Sie sind auf Seite 1von 329

JHÍ~åk Ѩ\˜ìHõ P#O^ŒÜ«∂„`«

P#O^Œ=∞QÆ∞ =ÚH˜Î
P#O^Œ=∂#O^Œ =∂Ü≥∞#∞
JO`«ºk#=∞O^Œ∞ ^Œ∂`« P Ü«∞O^èŒHÍ~°OѨ٠éË~ÚÖ’
JO^Œ"≥∞ÿ# „H©ã¨∞Î Hõ^äŒ PeOK«∞ ^Õ"å
JO^•Å `å~° PeOK«∞ =∂ „áê~°÷#
JO^èŒ∞ » ~å= J~°=∞~° Pj~°=O|∞Öχg∞^Œ
JÅã≤ ™⁄Åã≤ áÈux Pj~åfi^Œ=Ú hÜ«Ú=Ú
J_∞QÆ∞K«∞<åfl"≥∂» ^Õ= PǨ <åˆH =∂#O^Œ=Ú
J<åfl =∞# ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞x PǨ =∞Ǩ `å‡ Ç¨ â◊~°}Ϻ
Jxfl HÍÅO|∞Å PǨ Ü≥∞O`«\˜ „â◊=∞Å
J#∞HõiOK≥^Œ
JѨ~åkèx ÜÕ∞ã¨Ü«∂º WHõ g∞^Œ@ h ‰õΩ=∂~°∞ » #xÑ≤OK«∞H˘#∞@‰õΩ
JѨÙ_»~°ÛHÍ^Œ∞ Å∞á⁄ÊOyi WO`« zO`« WO`« ^Œ∞óY "Õ∞Å#Ü«∂º
JÜ≥∂º <å^ŒQÆ∞ Ѷ¨∞’~°áêѨ=Ú WO^Œ∞ÖË^Œ∞ xÅ∞K«∞Ѩ@ì}=Ú
JÜ≥∂º ~Úk Ü≥∞O`« ^Œ∞óY=Ú WHõ <Õq∞QÆu Ü«Ú#flk
JÅã¨@Ѩ ¤» h=Ù WK«∞Û#\˜ì q^èŒ=Ú
Jã¨`À=∂ ã¨^Œæ=∞Ü«∂ W_»∞QÀ Q˘éˇ]Å HÍѨi
J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# h Hõ$Ѩ֒ =∞=Ú‡ W`«~°∞Å ™êHõ∆ º=Ú
P.....<å ǨÏ$^ŒÜ«∞O ã≤÷~°=∂Ü≥∞
P WkQÀ <å t+¨µºÖÏ~å
WkQÀ hu ÉèÏ㨯~°∞O_∞»
PHÍâ◊O|∞ Éèí∂q∞Ü«Ú (U.KåÔ~¡ãπ H˜xûOQÆ~ü)
WkQÀ h ~åA =K«∞ÛK«∞O
PK«iOK«∞K«∞<åfl=Ú (qeÜ«∞O _®ã¨<£)
WkQÀ â◊√Éèí^Œ ~°Hõ∆}=Ú
P z#fl"åiÖ’ <Õ#∞O ç (`«∂Ñ≤e Ü≥∂Ǩ #∞)
Wk Ü≥∂Ǩϟ"å HõeyOz#
PÜ≥∂ ÜÕ∞ã¨∞ [ˆQ=∂
WkÜÕ∞ ã¨=∞Ü«∞O|∞ ~°O
P`«‡Å#∞ ã¨OáêkOѨ^ŒQÆ∞ (=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞)
P`«‡<˘ã¨QÆ∞=∞Ü«∂ áê=<å`«‡ W<åflà◊√§ =∂‰õΩ ™êÜ«∞"≥∞ÿ
P`«‡ â◊$OQÍiOK«∞H˘#∞=Ú (*ˇ.„á¶êOH±) W=∂‡#∞ÜÕ∞Å∞ ~°HõÎ=Ú
P`å‡ #_∞Ѩٻ ã¨`«º=ÚÖ’xH˜ (`«∂Å∂i H˘ˆ~fleÜ«∞ãπ) WÜ«Úº ô g∞H˜Ü«∞º| »∞#x
P^ŒiOѨÙ=Ú ÜÕ∞ã¨∞"å (q. ç.*Ï<£ ã¨∞O^Œ~°~å=Ù) WÅñѨÙK«∞ÛH˘#∞@ Hõ#fl

P#O^ŒO – P#O^ŒO
W„âßÜÕ∞bÜ«ÚÅ ^Õ=ÙO

D rq`« D`«
D
D QÆ∞_çÜ«∞O^Œ∞ „Ѩ"ÕtOѨ<£
Zé˜ñy Ü≥∞é˜ñy K≥ ç
DÜ«∞<å ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆‰õΩ »∞
DÖÏ\˜^• ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞ ZÅ¡ ™È^Œ~°∞Öˇ·Yº`«
D ã¨OѶ¨∞OѨ٠ѨÙ<åk Z=x Ju„Hõ=∞=ÚÅ∞
D ™êÜ«∞OHÍÅ=Ú# Z=~°∞ „H©ã¨∞Î "≥·Ñ¨Ù#∞<åfl~°∞
Z=~°∞ ÉèÏQƺ=O`«∞Ö∫^Œ∞
L^Œ~ÚOz<å_»∞ ZÅ¡HÍÅ=ÚÖ’ – ZÅ¡"Õà◊ÅÖ’
L#fl@∞ì <Õ#∞ =K≥Û^Œ<£
L#fláê@∞ =K«∞ÛK«∞<åfl#∞ Uk ã¨Y∞ »
Uk <å q„âßOu
ZO`« *Ïe ÜÕ∞ã¨∞"å UkÜ«∞k ÜÕ∞kÜ«∞k
ZO`« ^Œ∂~°=Ú U^Õ<£ =#O|∞#O^Œ∞
ZO`« Q˘Ñ¨Ê ÉÁ|ƒÑ¨Ù>ˇì#∞ U ^Õâ◊ã¨∞÷Å"≥∞ÿ#
ZO`« áêÑ≤<≥·##∞ U áêѨ"≥∞~°∞QÆx
ZO`« „¿Ñ=∞ Ü≥∞O`« „¿Ñ=∞ U =∂â◊Û~°º=Ú „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~å
ZO`« „¿Ñq∞OK≥<À ^Õ=Ù_∞» Uq∞ <Õ#∞ ã¨=∞iÊO`«∞
ZO`À Ѷ¨∞#=∞QÆ∞"å~°Å∞ Uq∞ <Õ~°O|∞ ÖËHõ
ZO`À ^Œ∞óY=Ú ÉÁOku"å Uq∞ ÖË^Œ∞ ã¨∞g∞ [QÆ=ÚÖ’
ZO`À ~°=∞ºOɡ·#k U =ÚYO|∞ `À_=`«∞λ
ZO`À qO`« Ü≥∞O`À zO`« UÅ zO`« ÜÕ∞Å=O`«
ZO`À â◊$OQÍ~°"≥∞ÿ#k UÖÏ\˜ "å_À HÍx
ZO`À ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ#q
ZO^Œ∞‰õΩ =∞~°zuq S^Œ∞ QÍÜ«∞=Ú ÖÁOk<å"å
ZO^Œ∞ˆH zOuOK≥^Œ=Ù
ZO^Œ∞HÀ #xflO`«QÍ h=Ù XHõ¯ =∞#∞A ~°∞+¨ÖË=Ú≥
ZO^Œ∞ñÉ’Ü≥∞^Œ"À X_∞¤KÕi» h Ü≥∞^Œ∞@
Z@∞Å h‰õΩ ã¨∞Î`«∞ÖÁ#~°∞Î=Ú
Z#fl ∞» QÍOK≥^Œ"≥∂
F „H©ã¨∞Î Éèí‰õΩÎÖÏ~å
Z#fl ∞»
<≥ ÉÏÜ«∞»
F ¢ÔH·ã¨Î= Ü«Ú=HÍ
F ^ŒÜ«∂ xÅÜ«∂! „ѨÉèí∞"å
F k=ºHÍOu =∞|∞ƒ
F ^Õ=~°Hõ∆HÍ
F ^Õ= <Õ#∞ h ^•Ñ¨Ù# F ^Õ= ##∞fl „É’=
F hu ã¨∂~°∞º_® „H©¿ãÎã¨∞ <å^èŒ∞_®
F „ѨÉèí∞O_® x<£ #∞uOK«∞ HõÅfiiÖ’x „âı+¨µì_®
F „áê~°÷<å ã¨∞„áê~°÷<å HõàϺ} â’ÉèíÖË
F ɡ`Õ¡¿ÇÏ=Ú „QÍ=∞=∂ ‰õΩ=∞‡i F ‰õΩ=∞‡i
F =∂#=ÙO HÍ<åѨÙ~°O|∞Ö’
F =∂ `«O„ ‰õÄ H˘xç
F ÜÕ∞ã¨∞ h „¿Ñ=∞ H˘O_Å`«@∞ì<Õñ»
F ÜÕ∞ã¨∞ Éèí‰õΩÎÖÏ~å H˘xÜ«∂ñ_^Œ~°"≥∞» x#∞fl
F ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆HÍ H˘#∞=Ú =∂ ǨÏ$^ŒÜ«∞O|∞
F ~°Hõ∆HÍ h k=º <å=∞=Ú HÀ`« Ü«∞[=∂#∞O »
F qO`«! <å ~°Hõ∆‰õΩ_® HÀѨ k#=Ú =K«∞Û#∞
F ã¨OѶ¨∞=∂ ã¨~åfiOQÆ=∂ HÀiH˘x Ü«Ú<åfl=Ú
F ã¨^Œƒù‰õΩÎÖÏ~å HÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆñ QÆ∂iq∞`À
F ǨϟǨϟ =∂ Ü«∞#flÖÏ~å Hõ$ѨQÆÅ ^Õ=Ùx
„H©ã¨∞Î <åÜ«∞Hõ h ^ŒÜ«∂ox
Hõiî# ǨÏ$^ŒÜ«∞=∂ „H©ã¨∞Î <Õ_»∞ ÖËK≥#∞
Hõ#Ô~ ÜÕ∞ã¨∞x „Ѩ`«ºHõ∆O|∞ „H©ã¨∞Î

Hõ<åº QÆ~°ƒù=Ú#|∞\˜ì „H©ã¨∞Î

Hõ~°∞} ™êQÆ~° g"≥HÍ= „H©ã¨∞Î Ü≥∂^èŒ∞ÖÏ~å


Hõ~åÎ =∞=Ú‡#∞ nqOz „H©ã¨∞Î ÖËK≥#∞ ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∂
Hõ~°∞} #Ü«∞<åÅÖ’ „H©ã¨∞Î ã≤Åfi <å‰õΩ Q˘Ñ¨Ê
Hõé∞}ÏÑ‘~î°=Ú *Ë~°Ô~ „H©¿ãÎ ã¨~åfikèHÍi
Hõé∞}ÏÜ«Ú`«OÉ∫ HÍ~°ºO|∞Å∞ „H©¿ãÎã¨∞ â◊H˜Î <å=∞"≥∞Å¡~°∞
HõÅ=i"≥∞@ìÃÑ· „H©ã¨∞ÎÖ’ =∞#"≥ÚHõ – #∂`«fl ã¨=∂[=Ú
HõÅ∞QÆ∞ñQÍHõ ^Õ"å „H˘`«Î ÜÕ∞_»∞ "≥Ú^ŒÅ∞ ɡ>ˇì#∞
HõÅ∞QÆ∞#∞QÍHõ ^Õ=ÙxH˜ =∞Ç≤Ï=∞ ¢ÔH·ã¨Î=ÙÖÏ~å ÖˇO ç
HõÅfiiyi *Ë~°∞ =∞#™ê ¢ÔH·ã¨Î= Hõ~°¬Hõ
HõÅfii Ü«Ú#flO`« ^Œ∂~°=Ú ¢ÔH·ã¨Î=ÙO »
Hõ$áê=∞Ü«Ú_®

YO_OѨ=Öˇ#∞ç

QÆ`«HÍÅ=ÚÅÜ«∞O^Œ∞
QÆQÆ#=Ú pÅ∞Û‰õΩx
QÍ#=Ú KÕÜ«Úñ_∞» (qeÜ«∞O _®ã¨<)£
QÍ"≥∞ QÍ"≥∞~° =∂O~Ú
QÍÜ«∞O|∞`À xO_®~°∞ (ɡ~åfl~ü¤ ÔH¡~Ú~ü <åH±û)
w`«=ÚÅ∞ áê_∞ñ» ô (=Ú~åi ^•g^Œ∞)
w`«O w`«O [Ü«∞[Ü«∞
„w<å¡O £ ^Õâ◊ã¨∞÷Å∞#∞ (Ô~l<åÖò¤ ÃÇÏ|~ü)
Q˘Ñ¨Ê ^Õ= <å‰õΩ `«O„_çq (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
Ѷ¨∞
Ѷ¨∞#^Õâ◊ „Ñ≤Ü«∞`«#Ü«ÚO_® (Q˘Å¡Ñ¨e¡ JO„^≥Ü«∞º)
Ѷ¨∞#Éèí= ^Œ∞ѨHõ$`«∞Å#∞ (q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞)
Ѷ¨∞#"≥∞ÿ# „H©ã¨∞Î Hõ$Ѩ (ÜÕ∞ã¨∞^•ã¨∞ #~°ã¨Ü«∞º)
Ѷ¨∞# Ü≥∞Ǩϟ"å (=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞)
Ѷ¨∞#∞_≥·# Ü≥∞Ǩϟ"å QÆ^≥Ì (qeÜ«∞O _®ã¨<£)

K«Hõ¯x Ѩ~°Ö’Hõ ã¨O|O^èŒ∞Å`À (K«^ŒÅ"å » [Y~åº)
Kå\˜OK«∞ñ ç =∞#∞+¨º*ÏuH˜
Kå@∞ñ ç â◊√Éèí"å~°Î#∞ (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
KåÅ#∞ Ö’Hõ Éè’QÆ=ÚÅ∞ (ÉË`åà◊ *Ï<)£
zO`«ÖËkñHõ ÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ>ˇì#∞ (Z<.£ .çUɡÖò)
z#fl Ѩ~°Ö’Hõ=∞#fl (Fy~åÅ QÍ„aÜÕ∞Å∞)
z#fl a_Ť» q#flѨ=ÚÅ
z#fl"åi „Ñ≤Ü«∞ ÜÕ∞ã¨∞~°Hõ∆HÍ
K«∂K«∞K«∞<åfl=Ú h"≥·Ñ¨Ù (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
K«∂_QÀÔ~^Œ» h =∞Ok~å (ZO.*ˇ.~å=∂OAÅ∞)
K«∂_»ˆ~ „H©ã¨∞Îx E_»ˆ~ (ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
K«∂_~ˆ» =∂éË_∞» (*Ï<£ KÒ^èŒi)
K«∂_~ˆ» ã≤Å∞=#∞ „"ÕÖÏ_∞» (XOQÀÅ∞ J„|Ǩ =Ú)
K«∂_∞=Ú» Q`«û=∞<ÕÔ
KÕ_Ü«∞Å∞ç QÆ∞OѨىõÄ çi
KÕuÖˇuÎ =O^Œ#=ÚÅ∞ (ã¨.ã¨.ã¨∞|ƒÜ«∞º)
^Œâ◊=∞ ÉèÏQÆ=Ú ÖˇÅ¡
^ŒÜ«∞QÆÅ =∂ „ѨÉèí∞"å
^•Ç¨Ï# |e h‰õΩ #x+¨ì=Ú ^Õ=~° „É’=Ù=∂
^•`«$`«fi=Ú#∞ QÆey ^Õ= ã¨Oã¨∞Îu KÕÜ«∞"Õ =∞#™ê
^•#q∞K≥Û#∞ ^Õ"å`«‡ [Ü≥∂ n#^ŒÜ«∂à◊¥
^•xÜÕ∞ÅfiÖË ™êǨÏã≤OK«∞ ç ^Õ"å k"åº#O`« „ѨÉèÏ=
^•=Ùñ*Ë~°∞K«∞ñÉÏ_»∞=Ú ^Õ"å <å ^Õ"å
^•~°∞}=∞QÆ∞ =∞~°} "åikè ^Õ"å "Õ ∞K«∞O\˜q∞»
^•ã¨∞Å „áê~°÷# ^Õ"åk ^Õ"å`«‡*Ï
k#=∞O`å „Ñ¨Éèí∞ ã¨∞Îu~ÚO`«∞ ^Õ"å nqOK«∞=∂
„^•Hõ∆=e¡x <Õ#∞ ^Õ"å nqOK«∞ q∞ѨC_∞»
k‰õΩ¯ÖËx"å_<À» „ѨÉè’ ^Õ"å =∂ QÆ$ǨÏO|∞#∞
k#k#=Ú#‰õΩ k‰õΩ¯ h"Õ ^Õ"å! "≥O| Ozuhç
k#=Ú QÆu~ÚOK≥#∞ ^Õ"å tâ◊√=ÙÅñ^≥zÛuq∞
k=º áê=<å`«‡ ^Õ"å ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú x=∂‡
nqOK«∞ ^Õ"å ^Õ"å ##∞ ÉÏkèOK«∞"å~°∞ ÖËz
n"≥#`À ÃãÅq=Ú‡ ^Õ=ÙO_"≥·#» Ü«∂`«‡
n"≥#Å x_∞» ^Õ"å ^Õ=Ù ç zÛ# k=º"åHõº
^Œ∂`«áê@ áê_»∞ ô ^Õ=Ù_∞» =∞#‰õΩ ZšѨC_∞»
^Õ= Ü≥∞Ǩϟ= – „¿Ñ=∞ ã¨fi~°∂Ѩ ^Õ=Ù_∞» |ÖË=∞Oz"å_∞»
^Õ= HÍ="Õ <Õ_∞» =∞=Ú‡Å<£ ^Õ=Ù Õ <åHÍ„â◊Ü«∞O|∞
^Õ= HÍ="Õ ~å„u =∞=Ú‡Å<£ ^Õ=Ù –ÕJ=`å~°∞_®Ü≥∞#∞
^Õ= ‰õΩ=∂~å n<ÀѨHÍ~å ^Õ=Ùx Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ=∞#∞
^Õ=^•ã¨ áêÅHõ ~å*Ï ^Õ=Ùx „QÆO^äŒ=Ú
^Õ=! n#áêÑ≤x ^Õ=Ùx hu „Ѩ`åѨO
^Õ= ^Õ=Ùx Q˘Ñ¨Ê ѨÙ~°=Ú ^Õ=Ùx hu „Ѩ`åѨO
^Õ= h‰õΩ ™È΄`«=Ú ^Õ=Ùx "å~°ã¨∞ÅO
^Õ= h=Ù ##∞fl Ѩiâ’kèOz ^Õ=Ùx „¿Ñ=∞ ~ÚkQÀ
^Õ= Ѩل`«∞ÅO^Œ~°∞ ^Õ=Ùx ã≤Ü≥∂<£ ѨÙ~°=∂
^Õ=~° h n"≥#Å∞ ^Õ=ÙxH˜ ™È΄`«=Ú
^Õ=Ùx ã¨∞Îu~ÚOK«∞ ç
^Õâ◊¿ã=ñ#∞*Ëã≤ ^Õ=
^≥·= „¿Ñ=∞ =∞#Å <≥ѨÙ_»∞
^≥·= „¿Ñ=∞ Ѩ$kèfiÖ’x ^≥·"å`«‡ kQÆ∞=Ú ^•ã¨∞ÅÃÑ·x
^≥·"å`«‡ Ѩiâ◊√^Œ∞úñ_®
<å „áê}„Ñ≤Ü«Ú_®
<å^Œ∞ „áê}"≥∂ „ѨÉè’ („á¶ê<≥ûãπ i_ô¡ ǨÏ=~°ÌÖò)
^èŒ~°}˜Ö’x ^èŒ#=ÚÖˇÅ¡ <å ^Õ= „ѨÉèí∞"å h K≥O`«#∞ (âß~å Ѷ¨¡=~ü P_»"£∞û)
^蕺xOѨ"Õ z`«Î=∂ <å xq∞`«Î=∂Ü«∞#
^èŒ#º rq`« =∞~°Ü«∞ ~°O ç <å^èŒ ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ „H©ã¨∞Î
(Ѩã¨∞ѨÙÖË\˜ ^•g^Œ∞)
^˘~°∞‰õΩ`å=Ù~å #Ǩ˙ <å^è•! ã¨=¸ÜÕ∞Å∞ su („á¶ê<≥ûãπ i ô¡ ǨÏ=~°ÌÖò)
<åÜ«∞#fl ~åñQÆ^Õ (ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
#_Ñ≤OK«∞ç <å<å= <å Ü«∂`«‡ hÖ’ "Õ∞ÖÁ¯x (Zãπ."≥∞ )¡Õ
h~åHõ ã¨g∞Ѩº=∞OK«∞ <å Ü«∂`«‡Öˇ=Ú‡ ã≤^Œú=Ú (ѨO`«QÍx Ѩ~°^Õt)
#_∞Êq∞,» =∞Ǩ Ü≥∞Ǩϟ"å Hõ=Ú‡ <å ÜÕ∞ã¨∞ P`«‡ (*Ï<£ ÔHaÖò)
##∞fl QÆ#flÜ«∞º~å"Õ ã¨∂~°∞º_® <å ÜÕ∞ã¨∞<å^è• (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
##∞fl k^Œ∞Ì=Ú z#fl „áêÜ«∞=Ú <å ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞â◊|Ì=Ú (*Ï<£ #∂º@<)£
#=∞㨯iOѨ~°O ç <å ÜÕ∞ã¨∞ <å Ü«∞`å‡|Å=∂
#=∞‡=^Œ∞Ì – #=∞‡=^Œ∞Ì <å ~°Hõ∆‰õΩx "≥O|_çO`«∞ (qeÜ«∞O P~üHõ\ò Hõ+≤OQ∑)
#=∞‡Ô~ #~°∞ÖÏ~å <å ~°Hõ∆HÍ ÜÕ∞ã¨∞<å^è• (u~°∞HÀ=à◊¥¡i ã‘ì=<)£
#q∞‡u#Ü«∂º ÜÕ∞ã¨Ü«∂º h <å =xfl Ü«∞OwHõiOK«∞g∞ (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
#"≥∂ ÜÕ∞ã¨∞<å^è• <å ã¨OHõ@O|∞ÅxflÜ«Ú
#~°Hõ=∞#∞#k x[=ÚQÆ Ñ¨iâ◊√^Œ∞ú_˘Hõñ ô (ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
#$áê! q"≥∂K«HÍ x#∞fl <Õ#∞ q_∞=#∞» ^Õ= (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
<å HÍÅQÆ`«∞ Öˇqfi x^Œ∞~°ñÉ’~Ú#\˜ì (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
<å H˜O`« „áÈ`åûǨ #O^ŒO|∞Öò h Hõ#fl xñHõ "Õˆ~ "ÕÅ∞ÊÅ∞ (~å=Ói ÅH˜∆ ‡#~°ã¨Ü«∞º)
<åˆHq∞ H˘^Œ∞= <å^èŒ∞_∞O» h K«~°}=ÚÖˇ #q∞‡u (ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
<åÔH· pÅÛ| ¤»Ü≥∂ h z`«ÎOÉË#∞ (Z.Z.á⁄ÖÏ¡~ü¤)
hÔH· pe# Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆ=ÚÅ huQÆÅ Ü≥∞Ǩϟ"å ã¨∞Îu (Ѩã¨∞ѨÙÖË\˜ ^•g^Œ∞)
<å H˘é‰õΩñ K«xáÈ~Ú<åñ h^Œ∞ ã¨xfl^è•#=∞O^Œ∞ (ÃÇÏÖˇ<£ ÅH˜∆ ‡ QÀÔ~)
<å „Ñ≤Ü«∞ ÜÕ∞ã¨∞xÃÑ· h ^èŒ#=Ú h Ѷ¨∞#=Ú (ÉÁO`å ã¨=¸ÜÕ∞Å∞)
<å »∞ =zÛ#@∞¡QÍ^Œ∞ h=Ù `À Ü«Ú#fl·≥ *ÏÅ∞ (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒO)
h=Ù <å ^Õ=ÙO_"≥·» Ü«Ú<åfl=Ù
<å^Œ∞ „áê}=Ú „ѨÉèí∞x q∞QÆ∞Å
h KÕu`À ##∞fl Ѩ@∞ìHÀ
h K≥_∞`«#=Ú#∞» =∂#‰õΩH˘x

h h_<Õ»
h=Ù <å „Ñ≤Ü«Ú_»=Ù h"ÕÜ«∞x #q∞‡Hõ
h ã¨=∂^è•#=Ú ^•ã¨∞x
h=ÙO>Ë KåÅ∞#∞ ÜÕ∞ã¨Ü«∞º
#∞u¿ãÜ«Ú#∞ ÖË"Õ
<Õ áê„`«∞O »OK«∞ HÀ~°#∞
<Õ h "å_»<≥· Ü«ÚO_»QÀÔ~^Œ<£
<Õ#∞ „H©ã¨∞Î „ѨÉèí∞x*Ëi
<Õ#∞ h"å_#∞» ^Õ"å
<Õ#∞#∞ <å ~ÚO\˜"å~°∞#∞
<Õ c^Œ z#fl Ñ≤Å¡#∞
<Õ~°∞ÛH˘#Ô~ ÜÕ∞ã¨∞"å »∞Hõ
<Õ ÜÕ∞ã¨∞x "≥O| çO`«∞

_®QÆ∞<Õk =∂ѨÙ#∞
ѨOѨÙ=Ú ^Õ"å n"≥#Å`À
Ѩ^Œˆ~ ™È^Œ~°∞ÖÏ~å
Ѩ~°^Õt ѨÙ}ºˆH∆„`«
Ѩ~°^Õâ◊√Å"≥∂ „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~å
Ѩ~°=∞r==Ú <å‰õΩx=fi
Ѩ~°=∞`«O„ ç x#∞ "Õ∞g∞
Ѩ~°=∞^Õâ◊ q∞kQÀ
Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆‰õΩO_»∞
Ѩ~°=∞„ѨÉè’ ÜÕ∞ã¨∞~°Hõ∆HÍ
Ѩ~°=∞ ѨÙiHõÅÊ Éèí∂[
Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆Hõ ÜÕ∞ã¨∞
Ѩ~°=∞ ~å[º=Ú#‰õΩ #~°∞Å∞
Ѩ~°=∞ "≥·^Œ∞ºñ
Ѩ~°=Ú#O^Œ∞O
Ѩ~°=ÚÖ’# |~°=ÚÖ’#
„Ѩ[ÖÏ~å "ÕQÆ"≥∞
Ѩ~°Ö’Hõ Éèí∂Ö’HõO|∞ʼnõΩ#∞
„ѨHÍtOK«∞
Ѩ~°Ö’Hõ=Ú#O^Œ∞O ∞» ^Õ=
„Ѩ|Å=ÚQÆ<Õ „Ѩã¨∞ÎuOK≥^Œ
Ѩiâ◊√^Œú Ѩiâ◊√^Œú
Ѩiâ◊√^ŒúO Ѩiâ◊√^ŒúO „ѨÉèí∞„H©ã¨∞Î

„ѨÉèí∞„¿Ñ=∞
Ѩiâ◊√kú Ѩiâ◊√kú Ѩiâ◊√kú
„ѨÉèí=ÙÜÕ∞ã¨∞x =^Œ#=ÚÖ’
Ѩiâ◊√^•ú`«‡ x`åº`«‡
„ѨÉèí∞"å <Õ x#∞fl #q∞‡
Ѩiâ◊√^•ú`«‡#∞
„¿Ñ=∂=∞$`« ^è•~°Å∞
Ѩiâ◊√^•ú`«‡
„ѨÉèí∞ ѨÙ#~åQÆ=∞su
Ѩiâ◊√^•ú`«‡
„ѨÉèí∞ =∂~°æ=ÚÅÜ«∞O^Õ
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡
„ѨÉèí∞"å x<åfl~åkèOѨ#∞
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡
„ѨÉèí∞"å ѨOѨÙ=∂
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡ñ
„ѨÉèí∞"å =∞=Ú‡#∞ nqOz
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñÉÁO^Œ∞=Ú
„ѨÉèí∞=ÙQÆ<£
Ѩiâ◊√^•ú`«‡, áê=# ~°∂ѨÙ_®
„ѨÉèí∞¿ã= H˜kÜÕ∞ ã¨=∞Ü«∞O|∞
ѨâßÛ`åÎѨ=Ú ÉÁO^Œ∞=Ú
Ñ≤Å¡<≥·# ##∞fl E ∞g∞»
áê_»∞^Œ∞#∞ „H©ã¨∞οÑ~°
„Ñ≤Ü«∞"≥∞ÿ#\˜ì <å Ü«∂`«‡
Éèí[#KÕÜ«ÚK«∞ ÉèíHõÎáêÅHõ
áê ^Œ^Õ"å≥
„Ñ≤Ü«∞ ÜÕ∞ã¨∞ xi‡Ozuq
áêѨ ‰õÄѨ=Ú#O^Œ∞ ÉèíÜ«∞=Ú <˘O^Œ‰õΩ=Ú
„Ñ‘uQÆÅ =∞# ÜÕ∞ã¨∞ ÉèíÜ«∞"Õ∞Å ¢ÔH·ã¨Î=ÙO_®
áêѨ ѨâßÛ`åÎѨ "≥ÚO^Œx"åiH˜
ѨÙ>ˇì ÜÕ∞ã¨∞_»∞ñ<Õ_»∞
áêѨ=Ú^ŒÅK«∞ ã¨∞g∞ ÉèÏ~°`« ¢ÔH·ã¨Î= Ü«Ú=[#∞ÖÏ~å
ÃÑ·#"≥∞ÿ Ü«Ú<åfl#Ü«∂º
áêѨ=Ú=Å#ñ*ˇ_ç#"åx ÉèÏ~°"≥∞ÿ#k ¿ã=
„á⁄^Œ∞Ì „QÆ∞O‰õΩK«∞#flk
áêÑ≤HÍ„âßÜ«Ú_=Ù» h"≥ cèHõ~°∞O_Ò =∂ Ü≥∞Ǩϟ"å
áÈáÈ"Õ Ü≥∂ Ö’Hõ=∂
áêÑ≤#Ü«∂º <Õ Éèí∂=∞O Å=Ú» ^•x ã¨OѨÓ~°‚`«
áÈÜ≥∞QÆ áÈÜ≥∞QÆ HÍÅ=Ú
áêÑ≤x Hõ$ѨK«∂ѨÙ=Ü«∂º
áêÑ≤x <Õ#x =∞OQÆà◊O|x áê »ˆ~
ÉÏÅHÍ h =~°Î#=Ú
áêѨÙʼnõΩ ã¨Y∞O ∞» =∞OQÆà◊=Ú „H©ã¨∞Î#‰õΩ
ÉÏʼnõΩÅ q#flѨ=Ú
áêѨÙÅ Ü≥∞ » „H©ã¨∞Îx =∞OQÆà◊=Ú ÉÏ »ˆ~
ÉÏÅÜÕ∞ã¨∞x E=∞OQÆà◊"Õ∞
~ˆ»
áêÇ≤Ï Ö’Hõ„ѨÉè’ ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ
|∂ºÖÏ ^Õâ◊=Ú<åk
„áê~°÷# q<≥ ç áê=#∞_® =∞^茺áê# „Ñ≤Ü«ÚÖòQ͉õΩO ç

Ñ≤`åã¨∞`« =~å`«‡Hõ =∞O^•~° =∞Hõ~°O^Œ


Ñ≤`«$Ѩل`« â◊√^•ú`«‡Öˇ· =∞^èŒ∞~°O =∞^èŒ∞~°O
=∞^èŒ∞~° =∞^èŒ∞~° =∞^èŒ∞~°

=∞# ^Õâ◊O|∞# „H©ã¨∞Î Éèí


=∞# "≥Ú^Œ\˜ `«e^ŒO„_∞Öò»

=∞# ÜÕ∞ã¨∞ =∞~°}㨇~°}


=∞#ã¨! Ü«∂`«‡! `Õ[iÅ∞¡=∂
=∞#㨠ÜÕ∞ã¨∞ =∞~°}ÉÏ^èŒ

=∞#™ê =∞#™ê hH˜k


=∞#™ê#O^Œ=Ú ÉÁO^Œ∞@Hõ#fl

=∞#™ê q#"Õ"Õ∞ „H©ã¨∞Îx

=∞#ã¨∞xzÛ q#∞=∂
=∞#∞g∞, =∞#∞g∞ =∞#ã¨
=∞<ÀqÅã≤`«OÉ∫
=∞}∞Å∞ =∂}˜Hõº=Ú
=∞=Ú<£ ã¨$lOz#
(^˘~°™êq∞ P~ÀQƺ=Ú)
(qÅÜ«∞O _®ã¨<)£
(l.*Ï<£ `å`«Ü«∞º)
(K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ)
(ˆH™ê#Ѩe¡ J„|Ǩ =Ú)

(=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞)
=∞
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
(ÉË`åà◊ *Ï<£)
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
(<ÕÅ@∂i Å∂^äŒ~ü)
(PKå~°º P~åˆ~¯ =¸iÎ)

(=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞)
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
(^•ã¨i "≥∂*ˇãπ)
(~å=Ói ^•g^Œ∞)
(q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞)
(PKå~°º P~åˆ~¯ =¸iÎ)
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
(a.HÀ@Ü«∞º)
(K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ)
(ã≤.*Ë=Úû)
(W.l.P#O^Œ=Ú)

