)
Έγω περi ταύτα άνω καi κάτω πλανώμαι και ούδέποτε τό. αύτά μοι
δοκεί. καi έμΕ: ούδΕν 'ftαυμαστόν πλανάσitαι, ούδΕ: άλλον ίδιώτην· εl
δε καi ύμείς πλανήσεσitε σι σοφοί, τούτο fιδη και ήμίν δεινόν' εl μηδt
παρ' ύμάς δφικόμενοι παυσόμε{tα τής πλάνης.
3. (Σωκράτους πρός Κράτυλον)' Τό έξαπατάσitαι αύτόν ύφ' αύτού
πάντων χαλεπώτατον· δταν γό.ρ μηδΕ: σμικρόν ό.ποστατfι άλλ' άεi παρf)
δ έξαπατήσων, πώς ού δεινόν;
4. (Σωκράτους πρός τους δικαστάς) 8 οι έμοι κατήγοροι tλεγον ώς
χρήν ύμάς εύλαβείσitαι μη ύπ' έμού έξαπατη{tήτε, ώς δεινού όντος λέ­
γειν.

5. ('Εκ τής Πολιτείας)h Εlς δσον δυνατόν άνitρώπφ, δμοιούσitαι 'ftεψ.


LΕΚτΙΟΝ 55 139

ΙΙ
'Α ναyνώσματα

Α. Σοφών lvτοφ{tέγματα
ι. Ήρακλείτου· Πάντα Qεί.
2. 'Αναξαγόρας πρός τόν δυσφορούντα δτι έπi ξένης τελευτςt· παν­
ταχό-&εν, ~φη. δμοία έστiν ή εlς 'Άιδου κατάβασις.
Β. Περi σιγής καi σιωπής 11
ι. Σοφοκλέους- * τΩ παί, σιώπα· πόλλ' ~χει σιγfι καλά.
Ί.. Σιμωνίδης έλεγε μηδέποτε μεταμελήσαι•z αύτφ σιγήσαντι, λαλή­
σαντι δε πολλάκις.
C. Κωμικά τινα
ι. Άντιφάνους-
* Γεγliμηκf δήπου. -: Τί συ λέγεις; άλη-&ινώς;
γεγάμηκεν; δν tγω ζώντα περιπατούντα τε
κατέλιπον;
2. Φ ι λ ή μ ον ο ς-
::· 'Ά ν οlς έχομεν τούτοισι μη δε χρώμε-&α,
δ δ' ούκ έχομεν ζητώμεν, ών μΕν δια τύχην
ών δε δι' έαυτοi.ις έσόμεit' έστερημένοι.
3. Ήγησίππου·
* »'Επίκουρος δ σοφός άξιώσαντός τινος
εtπείν προς αύτόν δ τί πότ' έστι τάγα-&όν
δ δια τέλους ζητούσιν, εlπεν ήδονήν.•
.. Εύγ', ώ κράτιστ' άνttρωπε και σοφώτατε.•
D. Σκόλιον
* Σύν μοι πίνε, συνήβα, συνέρα, συστεφανηφόρει,
σύν μοι μαινομένψ μαίνεο, συν σώφρονι σωφρόνει.

• Xen.Cyr. 8,3,45 b Op. 342 c Ι. Mt. 18,10-13; 2. Mt. 24,4; 3. Lk. 21,8; 4. I.Jh.
3,7 d Ι. l.jh. 4,11; 2. Jh. 14,21; 3. Lk. 9,11; 4. Mt. 8,8.13; 5. Lk. 9,42 c Hipp.Min.
372e r Crat. 428d • Apol. 17b b Rep. Χ 613b; cf. Theaet. 176a.

I Aus ·Philogelos•. 2 ~ κοτύλη lkcher; als Μaβ, ca. 1/4 Liter. 3 Nikias, aιheni­
scher Politiker (5. Jh. v.Chr.), wurde als Oberkommandierender der verhangnisνollen Expedi-
tίon gegen Syrakus (415-413) gefangengenommen und hingerichtet. 4 Τό dριστον (νer­
wandt mit fαρ und aurora, nicht mit dριστος bester) Friihmahlzeit, Lunch; davon άρι­
στάω. 5 ~ δα(ς, δαιτός (poet.) Mahl. 6 Vgl. L. 20 Fn. 6; geschήeben, als er sein
Vermogen fonschenkte. 7 Ober den Plural vgl. L. 34 Fn. 9 8 βλέπω blίcken, nach-
klass. auch: sehen, zusehen. 9 er wird sie auf die Berge (laufen) lassen. 10 man er-
wanet ζητήσει. 11 σιγάν und σιωπάν bedeuten beide •schweigen•, •νerschweigen•; dabei
umfaβt σιγή aber den weiteren Bereich •Stille•, wahrend σιωπή mehr speziell •Nicht-reden• be-
deutet. 12 μέλει-μελήσει; μεταμέλει-μεταμελήσει: e-Erweiterung der Wurzel in den ϋbή­
gen Tempora, aber nicht ίm Prasens.
140 LΕΚτΙΟΝ S6

Lektion 56

πείitω, πείσω πέπεισμαι κτίζω, κτίσω, ~κτισα . .


γυμνάζω, γυμνάσω . . γεyύμνασμαι οlκίζω, οlκιώ, ώικισα . .

Α. 1. »Άρα σπεύδεις;« - »σπεύδω.« 2. Σπεύδε βραδέως. 3. Σπεύδω­


μεν, μη μέλλωμεν.
4. •:· 'Αλλ' ώς τάχιστα προς πόλιν σπεύσωμεν.•
Β. Κρίτι.ον προς Σωκράτηb
'Εξόν σω-ttήναι, ώ Σώκρατες, τοιαύτα σπεύδεις περi σαυτον γενέσ6αι
&περ δ.ν καi ο[ έχttροί σου σπεύσαιέν τε, καi έσπευσαν, σε διαφ{}είραι
βουλόμενοι.
C.-E. Περi πειttούς
C. Μενάνδρουc
. . . •Πειστικον λόγος,·
οϋτως δ.ν εrποι τις τώι όντι δ€
·~ Τρόπος έσtt' ό πείttων τού λέγοντος, ού λόγος.
D. Εύριπίδουd
1. * Τίνα δοκείς πείσειν τάδε; 2. * Ούκ οlδ' δ.ν εl πείσαιμι, πειρά­
σ-Dαι δt χρή. 3. * Σύ μοι σήμαινε, πείσομαι δ' έΎώ. 4. 'ΈλfΎόν τινες,
ώς Εύριπίδης τους άνδρας πέπεικεν ούκ εlναι inούς.
Ε. Πλατωνικά
1. ~Ω Σώκρατες, πότερον ήμάς βούλει δοκείν πεπεικέναι ή ώς άληftώς
πείσαι δτι άμεινόν έστιν δίκαιον εlναι ή άδικον ;e
2. Πέπεισμαι έγω έκόντα μηδένα άδικείν άνftρώπων· άλλα ύμάς τούτο
ού πείttω. εί δ' ήν ύμίν νόμος, ώσπερ καi άλλοις άνftρώποις, περi ttα­
νάτου μη μίαν ήμέραν κρίνειν άλλα πολλάς, bτείσftητε άν· νύν δ' ού
Qάιδιον tv χρόνωι όλίγωι μεγάλας διαβολας άπολύεσ6αι. Πεπεισμέ­
νος δη έγω μηδένα έκόντα άδικείν πολλού δέω έμαυτόν γε άδικήσειν.'
3. ·Πείσον ούν ίκανώς ήμάς δτι ούκ όρttώς βουλευόμεftα δικαιοσύνην
άδικίας περi πλείονος ποιούμενοι.«- .. και πώς, έφη, σε πείσω; ει γαρ
οlς νύν δη 'έλεγον μη πέπεισαι, τί σοι hι ποιήσω;« 8
4. Σωκράτης προς Ίππίαν· 1 Θαυμαστόν λέγεις. ταύτα πειttώμε­
ttα, ώ Ίππία; έαν γάρ συ κελεύηις, πειστέον.
5. Σωκράτης προς τοuς δικαστάς- Έαν έμοi πείt}ησ-Dε, φείσεσ-Dέ
μou.h
LΕΚτΙΟΝ S6 141

F. Πυ~αγόρου (ώς λέγεται)· Πέπεισο μη εlναι σόν κτήμα δπερ μη έντός


τής διανοίας ~εις.

11

Α. ι. Εύριπίδου· * Πόλλ' έλπίδες ψεύδουσι καi λόγοι βροτούς.


2. Σόλωνος- * Πολλα ψεύδονται άοιδοί.
3... Μη ψεύδου. άλλ' άλiιitευε ... - »Ού μα Δία, ού ψεύσομαι ...

Β. Εύριπίδουί
ι. :· Άελπτον ούδέν, πάντα δ' έλπίζειν χρεών.
2. ·~ ·VΕχω σ' άέλπτως• - »ούδ' έγω γαρ ήλπισα ...
3. * Πώς ο-όν έτ' άν τις έλπίσαι πράξειν καλώς;
C. ι. Καi ταύτης μΕν τής έλπίδος ούκ έψεύσ{tην. k
2. Ξέρξης, δ τής 'Ασίας βασιλεύς, καταφρονήσας μΕν τής 'Ελλάδος,
έψευσμένος δε τής έλπίδος, δεκάτωι έτει διακοσίαις καi χιλίαις ναυ­
σiν άφίκετο εiς την Έλλάδα. 1

D. 1. -=· Γύμναζε παίδας- άνδρας ού γαρ γυμνάσεις. m


2. Γυμνασitήναι καi γυμνάσασftαι διαφέρει. γυμνασitήναι μΕν γάρ
έστι το ύφ' έτέρου, γυμνάσασitαι δε το ύφ' έαυτού. 2
3. 'Αριστοτέλους-" οι Λάκωνες δια το γεγυμνάσitαι προς τους κιν­
δύνους πολλών ήρχον.
4. Τού αύτού·c Ή τέχνη έπιτελεί &. ή φύσις άδυνατεί άπεργάσασttαι.

Ε. Περi τού ttαυμάζειν


1. 'Αριστοτέλους-σ Δια το ttαυμάζειν οί άνttρωποι ήρξαντο φιλο­
σοφείν.
2. Φειδίας 3 έπi άγαλμάτων ποιήσει έitαυμάσttη. 3. Έπi έπών ποιή­
σει 'Όμηρον έγω μάλιστα τεitαύμακα.

F. ι. Πλάτωνος-Ρ Πλάπομεν, σuτε tδόντες ούτε ίκανώς νοήσαντες,


ttεόν, άttάνατόν τι ζώιον, έχον μΕν ψυχήν, έχον δε σώμα.
2. Προμηitέα λέγουσιν ήμάς πλάσαι.

G. 1. Φιλήμονος-q * Θεόν νόμιζε καi σέβου, ζήτει δε μή.


2. Εύριπίδου· * Τον εύτυχούντα καi φρονείν νομίζομεν.
3. Νομίσατε νεότητα καi γήρας άνευ άλλήλων μηδΕν δύνασitαι.
4. Ήροδότου· (1. 173) "Εν δε τόδε [διον νενομίκασι Λύκιοι· καλέ­
ουσι άπο τών μητέρων έαυτους καi ούχi άπο τών πατέρων. 5. Ούχ
ούτως νενόμισται ήμίν· πάλαι δ' ένενόμιστο.
6. Ήμείς α[ γυναίκες (λέγει ή Λυσιστράτη) παρα τοίς άνδράσι νενο­
μίσμεttα εlναι πανούργοι.
7. Άριστοφάνης 'Όρνισιν· (571)
* Καi πώς ήμάς νομιούσι itεους άνitρωποι κούχi κολοιούς; 4
8. Τους αύτους ύμίν φίλους καi έχttρους νομιούμεν. 5
ι42 LΕΚτΙΟΝ 56

Η. Περι άνάγκης
ι. Δόγμα Στωίκόν· ·ο σοφός ούκ άναγκάζεται.
2. Και ή Μακαρία, έν τοίς Ήρακλείδαις τώι δράματι τώι Εύριπι­
δε(ωι, λέγει· * ... την tμην ψυχiιν έγω
δίδωμ' έκούσα τοίσδ', άναγκασDείσα δ' ού.
3. .Ξενοφώντος· Βία και άνομία έστίν, δταν δ κρείπων τον fιπω, μη
πείσας άλλό. βιασάμενος, άναγκάσηι ποι,είν δ τι άν αύτώι δοκήι.
4. Σόλωνος· Πείσας λαβέ, 6 μη βιασάμενος.

Ι. Πλατωνικά
ι. Τόν ποιητην δ νομοitέτης πείσει, καi. άναγκάσει μη πείitων, όρitώς
ποιείν. 2. Έό.ν μη πείitω ύμάς, πειράσομαι βιάζεσDαι, καi. ούκ άδι­
κείν νομιώ. 3. ·ο ποιητης έσπούδακεν δπως τοίς itεαταίς κεχαρισμέ­
νον ήι δ άν γράφηι. 4. Καi. ή τραγωιδία χαρίζεται τοίς itεαταίς. 5.
Τί δ' ή τών διitυράμβων ποίησις; άρ' ούχi. μέλλει χαριείσDαι τώι δχλωι
τών itεατών;

Κ. Περi. άγώνων
ι. Παύλου πρός Τιμόitεον·r Άγωνίζου τον καλόν άyώνα. - Τόν
καλόν άγώνα fιγώνισμαι.
2. * Άρ' olσit'(α) 7 οlον τόν άγών' άγωνιήι τάχα; (Άρφ.)
3-6 'Εκ τών Εύριπίδου· 3. Οlδα 7 άγώνα τόνδ' άγωνιούμενος. 4.
'Αγώνα μέγαν άγωνιούμεitα. 5. * Ένταϋit' άγώνα δεινόν ήγωνίσμε­
itα. 6. Καλόν τόνδ' άγώνα ήγωνίσω.

L. Περi. Κυρήνης
ι. Χρησαμένωι Βάπωι τώι θηραίωι χρήι ή Πυitία κτίζειν πόλιν tν
Λιβύηι. 2. Οlκιείς (κτίσεις) πόλιν μεγάλην. 3. 'Έκτισε δ~
Κυρήνην. 8

Μ. Εύριπίδεια
ι. Τών Εύριπίδοu δραμάτων τό. πλείστα ού σέσωται.
2. * Εύδαιμονοίης καί σε σώιζοι Ζευς πατήρ.
3. * 'Αλλ' ούτε βωμός ούτ' Άπόλλωνος δόμος/ σώσει σε.
4. * Μί'(α) έστιν έλπi.ς ήι μόνηι σωitείμεν ό.ν.
5. * 'All' fιν 9 itανήις σύ, πώς έγω σω-ιtήσομαι;
6. Σωitείσα ... σώσω σ' ές Έλλάδα. 7. + Έμοi. πείitου καi. σώitητι.
8. + Άρα ζώσιν οίις έγω φιλώ; - εlσi. σεσωμένοι.

Ν. Χριστιανό•
ι. Τίς δύναται σω-ιtήναι; 2. ·ο πιστεύσας σω-ιtήσεται.
3. Ή πίστις σου σέσωκέ σε. 4. Άλλους lσωσε· σωσάτω έαυτόν. 5.
Κύριε σώσον ήμάς.
ιεκτιοΝ s7 ι43

ΠΙ
'Αναγνώσματα

ι. Περi τών tν Σικελίάι πόλεων· κατa Θουκυδίδην (VI 3)


Συρακούσας Άρχίας τών Ήρακλειδών έκ Κορίνitου ώικισεν. οι δε
Χαλκιδ~, έτει πέμπτωι μετa Συρακούσας οίκισitείσας, Λεοντίνους τε
οίκίζουσιν καi μετ' αύτσuς Κατάνην. Μεγαρής δε Σελινούντα κτίζου­
σιν, Γέλαν δε Άντίφημος έκ 'Ρόδου καi 'Έντιμος έκ Κρήτης έποίκους
άγαγόντες κοινή ι εκτισαν.
2. Τού Πλάτu>νος 'Ίωνος ή άρχiι (δ δε 'Ίu>ν Qαψωιδός ήν)
·Τόν 'Ίωνα χαίρειν. πόitεν τa νύν ήμίν έπιδεδήμηκας; fι οίκσ6εν έξ
'Εφέσου ;• - ·Ούδαμώς, ώ Σώκρατες, άλλ' έξ 'Επιδαύρου έκ τών
Άσκληπιείων 10 ... - ,. Τί ούν; ήγωνίζου τι ήμίν; καi πώς τι ήγωνίσω;• -
»Ta πρώτα τών άttλων ήνεγκάμεttα, ώ Σώκρατες ...

• Arist.Lys. 266 "Cήt. 45c c fr. 407Κ d Hec. 1205, Med. 941, Hel. 1256 • Rep.
11 357a 1 Apol. 37a 1 Rep. Ι 345b (vgl. L. 48 D3) " Apol. 3ta 1 fr. 761; ΕΙ. 580;

Hec. 820 11 PI.Apol. 22d 7 1 Lysias 2,27 • Monost. 161 • Pol. 1333b 20; Phys.
199a 16 ° Metaph. 982b 10 (PI.Theaet. 155d) Ρ Phaedr. 246c q IV 43,26 Mein.
r t.Tim. 6,12; 2.Tim. 4,7 • t. M.k. 10,26; 2. Mk. 16,16; 3. Mt. 9,22; 4. Lk. 23,35; 5. Mt.
8,25.

1 \'gl. ι.
12 11; ι. 55 Κ 1-2. 2 Aus einen1 spatanιiken ιexikon (Amιnonios; νgl. ι. 5
I.E3). 3 Phidias (um 500 - nach 438 ν.Chr.), Bildhauer. 4 δ κολοιός Doh-
le. 5 eine typische Bϋndnisfonnel. 6 tλαβον, Imper. λαβέ, starker Aorist von λαμ-
βάνω nehme. 7 οlδα, olσttα, οlδε(ν) ich (du, er) weiB (Perfektum-Prasens).
8 Finde Cyrene auf der ιandkarte! 9 ήν < tάν. 10 Τc'ι Άσκληπ(εια: Spiele, die im
Heiligtum des Heilgottes Asklepios in der Nahe von Epidauros gefeiert wurden.

Lektion 57

άγω, άξω ... ήχ6ην στίζω, στίξω ... έστιγμαι

δέχομαι, δέξομαι . . . φυλάσσω, φυλάξω . . . πεφύλαγμαι

Α. ι. Άγε δή, λέγε μοι· τί δρώμεν; 2. Έπεi λέγειν χρή, λέξω. 3. 'Ανέ­
μους διώκεις. 4. 'Έχω, ούκ tχομαι. 5. Κήρυσσε, κήρυξ. 6. Σάλ­
πιζε, σαλπιγκτά. 7. Άκούετε τής σάλπιγγος.
Β. Περi άρχής 'Αριστοτέλους•
1. Ή ψυχη άρχει τού σώματος δεσποτικ'i]ν άρχήν. 2. Άνευ άρ-
144 LΕΚτΙΟΝ 57

χόντων άδύνατον εlναι πόλιν. 3. Τόν αύτόν άρχόμενον δεί γίνεσttαι


πρότερον καi άρχοντα ύστερον. 4. Τόν μέλλοντα καλώς άρχειν
aρχttήναί φασι δείν πρώτον. 5. Ούκ έστιν εύ άρξαι μη άρχttέντα.
C. Θουκυδίδουb
1. Τριήρεις είκοσι καi έκατόν ύπήρχον Κερκυραίοις ότε ήρχοντο πο­
λεμείν.1 2. Κερκυραίους τούσδε μη ξυμμάχους δέχεσttε. 3. 'Αδικεί­
τε, ώ άνδρες Άttηναίοι, πολέμου άρχοντες καi σπονδας λύοντες.
4. Τού ttέρους εύttυς άρχομένου οί Πελοποννήσιοι έσέβαλον ές την
Άττικήν· καi οντων αύτών ού πολλάς πω ήμέρας έν τήι Άπικήι ή νό­
σος πρ<ί>τον ήρξατο γενέσttαι Ά{}ηναίοις. 2
5. Περικλής ούκ ήγετο μάλλον ύπό τού δήμου ή αύτός ήγεν· έγίγνετό
τε λόγω ι μεν δημοκρατία, έργω ι δt ύπό τού πρώτου άνδρός άρχή.

D. Λυσίου 3
Ούκ άρξασttαί μοι δοκεί άπορον είναι, ώ aνδρες δικασταί, τής κατη­
γορίας, άλλα παύσασttαι λέγοντι · τοιαύτα αύτοίς τό μέγεttος καi το­
σαύτα τό πλήttος είργασται.

Ε. Ήλιαστών δρκος 4
Ψηφιούμαι κατα τούς νόμους, ... ούδε τους φεύγοντας κατάξω, ...
ούδt δώρα δέξομαι.
F. Άριστοφάνους
•:· »Δέχου τιμας παρ' ήμών.« - .. και δη δέδεγμαι.«

G. 1. 0[ Σάμιοι τους αίχμαλώτους τών Άttηναίων έστιζον είς το μέτω­


πον γλαύκας.
2. 'Εκ τής Μενάνδρου Σαμίας- 5
•:· »Στίξω σε, νη τόν 'Ήλιον.« - ,,στίξεις έμέ;«
·Ήδη γ'• - ·άπόλωλα• - •ποί σύ, ποί μαστιγία;
λάβ' αύτόν . . .•
Η. Περi τού φυλάσσει ν καi φυλάσσεσttαι (L. 36Ν)
1. •:· Τό τοι δίκαιον πανταχού φυλακτέον.
2. θεόγνιδος· (782) •:· . . . άλλα σU Φοϊβε
ίλαος ήμετέρην τήνδε φύλασσε πόλιν.
3. Ήσιόδου·c •:· Μέτρα φυλάσσεσttαι· καιρός δ' έπi πάσιν άριστος.
4. Όμήρου·d ·~ Είρηταί 6 τοι πάντα, συ δε φρεσi σήισι φύλαξαι.
5. Πεφύλαξο τα είρημένα. 6. Φυλάττου φαύλων έπαίνους.
7. Διογένης πρός τον έντινάξαντα αύτώι δοκόν, εlτ' είπόντα· »φύλα­
ξαι .. , .. πάλιν γάρ με .. , έφη, .. παίσειν μέλλεις;"

I. Περi τού πράπειν καi εύ πράττειν (L. 28 IIC)


1. Άριστοτέλους-e Φασiνπράττειν μεν δείν ταχυ τα βουλευttέντα,
βουλεύεσttαι δε βραδέως. 2. τα σαυτού πράττε. 3. Σωφροσύνη άν
είη τό τα έαυτού πράπειν. 4. Αύτός μΕν ούδΕν rκαστος ποιήσειν έλ­
πίζει, τόν δt πλησίον πάνtt' ύπtρ αύτού πράξει ν.
5. ::· 'Ανδρός κακώς πράσσοντος έκποδων φίλοι.
LEK τΙ ΟΝ 57 ι45

6. Σιμωνίδου· * Πράξας μtν εύ, πάς &vηρ δγαitός,


κακός δ' εί κακώς.
7. 'Αριστοτέλους-e 'Αδύνατον καλώς πράπειν τοίς μη τα καλα
πράπουσιν.
8. •:· Πολλσuς κακώς πράξαντας ώρ-Dωσεν Τύχη.
9. •:· 'Ελαφρόν, παραινείν τοίς κακώς πεπραγόσιν.
ι Ο. ::- Έαν δ' έχωμεν χρήμα-Β', εξομεν φίλους.
ι ι. * ... Φράζε και πεπράξεται.
Κ. Ξενοφώντα;
Πρακτέον χρήματα, εί μέλλομεν εξειν δαπανάν, φυλακτέον δε δσα
δείται φυλακής.

ΙΙ

Α. 7 'Εκ τού ίερού μη έκφέρειν τών <χναttημάτων μηδε βλάπτειν μηδέν·


μηδε παρα τάξιν τασσόντων πίνακας μήτε άλλους έσφερόντων aνευ
τού ίερέως.
Β. Σωκρατικά, έκ τής Πλάτωνος 'Απολογίας'
ι. Έπείπερ furαξ ήργμαι τού πόνου τούτου, ου φευκτέον μοι. 2. Το
ταττόμενον ποιώ. 3. Ού άν τις έαυτόν τάξη, ήγησάμενος βέλτιστον
ε[ναι, fι ύπ' άρχοντος ταχttfι, ένταύ-Dα δεί - ώς έμοί δοκεί - μένοντα
κινδυνεύειν. 4. 'Εμοi τούτο προστέτακται ύπό τού -Dεού πράπειν.
5. Άλλην μΕν lχρχην ουδεμίαν πώποτε ήρξα έν tή πόλει· έβούλευσα
δέ.

C. Γ ραμματικόν
ι. Άριστον δούλψ, έφ' δ τέτακται, τούτο ποιείν. 2. 'Έλεγεν ό δε­
σπότης, ώς δούλψ άριστον, έφ' δ τεταγμένος ε[η, τούτο ποιείν. 3. τα
προστεταγμένα ποιείν δεί. 4. Ποιείτε δ τέταχ-Dε δράν. 5. Ποιούσιν
δ δράν τεταγμένοι είσίν. 6. 'Ό έτετάγμην δράν έποίησα. 7. Ποιη­
τέον ήν σοι δ έτέταξο δράν. 8. 'Ά έτέταχ-Dε δράν ποιητέα ήν
ύμίν. 9. Πάς τις έσπευδε πράπειν δ προσετέτακτο.
D. Σωκρατικά, περi τού έλέγχειν 8
ι. 'Ό τι σοι δοκεί λέγε, έρωτών τε καi έρωτώμενος lλεγχέ τε καi έλέγ­
χου. 2. οrονταί με έκάστοτε οί παρόντες ταύτα αυτόν εlναι σοφόν δ.
άν ωJ...ον έξελέγξω. 3. 'Εγώ είμι τών ήδέως μΕν άν έλεγχ-ιtέντων εί τι
μη <χλη-ιtες λέγω, ήδέως δ' άν έλεγξάντων εt τίς τι μη <χλη-ιtες λέγοι, ουκ
δηδέστερον μεντάν έλεγχ-ιtέντων fι έλεγξάντων· μείζον γαρ αυτό δγα­
-ιtόν ήγούμαι, δσψπερ μείζον δγα-ιtόν έστιν αυτόν άπαλλαγήναι κακού
τού μεγίστου fι άλλον άπαλλάξαι.
Ε. ι. Παροιμία· Kai ταύρον άγχοις.
2. Φιλήμονος-
::- Εί ταίς lχλη-ιtείαισιν οί τεftνηκότες
146 LΕΚτΙΟΝ 57

α[σttησιν είχον (aνδρες ώς φασίν τινες),


άπηγξάμην άν ώστ' tδείν ευριπίδην.
3. Δημοκράτης δ Παρρησιαστής 8 , έρωτήσαντος Φιλίππου, τί ά"'
ποιών χαρ(ζοιτο Άitηνα(οις, εlπεν· •άπαγξάμενος«.
F. Θουκυδίδου 9
1. Φόβος μνήμην έκπλήσσει. 2. 0{ Μυτιλήναιοι ήλλάξαντο πολλής
ευδαιμονίας πολλην κακοδαιμονίαν. 3. Νυκτομαχίας γενομένης έτε­
τάρακτο πάντα. 4. Οϋτως ούν οί μΕν Συρακόσιοι κατα την μάχην εί."
έπεπράγεσαν, ο[ δ' 'Α6ηναίοι κακώς.
G. 1. Οί Άitηναίοι, δρώντες τοuς πολεμίους, έξεπλάγησαν. 2. Την δύ­
ναμιν τών πολεμίων, ώ άνδρες, μη έκπλαγήτε.
Η. Τραγικά τινα
1. >=· VΩμοι, πέπληγμαι καιρίαν πληγην έσω. (Αlσχ.)
2. Βαρεί~ συμφορςt πεπλήγμεitα.
3. 'Ετεοκλής καi Πολυνείκης, οί 'Αντιγόνης άδελφοί, άπέitανον (ώς::
Σοφοκλής λέγει) »Πλήξαντές τε καi πληγέντες«· άλλήλους γαρ έφόνευ­
σαν. 4. Άπαλλαχi}ήσομαι βίου itανούσα.
Ι. Κωμικά
1. 'Ός δν πεπλήΥΥJ τόν πατέρα, άντιπεπλήξεται. 10
2. ·~ Έγω δε πολέμου καi κακών άπαλλαγείς
άξω τα κατ' άγροuς εlσιων Διονύσια. 11

ΙΙΙ

Α. Έπικτήτου
1. Ταράσσει τοuς άνitρώπους ου τα πράγματα, άλλα τα περi τών­
πραγμάτων δόγματα.
2. Άρα λυπfι; άρα φοβfι; άρα τετάραξαι; και πώς εστι έλεύitερος;
3. El τέταξαι έν χώρ~ ύψηλfι, ευitυς τύραννος εlναι δοκείς; μη γένοι­
το.

4. Μωρός δ λέγων· .. tγω άπαi}ής εtμι καi άτάραχος μόνος έγω άπήλ­
λαγμαι πάσης ταραχής«· σοφός γαρ ουχ δ λέγων ταύτα, άλλ' δ ών τοι­
ούτος.
5. Βούλεσitε ζήν φοβούμενοι, βούλεσitε λυπούμενοι, βούλεσitε τα­
ρασσόμενοι; ουδαμώς. ουδεiς γαρ σuτε φοβούμενος ούτε λυπούμενος::
ούτε ταρασσόμενος έλεύitερός έστιν. 'Όστις δ' άπήλλακται λυπών καi
φόβων καi ταραχών, ούτος tfι αυτfι δδφ καi τού δουλεύειν άπήλλακ­
ται.

6. Άνέχου καi άπέχου.


Β. Μουσωνίου
Αlδούς παρα πάσιν άξιος tστι, έαν πρώτον aρξη σαυτόν αlδεϊσttαι.
LEKτJON 57 147

C. Μενάνδρου
* Νόμον φοβηttεις ου ταραχ&ήσn νόμψ.
D. Πλάτωνος, έκ τού Μενεξένου 12 (237α)
Πό'ftεν άν όρttώς άρξαίμε'ftα aνδρας άγαttους έπαινούντες, οϊ ζώντές
τε τους έαυτών ηύφραινον δι' άρετην και την τελευτi)ν άντι τής τών
ζώντων σωτηρίας ήλλάξαντο;
Ε. Πύρρος δ βασιλεύς 13 , άκούσας δτι νεανίσκοι πολλά βλάσφημα περι
αύτού πίνοντες είρήκασιν, έκέλευσεν άχftήναι μεtt' ήμέραν 14 πρός αυ­
τόν furαντας άχftέντων δε τόν πρώτον ήρώτησεν, tί ταίιτα είρ·ήκασι
περι αυτού. και δ νεανίσκος .. ταύτα«, εlπεν, .. ώ βασιλεύ· πλείονα δ'
άν τούτων είρήκαμεν, εί πλείονα οlνον εtχομεν«.
F. Γάϊος Καίσαρ, τάς 'Αλεξάνδρου πράξεις άναγιγνώσκων, έδάκρυσε
και προς τους φίλους εlπεν δτι »ταύτην την ήλικίαν έχων ένίκησε
Δαρείον, έμοi δε μέχρι νύν ούδΕν πέπρακται«.

a Pol. 1254b 5; 1291a 35; 1333a 13; 1333a 2; 1277b 12 b Ι 25,4; Ι 49,3; Ι 53,2; 11 47,2-3; 11
65,8-9 c Op. 694 d Hymn.Apoll. 544 e Ε.Ν. 1142b 4; Pol. 1323b 32 1 Apol.

28d. 32b. 33c. al. 1 Gorg. 462a, Apol. 23a; Gorg. 458a.

1 435 ν .Chr. Athens Einmischung ίη den Krieg von Kerkyra (Korfu) gegen seine Mutterstadt
Korinth war einer der Hauptanlasse des Peloponnesischen Kriegs (L. 53 lM). 2 430 v.Chr.
Die Pest, an der auch Perikles starb. 3 Rhetor (ca. 450-380 v.<..:hr.). Beginn seiner Ankla-
gerede gegen die Morder seines Bruders (unter den DreiBig Tyrannen 404-3
v.<:hr.). 4 Die Heliasten waren Richter beim Hochgericht Heliaia. 5 Sprecher: ein
erzϋrnter Herr und sein Sklave; vgl. L.6 Fn. 4. 6 ist gesagt. 7 Inschrift an einem
Tempel ίη Loryma, einer kleinen Hafenstadt ίη Karien, betr. das Aufstellen von Weihgaben
don. 8 Είη athenischer Demokrat. παρρησία Redefreiheit, ungehemmtes Sprechen (davon
παρρησιάζομαι, δ παρρησιαστής). 9 Nr. 3 und 4 beziehen sich auf den Kampf um Syra-
kus, 413 v.Chr. 10 Fut.Perf.Pass. (Ap.Gr. Nr. 10 Fn. 6). 11 Vgl. L.41 IBJ.
12 Preisrede auf Gefallene. 13 Pyrrhus νοη Epirus (319-272 ν.Chr.), der groBe Gegner
der Romer und Kanhager. 14 nach Tagesanbruch, am nachsten Morgen.
148 LΕΚτΙΟΝ 58

Lektion 58

βλέπω, βλέψω, ~βλεψα .. τρέπω έτραπόμην . . έτράπην


κλέπτω, κλέψω . . κέκλοφα τρέφω τέ6ραμμαι, έτράφην

Α. ι. 'Ύει· νείφει. 2. Ή τέχνη τόν τεχνίτην τρέφει. 3. Βλέποντες ου


βλέπουσι και aκούοντες ουκ aκούουσιν. 4. -=·'Όρκους έγω γυναικός
εlς ϋδωρ γράφω. 5. Διό τί Μάδε νύν διατρίβεις περι την τού Βασι­
λέως Στοάν; 6. Ού με δεί λείπειν την τάξιν.
Β. Περι τής Μελήτου γραφής (Πλατωνικά) 8
ι ...Ώ Σώκρατες, τίνα γραφήν σε γέγραπται Μέλητος; .. - »ώς καινσuς
ποιούντα ~εούς, τους δ' aρχαίους ού νομίζοντα έγράψατό με.«
2. Κατa την γραψην fιν έγράψω, ώ Μέλητε, έγω τους νέους δια­
φ~είρω.
C. 1 ,., Πολλοι πόλλ' έπέγραψαν· έγω μόνος ού τι έγραψα.
D. Έκ τής Καινής Δια~κηςb
ι. Ό λόγος δν aκούετε ούκ έστιν έμός, aλλa τού πέμψαντός με πα­
τρός.
2. 'Έγραψεν δε καi τίτλον 2 ό Πιλάτος και έ~κεν 3 έπι τοϋ σταυρού·
ήν δε γεγραμμένον· ΙΗΣΟΥΣ Ο ΝΑΖΩΡΑΙΟΣ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ
IOY ΔΑΙΩΝ ... και ήν γεγραμμένον Έβραϊστί, "Ρωμαϊστί, Έλληνι­
στί· έλεγον ούν τφ Πιλάτφ ο[ aρχιερείς τών 'Ιουδαίων· μη γράφε· ό
βασιλευς τών 'Ιουδαίων, όλλ' δτι έκείνος εlπεν· βασιλεύς εlμι τών
'Ιουδαίων. Εlπεν ό Πιλάτος- δ γέγραφα γέγραφα.
3 ... Πέμψον άνδρας είς Ίόππην καi μετάπεμψαι Σίμωνά τινα δς έπι­
καλείται Πέτρος ...... ,.'Ηλ~ον μεταπεμφftείς. Πυ~άνομαι ούν, τίνι
λόγφ μετεπέμψασftέ με ...
4. Γυνi) έν ήσυχίςι μαν~ανέτω ... διδάσκειν δε γυναικi ούκ έπιτρέπω.
Ε. Έκ τών Θουκυδίδου 4
ι. οι Κερκυραίοι είκοσι ναυσι τρεψάμενοι τους Κορι~ίους έδίωξαν.
2. 0[ Κορί~ιοι πρός φυγην έτράποντο. 3. οι Πελοποννήσιοι
τροπην τών Ά~ναίων ίππέων έποιήσαντο καi τροπαίον έστη­
σαν. 4. Τόν Εύρυμέδοντα ο[ Ά~ναίοι εύ~ς περi Ήλίου τροπaς
τaς χειμερινός όπέπεμψαν ές την Σικελίαν μετa δέκα νεών. 5
F. Περι τών τού Ήλίου τροπών τών έκ ~έρους είς χειμώνα και έκ χειμώ­
νος είς ~έρος
1. Πλάτωνος-c Α[ χειμεριναi τροπαί· αϋτη έστiν ή ήμέρα έν fι τρέπε­
ται ~ερινός fιλιος είς τa χειμερινά. 2. 'Όταν ό fιλιος τραπή, τρέπεται
καi ή ώρα.
LΕΚτΙΟΝ 58 149

G. Κλεάνttης βιβλία κάλλιστα καταλέλοιπεν, ών έστι καi το Περi τού


'Ότι ή αύτη άρετη καi άνδρος καi γυναικός.d
Η. Στίχοι
ι. ·~ Τους τρόπους άπλούς έχω. (Εύρ.)
2. * Πάλαι το σιγάν φάρμακον βλάβης έχω. (Αίσχ.)
3. ::- Φίλος με βλάπτων ούδΕν έχftρού διαφέρει. (κωμ.)
Ι. ι. Κλεπτών ή νύξ. 2. Κλέπτων τι έό.ν εύρεftής, στίξω σε.
3. ·Ησίοδος δέ που λέγει·
•:- Ώς ούκ ~στι Διος κλέψuι νόον ούδε παριλ3είν.
4. Πόftεν έξαπίνης πεπλούτηκας; μών κέκλοφάς τι έκ τού Lερού;
(κωμ.)

