Sie sind auf Seite 1von 4

Ostern

Ostern ist ein sehr wichtiges christliches Fest. Es fällt immer auf den Soontag nach dem ersten
Vollmond im Frühlig (zwischen dem 22.März und dem 25 April). Man feiert mit diesem Fest die
Auferstehung von Jesus Christus. Feiertag sind: Karfreitag,der Freitag vor Ostersonntag (er erinnert
an den Tod von Christus am Kreuz). Ostersonntag und Ostermontag Ostern und das jüdische
Pessach-Fest haben eine gemainsame Tradition: Denn der Tod von Christus und seine
Auferstehung fanden in einer Pessach-Woche statt, und in der christlichen Osternachtsfeier liest z.
B der Priester in der Kirche aus dem Alten Testament den “Auszug aus Ägypten”vor. In vielen
Sprachen erinnert der Name für Ostern an das jüdische Pessach-Fest, z. B. spanisch “Pascua”
oder französisch “paques”. Das Wort “Ostern” kommt wahrscheinlich vom germanischen “austro”
für “Morgenröte” und bedeutet eventuell “Frühlingfest”. Der Frühling symbolisiert schon immer
“Neubeginn von Leben” , und man hat ihn schon vorchristlicher Zeit in vielen Kulturen gefeiert. Viele
Bräuche sind typisch für diese Feste, z.B. der Osterhase oder die Ostereier als Symbole für
Fruchtbarkeit. Schon im alten Ägypten hat man zum Frühlingsfest Hühnereier in bunten farben
gefärbt. Heute tun das die Eltern und verstecken die bunten Hühner oder Schokoladeneier im
Garten oder im Haus “Der Osterhase hat sie gebracht”, sagt man, und die Kinder suchen sie.
Manchmal gibt es zu Ostern auch kleine Geschenke.

Zu Ostern werden die Wohnzimmer und Gärten mit vielen bunten Sachen, vorzugsweise bemalten
Eiern, Osterhasen und Zweigen, geschmückt.
Dies ist ein Brauch der als vor-christliches Fruchtbarkeitssymbol galt. Die Eier werden oft selbst
dekoriert. Dafür werden Hühnereier ausgeblasen oder gekocht. Gefärbt werden sie z.B. mit
Lebensmittelfarben oder man bemalt sie mit zähflüssige Farben.

Zum Osterfest gibt es viel Schokolade und Süßigkeiten, auf die man während der Fastenzeit
verzichtet hat. Da die Deutschen das Fasten nicht mehr so ernst nehmen, verzichten nur wenige
auf etwas. Meistens ist es Schokolade, Zigaretten oder Alkohol.
Ein traditionelles Gebäck an Ostern ist der Osterzopf. Das ist ein großer Kuchen aus Hefeteig, der
für die ganze Familie und Freunde reicht.