(KåÔ~¡ãπ "≥ã‘¡)
=∞iÜ«∂i ¿Ñ>Ë=∂ ÜÕ∞ã¨∞ =∞Ç≤Ï=∞<˘Ñ¨C [#Hõ h‰õΩ =∞Ç≤Ï=∞, =∞Ç≤Ï=∞, =∞Ç≤Ï=∞ =∞Ç≤Ï=∞
=∞=Ú‡ „ÉË=∞ñEz
=∞Ǩ `«∞‡ #·≥ <å „Ñ¨Éèí∞ =∞Ǩ "≥·^Œ∞ºO ∞» ã¨~Àfi#fl`«"≥∞ÿ# =∂x`« =∞ø
=∞~°}=Ú#‰õΩ q[Ü«∞"Õ∞k
=K≥Û#∞ =∞Ç≤Ï=∞`À =∞# ÜÕ∞ã¨∞ =∂~°æO ã¨`«ºO r=O h"Õ
=∞~°}=Ú<£ [~ÚOz ÖËK≥#∞
=∂Hõ~°Î QÆ\˜ì ^Œ∞~°æ=Ú
=∂ ^Õ=Ù#‰õΩ#∞ ™È΄`«=ÚÅ∞ (*ÏHõÉò KÕO|ˆ~¡<)£ Ü≥∞~°∞+¨ÖË=Ú, Ü≥∞~°∞+¨ÖË=Ú
=∂#= *Ï˝#O|∞#∞ =∂#=Ù »"≥·
(`«∂Å∂i H˘ˆ~fleÜ«∞ãπ) Ü≥∞Ǩϟ"å <å HÍѨi
ã¨HõÅ #~°∞Å =∂#=ÙÅ "Õ∞Å∞H˘é
(=Ú~åi ^•g^Œ∞) Ü≥∞Ǩϟ"å <å "≥ÚéÖÏeOK≥#∞
‰õΩ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î#
Ü≥∞Ǩϟ"å <å |Å=Ú
(S[H± "å\òû) Ü≥∞Ǩϟ"å x#∞fl Pj~°fikOz
=∞é∞QÆ∞ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î
(qeÜ«∞O ǨÏO@~ü) Ü≥∞Ǩϟ=ѨÙi ѨÙ<åk
h"Õ =∂~°æ=Ú K«∂ѨÙ=Ú =∂
(Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞) Ü≥∞Ǩϟ"åÜ«∞O^Œ∞ ÉèíH˜Î
„â◊=∞Åxfl fiÛuq
(Ü≥∞+¨Ü«∂ g~°=∂iì<)£ Ü≥∞Ǩϟ"åÜÕ∞ <å =∞Ǩ ^Õ=Ùñ x»
=ÚO^Œ∞HõO^Œ~°∞#∞ *Ë~°#∞ (qeÜ«∞O ɡ„i) Ü≥∞Ǩϟ"å ã¨xflkèx
(ÉË`åà◊ *Ï<£) Ü≥∞Ǩϟ"å QÆ^≥Ì =ÚO^Œ@
=ÚH˜ÎQÆ#ˆ~
"Õ∞Ѷ¨∞O|∞ÃÑ· <≥H˜¯ Ü≥∞Ǩϟ"å <å HÍѨi
"Õ∞q∞K«∞Û HÍ#∞HõÖò Ü≥∞Ǩϟ"å Éèí[# KÕÜ«∞O ç
"Õ∞=Ú "≥o§ K«∂z<å=Ú
(=∂iì<£ Å∂^äŒ~ü) Ü≥∞Ǩϟ"å h =∞Ç≤Ï=∞ã¨Î==Ú
"Õ∞Å∞H˘#ˆ~ g∞ =∞#O|∞Å
("≥ÚÅ`å\˜ q^•º#O^Œ=Ú Ü≥∞Ǩϟ"å =∂ `«O„_çQÍñ »
"Õ∞Å∞H˘x ~ÚHõÖËz
(_À~°f „á¶ê<≥ûãπ QÆ∞sfl) ÜÕ∞ã¨∞ Hõé∞}
"Õ∞à◊§xfl ~ÚK«∞Û ^Õ=Ùx<£ (=∂~åÎO » *Ï˝# „ѨHÍâ◊=Ú) ... ÜÕ∞ã¨∞= ^ŒÖË¡=∂ ÖËÖ’~°
ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îñ_»∞ x`«º^Õ=Ù_»∞
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi) ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ^˘iÔH<Õx
Ü«Ú=[#∞ÅO`å (ã¨=¸ÜÕ∞Å∞ áêHõº<å^èŒ=Ú) ... ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îx Q˘Åfi~°#fl
ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îx ^•ã¨∞ÖÏ~å
(*Ï<£ =∂<≥ûÖò) ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î =∞`«ã¨∞÷_»#QÆ
(*ˇi‡Ü«∂ W.ˆ~OH˜<£) ÜÕ∞ã¨∞ ~åA ~å*Ë~À ~å[
ÜÕ∞ã¨∞_»∞ ~åQÆ<£
(`«∂Å∂i „ѨHÍâ◊=Ú) ÜÕ∞ã¨∞`À sîqQÍ#∞
(qeÜ«∞O "åÖϬOǨÏ∫) ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x ã≤Å∞=ÃÑ·x
ÜÕ∞ã¨∞ ^ÕǨÏ"≥∞ÿ# ã¨OѶ¨∞=Ú
(q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞) ÜÕ∞ã¨∞ ##∞fl „ÉËq∞Oz
(K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ) ÜÕ∞ã¨∞<å^äŒ Hõ^ä• ã¨∞^è•~°ã¨
(`å=∞ãπ H<Ô)£
ÜÕ∞ã¨∞<å^äŒ ~å~å~å
Ü«∞
ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x Ü≥∂^èŒ∞ÅO^Œ~°∞
(Ô~=.H˘OQÆ~° ™ê"Õ∞ºÅ∞ ã¨Orq) ...
ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x ¿ã= ~ÚѨÙ_∞» ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞=Ù Ü≥∞~°∂+¨ÖË=Ú
(ˆQ~å „¿Ñ=∞Ü«∞º)
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞OɡuÎ ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉè’ <å „áê}=Ú
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú ã¨‡iOK«∞ ÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ#~°∞`å÷#=∂Ü≥∞#∞ (q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞)
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞"≥∞O`À =∞^èŒ∞~°O ÜÕ∞ã¨∞ É’e =∞Oz |∞kú (Ñ≤.q[Ü«∞ KèåÔ~¡ãπ)
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞"Õ∞ áê=#=Ú ÜÕ∞ã¨∞ ÉèíHõÎ=~°∞Å`À (_Õq £
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞"Õ∞ áê=#=Ú „ѨÉèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ Éèí[#ÜÕ∞ =∞#Å#∞ (qeÜ«∞O _®ã¨<)£
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∂=∞$`«=Ú Hõ#fl#∞ ÜÕ∞ã¨∞ Éèí[#¿ãÜ«∞"Õ ÜÕ∞ã¨∞ (Fy~åÅ QÍ„aÜÕ∞Å∞)
ÜÕ∞ã¨∞ <åÜ«∞‰õΩñ » =∞=Ú‡ #_Ñ≤OK«∞ç ÜÕ∞ã¨∞
ÜÕ∞ã¨∞ <å=_»x #=Ú‡^Œ∞<£ Ü«∂`«‡ „Ñ≤Ü«Ú » ÜÕ∞ã¨∞~å*Ï (KåÔ~¡ãπ "≥ã‘¡)
ÜÕ∞ã¨∞! <å ã≤Å∞=<≥uÎ h^Œ∞ „¿Ñ=∞ ÜÕ∞ã¨∞ ÖËK≥#∞ (K«^ŒÅ"å » `å=∞ãπ)
ÜÕ∞ã¨∞x H˘~°ÔH· ~ÚÅrqOK≥^Œ Pk"å~°=Ú# ÜÕ∞ã¨∞ =O\˜ (|㨺<£ *’ã¨Ñ¶π)
ÜÕ∞ã¨∞x KÕ`«∞ÅO^Œ∞ „Ñ≤Ü«∞|O^èŒ∞ ∞» ÜÕ∞ã¨∞
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
ÜÕ∞ã¨∞x*Ë~° "ÕQÆ=Ú~å =K≥Û ç "ÕàÏÜ≥∞ ÜÕ∞ã¨∞= (K«^ŒÅ"å » `å=∞ãπ)
ÜÕ∞ã¨∂ x<£ E`«∞xO^Œ∞ [Ü«∞=Ú`À ÜÕ∞ã¨∞=Öˇ#∞ ~ÚÅ (|#º<£ *’ÃãѶπ)
ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞ h K«~°}O <Õ#∞O ≥^Œ#∞ ÜÕ∞ã¨∞ =
(Ñ≤.q[Ü«∞ KåÔ~¡ãπ)
ÜÕ∞ã¨∞x „¿Ñ=∞#∞ <Õ=∂~°Hõ#∞ ¢ã¨ÎѨ٠K≥OQÆ∞#∞ ÜÕ∞ã¨∞
(`«∂Ñ≤e ɡO[q∞<)£
ÜÕ∞ã¨∞x Éèíl~ÚOѨ"Õ qÉèí∞x ^ŒÅz =∞kÖ’ ÜÕ∞ã¨∞
(_qÕ £
ÜÕ∞ã¨∞x Éèíl~ÚOѨ"Õ =∞#™ê t+¨µºÅ‰õΩ <≥~°∞Hõ ÜÕ∞ã¨∞
(ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi)
ÜÕ∞ã¨∞x ã¨∞K«i`« ã¨=∂kèÖ’ Ѩ~°∞O ç ÜÕ∞ã¨∞
(~å|~üì Ö∫s)
ÜÕ∞ã¨∞x ¿ãqOѨ ^ŒÜ«∞KÕã≤uq ™êq∞ h‰õΩ <Õ#∞ ÜÕ∞ã¨∂

ÜÕ∞ã¨∞x =^Œ#=Ú ##∞fl „¿Ñq∞Oz<å=Ù ÜÕ∞ã¨∂ <å


(ÉË`åà◊*Ï<)£
ÜÕ∞ã¨∞ h^Œ∞ *Ïe=Å¡ „ѨÉèí∞"å
(Uh Ã+~ü=Ù £ Ǩ H±û)
ÜÕ∞ã¨∞ h <å=∂=∞$`«=Ú ÜÕ∞ã¨∂ <å Ü«∂`«‡ ~°Hõ∆‰õΩO »
(=∞`«Î~Ú ã¨=¸ÜÕ∞Å∞)
ÜÕ∞ã¨∞ h ã¨^•`«‡ =$+≤ì ÜÕ∞ã¨∂, x<£ E`«∞xO^Œ∞ (Ǩϟˆ~ã≤Ü«∞ãπ É’#~ü)
ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î#∞ – r= "åHõº=∂ ÜÕ∞ã¨∞ ÉèíQÆ=<åfl=∞O (Ñ≤.~°q=~°‡)
ÜÕ∞ã¨∞#∞ K«∂K«∞@ Ü≥∞#fl\˜HÀ ÜÕ∞™⁄ã¨OÔQ Q˘Ñ¨Ê Ü«∂[˝#∞ (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú)
ÜÕ∞ã¨∞<Õ ¿ãqOѨ~°O ç ~°
ÜÕ∞ã¨∞ Ѩ^•O|∞[ K«~°}O ~°O ç áê » ^Œ∂`«ÖÏ~å (*Ë"∞û£ =∂O\ò Q˘=∞s)
ÜÕ∞ã¨∞ Ѩ~°Ö’Hõ <åÜ«∞Hõ ~°O ç =∂#=ÙÖÏ~å (l.*Ï<£ `å`«Ü«∞º)
ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞"å ##∞fl ~°O ç ÜÕ∞ã¨∞x Ü≥Ú^ŒÌ‰õΩ (ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒO)
ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞=Ù ã≤Å∞= ~°O ç Ü«Ú`åûÇ≤ÏOz áê »∞^Œ=Ú
(ã¨=¸ÜÕ∞Å∞ áêHõº<å^èŒ=Ú) ...
ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞ÔH· ™ê‰õ∆ΩÖˇ=Ô~=~À ~°O ç ~°O ç ã¨∞"å~°Î É’^èŒ
~°O ç ~°O ç ÜÕ∞ã¨∞x =^ŒÌ Å
~°O ç ã¨∞"å~°Î ã¨∞<å^Œ=Ú`À ÖÏeÖÏe ÖÏe ÖÏÅ=∞‡ ÖÏb
~°O_∞» qâßfiã¨∞ÖÏ~å ÖÏeÜ≥∂ ÖÏqˆHhÜ≥∂
~°=∞‡#∞K«∞<åfl_Õã¨∞~åA
~°=Ú‡ h `«~°∞}q∞^Õ Öˇ=Ú‡ `Õ[iÅ∞¡=Ú
~°=Ú‡ Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ^Õ=Ù_® ÖËz<å_∞~å» ã¨=∂kè
~°=Ú‡ ~°=Ú‡ Ѩiâ◊√^•ú`å‡ Öˇ=Ú‡ `Õ[iÅ∞¡=Ú h‰õΩ
~°=Ú‡ ~°=Ú‡ F Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ÖËz ã¨∞ÎuOѨ|∂#∞ ç
~°=Ú‡ ~°=Ú‡ =∂ ~ÚO\˜H˜ ÖËK«∞ k#=Ú =K«∞Û#∞
~°=Ú‡ „j ÜÕ∞ã¨∂ ÖËÖˇ=Ú‡ ¢ÔH·ã¨Î=Ù_®
~°=Ú‡ Ü≥∞Ǩϟ"å~°=Ú‡ „ѨÉè’ ÖË Öˇ=Ú‡ JO`«~å`«‡ ÖËz
~°q HÍOux q∞Oz#^Ò Ö’Hõ=∞O`«@ "≥Å∞QÆ∞
~°Hõ∆HÍ #<£ =∞~°fiÉ’‰õΩ Ö’Hõ=Ú "åÔ~Å¡ Ö’‰õΩ=
~°Hõ∆‰õΩO_»∞^Œ~ÚK«Oz<å_»@
~åx=Ú‡^≥·= ~å[ºO =O^Œ#O hˆH =O^Œ#O
~å*Ïkè ~å*Ï ~å~å =O^Œ#O ÉÁ#~°∞Î"≥∂ „ѨÉè’
~å*Ï <å ^Õ"å ##∞fl =O^Œ#=∞Ü«∂º ÜÕ∞ã¨∞ h‰õΩ
~åAʼnõΩ ~å*ˇ·# ~¸ =O^Œ#"Õ∞ ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ
~å„u Ü«∞Ü≥∞º #<≥fl » ÉÏÜ«∞‰õΩ
=~°<å=∞"Õ∞ ÜÕ∞ã¨∞ =~°<å=∞"Õ∞
~å~°O ç Ü«Ú=u =zÛ K«∂_∞=Ú»
~å~å[QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞x <å=∞O
=zÛ QÍ„aÜÕ∞Å∞ Ñ¨Öˇ¯#∞
~åÔ~ Q˘Å¡"å~°ÖÏ~å
~åÔ~ K«∂`«=Ú ~å[ã¨∞`«∞ ô =K«∞Û#∞ „H©ã¨∞Î =K«∞Û#∞
~åÔ~ ÜÕ∞ã¨∞x E`«=Ú =^Œ∞Ì =∞#㨠|∞kú‰õΩ~°∞K«
~åˆ~ =∞# ÜÕ∞ã¨∞™êfiq∞x =~°<å=∞"Õ∞ â◊~°}=Ú
~å~À [#∞ÖÏ~å "ÕQÆ=Ú "å~°∞ ^èŒ#∞ºÖˇ·# Ñ≤Å¡Å∞
~å=Ü«∞º ÜÕ∞ã¨∞<å^è• "å~°∞ ÉèÏQƺ=O`«∞Ö∫^Œ∞~°∞
ˆ~QÆ`«fi~°Ñ¨_»‰õΩ "åÔ~ =∞Oz ¢ÔH·ã¨Î=ÙÅ∞ QÆ^•
ˆ~ѨÙ=∂Ѩ٠QÆ∂ » ~°=∞º"≥∞ÿ# qO`«QÆÅ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞#∞
ˆ~~Ú Ñ¨QÆÅ∞ h Ѩ^Œ ¿ã"Õ qO^Œ∞ Ѩ~°=∞O^Œ∞ ɡO ç¡
q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞
éË_∞» "≥∞ã‘ûÜ«∞ [x‡OK≥#∞ q[Ü«∞ w`«=ÚÖò áê_~ˆ»
q#~°Ü«∞º #~°∞ÖÏ~å
q#~°=Ú‡ ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞ »
q#ˆ~ =∞#∞AÖÏ~å â◊√Éèí"å~°Î qO\˜q∞
q#ˆ~ #~°∞ÖÏ~å â◊$OQÍ~° ^•fi~°O|∞
q#Ô~ Ü«∞á⁄ã¨ÎÅ∞Å HÍ~°º=ÚÖò â◊$OQÍ~° ^Õâ◊=Ú
q#ˆ~ ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î É’^èŒ „j Ü≥∞Ǩϟ"å h H˘ã¨OÔQ^Œ
q#ˆ~ Ü≥∂ #~°∞ÖÏ~å „j ÜÕ∞ã¨∞O ∞» [x‡OK≥
q#"Õ <å q#u „j ÜÕ∞ã¨∞ Hõ~°Î#∞
q=∞ŠǨÏ$^ŒÜ«∞q∞=Ú‡ „j ÜÕ∞ã¨∞ k=º<å=∞ 㨇~°}
qâßfiHÍâ◊=Ú ÖÏ^Œ∞Å#∞ „j ÜÕ∞ã¨∞ K«i`«q∞k
qâßfi㨠Ѷ¨e`«=ÚÅ∞ „j ÜÕ∞ã¨∞x "Õ ∞»
qâßfiã¨=Ú`À "Õ ≥ ç „j ÜÕ∞ã¨∞ h áê^Œ
qâßfiã¨"Õ∞ q[Ü«∞=Ú „j ÜÕ∞ã¨∞<Õ ÉèílOK«∞
qã¨∞Hõ^Õ „áê}O|∞ „j ÜÕ∞ã¨∞ ~å[º=ÚO_∞#∞»
g~°∞Å=∞Ü«∂º [Ü«∞ „j ÜÕ∞ã¨∞ suQÍ#∞
"≥O ç |OQÍ~°=ÚÅHõ#fl „j ÜÕ∞ã¨∞ ™êfiq∞ uiy
"≥~°∞=<ÕÅ =∞#™ê „j ~°Hõ∆‰õΩO_»∞ ѨÙ@ìñQÍ
"≥Å∞QÆ∞#∞ ~°Hõ∆}Hõ~°ÎÜ«Ú#QÆ∞ „j ~°Hõ∆‰õΩx <å=∞=Ú
"Õ‰õΩ= K«∞Hõ¯Å „âı+¨ª=∂ „j ~ålÅ∞¡K«∞ ÜÕ∞ã¨∞
"ÕzÜ«ÚO\˜q∞ h `«@∞ì „j q<À^Œ ^•Ü«∞HõO|∞
"Õ ^Œ≥ <å^ŒQÆ∞ q#ux „j ÜÕ∞ã¨∞x ™È΄`« w`«O
"ÕzÜ«ÚO\˜ <Õã¨Ü«∂ „âı+¨µª Å¡"åiÖ’#∞≥
"Àº=∞ ã≤OǨ ã¨#ã¨∞÷O » â’^èŒ#‰õΩ g∞~°∞ KÀ\©Ü«∞‰õΩ ç

ã¨OѶ¨∞ t~°Ãã· "≥ÅÜ«Ú


â◊~°}O â◊~°}O <å „Ñ≤Ü«∞ ÜÕ∞ã¨∞
â◊~°}∞ *ÁzÛu ã¨O`«#O|∞# =`«∞Î
ã¨O`À+¨=Ú`À xK≥Û ∞»
â◊~°}∞ <å ÜÕ∞ã¨∞ „Éèí∞"å ã¨O`À+≤OK«∞ ç Ü«∞O^Œ~°∞
â◊~°}∞ â◊~°}∞ ÜÕ∞ã¨∞ ã¨O`À+≤OѨÔ~ „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~å
âßâ◊fi`«∞_® q㨇ܫ∞"≥ÚOk ã¨OkÜ«∞=Ú g "≥»
â◊√^Œú ~å„u ã¨^ŒÌ}OQÆ ã¨OѨÓ~°‚ r==Ú
â◊√kú, â◊√kú, â◊√kú ã¨OѨÓ~°‚ Ѩiâ◊√kú x=Ú‡
ã¨HõÅ [QÆ*Ï˚ÅHõ~°Î
ã¨HõÖËO„kÜ«∞=ÚÖÏ~å
ã¨=∞$kú r==Ú „H©ã¨∞ÎxÖ’ á⁄O^Œ∞O ç
ã¨=∞$kú r==∂ – ã¨OѨÓ~°‚ „¿Ñ=∞Ü«∂
ã¨∞Y∞ÖÏ~å ã¨OѶ¨∞OѨ٠| ç (=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ
ã¨^ŒƒùH˜Î`À » ™ê‰õ∆ΩÖˇ· (qeÜ«∞O "åÖϬOÇ
ã¨#∞fluO`«∞"≥∂ „ѨÉè’ (ÉÁO`å ã¨=¸ÜÕ∞
ã¨#∞fluO`«∞"≥∂ ^Õ"å
ã¨=∞‰õÄ~°∞Û=Ú `«O„ ç
ã¨=∞$kú r==Ú („á¶ê<≥ûãπ Ô~ ô¡ ǨÏ=~°
ã¨=∂#∞Öˇ=~°∞ „ѨÉè’ (K≥\˜ì ÉèÏ#∞=
ã¨~°fiHõ$áêxkèÜ«∞QÆ∞
ã¨~°fi"Õ∞ã¨∞"Õ <å‰õΩ
ã¨~°fiz`«ÎO|∞ h^Õ#Ü«∂º (Z.KåÔ~¡ãπ H˜xûOQÆ
ã¨~°fi^Õâ◊=ÚÖÏ~å
ã¨~°fiÖ’Hõ ã¨OѨÓ*Ϻ p#"≥∂ (K≥\˜ì ÉèÏ#∞=
ã¨~°fiâ◊‰õΩÎx ™È΄`«QÍ#=Ú (q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞
ã¨~°fiâ◊‰õΩÎ » x~°‡ÖÏ`«∞‡ » (K«^ŒÅ"å_» *’
ã¨~åfi^Œ∞ƒù`«O|∞Å<£ (=∂iì<£ i<£ HÍ~
㨈~fiâß! ~°=Ú‡ h (KåÔ~¡ãπ "≥ã
™ê=∂#º=∞@O Õ – 㨢`≥·¯ã¨Î=ÙÖˇ·
™ê=∞Ö’ˆ~ |O*Ï~° ÉèÏ~Úˆ~
™êyÅѨ ç „"≥ÚÔH¯^Œ=Ú
ã¨fiK«ÛùO^èŒ ã‘Ü≥∂#∞"åã≤
ã¨$+≤ªÑ≤`å! ã¨~Àfi#fl`å ( .çq._®xÜ«∞Ö
ã¨fi`«O„`« ~å[ºO (D. .çx`åº#O^Œ
™êHõ∆ ºq∞K≥Û^Œ (=∞Öˇ¡Å ^•g^Œ
™ê~°fi[QÆuH˜ (|O_®~°∞ ã¨∞*Ï˝#
™È^Œ~°∞ÅO`å SHõº`å Hõey
ã≤~°∞ÖˇÅ¡ =$^è•HÍQÆ (qeÜ«∞O _®ã¨
ã≤Å¡K≥O`« <Õã¨∞"å („á¶ê<≥ûãπ *Ë.JÖòû\
ã≤ÅfiÜ≥Ú^ŒÌ *Ë~°∞^Œ∞<£ (_»|∞¡º."≥∞H±_˘<åÖ
ã≤Å∞= QÆ#∞ñ ô (~å=Ói ~°OQÆÜ«
ã≤Å∞=#∞ "≥∂ã≤u"å
ã≤Å∞= Ãã·x‰õΩÖÏ~å xÅ∞=O ç (l.=Úx™êfiq∞
PO„^èŒ ¢ÔH·ã¨Î= H©~°Î#Å∞

^≥·"å~å^èŒ# QÍ#∞ ~°H˜ÎQÆ#∞ IIQÍ#=ÚII


^≥·=ã¨∞Îu 1. `«<åfl=∞=Ú #∞uOz Ü«∞`«x – ~°Hõ∆ñ – *ˇ#∞flñQÆ ™êÔ~ñ
„| – ã≤^Œú=Úñ *Ëã≤ ´ Ѩ#∞flQÆ ##∞ºÅÖ’ ^Œ#‡Ç≤Ï=∞ –
Ü«∞O – ^Œ∞#fl`« z„`«=Ú – Å#∞ *Ï@O ç IIQÍ#=ÚII
1 ã¨$+≤ìHõ~°Î „Ѩã¨∞Îu 2. Ѷ¨∞#`«Ü«Ú =∞ǨÏ`«‡º=Ú#∞ – ^Œ – ^Œ#x… Ü≥∞^Œ∞@#∞O_∞» – Ѷ¨∞#|Å=Ú#∞´

~å – HÍOÉè’l `å – P@
q#`«=∞ø ™œO^Œ~°º=Ú#∞ – # – `«xq x~°‡Å ã¨÷Å –=Ú# qÅã≤Å∞¡ IIQÍ#=ÚII

Jxfl HÍÅO|∞Å – #∞#fl Ü≥∞Ǩϟ"å x – <≥#flñ^Œ~°O|Ü≥∂ – Hõ#fl 3. Ѩiâ◊√^•úÅOHÍ~°=Ú`À – <å – Ѩ~°=∂`å‡~å^èŒ# –


`«O„ ç – =<≥fl ÔHH˜¯# "≥∂Hõ∆ – "å™êo ã¨#∞fl`«∞ – Å∞#fl`«"≥∞ÿ Ü«ÚO » –
Ѩ~°∞Öˇ· Ü«ÚO_»O ç ´ ^èŒ~°}˜ ã¨HõÅ [#∞ÖÏ~å – Ö’Hõ –
=Ú<≥fl h‰õΩ II#xflII QÆ∞~°∞x Ü≥∞^Œ∞@ cèuñ – Q˘#∞K«∞ #∞O »O ç IIQÍ#=ÚII
1. x#∞flñ „|Hõ@# ¿ãÜ«∞ – xdÅ Ö’Hõ=ÚÅ#∞– |#∞flQÆñ *Ëã≤# – |Å∞ñ » g"≥ ´
4. ѨiáêeOK«∞K«∞<åflñ _#∞K«∞» `À ç – #~°∞Å`Àñ *ˇÑ¨Cñ ç – ^Œú~°ñ QÆ^Œ‰õΩO »
L#fl Ö’HõO|∞Å – #∞_»∞QÆHõ Hõ~°∞}Ï ã¨O–Ѩ#fl`«`À <ÕÅ∞ – „ѨÉèí∞ñ » g"≥ ´

Jxfl r=ÙÅ <≥é˜ñy – Ü«∂Ǩ ~° q∞K«∞ÛK«∞ – #∞#fl ã¨~°fiA˝O ´ ã≤÷~°=ÚQÆñ *ËÜ«Ú ã¨`«º=ÚQÍ – [#∞Å –
– _=Ù» h"Õ ´ Z#fl â◊Hõº=ÚQÍHõ – L#fl ÅHõ∆}=ÚÅ – Hõi=ÚiQÍ#∞ <åº – Ü«∞=Ú q=∞i≈OK«∞ IIQÍ#=ÚII
ã¨#∞fluOK«∞@‰õΩ <Õñ – *ÏÅ∞^Œ∞<å IIÜ«∞xflII 5. U=∞x# <å =∞Ǩ `«∞‡O_∞» – =K«∞Û – h =∞Ç≤ÏH˜ <åºÜ«∞=Ú
2. ѨÙ\˜ìOѨ h=OK«∞ñ – É’+≤OѨ h=OK«∞ñ–y\˜ìOѨ h=OK«∞ – – <Õ~°Ê~°K«∞ @‰õΩ ´ Éèí∂q∞ [#∞ʼnõΩ hu ã¨`«º – =ÚÅ – `À
wiÎO`«∞#∞ ´ #\˜ì ѨxH˜ =∂e – #\˜ì =∂#=ÙÅ KÕ – Ѩ\˜ì ~°H˜∆OѨñ ÉÏ– q∞OK«∞ <åºÜ«∞ "≥∞O – `À q=∞i≈OK«∞ IIQÍ#=ÚII
^èŒ∞ºO » =OK«∞ ´ ^Œ@ì"≥∞ÿ# Hõ$Ѩ#∞ ^Œiñ*Ë~°Û <åH˜zÛ –
6. [#∞ÖÏ~å Ü«∂ Ü≥∞Ǩϟ"å‰õΩ – =∞Ç≤Ï – =∞#∞ |Å=Ú#∞
Ѩ@ì~Ú xÅzÜ«ÚO_»∞ – „ѨÉèí∞ñ » =OK«∞ñ ´ QÆ@ì »KÕñ QÆ » –
ã¨=∞~°Ê}=Ú *ËÜ«∞O_ç q#Ü«∞=Ú`Àñ QÍ#∞HõÅ#∞ – fã≤ –
=Ú@∞ì^Œ#∞Hõ <å – Ѩ@∞ìH˘Åñk x#∞flñ – „|ã¨∞Î uO`«∞ II#xflII
3. HÍ~°∞}ºxkè g=Ù – Hõiî<å`«∞‡ñ_#∞» <Õ#∞ – Éèí∂i â◊√^Œ∞úñ » g=Ù – H˘x `«„`åÊHÍ~°=∞O^Œ∞# =ã≤~ÚOѨO ç IIQÍ#=ÚII
– qeÜ«∞O _®ã¨<£
áêÑ≤ <Õ#∞ ´ ™ê~° ÉèÏQÆ∞º » g=Ù – [QÆuÖ’ <åHõ#fl – ^•i„^Œ∞ñ Õ
ÖËñ_∞» – `«~°z K«∂ » ´ ™ê~° ã¨^Œ∞æ}=ÚÅ – ã¨OѨ#∞flñ_»=Ù h=Ù –
3 ÜÕ∞ã¨∞ ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú#ÔH· „áê~°÷#
Ѷ¨∞’~° ^Œ∞~°∞æ} ã¨O– Kåi, <Õ#∞ ´ U su ã¨∞Îu~ÚO`«∞ – <Õ su
¿ãqO`«∞ – <Õ~° "≥∞#flHõ „áÈ= – <≥~° #q∞‡u II#xflII ~å – =∂~°∞= (KèåÜ«∞ : `«#∞=Ù <åkkQÀ) `å –
– ÉËàÏà◊ *Ï<£ Pk
ÜÕ∞ã¨∞ <åÜ«∞‰õΩñ » –Ü≥∞Å¡ "Õà◊Å#∞ h – ^•ã¨∞Å <ÕÅ∞=∞Ü«∂º ´ "≥∂ã¨=Ú Åxfl\˜ –

=Ú#QÆñ„^À`«∞#x – ÉÏã¨Å∞ *Ëã≤# – „ѨÉèí∞ñ_=Ù» h"≥QÍIIÜÕ∞ã¨∞II


1
x~°O`«~°=Ú HõÅ"åñ_®, 6™ê~°"≥∞ÿ# Hõ~°∞}‰õΩ ã¨=Ú„^Œ∞ñ_®. 7`«~°QÆx

35 ^≥·=ã¨∞Îu ÉèÏQƺ=Ú#∞ P#O^Œ=Ú#∞ QÆÅ"åñ_®. 8


â◊„`«∞q∞„`«fiÉèÏ==ÚÅ<≥_∞»

q~°∞^Œú QÆ∞}=ÚÅ∞ ÖËx"å_∞».