Κ. 'Εκ τής Σωκράτους άπολογίαξ


'Εάν με άποκτείνητε, ούκ έμε μείζω βλάψετε ή ύμάc; αύτούς. Έμr μΕν
γό.ρ ούδΕν άν βλάψειεν ούτε Μέλητος ούτε Άνυτος ούδε γό.ρ άν δύ­
ναιντο. Ού γό.ρ ο[ομαι ftεμιτον εlναι άμείνονι άνδρi ύπο χείρονος
βλάπτεσftαι.

11
Α. Περi κρυπτών καi φανερών
ι. Ήρακλείτου· ·ο ftεος ό έν Δελφοίς ούτε λέγει ούτε κρύπτει,
άλλό. σημαίνει.
2. Ούδέν σε κρύψω. 3. Πάντ' άν κρύψαις πλην ~ρωτος. 4. Λέγοιμ'
άν· ού γό.ρ δεί κεκρύφftαι το καλόν.
5. Τό. κρυπτό. φανερό. έγένετο. 6. Πάντα τό. καλυπτόμενα δ χρόνος
είς φώς άγει. 7. Ούδέν έστι κεκαλυμμένον δ ούκ άποκαλυφi}ήσεται. ι
8. Γοργ(ου προς Σωκράτη· 'Εγώ σοι πειράσομαι, ώ Σώκρατες,
σαφώς άποκαλύψαι την τής ρητορικής δύναμιν &πασαν.ιι
Β.-0. Τραγικά
Β. Περi τού Πολυνείκους τάφου- έκ τής Σοφοκλέους 'Αντιγόνης
ι. ·vπόftεσις τής Άντιγόνης- 6 Άποftανόντα Πολυνείκη έν tή
προς Έτεοκλέα τον άδελφον μονομαχίc;ι Κρέων άταφον έκβαλων
κηρύπει μηδένα αύτον ftάπτειν, ftάνατον την ζημίαν άπειλήσας. Τού­
τον 'Αντιγόνη ή άδελφη ftάπτειν πειράται.
2. * Κείνον δ' έγω ftάψω.
3. ·~ . . . Τον νεκρόν τις άρτίως Ι ftάψας βέβηκεν.
4. * Τήνδ' εtλομεν ftάπτουσαν.
5. ::- Α ϋτη τον άνδρ' έftαπτεν.

C. 'Εκ τού Σοφοκλέους Α[αντος 7


* ,.'Έν σοι φράσω· τονδ' έστiν ούχi ftαπτέον.•
.. Συ δ' άντακούση τούτον ώς τεftάψεται.•
D. Εύριπίδης Ίκέτισιν (53ι)
* Έάσατ' ήδη Ύfι καλυφftήναι νεκρούς.
ι 50 LEKτJON 58

Ε. Αίσχύλος τελευτήσας έν ΣικελίfιΧ περι Γέλαν τέitαπται, δ δ' Ευριπίδης


έτελεύτησε και έτάφη έν ΜακεδονίfιΧ.
F. Περι ήρώων τροφής
ι. * ου χρη λέοντος σκύμνον έν πόλει τρέφειν. 2. Τον v Ιωνα 8 ή
προφήτις ή έν Δελφοίς άνέitρεψε. 3. Άχιλλευς ύπο Χείρωνος τού
Κενταύρου έτράφη.
G. Ευριπίδου
ι. Έν τfι Έκάβη, αυτη ή μυσίλεια λέγει·
* Έγω δ' έitρέφttην i.' :τίδων καλών ϋπο, I βασιλεύσι νύμφη.
Σχόλιον· 9 Ό νούς και ή σύνταξις οϋτως έτράφην ύπο καλών έλ­
πίδων, μέλλουσα γενέσitαι νύμφη βασιλεύσιν.
2. 'Εν δε τοίς Ήρακλείδαις ή Μακαρία, πριν άπο{}ανείν έκούσα, 10 λέ­
γει·

•:- Ώ χαίρε, πρέσβυ· σαίν χεροίν τεitράμμε{}α,


σοι παίδες έσμέν.
3. Έν άλλοις δε δράμασίν έστι το .. οrμοι· ποί τράπωμαιcι, και »Νύν
προς χορους τραπώμε{}α ...
Η. Περι σκέψεως Πλατωνικά
ι. VΕμοιγε δοκεϊ οοφελεϊν μΕν τους φίλους ή δικαιοσύνη, βλάπτειν δε
τους έχ{}ρούς.
2. »Σκεπτέον πότερον δίκαιον τούτο ή ου δίκαιον ... - »Σκόπει
δή... 3. »Έγω μΕν ουκ έπίσταμαι, άλλό. σκέψομαι μετό. σού· ή δε
σκέψις περι τών μεγίστων.«- .. σκοπώμεitα δή... 4. »Σκέψασitε πότε­
ρον δοκεί έπιχειρήσαι τψ έργφ ... - »VΕσκεπται, έφη... 5. Πιστεύω σε
έσκέφitαι, ώ Καλλία, τίς έστι διδάσκαλος άρετής. 6. Άποκρίνου δή·
ούδΕν γό.ρ βλαβήση. 7. Στρέφεις έκάστοτε τους λόγους άνω καi
κάτω, ώ Σώκρατες. 8. Ό Καλλίας στρέφεται άνω και κάτω έπι­
κρυπτόμενος την αύτού άπορ(αν. 9. ουκ έχω δποι τράπωμαι. ιο.
·'Εκ τίνων, ώ Γλαύκων, καi πόσαι τινές εlσιν α{ τής πόλεως πρόσ­
οδοι; δήλον γό.ρ δτι έσκεψαι.• - •'Αλλό. μό. Δί', έφη δ Γλαύκων, ταύ­
τα γε ούκ έσκεμμαι.•
Ι. 'Αριστοτέλους
Τών πολιτειών δεί έπισκοπείν τό.ς τροπάς, ούκ έσκεμμέναι δ' είσi νύν.
Κ. Γραμματικόν
ι. Τών στρατιωτών ήν τις στρέφηται, {}ανάτφ ζημιω{}ήσεται.
2. οι βάρβαροι στραφέντες (τραπέντες, τραπόμενοι) έφυγον.
3. Τοίς Μαντινεύσιν μέρος τι τής 'Αρκαδίας κατέστραπτο ύπήκοον.

ΠΙ
'Αναγνώσματα

Α. Έκ τής Ξενοφώντος Κύρου παιδείας


ι. Κύρος έκόντων μΕν ήγήσατο Μήδων καi Περσών, κατεστρέψατο δε
Σύρους, Άσσυρίους και άλλους πολλούς. 2. Ήλitον ο{ κατάσκοποι
LΕΚτΙΟΝ 58 151

οϋς έπεπόμφει Κύρος και έλεγον δτι πάρεισιν ο[ πολέμιοι. 3. Ή


στρατια τψ Κύρψ παρετέτακτο, δ δε έλεξε τάδε· Άνδρες Πέρσαι·
ύμείς ήσκήσατε τα εtς τόν πόλεμον πολiι μάλλον τών πολεμίων' συντέ­
itραφttε δε και συντέταχitε πολiιν χρόνον και συννενικήκατε μετ'
άλλήλων και πάσαν Άσίαν κατέστραφttε· και τήμερον νικήσετε.
Β. Περι τής Κύρου τελευτής
Έκ τών Διοδώρου· (11 44,2) 11 Κύρου τού Περσών βασιλέως, πλεί­
στον ίσχύσαντος τών καit' αύτόν και στρατεύσαντος μεγάλη δυνάμει
είς την Σκυitίαν, ή βασίλ!.σσα τών Σκυttών '!ό τε στράτευμα '!ών
Περσών κατέκοψε καi τόν Κύρον, αtχμάλωτον γενόμενον, άν­
εσταύρωσεν. 12
C. Περi Στησιχόρου τού ποιητού
Στησιχόρος Εiιφόρβου ήν υLός. πόλεως δε Ίμέρας τής Σικελίας
γέγονε όε λυρικός, καi έστιν αυτού τα ποιήματα Δωρίδι όιαλέκτφ έν
βιβλίοις κs•. φασi δ' αiιτόν γράψαντα ψόγον Έλένης τυφλω{}ήναι,
πάλιν δε γράψαντα Έλένης έγκώμιον έξ όνείρου, την Παλινψδίαν,
άναβλέψαι.
D. Πί,ρρος έπεi Σικελίας άποτυχιl>ν 13 έξέπλει, μεταστραφεiς όπίσω πρός
τους φίλους »Οίαν .. , έφη, ,.ψωμαίοις καi Καρχηδονίοις άπολείπομεν
παλαίστραν ...
Ε. Οtόμενος Ίππόνικος υ[όν τρέφειν, άλιτήριον έαυτψ έτρεφεν, δς άνα­
τέτροφεν έκείνου τον πλούτον καi fuταντα τόν βίον. 14

• Euthyphr. 2c/3b; Apol. 26b b Jh. ι4,24; ι9,ι9-2ι; Act. ιΟ,5.29; ι.Τίm. 2,ιι c ιeg.
9ι5d.945e d Diog.ι.VIII ι74 e PI.Apol. 30c 1 Mt. ιΟ,26 • PI.Gorg. 455d.

ι Auf einc Hausmauer ίη Rom gekritzelt (Kaibel ι ι23). 2 lat. tίtulum, Aufschrift.
3 setzte, stellte. 4 Vgl. ι. 57IC; IIF. 5 Dezembcr 4ι4 v.Chr. zur Hilfc fϋr dic ge-
fahrdetcn Bclagercr νοη Syrakus. 6 Die ·Hypothesen•, d.h. inhaltlichen ·Grundlagcn· der
griechischen Dramcn standen ίη den alexandrinischen gelehnen Ausgaben jeweils vor dem Text
und sind z.T. ίη den erhaltenen Handschriften ϋberliefen; vgl. ι. 62 Fn. 4. 7 Menelaos
will das Begrabnis des Aias verbicten. Teukros widerspricht ihm (ν. ι ι40f.). 8 Ion, der
Stammesheros der Ionier, Titelperson eines Dramas νοη Euripides. 9 Scholien sind crkla-
rende Anmerkungen νοη antiken (und spateren) Gelehnen, die oft auf den Randern mίttelalterli­
cher Handschriften erhalten sind. ι ο Vgl. L. 56 IIH2. ι ι Diodor kompiliene z.Z.
des Kaisers Augustus eine Weltgeschichte, νοη der erhebliche Teile erhalten sind. ι2 Dies
ist eine νοη vielen ιegenden ϋber den Tod des Grϋnders des Persischen Weltreichs. Sein Grab ίη
seiner Konigsstadt Pasargadae (nicht weίt νοη Schiras und Persepolis) ist erhal-
ten. ι3 τυχών Paniz. Aor. hυχον treffen, erlangen; ό.πο- nicht-gewinnen, verfeh-
len. ι4 Der Redner Andokides bezieht sich hier auf Hipponikos, den reichsten Mann ίη
Athen, und dessen Sohn Kallias.
ι 52 LΕΚτΙΟΝ 59

Lektion 59

πλάσσω, πλάσω τρίβω, τρίψω


τάσσω, τάξω άγχω, άγξω

Α. Φασι νεανίαν τινά, άναγκαζόμενον ύπο τού πατρός γεωργείν, άπάγ­


ξασ'ftαι, γράψαντα έν γραμματιδίφ δτι άπέραντον ή γεωργία· σπείρει ν
δπως 'ftερίσωμεν, εlτα 'ftερίζειν δπως σπείρωμεν· άτοπόν τι το χρήμα
τής περιόδου.

Β. Θουκυδίδου 8
ι. Θουκυδίδης Ά{tηναίος ξυνέγραψε τον πόλεμον τών Πελοποννη­
σίων και Ά{tηναίων ώς έπολέμησαν προς άλλήλους, άρξάμενος εύttiις
κα'ftισταμένου 1 και έλπίσας μέγαν τε fσεσ'ftαι και άξιολογώτατον τών
προγεγενημένων.
2. Περι τής ξυμμαχίας τής Δηλιακής 2 · OL Έλληνοταμίαι 3 έδέ­
χοντο τον φόρον· ούτω γό.ρ ώνομάσ{tη τών χρημάτων ή φορά· και ήν δ
πρώτος φόρος ταχ-ιtεις τετρακόσια τάλαντα και έξήκοντα.
3. Περι τού πολέμου τού έν ΣικελίQ 4 • 0[ Ά{tηναίοι έπι Συρα­
κούσας έπλεον, δέκα δε τών νεών προύπεμψαν ές τον μέγαν λιμένα,
κηρύξαι προσπλεύσαντας δτι Ά{tηναίοι fικουσι Λεοντίνους ές την
έαυτών κατοικιούντας κατό. ξυμμαχίαν και ξυγγένειαν. έπε ι δε έκη­
ρύχ{tη και κατεσκέψαντο τήν τε πόλιν και τους λιμένας, άπέπλευσαν
πάλιν ές Κατάνην.

C. Περι τών Ά{tήνησι δούλων και μετοίκων 5


Τών δούλων και τών μετοίκων πλείστη έστιν Ά{tήνησιν άκολασία,
και ούτε πατάξαι έξεστιν αύτόitι ούτε ύπεκστήσεταί 6 σοι δ δούλος.
Ού δ' hιεκά έστι τούτο έπιχώριον tγω φράσω. El νόμος ήν τον δούλον
ύπο τού έλευitέρου τύπτεσ'ftαι iΊ τον μέτοικον iΊ τον άπελεύ'ftερον'
πολλάκις άν τις, οlηitεις εlναι τον Ά{tηναίον δούλον, έπάταξεν άν·
έσitήτά τε γό.ρ ούδΕν βελτίων δ δήμος αύτόitι fι οι δούλοι και ο[ μέτ­
οικοι, καt τό. ε[δη ούδΕν βελτίους εlσίν.

D. Φιλίππου βασιλέως και Δημοσ'ftένοιις


ι. Έκ τής Φιλίππου προς Άitηναίους έπιστολής- Και προς
τον Πέρσην πρέσβεις έπέμψατε πείσοντας αύτον έμοι πολεμείν· δ
μάλα άν τις -ιtαυμάσειεν.
2-7 Δημοσ'ftένους- 2. Φίλιππος αlτίας ούκ ούσας πλασάμενος πο­
λεμεί προς ήμάς. 3. Λέγουσί τινες ώς Φίλιππος πρέσβεις πέπομφεν
ώς Βασιλέα. 4. Ά Φίλιππος εύξαιτ' άν τοίς itεοίς, ταύτα ύμών τινες
ένitάδε ποιοϋσιν. 5. Αlσχίνης fικειν έφη πολλό. πεπεικως τον Φίλιπ-
LΕΚτΙΟΝ 59 153

πον καi μεγάλα άγαitά· πάντα δε ταύτα πεπλασμένα ήν. 6. Οδτος δ


λόγος, εl έλέχitη τότε, σωτήριος άν ήν· λελέξεται δ' άρα καi νύν. 7.
Λέγει Μειδίας 7 ώς έσκεμμένα καi παρεσκευασμένα πάντα λέγω νύν·
κάγοο δ' έσκέφitαι φημί, πώς γό.ρ ού; Με ιδίαν μέντοι μηδΕν έσκέφitαι
πώποτ' έν παντi τφ βίφ δίκαιον δήλόν έστιν.

Ε. Πλατωνικόν 8
»Πάντα τό. κέρδη δ λόγος ήμάς ήνάγκακεν δμολογείν άγαitό. εlναι ... 9 -
,.'Ηνάγκακε γάρ, ώ Σώκρατες, μάλλον έμέ γ' ή πέπεικεν.• - »'Αλλ'
ίσως μετό. τούτο καi πείσειεν άν· νύν δ' ούν, εi:τε πέπεισαι είτε - δπως
δη έχεις, δμσλογείν σε δεί πάντα τό. κέρδη άγαitό. εlναι ...

F. Αίσχύλος
Ίσitμοί ftεώμενος άγώνα πυκτών, έπεi πληγέντος itατέρου (= τού έτ.)
~ό ~έ~ϊ:ρ~·~ ~~ό~, νίιξα~ w Ιιm·ο. ιόν Χίυν .. δρ(ις«, ~φη, .. ο{ίιν tσίιν ή
άσκησις; δ πεπληγοος 10 σιωπ~. οι δε itεώμενοι βοώσιν.«

G. Περi Άρχιλόχου 11
Λέγουσιν Άρχίλοχον, έτι νεώτερον όντα, πεμφitέντα ύπό τού πατρός
Τελεσικλέους εlς άγρόν, εlς τον δήμον δς καλείται Λειμώνες, ώστε
βούν καταγαγείν είς πράσιν 12 , άναστάντα 13 πρωίτερον τής νυκτός,
σελήνης λαμπούσης, άγειν την βούν εlς πόλιν. ώς δ' έγένετο κατό. τόν
τόπον δς καλείται Λισσίδες 14 , δόξαι γυναίκας lδείν άitρόας 15 • νομί­
σαντα δ' άπό τών έργων άπιέναι αύτό.ς εlς πόλιν, προσελitόντα
σκώπτειν, τό.ς δε δέξασitαι αύτόν μετό. παιδιάς καi γέλωτος καi
έπερωτήσαι, εl πωλήσων άγει την βούν· φήσαντος δέ, εl.πείν δτι αύταi
δώσουσιν αύτφ τιμην άξίαν, λεχitέντων δε τούτων αύτό.ς μέν, ούδε
την βούν, ούκέτι φανερό.ς εlναι, προ τών ποδών δε λύραν δράν αύ­
τόν. καταπλαγέντα δε καi μετό. τινα χρόνον έννουν γενόμενον ύπολα­
βείν16 τό.ς Μούσας εlναι τό.ς φανείσας καi την λύραν αύτφ δωρησαμέ­
νας καi άνελόμενον 17 αύτην πορεύεσitαι εlς πόλιν καi τφ πατρi τό.
γενόμενα δηλώσαι.

• Thuc. Ι 1,1; Ι 96,2; VI 50,3.

1 κα6ισταμiνου τού πολέμου Gen.abs. als der Kήeg begann. 2 Der Delisch-Attische
Seebund, die Basis der athenischen GroBmacht. 3 Verwalter der Griechen, Schatzmeister
des Seebunds. 4 i.j. 415 v.Chr. - Leontinoi (Name der Stadt und auch ihrer Einwohner),
ca. 40 km nordwestlich νοη Syrakus und νοη diesem dauernd bedrangt, war seit langem Bundes-
genosse νοη Athen. 5 Aus der pseudo-Xenophontischen Parteischήft .Vom Staat der
Athener· (12,3); s. L. 46 C5f. 6 wird aus dem Weg gehen (wortlich: sich νοη unten weg-
stellen). 7 Einer der Gegner des Demosthenes. 8 Ende des ps.-platonischen Dialogs
·Hipparchos•. Sokrates hat einen jungen Unterredner durch Fangschlϋsse ίη die Enge getrie-
ben. 9 κέρδος ist Gewinn, VorteiJ (wie konnte der nicht •gut• sein?). 10 Var.lect.
πληγείς. Welche Lesart ist richιig? 11 Archilochos (um 650 v.Chr.) war der erste groβe
DΚ:hter subjektiνer Lyrik. Die Legende νοη seiner Berufung war eingemeiBelt auf einer Wand
des Heiligtums, welches spate Nachfahren ihm in seiner Heimatstadt Paros errichteten. Die ln-
schrift wurde erst 1954 bekannt. 12 πράσις Verkauf (πιπράσκω). 13 άναστάς,
154 LΕΚτΙΟΝ 60

-στάντος (Panίzip, vgl. lat. stans, stantis)


aufstehend, aufgestanden (Aorist). 14 die Glat-
ten (d.h. wohl: abschίissige Felsen). 15 άitρόος, σν, α, Att. ό:&ρούς, Adj. zusam-
men (in einer Gruppe). 15 Inf.Aor. von ύπολαμβάνω untersteUen, annehmen, verste-
hen. 17 άνειλόμην, Panίz. άνελόμενος, starker Aorist, nahm auf.

Lektion 60

στέλλω, στελώ . . . έστάλην δέρω, δερώ . . . έδάρην


σφάλλω . . . έσφηλα φftείρω . . . έφ&ειρα
έσφαλμαι έφftαρμαι

Α. Εύριπίδοu•
1. ·~ Τίνος μ' ~κατι 1 γής lιποστέλλεις, Κ ρέον;
2. =~ Καί σ' ού κεναίσι χερσi γής lιποστελώ.
Β. 'Εκ τής Καινής Δια{}ήκηςb
ι. Ούτοι έyνωσαν δτι σύ με lιπέστειλας. 2. Καitως lιπέσταλκέ με δ
Πατήρ, κάγω πέμπω ύμάς. 3. Τους δώδεκα lιπέστειλεν δ 'Ιη­
σούς. 4. Ό δεχόμενος ύμάς έμt δέχεται, καi δ έμf: δεχόμενος δέχεται
τον άποστείλαντά με. 5. Καi άπέστειλεν αύτους κηρύσσειν την βασι­
λείαν τού itεού καi lάσitαι τους άσitενείς. 6. Εύαγγελίσασitαί με δεί
την βασιλείαν τού itεού, δτι έπi τούτο άπεστάλην (ν.Ι. άπέσταλ­
μαι). 7. Άπόστειλον εlς Ίόππην καi μετάπεμψαι Σίμωνα τον έπικα­
λούμενον Πέτρον. 8. Ίδου ο[ άνδρες 1 ο{ άπεσταλμένοι ύπο τού
Κορνηλίου.
C. Εύριπίδοu, έκ τής Ίφιγενείας τής έν Ταύροιςc
ι. Ίφ. ·~ θέλοις άν, εl σώσαιμί σ', άγγείλαί τί μοι
προς Άργος έλitών, τοίς έμοίς έκεί φίλοις;
2. Ίφ. •:· Άγγελλ' Όρέστηι, παιδi τώι 'Αγαμέμνονος
ή έν Αύλίδι σφαγείσ'(α) έπιστέλλει τάδε
ζώσ'(α) 'Ιφιγένεια, τοίς έκεί δ' ού ζώο' έτι.
3. Όρ. * Φεύ· I πώς άν μ' άδελφής χεiρ περιστείλειεν άν;
D. Εύριπίδοu, tξ άλλων δραμάτωνd
ι. * 'Αλλ' εlμι και m)ν ό.ννiλώ παρουσίαν.
2. Μενέλαος- * Άννειλον είσαι δεσπόταισι τοίσι σοίς
Γραύς itεράπαινα·
* ΠικρσUς άν οlμαί γ' lχννελεϊν τοiις σους λόγους.
LEKτJON 60 155

Ε. Περi έπαγγελμάτων
1. Άριστοτέλους·e Ta πολιτικa έπαγγέλλονται μΕν διδάσκειν ο{
σοφισταί, πράπει δ' αύτών ούδείς, άλλ' οί πολιτευόμενοι.
2. Πλάτωνος·, Τοίς σοφισταίς ούκ έχω τελείν μισftούς, οίπερ μόνοι
έπηγγέλλοντό με οlοί τε εlναι ποιήσαι καλόν τε κάγαitόν.
3. Τ ο ύ α ύ τ ο ύ · r Α ύτό τούτό έστι τό έπάγγελμα δ έπαγγέλλομαι.
4. 3 Έπηγγείλατό μοι δ itεός δτι νικήσομεν.
5. Παύλου τού Άποστόλου· 11 Ό itεός, δ έπήγγελται, δυνατός έστι
καi ποιήσαι.
6. + ..Άρα τούτ' έστι τό έπάγγελμα δ έπήγγελσαι;« - .. Ναί· τούτο καi
έπήγγελμαι καi έπηγγέλμην και έπαγγελούμαι.«
F Περi τού σφάλλειν καi σφαλήναι
1. •:· Όργής κρατείν δεί· πλείστα γaρ σφάλλει δόμους. 2. Δαίμων τις
έσφtιλέ σι:.
3. 'Εκ τού Πλάτωνος Γοργίου (461c)· fστι δε Σωκράτης δ
λέγων· '"Ω κάλλιστε Πώλε, άλλά τοι έξεπ(τηδες 4 κτώμεitα έτα(ρους
καi ύείς, ίνα, έπειδaν αύτοi πρεσβύτεροι γενόμενοι σφαλλώμεitα, παρ­
όντες ύμείς οί νεώτεροι έπανορitώτε ήμών τόν β(ον καi έν fργοις καi
έν λόγοις. καi νύν, ε[ τι έγοο καi Γοργ(ας έν τοίς λόγοις σφαλλόμεitα,
συ παρό>ν έπανόρitου· δίκαιος δ' εl.
4. Τού αύτού· Ήκιστα δεί σφάλλεσttαι περi τοί1 π<ί>ς δεί ζήν.
5. Κυβερνήτης άκρος, έάν πηι σφαλήι, ίκανός έστιν έπανορitούσftαι.
6. Αί γυναίκες αί σφαλείσαι καi ταίς ούκ έσφαλμέναις αίσχύνην φέ­
ρουσιν.

7. Εύριπίδου·
':· 'Άπαντές έσμεν είς τό νουitετείν σοφοί,
αύτοi δ' δταν σφαλώμεν, ού γιγνώσκομεν.
G. Περi τού βάλλειν καi βληitήναι
1. Παροιμία· ::- 'Ήν πολλa βάλληις, άλλοτ' άλλοίον βαλείς. 5
2. + Οί Τρώες άπο τών πύργων λίitοις έβαλλον. 5 3. +Πάνδαρος Με­
νέλαον έβαλεν οίστώι. 5 4. + Μενέλεως τώι Πανδάρου οlστώι
έβλήitη, βεβλημένον δ' αύτόν Μαχάων έitεράπευε.

11
Α. 1. Γ οργίου· Αlσχρώς μΕν έσπειρας, κακώς δ' έitέρισας.
2. Παροιμία· Κύνα δέρεις δεδαρμένην· έστι δ' ή παροιμία έπi τών
μάτην τι ποιούντων.
3. VΑλλη· •:· Ό μη δαρεiς άνitρωπος ού παιδεύεται.

Β. Ζήνων δ Στωϊκός δούλον έπi κλοπήι έμαστίγου. Τού δ' εlπόντος


•είμαρτ6 6 μοι κλέψαι•, •καi δαρήναι• ~φη.
C. Περi φitοράς
1. * Φitείρουσιν ήitη χρήσft' δμιλίαι κακαί. 7 2. Τό διαφitείραι τού
156 LΕΚτΙΟΝ 60

ποιήσαι Qάιον. 3. Δούλον έσ6λόν τούνομα ού διαφitερεί. 4. Ή νό­


σος πολλους τών Άitηναίων ~φitειρε. 5. Φοβούμε6α μή, δταν δ
άν&ρωπος δπο6νήισκηι, ή ψυχη διαφitείρηται.
D. 1. h Σωκράτη φησιν Δδικείν τους νέους διαψ~είροντα . . . εl δη 'έγωγε
τών νέων τους μΕν διαφ-&είρω, τους δε διέφ-&αρκα, χρήν . . . νυνι αύ­
τους έμού κατηγορείν.
2. Ξενοφώντος·i Πώς ό.ν Σωκράτης διαψ~είροι τους νέους; εί μη
άρα ή τής Δρετής έπιμέλεια διαφitορά έστιν.
3. Εύριπίδουk •:· Τίνι δήτα λύπηι σας διέφitαρσαι φρένας;
4. Ούτω διεφitάρμην ώστ' ούδΕν εύνουν λελείφitαι έν Δνitρώποις έπε­
πείσμην.

Ε. Περi καitαρμών
1... Έρχομαι έκ καitαρών καitαρά, χitονίων βασG.εια 8 • 2. οι κεκαit­
αρμένοι μετa itάνατον ~σονται συν itεοίς. 3. Ό σοφός την έαυτού
διάνοιαν καttαίρει τώι λόγωι. 4. Άitηναίοις λοιμώι κατεχομένοις
~χρησεν ή Πυitία καitήραι την πόλιν· ο[ δΕ: πέμπουσι ναύν εlς Κρήτην
καλούντες Έπιμενίδην 9 • και δς έλ-&ων Όλυμπιάδι τεσσαρακοστή ι
εκτηι (596) έκάitηρεν αύτών την πόλιν καi έπαυσε την νόσον.ι
F. 1. 'Εκ τών Πλάτωνος Νόμων· Πάσαν Δγέλην ποιμην ή βουκόλος
πρώτον τον προσήκοντα κα-&αρμόν καitαρεί, παύσας αύτην τροφής
διεφitαρκυίας.
2. Θεοφράστου· θύειν δεί καitηραμένους το ήitος, μη μόνον το
σώμα.

G. 1. Δόρυ μη αίρέτω Δνηρ έπ' Δνδρί.


2. Εύριπίδου·
* . . . Άκων ήράμην δόρυ·
ύμών δΕ: μή τις Δσπίδ' άρηται χερί.
3. Άρον την κλίνην σου.
4. Ό συκοφάντης πορεύεται δια της Δγοράς ώσπερ σκορπίος ήρκως
το κέντρον.

Η. Θουκυδίδου
1. Παυσανίας 10 λαβων έπιστολην παρa βασιλέως hι μάλλον ήρτο ή
πρότερον. 2. Τών Άitηναίων δτε σαφώς ήιρετο ή ίσχύς, έδόκει τοίς
Λακεδαιμονίοις δρασitαι τόν πόλεμον. 3. Ήγγέλitη τώι Περικλεί δτι
ο{ φρουροι Άitηναίων διεφitαρμένοι είσιν ύπο Μεγαρέων. 4. Κλέων
εlπεν· 0[ Μυτιληναίοι ήμάς διαφ-&είραι ζητούντες πόλεμον ήραντο.

ΙΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. θουκυδίδου
1. Το έν Σικελίάι έργον έγένετο τοίς τε κρατήσασι λαμπρότατον και
τοίς διαφitαρείσι δυστυχέστατον. 2. οι 'Αitηναίοι δραντες πάσι ταίς
LEKτJON 60 157

ναυσi.ν εlς Συρακούσας έπλευσαν. 3. Ές τας Συρακούσας ήγγέλλετο


μΕν πολλαχόitεν τα περi. τού τών Ά&ηναίων έπίπλου· ού μέντοι έπι­
στεύετο. 4. Έπεi. τα σημεία έκατέροις ήρ&η, έναυμάχουν. 5. Τών
Ά&ηναίων δσοι μη διεφitάρησαν, έφευγον. 6. Διεφitαρμένου τού
στρατεύματος δ πόλεμος τέλος έσχεν. 7. Ές δε τας Άitήνας έπειδη
ήγγέλ&η τα Σικελικά, έπi. πολiι μΕν ήπίστουν, καi. τοίς σαφώς άγγέλ­
λουσι πάν τό στράτευμα διεφitάρitαι.
Β. Τα καit' Έλλήσποντον (Ξενοφώντεια)
·ο στρατηγός bτεστά.\κ.εt τώι ναvάρχωι δτι ούδεμία βοή~ηα παρέσοι­
το. ·ο δ' άρας άπό τής Μιλήτου έπλευσεν εlς τόν ·ελλήσποντον. 'Ότε
δ' άπήρκεσαν ο[ πολέμιοι, άρασαι και τών Ά&ηναίων αί νήες άπέ­
πλευσαν. Τότε ήγγέλ&η τοίς στρατηγοίς δτι φεύγοιεν ύπο τού δήμου.
C. 'Εκ τού Φιλογέλωτος
Σχολαστικώι όποδημοϋντι εlς ·ελλάδα φίλος ryραψε βιβλία αύτώι
άγοράσαι. δ δε άμελήσας, έπανελitων αύτώι άπαντήσας, εlπεν· »την
έπιστολήν, fιν περi. τών βιβλίων έπέστειλάς μοι, ούκ έδεξάμην. «

• Med. 281; Hel. 1280 b 1. jh. 17,25; 2. jh. 20,21; 3. Mt. 10,5; 4. Mt. 10,10; 5. Lk. 9,2; 6.
Lk. 4,43; 7. Act. 11,13; 8. Act. 10,17 "νν.682; 769; 627 d Alc. 209; Hel. 447 "Ε.Ν.
1180b 35 1 Lach. 186c; Prot. 319a 1 Rom. 4,21 b PI.Apol. 24c/33d 1 Mem.

1,2,8 k Hel. 1192 1 Diog. ι. ι 110.

1 ~κάτι (poet.) = fνεκα. 2 lδού sieh (don sind) mit Nominatiν; vgl. ι. 33 ΙΙΚ; hier ist es
aber Nachahmung eines semiιischen ldioms. 3 Von einer hellenistischen lnschrift ίη De-
los. 4 absichιlich, zweck-, planma6ig. 5 ι. 29 IIC. 6 Είμαρται (Perf.) es isι
(vom Schicksal) νerhangt. 7 ι. 32 lj3. 8 Wone, die der Tote (wohl Pythagoreer) aπ
Persephone richtet (auf Goldplattchen, ίη Grabern gefunden). 9 Vgl. ι. 40 IIA.
10 Der hoffanige Konig νοη Spana, Sieger νοη Platioίa (479 ν.Chr.). λαβών: zu ι. 56 IIH4.
ι 58 LΕΚτΙΟΝ 61

Lektion 61

φαίνω, φανώ, έφηνα νέμω, νεμώ, ένειμα . . .


μένω, μενώ, έμεινα . &μύνω, &μυνώ, ημυνα . .

Α. 1 * Άκτiς Άελίου, το κάλ-


λιστον έπταπύλωι φανΕν
Θήβάι τών προτέρων φάος,
έφάv6ης ποτ', ώ χρυσέας
άμέρας βλέφαρον, Διρκαί­
ων ύπερ Qεέ-Dρων μολούσα.
Β. ι. Το φώς έν τήι σκοτίάι 1 φαίνει. 2. Φάνον έλεγον την λαμπάδα··
ο:- Ό φάνος ήμίν ούκ έφαινεν ούδε εν. 3. Κα-Dεύδοντί μοι όψιι;
έφάνη. 4. ::· ΦανήσFταί τι τήσδF φάρμακον νόσου. 5. Τών πατέρων­
ύμάς χρη μη χείρους φανήναι.
6. Πλάτωνος- 8 Ούδαμού γαρ δίκαιον ούδένα ήμίν έφάνη όν βλάπ­
τειν.