Arbeitet : Alisa Grizhja


Silvester
Im deutschsprachigen Raum wird am Silvestertag mit einem Guten Rutsch gegrüßt. Der Silvesterabend
wird häufig in Gesellschaft begangen. Zum Jahreswechsel um Mitternacht wird meist
mit Feuerwerk, Böllern und Glockengeläut gefeiert. Das Feuerwerk sollte im vorchristlich-
animistischen Glauben früher „böse Geister“ vertreiben und drückt heute auch Vorfreude auf das neue
Jahr aus. Bei privaten Silvesterfeiern sind Bleigießen sowie das Öffnen einer Flasche Sekt zum
Jahreswechsel weit verbreitet. Die Kirchen bieten nächtliche Gottesdienste an.
Im Schweizer Kanton Appenzell Ausserrhoden halten am 31. Dezember und am 13. Januar (Alter
Silvester) die Silvesterchläuse Einzug. Falls der 31. Dezember bzw. 13. Januar auf einen Sonntag fällt,
findet das Silvesterchlausen am Samstag statt. Das Silvesterchlausen ist der wohl eindrücklichste
Winterbrauch im Appenzellerland. Die Chläuse werden durch drei Arten unterschieden: die „Wüeschte“,
die „Schöne“ und die „Schöwüeschte“ oder Naturchläuse. Sie treten fast ausschließlich in „Schuppel“
(Gruppen) auf. Schon in der ersten Morgendämmerung des Silvestertages sind viele der
Chlausschuppel unterwegs in der nahen Umgebung der Gemeinden, um bei Freunden zu „chlausen“
und zu „zauren“. Ein einmaliges Schauspiel bietet sich den Zuschauern, wenn die Chlausengruppen in
die Dörfer ziehen. Meist hört man sie mit ihren Schellen schon von Weitem.
Bei den sogenannten Silvesterläufen nehmen tausende von Menschen – oft für einen Spendenobolus –
an Volksläufen teil. Der weltweit größte Silvesterlauf San Silvestre Vallecana findet mit über 20.000
Teilnehmern in der spanischen Hauptstadt Madrid statt, während der größte deutsche Lauf,
der Silvesterlauf von Werl nach Soest, auf einem 15 km langen Teilstück der Bundesstraße 1
ausgetragen wird. Hier beteiligen sich seit fast 25 Jahren über 7.900 Läufer aller Altersklassen für eine
gemeinnützige Sache. Der Corrida Internacional de São Silvestre, der älteste und zweitgrößte Lauf
dieser Art weltweit, startet alljährlich in der brasilianischen Stadt São Paulo mit 13.000 Teilnehmern.
Weitere Bräuche zum neuen Jahr finden sich unter Neujahrsfest.
Aufgrund der seit 1995 bestehenden Zugehörigkeit des Caroline-Atolls (Line Islands/Kiribati)
zur Zeitzone UTC+14 findet dort der Jahreswechsel zuerst statt, nämlich bereits am 31. Dezember um
11:00 Uhr mitteleuropäischer Zeit.