1. ~~ÚO|=Å∞ˆ =∂ – <åºÜ«∞=Ú K≥iÃÑ ç – =∂Ü«∞ Ñ≤âßzx ´ „`ÀÜ«Úq∞ ^Œ∂~°=Ú –ÉÏÜ«∞Hõ

Éèí‰õΩÎÅ – KÕ~Ú q_∞=x» |Ǩï„âı+¨µìñ » h"≥QÍ IIÜÕ∞ã¨∞II

2. ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú Ö’Hõ=Ú – =∞k áêѨ=Ú =∞=Ú‡ – ã¨`«`«=Ú


„â◊=∞ ÃÑ@∞ì#∞ ´ ã¨^ŒÜ«Úñ » =∞=Ú‡#∞ – =^ŒÅHõ x`«º=Ú
– =∞k `«ÅѨÙÅÖ’ – =∞Ç≤Ï=∞QÆ <ÕÅ∞g∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
3. HÍáê_»∞q∞ =∞=Ú‡ – =∂Ѩ٠ˆ~Ѩ٠h – „j áê^Œ=Ú ÖÁ^ŒÌ#∞ ´ U áêѨ=ÚÅ∞#∞ UÅ

‰õΩO_QÆ» h – „áêѨÙ#ñɡOK«∞=Ú – =∂áêʼnõΩñ_"À» IIÜÕ∞ã¨∞II

4. =∂ H˘~°ÔH· h – "Õ∞#∞#∞ „=∂#∞# – "Õ∞‰õΩÅ`ÀñQ˘@ìQÆ – =∂#=Ú =∞Ç≤Ï

=∞Å∞ – =∞#∞AÅ H˜Ü«∞º#∞ – ÉèÏ#∞ñ » ~åAQÆ – „|uH˜ÖËzuq IIÜÕ∞ã¨∞II

5. K≥é#∞ K≥é#∞QÍ – =∞i Ѩ@∞ìHõ h=Ù – Ѩ~°=Ú# Hõiyu"Õ – =~°=ÚÅ


x çuq – ^èŒ~°Ö’ #~°∞ʼnõΩ – Ѩ~°=Úñ » h ^ŒÜ«∞ =∞~°∞=â◊Hõº=∂ IIÜÕ∞ã¨∞II

– Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞

4 ^Õ=Ùx Ü«∞#∂#`«fi=ÚÅ∞
~å – H^•~°Q“à◊ˆ `å – Pk
^Õ"å –1k"åº#O`« „Ѩ – ÉèÏ= – 2=∂OáêÇ≤Ï Ñ¶¨∞# Ü≥∞ – Ǩϟ"å´
3
™ê÷=~° [OQÆ=∞ – ã¨Ç≤Ï`« 4xdÅ [QÆ – 5^•=# áê=# – ÉèÏ= x~°O`«~°

II ^Õ"åII
1. 6™ê~° – HÍ~°∞}ºáê~å – "å~å – ã¨~°fi[˝ xifi – HÍ~å – ÜÕ∞ã¨∞
<å=∂= – `å~å – n# [<ÀѨ – HÍ~å ´ Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ# ã¨O –
™ê~°@qñ | ç – ^•iñ QÆ#x ##∞ñ – *Ë~°ñaezuq II^Õ"åII
2. 7JH©∆ – } qÉèí"å#O^Œ – "≥∂Hõ∆ – ~å[º =∞Ç≤Ï=∂ – ^茺Hõ∆ –

ã¨O`«`« ã¨∞[# ~°H∆Í – HõѨ@ ^Œ∞~°‡#∞[ – tH∆Í ´ 8ѨHõ∆ qѨHõ∆ q


– ÅHõ∆} ~°Ç≤Ï`« Hõ – \ÏHõ∆=Ú <å^≥㨠– nHõ∆#∞ xÅ∞Ѩ"≥ II^Õ"åII
1 2 3
q∞uÖËx k=º =∞Ç≤Ï=∞QÆÅ"åñ_®. ##∞fl ~°H˜∆OK«∞=Ú. K«eOѨx"å\˜`À#∞
4 5
K«eOK«∞"å\˜`À#∞ QÆ∂_∞H˘x#». ã¨=∞ã¨ÎÖ’Hõ=Ú#∞. ~°H˜∆OѨ=Öˇ##∞ Ѩiâ◊√^ŒúÉèÏ==Ú
~å – #=~ÀA `å – „uѨÙ@
huQÆÅ Ü≥∞Ǩϟ"å ã¨∞Îu g∞ – Ü«∂`«‡`À #iÊOK«∞ñ_ç – g∞Ü«∂`«‡`À
^≥·"å"å^èŒ#
#iÊOK«∞ ç ^•`«Ü«∞ø =∞# „H©ã¨∞Î hux – ^•Å∞ÛH˘x ¿ãqOK«∞ñ ç IIhuII
3. ã¨∞O^Œ – ~åâ◊Û~°º 1QÆ∞} – |$O^• –2|O^èŒ∞~° x`åº – #O^• – ™ê^èŒ∞ ã¨[˚#
7
3 1. K«^ŒÅñ |∞_q∞Ü«Ú» ~°qÜ«Ú [ÅkèÜ«Ú – #^Œ∞Å∞ y~°∞Å∞#∞ [Hõ¯ñQÍ ´
=O^•º – 4YO `«ç HõÅ∞+¨ |$O^• ´ =∞O^Œ =∞ux <å –
8
O^Œ=Ú≥ Hõ ∞ñ» ^≥e – "˘O^Œñ *Ëã≤ h – Ü«∞O^Œ∞ xÅ∞Ѩñ QÆ^≥ II^Õ"åII ã¨^Œ=∞ÅO|QÆ∞ ^≥·=<å=∞=Ú – ã¨~°fi^• #∞uñ*ËÜ«∞#∞ IIhuII
4. h=Ù – ##∞fl ã¨$+≤ìOz – <å=Ù – <å QÆ∞~°∞~å_ÕÌ=Ùñ _»=Ù – „H©ã¨∞Î ÜÕ∞ã¨∞x 2. ã¨~°fiâ◊‰õΩÎx HÍ~°º=ÚÅ H© – ã¨~°fi~å¢+¨ì=Ú ÅxflÜ«Ú ´
QÆ~°fi=ÚÅ∞ q_ç `«ÅÅ∞ =OK«∞K«∞ – #∞ifiÖ’ #∞uñ*ËÜ«∞#∞ IIhuII
– Kå=Ù – =Å# ##‡xÑ≤ – <å=Ù ´ áê=# [#Hõ ã¨∞ – `å`«‡Å`À #∞» ˆQ=Å
"≥ÚHõ¯ñ » – "≥· "≥eñÔQ ç „Ñ¨Éèí∞ II^Õ"åII 3. w`« 9`åO »= "å^Œº=ÚÅKÕñ – „cu Ѩ~°K≥ »∞ ¿ã=`À ´
5. „¿Ñ=∞ ã¨fi~°∂Ѩ x`«º – H∆=∞ˆ – 5Ѩu`« áê=# – <å=∞ – 6^•ã¨ Ö’HÍaú – ™È=∞ áê`«HõO|∞Å∞ ѨiǨÏiOK≥_»∞ – ^•`«<Õ ¿ãqOK«∞ñ ç IIhuII
4. Ѩ~°=∞^Œ∂`«Å∞ #~°∞Å∞ ѨÙ_»q∞x – "≥Ú~°Å∞ɡ@∞ìK«∞ ^Õ=Ùx´
㨈~fiâ◊ Ѩ~°=∞ – ^è•=∞ ´ <Õ=∞ "≥∞é∞OQÆx – hK«∞ñ »

#^èŒ=Úñ » – <À=∞Ǩ `«‡ ^ŒÜ«∞ – `À =∞xflOѨ"≥ II^Õ"åII Ѩ~°=Ú #O^Œ∞#fl\˜ì ÜÕ∞ã¨∞x – áê^Œ=ÚÅ∞ ¿ãqO`«∞~°∞ IIhuII
1 2
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^Œi QÆ∞}Ï#=¸Ç¨Ï=Ú HõÅ"åñ_®. ^Œ@ì"≥∞ÿ# x`åº#O^Œ=ÚHõÅ"åñ_®.
3
ã¨=∞㨯iOѨñ |_^Œy#"åñ»_®. 4ZO`«=∂„`«=Ú áêѨ=Ú ÖËx"åñ_®. 5áêѨÙÅ#∞
5 ^≥·= ã¨∞Îu Ѩq„`«Ñ¨~°∞Û"åñ_#∞¿Ñ~°∞» HõÅ"åñ_®. 6
^•#ã¨=¸Ç¨Ï=∞#∞ ã¨=Ú„^Œ=Ú#‰õΩ

K«O„^Œ∞x =O\˜"åñ_®. PHÍâ◊=Ú Ñ¨iâ◊√^Œú=Ú. 9<å@º=Ú.


7 8

2
1. =∞\˜ì`À<Õ =∞=Ú‡ <≥Å¡ – =∂#=ÙÅ∞QÆ ã¨$lOK≥#∞ ´ W\˜ì

37 ^≥·=ã¨∞Îu â◊‰õΩÎO_Ò „ѨÉèí∞ <Õ‡ "≥∞K«∞ÛQÍ =∞k <≥O`«∞=Ú

IIcèHõ~°∞O_ÒII
5. WÅ#∞ Éèí‰õΩÎÅ∞ QÆ∂ ∞H˘xÜ«∂» – |Å=Ú QÆeæ# ^Õ=Ùx ´
2. 2Ui`À_»∞ ÖËHõ =∞=Ú ã¨ – ˆ~fiâ◊fi~°∞ñ_»∞ ã¨$
"≥ÅÜ«Ú ã¨∞Îu "Õ <Àà◊¡`À_»#∞ – qã¨∞QÆ∞ *ˇO^ŒHõ *ËÜ«Ú_ç IIhuII
+≤ìOK≥#∞ – ^è•~°∞}˜O ^• <˘Hõ¯ñ Õ =∂ – ^≥·==∞x
6. P`«‡ hqñHõ "Õ∞Å∞H˘x â◊√ – ^•ú`«‡ñ ÜÕ∞ã¨∞xñ ^ŒO„ xç ´
ѨÓlO`«∞=Ú IIcèHõ~°∞O_ÒII
„u`«fi=∞QÆ∞<å ÜÕ∞Hõ ^Õ=Ùx – ǨÏ~°¬=Ú# ¿ãqOѨ"Õ IIhuII
3. 3ѨÙ@ìy@ìO*ËÜ«∞ñ^•<≥· – #\˜ì ^Õ=Ùx
– Ѩã¨∞ѨÙÖË\˜ ^•g^Œ∞

â◊H˜Îx ´ |@∞ìQÍ Ö’Hõã¨∞÷ÖÏ~å –


6 Ü≥∞ÃÇ˙"å ã¨∞Îu „Ѩã¨∞ÎuOѨÔ~ ÉèíH˜Îx IIcèHõ~°∞O_ÒII
4. "Õ∞\˜ ã¨Ow`«O|∞Å∞ÃÑ· – q∞O@ 4<å~°=
~å – Ü«∞=∞<£ `å – Pk
cèHõ~°∞O_Ò =∂ Ü≥∞Ǩϟ"å – 1Ñ‘~î° "≥∞^Œ∞@O QÆ∂_»ˆ~ – "≥ÚO^Œ#∞ ´ *Ï@ˆ~ "Õ"ÕÅ <Àà◊§<£ ã¨#∞fl`«∞Öò

ÜÕ∞Hõ"≥∞ÿ ™êëêìOQÆѨ ç 㨈~fiâ◊fi~°∞x Q˘xÜ«∂_»ˆ~ IIcèHõ~°∞O_ÒII „ѨÉèí∞ =O^Œ#∞ IIcèHõ~°∞O_ÒII


5. q∞H˜¯e Hõ+¨ìO|∞Å`À – 5q∞uÎH˜x ÉÏÖÁÊO^Œ#∞ ´ k‰õΩ¯ÖËx Q˘éˇ]

Å@∞¡ñ – k~°∞QÆñ *Ë~°Ê<£ =∞O^Œ#∞ IIcèHõ~°∞O_ÒII


^≥·"å"å^èŒ#
7 2. huã¨∂~°º `Õ[=∂ – *’ºu~°`«fl ~å[=∂

áê`«Hõ[# ~°Hõ∆HÍ – Ѩu`«áê=# <å=∞HÍII

3. =∂#= ã¨O~°Hõ∆HÍ –n# xK«Ü«∞ áÈ+¨HÍ


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú
^Õ==∂#= #O^Œ<å –k=º ã¨∞QÆ∞} =∞O^Œ<åII
1. ã¨#∞fluO`«∞"≥∂
Hõ#fl`«O„ ç HÍ=Ù=∂ – HõÅ∞+¨=Ú <≥ »ÉÏѨÙ=∂II 4. „¿Ñ=∞ `«`«fiÉ’^èŒHÍ – H∆=∞^•`«ˆ g"≥QÍ
1
ã≤OǨ ã¨#=Ú HÍq∞`« Ѷ¨Å^•Ü«∞Hõ – ™êfiq∞ ÜÕ∞ã¨∞ <åÜ«∞HõII
5. áêѨzO`«Åxfl\˜<£ – áê~°^ÀÅ∞"≥∂ „ѨÉè’
h Ѩq„`« <å=∞=Ú<£ – x~°`«=Ú ã¨‡i~ÚOK≥^Œ<II£
– ÉÁO`å ã¨=¸ÜÕ∞Å∞

8 ã¨~°fiâ◊‰õΩÎx ™È΄`«QÍ#=Ú
~å – aÅǨÏi (KåÜ«∞: ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ Hõ^ä• ã¨∞^è•~°ã¨) `å –
„uѨÙ@
ã¨~°fi â◊‰õΩÎx ™È΄`«QÍ#=Ú – ã¨Åʈ~ [QÆ "≥∞Å¡#∞´
x~°fiÇ≤ÏOK«∞#∞ ^•ã¨ ÉèÏ~°=Ú – x`«º "≥∞^Œ ~ålÅ¡#∞ IIã¨~°fiII

1. =Ú^Œ=Ú`À x~å‡}‰õΩO_QÆ∞» – =¸Å Hõ~°Î#∞ ÉÏ ~ˆ» ´


=^Œ# 1g∞H∆͇#fiOz ^Õ=Ùx =O^Œ#=Ú`À "Õñ ~ˆ» IIã¨~°fiII
2. "Õ^Œáê~åÜ«∞}=Ú ¿ãÜ«ÚK«∞ – qâ◊fi =∞O`« [~ÚOѨˆ~ ´

™ê^Œ~°=ÚQÍ ^Õ=Ù xñHõ g∞ – ™êfiO`«=Ú#ñ |∂lOѨˆ~ IIã¨~°fiII

3. Z^Œ#∞ q„âßOu<£ Ѩˆ~â◊√x – ÃÇÏK«∞ÛQÍ #∞uñ*ËÜ«∞ˆ~ ´

ã¨^Œ=∞ÅO|QÆ∞ ÉèíH˜Î`À g∞ – ã¨~°fi =∂Ü«∞# H©Ü«∞ˆ~ IIã¨~°fiII


4. Kå=٠ѨÙ@∞ìHõ ÖËx"åñ_∞QÆ» – ã¨O`«`«=Ú rqOK«∞#∞ ´ D=Ù

eK«∞ÛK«∞ñ ^Œ#∞fl "Õñ_»∞ =∞ – ¿ÇÏ+¨µìÅ#∞ ~°H˜∆OK«∞#∞ IIã¨~°fiII

5. ^•ã¨∞Öˇ· ^Õ=ÙxH˜ <≥^ŒÖ’ – 2^Œ~°Ê=Ú#∞ É’ñQÍÅʈ~ ´

ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îx ѨÙ}º=¢ã¨Î=Ú – <Õ =∞~°Hõ "≥∞ÿñ^•Åʈ~ IIã¨~°fiII


– q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞
1
Éèí∂q∞ÃÑ· =Oz. 2
QÆ~°fi=Ú#∞.

3
3. ^Õ=^Œ∂`«Öˇ·# ^•xñ ÉÏ_ÖË~°@» – ~ÚOHõ ´
39 ^≥·=ã¨∞Îu ^Õ=Ùñ Õ `«# ã¨∞`«∞ <˘ã¨Oy WO`« Ü«∞k

9 ã¨∞Îu w`«=Ú
Ü«∞<≥<£ IIZO`«II
4. WO`« Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ=∞ñ EѨ #∂~°‰õΩO^Œ∞<Õ
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – UHõ – „ѨÉèí∞ ´ *ˇO`«ñ*Ëi ã¨O`« `«O|∞ „Ñ‘uñ
„Ѩ|Å=ÚQÆ<Õ – „Ѩã¨∞ÎuOK≥^Œ – „ѨÉèí∞x Hõ$ѨÅxfl ´ „Ѩu
*ËÃã^Œ<£ IIZO`«II
k#=Ú x#∞ – „ѨK«∞~°Ñ¨~°K≥^Œ – „ѨÉèí∞ » <åqÉèí∞_® II„ѨII

1. á⁄O^Œ∞QÀi <å – Ü«∞O^Œ∞ xez# – |O^èŒ∞q∞„`«∞ »=Ù ´


=∞O^Œ=∞u HÍ – #O^Œ"≥Úã¨y# – =∞Ç≤Ï=∞`ÕA_=Ù» II„ѨII
2. zO`«niÛ <å – „ÉèÏOu =∂iÛu – "≥O`« qO`«kÜ≥∂ ´ ™êfiO`«=Ú#
Hõ »∞ – âßOuQÆ∂iÛu – "≥O`« Hõ~°∞}kÜ≥∂ II„ѨII

3.hu Hõ~°Ñ≤# – *Ïu =∞~°Ñ≤# – MϺu ÜÕ∞ã¨∞x^Õ ´


h~°ã¨∞ » ##∞ – QÍ~°qOz# hu~ål`« Õ II„ѨII
4. r=q∞zÛ# – *Ï==zÛ# – ^Õ=ã¨∞`« h"Õ ´ r=^•Ü«∞Hõ – „É’=~å ~ÚHõ

– *ÏÖ"Õ∞Å#∞~å II„ѨII
5. xq∞+¨xq∞+¨=Ú – x#∞ ÉèílOK≥^Œ – <≥=∞‡#O|∞##∞ ´
â◊=∞^Œ=∂k – ã¨∞QÆ∞}â’aè`« – ã¨=∞‡kx x=∂‡ II„ѨII
– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

10 ^Õ=Ùx „¿Ñ=∞
~å – [O~°≠∂\˜ `å – Pk
ZO`« „¿Ñ=∞ Ü≥∞O`« „¿Ñ=∞ Ü≥∞O`« „¿Ñ=∞Ü«∂ – ^Õ=Ùñ
´ _O`«≥ Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ=∞Ü≥ÿ∞ "≥Å∞OQÆ∞K«∞O ∞<Õ» IIZO`«II

1.ZO`« Ö’`«∞ ZO`« x_qç Ü≥∞O`« qi=Ü«∂ – ^•x ´ xO`«


Ü«∞O`«Ü«∞x =zOK«∞ =∞#∞Añ _=fiñ≥_∞» IIZO`«II
2. =∞#=Ú#ñ ^ŒÅáÈÜ«∞ #∂ǨÏHõO^Œ ^≥O`«Ü«Ú<£ – ^•xñ ´
[#∞=ÙñQÆ [QÆ=∞O^Œ∞ñ ÉÁQÆ » =∂@ ÅO^Œ"Õ IIZO`«II
4. ^ŒÜ«∞ñEz =∞=Ú <≥ѨC_∞» – =∞Ozq Ü«∞xfl – ^ŒÜ«∞KÕÜ«Ú

"≥∞Å¡ ѨC_∞» ^ŒÜ«∞KÕÜ«∞~åxq ^ŒÜ«∞KÕÜ«Ú=∞x HÀ~°ñ –

^ŒÜ«∞EÑ≤ =∞xflOK«∞ – ^ŒÜ«∞QÆÅ =∂ `«O„ ç IIK«∂K«∞II


– ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú

~å – Hõ=∂ã¨∞
K«∂K«∞K«∞<åfl=Ú h "≥·Ñ¨Ù – =∂ „Ñ≤Ü«∞ [#Hõ – K«∂K«∞K«∞<åfl=Ú 12 Ü≥∞ÃÇ˙"å ^Õ=Ùx ã¨∞Îu
h"≥·Ñ¨Ù ´ K«∂K«∞K«∞ h „¿Ñ=∞ – ™⁄OѨ٠ã¨∞"å~°Î#∞ – *ÏñK«∞K«∞ñ QÆ~°=ÚÅ∞ – (103-= ^•g^Œ∞ H©~°Î#)
K«Hõ¯ñQÍ ~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – Pk
1. "Õ∞1=∞~°∞Å"≥∞ÿ Ü«ÚO\˜q∞ – =∂~°æ=Ú g ç – "Õ∞=∞O^Œ~°=Ú áÈuq∞ ´ ^Õ= ã¨Oã¨∞Îu KÕÜ«∞"Õ =∞#™ê – „j – =∞O`«∞_»QÆ∞ Ü≥∞Ǩϟ"å ã¨Oã¨∞Îu

„¿Ñ=∞KÕ #ѨC_∞» – „Ñ≤Ü«∞ `«#Ü«Ú #OÑ≤Oz – H∆=∞=∂~°æ=Úˆ =∂‰õΩñ – KÕÜ«∞"Õ =∞#™ê ´ ^Õ= ã¨Oã¨∞Îu KÕÜ«Ú=∂ <å – r==∂ Ü≥∞Ǩϟ"å
„ÉË=∞#∞ EÑ≤uq IIK«∂K«∞II
^Õ=Ùx – áê=# <å=∞=Ú #∞uOK«∞=∂ – <å
2. x#∞ #=Ú‡ áêѨÙʼnõΩ – "åÔ~=Ô~·# – h â◊~°}∞ñ *ÁK«∞Û"å~°Å‰õΩ ´
Ü«∞O`«~°OQÆ=Ú – Ö’ =ã≤OK«∞ <À ã¨=∞ã¨Î=∂ II^Õ=II
2
W#∞ñ_=Ù» 3Hˆ O|∞≥ – h [QÆuÖ’ #QÆ∞K«∞ñ – QÆ#∞Ѩ~°K«∞K«∞O^Œ∞=Ù –
1 2
Ѷ¨∞# "≥∞ÿ# h Hõ$Ѩñ IIK«∂K«∞II â◊„`«∞=ÙÅ=Ú. ã¨∂~°∞ºñ »=Ù. 3
_®Å∞

3. h ÉèíÜ«∞=Ú =∂Ü≥∞^ŒÅ#∞ – xÅ∞ѨÙ=Ú h^Œ∞ – „áêÉèí= "≥Ú#~°OQÆ#∞


´ h ÉèíÜ«∞=ÚKÕ "Õ∞=Ú – "≥·Éèí= "≥ÚO^Œ∞K«∞ – <Õ ÉèíÜ«∞=Ú ÖˉõΩO
» – h Éèí∞qx Q˘<åflà◊√§ IIK«∂K«∞II
4
4. „ѨÉèí∞=Ù hu Ѩ#∞Å∞ KÕÜ«Ú<£ – ÉÏkè`«∞ʼnõΩ <åºÜ«∞

41 ^≥·=ã¨∞Îu q∞K«∞Û<£ ´ qÉèí∞O ∞» =∂~°æ=Ú `≥eÃÑ, "≥∂¿+‰õΩñ – ^Œ#

HÍ~°º=ÚÅ#∞ – qÃÑÊ x„âß


1. r==∂, Ü≥∞Ǩϟ"å h‰õΩñ – *Ëã≤# "Õ∞à◊¡<£ =∞~°=‰õΩ
´ h=Ù KÕã≤# áê`«HõO|∞Å#∞ – =∞xflOz [|∞ƒ – ÖËqÜ«Ú<£ ÜÕ∞Å∞ [#=Ú#‰õΩ – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
5. J`«ºkèHõ „¿Ñ=∞ ã¨fi~°∂Ñ≤–Ü≥ÿ∞# nè~°…
ÖˉõΩO »ñ *ËÜ«Ú#∞ – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
âßO`«Ñ¨~°∞O_»∞ – x`«º=Ú "åº[ºO|∞ KÕÜ«∞ñ ∞» – P
2. Kå=Ù QÀu#∞O ç x#∞fl – ÖË=<≥uÎ ^ŒÜ«∞#∞ QÆ$Ѩ#∞ – r= H˜s@=ÚQÆ
Hõ$áÈ#fl`«∞ñ_∞» – h Ѩ~Ú <≥Ѩ٠∞» HÀѨ =ÚO K«ñ
"ÕÜ«Ú#∞ – h t~°ã¨∞g∞^Œ r= H˜s@=ÚQÆ "ÕÜ«Ú#∞ – P HÍ~°}=ÚKÕ
»∞ – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
II ^Õ=II 6. áê=∞~°∞Å =∞x „Ѩ`«∞ºÑ¨HÍ~° – „Ѩu Ѷ¨ÅO|∞Öò ѨOѨÖË^Œ∞ ´
Éèí∂q∞
3. Ü«∞ø=#O|∞ ѨH˜∆~åA – Ü«∞ø=#O|∞ =Öˇ<≥ „H˘`«Î ´
Ü«∞ø=#Oɡ· "≥ÅÜ«Ú#@∞¡QÍ – "Õ∞ ezÛ h^Œ∞–
ÉèÏ==Ú#∞ ã¨O`«∞+≤ìѨ~°K«∞#∞QÍ – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
Hõ#fl <åHõã¨O|∞#fl – Ü≥∞`«∞ÎO_»∞ ^≥·= – „¿Ñ=∞
ÉèíH˜Î [#∞ÅÜ«∞O^Œ∞# P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
7. Ѩ_»=∞\˜H˜ñ ^Œ∂Ô~ÊO`« Ü≥∞_»"≥∂ – áêѨ=ÚʼnõΩ#∞ =∞#‰õΩ
^≥·"å"å^èŒ#
10. ѨÓã≤ QÍe g= <≥yi – áÈ~Ú |ã¨#∞ ^≥eÜ«∞x =# – "åã¨
#O`« ´ Ü≥∞_»=Ú HõÅ∞QÆ*Ëã≤Ü«Ú<åflñ_»∞ – =∞# áêѨ=ÚÅ#∞ –
ѨÙ+¨Ê=Ú =Öˇ<≥ #~°∞ñ ∞O»_∞» – #~°∞ <åÜ«Ú=Ù `«$} –
Z_»=ÚQÍ<Õ KÕã≤Ü«Ú<åflñ_∞» – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
„áêÜ«∞=Ú =∞# ^Õ= Hõ$Ѩ "≥∞O_∞» – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
8. H˘_»∞‰õΩÅÃÑ·ñ ^ŒO„ ç *Ïe – Ѩ_»∞ q^èŒ=ÚQÍ ÉèíH˜ÎѨ~°∞Å ´
11. Ѩ~°=∞ ^Õ= x|O^èŒ <å[˝Öò – ÉèíH˜Î`Àñ ÔQ·H˘#∞ [#∞ʼnõΩ
Ü≥∞_»Å *Ïe Ѩ_»∞#∞ ^Õ=ÙO_»∞ – `«# ÉèíH˜ÎѨ~°∞Å –Ü≥∞_»Å
´ x~°`«=Ú#∞ QÆ$Ѩ xez Ü«ÚO_∞#∞» – Ü≥∞Ǩϟ"å hu-`«~°=ÚÅ∞
*ÏeѨ_»∞#∞ ^Õ=ÙO_»∞ – P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
Ñ≤šʼnõΩ #∞O ∞#∞» - P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II
9. =∞#=Ú xi‡`«=∞~Ú# su– `«#‰õΩñ ^≥eã≤Ü«Ú#fl ã¨OQÆu ´
- =ÚOQÆ=¸i ^Õ=^•ã¨∞
=∞#=Ú =∞O\˜ "å~°=∞OK«∞#∞ – *Ï˝Ñ¨Hõ=ÚKÕã≤ – H˘#∞K«∞
Hõé∞} EѨÙK«∞O_∞#∞» P HÍ~°}=ÚKÕ II^Õ=II 13 h"Õ <å ã¨Ç¨ Ü«Ú_=Ù»
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: =∞# "≥Ú^Œ\˜ `«e^ŒO„ ∞Öò)» `å –
„uѨÙ@
<å HÍÅQÆ`«∞ Öˇqfi – <å KÕ`«∞Å#∞ ÖË=Ù – <å^Œ∞ ^Õ= ´

Ü≥∞ѨÙ_∞» – hˆH "åx g∞^Œ – x`åºkèHÍ~°O|∞ – xeÛÜ«ÚO_∞» II<åII

1. `«e¡QÆ~°ƒùO|∞# – ^Œã¨~° ã¨$lOzuq – ^èŒ~°}˜ ##∞fl ´ h=Ù –


`«e¡Hõ#fl#∞ q∞QÆ∞Å – ^ŒÜ«∞KÕ`«ñ Ezuq – `«O„ ç ##∞fl II<åII
2. áêѨ ‰õÄѨ=Ú#O^Œ∞ñ – |_Ü«ÚOç_ñQÍ» ##∞flñ – ÉÏ~°ñEz ´
KÕ~Ú – KåÑ≤ ÜÕ∞ã¨∞x^•fi~° – K«Hõ¯ñQÍñ^≥zÛuq – KåÅ∞ ^Õ= II<åII
3. ã¨∞Yó^Œ∞Y HÍÅ=ÚÅ∞ – â’kèOѨñ – |OѨÙ^Œ∞=Ù – â’ÉèÏÜ«ÚHõÎ ´ <å‰õΩ

– ã¨∞Y=Úñ QÆÅæ*ËÜ«Ú – ™⁄OѨÙQÆ "åxKÕ – ã¨∂÷Å â◊H˜Î II<åII


4. ã¨HõÅ HÍÅO|∞Åñ – [Hõ¯ñQÆ Ö’ñ|_ç – ##∞fluO`«∞ ´ ##∞fl – PHõÅO

‰õΩxQÍñ *ËÜ«Ú – =∞#∞K«∞ "Õñ »∞K«∞#∞O^Œ∞ – #kèHÍã¨H˜Î II<åII

– ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú

14 Ü≥∞Ǩϟ"å <å HÍѨi


(23-= ^•g^Œ∞ H©~°Î#)
~å – ™ê"Õi ~å – „uѨÙ@
<åˆHq∞ H˘^Œ∞= – <å^èŒ∞ñ ∞O» » xñHõ ´ NHõ~°∞O QÆ∞» ^Õ=Ùñ Õ <å –
„âı+¨ª áêʼnõΩñ_»∞ – <å – ÜÕ∞Hõ ~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

5
(23= ^•g^Œ∞ H©~°Î#)
43 ^≥·=ã¨∞Îu ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: ZO`« „¿Ñ=∞) `å
– UHõ Ü≥∞Ǩϟ"å <å HÍѨi ÖË – "Õ∞q∞ QÆÅ∞QÆ^Œ∞ ´ `«#
1. `«xq n~°= "Õ∞–à◊¡#∞ÉèíqOѨ – <Õ#∞ ´ ##∞ ã¨^• "Õ∞à◊¡<≥_ç ѨzÛHõ
– =∞Ǩ Hõ$Ѩ`Àñ
– #kq∞ =∞$^Œ∞=ÙQÆñ – |O ∞» – H˘#ñ*ËÜ«Ú#∞ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II
2. ZO`« â’^èŒ# – Ü≥∞O » Ü«Ú#fl – <å‰õΩ ´ <≥O`«‰õΩ <ÀiQÆ~° ^≥ѨÙ_»∞
„É’z ##∞fl - =∞#∞Ѩ٠<å`«ñ_IIÕ
– âßO`« [Å=ÚÅ∞ – <å K≥O`«<Õ Ü«ÚO_∞»= QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

3. `«Ñ≤ÊáÈ~Ú# #<£ – ^•iO ɡ\˜ì – ##∞fl ´ `≥ѨÊiÅ¡ñ*Ëã≤ <å‰õΩñ


n~°∞ #Åã¨@#∞ – <å – `«Ñ¨ÙÊ =∞xflOK«∞<£ Hõ#∞Hõ II<åˆHq∞II
4. hu =∂~°æ=Ú#<£ – xÅ∞Ê<£ ##∞fl – „ѨÉèí∞=Ù ´ hu ÖËx <å‰õΩñ ^Œ## ∞

– hu ^ŒÜ«∞ KÕÜ«Ú<£ – ã¨fi – hux „^Œ∞OK«∞<£ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

5. Kå=Ù pñHõ@¡ – â◊H˜ÎÜ«ÚO_∞» – PǨ ´ Ö’Ü«∞Ö’ñ| ç áÈ=Åã≤##∞


– <Õ "≥~°=‰õΩO^Œ∞ – <å – ^Õ=ÙO Õ `À_»∞ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II
6. g∞ñ^Œñ|_∞#\˜ì» – â’^èŒ#Å<£ – ^èŒ~°#∞ ´ <å ^ŒiH˜ ~åhHõ ^ŒO =Ú»

– ##∞fl „É’K«∞K«∞#∞ – <å – HÍ^Œ~°} Ü«∞ø#∞ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II


7. ѨQÆ"å~°Öò ã≤QÆ∞æ – Ѩ ∞#@∞¡QÆ» – <å ´[QÆ=Ú Ü≥∞~°∞ñQÆx

™œYºÉè’ [# =∞QÆѨ~°∞K«∞#∞ – Ǩ – `«y#^Õ ÃÑ@∞ì<£ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

8. `«# Ü«∂`å‡#O^Œ – `≥·ÅO|∞`À – „ѨÉèí∞=Ù ´ ##∞k#=Ú `«ÅÜ«∞O\˜

qã¨∞QÆ – H˘#Hõ `«∞_»∞K«∞#∞ – <å Hõhflà◊¡xfl QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II


9. ѨÅ∞q^èŒ=ÚÖˇ·# ÉèÏQƺ=ÚÅ`À – `«O„ ç ´ "≥Å∞ѨeH˜ kQÆ"≥ »Å∞#\˜ì

–"≥Å QÆÅ y<≥fl – <å Hõeq∞QÍñ *ËÜ«Ú<£ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II


10. „|^Œ∞HõO`«@<£ QÆ$ – áê H∆=∞=ÚÅ∞ˆ – <å ´ =^ŒÅ‰õΩO QÆ» =K«∞Û <å`À –

ã¨∞k#=ÚÅ∞ QÆÅæ – <å – Ѩ^ŒÅ∞ ã¨OѨ^ŒÖ∫ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

11.^Œ∞i`«O|∞ Å∞O ∞» – ^èŒ~°}˜ <å‰õΩ x[=Ú ´ x~°=Ù HÍñkHõ <≥ѨÊ\˜H˜

<å – Ѩ~°=∞ ^Õ=Ùx – =∞O – k~°"≥∞ <å ~ÚÅ∞¡ QÆ#∞Hõ II<åˆHq∞II

– =ÚOQÆ=¸i ^Õ=^•ã¨∞

15 Ü≥∞Ǩϟ"å <å HÍѨi


7. „|^Œ∞‰õΩ k#=Ú Åxfl@ <å‰õΩ – |O@∞Å=Öˇ<Õ ´ ##∞
– "≥^ŒH˜ Hõ$áê H∆=∞=ÚÅ∞ˆ <å – "≥O@=K«∞Û#∞ II
^≥·"å"å^èŒ# – ã¨Ô~à◊¡ #=¸ÜÕ∞Å∞ ã¨∞|ƒÜ«∞º
1. ѨzÛHõQÆÅ KÀ@¡ ##∞ Ѩ–~°∞O *ËÜ«ÚK«∞ñ» – QÆ ∞» –
ÃÇÏK«ÛQÆ∞ ™œYº=ÚÅ∞ ã¨^• – ~ÚK«∞Û <å`«ñ Õ II
2. âßOuHõ~° [Å=ÚʼnõΩ ##∞–™êQÆ*ËÜ«ÚK«∞ ´ q–„âßOu „áê}=Ú# H˘ã¨OQÆ∞
16 Ü≥∞ÃÇ˙"å „¿Ñ=∞
(23= ^•g^Œ∞ H©~°Î#)
– qÉèí∞ñ ∞» P`«ñ Õ II ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
3. QÍ_è®O^èŒHÍ~°"≥∞ÿ# Ö’Ü«∞Å – QÆ∞O » É’~Ú# ´ <Õ–H©_»∞ Ü≥∞Ǩϟ"å <å "≥Úé ÖÏeOK≥#∞ – ^Œ# – =∞Ǩ
‰õΩ ÉèíÜ«∞Ѩ » xñHõ <å – `À ∞» PÜ«∞<Õ II ^ŒÜ«∞#∞ ##∞ 1QÆ}˜O

4. ^Œ∞ ∞¤Hõé]`À» â◊„`«∞=ÙÅñ – ^Œ~°∞=∞ñQ˘@∞ìK«∞ñ ´ ^Œ# – ^˘ ¤» ^ŒO =Ú`À»


K≥#∞ ´ 2JǨÏiflâ◊Å n#Ç‘Ï#∞ñ_»QÆ∞ <å – ^Œ∞ 3Ǩ Ü«∞<≥_»∞ ^èŒfix –

hu – ^•iÖ’ #_∞Ѩٻ II „QÆÇ≤ÏOz 4=∞xÃÑ#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII


1. Ñ≤âßz QÆ_q∞ñ|ç »ñQ˘>ˇì#∞ – ^Œ# – =âß# ##∞ xÅ∞=ñ ɡ>ˇì#∞ ´
5. JO^ŒiÖ’ ##∞fl <≥Oz – Ü«∞kèHõ „¿Ñ=∞`Àñ ´ QÆ_∞» – qO^Œ∞
6
ÖÁã¨ñy `«$Ñ≤ÎѨ~°∞K«∞ – qÉèí∞ñ_»∞ – PÜ«∞<Õ II „ѨâßO`« =∞^èŒ∞~° ã¨∞ – qâı+¨ 7"åHõÊùÅ –
8
6. =ÚY=Ú Hõà◊QÍ #∞O_∞#@∞¡» – =∞Oz`≥·Å=Ú<£ ´ <å – ã¨Y∞ñ_∞» xâßO`«=Ú#ñ *Ë – iÛ 9¿ã^Œñ nÔ~Û#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
<å‰õΩñ |∂Ü«ÚK«∞O ∞» – ã¨HõÅ "Õà◊Å<£ II 1
ã¨OáêkOK≥#∞. 2~å„uÜ«∞O^Œ∞ ѨQÆ\˜Ü«∞O^Œ∞. 3^Œ∞óY=Ú KÕ`«QÆey#. 4~°H˜∆OK≥#∞.