7. Φάνη-Dι, ώ σώτερ. 8. Τιμώμεν Διόνυσον, δς πέφηνεν άν-Dρώποις:


-Dεός. 9. Άγα-Dον μΕγα λέγεις πεφάν-6αι.
C. Τραγικά
ι. Σοφοκλέους· 3
* . . . έγω γαρ ήγεμων
σφώιν αύ πέφασμαι καινός, ίί>σπερ σφω πατρί.
2. Εύριπίδου·b
ούτος γαρ άνηρ . . .
* λιμην πέφανται τών έμών βουλευμάτων.
D. 'Αριστοτέλους, περi φαινομένωνc
ι. την άστραπην ούκ εlναί φασιν, άλλα φαίνεσ{}αι. 2. Φαίνεται μΕν·
δ ήλιος ποδιαίος, πεπίστευται δ' εlναι μείζων τής οlκουμένης. 3.
Δημόκριτος έφη το άλη-Dες εlναι το φαινόμενον. 4. Ό λόγος τοίς:
φαινομένοις μαρτυρεί καi τα φαινόμενα τώι λόγωι. 5. VΕστιν ή σο­
φιστικη φαινομένη σοφία, ούσα δ' οϋ.
Ε. ι. Παροιμία· Το δίκαιον νέμε.
2. Διανεμόμενον το πά-Dος γίνεται άσ{}ενέστερον. (Άρτ.)
3. Έλευ-Dέραν νεμούμε-Dα την Σικελίαν. (Θουκ.)
F. ι. ο:- Οίκοι μένειν χρη καi μένειν έλεύ-Dερον. (Μεν.)
2. τα άστρα κινείται μενόντων ήμών. (Άρτ.)
LΕΚτΙΟΝ 61 159

3. Φιλολάου τού Πυttαγορείου (εl γνήσιον)· Ήν δδε δ κόσμος


έξ αlώνος και εlς αίώνα διαμενεί.

G. 'Εκ τής Καινής Διαttήκηςd


1. τα έν Πτολεμαίδι· 4
Καi άσπασάμενοι τοiις άδελφοiις έμείναμεν ήμέραν μίαν παρ' αυτοίς
τήι δ' έπαύριον έξελttόντες ήλttομεν εlς Καισάρειαν.
2. τα έν Έμμαούντι·
Μείνον με'ft' ήμών, δτι προς έσπέραν έστιν και κέκλικεν ή ήμέρα.

Η. Περι συνttηκών και δρκων


1. Άρ' έμμενείτε οlς ό.ν δικάσω;
2. Ήμάς μΕν άξιούτε έμμείναι τοίς δρκοις, αυτοι δ' ουκ έμμενείτε;
3. 5 Ό δε δρκος έστω ώδε· Έμμενώ τοίς ώμολογημένοις εlς τον άει
χρόνον ... ·οπότερ~ι δ' ά"· μi 1 έμμι::ίνωοιv ιοίς ίν τfμ uυ~ικηι γε­
γραμμf.Ύοις, άδικοί τε Εστωσαν τών ttεών, και άποτεισάτωσαν οι μ'i)
έμμείναντες τοίς έμμείνασι τάλαντα πεντήκοντα.

Ι. Περι άριστοκρατίας- Άριστοτέλουςe


1. οι έμμεμενηκότες έν τοίς νομίμοις έν τήι άριστοκρατίάι άρχουσιν.
2. Δοκεί δ' άριστοκρατία εlναι μάλιστα το τας τιμας νενεμήσttαι κατ'
άρετήν· άριστοκρατίας γαρ δρος άρετή. 6

Κ. Σχολαστικών δύο δδευόντων δ ετερος, τής γαστρός άναγκαζούσης,


μικρόν ύπελείφttη. Εύρών δ' έν τώι μιλίωι έπιγεγραμμένον ύπό τού
έτέρου· τάχυνον, κατάλαβέ με, αυτος έπέγραψεν· και σiι περίμεινόν
με.

ΙΙ

Α. 1. Έχttροiις άμυνε.
2. 'Εκ τών Ευριπίδου ·ικετίδων (377)
·~ Άμυνε ματρί, πόλις, άμυνε, Παλλάδος,
νόμους βροτών μη μιαίνειν. 7
3. Πολέμου ουκ άρξομεν, άρχομένους δ' άμυνούμεttα. 4. Ή πόλις
fιδε, εί έρχονται Άttηναίοι, άμυνείται αυτούς. 5. Καλώς ήμύνασttε
Άttηναίους.

Β. 1. •Η σάλπιγξ σημαίνει το πολεμικόν. 2. Πότε σημανεί; 3. Αί σάλ­


πιγγες έσήμηναν. 4. τί δεί λόγων; το έργον αυτό σημανεί.

C. Ευριπίδεια,
1. Εύφραινε σαυτόν, πίνε. 2. Χαίροντες ευφραίνοισttε.
3. Όρέστου·
* ... (Λοξίας 8 έμέ)
τοίς μΕν λόγοις ηύφρανε, τοίς δ' έργοισιν ού.
160 ιεκτιοΝ 61

(4. Άγά'ftωνος-
* ει μtν φράσω τάληitές, ουχί σ' ευφρανώ·
ει δ' ευφρανώ τί σ', ουχi τάλη-ttες φράσω.)
5. * 'Αλλ' είφ' (εlπέ), ϊν' ευφραν-ttώ, ξένε.
6. * Άσύνετά νυν έρούμεν, εί σέ γ' ευφρανεί.

D. Καi ταύτα ευριπίδου 8


ι. * κ τείν' ει δοκεί σοι· δυσκλεώς γό.ρ ου κτενείς.
2. (Οί μαχόμενοι) έκτεινον έκτείνοντο.
3. ::- Τόν παίδα τόνδ' έκτειναν Άργείοί ποτε.
4. ::· ουκ έκτανες την μητέρ' ώς έγω τάλας. 9
5. •:· Τύμβου 'πi νώτοις σε κτανων έμε κτενώ.

Ε. Φόνου όπολογίαι
ι. Λ υ σ ίο υ· h • • • Κάκείνος ίκέτευε μη άποκτείναι. έγω δ' εlπον δτι
.. ουκ έγώ σε όποκτενώ, άλλ' ό τής πόλεως νόμος.«
2. Άντιφώντος·ί Φασiν οί κατήγοροι, γραμματείδιον εύρείν δ
έπεμπον έγω Λυκίνωι, ώς όποκτείναιμι τόν άνδρα. Τίνος γε δη fνεκα
άπέκτεινα τόν άνδρα; ουδε γό.ρ έχitρα ουδεμία ήν έμοi κάκείνωι.
Άλλό. χρήματα έμελλον λήψεσ{}αι όποκτείνας αυτόν; άλλ' ουκ ήν αυ­
τώι.

F. Μενάνδρου 10
,., Ύπομαίνεit' ούτος, νη τόν Άπόλλω, μαίνεται,
μεμάνητ' άληitώς, μαίνεται, νη τοiις itεούς­
τόν δεσπότην λέγω, Χαρίσιον.

G. ι. Μανία τούτ' έστίν. 2. Άρα σ' έμηνε itεών τις; 3. Μέμηνας


ήδη. 4. Αί γυναίκες αί θηβαίαι έμαίνοντο Διονύσωι. 5. Πεν-ttεiις ό
βασιλεiις άπέitανε ύπό τών Μαινάδων.

Η. 1. Τό itείον ου μιανitήναι itέλει.


2. Σοφοκλέους- * θεσuς μιαίνειν ού τις άνftρώπων σ{}ένει.
3. Τού αυτού· * ... τό γό.ρ καλώς
πεφυκός ουδεiς άν μιάνειεν λόγος.

Ι. Περi μιάσματος καi καitαρμών 11


ι. 'Όσοι άπεκτόνασί τινας, άνδροφόνοι εtσίν, καi δσοι άνδροφόνοι
εlσίν, όπεκτόνασί τινας. 2. Ή γή μεμίανται τώι φόνωι. 3. + Κα­
itαίρειν δεί τό μίασμα ώι μεμιάσμεitα.

Κ. 'Εκ τών Πλάτωνος Νόμων


Νόμος έστω τόν όποκτείναντα δικαίως καitαρitέντα καitαρόν εlναι·
έό.ν δ' άκων όποκτείνηι, τοiις καitαρμοiις τοiις αυτοiις κα'ftαρttήτω·
έό.ν δ' αυτοiις μη καttήρηι τόν προσήκοντα καitαρμόν ό Lερεύς, αύitις
δεί καitαίρειν.
LΕΚτΙΟΝ 61 161

ΠΙ
'Αναγνώσματα

Α. Δημώναξ 11 έρομένου 13 τινος- ,•οποία νομίζεις τα έν 'Άιδου;« rφη·


»Περίμεινον, κάκείitεν σοι έπιστελώ.«
Β. Έκ τής Σωκράτους 'Απολογίαςk
1. Μη -Dορυβείτε, ώ άνδρες Ά{}ηναίοι, άλλ' έμμείνατέ μοι οlς έδεή{}ην
ύμών, μη -Dορυβείν έφ' οlς άν λέγω, άλλ' άκούειν .... Έάν με άπο­
κτείνητε, τοιούτον δντα οlον tyω λέγω, ούκ έμt μείζω βλάψετε fι ύμάς
αύτούς. Έμε γαρ οuδΕν dν βλάψειεν οϋτε Μέλητος οϋτε Άνυτος- ούδε
γαρ άν δύναιντο. ού γαρ οίομαι -Dεμιτόν είναι άμείνονι άνδρi ύπό χεί­
ρονος βλάπτεσitαι. άποκτείνειε μεντάν ίσως ή έξελάσειεν 14 ή άτιμώ­
σειεν· άλλα ταύτα σότος μΕν ίσως οίεται, καi άλλος τίς που, μεγάλα
κακά, έγω δ' ούκ οίομαι· άλλα πολυ μάλλον, ποιείν ά ούτοσi νύν ποι­
εί, άνδρα άδίκως έπιχειρείν άποκτείναι. 2. Ού πολλού γ' Ενεκα χρό­
νου, ώ άνδρες Ά{}ηναίοι, όνομα rξετε καi αίτίαν ύπό τών βουλο­
μένων την πόλιν λοιδορείν, ώς Σωκράτη άπεκτόνατε, άνδρα σοφόν·
φήσουσι γαρ δη σοφόν εlναι, εί καi μη είμί, ο[ βουλόμενοι ύμίν όνει­
δίζειν. εί γούν περιεμείνατε ολίγον χρόνον, άπό τού αύτομάτου άν
ύμίν τούτο έγένετο· δράτε γαρ την ήλικίαν δτι πόρρω fιδη έστi τοί1
βίου, -Dανάτου δε fγγύς.

• Rep. I 335e b Med. 769 "Meteor. 370a Ι ι; de anima 428b 3; ebd. 404a 28; Cael. 270b 4;
Soph.el. ι65a 2ι d Act. 2ι,7; Lk. 24,29 ~ Rhet. ι365b 35; Pol. ι294a 9 1 ι. Alc. 788;

2. Alc. 323; 3. Or. 287 (4.Agathon, fr. ι2 Sn.) 5. I.T. 547; 6. I.A. 454 1 I. Hel. 993; 2.
Suppl. 700; 3. Tro. ι 190; 4. Or. ιΟ73; 5. Hel. 842 h Ι 25 ; V 53. 57f k JOc; 38c.

ι Aus Sophokles, Antigone (L. 43 0). 2 ή σκοτία, klass. το σκ6τος, Finsternis (]h.
ι,S). 3 Der blinde Odipus zu seinen Tochtern (O.C. ι543); σφώ Ν. Akk., σφώιν G.D.
ihr beide (Dual). 4 Sϋdphonikische Kϋstenstadt, wo Paulus mit seinen Begleitern auf der
Reise nach Jerusalem landete. 5 Typische Eidesformel (auf einer lnschrift von ca. 180
v.Chr.) zur Bekraftigung eines Vertrages. άδικοι τών 6rών Frevler gegen die Gotter: darϋber
Ap.Gr. ι ι. 6 Vgl. ι. 8 G. 7 Das Subjekt des lnfinitivs (sie, die Feinde) ist nicht ge-
nannt und so der Bitte generelle Anwendung gegeben. 8 ιoxias: Beiname Apol-
los. 9 Orest zu Pylades. ι Ο Ein Sklave berichtet aufgeregt ϋber das Verhalten seines
Herrn (Epitr. 558). ι Ι Vgl. ι. 60 IIE. ι2 Philosoph, ιehrer des ιukian (um ι40
n.Chr.), der seine Biographie schrieb. 13 tρομαι ich frage (vgl. έρωτάω). ι4 έξή­
λασu Aor. von έξrλαύνω vertreiben.
162 LΕΚτΙΟΝ 62

Lektion 62

άλλάσσω, άλλάξω άγγέλλω, άγγελώ ...


αίσχύνω, αlσχυνώ τω aνδρε δμιλητa έγενέσ6ην

'Αναγνώσματα

Α. Γελοία
1. Άβδηρίτης 1 , Wτάγξασ6αι βουλόμενος, τού σχοινίου 2 διαρραγέν­
τος2 την κεφαλfιν bτλήγη. Λαβων ούν έμπλαστρον 2 παρ' ίατρού
Wτελttων πάλιν Wτήγξατο. 2. Άρχέλαος δ βασιλεύς, άδολέσχου
κουρέως έρωτήσαντος αuτόν »Πώς σε κείρω, βασιλεύ ;« »σιωπώνcc
έφη. 3. Κλεόστρατος πρός τόν είπόντα »ΟUΚ αίσχύνηι μεttύων;« »Συ
δt οuκ αίσχύνηιcc, έφη, »μεttύοντα νουttετών;•
Β. 'Αριστοτέλους•
'Εν Αίγύπτωι τους τροχίλους 3 φασiν είσπετομένους είς τa στόματα
τών κροκοδείλων καttαίρειν αuτών τους όδόντας, τa σαρκία τα ένε­
χόμενα τοίς Qύγχεσιν 3 έξέλκοντας- τους δε ήδεσ6αι καi μηδΕν βλάπ­
τειν αuτούς.
C. Άριστοφάνους γραμματικού ύπόttεσι; 4 τής Εuριπ(δου Άλκήστιδος.
Άλκηστις, ή Πελίου ttυγάτηρ, ύπομείνασα ύπερ τού ίδίου άνδρός τε­
λευτήσαι, Ήρακλέους έπιδημήσαντος διασώιζεται, βιασαμένου τοiις
χttονίους ttεούς.
D.-E. θουκυδίδεια
D. Ta έν Πύλωι 5
1. Ές την Σπάρτην ώς -lιγγέλttη τa περi Πύλου, ~δοξεν αuτοίς ξυμ­
φορa μεγάλη. 2. Δημ<><τ&ένης ύπεκπέμπει δύο ναύς, άγγείλαι τοίς έν
Ζακύνttωι παρείναι. 3. Κλέων 6 ύπέσχετο έντός ήμερών ε[κοοι fι
άξειν τοuς Λακεδαιμον(ους ζώντας fι αuτού Wτοκτενείν. 4. 0[ δε
Σπαρτιάται bτi τοίς -lιγγελμένοις έκκλησ(αν bτο(ησαν καi άπήγγειλαν
οι ~φοροι τα bτεσταλμένα. 5. καi. έδόκει Wτοστείλαι πρέσβεις είς
Άttήνας τριήρει Άπικήι. καi οι πρέσβεις άπεστάλησαν.
Ε. Ta έν Σάμωι 7
Ό δήμος δ Σαμίων ές διακοσίους μΕν τών δυνατών Wτέκτεινε· τετρα­
κοσίους δε φυγήι ζημιώσαντες καi. αuτοi. την γήν αuτών καi οίκίας
νειμάμενοι τa λοιπό διώικουν την πόλιν, την δε Πάραλον 5 ναύν καi
Χαιρέαν έπ' αuτής άπέστειλαν είς Άttήνας Wταγγελούντα τa γεγενη­
μένα.

F. 'Εκ τής Ά νδοκίδου άπολογίας 8


Πολλοί μοι Wτήγγελλον δτι λέγοιεν oL έχttροί μου ώς άρα tγω ούτ' άν
LEKτJON 62 ι63

ύπομείναιμι οίχήσομαί τε φεύγων - ..Τί γό.ρ άν καi βουλόμενος 'Αν­


δοκίδης άγώνα τοσούτον ύπομείνειεν, ώι έξεστιν άπελitόντι έντεύitεν
έχειν πάντα τό. έπιτήδεια, έστι δε γή πολλη καi άγα&η έν Κύπρωι; ού­
τος aρα βουλήσεται 9 περi τού σώματος τού έαυτού κινδυνεύσαι; είς τί
άποβλέψας;« ... έγω δε, (0 aνδρες, πολu την έναντίαν τούτοις γώμην
έχω· όλλοitι γό.ρ ών πάντα άγαitό. έχειν στερόμενος τής πατρίδος ούκ
άν δεξαίμην ...
G. ι. Τού δρκου τών έφήβων ή άρχή 10
Ού ΚΙ'Ιταισχ,Jν{ί\ τό. δπλα τό [ερά, σiJδ' έγκi'Ιταλείψω τον παραστάτην,
άμυνώ δε καi ύπερ Lερών καi ύπερ δσίων, καi μόνος καi. μετό. πολλών.
2. Πλάτωνος·b Πόitεν άν όρitώς άρξαίμεitα aνδρας άγαitοuς έπαι­
νούντες, οί ζώντές τε τοuς έαυτών ηύφραινον δι' άρετήν, καi την τε­
λευτην άντi τής τών ζώντων σωτηρίας ήλλάξαντο;
Η. Πλάτωνος, εκ τού Φαίόωνοςc
ι. Ό δε Κέβης 11 έφη- ,.'Q Σώκρατες, τό. μΕν όλλα δοκεί μοι καλώς λέ­
γεσitαι, τα δε περi τής ψυχής πολλην άπιστίαν παρέχει τοίς άνitρώ­
ποις μή, έπειδαν άπαλλαγήι τού σώματος, ούδαμού έτι ήι, άλλ'
έκείνηι τήι ήμέράι διαφftείρηται ήι άν δ άνitρωπος άποitάνηι, εύ{t\ις
άπαλλαττομένη τού σώματος.« 2... Άλλα τόδε γ',« έφη δ Σωκράτης,
.. δίκαιον διανοη&ήναι δτι, είπερ ή ψυχη άitάνατος, έπιμελείας δη δεί­
ται ούχ ύπερ τού χρόνου τούτου μόνον έν ώι καλούμεν το ζήν, άλλ'
ύπερ τού παντός, καi δ κίνδυνος νύν δη καi δόξειεν άν δεινός εlναι,
ει τις αύτής άμελήσει. εί μΕν γαρ ήν δ itάνατος τού παντός άπαλλαγή,
rρμαιον άν ήν τοίς κακοίς άποitανούσι, τού τε σώματος άμα άπηλ­
λάχitαι καi τής αύτών κακίας μετα τής ψυχής νύν δέ, έπειδη άitάνα­
τος φαίνεται ούσα, ούδεμία άν είη αύτήι όλλη άποφυγiι κακών ούδε
σωτηρία πλην τού ώς βελτίστην τε καi φρονιμωτάτην γενέσθαι ...
Ι. Ξενοφώντος 12
VΕφη δ κατήγορος δτι Σωκράτει δμιλητα γενομένω Κριτίας τε καi
'Αλκιβιάδης πλείστα κακα την πόλιν έποιησάτην· έγοο δέ, εί μέν τι κα­
κόν έπράχ{tη ύπό τοίν άνδροίν, ούκ άπολογήσομαι · την δε πρός
Σωκράτη συνουσίαν αύτοίν ώς έγένετο διηγήσομαι. Έγενέσ{tην μΕν
γαρ δη τω aνδρε τούτω φύσει φιλοτιμοτάτω πάντων 'Α {tηναίων, βου­
λομένω πάντων όνομαστοτάτω γενέσ6αι. Καi ~ως μΕν Σωκράτει
συνήστην, έδυνάσ{tην, έκείνωι χρωμένω συμμάχωι, τών μη καλών
έπιttυμιών κρατείν· έκείνου δ' άπαλλαγέντε, έπηρμένω έπi πλούτωι
καi διεφitαρμένω, ύπερηφάνω έγενέσ{tην.

• Mirab.Ausc. 83Ja 11 " Menex. 237a c 70a; 107c.

I Die Einwohner νοη Abdera ίη Thrakien galten als Muster νοη Torheit (Schildbίir­
ger. 2 τό σχοίνιον Tau, Strick; διερράγην, Part. διαρραγείς zerbrach, zerriB (Pras.
Qή)νυμι); τό tμπλαστρσν Pflaster. 3 ό τρόχιλος (τρέχω) Strandlaufer (ein Vogel); τό ρύγ­
χος, ους Schnabel. 4 Der Alexandriner Aristophanes schrieb •Hypothesen•, d.h. etwa
·Grundlagen•, zu jedem der νοη ihm herausgegebenen klassischen Literaturwerke. Darin gab er
ι64 LΕΚτΙΟΝ 63

kurz ihren lnhalt und bedeutsame literarhistoήsche Fakten aπ. 5 425 v.Chr. Der atheni-
sche Feldherr Demosthenes (gest. 413 v.Chr.) hat die Elite des spananischen Heers auf dem Fel-
seneiland Sphakteria (bei Pylos in Messenien) eingeschlossen. 6 Der demokratische Politi-
ker Kleon ϋbemahm den OberbefehJ bei der Belagerung von Sphakteria. 7 412 v.Chr. Die
•Paralos• und die ·Salaminia• waren die stolzen Flaggschiffe der athenischen Flotte. 8 ln
seiner Veneidigung gegen die Anklage, er sei in die Religionsfrevel des J. 415 verwickelt gewe-
sen, zitien Andokides zunachst eine (angebliche) Meinung seiner Gegner (14). 9 Fut. von
βούλομαι. 10 Die Epheben, junge Manner von 18-20 Jahren, waren in Athen wehr-
dienstpflichtig. 11 Einer der Mitunterredner am Todestag des Sokrates (L. 45 Fn.
11). 12 (Aus Memor. I 2,12-14 und 24-5.) Die Formen des Dualis wurden in Lektion 47
vorgefϋhn.

Lektion 63

γίγνομαι, γενήσομαι γέγονα (γεγένημαι) ...


πίπτω, πεσούμαι . . τίκτω, τέξω (τέξομαι) ..

(γίγνομαι)

Α. Πλάτωνος•
ι. Κατα Πρωταγόραν έστι μΕν ούδέποτε ούδέν, άεi. δε γίγνεται.
2. 'Εξ άρχής άνάγκη πάν το γιγνόμενον γίγνεσitαι, αύτην δε μηδ' έξ
ένός- εl γαρ έκτου άρχη γίγνοιτο, ούκ άν έτι άρχη ήν. 3. Λέγουσί τι­
νες ώς πάντα έστi. τα πράγματα γιγνόμενα καi. γενόμενα καi γενησό­
μενα τα μΕν φύσει, τα δε τέχνη ι, τα δε κατα τύχην.
Β. 'Εκ τής Σωκράτους Άπολογίαςb
ι. Νύν έγω πρώτον έπi δικαστήριον άναβέβηκα, έτη γεγονως έβδομή­
κοντα. 2. Έμοi τούτ' έστiν έκ παιδος άρξάμενον, φωνή τις γιγνο­
μένη, η δταν γένηται, άεi άποτρέπει με τούτου δ άν μέλλω πράπειν,
προτρέπει δε ούποτε. τούτ' έστiν δ ύμείς έμού πολλάκις άκηκόατε λέ­
γοντος, δτι μοι ftείόν τι καi δαιμόνιον γίγνεται.
C. Χρύσιππος έλεγεν δτι ειμαρμένη έστiν δ τού κόσμου λόγος, fι λόγος
καft' δν τα μΕν γεγονότα γέγονε, τα δε γινόμενα γίνεται, τα δε γενη­
σόμενα γενήσεται. c

D. Τραγικά τινα
ι. * 'Ά δεί γενέσitαι, ταύτα καi γενήσεται.
LΕΚτΙΟΝ 63 165

Ζ. ':· Πατηρ ό ttρέψας, ούχ δ γεννήσας πατήρ.


Ε. Κωμικά τινα
ι. * ... ~στιν πολiις λόγος
ώς έξαπίνης δνηρ γεγένηται πλούσιος.
Ζ.* Γέγονας δ' άληttώς, ώς λέγουσι, πλούσιος; 3. * Έλευttέρα μόνον
γενοίμην, ώ 'ftεoί.d 4. * Πόλλ' άγα'ftά σοι γένοιτο.

F. Έπικτήτου
Πώς άν γενοίμην έλεύ'ftερος; έλεύ'ftερος γάρ έστιν, δν ούδεi.ς δύναται
"ωλύσαι. Τί ούν; άπόνοιά έστιν ή έλευttερία; μη γένοιτο. Μανία γό.ρ
"αi. tλευ'ftερία είς ταύτόν ούκ ~ρχονται.

G. 1ππώνακτος 1
~ Et μοι γένοιτο παρ'ftένος καλή τε καi. τέρεινα.

Η. Έκ τής Καινής Δια{tήκηςe


Ι. Τού Κυρίου τό 'ftέλημα γινέσttω. 2. Γενη{tήτω τό ttέλημά σου. 3.
Έό.ν μη στραφήτε καi. γένησttε ώς τό. παιδία, ού μη είσέλ{tητε είς την
βασιλείαν τών ούρανών. 4. 'Έλεγον δέ· μη tv τήι έορτήι, tνα μη 'ftό­
ρυβος γένηται tv τώι λαώι. 5. Ούκ ~στι κρυπτόν δ ού φανερόν γενή­
:Jεται.

I. Εlπεν δ ttεός γενη{tήτω φώς και έγένετο φώς.

Κ. 'Αριστοτέλους
Ούδεμία δύναμις τού γεγονέναι έστίν, άλλό. τού εlναι fι ~σεσttαι.
L. Έκ τού Πλάτωνος Παρμενίδου (141D)
Τώι Ένι χρόνου ού μέτεστι, ούδ' ~στιν ~ τινι χρόνωι.
- Φαίνεται. -
Ιί ούν; τό ήν και τό έγεγόνει και τό έγίγνετο ού χρόνου μέ&ξιν δοκεί
σημαίνειν τού ποτt γεγονότος;
- Και μάλα. -
Η δέ; τό ~σται καi. τό γενήσεται και τό γενη{tήσεται ού τού mειτά που
μέλλοντος;
- Ναί. -
Τό δt δη ~στι και τό γίγνεται ού τού νύν παρόντος;
- Πάνυ μΕν ούν. -
Εί δ' άρα τό "Εν μηδαμήι μηδενός μετέχει χρόνου, ούτε ποτ' έγεγόνει
ούτ' έγίγνετο ούτ' ήν ποτε· ούτε νύν γέγονεν ούτε γίγνεται ούτ' ~στιν·
ούτ' bτει τα γενήσεται ούτε γενη-Dήσεται ούτ' ~σται.
- Άληttέστατα. -
νΕστιν ούν ούσίας δπως άν τι μετάσχοι άλλως fι κατό. τούτων τι;
- Ούκ ~στιν. -
Ούδαμώς άρα το "Εν ούσίας μετέχει.
- Ούκ ~οικεν. -
Ούδαμώς άρα έστι τό 'Έν.
ι66 LEKτJON 63

(πίπτω)
11
Α. ι. Σοφοκλέους· ::- Άει γό.ρ εύ πίπτουσιν οί Διός κύβοι.
2. Ό παρό. τώι Πλάτωνι Λάχης λέγει·ι Εί οί άλλοι ήitελον τοιούτοι
εlναι οlος δ Σωκράτης, όρ-ιtη άν ήμών ή πόλις ήν και ουκ άν έπεσε τοι­
ούτον πτώμα.

Β. Παροιμίαι
ι. ·~ Δρυός πεσούσης πάς άVΙ'Jti ξυλεύεται. 2. Τήρει τόν υίόν σου, ίνα
μη πέσηι είς τό φρέαι~ και είπηις δτι ·δ itεός ήitελεν<.
C. Κυμαίος 2 μέλι έπίπρασκεν. Έλitόντος δέ τινος και γευσαμένου και
λέγοντος δτι >Πάνυ καλόν<, »ε{ μf) γάρ«, έφη, »~η"!ς ένέπεσε είς αυτό,
ουκ δ.ν έπώλουν. «
D. ι. Ήν μάχη καρτερά, πολλοι δ' έπιπτον.
2. * Πολλοι δε νεκροι περι νεκροίς πεπτωκότες I έκειντο 3 • • .
(Ευρ.). 3. Τών Άi}ηναίων αί οίκίαι, έπειδη ο[ βάρβαροι άπήλttον,
α[ μΕν πολλαι έπεπτώκεσαν, όλίγαι δε περιήσαν. (Θουκ.)
Ε. Ήλέκτρα έστιν ή λέγουσα τους στίχους τούτους
ι. * Πεσούμεit', εί χρή, πατρι τιμωρούμενοι. (Σοφ.)
2. ::- . . . Νύν εlμ' έλευttέρα,
έπει πατρός πέπτωκεν Αίγισttος φονεύς. (Ευρ.)
3. Άιδει δε και τάδε·
::- Έγενόμαν 'Αγαμέμνονος
και μ' έτεκεν Κλυταιμήστρα,
κικλήσκουσι δέ μ' άttλίαν
Ήλέκτραν πολιήται ... (Ευρ.)
{τίκτω)
F. ευριπίδουs
ι. •:- 'Άπαντα τίκτει χttων πάλιν τε λαμβάνει.
2. * 'Ήκω, Διός παίς, τήνδε Θηβαίων χttόνα
Διόνυσος, δν τίκτει πott' ή Κάδμου κόρη,
Σεμέλη.
3. * Πατηρ μΕν ήμίν Οίδίπους δ Λαtου,
έτικτε δ' 'Ιοκάστη με, παίς Μενοικέως,
καλεί δε Πολυνείκη με Θηβαίος λεώς.
4. * τα τών τεκόντων σφάλματ' είς τους έκγόνους
ttεοι τρέπουσιν.
G. ι. Παρttένος είμί· ου τέτοκα. 2. Τέξεις υίόν, δς Αlγύπτου βασιλεύ­
σει. 3. Ή παρttένος τέξεται υίόν. 4. Τέξηι υίόν και καλέσεις 4 τό
όνομα αυτού Ίησούν. 5. Και έτεκε τόν υίόν αυτής τόν πρωτότοκον.

• Theaet. 152e; Phaedr. 245d; Leg. 888e b 17d; 31d c Doxogr. 323,14 d Men.Epitr.
372 r Ι. Act. 21,14; 2. Mt. 6,10; 26,42; 3. Mt. 18,3; 4. Mt. 21,5; 5. Lk. 8,17 1 Lach.

181b 1 fr. 195; Ba. Ι; Phoen. 288; fr. 980.


LΕΚτΙΟΝ 64 167

1 Hipponax, vulgarer ionischer Dichter des 6. jh. 2 Κυμαίος, Einwohner von Kyme aπ
der kJeinasiaιischen Kiiste - Schildbiirger (vgl. L. 62 Fn. 1). 3 lagen (κείμαι).
4 Diese Form des Fuιurs von χαλέω ist nicht kJassisch.

Lektion 64

γηράσκω, έγήρασα εύρίσκω, ηύρον


πάσχω, πείαομαι . (ά ΠC- 1\-<L •' I ' \".Α
UΎηισ:<.<:J, ,απ- 1E'-Ia\'OV

(γηράσκω)

Α. 1. Σόλωνος- >:· Γηράσκω δ' αίεi πολλa διδασκόμενος.


2. Σοφοκλέους- 8 •:· Τό τήσδε χώρας ού γεγήρακεν σttένος.
3. Κρι τ ίου (τού τυράννου) είς 'Ανακρέοντα τόν ποιητήν·
•:· Ού ποτέ σου φιλότης γηράσεται ούδε ttανείται.
4. Πλάτωνος- περi τής Ίλιάδος τής άρχής-b
'Αγαμέμνων έκέλευε τόν [ερέα άπιέναι· πρiν δε λυttήναι αύτού την
ttυγατέρα, έν Άργει rφη γηράσειν αύτήν.
(ήβά(σκ)ω)
Β. Τραγικά
1. Αlσχύλοςc περi fιρωός τινος λέγει ώς εlχε
* Γέροντα τον νούν, χείρα δ' ήβώσαν φύσει.
2. Εύριπίδηςd δε περi λύπης ώς
>:· Χρόνος μαλάξει· νύν δ' rit' ήβάσκει κακόν.
3. Ό δ' αύτόςd έποίησε τήν Ά{tηνάν λέγουσαν
'' ... Παισiν Άργείων λέγω· I πορttήσεit' ήβήσαντες 'Ισμήνου πόλιν. 1
C. Θεόγνιδος-
•:· 'Ήβα μοι, φιλε itυμέ· τάχ' αύ τινες άλλοι έσονται
άνδρες, έγω δε itανων γαία μέλαιν' έσομαι.
(φάσκω)

D. Πλάτωνοςb
1. Δοκεί ή ψυχη διαλέγεσitαι, αύτη έαυτην έρωτώσα καi άποκρινο­
μένη καi φάσκουσα καi ού φάσκουσα.
2. οι σοφισταί, τάλλα (τa άλλα) σοφοi όντες, τούτο άτοπον έργάζον­
ται πράγμα· φάσκοντες γaρ άρετής διδάσκαλοι εlναι, πολλάκις κατη-
ι68 LΕΚτΙΟΝ 64

γορούσι τών μα{tητών ώς άδικούσι σφάς, τούς τε μισΒ-οuς άποστε­


ρούντες καi άλλην χάριν ούκ άποδιδόντες 2 , εύ πα6όντες ύπ' αύτών.
Ε. Περi Μενεκράτους τού Συρακοσίου 3
::- Ό Μενεκράτης έφασκεν εlναι Zruς itεός. (κωμ.)

(πάσχω)
F. Σοφοκλέουςe
ι. ·~ νΕα με πάσχειν ταύit' fuτερ παitείν με δεί.
2. *Άvit' ών Επασχον εύ itέλω δούναι 4 χάριν.
3. •:- Εί δείν' έδρασας, δεινό καi παitείν σε δεί.
G. Έκ κωμωιδιών τινων
2. * Έκ τού παitείν γίγνωσκε καi τό συμπαitείν·
καi σοi γόρ άλλος συμπαitήσεται παitών.
2. ·~ Σοφόν τό γήρας, πόλλ' ίδόν τε καi παitόν.
Η. Εύριπίδου'
ι. * Ούκ έστιν είπείν ζώντα· >τούτ' ού πείσομαι<.
2. ::- Θνητός γόρ ών καi ttνητό πείσεσitαι δόκει.
3. ::- οrμοι· τί δ' ο[μοι; ttvητ<i τοι πεπόνitαμεν.
4. •:- Πέπονitεν οlα καi σε καi πάντας μένει.
5. •:- Καi μήν, δσ' άνδρα χρη παitείν εύδαίμονα,
πέπονitας- ήβησας γόρ έν τυραννίδι.
Ι. Γραμματικόν (Ξενοφά>ντος) 11
ι. Σuν ύμίν δ τι άν δέηι πείσομαι. 2. Τώι άνδρi δν άν rλησitε
στρατηγόν, πείσομαι.

Κ. ι. Πλάτωνος- 5
Βαβαί, ώ 'Αλκιβιάδη, οlον πάitος πέπονitας- άμαitίάι γόρ συνοικείς.
2. Μενάνδρου- •:- ΟύδΕν πέπονitας δεινόν, εί μη προσποιήι.

L. Ό φιλόσοφος
Θαλήν είς τόν ούρανόν δρώντα καi έμπεσόντα είς φρέαρ ή itεράπαι­
να, Θράιττα 6 ούσα, δίκαια παitείν έφη, δς τό παρό ποσiν άγνοών τό
έν ούρανώι έσκόπει.