Deutschland
In einigen Gebieten von Schleswig-Holstein, Hamburg und Niedersachsen verkleiden sich die Kinder
und laufen am Silvesterabend Rummelpott. Vor den Haustüren der Nachbarschaft bringt zu überlieferten
plattdeutschen Rummelpottliedern wie Fru mok de Dör op das traditionell inzwischen sehr selten
eingesetzte Instrument Rummelpott (auch Brummtopf) – ein mit einer Schweinsblase überspannter Topf
– durch Reiben am Schilfrohr in dessen Mitte quäkende Klänge zustande. Die Kinder bekommen an der
Haustür Süßigkeiten und Geld, ältere Teilnehmer mitunter auch alkoholische Getränke. Ursprung war
ein germanischer Brauch – um die Geister zu vertreiben. Dasselbe Ziel hatten die Perchten-
oder Tresterer-Läufe um die Zeit der Jahreswende im Alpenraum – die Silvesternacht ist auch
eine Rauhnacht. Beim Silvesterzug in Schiltach, einer Prozession pietistischen Ursprungs, wird Gott für
das alte Jahr gedankt.
Kina
Kina ka vendosur të lehtësojë politikën e vet të kufizimit të shumicës së çifteve nga e drejta për të
bërë fëmijë, në mënyrë që të shmangë një krizë potenciale demografike të pritshme.Aktualisht,
shumica e kinezëve lejohet të kenë vetëm një fëmijë dhe të abortojnë në rast se kanë më shumë se
një, politikë kjo e imponuar në vitet ’70 për të kontrolluar rritjen eksponenciale të popullsisë. Por tani
pritet që nëse njëri prej tyre është fëmijë i vetëm, atëherë çifti do të lejohet të ketë dy fëmijë.Politika
e një fëmije për çift nuk aplikohet për banorët e zonave rurale dhe minoritetet etnike. Lëvizja vjen
pas një takimi të kryer nga organizata kryesore vendimmarrëse e Partisë Komuniste. Po në këtë
mbledhje u vendos të ndalohet “riedukimi përmes punës” nëpër kampe.Megjithëse shkalla e
reformave të reja shoqërore të udhëheqësisë së Kinës janë të stërmëdha dhe prekin miliona vetë
në të gjithë vendin, asnjë prej tyre nuk duhet të na habisë. Shumë nga këto ndryshime qenë
diskutuar në median shtetërore të Kinës së fundmi dhe ka pasur testime në shkallë të vogël në
pjesë të ndryshme të vendit.Ndryshimi i politikës së një fëmije është zbatuar në mënyrë testuese në
shumë qytete përgjatë viteve të fundit. Në mënyrë të ngjashme po abrogohet “riedukimi përmes
punës”, një sistem i urryer nga popullsia. Në mënyrë të heshtur përgjatë muajve të fundit, autoritetet
kanë mbyllur shumë nga kampet e punës. Qeveria komuniste nuk priret të ndërmarrë vendime të
nxituara. Në mënyrë që të fitojë konsensus ata kanë nevojë të zbatojnë planet e tyre dhe zyrtarët
kanë nevojë t’i njoftojnë këto plane shumë kohë para se të fillojë zbatimi. Surprizat nuk janë shumë
popullore në Kinë.Rrjeti i kampeve të punës u krijua gjysmë shekulli më parë dhe ka ende mijëra të
burgosur. Stacionet policore kanë fuqinë të dënojnë shkelësit për shumë vite pune të detyruar pa
një gjyq. Vendimi për t’i mbyllur synon të përmirësojë praktikat e respektimit të të drejtave të
njeriut.Këtë javë Kina kufizoi gjithashtu numrin e shkeljeve ligjore që mund të dënohen me vdekje.
Të martën u zbulua se Kina ka premtuar treg të lirë në rol më të madh, fermerët do të kenë të drejta
pronësie mbi tokat e veta.Ndryshimi i politikës së popullsisë synon pikërisht këtë, ndalimin e
deformimeve demografike në vend. Në vitin 2050, në Kinë parashikohet se një e katërta e
popullatës së Kinës do të jetë mbi 65 vjeç, ndërsa popullata e re do të jetë shumë më e vogël duke
e ngarkuar me shumë detyrime ndaj gjeneratës paraardhëse. Ndërkohë, dallimet në gjini kanë bërë
që mbi 24 milionë burra do të mbeten beqarë. Kontrolli i dhunshëm i rritjes së popullsisë u vendos
më 1979 në Kinë dhe kufizon familjet urbane në vetëm një fëmijë.Në zonat rurale familjet lejohen të
kenë dy fëmijë në rast se fëmija i parë është një vajzë.Ka përjashtime të kufizuara nga ky rregull
për minoritetet etnike.Kjo politikë ka bërë që rreth një e treta e popullsisë prej 1.3 miliardë banorësh
nuk ka të drejtë të ketë fëmijë të dytë.
1. Kina prodhon dhe perdor 60% te çimentos se botes
2. Linjat hekurudhore te Kines mund te rrethojne token 2 here
3. Çdo vit ne Kine priten 20 milione peme per te bere shkopinj ngrenieje
4. Kina eshte vendi ku rriten gjysma e derrave te botes: 475 milione
5. Ne vitin 2012 kinezet konsumuan 52 milione tone mish derri
6. Kina prodhon 46% te qymyrgurit te te gjithe botes
7. Vetem nje distrikt ne Kine, distrikti Datang prodhon 8 miliarde pale çorape ne vit, ose 16 miliarde
cope.
8. Kina eshte vendi me popullsine me te madhe ne bote. Nje ne 5 persona sot ne Toke eshte kinez.
9. Letra e tualetit eshte shpikur ne Kine dhe me pare perdorej vetem nga perandoret
10. Kinezet shpiken letren, busullen, printerin dhe barutin.
11. Kinezet shpiken balonat rreth 3 mije vjet me pare. Ato perdoreshin per te trembur armikun ne lufte,
dhe Marco Polo (1254-1324) tha dikur se balonat mund te parashikonin gjithashtu suksesin e nje
udhetimi.
12. Shume historiane besojne se futbolli u shpik ne Kine rreth vitit 1000 para eres sone.
13. Ping-pongu eshte nje nga lojerat me te famshme ne Kine.
14. Hobi numer nje ne Kine ka qene filatelia.
15. Pandat gjigantet e kane origjinen 2-3 milione vite me pare. Sipas filozofise kineze universi perbehet
nga 2 forca te kunderta, Yin dhe Yang. Panda eshte simbol i kesaj filozofie me kontrastin qe ka ne
bardhe e zi. Kinezet besojne se natyra paqesore e pandes paraqet faktin se si Yin dhe Yang sjell paqe
dhe harmoni kur eshte ne ekuiliber. Pra, panda eshte simboli i paqes ne Kine.
Punoi: Alisa Grizhja
Elektriciteti