5
â◊H˜Î. 6q∞QÆ∞Å <≥=∞kQÆÅ. 7"å‰õΩ¯Ü≥ÚHõ¯ Ѷ¨Å"≥∞ÿ# 8QÆ$ǨÏ=Ú# 9JÅ`«.

6
5. JQÆ}º áêÑ≤Ü«∞x „`ÀÜ«∞Hõ – # – #∞fl QÆ∂iÛ
45 ^≥·=ã¨∞Îu `«# ã¨∞`«∞x ^•ñ K«Hõ ´ `≥yOz =∞$u H˘ – ѨÊyOz
áêѨѨ٠– <≥QÆ∞Öò kQÆ∞Öò ™⁄QÆ – ã¨∞QÍ
2. 1=∞^•=à◊=Úñ É’Å∞ <å=∞k<£ – ^Œ# – 2
„ѨnѨΠ"å3HͺO
#}OK≥#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
‰õÄâß Ç¨Ïu<£ ´ Ü«∞^èÕK«ÛÅxfl\˜ QÆ∞kOz áêѨѨ٠– – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

"≥Ú^ŒÖò `«∞^ŒÖò #i – H˜ ^ŒiH˜ñ *ËÔ~Û#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII

5
3. Jhu =„ã¨Î 4"≥∞_»eOK≥#∞ – ÜÕ∞ – ã¨∞<å^èŒ∞ ~°HõÎ=Ú# =ÚOK≥#∞ ´ 17 ^≥·"å~å^èŒ#
q#∂`«fl Ü«∞`«fl"≥∞ – ^Œ #∂x Ü≥∞#flñ_»∞ – QÆ#<£ ~å – <å^Œ<å=∞„H˜Ü«∞ `å – J@
q#<£ „ÉË – =∞ <å‰õΩñ EÃÑ#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII Ü≥∞Ǩϟ"å Éèí[# KÕÜ«∞O_ç – áêѨ
4. qÖÏѨ=ÚʼnõΩñ *ˇq xK≥Û#∞ – „â◊=∞ – HõÖÏѨ=ÚʼnõΩ
– #~°∞ÖÏ~å ~¸ su =∞~°z áÈHõO ç
ÃãÅqK≥Û#∞ ´ tÖÏ#QÆ=Ú ÃÑ· – H˜ÖÏy ##∞ ã¨∞Y –
IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
HõàÏ=à◊√Öò =∞# – ã¨∞Ö’# xeÃÑ#∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII 1. ÜÕ∞ã¨∞ ¿Ñi@ „áê~°÷#O|∞ – =∞# ^Àã¨=ÚÅ#∞
É’Q˘@ì#∞ "≥~°=Ù ´ ÉèÏã¨∞~° Ѩ~°Ö’Hõ ã¨∞Y=Ú
– HÀ\˜ – ÉÏ^èŒÅ∞ – =∞#‰õΩ#fl –ã¨O`À+¨Hõ~°=Ú II
Ü≥∞Ǩϟ"åII
2. ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î#∞ Q˘Å∞=O_ç – ÜÕ∞ã¨∞ – ^•ã¨∞Å`À "å^Œ=Ú ÖÏ_» ^≥·"å"å^èŒ#
4. =∂Ü«∞ Ö’HõѨ٠„ÉèÏO`«∞ efi_çz – =∞#∞ – ëêºÜ«Ú=Ù
HõO ç ´ "≥∂ã¨Ñ¨Ù ^•i q ∞=O» ç – ^À+¨ – ~åã¨∞Å Éèí∞qÖ’# *ˇÅ∞¡@ñ ^ŒÅñz ´ =∂Ü«∞ =∂~°æ=Ú ÖˇÅ¡ =∞~°z –
#∞ifiÖ’ñ – *Ëã≤H˘# HõO ç IIÜ≥∞Ǩϟ"åII "≥∂Hõ∆ – =∂~°æ=Ú =∞# =Ú# – =∞~°=Hõ `«Åñz IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
3. r= ~°Hõ∆‰õΩx #=∞‡O_ç – x`«º – ¿ã=Ö’ "≥∞ÅñQÆHõ
5. HÍÜ«∞=Ú <˘ã¨ñy# „ѨÉèí∞x – Ü«∞~Ú^Œ∞ – QÍÜ«∞O|∞
K≥_çáÈ=HõO_ç ´ ÉèÏqOz Ü«∂`«‡<£ "Õñ_»O ç – ^Õ= – ÖÏ`«‡Ö’ñ QÍ#OQÆ ~å^• ´ PÜ«Ú =ã≤÷~° =∞x `≥eã≤ – g∞~°∞ –
^Õ=Ùx <≥_»ñÉÏã≤ `≥~°=Ù q_»HõO ç II Ü≥∞Ǩϟ"åII HÍÜ«∞ =∂`«‡Ü«Ú xѨÙ_»∞ – Hõ~°Î‰õΩ xzÛ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
2 – ÜÕ∞ã¨∞^•ã¨∞ #~°ûÜ«∞º
1
=∞kOz# ÜÕ∞#∞QÆ∞. „ѨHÍ#"≥∞ÿ#. 3
JO‰õΩà◊Ѩ٠^≥|ƒ
KÕ`«. 4áÈQ˘>ˇì#∞.
18
5

¢ÔH·ã¨Î"å~å^èŒ#
„H˘`«Î.

~å – #∞~°\˜ `å – „uѨÙ@
‰õÄ çH˘x Ü«Ú<åfl=Ú – ã¨OѶ¨∞ „ѨÉè’ – ‰õÄ çH˘x Ü«Ú<åfl=Ú ´ `À »

#∞O_≥^Œ ##∞K«∞ #=Ú‡K«∞ – ^˘_»¤


^ŒQÆ∞ h áê^Œã¨xflkè II‰õÄ_ç

H˘xII
1. ZK«@ <å „Ñ≤Ü«∞ Éèí‰õΩÎ – ÖˇÅq∞ñ QÆ∂_çÜ«Ú#fl #K«\˜H˜
<Õ`≥O`«∞ – #x Ѩe¯u ´ qK«@ #∞O_∞» =∞=Ú‡ – gH˜∆Oz Hõ$ѨKÕ`«
– xѨÙ_∞» nqOK«∞ q∂ – ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î<å^è• II‰õÄ_çH˘xII
2. QÆ`« HÍÅ=∞O^Œ∞# – QÍx KÕñ`«ÅKÕ ^Œ∞ – ~°æu <˘Ok Ü«ÚO_ñQÍñ»

– QÆ#∞ñQ˘O\˜q ´ â◊`« ã¨OYº QÆÅ áêѨ – K«Ü«∞ g∞=Ù Hõ∆q∞~ÚOz –


Ü«∞u âßOu x çuq – Ü«∂`«‡ã¨fi~°∂áê II‰õÄ çH˘xII

3. x~°`«=Ú h „¿Ñ=∞ – <≥#~°∞# ^蕺xOz –Ѩ~°=∞ ^èŒ~°‡=ÚÅO^Œ∞ñ – |


~°`«ñ QÆeæ ´ Ü«∞~°∞ʼnõΩ â◊√Éèí=ÚÅ∞ – x~°`«O|∞ñ *ËÜ«∞ñQÆñ –

k~°`« =∂ H˘ã¨ñQÆ∞ =Ú – ^Õ=Ùx „Ñ≤Ü«∞ `«#Ü«∂ II‰õÄ çH˘xII

4. Jxfl â’^èŒ#=ÚÅ – #xfl qѨ`«∞ÎÅ – #xfl HÍÅ=ÚÅO^Œ∞ –


<å^ŒiOz x#∞fl #q∞‡# [#∞Å – h ã¨Ok@#∞ *ËiÛ – Ѩ#∞flQÆñ
QÍáê »∞ – „ѨÉèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î II‰õÄ_çH˘xII
5. J=∞Å∞ñ » #QÆ∞ # – #fl #∞HõiOK«∞O »#∞K«∞ – <å# uzÛ<åñ_–»"å`«‡ AʼnõΩ ´
– ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú

#=∞Å =∂~°æ=Ú #O^Œ∞ – #~°∞QÆOQÆ =∂H©=Ù – q=∞ÖÏ`«‡ ^ŒÜ«∞ ¿ãÜ«Ú –


"ÕQÆO|∞ =∂ `«O„ ô II‰õÄ_H˘xIIç
7
47 ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – J@
Ѩiâ◊√^Œú Ѩiâ◊√^Œú – Ѩiâ◊√^Œú
„ѨÉèí∞"å ´ =~°^Œ∂`« Öˇ·# x<£ – =i‚OѨñ
~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x =ÚMÏi QÆÅ~å IIѨiâ◊√^ŒúII

K«∂ » QÀÔ~^Œ – ^Õ= – =∞Ok ~å=~°}=ÚÅ#∞ – K«∂ » QÀÔ~^Œ


´ K«∂ » <å‰õΩ <åâ◊ QÆÅ^Œ∞ – ã¨∞O^Œ ~å=~°}=Ú Åq ´ K«∂ »
<å^Œ∞ „áê}"≥∞O`À – ™⁄=∞‡ã≤Å∞¡K«∞#fl^ŒÇ¨ IIK«∂_II»
1. h^Œ∞ x"åã¨=ÚÅ∞ E » – <≥O`À ~°=∞º"≥∞ÿ `«#~° ´ <å^Œ∞
ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú#‰õΩ <å – #O^Œ q∞K«∞Û xѨ٠»∞ <≥Ѩ٠»∞ IIE »II

2. r==Ú QÆÅ „ѨÉèí∞x E » – rq <åÖ’ ˆHHõ "ÕÃã ´ HÀ"≥ÅÅ


‰õΩ ^˘é˜ÔH QÆ∂\˜ – `å=Ù h =∞Ok~°=Ú# IIK«∂_II»
3. Ñ≤K«∞ÛHõʼnõΩ ^˘é˜ÔH ã¨÷Å=Ú – =ÚK«Û@ |eÑ‘~î° "≥∞^Œ∞@ ´
ÃÑ@∞ì ‰õΩ`«∂ǨÏÅ=Ú`À#∞ – Ñ≤Å¡Å #q =∞Ok~°=Ú# IIK«∂_II»
4. h^Œ∞ =∞Ok~°O|∞Ö’# – x`«º"åã¨∞Öˇ·#"å~°∞ ´ xHõ¯=ÚQÆ#∞ ^èŒ#∞ºÅQÆ∞K«∞

– x#∞fl ##∞fluO`«∞ ~°Ç¨ IIK«∂_II»


5. „ѨÉèí∞x =Å# |Å=Ú <˘O^Œ∞ – „Ѩ[Å∞ ^èŒ#∞ºÅQÆ∞^Œ∞ iÅ ´ „áê}
„Ñ≤Ü«∞=Ú Ü«∂„`« ¿ãÜ«Ú „Ѩ[Å =∂~°æ =∞=∞~° ^èŒ~°#∞ IIK«∂ II»

6. h^Œ∞ Ü«∂=~°}=ÚÅÖ’ – <Õ#∞ <˘Hõ¯ k#=Ú QÆ_∞Ѩ» ´ <≥O`À


qÅ∞= QÆÅ <å‰õΩ – "Õ~Ú<åà◊¡ „|`«∞‰õΩ Hõ#fl IIK«∂_»II
7. HÍ#~°O_∞» =∞#=Ú xѨ٠≥ – =∞#=Ú ÅÅ~° „ѨÉèí∞x E » ´
=∞Ok~°=Ú# ˆHy xO_∞» – =∞#âß≈Ou ÉÁOk „|`«∞Hõ IIE_II»
– ZO. *Ë ~å=∂OAÅ∞

20 „`ÕºHõ ^Õ=Ùx ã¨∞Îu


„u`«fi"≥∞ÿ x`«º`«fi=Ú# <Õ – Hõ`«fi=∞QÆ∞ ^Õ"å – h ´ ã¨`«º™ê=∞~°÷º`«fi=ÚÅ
^≥·"å"å^èŒ#
x[ – `«`«fi=Ú QÆ}˜Oz x#∞ x`«º=Ú ã¨∞ÎuOK≥^Œ#∞ II„u`«fi"≥∞ÿII
1. Ѩiâ◊√^Œú [#‰õΩñ » – Ѩ~°=∂`«‡~°∂ѨÙñ » ´
1. ZÅ¡Ö’HõO|∞Å ã¨$lOz# – K«Å¡x `«O„ ç – <å ´ Ü«ÚÅ¡=Ú# h Q˘Ñ¨Ê qO`«
x~°∞Ѩ=∞ |Å|∞kú – hu „ѨÉèÏ"å IIѨiâ◊√^ŒúII
2. Ѩiâ◊√^Œú `«#Ü«Úñ » – #~°~°∂Ѩ^è•~°∞ñ » ´ #~°∞Å#∞ – ÖˇÅ¡ ã¨O`«ã≤Å¡ â’ – aèÅ¡ñ ^ŒÅOK≥^Œ#∞ II„u`«fi"≥∞ÿII
2. "åã≤ ÔHH˜¯# Ѩ~°=∞~å[ºx – "åã¨=Ú#∞ q ç# – N ´ ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞O
~°H˜∆OK«∞ – Hõ~°∞}Ï ã¨=Ú„^• IIѨiâ◊√^ŒúII
3. Ѩiâ◊√^Œú =∞QÆ∞ <å`«‡ ´ =~°=Ú e ∞» <å`«‡ ´ Ѩ~°=∂#O^Œ„¿Ñ=∞ – Éèí‰õΩÎÅ _#∞» ‰õΩ=∂~å ^À+¨µÅ ^Àã¨O|∞ÖˇÅ¡ñ – QÍz ~°H˜∆Oz<å=Ù II„u`«fi"≥∞ÿII

H˜ ∞=∂» IIѨiâ◊√^ŒúII 3. P^Œ~°}HÍ~°∞O » =QÆ∞ â◊√ – ^•ú`«∞‡_® ^Õ"å – Ü«∂ ´

4. [#Hõ ‰õΩ=∂~å`«‡ – Å#∞ <ÕHõ ^Õ"å ´ Ѷ¨∞#=∞Ç≤Ï=∞ K≥Å∞¡#∞ – "≥∂^Œ <å=∞=Ú #OѨñ|_ç ÜÕ∞ã¨∞ – <å^èŒ∞x ã¨∞É’^èŒ

^Œ#~° x`«º=ÚQÍñ IIѨiâ◊√^ŒúII ÖˇÅ¡ – É’^èŒÑ¨~°z áê^Œ∞H˘Å∞Ê II„u`«fi"≥∞ÿII

– Ü≥∞+¨Ü«∂ g~°=∂iì<£ 4. FÑ≤`å ã¨∞`å â◊√^•ú`«‡ – XHõ¯ ^Õ=Ùñ_»=Ù – ZÅ¡ – áêѨÙÅ#∞

~°H˜∆OѨ q∞QÆ∞Å – <ÀÑ≤Hõ`À <åѨ^ŒÅ∞ – ÉÏÑ≤ Hõ$Ѩñ EÑ≤<å=Ù


21 „u`«fi=Ú#‰õΩ ã¨∞Îu II„u`«fi"≥∞ÿII

~å – HÍOÉè’l (KåÜ«∞ó ÜÕ∞ã¨∞ h <å=∂=∞$`«=Ú) `å – Pk


8
6
49 ^≥·=ã¨∞Îu N=∞O`å – ÃÑ^ŒÌñQÍ <å HÍÅ=∞O`å II"Àº=∞II
4. ã¨~°fi Éèí∂Ö’Hõ ѨÓl`å – ã¨`«º ã¨^Œ∞æ} ~ål`å ´ QÆ~°fi

22
^Œ∞ã¨ûfiÉèÏ
^Õ=Ùx „ѨÉèÏ= =~°‚# 7
"åÇ≤Ï`å – HÍ=Ù#hfl <å@ Ñ≤`å II"Àº=∞II
~å – <å@ (KåÜ«∞ó ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ^˘iÔH<Õx) `å –
5. #q∞‡# ~¸##flñ `«∂Å – <å_=Ù» n<å`«‡áêÖÏ ´
J@
1 2 3
"Àº=∞ ã≤OǨ ã¨#ã¨∞÷ñ_» – Ü«Úifi áê^ŒÑ‘~î°ã¨∞÷ñ_» =∂=∞H©# ^ŒÜ«∂ „Hõq∞‡ h „¿Ñ=∞`Àñ *ÏÅ – „É’`«∞=Ù ^ŒÜ«∂ÖÏ
8
=∞Ü«Úñ » – =∞=Ú‡ñQÍ=Ù"≥∂ ^Õ=Ùñ » II"Àº=∞II "åÖÏ II"Àº=∞II
4 – q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞
1. JO`«iHõ∆ Ö’HõnѨ – Ü«∞^Œ∞ƒù`å^Œ$â◊º ã¨fi~°∂áê ´ ~ÚO`« h =∞Ç≤Ï=∞<ÀѨ

– <≥O`«k <å <åů K«∂Ѩ II"Àº=∞II


2. QÍe éˇHõ¯Å ÃÑ·<≥H˜¯ – QÍ_è®O^èŒHÍ~°=Ú#O^Œ∞ ´ <ÕeHõ"≥·
23 ^Õ=Ùx ã¨∞Îu
ã¨OK«iOK«∞ – #\˜ì x#∞fl „"≥Ú‰õΩ¯K«∞O^Œ∞ II"Àº=∞II
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ó F =∂ `«O„ ç h^Œ∞ <å=∞=Ú)
`å – KåѨÙ
5
3. hu <åºÜ«∞ n~°…âßO`å – x~°‡Å ^ŒÜ«∂ x`åO`å ´ „Ñ‘u#∞OK«"Õ
Z@∞Å h‰õΩ ã¨∞Î`«∞ ÖÁ#~°∞Î=Ú – Ü≥∞Ǩϟ= `«#Ü«∞ – Ü≥∞@∞Å h‰õΩñ

#∞`«∞ ÖÁ#~°∞Î=Ú ´ Ѩ@∞`«~° áêѨO|∞Å<≥ ç – ѨOHõ=∞O^Œ∞ñlH˜¯ =∞kx –


^≥·"å"å^èŒ#
k@=Úñ *ˇ_#ç =∞=Ú‡ñ„É’z – k‰õΩ¯ñEÑ≤#\˜ì ÜÕ∞ã¨∂ IIÜ≥∞@∞ÅII
2. ÉèÏ~° Éèíi`«"≥∞ÿ# Ü«∂`«‡Å – ÉèÏ~°=Ú#∞ nã≤ – Éèí∂i ™œYº=ÚÅ`À
1. áêѨ‰õÄѨ=∞O^Œ∞ #∞O_»QÍñ ÉÏáêq"≥∂K« – ^•Ñ¨Ùñ*ËiÛ HÍѨÙñ EÑ≤u ´ xOѨ#∞ ´ ÉèÏ~°‰õΩO » – Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ# „â◊=∞Å<˘Ok – =∞~°}"≥ÚOk
âßѨ„QÆã¨∞ÎÖˇ·# =∂ – âßѨ=Ú q=ÚH˜Îñ*ËÜ«∞ – h Ѩq„`« ~°HõÎ"Õ∞ uiyÖËz h=Ù ^è•„u – =∞Ç≤Ï=∞ <˘Ok#\˜ì ^Õ= IIÜ≥∞@∞ÅI

<å – „áêѨÙQÍ <˘ã¨Oyuq IIÜ≥∞@∞ÅII 3. huÇ‘Ï#∞Å"≥∞ÿ Ü«ÚO ñQÍ» – <À Hõ~°Î =∂^Œ∞ – cè`«∞ÅxflñÉÏÑ≤ h Hõ$Ѩ<£

1 2 3 4 ´ hu ~°Hõ∆}=„ã¨Î=ÚÅ#∞ – ÉèÏuQÆ ^èŒiOѨ*Ëã≤ – Éèí∂`«ÅO|


PHÍâ◊=Ú. Éèí∂q∞. <åk. PHÍâ◊=Ú.
5
q™êÎ~° ^ŒÜ«∞QÆÅ"å_®.
∞#O^Œ∞ x#∞fl – MϺuQÆ ¿ãqOѨñ*Ëã≤u IIÜ≥∞@∞ÅII
6
ã¨OѨ^ŒQÆÅ"å_®. 7ѨQÆ"å ∞». 8LxH˜Ñ¨@∞ì.
4. x#∞flñ*Ëi x~°ÛÅ∞O_»<≥· – ~¸ Éèí∂q∞Ü«∞O^Œ∞ – x#∞flñ É’e
#_∞K«∞H˘#∞@ÔH·» ´ u#flx =∂~°æ=Ú#∞ EÑ≤ – Jxfl H©_∞Å#∞» [~ÚOѨñ

– |#∞flñQÆ q=∞ÖÏ`«‡â◊H˜Î – #∞#fl`«=ÚñQÆ x_#ç ÜÕ∞ã¨∂ IIÜ≥∞@∞ÅII


5. Ѩ~°=∞ ~å[º=∞O^Œ∞ x~°`«=Ú – h`À_#∞O»_ñ» – Hõ~°∞}`À » <≥OK«∞H˘O\˜q

´ uiy =zÛ =∞=Ú‡#∞ g∞ – z~°„ѨHÍâ◊ ѨÙ~°=Ú#O^Œ∞ñ – `«fi~°QÆñ

*ËiÛÜ«∞O^Œ∞ ã¨∞Y=Ú – k~°=ÚQÍ <˘ã¨OQÆ∞^Õ= IIÜ≥∞@∞ÅII


– =∂=Ú_»∂i Ãã·=∞<£

24 ã¨~°fi=Ú ^Õ=Ùx ™⁄`«∞Î


(^•g^Œ∞ H©~°Î# 24)
~å – ǨÏiHÍOÉè’l (KåÜ«∞ó
ã¨Y∞ÖÏ~° ã¨OѶ¨∞OѨÙ| )ç `å – Pk
Éèí∂=∞O Å=Ú» ^•x ã¨O – ѨÓ~°‚`« Ü«Ú#∞ Ö’Hõ=Ú#∞ ´ Éèí∂=∞O_Å»

"åã¨∞Å#∞ – ÉÁÖÏÊ~° Ü≥∞Ǩϟ"å"Õ IIÉèí∂II


1. Ü≥∞Ǩϟ= ã¨O„^Œ=Ú g∞ñ^Œ – Éèí∂q∞ ѨÙ<åk "ÕÃã ´ =∞Ǩ [Å=ÚÅ g∞ñ^Œ

– =∞#^Õ=Ùñ_»k ã≤÷~°Ñ¨Ô~Û IIÉèí∂II


2. Ü≥∞Ǩϟ= Ѩ~°fi`«=Ú#‰õΩ – <≥Hõ¯OQÆñ ÉÏ„`«∞ _=ñ≥_∞» ´ =∞Ǩ ÅÜ«∞O|∞#O^Œ∞

– =∞i xÅfi Ü≥∂QÆ∞ºO _=ñ≥_∞» IIÉèí∂II


3. JѨq„`« =∞#ã¨∞ÖËHõ – HõѨ@ „Ѩ=∂}=Ú ÖËHõ ´
ã¨∞Ѩq„`«=∞ø KÕ`«∞Å#∞ – â◊√^•ú`«‡ QÆeæ#"åñ Õ IIÉèí∂II
4. PÖÏ\˜ "åñ_∞» „ѨÉèí∞x Ü«∂j~°fiK«#=Ú <˘O^Œ∞ ´ Éèí∂Ö’Hõ=Ú#
~°Hõ∆} ^Õ=Ùx hu =∞`«fi=Úá⁄O^Œ∞ IIÉèí∂II
9
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
51 ^≥·=ã¨∞Îu ~°O ç Ü«Ú`«ûÇ≤ÏOz áê_»∞^Œ=Ú – ~°Hõ∆} ^Œ∞~°æ=Ú =∞# „ѨÉèí∞"ÕII
1. ~°O ç Hõ$`«[˝`« ™È΄`«=Ú`À – ~å~åA ã¨xflkè
5. „ѨÉèí∞<å„â◊ ~ÚOK«∞ #\˜ì – "å~°∞ Ü«∂HÀ|∞ ^Õ= ´
ˆHQÆ∞^Œ=Ú ´ 㨄`«ÊÉèí∞ <å=∞=Ú H©~°Î#Å<£ – ã¨O`À+¨
„ѨÉèí∞ã¨xfl^è•#=Ú "≥^Œ‰õΩ – „Ѩ[ÖˇÅ¡ ~°\˜ì"åˆ~ IIÉèí∂II
QÍ#=Ú KÕÜ«Ú^Œ=Ú II~°O çII
6. ^•fi~°O|∞ ÖÏ~° ~ÚñHõ g∞ `«Å ÖˇÅ¡Éˇ·ÔH`«Î =Öˇ<£ ´ ~å~åA H˘~°‰õΩñ`«Å∞ѨÙ

– ÖÏ~å q∞"≥∞‡`«∞ÎH˘#∞ñ ç IIÉèí∂II


7. WÅÖ’ =∞Ǩ =∞Ç≤Ï=∞O|∞ – QÆey# ~¸ ~å*ˇ=ñ_»∞ ´ |Åâ∫~°º

=ÚÅ Ü≥∞Ǩϟ= – |Ǩïâ◊¥~°∞_Ò Ü≥∞Ǩϟ=

25 ~°Hõ∆}H˘~°‰õΩ Hõ$`«[˝`«
~å – [O~°≠∂\˜
Ѩ~°Ö’Hõ=Ú# #∞O_∞» ^Õ= – h Ѩ^Œ=ÚÅ H˘#iO`«∞ ¿ã= ´ ^Œ∞i`«O|∞ʼnõΩ
<Õ#∞ – "≥éz Ü«Ú<åfl#x – Hõ~°∞}˜Oz h ã¨∞`«∞x – ^èŒ~° HõOÑ≤uq QÍ^• ´

J~°Ü«∞ñQÍ h „¿Ñ=∞ ~ÚO`«#ñ – ^Œ~°=Ú QÍ^À Ѩ~°=∞ [#Hõ – =∞~°}

Ѩ~°ºO`«O|∞ x#∞ <Õ – =∞~°∞=ñ *ÏÅ#∞ – =~°Hõ$áê xkè IIѨ~°Ö’HõII


1. ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îx ^ŒÜ«∞¿ãÜ«∞ – ‰õΩ#fl – "≥∂㨠"≥ÚO^≥^Œ <≥O^Œ∞Hõ#fl ´ ^Àã¨O|∞Å

‰õΩ <Õ#∞ – ^•ã¨∞O_»<≥· „Ѩu – "åã¨~°O|∞#∞ h^Œ∞ – ÉèÏã¨∞ ~å[˝Å∞ q_zç ´ "Õã¨@Å∞

QÆÅ #~°Hõ=Ú#ñ | » – „^Àã≤# #k <åºÜ«∞=∞ø QÆ^Œ – <å ã¨∞<å^è• ¿Ñi‡KÕ`«#∞ – h

ã¨∞`«∞x #OÑ≤Oz<å=Ù IIѨ~°Ö’HõII

2. Z#fl~åx =∞Ç≤Ï=∞ #∞O_ç – ÜÕ∞ã¨∞ – ##∞flñ ÉÏeOѨ


<Õ`≥Oz ´ Ü≥∞#fl â◊Hõº=Ú QÍHõ – Ü«Ú#fl áêѨ=Ú Åxfl –
zè<åflaè#fl=Ú *Ëã≤ ´ ##∞fl ã¨=∞‡uѨ~°Ñ¨ – ##fl Ü«∞QÆ∞ <å
~°Hõ∆‰õΩO_»∞ – `«#∞fl `å#iÊOz "≥O_çÜ«Ú – #∞#fl`«∞O_≥·
ÖËz ~ÚѨC_»∞ – ã¨xfl^è•#O ÉÁã¨ñÔQ <å‰õΩñ II|~°Ö’HõII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

26 95–= ^•g^Œ∞ H©~°Î#


1. „ѨÉèí∞"≥·# ^Õ"å – Ѩ~°=∞~å*Ï – ã¨~°fiѨiáêÖÏ ´ ѨiѨÓ~°‚ â◊H˜ÎQÆÅ – Ѩ~°=∞ [#Hõ

x#∞fl – =∞Ç≤Ïx ã¨∞ÎuOK«∞K«∞ – =∞i á⁄QÆ »∞K«∞<åfl=Ú IIHõÅ∞QÆ∞II

^≥·"å"å^èŒ# 2. =∞Ç≤Ï=∞Ѩ~°∞ÛK«∞ – P~åkèOK«∞ – K«∞<åfl=Ú x#∞fl ´ =∞Ç≤Ï=∂uâ◊Ü«∞=Ú#∞


2. =∞# „ѨÉèí∞"Õ =∞Ǩ ^Õ=ÙO ∞» – Ѷ¨∞# =∂Ǩ `«‡º=ÚQÆÅ ~åA ´ Éèí∂=∞º
QÍ^èŒÑ¨ÙÖ’Ü«∞Å∞#∞ – Éèí∂^èŒ~° tY~°=Ú ÖÏÜ«∞#"Õ II~°O_çII
– =∞kñ ^ŒÅOzÜ«Ú h‰õΩ – =∞Ç≤Ïx =∂ ã¨∞Îu
3. ã¨=Ú„^Œ=Ú ã¨$+≤ìOK≥ <åÜ«∞#^Õ – ã¨`«∞ºx ǨÏã¨Î"Õ∞ Éèí∞qñ*ËÃã<£ ´ PÜ«∞#
Hõ$`« – [˝`« xK«∞Û K«∞<åfl=Ú IIHõÅ∞QÆ∞#∞II
^≥·==Ú áêe`«∞Å – =∂Ü«∞# "Õ∞ÃÑ ç Q˘éˇ]Å=Ú II~°O_IIç 3* UHõ ‰õΩ=∂~å – ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞"å – Ü≥∞Ǩϟ"å `«#Ü«∂
´ Ö’Hõ áêѨ=Ú "≥∂Ü«Ú – UHõ ^Õ=Ùx Q˘éˇ] –
4* P „ѨÉèí∞ ã¨xflkè "≥∂ñHõiOz – PÜ«∞# =ÚO^Œ~° „"≥Ú‰õΩ¯^Œ=Ú ´ PÜ«∞# =∂@Å∞
Ñ≤Å¡ =∞=Ú‡#∞ HõxHõ – iOK«∞=Ú K«Å¡ñQÆ
Q·H˘x#Ô – #Ü«∞ºq =∞#ÔHO`À "Õ∞ÅQÆ∞#∞ II~°O çII
IIQÆÅ∞QÆ∞#∞II
5. `«O„ ç ‰õΩ=∂~° â◊√^•ú`«‡‰õΩ#∞ – ^ŒQÆ∞ ã¨∞Îu =∞Ç≤Ï=∞Å∞ HõÅ∞æñQÍHõ ´ Pkx xѨC ∞» <≥šѨC

∞» – #~Ú#@∞¡ Ü«ÚQÆ=ÚÅ <Ò#∞ P"Õ∞<£ II`«O„_IIç


4* Ö’HõáêѨ=ÚÅ∞ – "≥∂Ü«ÚK«∞ñ É’=Ù – ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆HÍ ´
"åã≤QÆ [#‰õΩx – ‰õΩ_ç"≥·Ñ¨Ù#ñ QÆ∂~°∞ÛO ç – ÜÕ∞ã¨∂
– #=¸ÜÕ∞Å∞ áêHõº"å^èŒ=Ú
=∂ „áê~°÷# <å – eOz Hõx HõiOK«∞ IIHõÅ∞QÆ∞#∞II
27 ^≥·=ã¨∞Îu 5. Ѩiâ◊√^Œ∞úñ_»=Ù – „ѨÉèí∞ñ_»=Ù h"À – „ѨÉèí∞"≥·# „H©ã¨∂Î
~å – aÅǨÏi `å – „uѨÙ@ ´ Ѩiâ◊√^•ú`«‡`Àñ `«O„_ç – Ü≥ÿ∞# ^Õ=ÙxÜ«∞O^Œ∞ñ|
HõÅ∞QÆ∞#∞QÍHõ – ^Õ=ÙxH˜ =∞Ç≤Ï=∞ – HõÅ∞QÆ∞#∞QÍHõ ´ HõÅ∞QÆ∞ #∞#fl`«"≥∞ÿ#
iѨÓ~°‚ =∞Ç≤Ï=∞`Àñ – „||Å∞K«∞<åfl=∞ "å"Õ∞<£ IIHõÅ∞QÆ∞#∞II
– Ѷ¨∞# ã¨÷Å=ÚÅO^Œ∞# – xʼnõΩ ã¨=∂^è•#O – #~°∞Å – g~°∞ÊÅ "≥∂¿+

HÍÜ«∞# ^ŒÜ«∞ II HõÅ∞QÆ∞#∞II


10
53 4. [x`≥·Hõ Ѩل`«∞_»QÆ∞ – Ѷ¨∞# „H©¿ãÎã¨∞

28 „ѨÉèí∞ ^Õ – =Ùx Q˘„Ô~Ñ≤Å¡ [#‰õΩx


‰õΩ=∂~°∞ » „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
=∞Ç≤Ï=∞ ã¨~Àfi#fl`« – "≥∞ÿ# ^≥·==Ú#H˜ – =∞‡Ç≤Ï 5. ^èŒ~° áêѨ=ÚÅ"≥∂Ü«Ú – =~°Ñ¨Ù}º jÅ∞O_®

ã¨=∂^è•<å#∞„QÆǨÏ=Ú QÆÅ∞æ„#ÊÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II – Hõ~°∞}˜Oz =∂ c^Œ – "≥Ú~°ÖÏeOK«∞=Ú

1. x#∞fl ™È΄uOK«∞K«∞ – x#∞fl |∂lOK«∞K«∞ – x#∞fl „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II

=∞Ç≤Ï=∞Ѩ~°∞ÛK«∞ – <åfl=Ú Ö’Hõ „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II 6. `«O„_çÜ≥ÿ∞# ^Õ=Ùx – ^ŒH˜∆} ÉèÏQÆ=Ú#

2. „ѨÉèí∞"≥·# ^Õ=ÙO_® – Ѩ~°=∞O_»ÅѨ٠~å*Ï – „Ѩ|ÅO|∞ QÆ∂ – ~°∞ÛO ç Ü«Ú<åfl=Ù Hõ$Ѩ – EѨÙq∞