11
(εύρίσκω)
Α. Έκ τού Εύαγγελίουh
Πορεύεσitε είς την κώμην. . . καi εύρήσετε πώλον δεδεμένον . . . Λ ύ­
σατε αύτόν καi άγάγετέ μοι . . . καi άπήλitον καi εύρον τόν πώλον
δεδεμένον πρός την itύραν, καi λύουσιν αύτόν.
Β. ι. ΗΥΡΗΚΑ - ηϋρηκα- εϋρηκα.
2. Έπικτήτου· 1 Ζητείτε καi εύρήσετε· πάς γόρ δ ζητών εύρίσκει.
3. Εύρημα κάλλιστον ηϋρηκα.
LΕΚτΙΟΝ 64 169

4. Τοίς άν-&ρώποις Προμηttευς ηύρε μηχανi]ν σωτηρίας.


5. Ηϋρηται ήμίν aπαντα δ δεί, άλλ' ού χρώμε6α.

C. Περi γυναικών
1. Εύριπίδου·k
::· Ψέγειν γυναίκας, εl μί'(α) ηύρέ{}η κακή,
πάσας δμοίως άδικόν έστιν.
2. Αριστοφάνους- (έστι δε Λυσιστράτη ή λέγουσα)
•} ·>'Ε6έλοιτ' άν ούν, εί μηχανi]ν εϋροιμ' έγώ,
μετ' έμού καταλύσαι τον πόλεμον; .. - »Ni} τω 6εώ ... 7

D. Θαλής ελεγε· Σοφώτατον Χρόνος έξευρίσκει γaρ πάντα.

(στερίσκω)
F.. + Τραγιχά
ι. Ώ δαίμον, οϊας γυναικός μ' άποστερείς.2. Τού φιλτάτου υίού,
οi:μοι, στερίσκομαι. 3. .Τής πατρίδος άδίκως άποστερούμαι. 4.
Τέκνων φιλτάτων Φοίβος μ' άπεστέρησε. 5. Μητρός τής φιλτάτης
άπεστερή{}ην. 6. Έγω δε παίδων έστέρημαι.
F. Κατ α τον Πλάτωνα, 1 οί άν-6ρωποι άκοντες τής άλη6είας στερίσκον­
ται.

(άναλίσκω)
G. 1. Άρ' ούκ έξέσται μοι άναλίσκειν τάμα δποι άν βούλωμαι, ώσπερ
οί εύδαίμονες δοκούντες εlναι άναλίσκουσιν; 2. Μάτην λόγους άνα­
λοίς ού γάρ με πείσεις. 3. 'Εάν τις rλαττον άναλώσας πλέον
κτήσηται, κέρδος λέγεται. 4. Μόνον τούτο το άνάλωμα άναλω6Εν
ούκ έστιν άνακτάσ'ltαι, ψυχήν.

( άλίσκομαι)
Η. Θουκυδίδου
1. Τήι αύτήι ήμέράι τών Ά{}ηναίων τριήρης αύτοίς άνδράσιν 8 ύπο
Συρακοσίων άλίσκεται. 2. Οί Ά{}ηναίοι άπέκτειναν τους Αlγινήτας
:ττόντσς δtJ()L έfι)(J1σιχν. 3 nr Λπ>ο'εhC'φόνιο• ;tt•ν'*tι1νοντα• ι)τι; Μι·­
τιλήνη ύπο τών Ά{}ηναίων έάλωκεν.

((άπο-)itvή ισκω)
I. Εύριπίδου
1. * 'Ήδιστος γάρ τοι 6άνατος - - - - - ~
συν-&νήισκειν '6νήισκουσι φίλοις. - - - - - ~
2. * Θανήι γε μέντοι εύκλεής, δταν 6άνηις.
3. * Τίς οlδεν, εl ζήν τού6' δ κέκληται 6ανείν,
τό ζήν δε {}νήισκειν έστίν;
4. * Τί τους -&ανόντας ούκ έάις τε6νηκέναι;
5. ('Ανδρομάχη) >:· 'Έκτορ'(α) έξ Άχιλλέως/6ανόντ' έσείδεν.
6. (Κρέων Θηβών έκράτει) *'Ετεοκλέους 6ανόντος Πολυνείκους ϋπο.
170 LΕΚτΙΟΝ 64

Κ. Σοφοκλέους
1. (Λάϊος, δ τού Οίδίποδος πατήρ)
* Θανείν έλέχ6η πρός τινων δδοιπόρων.
2. (Φιλοκτήτης πρός Νεοπτόλεμον, τόν Άχιλλέως υ{όν)
•:· .. Πρώτον λέγ', εl τέthιηχ' δ Πηλέως γόνος;«
- •Τέitνηκεν, άνδρός ουδενός, ih:oύ δ' ύπο.«
L. Περi '6ανάτου
1. Μενάνδρου· ·~ 'Όν γαρ 'ftεoi φιλούσιν, άποitνήισκει νέος.
2. Τού αυτού· * 'Ή ζήν άλύπως ή '6ανείν ευδαιμόνως.
3. Σοφοκλέους- >:· 'Αλλ' ή καλώς ζήν ή καλώς τε'6νηκέναι
τον ευγενή χρή.
4. 'Αριστοτέλους-m ουκ άδικον άποκτείναι τόν δικαίως άπο'ftα­
νόντα.
5. Πλουτάρχου·" ουκ έστι φρένας έχοντος άν'ftρώπου άγνοείν δτι δ
άν'ftρωπος ζώιόν έστι thιητόν, ουδε δτι γέγονεν εlς τό ό.πσ6ανείν.

111
'Αναγνώσματα

Α. 'Εκ τής Σωκράτους Άπολογίας 0


1. Εί μοι ε[ποιτε· .. 'Ω Σώκρατες, νύν μΕν Άνύτωι ού πεισόμε\tα άλλ'
άφίεμέν σε 9 , έπi τούτωι μέντοι, έφ' ώιτε 10 μηκέτι φιλοσοφείν· έαν δε
άλώις έτι τούτο πράττων, άποitανήι« - εί ούν με, δπερ είπον, έπi τού­
τοις άφίοιτε 9 , εtποιμ' άν ύμίν δτι .. Έγω ύμάς, ώ άνδρες Άitηναίοι,
άσπάζομαι μΕν καi φιλώ, πείσομαι δε μάλλον τώι itεώι ή ύμίν.cc
2."Ισως με οίεσitε, ώ άνδρες Ά{tηναίοι, άπορίάι λόγων έαλωκέναι τοι­
ούτων οlς άν ύμάς έπεισα. Πολλού γε δεί. 'Αλλ' άπορίάι μΕν έάλωκα·
ου μέντοι λόγων' άλλα τόλμης καi άναισχυντίας.
Β. Άντισitένης 11 μυούμενός ποτε τα Όρφικά 12 , τού {ερέως είπόντος δτι
ο[ ταύτα μεμυημένοι πολλών άγαitών έν 'Άιδου μετέχουσι, »τί ούν, ..
έφη, •ούκ άπο'6νήισκεις;«
C. Σχολαστικός άπαντήσας φίλωι εlπεν· .. ήκουσα δτι άπέitανες.• Ό δε
άπεκρίνατο· .. (χλλ' δράις με ζώντα ... καi δ σχολαστικός .. και μην δ
εlπών μοι κατα πολυ σού άξιοπιστότερος ήν ...

• Oed.Col. 727 b Rep. 393e; Theaet. 190a; Gorg. 519c c Sept. 622 d Alc. 1085, Suppl.
1213 • Phil. 1383; O.C. 1489; fr. 962 1 Fr. incertum; fr. 1075; fr. 300; fr. 649; Alc.

654 1 Anab. 1,3,5 und 15 h Mt. 21,2 und Mk. 11,2 1 Ι 28,20 k fr. 635 1 Rep.

413a σι Rhet. 1397b 11 n Consol. 1168 ο Pl.Apol. 29c; 38d.

1 D.h. Theben. πορ6έω zerstδren. 2 gratίam non reddentes, schuldigen Dank nicht ab-
stattend. 3 Der Ant Menekrates ·Zeus< (4.Jh.): ein oft zitίertes Beispiel religiδsen
Wahnsinns. 4 geben (vgl. Fn. 2). 5 Der Sprecher ist Sokrates (Aic. Ι 118b).
6 Thrakerin. 7 Ja, bei den zwei Gδninnen (namlich Demeter und Persephone, die beson-
ders νοη den Frauen verehrt wurden), Ar.Lys. 111. 8 αύτοίς άνδράσιν mitsamt den
Mannern: ein speziell attischer Gebrauch, der auf dem MiBverstandnis eines Homeήschen be-
ιΕΚτΙΟΝ 65 ι7ι

ruht. 9 lassen dich los (άφ(ημι, ι. 82; Opt. - hier- άφ(οιτε wie λύοιτε). 10 έφ'
ώιτε mit Infinitiν: unter der Bedingung, daβ . . . 11 Vgl. ι. 49 Fn. 8. 12 ·Orphi-
sche· Riten, ·Reinigungen• und •Mysteήen•, wurden von deren Propagandisten auf Orpheus, den
mythischen 5anger, zuriickgefϋhn. Vgl. ι.27D2.

Lektion 65

γιγνώσκω έγνωκα διδάσκω . . . δεδίδαχα .


-μιμνήσκω . . . μέμνημαι τιτρώσκω . . . έτρώ{)ην

Α. ι. •:· Γίγνωσκε σαυτον δστις εl. 2. Γίγνωσκε άν6ρωπος ών. 3. Ήρα­


κλείτου8· Άν6ρώποις πάσι μέτεστι γιγνώσκειν έαυτους καi σωφρο­
νείν. 4. Παροιμία· Γιγνώσκειν καi συγγιγνώσκειν. 5. Άρα γινώσ­
κεις δ άναγινώσκεις;b
Β. 'Εκ τού Εύαγγελίουc
Γνώσεσ6ε την άλή6ειαν, και ή άλή6εια έλευ6ερώσει ύμάς.
C. Αίσώπου· Κώνωψ και ταύρος
Κώνωψ πολυν χρόνον κα6ίσας έπi κέρατος ταύρου, έπειδη άπαλλάτ­
τεσ6αι έμελλεν, έπυν6άνετο, εί ήδη βούλεται αύτον άπελ6είν. Ό δε
ταύρος έφη· •άλλ' ούτε, δτε ήλ6ες, 'έγνων ούτε, έό.ν άπέλitηις, γνώσο­
μαι ...
D. Περi 'Οδυσσέως•
•:· Πολλών δ' άν6ρώπων ίδεν άστεα καi νόον έγνω.

Ε. Σοφών άποφ6έγματα
ι. Πιττάκου· Καιρόν γνώ6ι.
2. Χίλωνος· Γνώ6ι σαυτόν (δ καi έγέγραπτο έν τώι ίερώι τώι έν
Δελφοίς).
3. Θα λ ή τος- Χαλεπον το έαυτον γνώναι.
4. Δημοκρίτου· Ήλ6ον είς Άttήνας καi ού τίς με 'έγνωκεν.
F. Τραγικά
ι. 'Εκ τού Αίσχύλου Προμη6έως (50) 1
ΚΡ. •:· Έλεύ6ερος γό.ρ ούτις έστi πλην Διός.
ΠΡ. •:· VΕγνωκα τοίσδε κούδΕν άντειπείν έχω.
172 LΕΚτΙΟΝ 65

2. 'Εκ τού Σοφοκλέους Οlδίποδος (1068) 3


10. * Ώ δύσποτμ'(ε), εΗ}ε μήποτε γνοίης δς εl.
3. Κατ' Εύριπίδην (Ba. 134ι) El σωφρονείν έγνωτε, ηύδαιμονείτε
άν.
G. Πλάτωνος, έκ τού Κρατύλουd
El πάντα μεταβάλλοι fι κινοίτο και μηδέποτε ώσαύτως έχοι, ούκ άν
γνωσi}είη ύπ' ούδενός. άμα γό.ρ άν έπιόντος 4 τού γνωσομένου άλλο
και άλλοίον γίγνοιτο και έκ τούτου τού λόγου οίίτε το γνωσόμενον
οίίτε το γνωσi}ησόμενον άν είη.
Η. Γραμματικόν (Περι Σωκράτους)
ι. οι δικασται Σωκράτους ttάνατον κατέγνωσαν. 5 2. Σωκράτους
ttάνατος κατεγνώσ{}η (κατέγνωσται).
I. Κατ' Ίσοκράτηe
Άνέγνωστο τοίς φίλοις δ λόγος 6 , οί δε διελέγοντο περi τ6>ν άνα­
γνωσi}έντων· και έπήινουν αύτά· άναγνωσi}ήσεται δε και ύμίν.

11
(διδάσκω)
Α. ι. •} Γηράσκω δ' αlει πολλό. διδασκόμενος. 2. Χαίρε, διδάσκαλε. 3.
Άρα διδακτον ή άρετή; 4. Άνευ διδαχf)ς ούκ έστι μά{}ησις.
5. Εύριπίδου· •=· Χρεία διδάσκει, κάν βραδύς τις ήι, σοφόν.
Β. ι. * 'Όσαι τέχναι γεγόνασι, ταύτας, ώ Λάχης,
πάσας έδίδασκεν δ χρόνος, ούχ δ διδάσκdλος. (κωμ.)
2. >:· Τίς ούν διδάξει σ' άλλος fι τό. σ' (= σό.) όμματα; (Εύρ.)
3. Θεμιστοκλής Lππέά έδιδάξατο άγαttον Κλεόφαντον τον υ ιόν. t
4. Πολλοι τους υlους Qήτορας διδάσκουσιν.
5. Πρωταγόρου· Φύσεως και άσκήσεως διδασκαλία δείται.
C. ι. Διδασκάλους lδίως λέγουσι τους ποιητό.ς τών διthιράμβων και τών
κωμωιδιών και τών τραγωιδιών. 8
2. Ισοκράτους· 7 Τίς ούκ άκήκοε τών τραγωιδοδιδασκάλων Διονυ­
σίοις τό.ς
•Αδράστωι γενομένας έν Θήβαις συμφοράς;
3. Πλάτωνος·h Φερεκράτης δ ποιητης έδίδαξεν Άγρίους 8 την
κωμωιδίαν.
D. Έκ τών 'Αριστοτέλους Διδασκαλιών 9
ι. Περι τού Αlσχύλου 'Αγαμέμνονος· Έδιδάχ{}η το δράμα έπι
άρχοντος Φιλοκλέους, Όλυμπιάδι π', έτει β'· 10 πρώτος Αίσχύλος.
2. 'Εκ τών Άριστοφάνους Βατράχων· έστι δ' Αlσχύλος δ λέγων
ταύτα·
* Εlτα διδάξας Πέρσας μετό. τούτ' έπιthιμείν έξεδίδαξα/νικάν άεί.
Σχολ. οι Πέρσαι πρότερον δεδιδαγμένοι εlσίν, εlτα οι Έπτά. 11
LEKτJON 65 173

3. Περi τής Εύριπίδου Ίφιγενείας- Αί Διδασκαλίαι φέρουσι, τε­


λευτήσαντος τού Εύριπίδου τον υίόν αύτού, δμώνυμον, δεδιδαχέναι
έν aστει Ίφιγένειαν την έν Αύλίδι, Άλκμαίωνα, Βάκχας.

(-μιμνήσκω)
Ε. ι. Πώς χρη πεί'ftειν τους δικαστάς· 1 Ύπομίμνησκε τους δικα­
στας δτι ού περί τού νόμου άλλα περi τού πράγματος δικάζουσιν.
2. Άριστοτέλους-k Άναμιμνήσκεσ{}αι ούδΕν αλλο ζώιον δύναται
πλην άν6ρώπου.
3. Ξενοφ6)ν 1 εlπεν· ~Ω 'ftαυμασιώτατε aν'ftρωπε, σύγε ούδt δρών
γιγνώσκεις ούδt άκούων μέμνησαι.
F. ι. Μέμνησ{}' Ά{}ηνών. 2. Εύ γ' έποίησας άναμνήσας ήμάς. 3.
Μνήσ{}ητι εύ πα6ών. 4. 'Εγώ σ' ύπομνήσω. 5. Καλώς ύπομιμνήσ­
Λεις με. 6. Μεμvώμt:Όα, ιb φίλοι, δ. \ιύ\"&η έλ~γιψεv. ϊ. Μνηο1tησό­
με{}α. 8. Μέμνησο (ιν{}ρωπος ών.
G. Πλάτωνος, έκ τού Φαίδωνοςm
Καi μήν, tφη δ Κέβης, καi κατ' έκείνόν γε τον λόγον, ώ Σώκρατες (εl
άλη{}ής έστιν), δν συ εrω-ιtας {}αμα λέγειν, δτι ήμίν ή μά{}ησις ουκ
άλλο τι ή άνάμνησις τυγχάνει ούσα· καi κατα τοί1τον άνάγκη πού
ήμάς έν προτέρωι τινi χρόνωι μεμα{}ηκέναι δ. νύν άναμιμνησκόμε'ftα.
'Αλλά, ώ Κέβης, tφη ό Σιμμίας, ποίαι τούτων αί άποδείξεις; ύπόμνη­
σόν με· ού γαρ σφόδρα έν τώι παρόντι μέμνημαι.

(άποδιδράσκω)
Η. Πλατωνικα καi αλλα
ι. Ό δούλός με άπέδρα. 2. VΕλυσα έμαυτόν· εlτα άπέδράν.
(Μεν.) 3. Το άποδιδράσκοντα μη δύνασ-ftαι άποδράναι πολλη μωρία
έστίν."
4. ΣΩΚΡΑ τΗΣ. 12 Τί δ'; έκάτερόν τις άγνοών άρ' άμφότερα γιγνώσ­
κει;

ΘΕΑΙτΗΤΟΣ. Άλλα δεινόν καi άλογον, ώ Σώκρατες.


ΣΩΚΡΑΤΗΣ. 'Ανάγκη aρα έκάτερον γιγνώσκειν, είπερ άμφότερά τις
γνώσεται· καi οϋτως ήμίν ό καλός λόγος άποδεδρακως οίχεται."

(τιτρώσκω)

Ι. Θουκυδίδου, 0 περi τής Βρασίδα τελευτής 13


Ό Βρασίδας, φεύγοντος ήδη τών Ά{}ηναίων τού εuωνύμου κέρως,
τιτρώσκεται, καi πεσόντα αuτόν οί μΕν Ά{}ηναίοι ούκ αlσ-ιtάνονται,
ο[ δε πλησίον aραντες άπήνεγκαν.
Κ. ι. Παροιμία· Ό τρώσας lάσεται.
2. Περi Άχιλλέως- * Άvηρ σιδήρωι τρωτόν ούκ tχει δέμας. 14
3. Ούδείς σε τρώσει.
4. Έκ τών Πλάτωνος Νόμων·Ρ Τραυμάτων τών όργήι γενομένων·
τον τρώσαντα τίνειν τώι τρω'ftέντι τού βλάβους την διπλασίαν.
174 ιΕΚτΙΟΝ 66

ΙΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Περi τών Χαλδαίων· έκ τών Διοδώρουq


οι Χαλδαίοι, τών άστρων πολυχρονίους παρατηρήσεις πεποιημένοι
καi τaς έκάστου κινήσεις καi δυνάμεις όκριβέστατα πάντων
όνftρώπων έπεγνωκότες, πολλa τών μελλόντων συμβαίνειν προλέ­
γουσι τοίς όνftρώποις.
Β. Φιλογέλως
Σχολαστικός έκκομίσας 15 τόν υίόν, όπαντήσας τώι διδασκάλωι αύτού·
Σύγγνωftι, έφη, δτι ούκ ήλftεν δ υLός μου εtς την σχολήν· όπέftανε
γάρ.

• Β 116D-K b Act.Apost. 8,30 c Jh. 8,32 d Crat. 439e-440b ('erafft) e nach ΧΙΙ
233f. ' Pl.Meno 93d 8 Harpokracion s.v. b Protag. 327d Rhet. ad Alex. 443a
16 ιι: Hist.anim. 488b 26 1 Anab. 3,1,27 ., Phaed. 72e n Prot. 317a; Theaet.
203d ο 5,10,8 Ρ ιeg. 878b q π 30,2.

Ι Der dritte Vers der Odyssee. 2 Gesprochen, wahrend Kratos (Gewalt} den Prometheus
an den Felsen schmiedet. 3 Iokaste zu Odiρus. 4 έπιών, Gen. έπιόντος Paniz. her-
ankommend (lat. iens). 5 Fϋr καταγιγνώσχω s. auch ι. 44, Anfang (PI.Euth.
2b). 6 δ λόγος hier: Rede (geschriebene). 7 Isokrates (ΧΙΙ 168) deutet auf Euriρi­
des' Tragodie Ίκtτιδες (die Schuτzflehenden, ι. 45 IIA). 8 ·Die Wilden•: Tiτel einer Ko-
modie des Pherekrates. 9 Unter dem Tiτel Διδασκαλ(αι gab Aristoteles .die Urkunden zur
Geschichte des Athenischen Dramas heraus. Zitate aus diesem unschatzbaren Werk finden sich ίη
den Hypotheseis (ι. 58 Fn. 6) und Scholien vieler Tragodien und Komodien. 10 = 458
v.Chr. (π' = 80). 11 AΙJs einem Scholion 1.u der eben l.itienen Stt'llt' bei Aristoρhaneς.
·Sieben gegen Theben• und •Perser•: erhaltene L>ramen des Aischylos. 12 Sokrates enappt
sich und seinen Gespriίchsρanner Theatet bei einem Trugschluβ. 13 Im Kampf um Am-
ρhiρolis, 422 v.Chr. 14 τό δέμας Gestalt, Korρer. 15 έκκομίζω herausbringen, zu
Grabe tragen.

Lektion 66

κάμνω έκαμον ... πίνω έπιον


ψltάνω . έφt}ην (έφ{}ασα) κρίνω ... έκρινα ..

(δάκνω)
Α. Παροιμίαι
ι. Τόν ότυχή καi πρόβατον δάκνει (tδακεν, δήξεται). 2. Ό δηχ-ιtεiς
ύπό όφεως καi τό σχοίνιον φοβείται.
LΕΚτΙΟΝ 66 175

(τέμνω)
Ε. 'Εκ τού Πλάτωνος Γοργίου•
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Κρινούμαι δ' έγω ώς έν παιδίοις tατρός άν κρίνοιτο, εt
αύτού κατηγοροί τις λέγων δτι »Ώ παίδες, πολλα ύμάς κακα δδε ε[ρ­
γασται άνηρ καi. τοiις νεωτάτους ύμών διαφ{tείρει, τέμνων καi κάων
καi. πεινήν καi. διψήν άναγκάζων.«
C. Περi άτόμωνb
1. Δημόκριτος ούκ έφη είς άπειρον εlναι την τομήν.
2. Άτομος 1 λιryεται ούχ δ·cι έστi.ν έλαχίυτι1, άλλ' δτι ού δύναιαι
τμη&ήναι.
D. 'Εκ τών Εύκλείδου
Ή γραμμη ή εύ'ftεία ΑΒ τετμήσ'ftω εtς το Γ.
Α Γ Β

(κάμνω)
Ε. Σωκρατικά ( 1- 4)c
1. Άρ' ούν μνημονεύεις, ήν δ' έγω, τοiις τών καμνόντων λόγους, οϋς
λέγουσιν δταν κάμνωσιν;- Ποίους;- Ώς ούδtν άρα έστiν fιδιον τού
ύγιαίνειν, άλλα σφάς έλελήttει 2 , πρiν κάμνειν, fιδιστον όν;- Μέμνη­
μαι, έφη. 2. Ίατροi μέν, έφην, δεινότατοι άν γένοιντο, εί έκ παίδων
άρξάμενοι, προς τώι μαν'ftάνειν την τέχνην, καi αύτοi πάσας νόσους
κάμοιεν καi εlεν μη πάνυ ύγιεινοi φύσει. 3. Μη κάμηις φίλον άνδρα
εύεργετών. 4. Άλλα καttιζώμε-ιtα, ώ Σωκράτες- κέκμηκα γαρ χ-ιtες
βαδίσας Μεγαρό'ftεν.
5. Αίσχύλου· ·~ Οuτοι καμούμαί σοι λέγουσα τάγα'ftά. 3
F. 'Εκ τών Θουκυδίδου
1. Περi τού δευτέρου έτους τού πολέμου δν Θουκυδίδης ξυνέ­
γραψεν· (ΙΙ 57 u. 59)
Τήι έσβολήι ταύτη ι 4 οί Πελοποννήσιοι πλείστόν τε χρόνον έμειναν καi
την γήν πάσαν έτεμον· ήμέρας γαρ τεσσαράκοντα μάλιστα έν τήι γήι
τήι Άττικήι έγένοντο ... Μετα δε την δευτέραν έσβολην τών Πελο­
ποννησίων οί Ά&ηναίοι, ώς ή γή αύτών έτέτμητο τό δεύτερον, ήλλοί­
ωντο τας γνώμας καi τόν Περικλέα έν αίτίάι εlχον ώς πείσαντα σφάς
πολεμείν.
(φitάνω)

2. Τα κατα Πύλον· 5 Οί Ά&ηναίοι παντi τρόπωι ήπείγοντο


φ&ήναι τοiις Λακεδαιμονίους έκτειχίζοντες 6 τό χωρίον πρi.ν έπι­
βοη{}ήσαι.
3.-5. Τα έν Σικελίάι· 3. Τών Ά&ηναίων δ στρατός έχώρει δρόμωι
προς τας Έπιπολας 7 καi φ'ftάνει άναβας πρi.ν τοiις Συρακοσίους πα­
ραγενέσ'ftαι.
176 LΕΚτΙΟΝ 66

4. VΕφt}ασε τον Νικίαν έκ τής Πελοποννήσου Γύλιππος άφικόμενος.


5. Νικίου, έν τήι προς Ά&ηναίους έπιστολήι· 'Ήν μη προσέχητε την
γνώμην, ο[ πολέμιοι ύμάς φ6ήσονται.
G. Δημοσ6ένους καi Φιλίππου (L. 59D)
1.-2. Δημοσftένους· 1. Φίλιππος πείσεσ6αί τι ύφ' ύμών προσδο­
κάι, άν μη φt}άσηι ποιήσας πρότερος.

( άφικνέομαι)
2. Νύν Φίλιππος άφικνείται προς ύμάς ούκέτι δι' ά"Γ(έλων, άλλ' αύ­
τός.
3.-4. Φ ιλίππου, έν τήι προς Ά&ηναίους έπιστολήι· 3. Έaν μη έμ­
μένητε ταίς σπονδαίς, ούδtν πράξετε έξω τού έφftακέναι άδικούν­
τες. 4. 'Ες τούτο παρανομίας άφίχftε ώστε καi προς τον Πέρσην 8
πρέσβεις άπεστάλκατε πείσοντας αύτον έμοί πολεμείν.
Η. 1.Ό γέρων λέγει· Πού ήσ6α, ώ νεανία, δτε ό Μήδος 8 άφίκετο;
2.Άριστοφάνης δε λέγει που περi γέλωτος- •=· Ύπο τού γέλωτος είς
Γέλαν 9 άφίξομαι.
3. 'Αλκιβιάδης λέγει· Σμικρόν με έφf}ης, ώ Σώκρατες- tγω γaρ έν νώι
ε[χον πρότερός σοι προσελ6είν. 4. Ό [κέτης λέγει· Ίκέτης άφίγμαι
πρός σέ. 5. Α[ [κέτιδες λέγουσιν· Πάσαι σ' ίκνούμεftα ftάψαι τοuς
κεκμηκότας.

(.κρίνω)
I. 'Εκ τού Εύα"Γ(ελίουd
1. Μη κρίνετε ίνα μη κριttήτε. 2. Ό πιστεύων είς 10 αύτόν ού κρίνε­
ται, ό μη πιστεύων fιδη κέκριται.
Κ. Πλάτωνοςe
Τίνι χρη κρίνεσ6αι τa μέλλοντα καλώς κριttήσεσftαι; άρ' ούκ έμπει­
ρίάι τε καi φρονήσει καi λ6γωι; ή τούτων έχοι άν τις βέλτιον κρι­
τήριον;

L. 'Αριστοτέλους, Τέχνης ρητορικής,


1. Ή δίκη κρίσις έστiν τού δικαίου καi άδίκου. 2. Περi ών ίσμεν καi
κεκρίκαμεν, ούδtν έτι δεί λ6γου. 3. Εί τώι πεπονttότι τό »καλώς« ή
.. δικαίως .. ύπάρχει, καi τώι ποιήσαντι, καΙ. εί τώι ποιήσαντι, καi τώι
πεπονftότι· οlον ή περi Δημοσ6ένους δίκη καi τών ά.ποκτεινάντων
Νικάνορα· 11 έπεi γaρ δικαίως έκρίf}ησαν ά.ποκτείναι, δικαίως έδοξεν
ά.ποftανείν.
Μ. 1. Έκ τής Σωκράτους Άπολογίας· 12 Άποκρίνου, ώγαftέ· καi
γaρ ό νόμος κελεύει άποκρίνεσ6αι ... Καί μοι άπόκριναι ... ά.πο­
κρινάσ6ω, ώ άνδρες.
2. Έκ τού κατa Μάρκον εύαγγελίου· (15,4) Ό δε Πιλάτος πάλιν
έπηρώτα αύτόν, λέγων· Ούκ άποκρίνηι ούδέν; ίδε π6σα σου κατηγο­
ρούσιν. ό δε 'Ιησούς ούκέτι ούδtν άπεκρίf}η, &στε ftαυμάζειν τόν Πι­
λάτον.
LΕΚτΙΟΝ 66 177

Ν. Διοδώρουs
Φιλίππου Βυζάντιον πολιορκούντος 13 Άftηναίοι μΕν έκριναν τον Φί­
λιππον λελυκέναι την είρήνην· εύ'fnις δε καi δύναμιν ναυτικi)ν έξέπεμ­
ψαν βοη{}ήσουσαν τοίς Βυζαντίοις.
(πίνω)

Ο. Περi τού πίνειν


1. Σ ιμωνίδου · ·~Πίνε, πίν' έπi συμφοραίς. 2. Ούπω έπιες οlνον τοι­
ούτον ούδε πίηι. 3. 'Έκπιε, ώσπερ μ' όράις πίνοντα. 4. 'Αλεξάν­
δρου τού βασιλέως πλέον πέπωκας. 5. Ούχ ύβρις οtνου πίνειν το­
σούτο δσον άν πιων άφίκοιο ο[καδε άσφαλώς.
Ρ. 'Εκ τού Πλάτωνος Συμποσίου (176a)
Εlέν, άνδρες, έφη δ Παυσανίας, τίνα τρόπον ράιστα πιόμεttα; Εγω
μΕν ούν λέγω ύμίν δτι τώι όντι πάνυ χαλεπώς; έχω ύπό τού χttf:ς πότου
καi δέομαι άναψυχής τινος- οlμαι δε καi ύμών τους πολλούς- παρήτε
γό.ρ χttές. 14 σκοπείσttε ούν τίνι τρόπωι ώς ράιστα πίνοιμεν.
Q. Περi πόλεως καταποttείσης 15
'Εν Ίταλίάι πόλις τις καταπσ6ήναι λέγεται ύπο τής λίμνης ήι όνομα
Σαβάτα ή καi Σάβατος.

• Gorg. 52ιe (vgl. Xenoph.Mem. ι,2,S4; Anab. 5,8,ι8; Heraclit. Β5!!) b Democr. Α48; Do-

xogr. 286 < PI.Rep. 583c; 408d; Gorg. 470c; Eryx. 392b d Mt. 7,ι; Jh. 3,ι8 • Rep.
582a 1 Rhet. 1377b 22 (Ε. Ν. ι 134a 3ι); 139ιb 9; ι397a 28 1 XVI 77,2.

ι τα άτομα (namlich σώματα) oder α[ άτομοι (namlich ούσίαι oder φύσrις): άτομος, ον ist
Adjektiv. 2 Es war verborgen (Piqu. von λαν6άνω, ι. 67). 3 Athena spricht (Eu-
men. 88ι). 4 430 v.C.:hr. 5 Pylos: felsige ιandzunge im westl. Peloponnes (Bai von
Navarino), dercn Besetzung (425 v.C.:hr.) den Athenem einen entscheidenden Erfolg brachte
(ι. 62 Fn. 5). 6 tκτειχίζω den Bau einer Mauer vollenden. 7 Epipolai: das Hoch-
plateau nordlich von Syrakus. 8 Der Perserkonig. - Zwischen ·Medern, und ·Persern,
machten Griechen oft keinen Unterschied. 9 ι. 56 111 ι. ι ο πιστεύrιν ι·Lς glauben
an: eine christliche Formel, in Stil und Denkan nicht griechisch. ι ι Nicht naher bekannt;
vgl. aber L.64 IIL4. ι2 Sokrates nimmt Meletos ins Kreuzverhor. ι3 Im J. ΗΟ
v.C.:hr., also zwei Jahre vor der endgϋltigen Niederlage Athens (und Thebens) bei C.:hairo-
neia. ι4 ·Gestern, haben sie Agathons Sieg an den Dionysien gefeien. ι; Mehr dar-
ϋber im Άν6ολόγιον, β', 8'4.
178 LΕΚτΙΟΝ 67

Lektion 67

άμαρτάνω, άμαρτήσομαι λαν{}άνω . . . λέλη{}α


αtσ6άνομαι, αίσ{}ήσομαι τυγχάνω, τεύξομαι . . .

(άμαρτάνω)
Α. t. Εύριπίδου· •:· Ό πλείστα πράσσων πλείσft' άμαρτάνει βροτών.
2. Μενάνδρου· ·~ Άvιtρωπος ών ήμαρτον· ού ttαυμαστέον.
3. 'Αντιφώντος- Ό παίς, βάλλων άκόντιον, ήμαρτε τού σκοπού.
Β. t. Χίλωνος· Πίνων μη πολλα λάλει· άμαρτήσηι γάρ.
2. Ξενοφώντος- 8 'Εν ώι aν τις πράγματι μη πεί{tηται τώι εύ λέγοντι,
άμαρτήσεται, άμαρτάνων δε ζημιωttήσεται.
3. Έπικτήτου· Ό άμαρτάνων ού ttέλει άμαρτάνειν, άλλα κατορ­
fiούν.
4. Έπιγραφή· 1 •:· Μηδfν άμαρτείν έστι itεών καi πάντα κατορitούν.
C. Άριστοτελικάb
t . Τί διαφέρει τα κατ α λογισμόν ή κατ α itυμόν άμαρτηitέντα; φευκτα
γαρ aμφω. 2. 'Αδύνατον, άπό τού έν άρχήι ήμαρτημένου μη άπαν­
τάν είς τό τέλος κακόν τι.
D. Αίσχύλου, έκ τού Προμηitέως (260; 266)
ΧΟΡ. * ... τίς έλπίς; ούχ δράις δτι/ήμαρτες;
ΠΡΟ. ·~ έκων έκων ήμαρτον, ούκ άρνήσομαι·
ttνητοίς άρήγων αίιτός ηύρόμην πόνους.
( αίσftάνομαι)
Ε. Άριστοτέλουςc
t. Χρήσις αίσttήσεως τό αίσftάνεσitαι. 2. 'Ανάγκη πάντα τα ήδέα η
έν τώι αίσftάνεσitαι εlναι παρόντα, η έν τώι μεμνήσitαι γεγενημένα, η
έν τώι έλπίζειν μέλλοντα· αίσitάνονται μfν γαρ τα παρόντα, μέμνηνται
δε τα γεγενημένα, έλπίζουσι δε τα μέλλοντα. 3. Τό αίσ{tητόν ένερ­
γείν ποιεί την α[σftησιν· &στε πρότερον άν τής αίσttήσεως τό αίσftητόν
εlναι δόξειεν.
F. Κωμικα δύο
t. * 'Εμού γαμούντος ούδ' δ γείτων ήισitετο.
2. ·~ ..., - . ., Αίσftού σαυτόν όντα, Φειδία,
aνitρωπον, (iyftρωπον δε καi τόν γείτονα.
G. Έπικτήτου
t. Βλέπε είς τόν Σωκράτη εί itέλεις έλεύitερος εlναι· καi αίσttήσηι δτι
>Παράδοξα μfν [σως φασiν οι φιλόσοφοι (καitάπερ καi δ Κλεάν{tης
έλεγεν), οίι μην παράλογα.• 2. Ό καλός καi άγαitός, μεμνημένος τίς
LΕΚτΙΟΝ 67 ι79

τ' έστi καi πόttεν έλήλυttε καi ύπό τίνος γέγονεν, την αύτού χώραν
έκπληρώσει εύπειttώς τώι ttεώι. »έτι μ' εlναι ttέλεις; πεισttήσομαί σοι
... Άλλ' ούκέτι μου χρείαν έχεις; δια σε έμενον, καi νϋν σοι πειttό­
μενος άπέρχομαι.« - »Πώς άπέρχηι;« - »ώς σiJ ήftέλησας- ώς έλεύftε­
ρος, ώς ύπηρέτης σός, ώς ήισ6ημένος σού τών προσταγμάτων.«

11
(μανttάνω)
Α. Κωμικα τρία
1. Άπ' έχttρών πολλα μανttάνουσιν ο[ σοφοί.
2. ::- Γράμματα μαttείν δεί καi μαttόντα νούν έχειν.
3. :;. Το1-ΙτΟ κριiτιιττσ~.Ι· εν κrχi.6.'ς μεiιι•{tηχtναι.