Elektriciteti (greq. ήλεκτρον, ilektron = qelibar) është një emërtim i përgjithshëm për llojshmërinë e
dukurive që ndodhin nga prania dhe rrjedha e ngarkesës. Kjo përfshin shumë dukuri të
mirënjohura fizikore si rrufeja, fushat elektromagnetikedhe rrymat elektrike, dhe është vënë në
përdorim industrial në elektronikë dhe fuqinë elektrike.
Rryma elektrike në përcjellësit metalike quhet lëvizja e drejtuar e elektroneve. Deri ne shekullin XIX
mendohej se atomi është grimca me e vogël e lendes, por me hulumtime te shumta dalim ne përfundim
se ka grimca edhe me te vogla te cilat janë :elektronet, protonet dhe nutronet. Atomi përbehet nga
bërthama dhe mbështjellësi elektronik. Ne bërthame gjenden : protonet dhe neutronet ndërsa
mbështjellësi elektronik i atomit është mbështjellës i rreme, sepse jashtë bërthamës gjendet një elektron
i cili me lëvizje te shpejte formon mbështjellësin elektronik. Për rrjedhje te ndryshme elektrike marrim
nga poci elektrik. Ai shërben për te vene te drite objekte siç janë llambat e ndryshme ku energjinë
elektrike e marrin nga poçi elektrik dhe bëjnë drite. Rezistence elektrike quajmë kundërshtimin e lendes
për te kaluar rryma elektrike neper të. Intensitet i rrymës quhet sasia e elektricitetit, e cila kalon neper
një prerje tërthore te një përcjellësi gjate një sekonde. Amper (A) quhet ai intensitet i rrymës elektrike,
kur neper prerjen e përcjellësit kalon sasi e elektricitetit prej 1 kuloni për 1 sekonde.
Këto koncepte të lidhura, por të dallueshme janë më të njohura nga terme më të sakta :

 Fusha elektrike - është një efekt i krijuar nga një ngarkesë elektrike që ushtron një fuqi në sendet e
ngarkuara në afërsinë e saj.
 Forca elektrike - është aftësia e një fushe elektrike për të vepruar, zakonisht matet në volt (V).
 Rryma elektrike - është lëvizja (e drejtuar e elektroneve ne metale dhe joneve ne lengje)apo rrjedha
e pjesëzave të ngarkuara elektrike, matet në amper (A).
 Energjia elektrike - është energjia e fituar nga rryma e ngarkesës elektrike nëpër një përçues
elektrik.
 Fuqia elektrike - është përqindja me të cilën energjia elektrike kthehet apo ndryshohet në një formë
energjie tjetër, si drita, ngrohtësia apo energjia mekanike.
 Ngarkesa elektrike - është një lidhje e vetive të ruajtura të disa pjesëzave nënatomike, të cilat
përcaktojnë ndërveprimin e tyre elektromagnetik. Lënda e ngarkuar elektrikisht ndikohet dhe krijohet
nga fushat elektromagnetike.
 Elektromagnetizmi- është një ndërveprim themeltar.

Punoi: Alisa Grizhja