QÆÅ `«O„_ç Ѩiâ◊√^ŒúO|QÆ∞ „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞ 㨄`«ÊÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II

3. q#Ü«∞O|∞`À h^Œ∞ – Ѷ¨∞# =∞Ç≤Ï=∂~°÷Oɡ· –


=O^Œ#=Ú ÅiÊOz q#∞ – uO`«∞=Ú ã¨„`«fiÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II
7. Ѩiâ◊√^Œ∞ú »=Ù h"Õ – Ѩ~°=∞ „ѨÉèí∞ »=Ù h"Õ – ^≥·"å"å^èŒ#
^Œ∞i`å`«∞‡Å#∞ QÍ# – =∞~°}Oɡ·uq „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II 1.x#∞fl ã¨∞Îu~ÚOK«∞K«∞ – h=Ù „ѨÉèí∞ñ » =x ´
8. Ѩ~°=∞ [#‰õΩx =∞Ç≤Ï=∞<£ – Ѩiâ◊√^•ú`≥·‡HõºOɡ· – ã¨~°}˜ =∂ÔH· Ü«Ú#fl –
K≥#∞flq∂~°ñQÆ #q∞‡ – Ü«Ú<åfl=Ú ã¨„`«ÊÉè’ II
ã¨~Àfi#fl`« „ѨÉè’ II=∞Ç≤Ï=∞II 2. x`«º =∂ `«O„_ç Éèí∂ Ö’HõO |O`«Ü«Ú x#∞fl
– ÉË`åà◊ *Ï<£

´ ÉèíH˜Î`À <å~åkèO K«∞ – K«∞#flk =∂ „ѨÉè’ II


29 F ^Õ"å, x#∞fl ã¨∞ÎuOK«∞K«∞<åfl=Ú
3. ^Õ= Ö’HÍkèѨ`«∞Å∞ – ^Œ∂`«Å ã¨=¸Ç¨Ï=Ú ´
~å – nè~°â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk ^Õ"å Ü«∞x H˘Å∞ÛK«∞ – <åfl~°∞ x#∞flñ „|Éè’ II
áêÇ≤ÏÖ’Hõ „ѨÉè’ – áêÇ≤Ï Ö’Hõ „ѨÉè’ ´
áêÇ≤Ï Ü«∞x "Õñ_»∞ =∂O – áêÇ≤ÏÖ’Hõ „ѨÉè’ II
4* Ѩiâ◊√^Œú Ѩiâ◊√^Œú – Ѩiâ◊√^Œú „ѨÉèí∞"å
´ Ѩ~°Ö’Hõ ¿ã<åkè – Ѩu "≥·# =∂ „ѨÉè’ II
5. WǨÏÖ’HõO |O`«Ü«Úñ – |~°Ö’HõO |
O`«Ü«Ú h ´ =∞Ç≤Ï =∞Ǩ `«‡º=Ú`À #∞#fl=x
„ѨÉè’ II
6. H~°∂|∞Å#∞Ô ^Œ∂`«Å∞ – Ãã~°∂ѨÙÅ#∞ ^Œ∂`«Å∞ ´ u~°=ÚQÍ x<£ Q˘xÜ«∂_∞»

– K«∞<åfl~°∞ =∂ „ѨÉè’ II
7. h ^Œá⁄ã¨ÎÅ∞Å – =∞Ç≤Ï=∞QÆÅ
ã¨OѶ¨∞=Ú ´ „áÈkQÍ x#∞fluOK«∞ – K«∞#flk
=∂ „ѨÉè’ II
8. x`«º=Ú „Ѩ=HõÎÅ – Ü«Ú`«Î=∞ ã¨OѶ¨∞=Ú ´
ã¨`«º=ÚQÆ x#∞fluOK«∞ – K«∞#flk =∂ „ѨÉè’ II
9. nè~° ǨÏ`« ™ê‰õ∆ΩÅ – g~° Ãã·#º
=∞O`«Ü«Ú ´ ™êÔ~‰õΩ x#∞fluOK«∞ – K«∞#flk
=∂ „ѨÉè’ II
10. x`«º =∞Ǩ `«‡º=ÚQÆÅ – `«O„_ç "≥·#
x#∞fl#∞ ´ h^Œ∞ ѨÓAºñ_»QÆ∞ x[ – JkfifÜ«∞
ã¨∞ux<£ II
11. P^Œ~°} Hõ~°ÎÜ≥ÿ∞ – #\˜ì â◊√^•ú`«∞‡x ´ #O`«@ #∞O_∞» ã¨Éèí – Ü≥ÚѨCH˘#∞#∞

*D QÆ∞~°∞Î QÆÅ K«~°}=ÚÅ#∞ n#ã¨fi~°=Ú`À áê_»^ŒQÆ∞#∞.


x<£ „|Éè’II
– |#º<£ *’ã¨Ñ¶π

11
9* <Õñ_∞» áêѨ=Ú KÕÜ«∞‰õΩO » – <≥#~°∞`À =∞=Úñ QÍ=Ù=∞Ü«∂º ´ áê ≥ ç

55 ^≥·=ã¨∞Îu h ^•ã¨∞ʼnõΩñ |~°=∞ ^ŒÜ«∞ x=∞‡Ü«∞º – F „H©ã¨∂ÎII


10. „ѨÉèí∞"å Hõ~°∞}˜OK«∞=Ú – „ѨÉèí∞"å Hõ~°∞}˜OK«∞=Ú ´ „áêi÷OK«∞ h
30 F ^Õ"å, x#∞fl ã¨∞ÎuOK«∞K«∞<åfl=Ú ^•ã¨∞ÅÃÑ·

~å – q∞„â◊=∞ `å – Pk – „"åÅx=Ú‡ n"≥#Å= – F „H©ã¨∂ÎII


=∂ ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î h"Õ – =∞Ç≤Ï=∞QÆÅ ~å[=Ù ´
*D QÆ∞~°∞ÎQÆÅ K«~°}=ÚÅ#∞ n#ã¨fi~°=Ú`À áê ^ŒQÆ∞#∞».
h=Ù h"Õ `«O„ çH˜ – x`«º‰õΩ=∂~°∞ »=Ù – F „H©ã¨∂ÎII

1* Éèí∂#~°∞Å<£ ~°H˜∆OѨñ – |∂#∞H˘x#ѨC_»∞ ´ n#


Hõ<åºQÆ~°ƒù=Ú= – k~°ã¨¯iOѨÖË^Œ∞QÍ – F „H©ã¨∂ÎII
2* q[Ü«∞=Ú =∞~°}Ѩ٠– "Õ^Œ#ÃÑ· <˘O^ŒñQÍ ´
qâßfiã¨∞ÅO^ŒiH˜<£ – qÑ≤Êuq "≥∂Hõ∆=Ú<£ – F „H©ã¨∂ÎII
3. h=Ù `«O„_^≥·#\˜ìç – x`«º =∞Ç≤Ï=∞Ü«∞O^Œ∞ ´ ^Õ=Ùx
‰õΩ_"≥·Ñ¨Ùñç – k~°=ÚQÍñ QÆ∂~°∞Û<åfl=Ù – F „H©ã¨∂ÎII
4. h=Ù <åºÜ«∂kèѨu"≥· – xâ◊ÛÜ«∞=ÚQÍ =K≥Û^Œ=Ù ´ HÍ=Ù# h ™êÜ«∞O|∞

– HÍx=Ú‡ h ^•ã¨∞ʼnõΩ – F „H©ã¨∂ÎII


5* k=º=∞ø ~°HõÎO|∞ zO – kOz h=Ù ~°H˜∆Oz# ´ ¿ã=‰õΩÅÔH·
"Õ∞=Ú – KÕÜ«Ú =∞#q <åeOK«∞ – F „H©ã¨∂ÎII

6* h "åi <≥šѨC »∞#∞ – x`«º =∞Ç≤Ï=∞Ü«∞O^Œ∞ ´ h


Ѩiâ◊√^Œ∞úÅ`À#∞ – h "≥OK«∞H˘#∞ =∞Ü«∞º – F „H©ã¨∂ÎII

7* h^Œ∞ [#=Ú= ~°H˜∆Oz – h ^•Ü«∞=Ú nqOK«∞=Ú ´ <å^è•


"å~°Å#∞ <Õe – ÖË=<≥`«∞Î – "≥∞ѨC »∞#∞ – F „H©ã¨∂ÎII
8. k# k#=Ú#∞ x#∞fl – =∞Ç≤Ï=∞ Ѩ~°∞ÛK«∞<åfl=Ú ´ Ѷ¨∞#=ÚQÍ h
<å =∞=Ú= – Q˘Ñ¨ÊKÕÜ«ÚK«∞<åfl=Ú – F„H©ã¨∂ÎII
4. I. ÔH~°∂|∞Öò Ãã~°∂ѨÙÖò – x#∞flñ wiÎO
^≥·"å"å^èŒ# 56 II. ™êÔ~‰õΩ= x#flá⁄ã¨ÎÅ∞Å – ã¨OѶ¨∞=Ú ™È΄uOK«∞K«∞O_∞»= –
I. ‰õÄiq∞= „|=HõÎÅ ã¨OѶ¨∞=Ú – H˘xÜ«∂_∞K«∞» x<£ #∞u~ÚOK«∞ II<ÀII
11. x#∞fl #q∞‡ Ü«Ú<åfl=Ú – h Hõ$Ѩ =∂ ÃÑ·ñ EѨÙ=Ú – "Õ∞=Ú
5. IV.=∂ =∞Ǩ [#HÍ – x#∞ – =∂#∞ºñ_Ò Ñ¨Ù„`«∞<£ – |Ç¨ï – „¿Ñ=∞QÆÅ 
"≥∂ã¨áȉõΩO » – h"Õ HÍáê »∞ =∞Ü«∂º – F „H©ã¨∂ÎII
– #=¸ÜÕ∞Å∞ áêHõº<å^èŒ=Ú
=∂ Ѩiâ◊√^•ú`«‡#∞ – „cu`À ã¨OѶ¨∞=Ú Éèí∞q <˘Ñ¨CH˘#∞<£ IIFII
6. V. h"Õ „H©ã¨∞Î ~å[=Ù – x`«º ‰õΩ=∂~°∞ñ_=Ù» – h qÅÖ’ =∂#=ÙÅ#∞ –

31 F ^Õ"å, x#∞flQÍ=ñQÆñ
ã¨∞ÎuOK«∞K«∞<åfl=Ú
|∂x#Ü«∞ѨÙ_»∞ – áê=# Hõ<åº – QÆ~°ƒùO|∞# |∞@∞ì@ –

~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú |Ǩïn#O|#Hõ – Kå=Ù „â◊=∞ <À_Ozç – ã¨[˚#∞ʼnõΩ kqñ ^≥~°zu"Õ IIFII

1. I. F „ѨÉèí∞O_® x<£ #∞uOK«∞ – K«∞<åfl=Ú q#Ü«∞=Ú`À


KåÜ«∞Ö’x ÉèÏQÆ=Ú bq^èŒ=ÚQÍ áê »ñ^ŒQÆ∞#∞:-

II. =∂ „ѨÉèí∞O I. áê, iQÍáê I ^• ™êh^• I áê ^ŒÑ¨=∞QÆi㨠I iã¨x ^Œ™ê,, I


2. I. x`«∞ºñ "Ò» II. áê, iQÆ™êI =∂, QÆáê^• I s, ã¨h^• I áê =∞QÍsI
II. ã¨`«º^Œ∂`«Öò "≥∂Hõ∆=∞O^Œ∞ – ã¨~°fi „Ѩ^è•#∞Öò ã¨∞ÉèíH˜Î<£ – III. 㨨ѨѨis,, I QÆѨ=∞QÆQÍ,, I QÆѨ=∞QÆ=∞QÆi㨠I iQÆi㨙ê,, I "≥Ú,,

I. x`«º "Õ∞Hõ HõO~î°=Ú`À » – x<£ Q˘xÜ«∂ ∞K«∞<åfl~°∞»


IV. áê,iQÍQÆQÆ I QÍ,,,,, iQÆI áê,㨙ê™ê I áê,,,,, ^ŒÑ¨ I ™ê,ã¨ã¨ã¨ã¨ã¨ I "≥ÚII

3. III. Ñ¨iâ◊√^Œú, Ѩiâ◊√^Œú – Ѩiâ◊√^Œú, ¿ã#Å ^Õ"å – V. áê,,=∞QÆiQÆ I ^•,,=∞QÆiQÆ I ™ê,,=∞QÆiQÆ I áêѨ㨙ê, I "≥ÚII

^èŒ~°Ñ¨~°Ö’HõO|∞Å∞ h – =~° =∞Ç≤Ï=∞`À <˘Ñ¨C#@OK«∞ II<ÀII


12
=∂ „ѨÉèí∞"å Hõ~°∞}˜OK«∞ – =∞=Úñ QÆ~°∞}˜OK«∞=Ú

57 ^≥·=ã¨∞Îu ^ŒÜ«∞`À »<£ IIFII 11. II. F „ѨÉèí∞O_® x#∞fl #q∞‡ – Ü«Ú#fl =∂

‰õΩñ „ÉË=∞ñ EѨ٠–


7. I. h=Ù ^Õ=Ùx ‰õΩ ç áê~°≈fiO|∞# – x`«º=Ú =∞Ç≤Ï=∂ã‘#∞ñ_=Ù» –
I. N „ѨÉèí∞O_® x<Õfl #q∞‡u – ã≤QÆ∞æ<˘O^Œ hÜ«∞‰õΩ=Ú IIFII
II. h=Ù =∂ <åºÜ«∂kèѨu"≥· – ~å=ÅÜ«Ú#x #=Ú‡K«∞O^Œ∞=Ú –
– =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞
I. áê=#OÉ∫ h ~°HõÎO|∞# – ¿ã=‰õΩʼnõΩñ ^À_Ê» ∞» q∞Ñ¨Ù Õ IIFII

8. IV.x`«º =∞Ç≤Ï=∞=ÚÖ’ – xñHõ – h^Œ∞ Éèí‰õΩÎÅ`À – # – QÆ`«º=ÚQÆ

ÖˇH˜¯OK«∞=Ú "å~°Åñ – QÆx ~°H˜∆OK«∞q∞ h ã¨∞[#O|∞= IIFII


32 J~°Ê} H©~°Î#
(^•g^Œ∞ H©~°Î# 51:16–19.)
9. IV. h=Ù nqOz – h x`«º ™êfiã¨÷ºO|∞ – ã¨∞ – r= q∞_ç "å~°Åñ
~å – Ç≤ÏO^Œ∂™ê÷x `À ç (KåÜ«∞:
ÉÏeOz – ÖË=ñQÆ <≥`«∞Î=Ú ã¨`«`«=Ú „Ñ‘u= IIFII PǨ , ZO`«\˜ „â◊=∞Å∞) `å – „uѨÙ@
10. III. F „ѨÉèí∞"å áêѨ=ÚÖ’ – #∞O » ‰õΩO ñQÆñ» ^À Ê» ∞=Ú» – ^ŒÇ¨Ï# |e h‰õΩ #x+¨ì=Ú – =∞iÜ«Ú – ^≥·= |Å∞Å∞ qiy# Ü«∂`«‡ÜÕ∞
´ Ü≥∞Ǩϟ= ^Õ= qiy #ey# – Ü«∞\˜ì –
ǨÏ$^ŒÜ«∞O |ÅHõ∆ ºO|∞ ¿ãÜ«∞=Ù II ^ŒÇ¨Ï#II
1. h Hõ\ÏHõ∆=Ú`À ã‘Ü≥∂#∞# – H˜Ñ¨Ù_Õ – <≥#~°∞`À_»#∞
"Õ∞Å∞ KÕÜ«Úq∞ ´ „áêHõ@O|∞QÆ#∞ Ü≥∂~°∂+¨ÖË – =Ú#
33 Before Jehovah's throne

‰õΩñ – „ÉÏHÍ~°=ÚÅ#∞ QÆ\˜ìOK«∞q∞ II^ŒÇ¨Ï#II 1. Ü≥∞Ǩϟ= QÆ^≥Ì =ÚO^Œ@


2. JO`«@ huÜ«ÚHõÎO|∞ Ö∫ – |Å∞Å – Ü«∂QÆ=ÚÅ ã¨~åfiOQÆ Ç¨ÏŸ=∞ [#O|∞ÖÏ~° „"≥Ú‰õΩ¯ñ
=ÚÖò ´ ZO`À ~Ú+¨ìOÉ∫ |eÑ‘~î°=Ú – q∂ñ^Œ – <≥<Àfl HÀ ≥Å [#∞ÅiÊOK«∞ Ü≥∞Ǩϟ= ^Õ=Ùñ Õ ã¨∞q∂
ã¨$lOѨñ [OѨñ QÆ~°ÎÜÕ∞.
`«∞~°∞ II^ŒÇ¨Ï#II
– =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞ 2. ã¨fiâ◊H˜ÎKÕ`« <åÜ«∞<Õ
=∞=Ú<£ ã¨$lOK≥ =∞\˜ìKÕ
„Éèíq∞OK«∞ Q˘éˇ] suQÍñ
^ŒÑ¨ÊOQÆ =∞m¡ KÕÔ~Û#∞.

34 Come,Thou Almighty King

1. 㨈~fiâß! ~°=Ú‡ h
ã¨xflkè HÍOu <˘
ã¨OQÆ∞ =∂‰õΩ
ã¨`«º ã¨<å`«#
ã¨~åfikèHÍ~°∞ñ_®
ã¨^• =∞"Õ∞‡Å∞=Ú
ã¨~Àfi#fl`å!
2. x`«ºOѨ٠"åHõº=∂!
h^ŒQÆ∞ Y_»æ=Ú
x=Ú‡ =∂‰õΩ
h x[ Éèí‰õΩÎÅ<£
h "åHõº „Ñ≤Ü«ÚÅ<£
xOѨ٠h Ü«∂`«‡`À
xOѨ٠q∂~°. – KåÔ~¡ãπ "≥ã‘¡
J#∞: XOQÀÅ∞ ^•g^Œ∞
13
59
35 O God our help in ages past 37
1. =∂Hõ~°Î QÆ\˜ì ^Œ∞~°æ=Ú
1. W<åflà◊√¡ =∂‰õΩ ™êÜ«∞"≥∞ÿ <Õ #=Ú‡ PÜ«Ú^èŒO|∞
~¸ =ÚO^Œ∞‰õΩ#∞ =∂ ã¨O„áêѨÎ"≥∞ÿ# Hõ+¨ì=Ú
Ü«Ú#fl`« QÆ$Ç¨Ï =∞O_"≥·» Å#xfl\˜ #}OK«∞
Ü≥ÚÃÑÊ_∞» ^≥·==∂! P áê`« â◊„`«∞
2.UÖÏ\˜ ~¸uÉÏ^èŒÜ«Ú "≥O`À
h=K«∞Û ÜÕ∞ñ\˜Ö’ `«^•Ü«Ú^èŒ=Ú
Å∞áêÜ«∞ â◊‰õΩÎÅ∞
HõÅ∞QƉõΩO_ñ» „É’="Õ
J`«O _ã¨=∂#∞O»_∞».
Ѷ¨∞#OѨ٠„¿Ñ=∞`À 2. "Õ∞"≥∂
3.h ã≤OǨ ã¨# h Ö’» =∂ â◊H˜Î x+¨ÊùÅO|∞
xÅ∞K«∞ Éèí‰õΩÎÅ∞ =∂ÔH· „ѨÉèí∞x â◊¥~°∞ñ_»∞
Ü«Ú^ŒúO|∞ KÕã≤ÃÑ@∞ì
J`«O _=fiñ≥_∞?»
ÜÕ∞ã¨∞

1. ã¨~åfi^Œ∞ƒù`«O| r=HÍÅ=∞O`« ã¨Ç¨ =∞ǨÏ`«∞Î „¿Ñ=∞#∞


∞Å= ã¨~°fi„`«ñ Ü«∞=¸~°@= =∂Ü«∞O^Œ∞ #∞OK«∞#∞

*ËÜ«ÚHõ~°Î= ã¨~åfi`«‡ ã¨O`À+¨q∞K«∞ÛQÍHõ! WǨÏO|∞#<£ =∞=Ú‡=


eO`«@= âߡѶ≤∞OѨñ Z#flO_»∞ñ „É’K«∞#∞.
*Ë~°~°O_ç! =∂ 3. „ѨѨOK«áêÅHÍ! „Ѩã≤^Œ∞úñ_≥·# `«O„_ô! ã¨∞Ѩل`« ^Õ=Ù_®!

~åHõáÈHõÅ<£ =∞"£∞ ã¨∞r=q∞K«∞Û <å`«‡! ã¨OѨÓ~°‚ „`Õº‰õΩñ_®! „ѨMϺuHõÅæQÍ Jáê~°ã¨#∞flu

g_»‰õΩO_»#∞ =∂ ~°Hõ∆ #iÊO`«∞ ã¨~°fi^•.

‰õΩO_ç>Ë¡ =∞=∂‡^ŒiOK

«∞#∞.

2. =∞Ǩ

^ŒÜ«∂à◊√ñ Õ =∂
=∂ ~°Hõ∆‰õΩO »∞ k=º Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞
=∞~˘Hõ¯ñ _=fi≥ »∞? ZÅ¡HÍÅ =ÚO_∞#∞».
P`«O ≥ 38 2. ã¨~°fiâ◊‰õΩÎñ_®Ü«∞<Õ
1. Hõ$ѨQÆÅ ^Õ=Ùx ã¨~°fi^•
k=º Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞
ã¨~°fi^•
– =∂iì<£ i<£HÍ~üì

J#∞:ÖˇKü. Ǩ ~ü‡û ZÅ¡HÍÅ =ÚO_∞#∞». ZÅ¡HÍÅ =ÚO_∞#∞».

14
h <å=∞
61 ^≥·=ã¨∞Îu 4. q=ÚH˜Î *ËÜ«Ú Mˇ·kx
áêѨO|∞
5. Hõ~°Î =∞#Ü«∞O^Œ∞#∞
HõxHõ~° =ÚOK≥#∞
k=º Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞
ZÅ¡HÍÅ =ÚO_∞#∞».
40
1. â◊√kú, â◊√kú, â◊√kú! ã¨~°fiâ◊HõÎ „ѨÉèí∞
„áê`«:HÍÅã¨∞Îu hˆH K≥e¡O`«∞=Ú

39 â◊√kú, â◊√kú, â◊√kú! Hõ$ѨQÆÅ ^Õ"å!


=ÚQÆ∞æÔ~·Ü«ÚO_»∞ ^≥·=„`Õº‰õΩñ_®!

1. #$áê! q"≥∂K«HÍ! „ѨÉèí∂


"ÕÖÏk <Àà◊¡ h
Hõ$áê [Ü«∞„ѨÉèÏ==ÚÖò
#∞uO`«∞ <≥O`«Ü«Ú<.£
2. Hõ$áêkèHÍ~°! ^Õ=! h
™êÜ«∞O|∞ *ËÜ«Ú=∂
Éèí=„`«ÊÉèÏ= H©~°∞ÎÅ<£
*Ï@OQÆ <≥Öˇ¡ <».£
3. ÉèíÜ«∞O|∞
ǨÏ~°¬O|∞ áêÑ≤H˜
™œYºO|∞
1. k‰õΩ¯ ÖˇÅ¡#∞ ^Õ[iÖˇ¡#∞ – k#Hõ~°∞O
∞^Œ~ÚOѨ#Ü≥∞º#∞» ´ „"≥Ú‰õΩ¯Å‰õΩ

„ѨuѶ¨Å=Ú xK≥Û ∞» – =¸Å Hõ~°Î‰õΩñ Q˘Å∞=¿ãÜ«∞ñQÆ II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II


3. â◊√kú, â◊√kú,
áêÑ≤ Hõ#∞fl K«∂_ÖËx» "Õ∞Ѷ¨∞ 2. Ѩ‰õ∆Ω ÖˇÅ¡#∞ yÅH˜ÅOK«∞#∞ – „|Éèí∞x =∞Ç≤Ï=∞Å∞ |ůñ ^˘_ñÔQ#∞» ´ ~°Hõ∆‰õΩx

"åã≤q ã¨Hõ֒ѨHõ$`«∞Å#∞ – ~°=∞º=ÚQÆ #∞u~ÚOz áê_»ñQÆ II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II

JkfifÜ«∞„ѨÉèí∞, h=Ù =∂„`«"Õ∞#∞


3. x^Œ∞~° É’~Ú# "Õà◊ q∞"≥Ú‡Hõ – xq∞+¨"≥∞ÿ##∞ ÉÏã≤Ü«ÚO Hõ» ´
Hõ~°∞}, â◊H˜Î,
ѨkÅ=ÚQÆ ~°H˜∆OK«∞ ^Õ=Ùxñ – „|ã¨∞ÎuOѨ =∞Ǩ =Ú^ŒO|∞# II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II

4. "Õ∞\˜Ü«∞ø ǨÏ$^ŒÜ«∂|˚=ÚÅÖ’ – q∂ Hõ$`å[˝`å Éèí∂+¨}O|∞Å∞ ´ <Õ@∞QÍ

41 L^ŒÜ«∂~å^èŒ# ^èŒi~ÚOK«∞H˘x ~Ú@∞ – x~°‡ÖÏ`«∞‡xñ |∂[¿ãÜ«∞ñQÆ II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II

„áê`«:HÍÅ H©~°Î# 5. `≥Å¡"å~°ñQÆñ ^≥eÜ«∞ˆ~ ~Úk – `≥eqQÆÅ =∂#= ã¨=∂[=Ú ´ Ü«ÚÅ¡ã≤Å∞¡K«∞

~å – aÅǨÏi `å – „uѨÙ@
hu ÉèÏ㨯~°∞ñ – »∞^ŒÜ«∞ =∞Ü≥∞º#∞ ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ ÃÑ· II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II
"Õ∞Å∞H˘#ˆ~ q∂ =∞#O|∞Å – "Õ∞eq∞QÆ q∂ "Õ∞~°ñ ^ŒÑ¨ÊHõ ´ áêÅ∞
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞

=∂ÅHõ ÖËz ^Õ=Ùx – áê^Œ=ÚÅ∞ ѨÓlOѨ „QƉõΩ¯# II"Õ∞Å∞H˘#ˆ~II


15
3. k@ì=ÚQÆ =∂#¿ãO – „kÜ«∞ HÍÜ«∞ â’^èŒ#Å∞ – Ѩ@∞ìH˘x,Ü«ÚO_∞»
63 k#=Ú<£

42 ´ ^Œ@ì=ÚQÆ =∞# <åÅ∞æ – `«@¡ ÜÕ∞ã¨∞x Hõ~°∞}ñ A@∞ìH˘x ~°H˜∆OK«∞ – â◊√Éèí

~å – HÍOÉè’l =∞ ∞QÆ∞H˘#∞K«∞<»£ II^≥Å¡"åi# "Õà◊II


`≥Å¡"åi# "Õà◊ñ – ^≥e "˘Ok =∞# „H©ã¨∞Î – k=º <å=∞=Úñ ÉÏ_~Ô» – Ü≥∂ 4. áêѨ ÉèÏ~°=Ú =∞#=Ú - „ѨÉèí∞x ÃÑ· x ç QÆ∞~°∞x -
„Ñ≤Ü«ÚÖÏ~° – k=㨠~°Hõ∆} "Õñ »ˆ~ ´ `«e¡ ~˘=Ú‡# ^•ñK«∞ – Ñ≤Å¡ sux áê^Œ=ÚÅ∞ K≥O`« <˘~°y - HÍѨ٠Hõ~°Î qâßÅ - Hõ~°=Ú =∂@∞#

=∞#Åñ [Å¡^Œ#=ÚQÆ ~åu – ~Å¡ñÔ QÍz# qÉèí∞xñ II^≥Å¡"åi# "Õà◊II _®ñy - Ü«∂Ѩ^ŒÅñ ^˘Åñ
1. x„^ŒáÈ~Ú# "Õà◊ – xdÖÏѨ^Œ∞ÅñÉÏÑ≤ – xâ◊ Åxfl QÆ ∞Ѩٻ qÉèí∞x<£ ´
yOK«∞ - =∞x "Õñ ∞H˘#∞K«∞<»£ II^≥Å¡"åi# "Õà◊II
Éèí„^Œ=ÚQÆ q#uOz – ÉèíÜ«∞ÉèíH˜Î`À =∞#=Ú – =Ú„k `å – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

‰õ∆ΩÅñ QÅ∞ˆ – "≥∂ Ûç „"≥Ú‰õΩ¯K«∞#∞ II^≥Å¡"åi# "Õà◊II


2. ÉèÏ#∞ñ _»∞^ŒÜ«∞O |Ü≥∞ºñ – |^Œ‡=ÚÅ∞ qHõã≤Öˇ¡ – QÍ#=∞Å∞ 43 „áê`«óHÍÅ ã¨∞Îu
*ËÃãñ |‰õ∆ΩÖò ´ =∂#™ê|˚=Ú ÅÅ~° – =∞#=Ú HõÅfii "≥∞@ì – ÃÑ· <≥ ~å – Ü«∞=Ú<åHõàϺ}˜ `å – ~°∂ѨHõ=Ú
N ÜÕ∞ã¨∞ Hõ~°Î#∞ – ¿ã=ñ *ËÜ«Ú@‰õΩ "Õ∞ÖÁ¯#∞ – NÜÕ∞ã¨∞ Hõ~°Î#∞ ´
‰õΩ¯ x#∞ñ _»<≥ ç – „ѨÉèí∞ñ Ez "Õ_»¯<£ II^≥Å¡"åi#"Õà◊II
„âıÜ«∞=ÚÅ <≥é˜Oy – h‰õΩ ˆ~~ÚѨ= ÖÁã¨Oy – Ü≥∞ »ñ – ÉÏÜ«∞x Ü«∞O`«
^≥·"å"å^èŒ#
~°Oy – Ü«∞ – áêÜ«∞O|∞ñ „^ÀÜ«∞ 㨠– Ǩ Ü«∞O|∞ñ*ËÜ«∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞II 2. JO^èŒHÍ~° =∞}ñÔQ<£ – ǨÏ$^Œ – Ü«∂O^èŒHÍ~° =∞}ñQÆ<£ – „ѨÉèí∞ –

1. x^Œ∞~°Ü«∞O^Œ∞ <Õñ_»∞ – ˆH∆=∞ – "≥Ú^Œ=ñ QÍz<åñ_»∞ – ã¨∂~°∞ºñ –


#O^Œ∞ñ ^≥eq QÆÅ∞QÆ<£ x – |O^èŒ#Å∞
»∞^ŒÜ«∞ =∂Ü≥∞ñE_∞» – h – ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú# ≥O^Œ=Ú# – HõO^Œ=ÚQÆñ QÆ∂iÛ IIN ÜÕ∞ã¨∞II
ã¨^Œ=∞Å – Ѩ^Œ=ÙÅ∞^Œ~ÚOѨ IIN ÜÕ∞ã¨∞II 3. HõO\˜áêѨ =Öˇ#∞ – x#∞ – QÍÜ«Ú"åx ^ŒÜ«∞#∞ – QÆ#∞ñ – Q˘O\˜q

™È΄`«=Ú#∞ – *ËÜ«Ú – q∞O\˜ H˜x=∞O\˜Hõ–xflO\˜H˜x Hõ~°Î Ü«∞xIIN ÜÕ∞ã¨∞II

4. HõÅHõÅ ^èŒfixñ*ËÜ«Ú – ѨH˜¯ – QÆ=ÚÅ∞ ÅÜ«∞#∞


QÆ∂Ü«Ú – ã¨fi~° – =ÚÅ∞ „ѨÉèí∞ ã¨∞Îuñ*ËÜ«Ú – h –
=ÅÜ«∞Hõ ™⁄ÅÜ«∞Hõ – "≥ÅÜ«∞ñQÆñ ÉÏ_»∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞II
5. ¿ã=Ü«∞O^Œ∞ h‰õΩ – =∞Oz – ~¸=Ù e_∞Ѩ~å‰õΩ» – QÆÅ – ÉèÏ==Úñ|_ñ»

É’‰õΩ – <Õ ∞ñ» – HÍ#"Õ HÍ="Õ – HÍ="Õ Ü«∞OK«∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞II

6. ѨQÆ\˜"å~° =∞OK«∞ – x – +¨ÊùÅѨ٠„yÜ«∞Å∞ „^Œ∞OK«∞ – Ü«ÚQÆ – Ü«ÚQÆ=ÚÅ∞

rqOK«∞ – ѨÙi – HQÆÜ«∞Ô h kQÆ∞Å∞ q ∞» – `«QÆ∞ #=∞‡Hõ=Ú# IIN ÜÕ∞ã¨∞II

7. q∞O\˜ #O@ñ ÉÏ ∞» – h – Ü≥ÚO\˜ |eq∞ <Õñ ∞» – „ѨÉèí∞ #O\˜Ü«ÚO »

"åñ ∞» x – <˘flO\˜ <≥#flO\˜ HÔ – xflO\˜H˜ hfi_ñ» ∞» IIN ÜÕ∞ã¨∞II


– ÉË`åà◊ *Ï<£

44 L^ŒÜ«∂~å^èŒ#
~å – aÅǨÏi `å – J@
ã¨HõÅ [QÆ*Ï˚Å Hõ~åÎ – ÉèíHõÎ – ã¨OѶ¨∞ ǨÏ$^ŒÜ«∞
`åѨ ǨÏ~åÎ Ü«∞HõÅOHõ QÆ∞}=∞}˜ – xHõ~° ¿Ñ\© Hõ$`«
– „ѨHõ@ Ö’HõK«Ü«∞ – Ѩ~°=∞ ^ŒÜ«∂ÅÜ«∞ IIã¨HõÅII
1. <å^Œ∞ <≥=∞‡k `˘ÅñyOK«∞K«∞ñ – „|u – "å^Œ∞ b"≥∞~Ú <≥O`À áê^Œ∞H˘<åfl~°∞

– ÉÏ^èŒÅO^≥·##∞ –™ê^èŒ∞Åñ„É’= # – <åk


Ü≥ÿ∞#\˜ì h – "å^è•~°"≥∞ÿÜ«ÚO » IIã¨HõÅII
2. k#Hõ$`«º=ÚÅñ QÆ+¨ì=∞O`« – pñHõ – \˜x <Õ h Hõ »
ÉèíH˜Î – =∞#q*ËÜ«∞ ´ q#∞K«∞ <å Hõ+¨ì=Ú – "≥ã¨
#+¨ì=ÚQÆñ *ËÜ«∞ – Ѷ¨∞#=ÚQÆ <åÜ«∞O^Œ∞ñ QÆ~°∞}ñ *Ëã≤uq
IIã¨HõÅII
16
„ѨÉèí∞"å x<åfl~åkèOѨ#∞ *Ëiuq∞ Ü«Ú^ŒÜ«∞ â◊√ÉèíHÍOu „ѨÉèíqOѨñQÍ –
65 L^ŒÜ«∂~å^èŒ# ^Õ"å <Õñ ∞»