Β. ι. Θεόγνιδος·
::- Έσttλών μΕν γαρ aπ' έσttλα μαttήσεαι·
τουτέστιν· άπ' όγαttών μαttήσηι όγαttά.
2. •Αριστοτέλους-d Ά δεί μαttόντας ποιείν, ταύτα ποιούντες μαν­
ttάνομεν.
(.λαμβάνω)

C. ι. Μενάνδρου· * Τόλμηι δικαίάι χώ itεός συλλαμβάνει.


2. Επικούρου· Πάσα φιλία δι' αύτην α[ρετή· όρχην δ' έλαβε όΠό τής
ώφελείας.
3. Μονόστιχον- * Λαβ<l>ν πάλιν δός, tνα λάβηις δταν itέληις.
4. Μενάνδρου· (έν Δυσκόλωι)
* ·Ούκ άν λάβοιμι την κόρην;• - •ούκ άν λάβοις.«
5. Παίδων παιδιά· 1
Α. "' Χαλκήν μυίαν ttηράσω. Β. ·~ ttηράσεις, όλλ' ού λήψηι.
D. WA ντιφώντος- 3 1. Αϋτη έλήφttη έπ' αύτοφώρωι τόν ttάνατον τού
ήμετέρου πατρός μηχανωμένη. 2. Δίκην δώσει ύπερ ών εtληπται πε­
ποιηκυία.

Ε. Περί τού κόσμου


Κατα Παρμενίδην, δ κόσμος ούτε όρχην γενέσεως ε[ληφεν ούτε τε­
λευτήν ποτε λήψεται.
(ιλανttάνω)
F. 1. Μονόστιχον· * Ούδεiς ποιών πονηρα λανttάνει ttεόν.
2. VΑλλο· •:- Επιλανttάνονται πάντες ο{ παitόντες εύ.
G. Κριτίου 4
·~ Έαν δε συν σιγήι τι βουλεύηις κακόν, Ι τούτ' ούχi λήσει τους itεούς.
Η. Πλάτωνοςe
1. ΣΩ. Πώς ούν, ώ φίλε Άλκιβιάδη; πότερον σαυτόν λέληitας δτι ούκ
έπίστασαι τα δίκαια καi τα Ο.δικα, ή έμε έλαitες μανitάνων καi φοι τών
εlς διδασκάλου δς σε έδίδασκε διαγιγνώσκειν τό δικαιότερόν τε καi
ι80 LΕΚτΙΟΝ 67

όδικώτερον; 2. Ή ούτως εl σοφός ώστε λέληitέν σε δτι μητρός τε


καi πατρός τιμιώτερόν έστι πατρiς καi σεμνότερον;
I. Ξενοφώντοςι
ι. 5 'Όταν τών τού διδασκάλου λόγων έπιλάitηταί τις, έπιλέλησται καi
ώς τής σωφροσύνης έπεitύμει. 2. 6 Ό δε Χαιρεκράτης- .. ούκ άν φitά­
νοις, .. έφη, »λέγων, εί τι ήισitησαί με φίλτρον έπιστάμενον, δ έγω
είδως λέληitα έμαυτόν ;•
Κ. ι. Άντιφώντος- 7 'Εάν τε πάντας όνitρώπους λάitηι, ούδΕν έλαπον
το κακόν, έάν τε πάντες tδωσιν, ούδεν μείζον· ού γaρ διό. δόξαν
βλάπτεται, όλλa δι' όλήitειαν.
2. θα λ ήτα ήρώτησέ τις, εί λάitοι itεους άνitρωπος όδικών· ,.(ιλλ'
ούδε διανοούμενος .. , έφη.
3. Άντισitένους- 'Όστις έτέρους δέδοικε 8 , δούλος ών λέληitεν έαυ­
τόν.

( πυνitάνομαι)
L. Γελοίά τινα
ι. Σχολαστικός, τήν σελήνην ίδών, t.πυνitάνετο τού πατρός, εί καi έν
ταίς άλλαις πόλεσι τοιαύται σελήναί είσιν.
2. Κυμαίου 9 τις έπύitετο, πού οίκεί Δρακοντ(δας δ ρήτωρ. δ δέ· .. Μό­
νος είμί,• είπεν . .. ει δε itέλεις, τήρει τό έργαστήριον, κόγω άπελitων
δείξω 10 σοι.•
Μ. ΣωκρατικάΙΙ
ι. Ώ Σώκρατες, itαυμάζω δτι πότ' έστι tό σόν πράγμα, καi fιδιστ' άν
πυitοίμην. 2. El βούλεται Πώλ:ος πυνitάνεσitαι, νύν πυνitανέσitω· ού
γάρ πω πέπυσται, δ τι έγώ φημι εlναι την ρητορικήν. 3. ,.YQ Σώκρα­
τες, .. έφη δ Ίπποκράτης, .. Πρωταγόρας fικει.• - »Πρώιην,• έφην έγώ·
.. συ δε άρτι πέπυσαι;• - .. Νη τους itεούς, .. έφη, .. έσπέρας γε.... 4. Ό
δε Σωκράτης πρός τους δικαστaς τί λέγει; .. Έπειδη είς ταύτην την τά­
ξιν κατετάχitην, ούκ όνήσω 11 όλλa καi νέωι καi πρεσβυτέρωι καi
άπλώς όεi τώι έντυγχάνοντι προσελitων πεύσομαι ταύτα α καi νύν
πυνitάνομαι ...

(τυγχάνω)

Ν. ι. Πλάτωνος, έκ τού Εύitυδήμου (280a)


ΣΩ. Άρ' ούν εύτυχέστερον άν ο[ει πράττειν μετa σοφού πράπων fι
μετ Ο. άμαitούς;
ΕΥΘ. Μετa σοφού.
ΣΩ. Ή σοφία άρα πανταχού εύτυχείν ποιεί τους όνitρώπους. ού γaρ
δήπου άμαρτάνοι γ' άν ποτέ τι σοφία, όλλ' όνάγκη όρitώς πράπειν
καi τυγχάνειν· ή γaρ άν ούκέτι σοφία ε[η.
2. Άντιφώντος- Ό νεανίας, βάλλων όκόντιον, έτυχε τού σκοπού.
3. 'Αριστοτέλους-h Έaν τού μέσου τύχωσιν, τού δικαίου τεύξον­
ται.
ιΕΚτΙΟΝ 67 181

4. Θεόγνιδος· (255)
* Κάλλιστον τό δικαιότατον, λώιστον δ' ύγιαίνειν,
πάντων δ' ήδιστον, ού τις έράι τό τυχείν.
Ο. 1. Πλάτωνος-ί Ή μάi}ησις ούκ άλλο τι ή άνάμνησις τυγχάνει ούσα.
2. 'Αριστοτέλους- 'Ανδρείας (δημοκρατίας, κτλ.) ε[δη πλείω δντα
τυγχάνει (τετύχηκεν, τέτευχεν).
3. Τού αύτού·k Τών Πυttαγορείων τινες την τυχούσαν ψυχην εlς τό
τυχόν ένδύεσttαι σώμα έφασαν.
F. Τί λέγει δ Δύσκολος ό Μενανδρείος; άκούσατε δή·
* 'Ερημίας ούκ έστιν ούδαμού τυχείν,
ούδ' ό.ν άπάγξασttαί τις έπιttυμών τύχηι.

ΙΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Ό καρκίνος ώδ' έφά


χαλάι 12 τόν δφιν λαβών·
εύttυν χρη τόν έταίρον έμ- v v - v

μεν 12 καi μη σκολιa φρονεί ν. v v - v -

Β. Άριστοτέλους- 1
Τό μΕν άμαρτάνειν πολλαχώς έστιν, το δε κατορ'ftούν μοναχώς- διό
καi τό μΕν ράιδιον, τό δε χαλεπόν· Qάιδιον μΕν τό άποτυχείν τού σκο­
πού, χαλεπόν δε τό έπιτυχείν. καi διa ταύτ' ούν λέγεται·
>:· Έσttλοi μΕν γaρ άπλώς, παντοδαπώς δε κακοί.

• Mem. 3,9,ι2 b Ε. Ν. ι 11 ιa 34; Pol. 1302a 6 c Rhet. 1370a 32; dc Somn. 4S8b 4; Cat. 8a
ιι d Ε. Ν. ι ιΟ3a 3ι r Alc. Ι ιΟ9d; Crito Sιa r Mem. ι,2,2ι; 2,3,ι ι 8 PI.Aic. Ι
ι04d; Gorg. 463c; Prot. 3ιΟb; Epict. ΙΙΙ ι,20 nach PI.Apol. 29d h Ε.Ν. ι 132a 23 'Phaed.
72e k de an. 407b 22 1 Ε.Ν. ιι06b 28.

ι Aus der Inschrift zu Ehren der bei Chaironeia (338 v.Chr.) gefallenen Athener, die Demosthe-
nes in der Kranzrede (289) zitien. 2 Ein Blindekuhspiel. Α hat die Augen verbun-
den. 3 Vgl. ι. 40 Fn. ι. 4 Aus einer Tragodie des spiίteren Fϋhrers der Dreiβig Ty-
rannen. S Wie konnten die Schϋler des Sokrates Tyrannen werden? Xenophon veneidigt
ihn gegcn nahelicgcndc Vorwiirfe. 6 Sokratcs zcigt dcm Chairekratcs, daβ cr dic ιicbe
seines Brudcrs gcwinncn konnc. 7 Antiphon dcr Sophist, Zcitgcnossc dcs Redncrs, abcr
schwcrlich idcntisch mit ihm. 8 δtδοικα ich fϋrchtc (Pcrfcctum Pracsens). 9 ι. 63
Fn. 2. ι ο wcrde zcigen (Futur von δεικνύω-δείκνυμι). ι ι wcrdc nachlassen, ablas-
sen (άνίημι). ι2 χάλά Dor. = χηλή Att. Klaue; tμμεν, fμμrναι poet. (aeol.) = rlναι.
ι82 LEKτJON 68

έλυσα, έγραψα, ήρα έφυγαν, έμα-ftον, έτραπόμην


Εγημα, έτέλεσα, είασα εlχον, έσχον, είργασάμην

Ι
(Viele der folgenden Zitate sind bereits bekannt)
Α. ι. 1 Ω ξένε, λύσόν με δεσμών. 2. Ούκ έλουσάμην έξ ού έγενόμην. 3.
Σωκράτης πολλοi.Ις Εταίρους έποιήσατο καi έτιμάτο καi ήγαπάτο ύπ'
αύτών. 4. Κύρος τοi.Ις Μήδους έδουλώσατο.
Β. ι. Βλέψον δεύρο καi άπόκριναί μοι. 2. Άρ' ού το διαψfiεϊραι τού
ποιήσαι Qάιον; 3. Άρ' άν τι χαρίσαιό μοι; 4. Μείνον μεtt' ήμών.
C. Περi γάμου, κωμικά
ι. Μενάνδρου·
* ... ού γαμείς, άν νούν έχηις. γεγάμηκα γό.ρ
αύτός διό. τούτό σοι παραινώ μη γαμείν.
2. Σουσαρίωνος (εί γνήσιον)·
•:· καi γό.ρ τό γήμαι καi τό μη γήμαι κακόν.
3. Μενάνδρου· ·~ Μηδέποτε γήμηι μηδt εlς εύνους έμοί.
4. Τού αύτού· * Γήμας γό.ρ ούδε εlς σέσωται.
D. 'Εκ τής Καινής Διαttήκης
1. Άρόν σου την κλίνην. 2. 'Ός άν έμt δέξηται, δέχεται καi τόν
<ιποστείλαντά με. 3. Τί ήμίν καi σοί, 'Ιησού Ναζαρηνέ; ήλttες άπο­
λέσαι ήμάς;
Ε. 'Εκ τής Ίλιάδος 1
ι. * 'Εν δε φάει καi όλεσσον
2. * 'Εκ δ' έγέλασσε πατήρ τε φίλος καi πότνια μήτηρ.
3. * Έσftλόν δ' οuτε τί πω (F)εlπας (F)έπος οuτ' έτέλεσσας.
F. 1. Ώ Ζεύ, τέλεσόν μοι ταύτην την εύχήν. 2. ΠαρΌrνωι γελάσαι
έδωκε Διόνυσος.
3. (Παροιμία) * Πολλοi στρατηγοi Καρίαν <ιπώλεσαν.
4. ·Παραινέσαι σοι σμικρόν ttέλω. Τί ούκ έκάλεσας Χαιρέαν έπi
δείπνον; .. - ·>'Αλλ' έκάλεσα αύτόν.• - •'Επήινεσα.•

11
Α. ι. 1 Ηλttον,
εlδον, ένίκησα. 2. 'Άvttρωπος ών ήμαρτον. 3. Ποί
φύγω; 4. Ποί τράπωμαι; 5. Έλttέ μοι, ώ σώτερ.
6. ·~ VΕφυγον κακόν, ηύρον άμεινον.
LΕΚτΙΟΝ 68 183

Β. 1. οι Τρώες λίitοις έβαλλον. 2. Πάνδαρος Μενέλαον έβαλεν οίσ­


τώι. 3. Έτρεψάμεitα τοiις Κορινitίους. 4. Οί Κορίνitιοι πρός
φυγην έτράποντο.
5. >:· Λακεδαιμόνιοι δ' ήμών τα τείχη κατέβαλον
καi τας τριήρεις έλαβον.
C. 1. 'Ή μαitείν ή παitείν σε δεί. 2. Εί μήτε έμαitες μήit' ηύρες, πώς
olσitα; 3. 2 Μάitε, ώ 'Αλκιβιάδη, a δεί μαitόντα πράπειν τα πολιτι­
κά.
D. 1. ,., Δρυός πεσούσης πάς <χνηρ ξυλεύεται. 2. ΥΩ Ζεύ πάτερ, είitε
πλούσιος γενοίμην.
3. Άριστοφάνους- 8
·~ ,.'Ίit', ώ πάτερ, πρός τών itεών, έμοi πιitού.«
»Τί σοι πίitωμαι; λέγ' δτι βούληι - πλην ένός.« 3
(έάω)
Ε. 1. Μενάνδρου· 4 * Έάτε μ', {κετεί,ω σε, καi μή μοι κακα/παρέχετε.

2. Τραγικόν· * Έάσατέ με itανείν έν γάι πατρώιάι.


3. 'Αντιγόνη ούκ είασε άitαπτον τόν <χδελφόν.
4. Φιλήμονος-
·~ ... Τοiις ίάτροiις οlδ' ryoo
αύτοiις ποιούντας πάνit' δσ' ούκ ε[ων έμέ.
(rλκω)

F. 1. Άπό βωμού έλκόμεitα βίάι· βοηitήσατε πάντες. 2. Αίας εlλκε


Κασάνδραν βίάι. 3. 'Έκτορα <χποitανόντα Άχιλλεiις περi τα τείχη
Τροίας είλκυσεν άρματι. 4. οι lχπό τής Άσίας 'Ιουδαίοι itεασάμενοι
τόν Παύλον έν τώι {ερώι ... έπιλαβόμενοι αύτού εlλκον αύτόν έξω
τού ίερού.b
(.έργάζομαι)
G. 1. Εί τις ού 5 itέλει έργάζεσitαι, μηδε έσitιέτω. c 2. Κάκιστον έργον
είργάσατο.
Η. Εύριπίδουd
1. ,., Τί ποτ' είργασάμην;
2. ·~ Σχέτλια μΕν έπαitες, <χνόσια δ' είργάσω.
3. ·~ Μη σύγ' έργάσηι τάδε.
4. Δίκην δώσεις τών είργασμένων.
5. * Άλλ' ούδΕν αύτόν ήδε γ' είργασται κακόν.
(.εlπον, ήγαγον)
I. 1. Όμηρικόν· 6 * Αίνότατε Κρονίδη, ποίον τόν μύitον έειπας;
2. Τί εlπες έν τήι έκκλησίάι;
3. * Μισώ πονηρόν, χρηστόν δταν είπηι λόγον.
4. * Άγαγείν δοκεί μοι τα κατ' lχγροiις Διονύσια.
5. ·~ Ούδεiς <χλύπως τόν βίον διήγαγεν/άνitρωπος ών.
ι84 LΕΚτΙΟΝ 68

(εlχον, έσχον)
Κ. Δημοσttενικάe
ι.' Ούδέν, ώ άνδρες Ά&ηναίοι, τών δεόντων ποιούντων ύμών κακώς
τό πράγματα Εχει· έπεί τοι εί πάvtt' α προσήκε πραπόντων ούτως εl­
χεν, ούδ' άν έλπις ήν αύτό βελτίω γενέσttαι. 2. Πολλό πράγματα έσ­
χον σκοπών τό άριστα ύμίν. 3. Ώς άκούειν ούκ ήitέλετε, ήσυχίαν
έσχον. 4. Και γόρ ούτως Εχει· εί μΕν ήμείς δπαντες ο[ λέγοντες δεινοl
φανείημεν, οiιδΕν άν τό ύμέτερα βέλτιον σχοίη· εί δε παρελ-ιtων εlς
δστισουν δύναιτο διδάξαι και πείσαι, τίς παρασκευη χρήσιμος έσται
τήι πόλει, πάς δ παρων φόβος λελύσεται.

L. ι. Σοφοκλέους· 8 * Κατάσχες όργήν .. . I Αύτη δΕ: νούν σχΕ:ς άλλό


τώι χρόνωι ποτέ.
2. Παύλου τού 'Αποστόλου·, Ό itεός ήλέησεν αύτόν 9 • ούκ α'Uτόν
δε μόνον άλλό καl έμέ, ίνα μη λύπην έπι λύπην σχώ.

(όνέχομαι, ύπισχνέομαι)
Μ. Δημοσttενικό άλλα1
1. Ύμείς δ' έγελάτε οϋτ' άκούειν ήitέλετε· είκός γε· τίς γόρ άν ήνέσχε­
το, τοσαύτα προσδοκών έσεσttαι άγαitά, λέγοντός τινος ταύ{t' ώς ούκ
έσται; δήλον γόρ δτι φωνην αύτού ούκ άν άνάσχοισftε, ώς συκοφαν­
τούντος- ώστε ήνειχόμην άδικούμενος. 2. VΕστι δΕ: δήπου νόμος
ήμίν, έάν τις ύποσχόμενός τι τόν δήμον έξαπατήσηι, τό έσχατα πάσ­
χειν. ήμείς ύπισχνούμεitα· κατό τόνδε κριi}ήτω τό πράγμα τόν νό­
μον. 3. 'Όσα ύμίν ύπεσχόμην άρχόμενος τού λόγου πεποίηκα. 4.
Περi δε τών ύποσχέσεων ών ύμίν Φίλιππος διατελεί ύπισχνούμενος
(ώς μεγάλα ύμάς εύεργετήσων), καταψεύδεσttαί μέ φησιν αύτού· ού­
δΕν γόρ ύμίν πώποτέ φησιν ύπεσχήσttαι.

ΙΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Δημοσttένουςh
Πρός μΕν χρημάτων κτήσιν ούδεπώποit' δ δήμος (δ τών 'Αi}ηναίων)
έσπούδασεν, πρός δε δόξης ώς ούδΕ: πρός Εν τών άλλων. τεκμήριον δέ·
χρήματα μΕν γόρ πλείστα τών Έλλήνων ποτΕ: σχων futαvtt' ύπΕ:ρ φιλο­
τιμίας άνήλωσεν. άφ' ών κτήματ' άitάνατ' αύτώι περίεστιν· τό μΕν τών
έργων ή μνήμη, τό δΕ: τών άναi}ημάτων τό κάλλος- τό Προπύλαια ταύ­
τα, δ Παρitενών, στοαί, νεώσοικοι ...

Β. 'Αριστοτέλουςί
Πολλός μεταβολός μεταβαλούσα ή τραγωιδία έπαύσατο, έπει έσχε
την έαυτής φύσιν.
LEKτJON 69 185

C. 'Εκ τού Εύριπίδου Ίππολύτου (239)· έστι δε Φαίδρα ή λέγουσα·


':· Δ ύστάνος έγώ· τί ποτ' είργασάμην;
ποί παρεπλάγχitην γνώμάς άγα-&άς;
έμάνην, έπεσον δαίμονος άτάι.
D. Φιλογέλως
Σχολαστικός γραμματοδιδάσκαλος άφνω άποβλέψας είς την γωνίαν
έβόησε· .. Διονύσιος έν τήι γωνίάι άτακτεί·. 10 είπόντος δέ τινος δτι·
»ούπω πάρεστιν•, δ δε έφη· .. όταν έλfuιι•.

* Lektion 68-74 bieten Materώl zum Studium deτ ubτigen Tempoτa deτ (thematischen) Pτiisentia
auf -ω. Weτ voτzieht, zunachst die (athematischen) Pτasentia auf -μι zu leτnen, findet das Ma-
terώl in ι. 75ff

• Vesp. 760 Act.Apost. 21,27/30


b • 2.Thess. 3,10 d Ηίρρ. 239; ΕΙ. 1170; Med. 1057;
(!οΙ" !2g1~; Ί-Ι.~c. 2~ c 4,2; 1A,t4; 1q,t5; :4,2 (Ρ~ο VI!) 1 Phi!. 2,27 'Q,~3; 19,24
(50,44); 20,100; 19,177; 7,33 h 24,184 1 Poet. 1449a 14.

I Ι. Im Dunkel der Schlacht betet Aias zu Zeus (17,648); 2. Hektor und Andromache mit ihrem
SOhnchen (6,471); 3. Agamemnon schilt den Seher Kalchas (1,108). 2 Sokrates zu Alkibia-
des. 3 Das •eine Einzige• ist naτUrlich eben das, was der Sohn wϋnscht. 4 Ein νοπ
jungen Mannem bclastigtes Madchen spricht (Epitr. 254). 5 ού ttέJ..n nicht will, Yerab-
scheut: wenn so ein einzelnes Won negien wird, findet sich auch klassisch ού in Bedingungssat-
zen (statt des norrnalen μή). 6 Hera zu Zeus. 7 Demosthenes sucht, nach Miβerfol­
gen, die Athener zu errnutigen. 8 Chrysothemis zu ihrer Schwestcr Elektra (ΕΙ.
1011). 9 dcn erkrankten Freund dcs Paulus (fimotheus). 10 ist unordentlich, bc-
nimmt sich schlecht.

Lektion 69

γιγνώσκω, έγνων άποδιδράσκω, άπέδραν


βαίνω, εβην φύω, εφυν

έγνων (γιγνώσκω)

Α. 1. * Γίγνωσκε σαυτόν δστις εl.


2. Γνώitι σαυτόν.
3. Γιγνώσκειν καi συγγιγνώσκειν. 4. Γνώναι καi συγγνώναι.
5. Τό έαυτόν γνώναι χαλεπώτατον.
6. Άρα γιγνώσκεις δ άναγιγνώσκεις;
ι86 LΕΚτΙΟΝ 69

7. 0[ 'Αttηναίοι 1 τaς έπιστολας μεταγραψάμενοι έκ τών Άσσυρίων


γραμμάτων άνέyνωσαν.
Β. ι. 'Έγνω {Ηιρ ttήρα. 2. Ούτε, δτε ήλitες, έγνων ούτε, έαν άπέλitηις,
γνώσομαι.
3. 'Ιουλιανού αύτοκράτορος- 1 Άνέyνων, έγνων, κατέyνων.
C. Πλατωνικά
ι. Νηπίου το παitόντα γνώναι. 2. Φέρε δή, γνώμεν εl σiι τάληttή λέ­
γεις. 3. Άλλα τούτο κάν παίς γνοίη.
4. 'Εκ τού 'Αλκιβιάδου· (ι28e)
ΣΩ. Άρ' έγνωμεν άν ποτε, τίς τέχνη ύπόδημα βέλτιον ποιεί, μη εlδό­
τες ύπόδημα;
ΑΛΚ. 'Αδύνατον.
ΣΩ. Ούδέ γε, τίς τέχνη δακτυλίους βελτίους ποιεί, άγνοούντες δακτύ­
λιον;
ΑΛΚ. Άληttή.
ΣΩ. Τί δέ; τίς τέχνη βελτίω ποιεί άνitρωπον, άρ' άν ποτε γνοίμεν
άγνοούντες τί ποτ' έσμεν αύτοί;
ΑΛΚ. 'Αδύνατον.
ΣΩ. 'Αλλ', ώ 'Αλκιβιάδη, ώδ' ήμίν έχει· γνόντες μεν αύτο τάχ' άν
γνοίμεν την έπιμέλειαν ήμών αύτών, άγνοούντες δΕ: ούκ άν ποτε.
D. Στησίχορος 3 , γνους την αlτίαν τής συμφοράς, την καλουμένην Πα­
λινωιδίαν έποίησεν.
Ε. 'Εκ τής Και\'ής Διαitήκης
ι. Κατα Ματitαίον (6,3)· Μη γνώτω ή άριστερά σου τί ποιεί ή δεξιά
σου.

2. Παύλου Προς Κορινitίους (8,2-3)· Εί τις δοκεί έγνωκέναι,


ούπω έγνω καitοος δεί γνώναι· εl δέ τις άγαπάι, ούτος έγνωσται.
F. Εύριπίδου
ι. * 'Αλλ' ώ μάταιοι, γνώτε τάνitρώπων κακά.
2. * Τίς άν δίκην κρίνειεν ή γνοίη λόγον
πρiν άν παρ' άμφοίν μύitον έκμάitηι σαφώς;

άπέδράν (άποδιδράσκω)
G. ι. Το άποδιδράσκοντα μη δύνασitαι άποδράναι, άλλα καταφανή εl­
ναι, πολλη μωρία έστίν. 2. Ό δούλός με άπέδρα. 3. Πώς άπέ­
δρας; 4. VΕλυσα έμαυτόν, εlτα άπέδραν. 5. VΕδησα τους αlχμαλώ­
τους, δπως μη άποδρώσιν. 6. Ο[μοι, πώς άποδρώ; 7. 0[ αlχμάλω­
τοι πάντες άπέδρασαν. 8. (Ό φύλαξ λέγει·) Ύπ' αlσχύνης όλίγου
άποδρας ώιχόμην, ε[ πηι εlχον. 9. Τους itεouς ούκ οlδα πώς άν τις
άποδραίη.

έβην (βαίνω, βαδίζω)


Η. Άριστοτελικα καi Πλατωνικά
ι. 'Αδύνατον βαδίζειν άνευ ποδών. 2. Τών ποδών έργον τό άσ-
ιεκτιοΝ 69 187

φαλώς βεβηκέναι. 3. Κατέβην χitες ές Πειραιά 4 • 4. οι Άitηναίοι


έμβάντες εtς τaς ναύς πανδημει έν Σαλαμίνι έναυμάχησαν.

Ι. 'Εκ τού Εύαγγελίου


Et υίός εl τού itεού, κατάβηitι όπό τού σταυρού ... Βασιλευς Ίσραήλ
έστι· καταβάτω νύν όπό τού σταυρού.
!<.. Εύριπίδου
ι. '' Ιώ μοί μοι· ποί βώ; πήι στώ;
2. ::· Πώς άν όλοίμάν 5 , σi.Ιν τοίσδε νεκροίς
κοινον ές Άιδαν καταβάσα;

L. Πλατωνικά
ι. Έπi τους ίππους όναβιβαστέον τους παίδας ώς νεωτάτους. 2. οι
όitληταί, έaν σμικρa έκβώσι τής τεταγμένης διαίτης, σφόδρα νοσού­
σιν.

Μ. Δημοσitένους
ι. 'Εάν τι μη κατa γνώμην έκβήι - δ μη συμβαίη - τους συμβουλεύ­
σαντας έξηπατηκέναι νομιείit' ύμάς. 2. Ύμείς, ώ άνδρες Άitηναίοι,
ούδ' εt συνέβη τι παρa τών itεών χρηστόν, μνημονεύετε· πρός γaρ τό
τελευταίον έκβaν εκαστον κρίνεται. εt δε κρατήσαι Φιλίππωι συνέβη
τήι μάχη ι 6 και ό συμβaς χειμων μη μόνον ήμών όλλa πάντων
Έλλήνων κρείπων ήν, έν τώι itεώι τό τούτου τέλος ήν, ούκ έν έμοί.

Ν. Πλατωνικά
.
ι 'Έως άν συ κατa σαυτόν λέγηις ά σοι δοκεί μακρώι λόγω ι, καi πά­
λιν έγώ, ούδtν μή ποτε συμβώμεν. 2. 7 Έγω μΕν ούν καi δέομαι και
συμβουλεύω, ώ Πρωταγόρα τε και Σώκρατες, συμβήναι ύμάς, ώσπερ
ύπό διαιτητών ήμών συμβιβαζόντων ύμάς. 3. »Ούτως άρα, ώ Πολέ­
μαρχε, συμβήσεται ήμίν δίκαιον εlναι τους μΕν φίλους βλάπτειν, τους
δ' έχitρους ώφελείν ... - .. και μάλα, .. έφη, .. οϋτω συμβαίνει· όλλa ούκ
όρitώς έχει ώδε ...

tστην (ίστημι, Υ στα)


Ο. Πλατωνικά 8
ι." Ιππαρχος, ό Πεισιστράτου υιός, έστησεν Έρμάς κατa τaς όδούς,
οlς έπέγραψεν ρήματα σοφά, οlον·
•:· Μνήμα τόδ' Ίππάρχου· μη φίλον έξαπάτα.
2. 'Εν τήι Άτλαντίδι νήσωι μεγάλη συνέστη και itαυμαστη δύναμις
βασιλέων, κρατούσα μΕν άπάσης τής νήσου, πολλών δε άλλων νήσων
και μερών τής ήπείρου. 3. Χαλεπόν μΕν κινηitήναι πόλιν εύ συστά­
σαν· όλλ' έπει γενομένωι παντι φitορά έστίν, ούδ' ή τοιαύτη σύστασις
τόν άπαντα μενεί χρόνον, όλλa λυitήσεται. 4. Τό μΕν άρα όγαitόν
κίνησίς έστι κατά τε ψυχην και κατa σώμα· εl δε σταίη τούτο, πάντα
χρήματ' άν διαφitαρείη και γένοιτ' άν τό λεγόμενον »άνω κάτω πάν­
τα-. 5. Ή τών πολλών διαβολή τε και φitόνος άλλους πολλους και
όγαitους άνδρας ήιρηκεν, ούδΕν δε δεινόν μη έν έμοι στήι.
ι88 LΕΚτΙΟΝ 69

εφϋν (φύω)
Ρ. ι. Διόνυσος την άμπελον φύει βροτοίς. 2. Τίς σ' έφυσε πατήρ; 3.
Ήμείς οι 'Α6ηναίοι αύτόχ6ονοι έφυμεν.
Q. Εύριπίδεια
ι. * Συ Διός έφυς, ώ Έλένα, ihJγάτηρ.
2. * Άπλούς δ μύitος τής άληitείας έφυ.
3. 'Ός άν χρηστός φύηι (λέγει Εύριπίδης), κάν νόitος ήι,
* •ού τούνομ' αύτού την φύσιν διαφitερεί•.
4. * Πατρός δ' έκείνου φύντας σδ πεφύκαμεν
ού δεί κακους δράσitαι. 8
R. θεόγνιδος
* Άρχην μΕν μη φύναι έπιχitονίοισιν άριστον,
φύντα δ' δπως ώκιστα πύλας Άίδάο περήσαι.
έβίων (βιόω, ζώ)

Περi. μακροβίων
'Εάν τις πολλa έτη βιώι, πολλa συμβήσεται αύτώι. 'Επίχαρμος, δ τής
κωμωιδίας ποιητής, ένενήκοντα καi. έπτa έτη λέγεται βιώναι· Πλάτων
δ' έτη βιους Εν και όγδοήκοντα έτελεύτησεν, Ξενοφών δ' ύπtρ τa έν­
ενήκοντα έβίω (έζησεν) έτη· Σοφοκλής δ' δ τραγωιδοποιός άπέitανε
πfνtε καi. ένενήκοντα ζή σας ετη.

ΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Σοφοκλέους άποitανόντος Φρύνιχος 9 έν Μούσαις έφη ούτως


* Μάκαρ Σοφοκλέης, δς πολυν χρόνον βιους
άπέitανεν, εύδαίμων άνηρ καi δεξιός,
πολλaς ποιήσας καi. καλaς τραγωιδίας­
καλώς δ' έτελεύτησ', ούδΕν ύπομείνας κακόν.
Β. Δημοκρίτου
Άνδρi. σοφώι πάσα γή βατή· ψυχής γaρ άγαitής πατρi.ς δ σύμπας
κόσμος.
C. Πλάτωνος
1. 'Εκ τού Κρατύλου· (402a) Λέγει που Ήράκλειτος ώς Δi.ς είς τόν
αύτόν ποταμόν ούκ άν έμβαίηις.
2. 'Εκ τής Πολιτείας- (Sι9c) 10 .τας βελτίστας δη φύσεις δεί ίδείν
τε τό άγαitόν καi. άναβήναι έκείνην την άνάβασιν· και έπειδaν άνα­
βάντες ικανώς [δωσιν, ού χρη έπιτρέπειν αύτοίς δ νύν btιτρέπεται ... -
·Τό ποίον δή;• - ·Τό αύτού καταμένειν ώς έν Μακάρων Νήσοις καi
μη έitέλειν πάλιν καταβαίνειν παρ· έκείνους τους δεσμώτας μηδt μετ­
έχειν τών παρ• έκείνοις πόνων.•
LΕΚτΙΟΝ 70 189

D. Εvριπtδσυ 11
* Πολλαi μορφαi τών δαιμονίων,
πολλa δ' δέλπτως κρα(νουσι 11 itεοί.
καi τα δοκηitέντ' οvκ έτελέσitη,
τών δ' δδοκήτων πόρον ηύρε itεός
τοιόνδ' ώτέβη τόδε πράγμα.

• Hipp. 228d; Tim. 25a 5; Rep. 546a; Theaet. 153c-d; Apol. 28a-b.

1 Die Athener haben einen persischen Sendboten mit Briefen nach Spana abgefangen (fhuc. IV
50). 2 Kaiser Julian der Abtriinnige (gest. 362 n.Chr.). 3 L. 58 IIIC. 4 Die
Anfangsworτe von Platos ·Staat•. 5 Att. όλοίμην, Opt. νοn ώλόμην zugrunde gehen, ver-
nichtet werden, sterben. 6 Die Schlacht bei Chaironeia, 338 ν.Chr. 7 Mit seiner
Forderung nach kurzer Wechselrede ist Sokrates in Streit mit Protagoras geraten; Hippias redet
ihnen gijtlich zu. 8 Makaria, die Tochter des Herakles, spricht (Eur.Hcld.
;OC,). ~ Phrynιchos war L.eιtgenosse und Riνale des Aristophanes. Kannst du das Datum
seiner Komodie ·Musen• erschlieBen? 10 Vom Schluβ des •Hohlengleichnisses•. Sokrates
spricht. 11 Diese Anapaste stehen am Schluβ mehrerer Dramen des Euripi-
des. 12 νollenden, erfϋHen.

Lektion 70

έκωλύ{tην, έγράφην έχάρην, έρρύην, έμάνην


ηύρέ{}ην, έτελέσ{tην 'fiσ{}ην, έβουλή{tην, διελέχ{tην

έκελεύσ6ην, έχρίσ{tην

Α. 1. Πώς έκωλύitης τού σκοπού τυχείν; 2. Διό τί φόνου έγράφης; 3.


Έπίστευσα· ήπατήitην. 4. οι γυμνασitέντες έστεφανώitησαν.
Β. 1. Σu προδότης ών ηύρέitης. 2. Μέγα tργον έτελέσt}η (τετέλε­
σται). 3. 'Όρα μη καταγελασftήις. 4. Σωκράτους -6άνατος κατ­
εγνώσitη.
C. Εύριπίδεια
1. Μακαρία καi πρi.ν κελευσftήναι -6ανείν έτοίμη ήν. 2. Έξεβλήitην
ι9Ο LΕΚτΙΟΝ 70

έκ δόμων. 3. Δούλη έκλήitην άντ' έλευitέρας. 4. »'Ιάσονα κέλευσον


έλ&ίν.• - •Ήκω κελευσ&ίς. Τί βούλει, γύναι;•
έχρίσttην (χρίω)
D. Μήδεια 1άσονι φάρμακον tδωκε, ώι έκέλευσε αύτόν χρίσαι τό σώμα.
τούτωι γό.ρ χρισι.έντα lφη μίαν ήμέραν ούτε ύπό πυρός άδικήσεσιtαι
ούτε σιδήρωι.
Ε. 1. Τών Περσών τό. δπλα έκέχριτο* χρυσοειδεί χρώματι. 2. Τών
φαρμάκων τό. μΕν χριστά έστι, τό δε ποτά. 3. Κόϊντος Λουτάτιος
Κάτουλος, ύπό Μαρίου καταγνωσitείς, έν ο[κωι νεοχρίστωι κατε­
καύitη. 4. Χρηστοi.ις οί1 κολάζομεν.
F. ι. Έλ-ttων έφitης ήμάς. 2. Πρωί γόρ έβην οrκοitεν. 3. VΕχαιρες δε
τί πράξας; 4. 'Ήσitην δτ' Αίσχύλος είσήγε τον χορόν. 5. Ταύτ' ηύ­
φράνitην ίδών. 6. * Έχάρην ύμνοις, έχάρην ώιδαίς.
έπάγη (πήγνυται)
G. 'Αριστοτέλους- περi κρυστάλλου καi χιόνος•
ι. Πήγνυται τό μΕν ψυχρώι, τό δε itερμώι. 2. Πεπηγός ϋδωρ κρύ­
σταλλος. 3. 'Όταν παyήι τό νέφος, χιών έστιν.
Η. ι. 'Όταν δ ήλιος τραπήι, τρέπεται καi ή ίί>ρα.
2. Ό Βόσπορος Qεί είς τόν πόντον τον Αίγείον.
έρρύην (Qέω)
I. θουκυδίδου· Έρρύη δε περt αύτό τό έαρ 1 δ ποταμός τού πυρός έκ τής
Αtτνης- λέγεται δε πεντηκοστώι Ετει ρυήναι τούτο μετό τό πρότερον
Qεύμα.
έρράγη (Qήγνυται)
Κ. ·Κύριε, ή ναύς ή ση έρράγη.• - •διαρραγείης, τρισκατάρατε.•
έμάνην (μαίνομαι)
L. ι. Μαίνεται δ δεσπότης. 2. Μέμηνεν άληitώς. 3... Μανείην μάλλον
ή ήσitείην·· οϋτως Άντισitένης 1 .
Μ. ι. Αtας μανεtς τών Έλλήνων τό ποίμνια άπέκτεινεν. 2. Δηιάνειρα
νομίσασα φίλτρον εlναι το ρυεν αlμα Νέσσου, τούτωι τόν χιτώνα 3
έχρισεν.

11
Ώς έδυνήitην,
ούχ ώς έβουλήitην.

Α. ι. Έμνήσitην Βαβυλώνος. 2... Βασιλεύ, μνήσitητι Άitηναίων.• -


»Καλώς ύπέμνησάς με... 3. Έποίησας δπερ έδεήitην σου. 4. Έμοi
μελήσει ταύτα.
Β. ι. Καitεύδοντί μοι όψις έφάνη. 4 2. ΜηδΕν φοβηt)ήις- itεός έβουλήitη
τάδε. 3. Αίσχρόν τό >Ούκ άν ώιήitην.. 4. Τί σi.ι ο[ει;
LEKτJON 71 ι9ι

C. Δημοσitένουςb
'Ότ' ήτύχησεν δ δήμος ήμών, συνεβουλήitησαν άλλοι τινες αύτόν
σωitήναι· ών έγω μόνον Άργείων έν τώι παρόντι μνησ6ήσομαι βραχύ
τι. ού γό.ρ άν ύμάς βουλοίμην χείρους Άργείων φανήναι, οϊ χώραν
δμορον τήι Λακεδαιμονίων οίκούντες, δρώντες έκείνους γής και '6α­
λάττης aρχοντας, ούκ έφοβήitησαν εύνοϊκώς ύμίν έχοντες φανήναι.
D. Σωκρατικά
ι. Σωκράτης Θεαιτήτωι διαλεχ-6εις ήγάσitη αύτού την φύσιν. 2.
Άρα. ffiελήσειεν άν ήμίν δ Γορ~ιίας διαλεχ~ναι; 3. Ούκ άν αlσχυν­
δείην φάναι με ούχι όρ-6ώς είρηκέναι. 4. Ένταύ-6α δη μέγα έγέ­
λασάν τε και έi}ορύβησαν ο[ μαitηταί, άγασitέντες τής σοφίας τον
Δ ιονυσόδωρον.
Ε. Θουκυδίδου 5
'Εν όργήι εlχον τών ·ελλήνων ο[ πλείους τους Ά'bηναίους, οί μΕν τής
άρχής άπολυi}ήναι βουλόμενοι, οί δε μη άρχ'6ώσι φοβη-6έντες.
F. Τών Άριστοφάνους Άχαρνέων 6 ή άρχή
•:· Ώς πόλλ' έδήχitην 7 την έμαυτού καρδίαν·
fισitην δε βαιά 8 , πάνυ γε βαιά ...

* Ein Teil der Handschriften liest hier (Xenophon, Cyr. Vll Ι ,2} έκtχριστο.

• De gen.anim. 743a 5; Anai.Post. 95a 17; Meteor. 347b 23 b XV 22 (gerafft).

I 425 ν.Chr. 2 Einer νοn Sokrates' Schίilern; ein Vorlaufer der Kyniker. 3 Ihr Ge-
schenk fίίr Herakles. 4 Von der lnschrift, auf welcher die Wunderheiiungen im Heiligtum
des Asklepios in Epidauros aufgezeichnet sind. 5 Bei der Beschreibung der Ursachen des
Peloponnesischen Krieges. 6 L. 41 F. 7 δάκνω. 8 βαιός, 6\·, ά klein, wcnig.

Lektion 71

λύσω, κτίσω, οlκιώ μαχούμαι, άρκέσω


κρινώ, γαμώ, τελώ αlδέσομαι, γελάσομαι

Α. ι. Βαρβάροις ού δουλεύσομεν. 2. Έπει λέγειν χρή, λέξω. 3. Ζεύξις


δ ζωγράφος έπέγραψε τήι τού ά-6λητού γραφήι στίχον·
* Μωμήσεταί τις μάλλον ή μιμήσεται.
ι92 ιεκτιοΝ 7t
4. Κάν λά&ηις άνitρώπους, ου λήσηι ftεούς.
5. * Θνητός γό.ρ ών καi {hιητό. πείσεσftαι δόκει.
6. 1 Έγω ύμάς, ώ άνδρες Άitηναίοι, φιλώ, πείσομαι δε μάλλον τώι
ftεώι ή ύμίν.
7. Ό δικαστης όμώμοκεν 2 ου χαριείσftαι οlς άν δοκήι αυτώι, άλλα δι­
κάσειν κατό. τους νόμους.

Β. ι. Κτίσεις πόλιν έν Λιβύηι. 3 2. Οlκιείς πόλιν μεγάλην. 3. Μέγαν


άγώνα άγωνιούμεftα. 4. Γοργίας έκέλευε έρωτάν δτι τις βούλοιτο
καi πρός άπαντα έφη άποκρινείσftαι.

c. ευριπίδεια
ι. * κ τείν'' εί δοκεί σοι· δυσκλεώς γό.ρ ου κτενείς.
2. ::- Άν πολλό. βάλληις, άλλοτ' άλλοίον βαλείς.
3. ::- 'Αλλ' εlμι καi σην άγγελώ παρουσίαν.

( άρκώ-άρκέσω; αlδούμαι-αίδέσομαι)
D. ι. 'Αρκεί τούτο. - Τούτό σοι άρκείτω. - Τόδ' άρκέσει.
2. •:- Άρκέσω ftανούσ' έγώ. 8
Ε. ι. Αlσχύλου· ::- Δία τοι ξένιον μέγαν αίδούμαι.
2. Πλουτάρχου· Δεί τους ftεους σέβεσftαι, γονείς τιμάν, πρεσβυτέ­
ρους αίδείσftαι.
3. Όμήρου Ίλιάδος· (22,4ι6) 4
·~ Σχέσttε, φίλοι, καί μ' οlον Fάσατε, κηδόμενοί περ,
έξελftόντα πόληος {κέσt}'(αι) tπi νήας 'Αχαιών·
λίσσωμ'(αι) άνέρα τούτον άτάσftαλον όβριμοεργόν,
ήν πως ήλικίην αίδέσσεται ήδ'(t) έλεήσηι
γήρας ...
4. Ξενοφώντος- 5 περi Άftηνα(ων· Τ( άν ποιούντες άναλάβοιεν
την άρχαίαν άρετήν; πότε ούτως 'Α itηναίοι ώσπερ Λακεδαιμόνιοι ή
πρεσβυτέρους αίδέσονται, οϊ άπό τών πατέρων άρχονται καταφρον­
είν τών γεραιτέρων; ή σωμασκήσουσιν ούτως, οϊ ου μόνον αυτοi ευ­
εξίας άμελούσιν, άλλό. καi τών έπιμελομένων καταφρονούσιν; πότε δε
ούτω πε(σονται τοίς άρχουσιν, οϊ καi άγάλλονται έπi. τώι καταφρο­
νείν τών άρχόντων;

( γελώ-γελάσομαι)
F. ι. 'Αριστοτέλους· Μόνος γελάι τών ζώιων άνitρωπος. 2. Γελάσε­
σftε, οlμαι, δταν άκούσητε την άλήftειαν. 3. Πίπακος έλεγε· δ μέλ­
λεις ποιείν, μη λέγε· άποτυχων γό.ρ καταγελασ&ήσηι. 4. Μη ttρήνει
λίαν· καi. γό.ρ αύttις γελάσηι.
(αίνώ-αίνέσω; γαμώ-γαμώ)

G. Περi 'Ακοντίου καi Κυδίππης


Άκόντιος δ καλός ήρα Κυδίππης- εlδε δ' αυτην έν τώι τής Άρτέμιδος
LEKτJON 71 193

[ερώι τώι tv Δήλωι. μήλον ούν πάγκαλον έρριψεν εtς τό ίερόν, bτι­
γράψας νη την Άρτεμιν, Άκοντίωι γαμούμαι. fι δ' άνείλετο καi άν­
έγνω ...
Η. Περi γάμου (κωμικά)
1. ·~ Πάμφιλος γαμεί; γαμείτω· καi γaρ ήδίκησέ με.
2. Παραινέσαι σοι τΟ. λώιστα itέλω.
3. Τί δη παραινέσεις μοι;
4. ·~ Ού γαμείς, άν νούν έχηις.
5. Γεγάμη:tα καύτός διό. τούτο παραινώ σοι μη γαμείν.
6. Έπήινεσα δσα έλεγες.
7. ·~ Καi γaρ τό γήμαι καi τό μη γήμαι κακόν.
8. ·~ .. Γεγάμηκε δήπου ... - ..τί συ λέγεις; άληitινώς;
γεγάμηκεν; δν έγοο ζώντα περιπατούντά τε
κατ~·λιπον ;«

ΙΙ

(τελώ-τελιt))

Κατa δαίμονα καi τύχην πάντα τελείται.


ΕΥ ΤΕΛΕΙ ΘΕΟΣ

Α. Όμηρικά
ι. ::· Έμε χρη πάντα τελέσσαι.
2. ·~ Αί γaρ 6 τούτο, ξείνε, φtος τελέσειε Κρονίων.
3. ::- Πάντα μάλ' έκτελέω κ.όι πείσομαι, ώς συ κελεύεις.
4. •:- Ήδη γaρ τετέλεσται δ. μοι φίλος i'Jitελε itυμός.
5. * 'Ώς άγόρευ' δ γέρων- τΟ. δε δη νύν πάντα τελείται.
Β. 'Εκ τού Πλάτωνος Πρωταγόρου (31 ιb)
Εtπέ μοι, ώ Ίππόκρατες, παρa Πρωταγόραν νύν itέλεις ίέναι, 7 άργύ­
ριον τελών έκείνωι μισitόν ύπrρ σεαυτού, ώς παρa τίνα άφιξόμενος
καi τίς γενησόμενος; ... ώς τίνι όντι τώι Πρωταγόράι tv νώι έχεις
χρήματα τελείν; ... Ώς σοφιστήι άρα όντι έρχόμεitα τελούντες τΟ.
χρήματα.

C. 'Εκ τών Πλάτωνος Νόμων (887e)


Άνατέλλοντός τε ήλίου καi σελήνης καi πρός δυσμαίς 'Έλληνές τε
καi βάρβαροι itεοίς εiιχονται.
D. 'Εκ τού κατa Μάρκον Εύαγγελίου (ι6,2)
νΕρχονται έπi τό μνημείον άνατείλαντος τού ήλίου.
(καλώ-καλώ)
Ε. 'Εκ τής Όδυσσείας
ι. ,., νΕρχεό μοι · τον ξείνον έναντίον ώδε κάλεσσον.
2. * Ξείνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια.
3. ::- . . . Εlμι 7 /Τηλέμαχον καλέουσα.
ι94 LΕΚτΙΟΝ 72

F. ι. ·Πόσους κέκληκας έπι δείπνον;« 2. ·Άρα Χαιρέαν καλείς; .. -


·'Εκάλεσα αύτόν· και γό.ρ έό.ν μη κληitήι, άκλητος i')ξει ... 3. Νομίζω
κό.γοο ύφ' ύμών κεκλήσftαι.
G. 'Εκ τού Πλάτωνος Χαρμίδου (ιSSa)
»Τί ούκ έκάλεσας τόν νεανίαν δεύρο;•- ,.'Αλλό. καλώς«, έφη, »λέγεις
και καλούμεν αύτόν.• Και άμα πρός τόν ό.κόλουitον· •παί•, έφη, »Κά­
λει Χαρμίδην.•
( μάχομαι-μαχούμαι)
Η. 'Αριστοτέλουςb
ι. Χαλεπώτερον ήδονήι μάχεσftαι ή thιμώι, καitάπερ φησιν Ήράκλει­
τος. 2. οι όμονοούντες ού μαχούνται.
Ι. Ξενοφ<i>ντος
Στρατιa άτακτος ούσα ό.χρηστότατον. πώς γό.ρ άν πορευitείησαν; εl
δε και μάχεσftαι δέοι, πώς άν ούτως έχοντες μαχέσαιντο;

• Soph.Antig. 543 b Ε. Ν. ι ιOSa 8; Ε.Ν. ι24ιa 30.

ι Sokrates ZU seinen Richtem. 2 hat geschworen. 3 Vgl. ι. 56 IIL. 4 Pria-


mos will Achill aufsuchen, der eben Hektor getotet hat. οlος allein; κηδόμtνοί περ obschon ihr
besorgt seid; λίσσομαι anflehn; άτάσitαλος wild; όβριμος stark; ήν = έάν. 5 Ein Kήtiker
von Athen spricht (Mem. 3,5,14). σωμασκέω = άσκέω το σώμα; εύεξία < εύ fχω; άγάλλομαι
(άγαλμα!) stolz sein, sich brϋsten. 6 Α[ γάρ bei Homer, wie attisch εlitε, einen Wunsch
einleitend. 7 {έναι gehen {lat. ire). Dazu εlμι ich werde gehn; ich gehe (L. 83).

Lektion 72

κλαύσομαι, πλευσούμαι Qυήσεται, δεήσεται


φανείται (-ήσεται) φοβη-ιtήσηι, τιμήσηι

(πλέω, πνέω)
Α. ι. Πλείν ό.νάγκη, ζήν ούκ ό.νάγκη 1 • 2. 'Άμ' ήοί πλεύσεσιtε. 3. Έγω
συμπλεύσομαι. 4. Συμπλευσείσftαι ήμίν φησίν. 5. Και έπλευσαν εtς
Μίλητον. 6. Ό έκατοντάρχης 2 εύρε πλοίον Άλεξανδρίνον πλέον εtς
Ίταλίαν.•
Β. ι. Ό άνεμος και πνεύμα λέγεται. (Άρτ.) 2. Τό πνεύμα δπου itέλει
πνείb. 3. Και έπνευσαν οι άνεμοι και έπεσεν ή οtκίαb.
LΕΚτΙΟΝ 72 195

C. 'Όμηρός φησί μένος 3 έμπνεύσαι ένίοις τών ήρώων τόν itεόν· καi
Ήσίοδος δε λέγει περi τών Μουσών δτι ·Ενέπνευσαν δέ μοι αύδήν•.
καi Σωκράτης που τaς Μούσας έμπεπνευκέναι οί φησινc.
D. Εύριπίδης Ήρακλεί (885) 4
·~ Ταχ\J τόν εύτυχή μετέβαλεν δαίμων,
ταχ\J δε πρός πατρός τέκνα έκπνεύσεται.
(καίω - κάω, κλαίω - κλάω)
Ε. 1. Οί ίατροi κάουσι καi τέμνουσιν έπ' άγαitώι.d 2. OL Θηβαίοι έμβα­
λό-"1ες ιlς ιην Άτcικiιν έκuιον καi nεμνον την χώραν. 3. Δεi πρότε­
ρον καυστόν εlναι πρiν κάεσitαι, καi καυστικόν πρiν κάειν· καυστa
δε δοκεί εlναι δσα είς τέφραν διαλύεται τών σωμάτων. (Άρτ.) 4. Τήι
λαμπάδι καύσω ύμάς.
5. θάίς ή έταίρα πρώτη ήκόντισε δάιδα καιομένην είς τa Ξέρξου, τοί1
κατακαύσαντος τaς Άitήνας, βασίλεια. 5
6. * Κλαίει δ νικηitείς, δ δε νικήσας άπόλωλεν.
7. Άλις κέκλαυται.
F. 'Εκ κωμωιδιών τινων 6
1. * Κλάοις άν, εl πράσσοις a μη πράσσειν σε δεί.
2. ::· »Δεύρ' έλ-6', ίνα κλάηις.« - »Τί με καλείς;•- »κλαύσηι μακρά.•­
•καi διa τί κλαύσομαι;•
G. 'Εκ τού Πλάτωνος "Ιωνος (535e) 7
Δεί με τοίς itεαταίς τόν νούν προσέχειν· ώς taν μΕν κλάωσιν, έγω γε­
λάσομαι, άργύριον λαμβάνων, έaν δε γελώσιν, αύτός κλαύσομαι, άρ­
γύριον άπολλύς.

11
Α. 1. •:· Φανήσεται τι τήσδε φάρμακον νόσου.
2. * θανείν ~οιμος- εl δε μη βουλήσομαι,
κακη φανού μαι καi φιλόψυχος γυνή. 8
3. Ώ Ζεύ, πόit' ήμέρα γενήσεται;
(χαίρω - χαιρήσω)
Β. 1. ·~ Χαίρ' ώ Χάρων, χαίρ' ώ Χάρων, χαίρ' ώ Χάρων.
2. * Έχάρην ϋμνοις, έχάρην ώιδαίς.
3. ::- ,,Qϋ τοι μa την Δήμητρα χαιρήσεις έτι ... -
•Κλάειν έγωγέ σοι λέγω ...
( ρέω - ρυήσομαι)
C. 1. Ήρακλείτου· Πάντα ρεί.
2. θουκυδίδου· 9 Έρρύησαν ποταμοi πυρός έκ τής Αίτνης.
3. Ίσοκράτους· (8,5) 10 Ύμείς, ώ Άitηναίοι, πεποιήκατε τους ρήτο­
ρας μελετάν δπως άρέσκοντας ύμίν λόγους έρούσιν· έφ' οϋς καi νύν τό
πλήitος αύτών έρρύηκεν. πάσι γaρ ήν φανερόν, δτι μάλλον
ι96 LΕΚτΙΟΝ 72

ήσttήσεσttε τοίς παρακαλούσιν ύμάς έπi. τόν πόλεμον ή τοίς περi τής
είρήνης συμβουλεύουσιν.
4. Τού αύτού · (8, ι40) Πόσον οίεσftε πλούτον είς την πόλιν είσρυή­
σεσftαι, δι' ήμών άπάσης τής Έλλάδος σωιζομένης;

(μέλλω - μελλήσω, μέλει - μελήσει)


D. ι. Τί μέλλεις; πό'lt' fιξεις;
2. Δημοσ'ltένους- (6,ι4) Φασi. μΕν μέλλειν πρός τους Θηβαίους τόν
Φίλιππον έχ'ltρώς έχειν· ... δ δε ταύτα μΕν μέλλει καi. μελλήσει γ', ώς
έγω κρίνω· τοίς Μεσσηνίοις δε καi. τοίς Άργείοις έπi. τους Λακεδαι­
μονίους συλλαμβάνειν ού μέλλει, άλλό. καi. ξένους είσπέμπει και
χρήματα άποστέλλει.
3. Τούτ' (τούδ') ούδέν μοι μέλει. 4. Έμοi. μελήσει ταύτα. 5. Μή σοι
μελησάτω τούτο. 6. Τούτων δ' fγω έπιμελήσομαι.. 7. Ύμίν δε πότε
tμέλησε περi. τού πολέμου και τής είρήνης;

( δέω, δεί, δέομαι)


Ε. Γραμματικόν
ι. Δεί με έλ'ltείν ποι. 2. Δεί μοι (δείται μοι) βοη'ltείας. 3. Βοη'ltείας
δέομαι. 4. Δέομαί σου βοη'ltείν (δπως βοη'ltήσηις) μοι. 5. Δίκαια
δέομαί σου. 6. Δίκαια δεησόμενοι πάρεσμεν. 7. Συν ύμίν, δτι άν
δέηι, πεισόμε'ltα.

F. ι. Εύριπίδου· ·~ Δείται γό.ρ δ 'ltεός, είπερ έστ' δντως 'ltεός,/ούδενός.


2. Τού 'ltεού παρό'ντος ήγεμόνος άλλου ούδfν δεησόμε'ltα έτι.

G. Πλατωνικάe
ι. Πολλού δέω ύπερ έμαυτού άπολογείσftαι, άλλό. ύπtρ ύμών.
2 ... Εlτα, ώ Μένων, παίζεις πρός με;• - Τί δή, ώ Σώκρατες;- ,.'Ότι
έμού δεη'ltέντος δλην είπείν την άρετήν, αύτην μΕν πολλού δείς είπείν
δ τι έστίν, μόριον δε αύτή ς λέγεις. δεήσει ούν ήμίν πάλιν έξ άρχής, ώς
έμοί δοκεί, τής αύτής έρωτήσεως, ώ φίλε Μένων· τί έστιν άρετή;•

Η. ι. Ξενοφώντος- 11 'Αδικούντα πειρασόμεttα συν 'ltεοίς άμύνασftαι·


έό.ν μέντοι τις ήμάς εύ ποιήι, τούτου ε[ς γε δύναμιν ούχ ήττησόμε'ltα
'
ευ ποιουντες.-
2. Λυσίου· Τίς έτι έ'ltελήσει χρηστός εlναι, εl ήττη'ltήσονται τών
κακώς ύμάς ποιούντων ο[ εύ ποιούντες; 12

111
Α. ι. 'Απ' άγα'ltών μα'ltήσηι άγα6ά. 2. 'Όποι άν έλ6ω, άκούσονταί μου
ο[ νέοι. 3. Γνώσεσttε την άλή6ειαν. 4. >:· Σοφοίς δμιλών καύτός
έκβήσηι σοφός. 5. Μηδένα άδικών ούδένα φοβη'ltήσηι.
ιΕΚτΙΟΝ 72 197

Β. Περι φυγής
1. Ό παρ' Εύριπίδηι 'Ορέστης λέγει· (Ήλ. 975)
* Μητροκτόνος νύν φεύξομαι·
ή δε Μήδεια· (604)
* Έγω δ' έρημος τήνδε φευξούμαι χttόνα.
2. Λυσίας δ ρήτωρ λέγει που· (6, 15) 'Εάν τις άνδρός σώμα τρώση ι,
κεφαλην ή πρόσωπον ή χείρας, ούτος κατα τους νόμους τους έξ
Άρείου πάγου 13 φεύξεται την τού άδικηttέντος πόλιν·
3. δ δ' Άριστοφάνης Άχαρνεύσιν· (1129)
* Όρώ γέροντα δειλίας φευξούμενον·
4. αύttις δ' δ Λυσίας (34, ι1) 14 Δεινόν γaρ ό.ν ε[η, ώ άνδρες Άi}ηναίοι,
εί, δτε μΕν έφεύγομεν, έμαχόμεttα Λακεδαιμονίοις ϊνα κατέλttωμεν,
κατελttόντες δε φευξόμεttα, ίνα μη μαχώμεttα·
5. δ δ' 'Λeιcτοφcνης ΓΙΙ.ού-:ωι (147) Δει\'ότατ~\' έργον έ~γc.ωόμε~α, εt
τόν ttεόν 15 έρημον άπολιπόντες φευξούμεttά ποι μηδε διαμαχούμεttα.
C. Ξε-.'οφώντος
Ό μΕν αίχμάλωτος έφη ήγήσεσttαι τοίς 'Έλλησιν άλλην δδόν· εlναι δ'
άκρον δ εί μή τις προκαταλήψοιτο, άδύνατον έσεσDαι παρελttείν.
D. ι. Εύριπίδου· ::· Τόδ' εύ λέλεκται· μνημονεύσεται χάρις.
2. Πλάτωνος- Οί άρχοντες ο[ έν ταίς πόλεσιν ούδΕν άλλο σκοπούσιν
ή τούτο, δttεν αύτοι ώφελήσονται.
3. Θουκυδίδου· Οί άγαttοι τιμήσονται ταίς προσηκούσαις τιμαίς.
4. Πλάτωνος- Πολλa έγώ σοι, έάνπερ βούληι, περι τών ttεών διηγή­
σομαι, α συ άκούων εύ οlδ' δτι έκπλαγήσηι.
Ε. Όμήρου Ίλιάδος
>:· 'Αλλ' έκ τοι έρέω, το δε και τετελεσμένον έσται.

F. ι. ,.•:· Χαλεπανεί πατήρ.•- .. πεπαύσεται πάλιν.• (κωμ.) 2. Τίνος δεί;


φράζε και πεπράξεται.
3., 4. Έκ τών Άριστοφάνους Ίππέων· 3. Τί κέκραγας;
4... κατακεκράξομαί σου κράζων ... - .. τριπλάσιον κεκράξομαί σου.•
G. Σωκράτους φεύγοντος την δίκην, Λυσίας λόγον ύπερ αύτού συγ­
γράψας ήλttεν αύτώι κομίζων και έκέλευε χρήσασttαι, .. τεttνήξηι
γάρ•, λέγων, »εί μη ούτως άπολογήσηι ... δ δε .. ει γάρ•, έφη, .. και μη
νύν, πάντως τεttνήξομαι.•

• Act.Apost. 27,6 b Jh. 3,8; Mt. 7,27 ~ Plato, Conviv. t79b; Pha~r. 262d
d Xm.Anab. 5,6,19 (vgl. ι.66Β) • Αροl. 30d; M~no 79b.

I Kmnst du di~ lateinisch~ Fonn di~ses bombastίschen Schlagworts? und smen Au-
tor? 2 Hund~rtfίihr~r, d.i. centυήo. 3 Kraft. 4 Der Chor ~rkennt, daB Hera-
kles ίm Wahnsinn seine Kinder tδten wird. 5 ln Persepolis im J. 330 v.Chr., mit Alexan-
der ιnd seinem Heer. 6 Vgl. ι. 6 Fn. 4; ι. 57 IG2. 7 Ion der Rhapsode spήcht. -
Φιοίλίις verliercnd (Partizip). 8 Polyxena spήcht (Eur.Hec.348). 9 Vgl. ι. 70 IJ.
10 h gespannter politίscher Sitυation befϋrwortet Isokrates Fήeden. 11 Die Fϋhrer
der gήechischen Sδldner (Xen.Anab. 2,3,23) zu den Gesandten des siegreίchen P~rserko-
198 LΕΚτΙΟΝ 73

nigs (L. 41 IIIB). 12 Das eίnleuchtende, ίnfame Argument zeίgt die Advokatenkunst des
Lysίas (20,32). 13 Vgl. L.40 Fn. 10. 14 Aus eίner Rede fϋr dίe Rechte der 403 zu-
rϋckgekehrten Demokraten. 15 rWnlich den Plutos.

Lektion 73

λέλυκα, γέγραφα εστηκα, εσταμεν 1 έστάσιν


είρηκα, όλωλα δέδια, δέδιμεν, δεδίάσιν

Α. Γραμματικόν
1. Λέλυκα· γέγραφα. λέλυμαι· γέγραμμαι. 2. Δέδωκα· ηϋρηκα. 3.
Πεπαίδευκα· τετίμηκα. 4. Πέφυκα· τέ'ftυκα· κεχάρισμαι. 5.
Έστέρημαι· έκτισμένον· έζητηκώς- έρρωμαι· έρριπτο. 6. Δέδρακα·
κέκλοφα· κέχρημαι· έκπέπνευκεν. 7. 'Έγνωκα· κέκτημαι. 8. Πεφύ­
λαγμαι· έσκέφftαι· ήγγελτο· έφttαρται.
9. Αlσχύλου· * Πόλις πέφευγεν ~δε δούλιον ζυγόν.
Β. 'Εκ τής Ξενοφώντος 'Αναβάσεως (Ι 4,8; ΠΙ 1,38)
1. Κύρος εlπεν· Άπολελοίπασιν ήμάς Ξεννίας καi Πασίων. ό.λλ' ούτε
ό.ποδεδράκασιν· οlδα γό.ρ δπηι οίχονται· ούτε ό.ποπεφεύγασιν· έχω
γό.ρ τριήρεις ώστε έλείν τό έκείνων πλοίον.
2. Ή μtν εύταξία σώιζειν δοκεί, ή δ' ό.ταξία πολλοuς ήδη ό.πολώλε­
κεν.

C. Γραμματικόν
1. 'Ελάτεια κατείληπται (έάλωκεν). 2. Τούργον εlργάσftαι δοκεί
μοι. 3. Πό'ftεν συ πέπυσαι τούτο; 4. 'Ό πέπεισμαι, είρηκα. 5. Καi
περi τούτου είρηται γ' ήμίν ίκανώς.
D. Πλάτωνος, έκ τού Ίππίου (301a) 1
Σκόπει, ώ Σώκρατες- εl κεκμηκως ή τετρωμένος ή πεπληγμένος ή άλλ'
δτιούν πεποvttως έκάτερος ήμών ε[η, ού καi ό.μφότεροι τούτο πεπόν-
6οιμεν;
Ε. Πλατωνικά•
1. 'Έγωγε, ώ Σώκρατες, ούτε έόρακα Πρωταγόραν πώποτε ούτ' ό.κή­
κοα ούδέν. 2. Έπιτρέπειν hοιμος εl την ψυχην Πρωταγόράι, δν
ούτε γιγνώσκεις ούτε διείλεξαι ούδεπώποτε;
3. Πέπεισμαι b(ω έκων εlναι μηδένα ό.δικείν ό.ν'ftρώπων, ό.λλό. ύμάς
LΕΚτΙΟΝ 73 199

τούτο ού πεί~ω· όλίγον γό.ρ χρόνον άλλήλοις διειλέγμε'ftα.


4. Εlρήσεται δτι Σωκράτη άπεκτόνατε, άνδρα δίκαιον.

F. Ά.λλα Πλατωνικάb
1. 1 ΣΩ. Τί τούτο, <h Πώλε; γελάις; άλλο αύ τούτο εlδος έλέγχου έστίν,
έπειδάν τίς τι εl:πηι, γελάν, έλέγχειν δε μ ή;
ΠΩΛ. Ούκ οίει έξεληλέγχ'ftαι, <h Σώκρατες, δταν τοιαύτα λέγηις a
ούδεiς άν φήσειεν άν'ftρώπων;
2. ΣΩ. Έγω ύπέλαβον, τού Κριτίου άκηκοέναι τον Χαρμίδην ταύτην
την άπόκρισιν την περi τής σωφροσύνης. δ μΕν ούν Χαρμίδης ένεδείκ­
νυτο3 ώς έξεληλεγμένος είη· δ δε Κριτίας ούκ ήνέσχετο.
3. ΣΩ. Όμώμοκα καί μοι άνάγκη πεί'ftεσ'ftαι.
4. ·ο σώφρων οϋτε χαίρων οϋτε λυπούμενος άγαν φανήσεται διό. το
αύτώι πεποι~έναι.

G. Κωμικά τινα
ι. ·'Εγείρου ... - ,. Τί κέκραγας;« - ·'Εγερ{tήναί σε δει .. - .. Πάλαι
έγρήγορα... 2. Κέκραχ'ftι δσον 'ftέλεις. 3. Παρήν δε δειπνήσων καi
Κοννάς δ αύλητής, ούδΕν βεβρωκώς, δίψηι δ' άπολωλώς, στέφανον δ'
έχων.
4. Μενάνδρου· * Πολu κρείπόν έστιν, εν καλώς μεμα~κέναι
fι πολλa φαύλως περιβεβλήσ'ftαι πράγματα.

Η. ι. Ίωάννου α'· 4 'Ό έωράκαμεν καi άκηκόαμεν, άπαγγέλλομεν.


2. Άριστοτέλης έρωτη'ftείς, τί έστιν έλπίς, .. tγρηγορότος«, εlπεν,
.. tνύπνιον ...

I. Ξενοφώντος, έκ τής Άναβάσεως (2,ι,3; 4,3,8)


ι. Άμα •Ηλίωι άνίσχοντι ήλ~ον άγγελοι παρό. Άριαίου 5 • ο{ιτοι έλεγον
δτι Κύρος μΕν τέftνηκεν, Άριαίος δε πεφευγως έν τώι στα~μώι είη
μετό. τών άλλων βαρβάρων δ~εν τήι προτεραίάι ώρμηντο· καi λέγοι
δτι ταύτην μΕν την ή μέραν περιμείνειεν άν αύτούς, εl μέλλοιεν ήκειν,
τήι δε άλληι πορεύεσ'ftαι φαίη έπi 'Ιωνίας, δ'ftενπερ ήλ~εν. 2. Ταύτην
μΕν ούν την ήμέραν καi την νύκτα rμειναν έν πολλήι άπορίάι όντες.
Ξενοφών δε ένύπνιον εlδεν· έδοξεν έν πέδαις δεδέσ'ftαι, α{ιται δε
αύτώι αύτόμαται περιρρυήναι, ώστε λυ{tήναι καi διαβαίνειν δπόσον
έβούλετο.