3. `«=∞ HÍѨ٠##∞fl ñ HÍáê_ñQÆ» – <Õ#∞ – `«Î=∞ x„^Œñ ÉÁOkuñ – ^Œxqñ n~°ñ ´ H˘=∞
qiÜ«Ú h `Õ[OɡÅ~°ÊñQÆ – #aè ^Œ#O|∞ÅñQÆ∂_ç ÉèíH˜Îx Ü«∂`«‡`À
~˘Ñ¨Ê "Õ∞ÖÁ¯#flñ QÆ∂e# =∞$`«∞º Éèí – Ü«∞=ÚÉÁO^Œ <å _O^»≥
ã¨`«ºO|∞`À_»#∞ II„ѨÉèí∞"åII
1
ã¨xflkè.
– =∞O^Œ∞ <≥šѨC ∞» IIã¨HõÅII
4. ~åui ã¨∞Yx„^Œ *ˇO^Œñ – *Ëã≤ – ~°H˜∆OѨ ##∞ hÔH –
K≥Å∞¡ – „áê`«ã¨∞Î`«∞Öò *ËÜ«∞ñ – |QÆÅ∞ – EK«∞ `≥efi –
MϺ`«=ÚQÍ <å‰õΩñ – QÆÅ∞QÆñ*Ëã≤uq IIã¨HõÅII
– qeÜ«∞O _®ã¨<£

45 „áê`«óHÍÅ „Ѩã¨∞Îu
~å – <å^èŒ<å=∞„H˜Ü«∞ `å – Pk
"Õñ_≥^Œ <å^ŒQÆ∞ q#ux ÔQ·H˘# – "Õ [QÆnâ◊ „ѨÉè’ ´ <Õñ_»∞
„ѨuHõ∆} "≥∞_»ÉÏÜ«∞Hõ <å – `À » #∞O_»"≥ „ѨÉè’ II"Õñ_≥^ŒII
1. „áê`«ã¨Î==Ú 1Éèí=`«ûxflkè 㨠– ~°fiO|∞# #QÆ∞ <å^Ò ´
2
KÕ`«ã¨∞û# ^èŒ~å‡`«‡#∞ 3ã¨Oã≤÷u – *ËÜ«∞"≥ ã¨`«¯ $Ѩ#∞
II"Õñ_≥^ŒII
2. <Õñ ÉÏ`«H˜ #*Ï˝#∞ñ_»ñ „ѨÉèí∞"å – h=Ù Hõ~°∞}*ËÜ«Ú ´ áê
4
áêK«~°}=Ú #O^Œ∞# l`«Î=Ú – ÉÏѨÙ=Ú <åÔHѨ٠∞» II"Õñ ^ŒII≥
3. áêѨ=Úñ QÆx cè`«∞ñ <≥·» 5â◊OHÍ – Ѩ~°`« ã¨`«=Ú #∞O_»<£ ´ <å ÃÑ·
#∞OK«∞=Ú h^ŒQÆ∞ ã¨`«¯~°∞ – }Ï ^Œ$+ì≤x „ÉË=∞<£ II"Õñ_≥^ŒII
4. <å^ŒQÆ∞ áêѨ Éèí~°O |O`«Ü«Ú h – q∂ñ^Œ<≥ ~Ú ∞K«∞O^Œ∞<»£ ´ h^Œ∞
=∞Ǩ Hõ$Ѩ #∞O ç Ü≥Úã¨OQÆ∞=Ú – x~°‡Å QÆu <å‰õΩ<£ II"Õñ_»^ŒII
5. Jq~°`« =∞u x@∞ Å`«∞e`« QÆu h – ã¨∞Îu #∞`«∞ ÖÁ#iO`«∞<£ ´

Éèí=^ŒO„Ѷ¨∞ÅÃÑ· <å^ŒQÆ∞ ÉèíH˜Îx – „||eOѨ"Õ ÜÕ∞ã¨∞ II"Õñ_»^ŒII


– qeÜ«∞O _®ã¨<£

46
~å – Ѷ‘Öò
~å – ѨO`«∞=~åo (KåÜ«∞:
W_∞QÀ» Q˘„Ô~Å HÍѨi) `å – J@
^≥·"å"å^èŒ# ÖËz ã¨∞ÎuOѨñ |∂#∞ñ ç – Ö’ˆHâ◊fi~°∞x – ÖËz ã¨∞ÎuOѨñ |∂#∞ñ ç ´
1. W~°∞Å∞O QÆq∞‡##∞O ç – Ü«∞~°∞}À^ŒÜ«∞=Ú ^Œ#∞Hõ – #iQÍѨ٠h"Õ HÍ^•
ÖËz ã¨∞ÎuOK≥^Œ=Ú – K«∂K«∞K«∞ =∞#Å#∞ – „É’z „¿Ñ=∞`Àñ QÆ~°=Ú – *Ïz
– ^Õ"å ~å„u – Ü«∞iQÍѨ٠h"ÕHÍ^• ´qiqQÍ =∂ ǨÏ$^ŒÜ«∞ã‘=∞Å – <≥~°ã≤
Ü«ÚO_#ç pñHõ@∞Å∞ñÉ’ –^Œiq∞ âßO`«Oɡ·# =∞#ã¨∞Å – ^ŒÜ«∞ñ„|
HÍáê_∞» qÉèí∞x IIÖËzII
1. ~å„u *Ï=ÚÅ Ü«∞O^Œ∞# – ~°OlÅñ^Œ# – <Õ„`«=Ú
™êkOѨ#∞ ÉèílO`«∞=Ú II„ѨÉèí∞"åII
`≥~°z#O^Œ∞# ´ "≥∞ÿ„u`À ^Õ= ^ŒÜ«∞‰õΩ – áê„`«∞Å"≥∞ÿuq∞ –
2. J#Ѷ¨∂ h ™êxfl^茺 – =Ú# #∞O_ñQÍ» =∂ ^Œ∞ – ~°≈#ã¨∞Å #i Hõ@∞ì"≥∂
1
„â’„`«=ÚÅ H˜OѨÙã¨ñ| – q„`« w`«=Ú áê_∞K«∞» IIÖËzII
– ^Õ"å =∂ ^Œ∞ – ~°≈#ã¨∞Å â◊√z *ËÜ«Ú=Ú ´ q#Ü«∞ ÉèíÜ«∞ Éèí‰õΩÎÅ∞ñ^Œ
2. x^Œ∞~°ñÉ’~Ú# "Õà◊#∞ – x~°‡Å"≥∞ÿ# – ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú =∞#
e~°ÊQÆ – q#∞K«∞ h "åHÀºÑ¨^Õâ◊=Ú – Åxâ◊=Ú#∞ ^蕺xOѨ<å`«‡#∞ – |xz
‰õΩ xÜ«∞º#∞ ´ =Ú^Œ=Ú`À x^Œ∞~°ñÉÁOk – Ü«Ú^ŒÜ«∂#
`«∞^Œ‰õΩñ „|ã¨#fl=∞QÆ∞=Ú II„ѨÉèí∞"åII
ÖËzuq∞ – ã¨^ŒÜ«Úñ #·≥ „H©ã¨∞Î – Ѩ^Œ=ÚÅ ^Œiñ*Ë~° IIÖËzII
3. Ѩxáê@ÅÖ’ "Õ∞q∂ – k#=Ú h Hˆ =∞Ç≤Ï=∞ <˘#ñQÆ∂~°Ê #_Ñ≤OK«∞"≥∂ç
3. 2xQÆ=∞ "Õ^Œ∞ºñ ∞» =∞#Å#∞ñ – ^Œ#Ö’# h – ѨQÆÅ∞ HÍáê_ñ|∂<≥#∞» ´
– ^Õ"å x<Õfl – Ѷ¨∞# Ѩ~°K«#fl Ñ≤OK«∞=Úç ´ `«#∞=Ù „â◊=∞KÕ| e##∞» =∂ –
kQÆ∞Å∞ ÉÁO^ŒHõ Ѩ#∞Å∞ – `≥QÆ∞=`Àñ [~°∞ѨÙH˘#∞K«∞ – =QÆѨÙ`À
^•i ^Œ∞~°æ=∞"≥∞ÿ# Hõ#O| » – =#@ñ*ˇO^ŒHõ <Õk *Ëã≤#ñ – „|Éèí∞=Ù
ÖËz „"≥ÚH˜¯ – q∞QÆ∞Å â◊√^•ú`«‡#_çy IIÖËzII
H˘éHõx KÕÜ«∞ #_»∞ѨÙ=Ú II„ѨÉèí∞"åII
1
– "≥ÚÅ`å\˜ q^•º#O^Œ=Ú
K≥=ÙÅ∞ 2
"Õ^Œ=Ú <≥iy#"å_∞».

47 „áê`«ã¨Î==Ú
17
2. áêѨâ’^èŒ#Å#∞O_ç – „ѨÉèí∞"å =∞=Ú‡
67 ™êÜ«∞O`«<å~å^èŒ# HÍáê_ç „É’=Ù=∞Ü«∞º ´ U áêѨ=Ú =∞=Ú‡<£ –
UÅ xÜ«∞º‰õΩO » – =∂Ѩ٠~ѨÙÅ∞=∞=Ú‡ˆ –
4. <Õ\˜ áê~î°=ÚÅÜ«∞O^Œ∞ – x~°ƒùÜ«∞=ÚQÆ – ^•\˜"≥Åã≤
=∞xÑ≤ „É’=Ù=∞Ü«∞ºII
Ü«ÚO^Œ∞ ´ ã¨∂\˜QÆ h^Œ∞ éˇHõ¯Å – Kå@∞QÆ#∞ xÅ∞ѨÙ
3.Hõ#fl `«O„_çHõO>ˇ#∞ – HõxHõ~°=Ú# –
=∞#∞K«∞ – h@∞QÍ <≥Å¡"å~° – x`«º=Ú „¿Ñ=∞<ÕÅ IIÖËzII
HÍáê_≥_ç =∂ ^Õ"å ´ J#fl ^Œ=Ú‡Å=Öˇ "Õ∞
48 L^ŒÜ«∞wu =∞O^Œix „¿Ñq∞Oz – =∞#fl#`À hk#=Ú –
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: ZO^Œ∞ =∞# xÜ«Úº"≥∂ ^Õ"åII
‰õΩ =∞~°zuq) `å – „uѨÙ@ 4.Ñ≤`å ã¨∞`å â◊√^•ú`«‡ – Å<≥_ç ^Õ"å –
™È΄`«=Ú ™È΄`«=Ú F ^Õ"å – D "Õ‰õΩ=<Õ – ™È΄`«=Ú *Ë`«∞=Ú =∂ ^Õ"å
„Ñ‘u`À QÍ=Ù=∞Ü«∂º ´ hu=∂~°æ=ÚÅO^Œ∞
´ ~å„uÜ«∞O^Œ∞# =∞=Ú‡ ~°H˜∆Oz QÍáê_ç – x~°`«=Ú =∞=ÚQÍz – MϺuQÍ hH˘~°‰õΩ „|
^è•„u =∞iÜ≥ÚHõ k#=Ú= - ^ŒÜ«∞`À xzÛ# ^Õ"åII `«∞Hõx"≥∂‡ ^Õ"åII
– |#º<£ *’ã¨Ñ¶π

^≥·"å"å^èŒ#
49 1
2. h =∞ǨÏ^•„â◊Ü«∞ "≥Úã¨ñy ^Œ∞~°æux – <Õñ|_»‰õΩO_»ñQÆ#∞ ´ <å =∞k

~å – <å^èŒ<å=∞„H˜Ü«∞ `«<åfik ã¨=∞ã¨Î=Ú`À – ##∞ñ QÍ="≥ „ѨÉèí∞"å IIq#"ÕII


q#"Õ <å q#u x"Õ^Œ# ^ŒÜ«∞ – "≥ÅÜ«∞ñQÆ <À „ѨÉèí∞"å ´ x#∞
3. Zxfl k#O|∞Å∞ [QÆu #∞#fl h – Hõ#fl "Õˆ~ QÆÅ"å ´ Ѩ#∞flQÆ
â◊~° }˘Oku ##∞ñ QÆ∞â◊ÅO|∞# – #∞#∞Ѩ"≥ Ü≥∂ „ѨÉèí∞"å IIq#"ÕII
=∞k h 2Ѩ^Œ ã¨OQÆ`«"≥∞ÿ – Ü«Ú#flk ˆ~=QÆÅ∞ IIq#"ÕII
1. x~°‡Å QÆu ã¨O^蕺 HÍÅO|∞# –h ã¨Î= =∞QÆ∞ „ѨÉèí∞"å ´
4. áêѨ Hõ~°∞O_»#∞ <Õ 3ã¨∞Hõ$`å – áêk Hõ~°‡ "≥∞é∞ñQÆ ´ h
1 2
^èŒ~°‡nÑ≤Î <å H˘ã¨ñy KÕÜ«Ú - nѨÎ=O`«∞xQÆ ##∞fl IIq#"ÕII áê^Œ 4ã¨~À[=Ú <å H˘ã¨ñQÆ∞=Ú – <åÃÑ· h Hõ$Ѩñ *ˇÅñQÆ IIq#"ÕII
1 5. h H˘~°ÔH· <å =∞#=Ú ^Œ$_è»OÉ∫ñ – QÍHõ ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞"å ´ <å
Ѩiâ◊√^Œú"≥∞ÿ# "≥Å∞ñQÆ∞. 2
"≥Å∞ñQÆ∞QÆÅ"åxQÍ.
‰õΩñ aâßK«=ÚKÕ „Éèí=∞ [#‡=Ú – Q͉õΩO_ñQÆ» <ÕÅ∞ IIq#"ÕII
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞

50 ™êÜ«∞O „áê~°÷#
~å – =∞^茺=∂=u `å – Pk
^Õ= h‰õΩ ™È΄`«=Ú – D ~å„uÖ’ – h "≥Å∞ñQÆ∞ n"≥#ÔH· ´
HÍ=Ù=Ú #xflѨC »∞ – ~åAÅ ~å*Ï – „áÈ=Ù ~Hõ¯ÅÔ h »Ö’ II^Õ=II
1. ѨÓx ÜÕ∞ã¨∞x ¿Ñi@<£ – =∞xflOK«∞=Ú – HÍx Ѩ#∞Å#∞ *Ëã≤#<£ ´
<Õ#∞ x^Œ∞~°áÈ=Hõ – =ÚO^Õ ã¨=∂ – ^è•# q∞=Ú‡ <å‰õΩ II^Õ=II
2. Kå=Ù <˘O^Œ∞@ ÔH#fl_»∞ – cèu ÖËHõ – rqOѨ <ÕiÊOK«∞=Ú ´ r=
ѨÙ#~°∞`å÷#=Ú – Ö’ =∞Ç≤Ï=∞`À – ÖË= =∞ Ü«∞ç #_∞Ê=Ú» II^Õ=II
3. <Õ#∞ rñHõ\˜ x„^Œ#∞ – ~ÀÜ«ÚK«∞ñ ^Œ∞^Œ – ÖËx k#O|∞#O^Œ∞ ´

=∂#‰õΩO QÆ» ^Œ∂`«Å<£ – QÆ∂ ç KÕÜ«∞ – QÍ# "≥∞ѨC ∞» QÆÅ∞æ<À II^Õ=II

– =∞`«Î~Ú ã¨=¸ÜÕ∞Å∞

51
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú
k#=Ú QÆu~ÚOK≥#∞ – k#<å^èŒ∞ñ_» Ѩ~å„k – "≥#∞Hõ_®ñ ÔQ – xñ
Hõ=∂ – =Úx=∂Ѩ٠ã¨Oã¨Î==Úñ Q˘#∞=Ú ã¨O„Ñ‘u"≥∞ÿ
k#=ÚII 1
â◊s~°=Ú "≥Ú^ŒÖˇ·#. 2áê^Œ=ÚÅ`À QÆ∂_∞H˘#∞#k». 3#`å¯~°º=ÚÅ#∞ ѨÙ\˜ìOK«∞.

18
3. z#fl z#fl Ѩ‰õ∆ΩÅ∞ – z#fl z#fl
69 ™êÜ«∞O`«<å~å^èŒ# ѨÓ=ÙÅ∞ ´ Z<Àfl Z<Àfl r=ÙÅ∞ – x<Õfl
1. ã¨~°q#O|~°gkè – ã¨O[ HO*ÏÜ«∞Å∞Ô – =Ú~°∞=ÙñEÃÑ – „ѨÉèí∞"å Q˘ez x„kOK«∞<£ II
4. zxfl zxfl áêѨÅ∞ – zxfl zxfl Ѩ_HõÅÖ’» ´ zxfl Hõ#∞flÅ∞
– ^˘~°=Ú h =ÚYHÍOu – H˜~°} *ÏÅ=Ú =∂ÃÑ· – <≥éѨ~°=Ú‡ IIk#=ÚII =¸Ü«∞OQÍ
2. Hõ\˜H˜ pñHõ@∞Å∞ k – HõÎ@=ÚÅñ QÆeÑ≤Ü«Ú – `«¯@=ÚÖˇ·# – h K≥O –
– K≥#∞flQÆ ÜÕ∞ã¨∂QÍ=Ù=∂ II
QÆ@ #∞#fl <≥\˜ì ã¨O – Hõ@"Õ∞x =∞=Ú‡ñ – ^•ñ‰õΩ@‰õΩ [O‰õΩ IIk#=ÚII

3. `«ÅñѨÙ=Å##∞ <À\˜ – ѨÅ∞‰õΩ=Å##∞ *ˇ#ñ\˜ – Ѩ#∞Å=Å¡ – "Õ∞=Ú –

=Åz KÕã≤# áêѨ – =ÚÅ <≥Å¡ Hõ∆q∞~ÚOѨ٠– =∞ ÅѶ¨∞H∆ÍOu IIk#=ÚII

4. =Ú=∞‡~°=∞‡QÆ∞ â’^èŒ – #=Ú‡ÅÃÑ· q[ – Ü«∞=Ú‡<˘O^Œ – h k


#=Ú‡ =∂‰õΩ ™ê=∞ – ~°º… "≥Ú‡ã¨ñyuq =O^Œ – #=Ú‡ ^Õ= IIk#=ÚII
5. D k#=Ú =∂‰õΩ 㨠– "≥∂‡^ŒO|∞`À xzÛ – Ü«∂^Œ∞H˘#fl – =~°=∞ø –
h k=º^•#=ÚÅ – H·Ô ^Õ=! =∂ Hõ$`« – [˝`«#∞ Q˘=Ú‡ IIk#=ÚII
6. JÅã≤# =∂ ^ÕÇ¨Ï – =ÚʼnõΩ =Åã≤# x^Œ∞~°ñ – QÆÅ∞QÆñ*Ëã≤ – h^Œ∂ –

`«Å ǨÏã¨Î=ÚÅÖ’ =∞ – =Ú‡Å#∞ ^•ñK«∞=Ú Éèí„^Œ – =ÚQÆ#∞ ^Õ= IIk#=ÚII

7. J~°∞}À^ŒÜ«∞=Ú#x –#fliÛOK«∞ H˘é‰õΩ h – Hõ~°=Ú ™êñz – =∞=Ú‡ –

`«fi~°QÍ "Õ∞ÖÁ¯Å∞Ê=Ú – ™êfiã¨÷º „Ѩ^•`«"≥· – Ѩ~°=∞^Õ= IIk#=ÚII

8. ^•`« g"≥ Ö’Hõ – „`å`« g"≥ =∂‰õΩ – <Õ`« g"≥ – ÜÕ∞ã¨∞ – hu

ã¨∂~°∞ºO »q – MϺu =∞Ç≤Ï=∞Å∞ hÔH – HõÅ∞QÆ∞ñQÍHõ IIk#=ÚII


– ^•ã¨i "≥∂*ˇãπ

52 ™êÜ«∞O`«# „áê~°÷#
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
1. PHÍâ◊O|∞ Éèí∂q∞Ü«Ú – JO`«@ pHõ\˜ Ü«∂Ü≥∞#∞´
„áêÔH_»∞ pHõ\˜ ã¨=∞Ü«∞=Ú# – „áê~°÷# KÕ`«∞=Ú =∂ ^Õ"å II
2.K«Hõ¯x K«∞Hõ¯Å∞ q∞O@#∞ –K«Hõ¯QÍ =∞=Ú‡#∞E_QÆ» ´ „ѨHõ¯‰õΩ ~å"≥ "ÕQÆ=ÚQÍ

– „ѨÉèí∞"å QÍ=Ù=Ú QÍ=Ù=Ú h h <»£ II


1.K≥ »¤ HõÅÖò ~å‰õΩO » – #_»¤yOK«∞q∞ „ѨÉè’ ´
a_»¤Å=Ú ~å„uÖ’ – cèu ÉÏѨÙ=Ú `«O„ ô II~¸II
^≥·"å"å^èŒ# 2. ^Œ∞+¨µìO_Ò â’^茉õΩxñ – „^˘‰õΩ¯@‰õΩ |Åq∞=Ú‡
5. <ÕÅ#∞ É’Ü≥∞_ç |O_»¡Ö’ – h@#∞ É’Ü≥∞_ç F_»ÅÖ’ ´ QÍe
´ „Éèí+¨ì`«fi=Ú# "Õ∞=Ú – Ѩ »‰õΩO_ñ» QÍáê »∞ IIq∂II
q=∂#O|∞ÅÖ’# – HÍ=Ù=Ú ^Õ=„Ѩܫ∂}˜‰õΩÅ<£ II
6. ~å„uÖ’ h^Œ∞ ^Œ∂`«Å∞ – ~°=∞ºOɡ·# ~Hõ¯Å`ÀÔ ´ z„`«O|∞QÆ
3.h ÜÕ∞Hõ Ѩل`«∞O_Ò – N ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú# ´
=∞=Ú‡#∞ „QÆ=∞‡<£ – x„kOK≥^Œ=Ú =∂^Õ"å II
™êÜ«∞O „áê~°÷# ÖˇÅ¡ – ã¨~°QÆ <åeOK«∞=∂ II~¸II
7. `≥Å¡"å~°∞*Ï=Ú# – `≥e"˘Ok "Õ∞ =∞O^Œ~°=Ú ´ "≥∞Å¡QÆÖËz #∞u~ÚOѨ<£ 4.[#Hõ ã¨∞`« â◊√^•ú`«‡ – Ѷ¨∞#^Õ"å ã¨∞Îu~ÚO`«∞O
´ Jxâ◊=Ú rqOz~å – [ºO|∞ñ *ËÜ«Ú =∂"Õ∞<£ IIDII
– "Õ∞ÖÁ¯Å∞Ê=Ú <å „Ñ≤Ü«∞`«O„ ç II – =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞
8. [#Hõ `«#Ü«∂ â◊√^•ú`å‡ – [Ü«∞=Ú =∞Ç≤Ï=∞ ™È΄`«=ÚÅ∞ ´ Jxâ◊=Ú hˆH
K≥Å∞¡#∞QÍ – Jxâ◊=Ú K≥Å∞¡#∞ h HÍ"≥∞<£ II
– U. KåÔ~¡ãπ H˜xûOQÆ~ü
54
53 ™êÜ«∞O`«# „áê~°÷# 1. <å ÜÕ∞ã¨∂, P`«‡ ã¨∂~°∞ºñ_®
h=Ù#fl ~å„u Hõ=∞‡^Œ∞
~å – HÍOÉè’l `å – Pk <å Ü«∂`«‡Ö’ h qѨC »∞
D ™êÜ«∞OHÍÅ=Ú# – ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉè’ "Õñ ≥^Œ=Ú ´ h ã¨∞^ŒÜ«∂~°ã¨ "≥Úů
=ã≤Oz
– x`«ºO|∞ =∞=ÚñQÍ=Ù IIq∂II
19
^≥·"å"å^èŒ#
3. <å`À 4. ã¨=∞$^Œ∞úñ ∞» ã¨Ç¨ Ü«Úñ 5. ~=Ùˆ <Õñ *Ë~°ñÉ’=Ù

_®Ü≥∞#∞ F =∞$`«∞º"å h "Õà◊Ö’= HÍ=Ù=∞Ü«∂º h nÑ≤Îñ


h =ÙO
h=Ù <å`À ÖˉõΩO ç#= =ÚÅ∞¡ QÅ∞Û<å?Ô ã¨=∂kè h‰õΩ EѨÙK«∞= Kå=Ù r=O|∞ÅO^Œ∞

rqOѨñ *Ï=ñ*ÏÅ#∞. [Ü«∞=∞|∞ƒ<å?


<≥·##∞ h=Ù `À ·≥ #<åƒã≤áÈ
4. <Õñ_∞» h k=º "åHõº=Ú =∂ =∞^茺=Ú<£ 㨈~fiâ◊ áêÜ«∞‰õΩ.
‰õΩ=Ú.

qx# áêÑ¨Ù ÖˇÅ¡i<£ ÉÏÑ≤ Ü«∂#O^Œ q∞Ü«Úº=Ú.


– *Ï<£ HaÖòÔ

J#∞: *ËHõÉò KÕO|ˆ~¡<£


55 1. „á⁄^Œ∞Ì „QÆ∞O‰õΩK«∞#flk ã¨^ŒÌ}OQÆ∞K«∞#flk
1. F ~°Hõ∆HÍ, h k=º <å=∞=Ú WK«Û@ ¿ã=ñ *ËÜ«Ú =∞=Ú‡#∞
Ü«∂Hõã¨O|∞ k"≥fiÅ∞
SHõºO|∞`À#∞ ã¨∞Îu~ÚO`«∞=Ú áêѨO|∞ñ *ËÜ«∞‰õΩO ñQÍÜ«Ú=Ú».
Ö’Hõ=Ú<£ "≥eæOѨñQÍ
ã¨∞ÎuOK«∞ñ_ç. P~å^èŒ<åO`« "≥∞O^Œ∞ "Õà◊Ü«∞O 3. =∂ K«∞@∞ì #∞O ∞» =∞|

II â◊√^Œú, â◊√^Œú, â◊√^Œú ^Œ#∞ „QÆÇ≤ÏOK«∞ h^Œ∞ n"≥#=. ∞ƒ#ñ „ѨÉè’ h k=ºHÍOu<£ =∂‰õΩ

㨈~fiâ◊√ñ_® 2. QÆ$ǨÏO|∞ñ *Ë~° <å`«‡ xÜ«Úº=∂ áêáêO^èŒHÍ ÉÏ^èŒ #∞O


~Ú^Œú~åHÍâ◊O|∞Å∞ ç h a_Ť» "≥∞ÿ# =∞=Ú‡ñ „É’=Ù=∂.
âßOux Xã¨Oy =∂`À #∞O_∞=Ú»
– *Ï<£ ZÖˇ¡~ü@<£

ã¨^•
J#∞: |~åfl~ü¤ Å∂HÍãπ

ã¨#∞fluOK«∞K«∞#flq
ã¨~Àfi#fl`å
„ѨÉèí∞ k=ã¨=Ú
58 „ѨÉèí∞ k#=Ú
~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅ HÍOÉè’l `å – Pk
56 Wk Ü≥∞Ǩϟ"å HõeyOz# k#=Ú ´ ã¨∞k=ã¨O|∞##∞ – *ÁѨÊ_∞» QÆ_Ü«∞Å∞ç

– H˘^Œ∞=ÖËx ^ŒÜ«∞ – QÆ∞Öˇ¯_∞» "åxq II~ÚkII


1. ~å„uÜ«∞Ü≥∞º# <≥fl_»ñÉÏÜ«∞‰õΩ
1. "≥∂Hõ∆=Ú Éèí∂q∞Ü«Ú ã¨ – "≥∂‡^Œ =∞Ok #∞`«∞ –
ÅHõ∆~°∞ QÆ^≥Ì K«∞@∞ì – <å„Hõq∞O`«∞~°∞ QÍHõ IIxkII
^è•„uÃÑ·ñ rñHõ@∞Å∞ñ „QÆ"≥∞‡#∞
ã¨Ç¨ Ü«∞ "Õ∞q∞ ÖËx"åiH˜ 2. J`«ñ ô k#=∞O – K«O`« "≥ÚO^Œ∞ #~°
´ q`«u #∞O ç "Õ – "ÕQÆ =K≥Û#∞II WkII
ã¨Ç¨ Ü«Úñ_®, #<åƒã≤áȉõΩq∂.
3. P Ñ≤âßK« ~å – ~å[ºO|∞ ‰õÄe#k ´ P
2. UHÍÅOɡ·# h ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú Ñ¨ˆ~â◊√ q[ – Ü«∞=Ú b k#=Ú# IIxkII
ÖËHõ Ñ≤âßz<£

20
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi

73 „ѨÉèí∞ k=ã¨=Ú

4. ¿ã=Hõ =~°∞Å∞ qÅ – ã≤OѨñQÆñ *Ëã≤ Ü«∂ ´


59
1. ã¨∞ˆH∆=∞
áê=<å^Œ∞ƒù`«=ÚÅñ – „|K«∞~°=Úñ *ËÜ«Ú^Œ∞ II~ÚkII
q„âßOu k#=∂
5. ^•g^Œ∞x =~° – `«#Ü«Úñ_≥· Ü«∞aè¿+ ´
HÍ=$`«∞ñ_Ò ~å*Ï – „QÆ}˜H˜ Ǩϟã¨<åfl II~ÚkII qKå~°"≥∞Å¡ f~°∞Û
^≥·"åk"å~°=∂
D<å_∞» "Õ∞=Ú ‰õÄ ç
^Õ"åÅÜ«∞O|∞# `«O„_Ü«∞QÆ∞ç ^Õ=Ù »∞
=∂ „`ÕºHõ ^Õ= ã¨∞Îuñ
QÍqO`«∞ "≥∞O`«Ü«Ú.
60 h=Ù <å `«O„_qç
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – Pk
2. hÜ«∞O^Œ∞ ã¨$+≤ìHõ~°Î Q˘Ñ¨Ê ^Õ= <å‰õΩ `«O„ çq – Ü«∂HÍâ◊=∞O^Œ∞ – Q˘Ñ¨Ê ^Õ= <å‰õΩñ ^ŒO„ çq

q„âß=∞ "≥ÚO^≥#∞ ´ `«Ñ¨Ê‰õΩO » =`«∞Î h – ^ŒiH˜ ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=∞O^Œ∞ – Q˘Ñ¨Ê


Hõ~°∞} KÕ`« # – xflѨC_∞» `«QÆñ *Ë~°∞ÛH˘#∞=Ú IIQ˘Ñ¨ÊII
hÜ«∞O^Œ∞ ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î
2. h=Ù q∞QÆ∞Å Q˘Ñ¨Ê "åñ =Ù» – <å ã¨$+≤ì Hõ~°Î – ~¸=Ù ÖˇÑ¨Ù_∞»
=∞$`«∞º xK«∞Û "åñ _=Ù» ´ ÉèÏ==∞O^Œ∞ x#∞ñ ^ŒÅOz – áê=<å`«‡ <å‰õΩ xzÛ –
– „H˜ã¨ìѶ¨~ü =~ü¤û=~üÎ
r==∂~°æ=∞O^Œ∞ xeÑ≤ – HÍ=Ù =∞#∞K«∞ "Õñ_∞H˘O^Œ∞» IIQ˘Ñ¨ÊII
J#∞: *ËHõÉò KÕO|ˆ~¡<£
3. z#fl"åx #Oy „áê~°÷# – h Ö’Hõ=∞O^Œ∞ – =Ú#∞fl ^ŒÜ«∞#∞ x#fl "åñ_=Ù»

´ ã¨#∞fl`«∞ñ_QÆ∞» ÜÕ∞ã¨∞ h^Œ∞ – ã¨xflkè #∞<åflñ »∞ QÍ# – ##∞flñ

QÆxHõiOK«∞ =∞#∞K«∞ – x#∞fl #q∞‡ =`«∞Î xѨÙ_∞» IIQ˘Ñ¨ÊII


4. qÅ∞= QÆÅ∞æ h^Œ∞ <å[˝Å∞ – <å ǨÏ$^ŒÜ«∞=∞O^Œ∞ – |Å∞ q^èŒ=ÚÅñ ^ŒÅñ K«∞

K«∞O^Œ∞#∞ ´ |Å∞‰õΩÅO^Œ∞ñ|#∞ÅÜ«∞O^Œ∞ – |Å=Úñ EÑ≤ x#∞flñ Q˘ez – ~ÚÅ#∞ x#∞flñ

„cuѨ~°∞`«∞ – #ÅÜ«∞Hõ h Hõ~°∞} "≥∞~Úx IIQ˘Ñ¨ÊII

5. q∂ñk ~å[º=∞O^Œ∞ñ *Ë~°∞Û=Ú – Hõ~°∞}Ïã¨=Ú„^Œ – c^Œ <≥·# ##∞flñ

QÆ~°∞}KÕ ´ ™È^Œ~°∞Å#∞ QÆ∂ çH˘#∞K«∞ – "≥∂^Œ "≥ÚѨÊñQÆ h^Œ∞

¿ã=ñ – ÉÏ^Œ∞H˘#∞K«∞ #∞O^Œ∞#∞ h áê^ŒÑ¨^Œ‡=ÚÅ#∞|\˜ì IIQ˘Ñ¨ÊII


– ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^äŒ=Ú

61 ã¨$+≤ìHõ~°Î ã¨∞Îu
~å – HÍOÉè’l `å – ~°≠OÃÑ
Ѷ¨∞#∞ñ_≥·# Ü≥∞Ǩϟ"å – QÆ^≥Ì =ÚO^Œ@ q∂~°∞ – 1q#`«∞ eѨC_∞» KÕÜ«Ú ç