Κ. 'Ρητορικά τινα
ι. Δημοσ~ένους- Ύμείς, <h άνδρες Ά~ναίοι, τής παρρησίας καi
τοίς ξένοις καi τοίς δούλοις μεταδεδώκατε· έκ δε τού συμβουλεύειν
ύμίν παντάπασιν έξεληλάκατε αύτήν.
2. Τού αύτού· Εlς τοσούτο άναιδείας ο{ιτοι έληλύ~ασιν, ώστε rλε­
yόν με τον πατέρα άπεκτονέναι.
3. Λυσίου· 6 Παύομαι κατηγορών. άκηκόατε, έοράκατε, πεπόν'ftατε·
δικάζετε.
200 LΕΚτΙΟΝ 73

ΙΙ

(έοικα, είωitα)
Α. Γραμματικόν
ι. Τώι πατρi έοικας, ώ παί. 2. Παίς πατρi έοικώς (είκώς). 3. ·ο
υ[ός τώι πατρi πάντα έώικει. 4. Ούκ έοικας είδέναι τό γεγονός. 5.
Ούκ είκός έστί σε τούτ' άγνοείν. 6. VΕσται σοι πάνit' δσα έοικεν. 7.
Λέξω έν τώι είωitότι τρόπωι.

Β. ι. Πλατωνικόν· .. τα όνόματα έφαμεν είκόνας εlναι τών πραγμάτων ...


»Άλλ' είκός τούτό γε φαίνεται. δ μέντοι νύνδη έλεγες, έοικεν άτό­
πωι ...
2. 'Αντιφώντος (φόνου άπολογία)· Ta είκότα πρός έμού μάλλόν
έστιν· δ γaρ καταμαρτυρών μου άπιστος έλήλεγκται ών, δ τε έλεγχος
ούκ έστιν.

C. Oi Άi}ηναίοι μετ' άσπίδος καi δόρατος είώttεσαν τaς πομπaς ποιείν.


Τόδε Θουκυδίδης έστiν δ άπηγγελκώς.

D. Άριστοτέλουξ
ι. 'Εκ τής ένίων ύπεροχής γίνεσitαι είωitε μοναρχία· διό ένιαχού είώ­
itασιν όστρακίζειν, οlον έν Άργει καi Άitήνησιν. 2. "Ο έπi τό πολυ
ίσασιν ούτω γινόμενον ή μη "(Lνόμενον, ή δν ή μη όν, τούτ' cστιν εl­
κός. 3. Τό έπιεικες έπαινούμεν καi άνδρα τόν τοιούτον ... το γaρ
έπιεικες δοκεί δίκαιον εlναι· έστι δε έπιεικες τό παρa τον γεγραμμέ­
νον νόμον δίκαιον. έφ' οlς γaρ δεί συγγνώμην έχειν, έπιεική ταύτα,
καi τό τοίς άνitρωπίνοις συγγινώσκειν έπιεικές. 4. Πολλάκις ο[
σκώπτοντες είκάζουσι τών μη καλών ένίους τους μΕν αίγi τους δε
οίί. 5. Καi τούτο μΕν εύ οlδα καi ούκ είκάζω. (Πλ.)

( ~στηκα - ~σταμεν)
Ε. 'Εκ τής Καινής Διαitήκης
1. Εlπεν δέ τις αύτώι· Ή μήτηρ σου καi ο[ άδελφοί σου έστήκασιν
έξω, ίδείν itέλοντές σε.d 2. Άνδρες Γαλιλαίοι, τί έστήκατε βλέποντες
είς τον ούρανόν;e 3. ·ο δοκών έστάναι βλεπέτω μη πέσηι.'

F. ΘουκυδίδουΒ
ι. οι v Ιωνες, ήδη άφεστηκότες άπό βασιλέως, Σηστόν έπολιόρκουν.
2. Προς τους έν Ίitώμηι πόλεμος καitειστήκει Λακεδαιμονίοις τής δε
πολιορκίας μακράς καitεστηκυίας [καitεστώσης] ήλitον ο[ Άi}ηναίοι,
Κίμωνος στρατηγούντος.

G. Περi νόμων, Πλατωνικά


ι. Άρα τον νόμον τον καitεστηκότα δέδοικας; 2. Τοίς νύν καitεστη­
κόσι νόμοις δεί χρήσitαι. 3. Ού δεί καταφρονείν τών καitεστώτων
νόμων. 4. Τό άγαitόν άρα διώκοντες καi βαδίζομεν δταν βαδίζωμεν
καi ~σταμεν δταν έστώμεν.
LΕΚτΙΟΝ 73 2Οι

Η. Εύριπίδεια
ι. * Γάμοι δ' δσοις μtν εύ κα'ftεστάσιν βροτών,/μακάριος αίών.
2. '' . . . γυναικί το ι I αlσχρόν μετ' άνδρών έστάναι νεανιών.
3. * Έστως δε Τρώων πολεμίοις έναντίος/σώσεις πόλιν σήν.
4. '' Φέρειν άνάγκη τaς παρεστώσας τύχας.
(τέttνηκα - τε'ftνάσιν; βέβηκα - βεβάσιν)

I. ι. Σοφοκλέους· •:- 'Αλλ' ή καλώς ζήν ή καλώς τεttνηκέναι


τον εύγενή χρή. πάντ' άκήκοας λόγον.
2. Ξενοφώντος-h Σωκράτης ryvω τού ζήν αύτώι το τε'ftνάναι κρείτ­
τον είναι.
3. Πλάτωνος·i Ήκουσά του τών σοφών ώς νύν ήμείς τέ'ftναμεν και
τό σώμά έστιν ήμίν σήμα.

Κ. Τ(ΙC'γ•κάk
ι. •:- Τόν ζώντα καίνειν τους τεttνηκότας λέγω.
2. ::- Τε'ftνάσιν οι 'ftανόντες. 3. * βεβάσιν, αlαί.

L. 'Αριστοτελικά
ι. Τών ποδών έργον τό άσφαλώς βεβηκέναι. (L. 69 IH2)
2. 'Αριστοτέλης έρωτη'ftείς, τίνι διαφέρουσιν ο[ πεπαιδευμένοι τών
άπαιδεύτων, »δσωι .. , έφη, •Οί ζώντες τών τε'ftνεώτων ...

( δέδοικα - δέδια)
Μ. ι. * Άρης τύραννος χρυσόν Έλλaς ού δέδοικεν.
2. '' Χρόνωι μα{tήσηι τους 'ftεους δεδοικέναι.
3. ::- Άν γλαυξ άνακράγηι, δεδοίκαμεν.
4. 'Α ντισ'ftένους- 'Όστις έτέρους δέδοικεν, δούλος ών λέλη'ftεν έαυ­
τόν.

Ν. ι. :- Δέδια δ' άμφι σαίς τύχαις, Προμη'ftεύ.


2. Πλάτωνος· Τώι δεδιέναι άρα και δέει άνδρείοί εlσι πάντες πλην
οί φιλόσοφοι.
3. Ούτος εl τόν αύτού πατέρα έτίμα και έδεδίει, κάν αύτός ύπό τών
παίδων έτιμάτο· ό δ' ού δέδιεν ούδ' αlδείται ούδένα.
4. Πάντες άvftρωποι δεδίασι τόν τύραννον· τώι όντι δ' έκείνος δεδιως
ζήι τaς περιπετομένας μυίας συ δε μηδέν, ώ φίλτατε, δέδι'ftι.

Ο. Θουκυδίδου 1
1. οι Κορίvftιοι, τής Ποτειδαίας άφεστηκυίας, δεδιότες περι τώι
χωρίωι πέμπουσιν έξακοσίους και χιλίους τους πάντας όπλίταςΌ 2.
0[ Λακεδαιμόνιοι έδέδισαν, μή ποτ ε αύ'ftις ξυμφορά τις αύτοίς περι­
τύχηι οία καi έν τήι νήσωι 8 .

Ρ. Πλάτωνος, έκ τής Πολιτείας (564a) 9


Τό άγαν τι ποιείν μεγάλην φιλεί εlς τό έναντίον μεταβολην ~ειν, έν
ώραις τε καi έν φυτοίς καi έν σώμασιν, καi δη καi έν πολιτείαις ούχ
ήκιστα.
202 LΕΚτΙΟΝ 74

Εtκός, έφη.
Ή γό.ρ άγαν έλευ-3ερία έοικεν ούκ εlς άλλο τι ή είς άγαν δουλείαν μετ α­
βάλλειν και ίδιώτηι και πόλει.
Είκός γάρ.
Είκότως τοίνυν, εlπον, ούκ έξ άλλης πολιτείας τυραννις γίγνεται ή έκ
δημοκρατίας, έξ οlμαι τής άκροτάτης έλευ-3ερίας δουλεία πλείστη και
άγριωτάτη.
ν Εχει γάρ, έφη, λόγον.

• Pl.Prot. 310e; 313c (vgl. L. 71 118); Apol. 37a; 38c b Gorg. 473e; Chann. 162c; 157c; Me-
nex. 248a c Pol. 1302b 18; Anal.Pr. 70a 4; Ε.Ν. 1137b 34- Rhet. 1374a 26; Gen.an. 769b
18 d Lk. 8,20 (Μι. 12,47) • Act.Ap. 1,11 1 1.Kor. 10,12 1 Ι 89,5 (479/8 v.Chr.); Ι

101,2 (462 v.Chr.) h Apol. 33 1 Pl.Gorg. 493a k Aesch.Ch. 886; Pers. 1003; Eur.Aic.
541 I Ι 60; IV 55,3.

1 Hippias vmeidigt den gesunden Menschenverstand gegen einen Trugschluβ des Sokra-
tes. 2 Sokrates hat soeben behauptet, es sei besser, Unrecht zu leiden als Unrecht zu
tun. 3 zeigte, deutete an. 4 d.h. Aus dem Ersten Bήef des Johannes
(1,3}. 5 Ein persischer Feldheπ unter Kyros und zweifelhafter Freund der Gήe-
chen. 6 Schluβ der Anklagerede gegen die Mδrder seines Bruders, vgl.
L.57 ID. 7 432 v.Chr. 8 wie auf Sphakteήa (L.66 F2), :;ο i.J. 424 v.Chr.
9 Sokrates beήchtet, was er selbst und Mitunterredner sagten.

Lektion 74

οlδα, εlδώ, εlδέναι εlδον, ίδω, ίδείν


ίσμεν, ίσ6ι, εtδώς είδομεν, ίδέ, tδών

(οlδα, σύνοιδα)
Α. ι. 'Αριστοτέλους- Πάντες άν-3ρωποι τού είδέναι όρέγονται φύσει. 1

2. Τού αύτού·• Περι ών tσμεν και κεκρίκαμεν, ούδΕν έτι δεί λόγου.
3. Πλάτωνος-b Εί μήτε αύτός ηύρες μήτ' έμα-3ες παρ' άλλου, πώς
οlσ-3α και πόttεν;
4. Εύριπίδου·
* Τίς οlδεν, εί τό ζήν μέν έστι κατttανείν,
τό κατttανείν δε ζήν κέκληται τοίς κάτω;
Β. Ξενοφώντος, έκ τής Κύρου Άναβάσεως 2
ι . 'Όπως ούν έσεσ-3ε άνδρες άξιοι τής έλευttερίας ής κέκτησ-3ε και ής
ύμάς έγω εύδαιμονίζω. Εύ γό.ρ [στε, δτι την έλευttερίαν έλοίμην άν
άντι ών έχω πάντων. 2. ·ο Κύρος δτι άδικείσ-3αι νομίζει ύφ' ήμών,
LΕΚτΙΟΝ 74 203

οlδα· ώστε και μεταπεμπομένου αύτού ούκ Ηtέλω έλ6είν, αtσχυνόμε­


νος δτι σύνοιδα έμαυτώι πάντα έψευσμένος αύτόν. 3. Άκούσας δε
ταύτα δ Φαλίνος έγέλασε καi εlπεν· Άλλό. φιλοσόφωι μΕν έοικας, ώ
νεανίσκε, καί λέγεις ούκ άχάριστα· rσ-ιtι μέντοι άνόητος ών, εt ο[ει άν
την ύμετέραν άρετi)ν περιγενέσ6αι τής βασιλέως δυνάμεως.
C. Πλάτωνος- έκ τής Σωκράτους Άπολογίαξ
1. Ιστε οlος ήν Χαιρεφών, ώς σφοδρός έφ' δτι δρμήσειεν.
v 2. Τί πότε
λέγει δ 6εός; 3 έγοο γό.ρ δη ούτε μέγα ούτε μικρόν σύνοιδα έμαυτώι
σοφός Q}ν. 3. 0[ γίJ.ρ μάντεις λέγουσι μfν πολλf':ι καi καλά, [σσ.σιν δ'
ούδΕν ών λέγουσιν. 4. Ούτος μΕν ο[εταί τι εlδέναι ούκ εtδώς- έγοο δέ,
ώσπερ ούν ούκ οlδα, ούδε ο[ομαι. έοικα γούν τούτου γε σμικρώι τινι
a
αύτώι τούτωι σοφώτερος εlναι, δτι μη οlδα ούδε ο[ομαι εtδέναι. 5.
Τό γό.ρ τοι 6άνατον δεδιέναι, ώ άνδρες, ούδΕν άλλο έστιν fι δοκείν
σu<f)όν ε~ναι μη uντα· δοκείν γό.ρ εL.δέvαι ~οτiν δ. uύκ οlδεν. olbε μΕν
γό.ρ ούδεiς τόν 6άνατον, ούδ' εt τυγχάνει τώι άν6ρώπωι πάντων μέγι­
στον δν τών άγαttών, δεδίασι δε ώς εύ εtδότες δτι μέγιστον τών
κακών έστιν.
D. 1. Ήρακλείτου· Δίκης όνομα ούκ άν ήιδεσαν άν6ρωποι, εt τάδικα
μη ήν.
2. 'Ομήρου περι Κάλχαντος τού μάντεως-
::- 'Ός τ' ήιδει τά τ' έόντα, τά τ' έσσόμενα, πρό τ' έόντα.
3. Εύριπίδου·
•:- Αtαί· τόδ' ήδη 6είον άνitρώποις κακόν,
δταν τις εtδήι τάγα6όν, χρήται δέ μή.
4. Μενάνδρου·
•:- Τό Γνώ6ι σαυτόν έστιν, άν τό. πράγματα
εlδήις τό. σαυτού καi τί σοι ποιητέον.
5. ::- VΕρδοι 4 τις fιν έκαστος εtδείη τέχνην.
Ε. 1. θουκυδίδου- (V 26,5). Έπεβίων 5 διό. παντός τού πολέμου, προσ­
έχων την γνώμην δπως άκριβές τι ε[σομαι.
2. Δημοσ6ένης πρός τόν κλέπτην εtπόντα· .. ούκ ήιδειν δτι σόν έστιν•,
.. δτι δέcc, έφη ιοσόν ούκ έστιν ήιδεις•.
F. Περi δούλων
1. Δημοσ6ένους- (24,124) Τών δούλων δσοι άν έλεύ6εροι γένωνται,
ού τής έλευ6ερίας χάριν έχουσι τοίς δεσπόταις, άλλό. μισούσι μάλιστα
άν6ρώπων, δτι συνίσασιν αύτοίς δουλεύσασιν.
2. Ξενοφώντος· (Οlκ. 7,37) Κάμνοντες ο[ δούλοι καi καλώς 6ερα­
πευ6έντες χάριν μέλλουσιν ε[σεσ6αι καi εύνούστεροι fι πρόσ6εν εlναι.

G. Περi εlδότων και άγνοούντων


1. Σοφοκλής μεμφόμενος αύτώι έλεγεν δτι .. ώ Αtσχύλε, εt καi τό. δέ­
οντα ποιείς, ωJ.' ούκ εtδώς γ ε ποιείς .•
2. Πλάτωνος·d 'Ανάγκη γό.ρ τόν άγα6όν ποιητήν, εt μέλλει περi ών
άν ποιήι καλώς ποιήσειν, εlδότα ποιείν.
204 ιεκτιοΝ 74

3. Τού αύτού·e Ούκ ειδότες, ώς ~πος ειπείν, ούδΕν οlόμεttα τα


πάντα εlδέναι.
4. Τού αύτού·' Πάλιν έξ lχρχής έπισκεψώμε{tα, πρώτον μέν, εl δυ­
νατόν έστιν τούτ' εlναι fι ού - τό α οlδεν και α μη οlδεν εlδέναι δτι
οlδε και δτι ούκ οlδεν - ~πειτα, ει δτι μάλιστα δυνατόν' τ(ς άν ε[η
ήμίν ώφελία ειδόσιν αύτό.
5. Τού αύτού·' Ει μΕν fιιδει δ σώφρων ά τε fιιδει και α μη fιιδει (τα
μΕν δτι οlδεν τα δ' δτι ούκ οlδεν), μάλα άν ήμίν ώφέλιμον ήν σώφρο­
σιν εlναι.
6. Τού αύτού· 8 Άρα πειitώ τινα μεμηχάνηται δ Qήτωρ, ώστε δοκείν
είδέναι, ούκ ειδώς, έν ούκ εlδόσι μάλλον τού εlδότος;
7. Τού αύτού·h Τελευτών ούν έπι τους χειροτέχνας fιια· έμαυτώι γαρ
συνήιδη ούδΕν έπισταμένωι (ώς mος εlπείν), τούτους δέ γ' fιιδη δτι
εύρήσοιμι πολλα και καλα έπισταμένους.
8. •Αριστοτέλους- VΕνιοι ούκ εlδότες έτέρων ειδότων πρακτικώτε­
ροι.

9. Πλάτωνος· Πώς συ ε[σηι λόγον καλόν, fι άλλην ήντινούν πράξιν


καλήν, αύτό τό καλόν άγνοών;
( εlδον - οlδα)
Η. Γραμματικόν
Ι. ~Ηλitον, εlδον, ένίκησα. 2. Έλ-ttων είδον. 3. Ίδων ένίκησα. 4.
Εlδως ήλitον. 5. Εlδον κάλλιστον εlδος. 6. Ούδέν έστιν ήδιον fι
πάντ' εlδέναι. 7. Έλένην βούλομαι tδείν. 8. Ίδου χελιδών.
I. Τραγικά 1
1. * Άλλ' έκκάλυψον, ώς [δω το πάν κακόν.
2. '} Ούπω τις εlδε Ζήνά που νικώμενον.
3. * Ό χρήσιμ' ειδώς, ούχ δ πόλλ' ειδώς, σοφός.
4. * Ειδώμεν ει νικώμεν fι νικώμε{tα.
5. * wΙδεσitέ 6 μ' οlα προς itεών πάσχω itεός.
6. .., wοψ· έμάitετ' ήμάς, δτε δε χρήν. ούκ fιιδετε 7 •
Κ. Πλάτωνος έκ τής Πολιτείας (337a)
..~Ω Ήράκλεις•, έφη θρασύμαχος, .. αϋτη 'κείνη ή εtωitυία ειρωνεία
Σωκράτους, και ταύτ' έγω fιιδη τε και τούτοις προύλεγον, δτι σU άπο-
κρίνασitαι μΕν ούκ έitελήσοις, ειρωνεύσοιο δέ ....... Σοφός γαρ εl, ..
ήν δ' έγώ, .. ώ θρασύμαχε· εύ ούν fιδησitα δτι ούδεις άποκρινοίτο τώι
οϋτως πυνitανομένωι.•

• Rhet. t391b 9 b Alc. Ι 110d c Apol. 21a.b; 22c; 21a; 29a d Rep. Χ 598e • Leg.
732a r Chaπn. 167b; 171d 1 Gorg. 459a h Apol. 22d 1 1. Soph.Ai. 1003; 2.

Aisch. Sept. 514; 3. Aisch.Fr. 390; 4. Aisch.Choeph. 890; 5. Aisch.Prom. 92.

ι Anfang der Metaphysik. 2 ι .-2. Aus Ansprachen an dίe gήechischen Sδldner, von
ι. Kyros (ι,7,3) und 2. ihrem Anfϋhrer Klearchos (ι,3,ιΟ). 3. Ein Sendbote des Perserkδnigs
mokίert sich ϋber brave Worte des Xenopbon (2,ι,Ι3). 3 Chairephon hat den Aus-
LΕΚτΙΟΝ 75 205

spruch der Pythia gebracht, niemand sei weiser als Sokrates. 4 lρδω (poet.), Υ Fέρy-
tun. 5 btεβ(ων (nur Aor.) ίiberlebte, durchlebte. 6 Neben εlδον gibt es in der
Dichtung seit Homer das gleichbedeutende Medium εlδόμην, [δωμαι, κτλ. 7 Worte des
rachenden Dionysos am Ende von Euήpides' Bakchen (v.l345). lμάitετε ihr habt begήffen, er-
kannt (vgl. L. 65 IFJ).

Lektion 75

δί,ναμαι, δυνήσομαι κείμαι, κείσομαι

δείκνυμαι, δέδειγμαι όλλυμαι, όλωλα

ΤοιαίΙτα τα ήμέτερα· ούχ οlα


βούλεταί τις, άλλ' οlα δύναται.
Α. 'Εκ τού κατa Ματttαίον Εύαγγελίου (6,24)
Ούδεις δύναται δυσι κυρίοις δουλεύειν ... ού δύνασftε ttεώι δουλεύ­
ειν και μαμωνάι.

Β. ι. Καttεύδειν ούκ έδυνάμην (ήδυν-) άπό τού ψόφου. 2. Κέκμηκα


άπό τής δδού· τό δε φορτίον- μέγα γaρ ήν- ούκ άν έδυνήttην φέρει ν·
δ δε δούλος Qάιδίως έφερεν.
C. ι. Παροιμία· ,., Et μη δύναιο βούν, έλαυν' όνον.
2. Ούκ άν δυναίμην.
D. 'Εκ τών Ξενοφώντος 'Απομνημονευμάτων (ΙΙ 2,ιΟ)
Σωκράτους δ υ{ός δ πρεσβύτατος έχαλέπαινε τήι μητρί· δ δε .. Συ
ταύτην .. , έφη, •Εύνουν τέ σοι ούσαν και έπιμελομένην ώς μάλιστα δύ­
ναται κάμνοντος δπως ύγιανείς τε και δπως τών έπιτηδείων μηδενός
ένδεης έσηι, χαλεπην εlναι φής; έγοο μΕν οlμαι, εl τοιαύτην μη δύνα­
σαι φέρειν μητέρα, τάγαttά σε ού δύνασftαι φέρειν ...
Ε. Τού αύτού
Περικλής έδύνατο μέγα έν τήι πόλει· συ δε, ώ 'Αλκιβιάδη, έλπίζεις έτι
μείζον δυνήσεσftαι; καi τ( έστιν δπερ ο[ μέγα δυνάμενοι ήμών προ­
έχουσιν; τούτ' έστιν δ ού δεδύνημαι εύρείν.
F. Γ ραμματικόν
ι. Et ttέλεις, δύνασαι. 2. Έaν ttέληις, δυνήσηι. 3. Et δύνασαι,
206 LΕΚτΙΟΝ 75

βοή{tησον. 4. Έaν δύνωμαι, βοηttήσω. 5. El έβουλή{tης, έδυνή{tης


άν.

(έπίσταμαι)
G. ι. Εύριπίδου
* Έπίσταμαι δε και πεπείραμαι λίαν,
ώς τών έχόντων πάντες άν'ftρωποι φίλοι.
2. Διφίλου
* "' - "' Άτυχείν, {tνητός ών, έπίστασο.

Η. Πλάτωνος έκ τού Εύ'6υδήμου 1


ι. Το δ' έπίστασ'ftαι άλλο τι ή ~χειν έπιστήμην έστίν; 2. Είπερ Εν έπί­
στασαι, πάντα έπίστασαι· και πάντες πάντα έπίστανται, ε[περ και εν.
Και άπόκριναί μοι· δύναιο δ.ν πάντα έπίστασ'ftαι, εί μη πάντα έπί­
σταιο; 3. Ήνίκα έμάν'ftανες, ούπω ήπίστω ταύ-6' α έμάνttανες; άπε­
κρίνατο ό Κλεινίας δτι μαν'ftάνοιεν οί μανttάνοντες α ούκ έπίσταιντο.

Ι. 1. 'Άρχεσ'ftαι μα-ιtων άρχειν έπιστήσηι.


2. 'Εκ τού Όμήρου Μαργίτου· 2
* Πόλλ' ήπίστατο ~ργα, κακώς δ' ήπίστατο πάντα.

(άγαμαι)
Κ. Πλατωνικά 8
ι. Και ό Πρωταγόρας, Έγω μέν, έφη, ώ Σώκρατες, προς πολλοiις δη
είρηκα δτι, ών έντυγχάνω, πολiι μάλιστα άγαμαι σέ. 2. » Τήι Άσπα­
σίάι, 3 ώ Σώκρατες, έντετύχηκα ... - ,. Τί ούν; ούκ άγασαι αύτήν ;• 3.
Σωκράτης Θεαιτήτωι διαλεχ-ιtεις ήγάσ{tη αύτού την φύσιν.

(κρέμαμαι)

ι. 1. οι ιππείς έφ' ίππων κρέμανται, φοβούμενοι το καταπεσείν. b


2. Κρέμαιο, ώς ψευδή είρηκας.
3. Εlρήνης γενομένης αί άσπίδες έν καπνώι κρεμήσονται (έκρέμαν­
το).4

(έραμαι)
Μ. 1. Θεόγνιδος- (ι155)
* Ούκ έραμαι πλουτείν ούδ' εύχομαι, άλλά μοι είη
ζήν άπό τών όλίγων μηδΕν έχοντι κακόν.
2. Σοφοκλής Αtαντι· (967)
* ... ών γaρ ήράσ{tη τυχείν
έκτήσασ-6' αύτώι, 'ftάνατον δνπερ ή'ftελεν.

(κά{tημαι)
Ν. Άριστοφάνειά τινα 5
ι. Τί κά{tησαι ένταύ'ftα; 2. Πάλαι κά{tημαι, τοiις πρυτάνεις περι­
μένων. 3. * ·'Άνδρες πρυτάνεις, άδικείτε την έκκλησίαν ... - ·Σίγα,
κά{tησο... 4. 'Αλλ' έκαttήμην πολiιν χρόνον.
LΕΚτΙΟΝ 75 207

(κείμαι)
Ο. Τό έπι τών Θερμοπυλών έπίγραμμα
ι. *Ώ ξείν', άγγέλλειν Λακεδαιμονίοις δτι τήιδε
κείμεitα τοίς κείνων {>ήμασι πειitόμενοι.
Ρ. ι. Παροιμία· Μη κινείν εύ κείμενον.
2. Άvit' ών πέπραγας, χάρις σοι κείται παρa Βασιλεί.
3. Ού κακώς σοι κείσεται δ άν ήμάς εύεργετήσηις.
Q. Πλατωνικά 6
1. Ήκουσά τινων, ότι τά πρώτα στοιχεία, έξ ών συγκείμεitα, λόγον
ούκ έχοι· τa δε συγκείμενα έχει. 2. Περι άττα άν κέηται όνόματα,
εlναι και πράγματα δεί.
R. 'Εκ τού Πλάτωνος Συμποσίου (ι7Sc/213b)
Σωκράτους εlσελitόντος δ Άγάitων- έτυχε γaρ rσχατος: κατακείμενος
μόνος- Δεύρο, έφη, Σώκρατες, παρ' έμε κατάκεισο ... (ύστερον δε)
έκάλει και Άλκιβιάδην, tνα έκ τρίτων κατακέοιτο· δ δε, tδων τόν
Σωκράτην, .ώ Ήράκλεις,, έβόα, >τουτι τί ήν; Σωκράτης ούτος και
πώς συ ένταύitα κατέκεισο παρa τώι καλλίστωι;<

11

Παράδειγμά σοι δείκνυμι άνδρός


έλευitέρου· itέασαι Σωκράτη.
(Έπικτήτου)

(δείκνυμαι)
Α. Περι τής Κόρης (Περσεφόνης)
ι. 'Έτι και νύν έν Σικελίάι περι την 'Ένναν δείκνυται λειμών, ο-δ τόν
Πλούτωνα άρπάσαι την Κόρην λέγουσιν.
2. Τών τής Κόρης μυστηρίων τών έν Έλευσίνι ήν καi λεγόμενά τινα
και δρώμενα καi δεικνύμενα.
Β. Περi έπιδείξεωξ
ι. Νύν καιρός έστιν έπιδείξασitαι την παιδείαν. 2. Ώ Ίππόitαλες,
έφη δ Σωκράτης, ['fiι 7 έπίδειξαί μοι α και τοίσδε έπιδείκνυσαι, έπειδη
έπίστασαι α χρη τόν έρώντα λέγειν προς τόν έρώμενον.
(μ( ε )ί γνυμαι)

C. Περi άδυνάτων
ι. WΕλαιον ύδατι ού itέλει μείγνυσitαι.
2. * Κακώι γaρ έσitλόν ού συμμείγνυται.
3. θεόγνιδος- (ι245)
•:- Ούποit' ύδωρ και πύρ συμμείξεται· ούδέ πoit' ήμείς
πιστοι έπαλλήλοις 8 και φίλοι έσσόμεitα.
4. Σιμωνίδου· * Πάντα τοι καλά,/τοίσιν αtσχρa μη μέμεικται.
208 LΕΚτΙΟΝ 75

D. Άριστοτέλουςd
ι. Μέμεικται ταίς ψυχαίς δ παρa itεού χρυσός. 2. Δεί ήδοvi)ν παρα­
μεμείχitαι τήι ε\.ιδαιμονίάι. 3. Φαμέν, εtπερ δεί μεμείχ'ftαί τι, τό
μειχitΕν δμοιομερΕ:ς εlναι· και ώσπερ τού ϋδατος τό μέρος ϋδωρ, οϋτω
και τού μειχitέντος.
Ε. 9 ι. Τούτο όρi}ώς όπεδείχ{tη. 2. Τούτο όποδέδεικται ίκανώς. 3.
Τούτο δεδειγμένον άν είη ικανώς. 4. Και περι τούτου ικανώς άπο­
δεδείχitαι νομίζω. 5. 'Όπερ έδει δείξαι.
(( όπ-)δλλυμαι)
F. Έκ τού Εύαγγελίουe
ι. Κύριε, σώσον, άπολλύμεitα. 2. Λιμώι όπόλλυμαι. 3. Έaν μη με­
τανοήτε, πάντες όπολείσitε. 4. Συγχάρητέ μοι, δτι εύρον τό πρόβα­
τόν μου τό όπολωλός.
G. Ε\.ιριπίδου
1. Έν τήι Άλκήστιδι (633) δ Άδμητος λέγει πρός τόν πατέρα·
•:- Τότε ξυναλγείν χρήν σ' δτ' ώλλ\Jμην έγώ.
2. VΑλλο· ::- Κακώς όλοιντο πάντες, οϊ τυραννίδι/χαίρουσιν.
Η. Θουκυδίδου
ι. 'Αρμόδιος, όποκτείνας "Ιππαρχον, αύτού παραχρήμα όπόλλυ­
ται. 10 2. Τών Έλλήνων τών εtς Αίγυπτον στρατευσαμένων όλίγοι
έσώ{tησαν, οί δΕ: πλείστοι όπώλοντο. 11 3. Ύπό τής νόσου 12 άλλοι
άλληι τής πόλεως, βοηitείας έρημοι, άπώλλυντο. 4. Ό στρατηγος
έγραψε, ώς εt μη ταχέως βοη{}ήσετε, όπολείται τa έν Χίωι πράγμα­
τα. 5. Έν Σικελίάι καi πεζός καi νήες καi ούδΕν δ τι ούκ όπώλετο. 13
I. Κωμικά
ι. ·~ Κάκιστ' όπολοίμην, εί τι τούτων πείitομαι.
2. * Ού πείitομ'(αι) ούδΕν τώι κάκιστ'(α) άπολουμένωι.
3. ,., .. Άπολήι, κάκιστ'(ε) ... - .. άλλ', ώγάit', όπόλωλ'(α) άρτίως. 14
{πήγνυμαι)
Κ. Άριστοτελικάr
ι. Τό itερμόν ϋδωρ ψύχεται '6άττον καi πήγνυται τού έλαίου. 2.
Πεπηγός ϋδωρ κρύσταλλος. 3. 'Όταν παγήι τό νέφος, χιών έστιν.

111
'Αναγνώσματα

Α. 'Αναξαγόρας έν τώι πρώτωι τών Φυσικών 15 γράφει οϋτως- Τό δε γί­


γνεσitαι καi όπόλλυσitαι ούκ όρitώς νομίζουσιν ο[ 'Έλληνες- ούδΕν
γaρ χρήμα γίγνεται ο\.ιδε όπόλλυται, άλλ' όπό όντων χρημάτων συμ­
μίγνυταί τε και διακρίνεται. Καi οϋτως άν όρi}ώς καλοίεν τό τε γί­
γνεσitαι, συμμίγνυσitαι καi τό όπόλλυσitαι, διακρίνεσitαι.
LEKτJON 76 209

Β. 16 Ίχ6ύς [εροiις μη άδικείν μηδε σκεύος τών τής itεού λuμαίνεσitαι


μηδε έκφέρειν έκ τού ιερού bti κλοπήι· δ τούτων τι ποιών κακός
κακήι έξωλείάι άπόλοιτο, ίχDυόβρωτος γενόμενος.

• Prot. 36ιe; Menex. 249d; Theaet. 142c b Xen.Anab. 3,2,ι9 c Xen.An. 4,6,ι5; PI.Lys.
204e d Pol. ι264b ι2 (PI.Rep. 4ι5a); Ε.Ν. 1177a 23; Gen. et Cοπ. 328a ιο e Mt. 8,25;
ιk. ι5,ι7; 13,5; ι5,6 ' Part.an. 64Sb 32; Anal.post. 95a ι7; Met. 347b 23.

ι (276a; 277a-b; 294a; 296b) Zwei Sophisten demonstήeren ihre Kunst der Fangschlϋsse (vgl.
ι. 47 ΠΙ). 2 Das pseudo-homeήsche, komische Epos ·Margites• erzahlte die Geschichte
eines Dϋmmlings. j Aspasia, die berίJhmte Geliebte des f'eήkίes. 4 Im fήeden
pflegte man die Schilde im Rauchfang aufzuhangen. 5 Nach dem Anfang der •Achar-
ner•. 6 Nach Theaet. 20ιe und Soph. 257c (gerafft). 7 Geh! (versta.rkt den fol-
genden lmperativ; vgl. engl. come on). 8 = ω.λήλοις. 9 Abschluβformeln (ι.
Plato, 2-4 Aristoteles, 5. Euklid); lat. quod erat demonstrandum (Abk.: q.e.d.). ιο Das
Griechische- wie jede Sprache- hat die Moglichkeit, Vergangenes in Gegenwartstempus zu be-
riι.:hιen (Praeseιts historicum). Harmoάios tδιete Hipparcit (den Sohn des Peisistraιo~); ι. ;ι
IG. ι ι i.J. 454 v.Chr. ι2 Die Pest in Athen, 427 v.Chr., an der auch Peήkles
starb. 13 i.J. 4ι2 v.Chr. 14 Vgl. ι. 72 IF. ι5 (Β. ι7D-Κ) Der Titel •Φυσιχά•
(Ober die physikalische, d.h. mateήelle Welt) wurde vielen vorsokratischen Schήften von ihren
alexandrinischen gelehrten Herausgebem beigelegt. ι6 Inschήft im Heiligtum der ·Syή­
schen Gottin• in Smyma.

Lektion 76

δείκνυμι . . . έδειξα ομνυμι . . . ώμοσα


{>ήγνυμι . . . έρρηξα lιπόλλυμι . . . lιπώλεσα

Α. t. Σχολαστικος οίκίαν πωλών λίttον lχπ' αύτής είς δείγμα περιέφε­


ρεν.

2. Σοφοκλέους- ::- Χρόνος δίκαιον άνδρα δείκνuσιν μόνος.


3. Άρχη άνδρα δείκνuσιν. 4. Εύ δοκεί έχειν τό τού Βίαντος δτι
.(χρχa άνδρα δείξει.. 5. Ό χρόνος λέγεται δεικνύναι τον φιλούν­
τα. 6. Ή Λάκαινα πρός τινα Ίωνικην δείξασαν αύτήι τον κόσμον
άνταπέδειξε τa τέκνα είπούσα· .. δ δt έμός κόσμος τοιούτος.«
Β. t. Κοινό τa ξυμφέροντα ο[ πρέσβεις άποδεικνύασιν, δτι ο[ αύτοi πο­
λέμιοί είσιν Άργείοις καi ήμίν.
2. Συμμάχων δρκος· ~Ομνuμεν τοiις αύτοiις ύμίν φίλους καi έχit­
ροiις rξειν.
2ιΟ LΕΚτΙΟΝ 76

3. Πυ6αγόρας παρήγγελλε τοίς μαvftάνουσι σπανίως μΕν όμνύναι,


όμόσαντας δε τοίς δρκοις πάντως έμμένειν.

C. Εύριπίδου, έκ τού Ίππολύτου (713; 6ι2)


ι. * 'Όμνυμι σεμνην Άρτεμιν, Διός κόρην,
μηδΕν κακών σών ές φάος δείξειν ποτέ.
2. * Ή γλώσσ' όμώμοχ', it δε φρην όνώμοτος.

D. Κωμικά
ι. Άριστοφάνης 'Όρνισιν· * Ώ καλή,
fκβαινε καi σαυτην έπιδείκνυ τοίς ξένοις.
2. Μενάνδρου·
* Γλυκέρα, τί κλαίεις; όμνύω σοι τόν Δία
καi την Ά6ηνάν, φιλτάτη,
όμωμοκοος καi πρότερον ήδη πολλάκις.
3. * Εtπέ μοι· νυνi μΕν ώμνυς μη γεγονέναι, νύν δε φής.
4. •Αριστοφάνους- 1
* Έχ6ρών παρόντων βαρβάρωι στρατεύματι
'Έλληνας άνδρας καi πόλεις όπόλλυτε.

Ε. Τελέστης, δ Αlσχύλου όρχηστής, τους Έπτα έπi θήβας 2 <hρχήσατο,


ταίς χερσiν τα λεγόμενα δεικνύς.

F. Έκ τών Αlσχύλου
ι. Έν τοίς Πέρσαις• τώι δράματι δ Αlσχύλος λέγει, ώς Δαρείος μtν­
»ούποτε άνδρας όπώλλυ πολέμωι .. , Ξέρξου δε τού υ[ού αύτού .. πάς
όπώλλυτο στρατός• ύπό τών Έλλήνων, αύτός δε έφυγε .. ρήξας πέ­
πλους•, καi γαρ
2. '} . . . ταύ6' δπως δράι,
Ξέρξης πέπλους Qήγνυσιν όμφi σώματι.
3. Ό δε tv τώι Άγαμέμνονι (505) κήρυξ χαίρει όφικόμενος εlς την πα­
τρ(δα, ώς * .. πολλών ραγεισών έλπίδων μιάς τυχών ...

G. Σοφοκλέους, έκ τού Οtδίποδος τού έπi Κολωνώι (393/4) 3


* .. τίς δ' άν τοιούδ' ύπ' όνδρός εύ πράξειεν άν;• -
•Νύν γό.ρ 6εοί σ' όρ6ούσι, πρόσ6ε δ' ώλλυσαν.•

Η. Παροιμ(αι
ι. * El μη φυλάσσεις μίκρ', όπολείς τα μείζονα.
2. * Πολλοi στρατηγοi Καρίαν όπώλεσαν.

Ι. ι. Άντισ6ένης δ Σωκρατικός, εtπόντος τινός δτι δ πόλεμος όπο­


λεί τους πένητας, »ΠΟλλους μΕν ούν ΠΟιήσει• έφη.
2. Σωκράτης έφη·b Εύ γαρ [στε, ώ άνδρες Ά6ηναίοι, εl έγοο έπε-·
χείρησα πράττειν τα πολιτικά, πάλαι άν όπολώλη.

Κ. ι. Χρη όποδείξαι άνδρας όλίγους όρχην αύτοκράτορα. (θουκ.) 2..


El έδύνω, έδείκνυς άν έμt όδικούντα. 3. Άπαντα άμαρτόντα σε
έπιδείξω. 4. * Άπολώ τόν άvftρωπον κάκιστα τουτονί. (κωμ.)
LΕΚτΙΟΝ 76 211

L. Περι 'Ιταλίας και Σικελίας


·ο κατa τό Ί>ήγιον πορitμός διαζεύγνυσιν τής ήπείρου την Σικελίαν.
τό δε παλαιόν, ήπειρος ήν ή νύν νήσος ο-όσα, τήι Ίταλίάι συνεζευγ­
μένη.

Μ. 'Εκ τής Καινής Δια{tήκηςc


ι. Πάλιν παραλαμβάνει αύτόν δ διάβολος εlς όρος ύψηλόν λίαν και
δείκνυσιν αύτώι πάσας τaς βασιλείας τού κόσμου. 2. Τί ήμίν και
σοί, 'Ιησού Ναζαρηνέ; ήλitες ό.πολέσαι ήμάς; 3. no ο-όν δ itεός συνέ­
ζευξε, άνitρωπος μη χωριζέτω.
Ν. Περι έπιδείξεων· Πλατωνικάd
ι. ,.'Έστι μοι, ώ Σώκρατες, περι άρετής παγκαλώς λόγος συγκείμενος.
τούτον έν Σπάρτηι έπεδειξάμην, και ένitάδε μέλλω έπιδεικνύναι· άλλ'
δπως παρέσηι καi άλλους άξεις. « - »Άλλα ταύτ' έσται, άν itεός itέληι,
ω Ίππία... 2. Παρ· έμοι Γοργίας καταλύει· καi έπιδείξεται ύμίν,
πολλa γaρ και καλa ήμίν όλίγον πρότερον έπεδείξατο. 3. El λέληitα
έμαυτόν σοφός ών, συ δ' έπιδείξεις ώς πάντα έπίσταμαι, τί μείζον fρ­
μαιον άν εϋροιμι έν παντι τώι βίωι; 4. Εί έχεις ήμίν έπιδείξαι, ώ
Πρωταγόρα, ώς διδακτόν έστιν ή άρετή, μη φftονήσηις άλλ' έπίδει­
ξον. 5. ·Ως έν τοίς πρόσitεν έπεδείξαμεν, μοναρχία ζευχitείσα έν νό­
μοις άγαitοίς άρίστη έστι πασών πολιτειών.
Ο. Περι παραδειγμάτων· Άριστοτελικάe
1. ·ομοιώματα και οlον παραδείγματα τών πολιτειών λάβοι τις άν έν
ταίς οlκίαις. 2. v Ισως δε δεί, βουλόμενόν τι δεικνύναι, παραδείγ­
μασι χρήσitαι ύπερ τών άφανών τοίς φανεροίς καi ύπερ τών νοητών
τοίς αίσitητοίς.

11
'Αναγνώσματα

Α. •Η Φαίδρα, πριν ό.ποκτείναι αύτήν, λέγει τάδε·r


·~ Έγω δε Κύπριν, ήπερ έξόλλυσί με,
ψυχής ό.παλλαχitείσα τήιδ' έν ήμέράι
τέρψω· πικρού δ' έρωτος ήσση{tήσομαι.
Β. Άποφitέγματα τρία
ι. Θεμιστοκλής έπει έξέπεσε 4 τών Άitηνών τό πρώτον, εlτα και τής
·ελλάδος, άνέβη πρός Βασιλέα. Πολλών δε δωρεών άξιωitεις καi
ταχυ πλούσιος γενόμενος, πρός τους παίδας εlπεν· .. ώ παίδες, ό.πωλό­
μεitα άν, εl μη ό.πωλώλειμεν ...
2. Άντίγονος δ Μονόφ6αλμος 5 πρός τόν υ[όν Φίλιππον πυitόμενον,
πλειόνων παρόντων, .. πότε μέλλομεν άναζευγνύναι ;«, .. τί δέδοικας .. ,
έφη, .. μη μόνος τής σάλπιγγος ούκ άκούσηις; ..
3. Στρατόνικος δ κιitαρωιδός, 6 άφυούς 7 ποιητού έπιδειξαμένου καi
έρωτώντος, τί μάλιστα ήρεσεν αύτώι, έφη »τa πρό τού προοιμίου ...
212 ιΕΚτΙΟΝ 77

• v.652; 278; 468; 199 b Pl.Apol. 3Ιd c Μι. 4,8; Mk. 1,24; Mk. 10,9 d Hipp. 286a;
Gorg. 447b; Euthyd. 295a (vgl. ι. 75 IH); Prot. 320c; Polit. 302e c Ε.Ν. 1160b 22; Μ.Μ.
1183a 24 t Eur.Hippol. 725 (oben IC).

I ιysistrata spricht. 2 ·Sieben gegen Theben•: Titel eines Dramas des Aischy-
los. 3 Oedipus, der blinde Bettler, zweifelt, daβ er anderen Nutzen bringen konnte. - εύ
πράπω hier quasi Passiv zu εύ ποιώ oder εύεργετέω (gew. εύ πάσχω). 4 wurde venrie-
ben (Ap.Gr. ι. 61.1 0). - Themistokles, athenischer Feldherr und Staatsmann (um 525- nach 460
v.Chr.); siegte in der Seeschlacht bei Salamis (480) ίiber die Perser; wurde 471 ver-
bannt. 5 Kδnig Antigonos der Einaugige, einer der Nachfolger (Diadochen) Alexanders
d.Gr. (ι. 39 118). 6 S. L. 48 Fn. Ι. 7 άφυής, ές ohne φύσις, d.i. unbegabt.

Lektion 77

κρεμάννυμι, κρεμώ άμφιέννυμι, άμφιώ


σβέννυμι, σβέσω ... ζώννυμι, ζώσω . .

Α. Κωμικά
ι. "Ηtι, κρέμασον σαυτόν. 2. 'Ιδού· κρέμαται.
3. Έaν ψεύδηι, κρεμώ σε. 4. Έitέλω κρέμασitαι δεκάκις, εl ψεύδο-
μαι.

5. Έaν με καταλάβηι, κρεμάι παραχρήμα.


6. * ... Έitέλω I σπονδaς ποιείσitαι καi. κρεμάσαι τaς άσπίδας. 1
Β. ι. Ό σατράπης, καλέσας τους στρατηγους εlς τa βασίλεια, tκρέμασεν
fuταντας. 2. Καi. ούτως πάντες ο[ στρατηγοi. tκρεμάσ6ησαν.
3. οι πύκται ούτως μανitάνουσι μάχεσitαι· κρεμαννύντες γaρ ε[δωλον
άψυχον γυμνάζονται πρός αύτό.
( κεράννυμι)
C. Περi. ο[νου
ι. Άκρατον οlνον μη πίηις. 2. Θεοίς εύχόμενοι κρατήρα κεραννύω­
μεν. 3. Οlνόν τις κεραννύτω. 4. ·Τίς κεράννυσιν;•- ·Έγω κεράν­
νυμί σοι.• 5. Συ μόνος bτίστασαι πώς tμoi. κεράννυται οlνος. 6.
Πώς δη κέκραται; 7. Κύλικος [σον [σωι κεκραμένης ϋδατι ο[νου
καλώς έχει ή κράσις. 8. Καi. δη, tπεi. καλώς tκράitη, ώρα άν ε[η τού
πίνειν. 9. Κρατήρα κεράσαντες bτίνομεν. 10. ΥΩ πάντες άνitρω­
ποι, τί πολεμείτε άλλήλοις, tξόν κεραννύντας οlνον καi. πίνοντας ζήν
Lλαρώς;
LΕΚτΙΟΝ 77 213

D. ι. 'Εμπεδοκλής λέγει έκ συγκραitέντων τών στοιχείων γεννάσitαι πάν­


τα.

2. 'Αριστοτέλης λέγει ώς •ούκ ~στιν ή μίξις άπασα κράσις- ή γό.ρ τών


ξηρών μίξις ούκ ~στι κράσις.•
Πλατωνικά•
3. Τόν κάλλιστα μουσικήι γυμναστικην κεραννύντα, τούτον όρitότατα
άν φαίμεν εlναι μουσικώτατον. 4. Άριστος ψυχής φύλαξ λόγος έστi
μουσικήι κεκραμένος.
5. Ό τόδε τό πάν γεννήσας Δημιουργός έν κρατήρι την τού Παντός
ψυχην κεραννUς ~μισγε.
(σβέννυμι)

Ε. ι. Έκεράννυμεν έλαιον ϋδατι καi ούκ έμείγνυτο. 2. Τό ύδωρ, ύγρόν


όν, κατασβέννυσι τό πύρ. 3. 'Ελαίωι πύρ ού κατασβέσεις. 4. Διό. τί
σβέννυς τόν λύχνον; 5. 'Οψέ έστι· σβέννυ λύχνον.

F. Πλατωνικό. καi Χριστιανάb


ι. Πόνοι ϋβριν σβεννύασιν. 2. Σμικρον Qήμα, τό >Ούχ δσιον<, κατα­
σβέννυσι τό.ς τοιαύτας bτιitυμίας. 3. Τοίς την διάνοιαν διεφitαρμέ­
νοις λέγωμεν πράως, σβέσαντες τον ttυμόν, καi διδάσκωμεν περi
ttεών, πρώτον ώς εlσίν, δεύτερον δε ώς φροντίζουσι τών άνitρω­
πίνων. 4. Το πνεύμα μη σβέννυτε. 5. Α[ μωραi παρttένοι ταίς φρο­
νίμοις εlπαν· Δότε ήμίν έκ τού έλαίου ύμών, δτι α[ λαμπάδες ήμών
σβέννυνται.

G. ι. Ή παρ' Αlσχύλωι Κλυταιμήστρα λέγειc ώς


•:- •VΕστιν ttάλασσα, τίς δέ νιν κατασβέσει;• καi
'~ ..... ~μοιγε κλαυμάτων/πηγαi κατεσβήκασιν ...
2. Περi δε Άχιλλέως 'Όμηρος λέγει·d
·~ »Κείνος ούκ έitέλει σβέσσαι χόλον ...
( άμφιέννυμι)
Η. Ξενοφώντος
Καi ο[ πλουσιώτατοι ού πλείον έσitίουσιν fι δύνανται πέπειν· διαρ­
ραγείεν γό.ρ άν· ούτε άμφιέννυνται πλείω fι δύνανται φέρειν· άποπνι­
γείεν γό.ρ άν.

Ι. 'Εκ τής Όδυσσείας


ι. * Ποντόνοε, κρητήρα κερασσάμενος μέitυ νείμον
πάσιν άνό. μέγαρον.
2. * Πρώτα μtν ούν λούσασitε καi άμφιέσασitε χιτώνας.
3. * Καi τότε δη λούσαντο καi άμφιέσαντο χιτώνας.
4. ·~ 'Έσσω μιν χλαίνάν τε χιτώνά τε, ε[ματα καλά.
Κ. ι. Άμφιώ σε χλαίναν καλλίστην, ο[αν αύτη ήμφίεσμαι.
2. Αlσχρον άνδρi γυναικείαν άμφιέννυσitαι στολήν.
3. Πλάτωνος, έκ τού Γοργίου (523c)· Εlπεν δ Ζεύς- Πολλοi ψυχός
πονηρός ~χοντες ήμφιεσμένοι εlσi σώματα καλά· γυμνοuς ούν κριτέον.
214 LΕΚτΙΟΝ 77

L. Πλάτωνος, έκ τού Πρωταγόρου (32ta)


Έπιμηitεiις σωτηρίαν τοίς ζώιοις έμηχανάτο, άμφιεννuς αύτα πυκναίς
τε itριξiν καi στερεοίς δέρμασιν, [κανοίς άμύναι καi χειμώνα καi
καύμα.

( σκεδάννυμι)
Μ. 'Εκ τού Πλάτωνος Φαίδωνος (70a/77d)
τα περi τής ψυχής πολλην Cvτιστίαν παρέχει τοίς άνitρώποις, μη,
έπειδαν άπαλλαγήι το~-· σώματος, άπολλύηται καi ώσπερ πνεύμα ή
κάπνος διασκεδασitείσιt ούδΕν έτι ήι. Τί γαρ κωλύει γίγνεσitαι τό τών
πολλών, δπερ καi οί παίδες δεδιότες λέγουσιν, ώς »δ άνεμος αύτην
έκβαίνουσαν έκ τού σώματος διαφυσάι καi διασκεδάννυσιν«;
Ν. Ό παρα Σοφοκλεί Οlδίπους άγνοών λέγει (135)·
==· 'Ώστ' ένδίκως όψεσitε κάμε σύμμαχον,
γήι τήιδε τιμωρούντα τώι itεώι it' άμα.
Ύ περ γαρ ούχi τών άπωτέρω φίλων,
άλλ' αύτός αύτού τούτ' άποσκεδώ μύσος.

({>ώννυμι)
Ο. t. 'Εκ τών Εύριπίδου Ήρακλειδών (636)
·~ Γέρονtες έσμtν κούδαμώς έρρώμεitα.
2. El έρρωσαι, καλώς άν έχοι, έρρώμεitα δε καi ήμείς. - 'Έρρωσο. -
"Ερρωσitε πάντες. 2
Ρ. 'Εκ τού Πλάτωνος Φαίδρου (238c) 3
•Η κάλλους έπιttυμία, ύπό τών έαυτής συγγενών έπιitυμιών έρρω­
μένως Qωσitείσα, άπ' αύτής τής Qώμης έπωννμίαν λαβούσα, VΕΡΩΣ
έκλήitη.

(•ζώννυμι)
Q. 1. OL νέοι ζώννυνται εlς άitλον. 2. Καi Όδυσσεuς μΕν έζώσατο πρός
μάχην, ' Ιρον δε ο[ μνηστήρες έζωσαν.
3. 'Εκ τής Ίλιάδος (23, 128)
·~ • • •4 αύταρ Άχιλλεuς
αύτίκα Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι κέλευσε
χαλκόν ζώννυσitαι, ζεύξαι δ' ύπ' όχεσφιν ~καστον
tππους.
4. Ήρα την Άφροδίτης ζώνην έζώννυτο, την δε Πανδώραν, ώς
Ήσίοδος λέγει,
* ζώσε δε καi. κόσμησε itεα γλαυκώπις Άitήνη.
R. 'Εκ τής Καινής Διαitήκηςe
t. Ό άγγελος ε&tε πρός Πέτρον· ζώσαι καi. ύπόδησαι τα σανδάλια
σου. Έποίησεν δ€ οϋτως.
2. Καi. έξήλitον ο[ έπτα άγγελοι ... περιεζωσμένοι περi. τα στή&η
ζώνας χρυσάς.
LΕΚτΙΟΝ 77 215

ΙΙ
'Αναγνώσματα

Α. Δυσκόλωι ίατρώι τις εlπε· ΣοφιστάS, lχνακείσltαι σu δύναμαι οuτε


έστάναι, άλλ' ούδε καttήσttαι. Καi δ ίατρός εlπεν· Ούδέν σοι λέλειπ­
ται fι κρεμασttήναι.
Β. 'Εκ τού Άριστοφάνους ΠΛΟΥΤΟΥ (850ff.) 6
ΣΥΚΟΦΑΝτΗΣ
* Οtμοι κακοδαίμων, ώς lχπόλωλα δείλαιος,
καi τρισκακοδαίμων καi τετράκις καi πεντάκις
καi δωδεκάκις καi μυριάκις- ιου ίού·
ούτω πολυφόρωι συγκέκραμαι δαίμονι.
ΚΑΡΙΩΝ
Άπολλον lχποτρόπαιε καi itεoi φίλοι,
τί ποτ' έστiν δ τι πέπονitεν άν-6-ρωπος κακόν;
ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ
Ού γό.ρ σχέτλια πέπονitα νυνi πράγματα,
lχπολωλεκως άπαντα τlχκ τής οlκίας
διό. τόνδε τόν -6-εόν;

ΚΑΡΙΩΝ
Νη Δία, καλώς τοίνυν ποιών lχπόλλυται.

ΔΙΚΑΙΟΣ
Νη τόν Δία τόν σωτήρα, πολλού γ' άξιος
άπασι τοίς 'Έλλησιν δ -6-εός ούτος, εί
τους συκοφάντας έξολεί κακους κακώς.

• Rep. 412a; Rep. 549b; Tim. 41d b PI.Leg. 83Sd; 838b; 888a; 1.Thess. 5,19; Mt. 25,8
c Ag. 958 und 888 d 11. 9,678 ~ Act.Ap. 12,8; Apokal. 15,6.

1 Vgl. L. 75 Ι L3. 2 Typische Anfangs- und Schluβfonneln von Briefen. 3 Plato


persiflien hier sophistische Etymologien. 4 Achill zieht aus, Patroklos zu rachen; die
Mynnidonen sind bekanntlich seine Mannen. αύτάρ aber; αύτ(κα sogleich; ύπ' όχεσφιν unter
(.ιn) den Wagen. 5 Gelehner Herr: spatantike Anredefloskel. 6 Auf der Bϋhne sind
Kario, der geholfen hat, die Blindheit des Gottes des Reichtums zu kurieren, und der Gerechte,
der νοη der so zum Guten verandenen Welt Gewinn zieht; herein stϋrzt der Bόsewicht, der un-
gerechte Angeber, dem Verdientes zugestoβen ist.
2ι6 LΕΚτΙΟΝ 78

Lektion 78

ίσταμαι, στήσομαι, έστησάμην ίστημι, ίστης, ίστησι


ε στην' εστηκα ι στήσω, Εστησα, έστάfu]ν

Α. Άπελλής δ ζωγράφος, έρωτηitεtς διό τ( την Τύχην καitημένην Εγρα­


ψεν, •ούχ fστηκε γάρ« εlπεν.
Β. ι. Ό δοκών έστάναι βλεπέτω μη πέσηι. a 2. Τί ώδε έστήκατε δλην
την ήμέραν άργοί; 3. -=· θεός δε τοίς άργοίσιν ού παρίσταται.

C. Δικανικά
ι. Μετό τόν τού πατρός ttάνατον είς πενίαν πολλην καi άπορίαν κατ­
έστην. 2. Άνttίστασttαι χρη τοίς κακοίς. 3. 'Όμως δέ, μάρτυρας
ψευδείς έόν παριστώνται ο[ κατήγοροι, είς έσχατον κίνδυνον t)μάς
καταστήσουσιν. 4. Άλλό πιστεύομεν τήι Τύχηι, ί)τι δσιοι πρός ού
δικαίους [στάμεttα. 5. Καi τίς aν άφισταίτο τού έαυτώι βοηttείν;
D. θουκυδίδου 2
1. Πάχης, δ τών Άitηνα(ων στρατηγός, τό περt την Μυτιλήνην καtt(­
στατο ώς έδόκει αύτώι. 2. Καt 'Άβυδος μΕν άφίσταται πρός Λακε­
δαιμονίους, ο{ δ' 'Α6ηναίοι Σηστόν, πόλιν τής Χερσονήσου, καttί­
σταντο φρούριον καί φυλακ'i)ν τού παντός Έλλησπόντου. 3. 'Ό
fστησε Βρασ(δας τροπαίον, τούτο καt νύν fστηκε.
E.-G. Περi άναστάσεως
Ε. ι. Ώ ούτος, καttεύδεις; οuκ άναστήσηι; 2. Τήι τρίτηι ήμέράι
άναστήσεται. 3. Άνίστασο, ώ δύστηνε· μη κλαίε. 4. 'Ιδού, άν­
έστη. 5. Άνίστασttε, δύστηνοι.
F. ι. Έκ τών Ξενοφώντος 'Ελληνικών· (ΙΙ 4,42) Θρασύβουλος,
εlπων δτι δέοι τοίς νόμοις τοίς άρχαίοις χρήσttαι, άνέστησε την
έκκλησίαν.
2. Έκ τού Σοφοκλέους Φιλοκτήτου (276) 3
* Σύ δή, τέκνον, ποίαν μ' άνάστασιν δοκείς
αuτών βεβώτων έξ ϋπνου στήναι τότε;
3. Αίσχύλος- έν τήι Όρεστείάι 4 άδύνατον λέγει εlναι -τό
* •λόγοισι τόν ttανόντ' άνιστάναι πάλιν•, καi
* •άπαξ ttανόντος ούτις έστ' άνάστασις•.
4. Πλάτωνος- Άρ' ού πολλοίς οrει έκ τής νόσου άμεινον εlναι μη
άναστήναι ή άναστήναι ;5
G. 'Ασκληπιός τούτου έτυχεν· άνιστάναι μΕν τεttνεώτας, νοσούντας δε
ίάσttαι.b
LΕΚτΙΟΝ 78 217

Η. Χριστιανάc:
1. Τον Ίησούν άνέστησεν δ {}εός, ού πάντες ήμείς έσμεν μάρτυρες. 2.
Πιστεύομεν δτι 'Ιησούς άπέttανε καl άνέστη. 3. Άναστήσεται δ
άδελφός σου. 4. οι Σαδδουκαίοι λέγουσιν άνάστασιν μη εlναι. 5.
Άνάστη{}ι καl πορεύου ... εlς Γάζαν· καl άναστας έπορεύ{}η.
Ι. 1. Άρχιμήδους- Δός μοι πού στώ καl κινώ την γήν.
2. Έπl στρατείας ποτε Σωκράτης εω{}έν τι ειστήκει σκοπών. Καl ...
έπειδη έσπέρα ήν, οι άλλοι έφύλαπον αύτόν, εί καl την νύκτα έστή­
ξοι· δ δt εLστήκει ... d
3. Τώι Διογένει ήλιουμένωι 'Αλέξανδρος δ Μακεδων έπιστας έφη·
.. αίτησόν με δ {}έλεις." καl δς- .. μικρόν", έφη, »άπό τού ήλίου με­
τάστη{}ι ... 6

11
Α.-Β. Γραμματικά
Α. Περl βοη{}είας
1. Άρ' άν άποσταίης (άφισταίο) ών προείλου; 2. Ούκ άν άποσταίην
(άφισταίμην). 3. Πολέμιον ήγούμε-6α τον άvτιστάvτα (άvttιστάμε­
νον). 4. Βοην ίστημι. 5. Βοην ίσταμεν· δεύτε πάντες βοηttήσα­
τε. 6. Τίς ίστησι βοήν; 7. Δια τί ίστατε βοήν; 8. Ήρώτων αύτσuς
δια τί ισταίεν βοήν. 9. Βοην tστην, tνα βοη{}ήσηις. 10. Βοην ίστα­
μεν, ύμείς δε ούκ έβοη{}είτε.
11. Αlγίσttου άποttανόvτος ύπ' Όρέστου οlκέτης τις βοην ίστη.
12. Ήλttεν ούν ή Κλυταιμήστρα καi έπυνttάνετο δια τί δ οlκέτης
ισταίη βοήν, λέγουσα·e
~- Τί δ' έστι χρήμα; τίνα βοην ίστης δόμοις;

Β. Περi χορών
t. ~- Ίερόν χορον ϊστατε Νύμφαις. 2. Χορόν [στώμεν Πανl καl Νύμ­
φαις. 3. Αι γυναίκες τήι Ήράι χορόν ιστάσιν καi στήσασαι ttύου­
σιν. 4. Χορόν ίστασαν καl έitυον. 5. Ήρα δέσποινα, εtς όρttόν
ίστη ήμάς.

C. θουκυδίδου 7
1. OL μΕν Ά{}ηναίοι άπελttόντων τών Κοριvttίων τροπαίον έστησαν· ol
δt Κορίνttιοι, ήμέραις ύστερον δώδεκα μάλιστα, έλttόντες άνttί­
στασαν τροπαίον καi αύτοί, ώς νικήσαντες. καi οι Ά{}ηναίοι έκ­
βοηttήσαvτες τους τό τροπαίον lστάντας διαφttείρουσιν. 2. Ού χρη
καttιστάναι νόμον ώστε τους έτέρων άφισταμένους δέχεσttαι, άλλα
στήναι έκποδών.

D. Κατα τάδε Χαλκιδέας έδει όμόσαι· 8 Ούκ άποστήσομαι άπό τού δήμου
τών Ά&ηναίων ούδε τώι άφισταμένωι πείσομαι· τών δε Χαλκιδέων
έαν άφιστήι τις, κατερώ Ά{}ηναίοις.
2ι8 LΕΚτΙΟΝ 78

Ε. Πλάτωνος, έκ τού Τιμαίου'


ι. Λέγωμεν δη δι' ήντινα αίτίαν τό πάν τόδε ό συνιστaς συνέστη­
σεν. 2. Έκ πυρός ϋδατός τε καi. δέρος καi. γής συνέστησεν τόν κόσ­
μον ό συνιστάς. 3. Συστήσας δε τό πάν, διείλεν ψυχaς ίσαρίitμους
τοίς άστροις fνειμέν τε έκάστην πρός ~καστον.
F.-H. Άριστοτελικά•
F. Φυσικά τινα
ι. ·ιστάσιν δλλήλας καi. παύουσιν α[ έναντίαι κινήσεις, έό.ν άμα
γίγνωνται. 2. Πέφυκεν, ώς φασιν, το μt"V itερμόν διακρίνειν, τό δε
ψυχρόν συνιστάναι.
G. Διάφορα
ι. Ή φύσις δι έστησε τό ήitος τών itηλειών πρός τό τών δρρένων.
2. Τό ttήλυ πρός τό άρρεν διέστηκεν. 3. 'Όσοι τοσούτον διεστάσιν
δσον ψυχη σώματος καi. άνitρωπος itηρίου, ούτοί είσι φύσει δούλοι.
Η. Περi. όστρακισμού 9
Αι δημοκρατούμεναι πόλεις δοκούσι διώκειν την lσότητα μάλιστα
πάντων· ώστε τους δσκούντας ύπερέχειν δυνάμει ώστράκιζον καi. με-6-
(στασαν έκ τής πόλεως χρόνους ώρισμένους. Βέλτιον μtν ούν τόν
νομοitέτην τόν καitιστάντα πολιτε(αν καινfιν οϋτως συστήσαι ώστε μη
δείσDαι τοιαύτης lατρείας.
1.-Ν. Περi. έκστάσεως

Ι. ι. Πλάτωνος-h 'Ίπποι καi όνοι κατό. τό.ς όδους έμβάλλουσι τώι δεi.
δπαντώντι, έaν μη έξίστηται. 2. Φεύγετε, έξίστασitε πάντες. 3.
·εκών σοι έκστήσομαι.

Κ. ι. Οlνος έξέστησέ με νού. 2. 'Ώμοι, γνώμης έξέστην. 3. Έξέστης


φρενών. 4. Έξέστηκας, δήλον δτι, ύπό γήρως.
5. Ίσοκράτους· 1 Ύποπτεύουσίν τινες μη διό. το γήρας έξεστηκως ώ
τού φρονεί ν.

L. Θεόφραστος 10 έν τήι περi. φυτών Lστορίάι φησi.ν έν Ήραίάι τής 'Αρ­


καδίας γίνεσitαι οlνον δς τους μΕν άνδρας πινόμενος έξίστησι, τaς δε
γυναίκας τίκτειν ποιεί.

Μ. 'Αριστοτέλουςk
Πάντες δσοι περιττοi. γεγόνασιν άνδρες (ή κατa φιλοσοφίαν ή πολι­
τικην ή ποίησιν ή τέχνας) φαίνονται μελαγχολικοi όντες οlον λέγεται
καi. τών ήρωϊκών τa περi. τόν •Ηρακλέα καi. την περi. τους παίδας έκ­
στασιν ... 11 ό γaρ οlνος ό πολυς μάλιστα φαίνεται παρασκευάζει ν
τους τοιούτους καi. πλείστα ήitη ποιείν πινόμενος, οlον όργίλους,
φιλανitρώπους, έλεήμονας, έμποιεί δε καi. τaς μετ' ώιδής εύthιμίας
καi. έκστάσεις Μάρακος δε ό Συρακούσιος 12 καi. δμείνων ήν ποιητής,
δτε έκσταίη.

Ν. Πλουτάρχου
Τaς Πομπηtου είκόνας δνηιρημένας καi. καταβεβλημένας Καίσαρ
LΕΚτΙΟΝ 79 219

έκέλευσεν άνασταitήναι, καi άνεστά{tησαν. 'Έφη δη δ Κικέρων δτι


ταύτηι τήι φιλανitρωπίάι Καίσαρ τός μΕν Πομπηίου ίστησι, τός δ' αύ­
τού πήγνυσιν.

• 1.Kor. 10,12; Mt. 20,6 b (Ps.-)Xenophon, Cyneg. 16 c Act.Apost. 2,32; 1.Thess. 4,14;
Jh. 11,23; Mk. 12,18; Act. 8,26 d PlatoConν. 220c c Aesch.Choeph. 885 'Tim. 29d;
32c; 41d 1 Phys. 262a 8; Meteor. 336a 4; Hist.an. 608a 22; Ε.Ν. 1150b 15; 1284a 18-b29

(kondens.) h Rep. 563c 1 5,18 (νgl. L.50 Fn. 5) k Probl. 953a 10ff. (Auswahl).

1 Dazu weitere Beispiele in ι. 69 Ο und ι. 73 11 Ε. 2 427 ν .Chr. (τhuk. 111 35) und 411
v.Chr. (Ί'huk. VIII 62). 3 Der νοη giftigem Schlangenbiβ sieche Phiioktet erzahlt dem
Sohn Achills, Neoptolemos, wie er, schlafend, νοη falschen Freunden auf der einsamen Insel
ιemnos allein zuriickgelassen wurde. 4 Vgl. ι. 43 F1 (Eum. 648); Ag. 1361. 5 Aus
einer Diskussion der Frage: soll der Arzt unter allen Umsunden jeden Kranken zu heilen su-
chen? (ιaches 195c). 6 Diogenes bekam den Spitznamen ·der Hund., weil er alle Segnun-
gen der Ziνilisation ablehnte (daher: Kyniker). 7 I. Thuk. Ι 105,5: νοm Beginn des ·Ersten
Pelσporιnc:siscί1eι1 i<riet;e!>•, 4::18 ν.Cίιr.- 2. Thuk. l 4u,4: dίι: Korinther warnen die Atnener νοr
einem Bϋndnis mit Kerkyra (ι. 57 Fn. 1). 8 Inschήft νοm J. 446 ν .Chr. - χατερώ werde
aussagen, anzeigen. 9 Vgl. L.73 IIDI. 10 Vgl. L.33 IIJ; L.45 Fn. 4. Seine •PElan-
zengeschichte• (Botanik) ist erhalten (hier zitίert νοη Athenaeus Ι 31f). 11 Herakles tδtete
im Wahnsinn seine Kinder. 12 Unbekannt.

Lektion 79

πίμ·πρημι έπρήσttην έφίσταμαι : έπίσταμαι


πίμ·πλημι έπλήσttην δείκνυμι, ζεύγνυμι

Α. Θουκυδίδου
1. 1 Δείσαντες ο[ 'Ολίγοι μη δ Δήμος τού τε νεωρίου κρατήσειεν
έπελ-ttων καi σφάς διαφ'ftείρειεν, έμπιπράσι τός οlκίας τός έν κύκλωι
τής άγοράς, δπως μη ήι έφοδος. 2. 1 0[ Συρακόσιοι έν τώι χειμώνι,
τους Ά{tηναίους εlδότες έν τήι Νάξωι χειμάζοντας, έστράτευσαν
πανδημεi έπi την Κατάνη