– Ü≥∂[#∞ÖÏ~° – q#Ü«∞O|∞QÍ x~°‡ – ÖÏ#O^Œ 2~°ã¨ÅǨÏi –


=∞# =∞#O ÉÁѨCK«∞O » – <À [#∞ÖÏ~° II Ѷ¨∞#∞ñ_≥·#II
1
™È΄`«=ÚÅ∞. 2

21
4. "Õ~Ú Ü«ÚQÆ=ÚÅ∞ h‰õΩ – ^≥ã¨QÆuOz#
75 `«O„_çÜ«∞QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ Ü≥ÚHõ¯ – ™êÜ«∞O„`« ã¨^Œ$â◊=Ú ´ ã¨q„`«∞_»∞~°∞
â’ – ÉèÏÜ«Ú`«=ÚQÆ ÖË – =Hõ =ÚO^Œ∞ ~å„uÖ’ –
1. XHõ¯ñ Õ =∞# Hõ~°ÎÜ«ÚO_∞» ^Õ=Ù x» Ü«Ú<£ – [‰õ¯QÍ#∞ ã¨$l~ÚOK«∞ –
„ѨǨÏ~°=Ú ã¨∞q∞Ü«∞qfi IIQÆ`«II
ã¨OǨÏiOK«∞ #xÜ«Ú<£ – xHõ¯=ÚQÆñ ^≥eã≤H˘O_ô =∞# ã¨Ç¨ Ü«∞"Õ∞ –
=∞Hõ¯~°ÖˉõΩO » =∞#Å ´ q∞‰õΩ¯@Ѩ٠ѨiáêÅ#Ѩ٠|Å=ÚKÕñ *ËÃã –
=∞$`«∞ÎKÕ =∂#=ÙÅñQÆ – k‰õΩ¯ ´ QÍ#Hõ u~°∞QÆ∞ Q˘ – „ÔQÅ =Öˇ =∞#=Ú
K≥^Œ~°ñ – k~°∞QÆñ^Œ# ^˘_ç¤ñɡ>ˇì – <À [#∞ÖÏ~å IIѶ¨∞#∞ñ_≥·#II
2. "Õ∞ =∞O^Œ~°=Ú =O^Œ#Ѩ٠áê@`À =¸y – q∞OK«∞ h QÆ∞=∞‡=ÚÅÖ’ – =∂=∂ ã¨fi~°=Ú

Öˇ`«∞Î^Œ∞=Ú #Éèí=Ú á⁄_=ÙQÍ» – =∞^èŒ∞~°ÅÜ«∞ ã¨Ç≤Ï`«=ÚQÆ#∞

– Éèí∂q∞Ü«Ú<£ ^Œ#^Œ∞ Ѩk"ÕÅ lǨÏfiÅ =Åñ – ÉÁO^≥·# h


#QÆi HÍ – ^è•=∞O|∞Å#∞ QÍ# ã¨#∞flu q`«uѨÓi –
`«=Ú‡Å∞QÆñ *ËÜ«Ú ^Õ"å Ü≥∂ [#∞ÖÏ~° IIѶ¨∞#∞ñ #II·≥
3. ^èŒ~°Ü«∞O`« q™êÎ~°"≥∞ÿÜ«Ú#flk h Ü«∂[˝ – `«QÆ q~°Ç≤Ï`å^ŒºO`«"≥∞ÿ – ã≤÷~°"≥∞ÿ#

HÍÅO|∞=Öˇ<≥ Ü«Ú#fl ^ŒÜ«∞^ŒÜ«∞ – á⁄~°eáÈ=ÙK«∞ #∞#fl= ´ `«û~°=ÚÖò xezáÈ~Ú

#ѨÊ\˜H˜x h^Œ∞ – ã¨`«ºO|∞ xezÜ«ÚO ∞<»£ – =~° tÖÏ YO »

Ѩ~°fi`«=Ú `À #∞» ™ê\˜ – =<≥fl H‰õΩ¯K«∞Ô


<≥O`«Ü«Ú<£ F [#∞ÖÏ~° IIѶ¨∞#∞ñ _≥·#II
– qeÜ«∞O _®ã¨<£

62 J#O`« ã¨Ç¨ Ü«Ú_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞


~å – â◊ǨÏ# `å – q∞„â◊KåѨÙ
1. QÆ`«HÍÅ=ÚÅÜ«∞O^Œ∞ – Ѷ¨∞#ã¨Ç¨ Ü«Ú_» ^Õ"å – Ç≤Ï`«xsHõ∆} h"Õ –

Ü≥∞<ÕflO_H·#Ô¡» ´ JuQÍ gz#QÍ_∞Ê» – ÅO^Œ∞ ^Œ∞~°æOc"≥· – x`å‡O`« QÆ$ǨÏq∂"≥

– x`«ºñ_Ò „ѨÉèí∞"å IIQÆ`«II


2. h ã≤OǨ ã¨# KèåÜ«∞ – Ö’ ã¨∞~°H˜∆`«=ÚQÆ – "åã¨=Ú
¿ãÜ«Ú^Œ∞=Ú – Éèí=ºQÆ∞}`Õ*Ï ´ h ã¨∞ÉÏǨï"ÕKåÅ∞ – xâ◊ÛÜ«∞
ã¨∞~°H∆Í – "åã¨=ÚñQÍ <˘Ñ¨C – „ѨÉèí∞"å Ѷ¨∞# ^Õ"å IIQÆ`«II
3. #QÆ=ÚÖò =~°∞ã¨xez – #QÆ^èŒ~°x~å‡} – =∞QÆ∞@‰õΩ
=Ú<ÕflÜ«∞ – #O`« „ѨÉèí∞ h=Ù – JQÆ}˜`«=`«û~°=Ú – h"Õ =∂ –
ÉèíQÆ=O`«∞ »=Ù x#∞fl „Ѩ}∞uO`«∞ "Õ∞=Ú IIQÆ`«II
4. D Ö’Hõ áêѨ#~°∞Å∞ – KåÅ x#∞ #q∞‡ =∞~°Å ´ ^Œ∂eKÕ ^•~°∞} Ãã· –

`«O„_çÜ«∞QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ `å#∞#∞ | ñ„^˘H˜¯"ÕÜ«Ú» IIѨ~°=∞II


5. QÆ`«HÍÅ=ÚÅÜ«∞O^Œ∞ – Ѷ¨∞# ã¨Ç¨ Ü«Ú » ^Õ"å – Ç≤Ï`«xsHõ∆} h"Õ – 5. JÖÏÊ F "Õ∞QÆÜ«Ú#∞ – <å^ŒºO`«O|∞Å∞#∞ ´

Ü≥∞<ÕflO_»¡ÔH·# ´ H˜∆urq`åO`«=Ú – QÆuQÍ#∞O_»∞=Ú ^Õ"å – x`åO`« QÆ$Ç¨Ï HõÖÏÊO`« ™ê÷Ü«Ú"≥·# ´ Hõ~åÎ Hõ~°∞}˜OK«∞ =∞=Ú#∞
q∂"≥ – x`«∞º_Ò „ѨÉèí∞"å IIQÆ`«II IIѨ~°=∞II
– *Ï<£ KÒ^èŒi – áêÅѨiÎ Ü«∂HÀ|∞

63 „`ÕºHõ ^Õ=ÙxH˜ ã¨∞Îu 64 ^Õ=Ùx „¿Ñ=∞


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: J<åfl=∞# ÜÕ∞ã¨∞) `å – UHõ ~å – ã¨∞~°\˜ (‰õÄ_H˘xç Ü«Ú<åfl=Ú) `å – Pk
Ѩ~°=∞ѨÙi HõÅÊÉèí∂[ – x~°`« Éèí∂#~°∞ŠѨÓ[ ´ Ü«Ú~°∞`«~°z`« =∞Ç≤Ï=∞`Õ[ ZO`« „¿Ñq∞OK≥<À – ^Õ=Ùñ »∞ =∞#ÃÑ· – <≥O`«^ŒÜ«∞ñEÃÑ<À ´
qO`«QÆÅ ~¸ ^≥·=„¿Ñ=∞#∞ – ™êO`«=Ú# ^蕺xOѨˆ~ IIZO`«II
– =~°ã¨∞Îu ã¨ÖˇÊ^Œ=Ú ~å[ IIѨ~°=∞II
1. [#Hõ ã¨∞`« â◊√^•ú`«‡ – Ü«∞#∞ ¿Ñi@ ÜÕ∞HÍ`«‡ ´ Ѷ¨∞#`«~° 1. ѨxH˜=∂e# áêáê`«∞‡Å"≥∞ÿ# =∞#=Ú P -
ã¨O~°Hõ∆ „¿Ñ=∞ – #xÑ≤ =∞=Ú HõxHõiOK«∞ IIѨ~°=∞II Ѷ¨∞#^Õ=ÙxH˜ Ñ≤Å¡Å=∞#|_∞@ÔH·» ´ `«# ‰õΩ=∂~°∞x

2. h"Õ =∂ „áêѨÙ=OK«∞ – <≥~°#q∞‡ Ü«ÚO^Œ∞ =∞OK«∞ ´ ÉèÏ=O| =∞~°} |e~°HõÎ=Ú# =∞# – Å#∞ ã‘fiHõiOK«∞H˘<≥#∞ nxx
E_~ˆ» IIZO`«II
∞# ^ŒÅñK«∞ "åiñ – ÉÏ=#∞Åñ *ËÜ«Ú ã¨^• IIѨ~°=∞II
3. HõÅ∞+¨O|∞Å#∞ ǨÏiOѨ – xÅ Ãã·`å#∞#∞ [~ÚOѨ ´ |Å∞=∂~°∞ x#∞
^ŒÅOK«∞ – |Å=Ú QÆÅ „ѨÉèí∞ñ » g"Õ IIѨ~°=∞II

22

77 `«O„_çÜ«∞QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
2. ÃÑO@‰õΩѨÊq∂ñ^Œ Ѩ çÜ«Ú#fl ~¸ hK« – =∞O\˜ ѨÙ~°∞QÆ∞Å#∞ ÖË=<≥uÎ ´
q∞O\˜ÃÑ· Ѷ¨∞#∞Å`Àñ QÆ∂~°∞ÛO_ñ*ËÜ«∞» h – =∞O\˜ ˆH`≥OK≥ =∞# – =O\˜
1. ^≥·= „¿Ñ=∞ Ѩ$käfiÖ’x Ü«∞xfl\˜x
^ÕǨÏ=Ú ^•eÛ IIZO`«II q∞OK«∞#∞ ÜÕ∞ã¨∞ =∂Ö’ x=ã≤OK«∞ Ü«∞k
3. „^•H∆Í~°ã¨Ñ¨Ù =∞^èŒ∞~°=Ú#∞ q∞Oz ~¸ „¿Ñ=∞ – ™êH∆Í`«∞ÎQÍ =∞#Ѩ~Ú#∞O QÍ» =∂ q=ÚH˜ÎÜÕ∞
– D H˜∆u<å „¿Ñ=∞ „^•H∆Í~°ã¨=ÚHõO>ˇ – nHõ∆QÆ"Õ_ç Ü«∞¿ÑH˜∆OѨ`«QÆ∞<åǨ h Hõ=¸Åº „¿Ñ=∞ Ü«ÚO_∞» h=Ù ^•ã¨∞Å
IIZO`«II "≥∞ÿ# =∞=Ú‡ñ QÆ$Ѩ`À ~°H˜∆OK«∞=Ú.
4. =∞#Å#∞ „¿Ñq∞Oz `«# „áê}q∞zÛ# – Ѷ¨∞#∞ñ_® HÍâ◊=Ú#∞O ç =∞~°e 2. =∞=Ú‡ ã¨O~°H˜∆OK«∞ â◊H˜Î h‰õΩO_»∞, =∂

=zÛ ´ =∞# ^≥·#º^ÕǨÏ=Ú#∞ `«#~°∂Ѩ=Ú‰õΩ =∂iÛ – H˘xáÈ~Ú `«# „ѨÉèí∞"å


~å[º=Ú#∞ =∞#H©Ü«Ú#∞ IIZO`«II
Z#flñ #flñ≥ xÕ h^Œ∞ ã¨xflkèx ÉÏÜ«Ú=Ú x<£ ã¨∞ÎuOK«∞K«∞O ç "Õ∞=Ú ‡ ã¨$lOz áêѨ "≥∞Å¡ñ

ã¨~°fi^• ¿ãqO`«∞=Ú. ÉÏѨÙ=Ú =∂‰õΩ

x<£ „ÉÏi÷Oz ѨÓ~°‚„¿Ñ=∞ ã¨fiã¨÷`« <˘ã¨Oy Q˘Ñ¨Ê

"Õ∞ =∞uâ◊~ÚO`«∞=Ú ~°Hõ∆ñ EѨÙ=Ú ÉèíH˜Î

3. Ü«∞aè=$kú á⁄Ok

„H˘`«Î ã¨fi~°æ=∞O^Œ∞ñ *Ë~°QÍ

QÍ qO`« <˘Ok „¿Ñ=∞ ã¨∞Îu

=∞=Ú hHõiÊO`«∞ "≥∞ѨC_»∞.

1. ^Õ=Ùx Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ=∞#∞


HõÅO|∞ `≥ÅÊ*ÏÅ^Œ∞
J`«∞º#fl`« #Hõ∆„`«=Ú<£
67
J^èÀQÆu<£ P=iOK«∞<£
1. âßâ◊fi`«∞_®! q㨇ܫ∞"≥ÚOk <Õ#∞
#tOK«∞ *Ïu<£ ~°H˜∆OѨ<£
h ã¨fiO`«Ç¨Ïã¨Î ã¨$+≤ìE_»QÍ
ã¨∞`«∞x |OÃÑ#∞ –
h ã¨fi~°O qO^Œ∞<£ L~°∞=ÚÅÜ«∞O^Œ∞
áêѨO|∞ #∞O ç
q„âßOu EÃÑ#∞. ÜÕ∞ã¨∞

II^Õ=Ùx „¿Ñ=∞ ã¨OѨ^Œ


IIF ~°Hõ∆HÍ! h ã¨∞Îu áê_≥^Œ<£
Jáê~°"≥∞ÿ#k #∂~°O`«Å<£ =∞Ǩ ^Õ"å
x~°O`«~°O|∞ <å ~°Hõ∆HÍ! #=∞㨯iO`«∞x<£
„¿Ñ=∞ ã¨Ow`«=ÚII =∂~°x Ü≥∂ =∞Ǩ ^Õ"åII
2. Ü«ÚQÍO`«HÍÅ =∞O^Œ∞# 2. =$Hõ∆O|∞ÅO^Œ∞<£, J_»=ÙÅÖ’<Õ
Éèí∂~å[º=ÚÖò #tOK«QÍ Ñ¨‰õ∆ΩÅ
– HÍ~ü¡ ɒɡ~üæ
– J#∞: U.a. =∂ã≤ÖÏ=∞}˜
J#∞: U. <Õã≤‡`ü

23
ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu
‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ 68 „ѨÉèí∞"≥·# ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ ã¨∞Îu
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: ‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
ÜÕ∞ã¨∞=O\˜ „Ñ≤Ü«∞|O^èŒ∞ñ ∞)» `å – Pk 1. P „ѨÉèí∞"Õ ^Õ=ÙO_»∞ – JkèHõ™È΄`å~°∞›O_»∞ ´
1
Ѷ¨∞# 2Éèí= ^Œ∞ѨHõ$`«∞ – Å#∞ =∂\˜H˜ <Õ – q#∞uO`«∞#∞ Éèí∂„Ѩ[Å∞ #O^Œix – |∞\˜ìOz# ÉèíQÆ=O`«∞O_∞» IIã¨~°fiII
3
^Õ – x[ã¨∞`«´ Ü≥Ú#~°ñQÆ <åÃÑ· – ##∞„HÀâ◊=Úñ ^ŒQÆ – 2. =∞#=Ú ^Õ=Ùx "å~° – =Ú#∞ =∞i Ü«∂Ü«∞# „Ѩ[Å ´ =∞#Ü«∞=Ú
4
#∞#∞Ѩ"Õ ¢ÔH·ã¨Î= – [# qÇ≤Ï`« II Ѷ¨∞#II <å Ѷ¨∞#„ѨÉèí∞=Ù – <≥#~°∞`À "Õ∞ÃÑ ç Q˘éˇ]Å=Ú IIã¨~°fiII

1. ^èÀ~°}˜QÍ <å – ^Àã¨=Ú ÖˇOK«‰õΩ – ™êÔ~‰õΩ <å„t`« – [#=~°^• ´ 3.Hõ$`«[˝`å~°Ê}Å∞ – H˘Å¡QÆ#∞ *ˇe¡OѨ ´ <å`«x
5
áê~°=Úñ ^ŒÑ≤Ê# – áê`«‰õΩ #QÆ∞ <Õ – <å~°_ç= » h – Hõk a~°∞^•IIѶ¨∞#II Ü«∂=~°}=ÚÖ’ – #u q#Ü«∞=Ú`Àñ*Ë~°O ç IIã¨~°fiII
4. PÜ«∞# ^ŒÜ«∂=∞Ü«Úñ_∞» – PÜ«∞# Hõ$áê=∞Ü«Úñ_∞» ´
2. [Å|∞^Œ∞ƒ^Œ=Ú`À – ã¨=∞ =∞x <åã≤÷u – `≥eÜ«∞^Œ PÜ«∞# „¿Ñ=∞ ã¨`«ºO – |#=~°`«O |∞O »∞#∞ x["Õ∞ IIã¨~°fiII
hHõk – ^ÕǨÏ^èŒ~å ´ YÅ=∞Ü«∞ =∞QÆ∞ h – Hõi‡xñ 5. â◊√Éèí<å=∞O =∞k#∞Oz – „ѨÉèí∞<å=∞O ã¨∞Îu~ÚOz ´ Ѷ¨∞#<å=∞O |uÉèíH˜Î<£

„É’=#∞ – ã≤Å∞=#∞ ÉÁOk# – „âıÜ«∞óHõ~å II Ѷ¨∞#II – J#Ü«∞=Ú Q˘Å∞=Ù ç [#∞ÖÏ~å IIã¨~°fiII


3. =∞O^Œ=∞ux <å – Ü«∞O^Œ∞ #ÅHõ∆ º=Ú – <˘O^Œ‰õΩ ^Õ= 6ã¨∞ – #O^Œ 6. Ñ≤`«$Ѩل`å`«‡‰õΩ#∞ – „Ñ≤Ü«∞ =∞Ç≤Ï=∞ =∞QÆ∞QÍHõ ´

<å ´ Ü«∞O^Œ=ÚQÍ <å – ≥O^Œ=Ú Hõ »∞ñ ^≥e – "˘O^ŒñQÆ h ^ŒÜ«∞ –


Pkx #∞O ç#su – ##=~°`«O|∞O »∞#∞ QÍHõ IIã¨~°fiII
- #Ô~à◊¡ #=¸ÜÕ∞Å∞ ã¨∞|ƒÜ«∞º
#O^Œ∞ =∂ IIѶ¨∞#II
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞
70 ^Õ=‰õΩ=∂~°∞xH˜ ™È΄`«=Ú
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú
69 `å – Pk
^Õ= ‰õΩ=∂~å – n<ÀѨHÍ~å ´ <å =OHõ
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú ^ŒÜ«∞ñ EѨ – <å Ü«∞#fl ~å~å II^Õ=II
ã¨~°fi^Õâ◊=ÚÖÏ~å – N ÜÕ∞¿ã ^Õ=ÙO_»∞ ´ Lifi #∞`åûǨÏ=Ú`À – 1. =$Hõ∆=Úñ ÉÏã≤# – ѨH˜∆ <Õ#Ü«∂º ´
QÆ∞~°∞™È΄`«=Ú JH©∆} Hõ~°∞}KÕ – ~°H˜∆OѨ=Ü«∂º II^Õ=II
1
Q˘Ñ¨ÊÜ≥ÿ∞#
2. áêѨÙÅ áêe\˜ – Ѩ~°=∞^ŒÜ«∂à◊¥ ´
6
ã¨∞Ѩل`«∞ñ_®.
nqOK«∞ h ^ŒÜ«∞ – n#∞xH˜Ñ¨Ù_∞» II^Õ=II
3. q#∞uO`«∞ ã¨^Œ∞æ} – q=∞Å qKå~å ´
##∞ñ „É’="Õ ÜÕ∞ã¨∞ – <å=∂=`å~å II^Õ=II
4. Éèí[#ñ *ËÃã^Œ x#∞fl – x[ ~°Hõ∆‰õΩO » ´
q[Ü«∞=Úñ *ËÜ«∞"Õ – #[ˆ~`«∞ "åñ_® II^Õ"åII
5. HõxHõ~° =∞`«ºO`« – Hõ~°∞}Ü«ÚñQÆÅ^Œ∞ ´ x#∞
#=Ú‡ "åx KÕ – ux g » =Å^Œ∞ II^Õ=II
24
1. ~åAʼnõΩ ~å[x – ^Œ∂`«ÅKÕ`« –
81 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu ѨÓ[ñQ˘#∞"åñ_»x – `Õ[=Ú# ã¨∂~°∞ºxH˜ – nÑ≤Î
3
x_»∞ ã¨^Œ∞æ} q – ~ål`«∞x ™ê^èŒ∞[# –
6. =∞ǨÏhÜ«∞ QÆ∞}=∞}˜ – =∞O_`«ç ^Õ"å ´
~°Hõ∆‰õΩx ѨHõ∆=ÚQÆ II=∞OQÆà◊=ÚII
WǨÏÉÏ^èŒ ÉÏѨ"Õ – W=∂‡#∞ÜÕ∞ÖÏ II^Õ=II
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞ 1
„ѨÉèí∞=Ù`À #∞#fl"åix.
71 „H©ã¨∞Î#∞ ã¨∞ÎuOK«∞@
2
ã¨O`À+≤OK«∞K«∞. 3„ѨHÍtOK«∞"åxx
~å – =ÚMÏi `å – „uѨÙ@
h=Ù <å ^Õ=ÙO "≥·» Ü«Ú – <åfl=Ù ÜÕ∞ã¨∞ <å^èŒ hqÅñ – „É’="Õ I ##∞flñ

– QÍ="Õ IIh=ÙII
1. áêѨ =∂#= – âßѨ ÉèÏ~°=Ú – <ÀÑ≤ ã≤Åfi#∞
– | #ç H∆=∂ˆ – kèѨu ã¨~°fi – Éèí∂Ѩu IIh=ÙII
2. „âıÜ«∞=∞ø HÍ – Ü«∞O|∞ Éèí‰õΩÎÅ – H©Ü«∞ ã≤^Œú=Úñ
*ËÜ«Ú ÜÕ∞ã¨∞ – <åÜ«∞HÍ – "≥∂Hõ∆ – ^•Ü«∞HÍ IIh=ÙII
3. r= =∂Ô~ ç – „`À= <Õñ| ç – Kå=<≥· Ü«Ú<åfl#∞ Ѩu`« – áê=<å Ü«∂`«‡

– r=<å IIh=ÙII
4. *ÏQÆ∞¿ãÜ«∞Hõ – ÉÏQÆ∞¿ãÜ«∞#∞ – ~åñQÆ^≥ <Õ Ñ¶¨∞’~° áêѨ – ~Àyx – ^Œ∞óY

– ÉèÏyx IIh=ÙII
5.áêѨ=Ú# <å – ~°∂Ѩ٠=∂Ñ≤u – „áêѨ٠h=x
#q∞‡ux ##∞ ÖËѨ<å – Hõ$Ѩ#∞ – EѨ"å IIh=ÙII
72 „H©ã¨∞Î#‰õΩ =∞OQÆàÏ~°Û#
~å – aÅǨÏi (KåÜ«∞: w`«=ÚÅ∞ áê »Ô~) `å –
„uѨÙ@
=∞OQÆà◊=Úñ ÉÏ_~Ô» – „H©ã¨∞ΉõΩ [Ü«∞ – =∞OQÆà◊=Úñ ÉÏ_~Ô» – Ü≥∂ „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~å

– =∞OQÆà◊=Úñ ÉÏ »Ô~ ´ =∞OQÆà◊=Úñ ÉÏ ç ^Œ∞ – ã¨ûOQÆux g ç „Ñ¨Éèí∞ –

1
ã¨OQÆ∞Å#∞ QÆ∂ ç =∞kñ – ÉÁOQÆ∞K«∞ñ 2*ˇÅOQÆ∞K«∞#∞ II=∞OQÆà◊=ÚII
1. Ѩ~°=∞ Ѩq„`«∞#‰õΩ – =~°k=º `ÕA#‰õΩ ´ x~°∞Ѩ=∂#O^Œ∞#
‰õΩ – xѨÙ} "Õ^Œ∞º#‰õΩ II=∞OQÆà◊"Õ∞II
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
2. Hõ~°∞} QÆÅ "åñ_x» – áêѨÙÅñ „É’K«∞ – a~°∞^Œ∞ñQ˘x<åñ_x» ´ =∞~°}=Ú#∞
2. ^Œ∞i`« ã¨OǨ ~°∞#‰õΩ – =~°ã¨∞QÆ∞}À^•~°∞#‰õΩ ´
Hõ~°∞}Ï ã¨OѨ#∞fl#‰õΩ – *Ï˝#nѨÙÎ#‰õΩ II=∞OQÆà◊"Õ∞II
^•xñ 1|i – =∂~°∞Û Ñ¶¨∞# â◊H˜ÎQÆÅ – Ѩ~°=∞ QÆ∞~°∞ñ_`«ñç ≥ =∞# – áêe "åñ x»
â◊√Éèí II=∞OQÆà◊=ÚII
3. ã¨`«º „Ѩ=~°∞Î#‰õΩ – ã¨^Œú~°‡jÅ∞#‰õΩ ´

3. ã¨Ow`«=Ú áê_∞K«∞» – ã¨∞"å~°Î „Ѩ – ã¨OQÆ=ÚÅñ QÆ∂ ∞K«∞» ´ 2xOyH˜x


x`«ºã¨fiÜ«∞Or=Ù#‰õΩ – x~°‡ÖÏ`«∞‡#‰õΩ II=∞OQÆà◊"Õ∞II
4. Ü«ÚHõΙÈ΄`å~°∞›#‰õΩ – ÉèíHõÎ~°H∆Í=∞}˜H˜ ´
Éèí∂q∞H˜x – x`«º=ÚQÆ <ÕÅñ ^ŒQÆ∞ – â◊$OQÍ~°Ñ¨Ù ~åA#‰õΩ – ˆH∆=∞
ã¨`«ºÑ¨~°O*’ºu Ü«∞QÆ∞ – ™ê~°fiÉè∫=Ú#‰õΩ II=∞OQÆà◊"Õ∞II
=∞QÆ∞ P"Õ∞#x II=∞OQÆà◊=ÚII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi
5. #~°Ñ¶¨∞’~° HõÅ∞+¨=ÚÅ – #∞~°∞=∂~°OQÆ xÅ ´ Hõ~°∞^≥Oz#
=∂áêe – =~° ~°Hõ∆‰õΩ#‰õΩ II=∞OQÆà◊"Õ∞II
73 „H©ã¨∞Î#‰õΩ ™È΄`«=Ú 6. Ѩ~°=∞ѨÙi "åã¨∞#‰õΩ – #~°^≥·= ~°∂ѨÙ#‰õΩ ´ Ѩ~°"Õ∞â◊fi~°

~å – `À ç `å – Pk `«#Ü«Ú#‰õΩ – „|}∞uO`«∞=Ú x#∞fl II=∞OQÆà◊"Õ∞II


=∞OQÆà◊"Õ∞ ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ – =∞#∞*Ï=`å~°∞#‰õΩ ´ â◊$OQÍ~° – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

„ѨÉèí∞=Ù#‰õΩ – ˆH∆=∂kèѨuH˜ II=∞OQÆà◊"Õ∞II 1


#tOѨ*ËÜ«Ú. 2
PHÍâ◊=Ú

25
3. =∞iÜ«∂`«#∂A#‰õΩ – =∞Ç≤Ï=∞ QÆOcè~°∞#
83 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu ‰õΩñ ´ Ѩiâ◊√^•úK«~°}∞#‰õΩñ ´ |~°"Õ∞â◊fi~° h
‰õΩ II=O^Œ#"Õ∞II
74 „H©ã¨∞Î#‰õΩ =∞OQÆàÏ~°Û# 4. ~åAÅÃÑ· ~åA#‰õΩ – ~°qHÀ\˜ `ÕA#‰õΩñ ´
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – Pk ѨÓ*Ï~°›Ñ¨^•|∞˚#‰õΩ – Éèí∞=<å=# h‰õΩ
=O^Œ#"Õ∞ ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ – =~°∞ã¨∞QÆ∞}À^•~°∞#‰õΩ ´
II=O^Œ#"Õ∞II
™œO^Œ~°º „ѨÉèí∞=Ù#‰õΩ 㨈~fiâ◊fi~° h‰õΩ II=O^Œ#"Õ∞II
5. „¿Ñ=∞ ^ŒÜ«∂ ã≤O^èŒ∞#‰õΩ – H∆=∂=∞ˆ$`« ѨÓ~°∞‚#‰õΩ ´ P"Õ∞ #x
1. Ü≥∞Ǩϟ"å `«#Ü«Ú#‰õΩ – W=∂‡#∞ÜÕ∞Å∞#‰õΩ ´ |Ǩï Hõ~°∞}ÏÉèí~°}∞#‰õΩñ ™êëêìOQÆ=Ú

– „ѨÉèí∞=ÙÅ „ѨÉèí∞=Ù#‰õΩ II=O^Œ#"Õ∞II – ÅiÊO`«∞=Ú h‰õΩ II=O^Œ#"Õ∞II


2. P„t`« [#áêÅ∞#‰õΩ – #HõÅ∞+¨ =~° ^ÕǨï#‰õΩ ´ – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

W„âßÜÕ∞Öò ~åA#‰õΩ - Ü≥∞Ǩϟ"å h‰õΩ


75 „H©ã¨∞ΉõΩ =∞OQÆà◊ ™È΄`«=Ú
II=O^Œ#"Õ∞II
~å – =∂~°∞= (KåÜ«∞: ã¨OkÜ«∞=Ú g "Õ)»
`å – J@
=∞OQÆà◊O|x áê_»ˆ~ – „H©ã¨∞ΉõΩ [Ü«∞ – =∞OQÆà◊O|x áê_»ˆ~ – ÜÕ∞ã¨∞‰õΩ [Ü«∞

– =∞OQÆà◊O|x áê »ˆ~´ =∞OQÆà◊O|x áê ç 1ã¨[˚ – <åOQÆ Ñ¨Ól`«∞ñ ≥·

‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
2
Hõ$áê`« – ~°OyÖ’Hõ ã¨=¸Ç¨Ï áêѨq – 2. ™È^Œ~åo ÉèíOyx – Éèí‰õΩÎÅ <≥Å¡ñ – Ez „áÈK≥_∞» "åxx ´ Ü«¸^Œ
3
ÉèíOQÆ∞_x» Ü«Úá⁄ÊOy [Ü«∞[Ü«∞ II=∞OQÆà◊II ^Õâ◊Ѩ٠"å~°ÅkèHõ – ÉÏ^èŒñ ɡ@∞ìK«∞ Ç≤ÏOã¨ñ*Ëã≤# – ™ê^Œ~°O|∞#
1. Ѷ¨∞# Ü«¸^Œ ^Õâ◊O|∞Ö’ – ɡ`≥¡¿ÇÏ – =Ú# Ü«¸^• QÀ„`«O|∞Ö’ ´ q#∞ñ
1
„uk#=ÚʼnõΩ =Ú^Œ=Ú`À QÆ#∞Ѩ #ç „Ñ¨Éèí∞#‰õΩ II=∞OQÆà◊II
_»∞ ÜÕ∞¿ãѨÙ#‰õΩ ã¨uÜ≥ÿ∞ – `«#~°∞K«∞O ≥
3. ^èŒ~°}˜ <˘æÖˇÛ ç ^•ã¨[ – #=ÚÅ#∞ñ„É’K«∞ – ^≥·= `«#Ü«Úñ x» x[ ´
=∞~°Îº =~°∞ʼnõΩ – ã¨^Œæux QÆeæOK«∞ "åxH˜
2
=∞~°Ü«∞ xÅ#∞ 㨇iOK«∞"åiH˜ – QÆ∞~°∞`«~°O|QÆ∞ 3HõÅ∞+¨ [Åxkè – ^ŒiH˜ñ
1
ã¨[˚# ã¨=¸Ç¨Ï=ÚKÕ`« ѨÓlOѨ|_#ç "å
3
<åâ◊#=Ú KÕÜ«Ú"å_∞». *Ë~°∞Û Ñ¨~°=∞ Ѩ^Œ"Õ∞ – 4~Ú~°∞ "˘#Ô~Û^Œ #x# „ѨÉèí∞#‰õΩ II=∞OQÆà◊II

– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

76 „H©ã¨∞Î ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ =∞OQÆà◊Ǩ ~°u

~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞:
`≥Å∞QÆ∞ `«e¡H˜ =O^Œ#O) `å – J@ KåѨÙ
„H©ã¨∞ÎÜÕ∞ã¨∞‰õΩ =∞OQÆà◊O =∂ – H©iÎ ~åA‰õΩ =∞OQÆà◊O ´ „H©ã¨∞ÎÜÕ∞¿ã ^≥·==∞OK«∞#∞

– ‰õÄ ç áê ∞^Œ∞» =∞OQÆà◊OII


1. „Ѩ=K«#O|∞Å∞ |e¯#\˜ì – „áê}<å^èŒ∞ g"≥» h^Œ∞ ´ ã¨Î==Ú *ËÜ«ÚK«∞

"≥∞ÅQÆ∞ =∞#∞AÅ – 㨄`«ÊÉèí∞=ÙH˜^≥ =∞OQÆà◊O II„H©ã¨∞ÎII

2. [QÆ=Ú<ÕÖˇ ∞» r=<å^èŒ∞ » – [Ѩ=ÚÅO^≥ ∞» QÆ$ѨHõ\ÏHõ∆ ´

JQÆ}© `«O|QÆ∞ „¿Ñ=∞EÑ≤# – J=∞~°`ÕA » =∞OQÆà◊O II„H©ã¨∞ÎII

3. YÅ∞Å „É’K≥_∞» HõxHõ~å`«‡ – HO„^Œˆ ™ê÷#=Ú h Ѩ^•|˚=Ú ´ HõÅ∞+¨=Ú#∞

Hõ =∂iÛ#\˜ì» – ã≤Å∞= <å^èŒ∞ » =∞OQÆà◊O II„H©ã¨∞ÎII


4. =∞#=Ú QÀÔ~_∞» =∂ ǨÏ$nâ◊√ » – =∂~°æ^Œ~°∞≈ » g"≥QÍ= ´

J#Ü«∞=Ú x#∞Q˘Å∞Û [#=ÚÅ – Pk ^Õ=Ù » =∞OQÆà◊O II„H©ã¨∞ÎII

5. [#Hõã¨∞`« â◊√^•ú`«‡ ^Õ=Ù » – QÆ#x q#x „¿Ñ=∞ ѨÓ~°∞‚ » ´

`«xqf~°QÆ áê_»∞^Œ=Ú ~¸ – ^è•„u hHõQÆ∞ =∞OQÆà◊O II„H©ã¨∞ÎII


– ã≤. ~°q=~°‡ 1 2 3
=¸_∞~ÀAʼnõΩ». qKåiOѨQÍ áêѨã¨=Ú„^Œ=Ú
4
x"åã¨=Ú.
26
1. "Õ∞Å 1‰õΩÅjÅ „=`« – 2*Ï 3ÖÏkèHõ "Õ∞Å ´ KåÅ =∞#
q∂ÖÏQÆ∞#ñ –
85 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu
4
QÍÖÏ=kèñ QÆ∂Å IIÜÕ∞ã¨∞II
77 ~°Hõ∆‰õΩxÜ«∞O^Œe q[Ü«∞=Ú 1
‰õΩÖÏKå~°=Ú. 2
ã¨=¸Ç¨Ï=Ú.
~å – â◊ǨÏ# `å – „uѨÙ@ 3
"≥Ú^ŒÖˇ·#q. HÍÖÏO`«=ÚO^Œ∞. 4

q[Ü«∞w`«=ÚÖò áê ˆ»~ – „H©ã¨∞ΉõΩ [Ü«∞ – q[Ü«∞w`«=ÚÖò áê »ˆ~ ´

=$l# =∞O`«\˜ q∂ñ^Œ – q[Ü«∞ q∞K≥Û_∞» ^Õ= – x[‰õΩ=∂~°∞x <å=∞=Ú<£

– ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ`À – Éèí[# *ËÜ«ÚK«∞ x`«º=Ú<£ IIq[Ü«∞II

1. =∞OQÆà◊=ÚQÆ ÜÕ∞ã¨∞ñ Õ – =∞#‰õΩ ~°Hõ∆} – â◊$OQÆ"≥∞ÿ =∞i

xÖˇÛ#∞ – xOy<£ q_çz =K≥Û#∞ – â◊„`«∞x Ü«Ú^Œú – ~°OQÆ=∞O^Œ∞#

ÔQÖˇÛ#∞ ´ ~°OQÆ∞ q∂~°ñQÆñ^Œ# – ~°HõÎ|Å=Ú =Å#ñ – á⁄OQÆ∞

#}ñQÆñ*ËÃã#∞ – ™ê`å#∞x |Öò – „‰õΩOQÆ #eÑ≤ pÖˇÛ#∞ IIq[Ü«∞II

2. áêѨ=ÚÖò ^˘ÅñyOѨ#∞ – =∞#Å#∞ ^Œ# ã¨fi – ~°∂ѨO|∞#‰õΩ =∂~°Ê#∞

– âßѨO |O`«Ü«Ú <ÀÔ~Û#∞ – ^Õ=Ùx <åºÜ«∞ – HÀѨ=Ú<£ Éèíi~ÚOK≥#∞

´ áêѨ "≥∞~°∞ñQÆx ÜÕ∞ã¨∞ – áêѨ"≥∞ÿ =∞#H˘~°‰õΩ – áêѨܫ∂QÆ=Ú

nÔ~Û#∞ – ^Õ=Ùx hu<£ – nè~°∞ñ ≥· <≥~°"ÕÔ~Û#∞ IIq[Ü«∞II

3. ã≤Å∞= =∞~°}=Ú <˘OkÜ«Ú – =∞#Å#∞ ^Œ#ÔH· – QÅ∞=<Ô£ ÖËz# "åxH˜

– K≥Å∞=ÙQÆ<£ q=∞ÖÏ`«∞‡x – „¿Ñ=∞#∞ =∞#Ö’ – xÅ∞=<£ *Ëã≤# "åxH˜ñ ´

H˘Å∞=Ùñ *Ë`«∞"≥∞QÍx – WÅ#∞ =∞~°∞=Hõ "åx – ã≤Å∞= "≥∂Ü«ÚK«∞ h Hõ$áê

– ~°Hõ∆} KåÅ qÅ∞= QÆÅ^Œx Kå@∞K«∞ IIq[Ü«∞II


– JÖÏ¡i ÃÑ^Œg~å™êfiq∞

78 „H©ã¨∞Î ¿ã"å ™êѶ¨Åº`«


~å – [O~°≠∂\˜ `å – UHõ
ÜÕ∞ã¨∞ Éèí[#ÜÕ∞ =∞#Å#∞ P ã¨∞QÆuH˜ñ nÜ«Ú – [#∞ÖÏ~å ´
^•ã¨[#∞Å∞ *ËÜ«Ú Ñ¨Å∞ – ^Àã¨=ÚÅ∞ "≥∂Ü«Ú IIÜÕ∞ã¨∞II
„ѨÉèí∞<Õ ÉèílOK«∞ – <å =∞#™ê – N ÜÕ∞ã¨∞<Õ ÉèílOK«∞ IIN
ÜÕ∞ã¨∞II

1. ÜÕ∞ã¨∞ „u`«fi=∞O – nâ◊ ‰õΩ=∂~°∞ñ »∞ ´ ÉèÏã¨∞~°∞ñ


2. 1
JHõ∆Ü«∞ Hõ~°∞}ËHõ∆
_®`«ñ »∞ – Éèí∂+≤`« ~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞II

"≥∂Hõ∆ Ü«∞#∞ 5nHõ∆<£ 2.#~°∞Å ^Œ∞i`«ã≤÷uñ – QÆ~°∞}˜Oz "åiH˜ñ ´


7
3. =∂\˜H˜ q∞<Õfl\˜H˜ñ É’ – <Õ\˜H˜ñ QÍÖò <˘=fi ´ ã¨∂\˜QÆ Ñ¨~°=∞ ã¨∞Y=Ú e » – ѨiH˜Oz =zÛ# IIN ÜÕ∞ã¨∞II
#~°HÀ\˜ 8^Œ∞i`« – "å@=ÚÅ#∞ 9q∂@∞ IIÜÕ∞ã¨∞II 3.™êfiq∞H˜ =∞Ç≤Ï=∞Ü«Ú – Éèí∂q∞H˜ <≥=∞‡k ´
10
4. „â’„`«=∞ Ü«∞Ѩq„`« #~° K« – i„`«Å∞ q#ñÉ’Hõ ´ "≥∞ÿ„ux |~°=∂`«∞‡x Hõ^äŒ
H∆=∞=Úˆ xÜ«∞º#∞ – ÖËq∞ çñ |∞\˜ì# IIN ÜÕ∞ã¨∞II
– =∂„`«=Ú q#∞ =∞#∞K«∞<£ IIÜÕ∞ã¨∞II 4. #~°∞Å#∞ `«O„_ç`À – <≥·Hõº=Ú *ËÜ«∞QÆ x~°`«=Ú
5. =∞# r=#=Ú#‰õΩ =∂~°∞QÆñ – `«# „áê}=Ú xK≥Û<£ ´ `«# "Õñ ≥ ç – x[„áêѨ‰õΩñ »QÆ∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞II
~°HõÎ=ÚKÕñ ÉÏ=# "≥Ú#iOK≥#∞ =∞#Å<£ IIÜÕ∞ã¨∞II 5. =¸ñ_=» k#=Ú# – =∞$`«∞º=Ù <À çOz ´ `« »Ü«∞Hõ ѨÙ#~°∞ – `å÷#=Ú

– qeÜ«∞O _®ã¨<£
<˘Ok# IIN ÜÕ∞ã¨∞II
79
– Ü≥∞+¨Ü«∂ g~°=∂iì<£

ÜÕ∞ã¨∞ Éèí[# 1
âßâ◊fi`«"≥∞ÿ# Hõ~°∞} QÆÅ K«∂ѨÙQÆÅ"åñ_®. 2Ö’Hõ=Ú#∞ ~°H˜∆OK«∞"åñ_®. 3áêѨÙÅ#∞

~å – [O~°≠∂\˜ `å – Pk tH˜∆OѨ#kèHÍi. 4*Ï˝#∞ŠѨHõ∆"≥∞ÿ#"åñ_®. 5"≥∂Hõ∆™ê÷#=Ú#∞KÕã≤#"åñ_®. 6xÅHõ_KÕ`«». 7QÆOQÍ#k?


N ÜÕ∞ã¨∞<Õ – ÉèílOK«∞ – <å =∞#™ê – N ÜÕ∞ã¨∞<Õ ÉèílOK«∞ ´ N ÜÕ∞ã¨∞
8
áêѨ=ÚÅ#∞ J ∞¤Å#∞,» ÖËHõáêѨ=Ú Ü≥ÚHõ¯ Ü«∞aè=$^Œ∞úÅ#∞. 9áÈñQ˘@∞ì 10K≥q.

27
3. Ö’Hõ Ãã·`å#∞ ^Œ∞~Àƒù^èŒÅ∞ – h "åeOѨHõ Ü«∂ – Ö’Hõ~°Hõ∆‰õΩx
87 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu
80 „ÔH·ã¨Î= qâßfiã¨=Ú#‰õΩñ „Éˈ~Ѩ} ã¨∞É’^èŒÅ∞ ´ UHõ =∞#ã¨∞`À ~å„uñ|QÆÅ∞ Ѩ – ~å‰õΩÖËHõ#∞ QÍK«∞ <å

~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅHÍOÉè’l `å – Pk „ѨÉèí∞ – ~åHõ_»#∞ h"≥é˜Oy##∞ Ѩ~° – Ö’Hõâ◊√Éèí ã¨∞Y™œYº

ÜÕ∞ã¨∞x Éèíl~ÚOѨ"Õ =∞#™ê – h ^Àã¨=ÚÅ∞ K«#ñ – *Ëã≤ Hõ$Ѩ`Àñ "≥Úã¨ñQÆ∞#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

„É’K«∞<Õ =∞#™ê ´ "åã≤ ÔHH˜¯# „H©ã¨∞Î "≥∂Hõ∆x – "åã≤QÍ H˜ñHõ "Õˆ~ÖË~°x –


4. =OK«#Å∞ =∞k #∞OK«ˆH =∞#™ê – h – ^Œ∞~°∞æ}=Ú `«Åñ „^Œ∞Oz

^Àã≤ÖÁyæ #∞uOz`Õ x#∞ – „`Àã≤"ÕÜ«∞ñ »∞ ^Àã¨HÍ~°x IIÜÕ∞ã¨∞II „ѨÉèí∞x ¿ãqOѨ"Õ =∞#™ê ´ JOz`«=ÚQÍ „H©ã¨∞Îñ _„Ѩô – ѨOK« [#∞Å

1. U\˜ˆH h H©^Œ∞~åâ◊Å∞ – h – ÔHѨC_»∞#∞ K≥q – <å@=ÙQÆ „ѨÉèí∞ Éèí"åaú<å=QÆ

– <≥Oz h Éèí=ÉèÏ~° =∞`«xÃÑ· – #∞Oz ã¨`«=Ú „áêi÷OK«∞ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞II


ÜÕ∞ã¨∞ "åHõº=ÚÅ∞ ´ "å@=ÚQÆ <å `«∞k k#=Ú# – h@∞q∂éñQÆ x`«ºr=

H˜ – s@=Ú#∞ hH˜`«∞Î #x `«# – <À@ñ |e¯# =∂@ñ ^ŒÑ¨Êñ_∞» IIÜÕ∞ã¨∞II 5. x#∞fl áêѨ |O^èŒ=ÚÅ #∞O ç – ~°H˜∆OK«∞@‰õΩ 㨠– ~Àfi#fl`«∞x ‰õΩ=∂~°∞ñ

2. YO_»#QÆ x#∞ K≥O_çÜ«∂_»ñ_»∞ – Ü≥∞šѨC_»∞O^Œ# q∞„`«∞_»x ~°H˜∆OK«∞ ≥· "≥Åã≤ ´ Z#flñQÆ h"˘O^Œ∞ ^Œ∞óY=Ú – Åxfl\˜x `å ##∞ÉèíqOK≥#∞ –

#`«ñ `«ñç ∞» ´ JO ñÉÏÜ«∞Hõ» x#∞fl „Ѩu k# – QÆO =ÚÅ#∞» ǨÏiOK«∞#x h – q#fl `«Hõ∆} "Õ∞ã¨∞„H©ã¨∞Îx – qâ◊fiã≤Oz ã¨∞dOK«∞ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞II

– ~å=Ói ÅHõ∆ ‡Ü«∞º


=ÙO » QÀi# xO ∞» <≥=∞‡k – ^ŒO ñQÆç h‰õΩO ñ» *ˇÑ¨C#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
81 ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞ Éèí[# 1.
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
k=ºÑ¨^Œqx q zç h=Ù – n#∞ñ_"≥·» ѨÙ\˜ì<å=Ù ´
~å – Ç≤ÏO^Œ∂™ê÷x `À ç `å – Pk Éèí=º"≥∞ÿ# É’^èŒÖˇ<Àfl – ÉÏQÆ∞QÍ ^èŒ~° <ÕiÊ<å=Ù
Éèí[#KÕÜ«ÚK«∞ ÉèíHõÎáêÅHõ – „Ѩã¨∞ÎuO`«∞ h <å=∞=Ú#∞ ´ IIÉèí[#II
=$l#=ÚÅÃÑ· [Ü«∞=Ú xzÛ# – q[Ü«Úñ_® x#∞ "Õñ_∞H˘O^Œ∞II» 2. #~°∞Åñ QÍ=#∞ Ѩ~°=Ú#∞O ç – ^èŒ~°‰õΩ h=Ù
=zÛ<å=Ù – Ѩ~°∞ñ » <≥·# <å H˘~°‰õΩ h – „áê}=Ú
#iÊOz<å=Ù IIÉèí[#II
3. K≥ #"åñç » <≥·# ##∞flñ – *Ë~°ñnã≤ „áÈz<å=Ù ´
Ѩ #ç <å^Œ∞ QÀu #∞O ç – ÃÑ·H˜ ÖË=<≥uÎ <å=Ù
IIÉèí[#II
4. ZO`« „¿Ñ=∞ Ü≥∞O`« ^ŒÜ«∞ – Ü≥∞O`« Hõ$Ѩ ÜÕ∞ã¨Ü«∞º h

‰õΩ ´ WO`«Ü«∞x =i‚OѨ xÅÖ’ – <≥=xH˜x ™ê^茺O|∞HÍ^Œ∞

IIÉèí[#II
– ^˘~°™êq∞ P~ÀQƺ=Ú

82 ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞ Éèí[#


~å – =ÚMÏi `å – Pk
ÜÕ∞ã¨∞Éèí[#¿ãÜ«∞"Õ – ^Àã¨Ñ¨Ù=∞#™ê! ´ "åã≤QÆ <Õ<Õ, =~°~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ – "Õ™êi

´ =ã¨∞^èŒ – <≥"åfiixñ QÍ#=Ú IIÜÕ∞ã¨∞II


2. ^è•~°∞}áêѨ – Éèí~°}Ï! ǨÏ~°}Ï! ´ HÍ~°∞}ºHõ~°Ü«∞x HÀiÉèílOѨ"≥ IIÜÕ∞ã¨∞II

3. âßOuã¨∞hu – ã¨^Œ=ÚÅÉèíH˜Î<£ ´
qO`«QÆx_»∞ =∞# – âß≈Ouã¨∞^è•Hõ~°∞ñ
II_Õã¨∞II
4. J#Ѷ¨∂! h"Õ – J=x`«ÅO|∞# –
##∞ñQÆ#∞ñQ˘O\˜q – <å ^èŒ#=∞O\˜q IIÜÕ∞ã¨∞II
5. =∞#™ê! h^Œ∞ – =∞e#O|∞#∞ `å ´
=∞#∞QÆ_,» ã≤ÅfiÃÑ· – =∂ÃÑ=∞Ǩ `«∞‡ñ _∞»
IIÜÕ∞ã¨∞II
– Fy~åÅ QÍ„aÜÕ∞Å∞
83 „H©ã¨∞Î#∞ K«∂ » ~°O ç 1
=$kúá⁄Ok#@∞¡ 2„¿Ñ=∞KÕ`«
3
„¿Ñ=∞KÕ`« 4|
O^èŒ∞=Ùñ_∞». 5
J=∞$`«=Ú Ü≥ÚHõ¯ ~°ã¨=Ú
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
1 2
~åˆ~ =∞# ÜÕ∞ã¨∞ ™êfiq∞x – E`«=Ú HÀÔ~¯ – Å∂~° „Ñ≤Ü«Ú ÖÏ~å ¿Ñi‡x ´
3
QÆ∂iq∞ Éèí‰õΩÎÅñ – 4qO^Œ@ – Éèí∂i^Œ 5Ü«∂=∞$`« -
28
1
ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ#. 2ÃÑ^ŒÌ<Õ„`«=ÚÅ∞QÆÅ"åñ_∞». 3#~°Hõã¨O|O^èŒ∞Å∞. 4ѨÙ~°∞+¨µÅ. ¢ã‘ÎÅ∞#QÆ∞.

89 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu 5
P^è•~°=Ú 6ÉèíÜ«∞OHõ~°"≥∞ÿ#. 7J_»qxѨC. 8H˜s@=Ú. 9áêѨÙÅ#∞ Ѩq„`«=ÚKÕÜ«Ú.
10 11 12
x`«º=Ú. áêѨ=∞<≥_»∞ pHõ\˜`À QÆ∂_»∞H˘x#. J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# ã¨∂~°∞º_»∞.
™ê~°=Ú ÖÁeÔH_∞» – 1Kå~°∞ Hõ\ÏHõ∆ 2q – âßÖËHõ∆}∞ñ_ñ@» – 3<å~°‰õΩÅQÆ∞ 13 14
ã¨=∂#=ÚÖËx. "≥∂Hõ∆=∞HõO>ˇ L#fl`«"≥∞ÿ#QÆ∞} ã¨=¸Ç¨Ï=ÚQÆÅ"åñ_∞» 15Éèí∂q∞Ü«∞O^Œ∞
4 5 6
#~° – <ås[#∞ʼnõΩ – ^•~°Hõ "≥Úã¨ñQÆ#∞ – ^•<≥ Ñ≤Å∞K«∞#ñ@ – ^•~°∞} áêѨ =∞ 16
ã¨_»uÖËx 17
â◊s~°=ÚÜ≥ÚHõ¯ QÍÜ«∞Ѩ٠~°HõÎ=Ú#∞. 18
Ѩ@∞ì^ŒÅQÍ. 19
=ÚHõ¯Å∞.
7 20 21 22 23 24
- Ǩ ~°}º=Ú#‰õΩñ - QÍ~°∞zK«∞Û QÆu - QÆ#Ê_»∞"åñ_»@ - Ѷ¨∞’~°^Œi„^Œ`«ñ – #nf~°=ÚÅÜ«∞O^Œ∞. QÆ∞à◊¡Ö’. „QÍ=∞=ÚÅÖ’. ã¨O`À+¨=Ú`À „QÆ∞_ç¤"åiH˜.
25
QÆ∂ÖˇÛ_ç"åñ_»@ ´ ™ê~°O |QÆ∞ `«# – ã¨Éèí‰õΩ =∞‰õΩ@=∞ñ 8 Hõ#∞flÅ∞. 26WK≥Û#∞. 27K≥q\˜"åiH˜ 28K≥=Ù_∞» 29
Ѩiâ◊√^Œú"≥∞ÿ#. 30"≥∂Hõ∆q∞K«∞Û"åñ »∞

@ II~åˆ~II
1. 9Ѩu`« áê=#=∞ø "ÕÅÊñ@ – J<åk ^Õ= – ã¨∞`«∞ ·≥ ~ÚÅñ *Ëi <åñ_ñ@» ´
10
ã¨`«`«=Ú Hõ_»∞ 11^Œ∞i – `«`«"≥∂Ü«Ú`«=∞QÆ∞ – „Ѩu ^Õâ◊=Ú#‰õΩ –
12 13 14
Ç≤Ï`«ÉèÏ㨯~°∞ñ_»ñ@ – J`«∞e`« "≥∂H∆À –#fl`« QÆ∞}QÆ}∞ñ_»ñ@ –
15 16
‰õΩ`«ÅO|∞# 㨠– ^Œæu ~°Ç≤Ï`«O|QÆ∞ – Ѩu`«∞Åñ QÍ=#∞ – =∞$`«∞ ≥·<åñ

_ñ@» – JuѨÙ}º 17`«#∞ – Hõ∆`« â’}˜`«=Ú#∞ – 18„=`«=ÚQÆ ã≤Å∞=#∞ –

#`«_˘ã¨OÔQ#ñ@ – =∞$ux [~ÚOK«∞K«∞ – „|uH˜ ÖËK≥#ñ@ ´ =∞u #q∞‡#

=∞# – QÆu ~Ú`«ñ #ñ@Õ II~åˆ~II


2. `«∞^ŒÖËx =∞Ç≤Ï=∞"åñ_ñ@» – `«#∞ñQ˘Å∞Û ™ê^èŒ∞ – ǨÏ$^ŒÜ«ÚÅ
19
™⁄=Ú‡ =¸@ñ@ ´ K≥^Œi# Q˘éˇ]Å – "≥^ŒHõ=K≥Û#ñ@ – z^Œ∞~°∞ѨÅQÆ∞ [#
20
ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú Åxfl@ñ – |kÅ=ÚQÍ <≥ – =∞‡k x_∞"åñ»_ñ@» – #k`«@
21 22 23
=∞~î° [# – =^Œ#=ÚŠ㨠– =∞‡^Œ â◊√Éèí"å~°Î#∞ñ – |eH˜#"åñ_ñ@» – ã¨^ŒÜ«∞`«
24 25
#O^èŒ∞Å – Hõ‰õ∆ΩÅ 26x_#ñ@≥ – "≥^ŒH˜ 27|kè~°∞ʼnõΩ – 28g#∞

– ÖÁã¨ñÔQ #ñ@ – 29ã¨^Œ=∞Å 30"≥∂Hõ∆ – „Ѩ^Œ∞ñ_»QÆ∞ qÉèí∞ñ_»ñ@ ´ ~ÚkQÀ

=∞#H˜`« – e#"åñÕ_ñ@» II~åˆ~II


– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi
5. [#QÆ}=ÚÅ r==∞`«ñ ≥ – ^èŒ#Ѷ¨∞#=ÚÅ ^•`«Ü«∞`«ñ
≥ – Ü«∞#∞Éèí==Ú# <≥é∞ñQÆ∞=∞`«x ´ Ü«∞#∞Ѩ=∞

84 „¿Ñ=∂ =∞$`«O|∞ – ##=~°`å #O^ŒHõ~°=Ú IIWkQÀII


– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

~å – ÉËǨ Q∑
85 „H©ã¨∞Î#∞ H˘Å∞K«∞@
WkQÀ huÉèÏ㨯~°∞O_∞» – L^ŒÜ«∞=∂Ü≥∞ #`«x hu ǨÏ$^ŒÜ«∞ Hõ=∞Å=Ú##∞
xez ´ =∞k `«"≥∂QÆ∞}O|∞Å}ÃÑ – ã¨^Œ=∞Å *Ï˝#O|∞ <˘ã¨ñÔQ IIWkQÀII
~å – [O~°≠∂\˜ `å – Pk
1. Z=x *Ï˝#=∞Ç≤Ï=∞ qÉèí= – "≥∞=xhu |ńѨHÍâ◊ – "≥∞=x =∞#∞[ ~°∂Ѩ=∂Ü≥∞ ´ KÕiH˘Å∞fiñ ç – „H©ã¨∞Îx áê^Œ=ÚÅñ – *Ëi H˘Å∞fiñ ç ´ KÕi H˘Å∞fiñ ç –
#=qh`« ã¨`«º=iÎ ~°qxq∞OK«∞ `Õ[=¸iÎ IIWkQÀII ã≤÷~°=∞u`À q∂ – <À~°∞ xO » =∞k – HÀiHõñ n~°ñ II*ËiII
2. #~°[#=ÚÅ huÜ≥∞=_À – ^èŒ~°}˜Ñ¨`«∞Å nÑ≤ÎÜ≥∞=_À – 1. 1
nè~°Hõe`«∞ñ _»∞Ѩ – HÍ~°‰õΩñ _ç`«ñ _»x – 2Ü«∂~°∂_QÆçè =∞kñ – QÀi

^Œ∞i`«|∞∞}=Ú n~°∞Û<≥=ñ_À ´ Ѩ~°=∞ѨÙ~°∞+¨µ „Ñ≤Ü«∞=Ú#ñ II*ËiII


_Õã¨∞ñ_»`«ñ_≥ – x~°`«r= "≥Úã¨QÆ∞xѨÙ_≥ IIWkQÀII 2. [#‰õΩx Ü«Ú„QÆO – |∞#∞ ^• <Àiz –
3. HõÅ∞+¨ "≥∞Å¡ ÉÏѨ^ŒÅñz – HõÅ∞=i yi=~°‰õΩ # »z – Ü«∞ÅqHÍx =ÚH˜Î QÆ∂~°Û<£ ´
[#∞ʼnõΩ "Õ∞Å∞ <˘ – ã¨Oy Ѷ¨∞#∞xñ II*ËiII
ã≤Å∞=q∂^Œ |eÜ≥ÿ∞ =∞~°} – |Å=Ú#}ñz uiyÖËK≥ IIWkQÀII
1
4. =∞k`«=∞O |^≥K«\˜HõiÔQ – Ü≥∞^Œ#∞ Hõiî#`«#=Ú HõiÔQ –
^è≥·~°º=O`«∞ñ_»∞ 2
xâ◊ÛÜ«∞=ÚQÍ.

ǨÏ$^ŒÜ«∞~°ã¨=Ú Åuâ◊~ÚOz ´ ™ê^èŒ∞QÆ∞}=ÚQÆey ÜÕ∞ã¨∞ –


áê^Œ=ÚÅ#∞ Q˘Å∞`«∞ xѨ٠≥ IIWkQÀII
29

91 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu
Å
3. 1
™ê~° K«i„`À – ^•~°∞ñ ∞» 2áê`«Hõ – nè~°∞ñ_»∞ ñ
II*ËiII
4. ^Õ=Ùx H˘=∞~°∞ñ_∞» – 4nèq™êÎ~°∞ñ_»∞
– 5¿ã= HÍ=#∞ñ »∞ ˆH∆=∞Hõ~°∞O »x II*ËiII –

5. ÜÕ∞ã¨∞x "å~°Å – 6hâ◊√ñ ∞» =∞#fl# –


*Ëã≤ `«Ñ¨C Hõ∆=∞ – KÕÜ«Ú#∞QÍ#ñ II*ËiII É
6. =∞~°}=Ú <˘Ok# – #~°∞Å#∞ QÆ$Ѩñ 7„QÆ – =∞‡~°ñ „|uH˜Oz# –
Ï
8
=∞Ç≤Ï"≥∂[fiÅ∞xñ II*ËiII ~
7.
°
ѨÅ∞
ñ
^ŒÜ«
^
∞ºO|
Œiq∞
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
~À –
3. h Ü«∞O^Õ Ü«∂#O^Œ "≥ÚO^ŒñQÆ – ÜÕ∞ã¨∞ – h^≥·#
QÆ∞Å
Ü«∂`«‡ <åHõO^ŒñQÆ ´ *ËÜ«Ú =∞OK«∞ h‰õΩñ *ËÃã^Œñ
~°H˜∆
„ÉÏ~°÷#–<åÜ«∞O^Œ∞ ^ŒÜ«∞KÕã≤ – <å =∞#q <åeOK«∞
Oz# –
II"Õ∞q∞II
9
=∞e<
4. <Õ#∞ *Ëã≤# Ü«∞Ѷ¨∞=Ú ÖˇÅ¡#∞ – QÆ~°Î – h Ü≥∞^Œ∞@ñ
åѨǨï
^ŒÅOK«∞ H˘O^Œ∞#∞ ´ <Õ#∞ ã≤QÆ∞æ <˘Ok – x[=ÚQÆñ

QÆ∞O^Œ∞K«∞ – <Õ#∞ "Õñ_»∞H˘O^Œ∞ – h Hõ∆=∂Ѩ} H˘~°‰õΩ
II*ËiII
II<Õq∞II
8. [#∞ 10ÅK≥Û~°∞ "˘O – ^Œ#∞ =¸ñQƉõΩ <À – ~°∞#∞ QÆ#∞flÅ∞ 11pñ –
5. ##∞fl h=Ù ã≤÷~°Ñ¨~°K«∞=Ú – Hõ~°Î – Ü«∞xfl@ ##∞ |
‰õΩ#H˜_<åñç _x» IIKÕiII
ÅѨ~°∞K«∞=Ú ´ u#flx =∂~°æ=Ú# – ^Œ$_è»=ÚQÆ <ÕQÆ∞K«∞ –
– HÍ*Ï J#O`«=Ú
x#∞fl <Õ ã¨∞Îu~ÚO`«∞ – xO_»∞QÆ <≥šѨC II_Õq∞II
86 ÜÕ∞ã¨∞# Hq∞ˆ ã¨=∞iÊOK«∞^Œ∞#∞? – ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú

~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
Uq∞ <Õ#∞ ã¨=∞iÊO`«∞ – ÜÕ∞ã¨∂ – Ü≥∞@∞¡ x#∞fl ã¨∞Îu~ÚO`«∞ ´ Uq∞
`å – J@
87 „H©ã¨∞ΉõΩ #"≥∂#=∞ó
ã¨=∞iÊO`«∞ – Ç‘Ï#∞ñ » #QÆ∞ <Õ#∞ – QÍq∞`å~°÷=Ú ÖˇÅ¡ – QÆÅ∞QÆñ*ËÜ«Ú ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – J@
1. ã¨~°fi Ö’Hõ ã¨O ѨÓ*Ϻ – #"≥∂#"≥∂ – ã¨~°fi *Ï˝# ã¨OѨÓ~å‚ – #"≥∂#"≥∂
h‰õΩ II<Õq∞II

1. <Õ#∞ =∂~°æ=Úñ ^ŒÑ≤ÊÜ«ÚO ñQÆ» – ##∞fl – h=Ù


– ã¨~°fi ã¨`«º ™ê~åOâß – #"≥∂#"≥∂ – ^Õ"å QÍ"À II
2. n# ÉèíHõÎ =∞O^•~å – #"≥∂#"≥∂ – ^À+¨ â◊H˜Î ã¨OǨ ~å –
HõO\˜q Hõ~°∞} xO_ñQÆ» ´ n#áêѨÙÅ#∞ – ^Œ$_=ÚQÆñ»è
#"≥∂#"≥∂ – ^Õ= ÜÕ∞™ê=`å~° – #"≥∂#"≥∂ – ^Õ"å QÍ"À II
„É’=#∞ – ^•# q∞zÛuq – `«#~° h „áê}=Ú II<Õq∞II
3. ^Õ=Ö’Hõ „Ѩnáê – #"≥∂#"≥∂ – ÉèÏ=Ö’Hõ „Ѩ`åáê –
2. JO^Œi H˘é H©=Ù `≥zÛ# – q∞QÆ∞Å – JO^Œ"≥∞ÿ#
#"≥∂#"≥∂ – áê=<å`«‡ ã¨fi~°∂áê – #"≥∂#"≥∂ – ^Õ"å QÍ"À II
x`«º ~°Hõ∆} ´ JOk x#∞fl q#u – á⁄O^Œ∞QÆñ *ËÃã^Œ – 4. "Õ^Œ"åHͺ^Œ~°≈ q∂"≥ – #"≥∂#"≥∂ – "Õ^Œ r==∂~°æO c"≥ – #"≥∂#"≥∂
<˘O^Œ∞ =∂ <å #∞u – #∞`«Î=∞ „ѨÉèí∞ „H©ã¨∞Î IIUq∞II
– "Õ^Œ"å‰õΩ¯#∞ h"Õ – #"≥∂#"≥∂ – ^Õ"å QÍ"À II
1 2 3
=∞Oz K«i„`«QÆÅ"åñ_∞». áêѨ=Ú#∞ [~ÚOK«∞"åñ_∞». Ѩiâ◊√^Œú"≥∞ÿ# 5. âßѨ„QÆÇ≤Ï"≥·uq <åÔH· – #"≥∂#"≥∂ – „áê}`åºy"≥·uq. <åÔH· – #"≥∂#"≥∂
4 5 6 7
QÆ∞~°∞=Ù. q∞H˜¯e *Ï˝x. ¿ã=‰õΩÅ#∞ ~°H˜∆OK«∞"åñ »∞ ^Õ=Ùñ_∞» uiy. – „áêÜ«∞tÛ`«Î"≥∞ÿuq <åÔH· – #"≥∂#"≥∂ – ^Õ"å QÍ"ÀII
8
=∞Ç≤Ï=∞`À „ѨHÍtOK«∞#fl"åx. 9áêѨ=Ú#∞ áÈQ˘@∞ì"åx 10Pâ◊Û~°º=Ú 11QÆ∞_.¤ç – K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

88 ÜÕ∞ã¨∞#∞ ã¨∞ÎuOK«∞@
~å – HÍ# » `å – Pk
#"≥∂ ÜÕ∞ã¨∞<å^è• – <å^è• – #"≥∂ r=<å^è• ´ ã¨=∂# q~°Ç≤Ï`«
ã¨<å`«<å`å‡ – ã¨=Ú#fl`À[fiÅ „ѨâßO`« ^è•=∂ II#"≥∂II
30
´ h Ѩ~ÚO^Œ# ÉèÏ~°"≥∞Å¡#∞ – "≥∂Ñ≤
93 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu Ü≥∂Ñ≤Hõ#∞O_» <ÕiÛ# –

1. ™ê÷=~° [OQÆ=∞ [QÆ=∞O^Œ∞# h â◊H˜Î ã¨fi~°∂Ѩ=Ú „ѨuѶ¨eOѨQÆ ´


áêÑ≤ѨÙ}ºO_»QÆ∞K«∞ <å`«‡#∞ – 5Éèí=º ã¨∞Y
6
Éèí∂ =ÅÜ«∂HÍâ◊O|∞Å q∞OK«∞K«∞ – Éèí∞=# áêÅ#=Ú*ËÃã\˜ „ѨÉèí∞"å II#"≥∂II =∞dÅO|∞ñ |_»Ü«Ú#∞ II=O^Œ#=∞Ü«∂ºII
1
2. ^èŒ~°}© =∂#= q"≥∂K«<å~°÷=Ú – Hõ~°∞}#∞ r==Ú ÖÁã¨y# „ѨÉèí∞"å ´ áêѨ=∞<Õ Hõ>ˇìʼnõΩ xѨC=O\˜"å_®.
2 3
Ѩ~°=∞ Hõ$áêÉèíi`å =∞$`«™ê~å =~°ã¨[˚# ǨÏ$^ŒÜ«∂|˚ qǨ ~å II#"≥∂II #~°áê„`«∞Å∞. |Å=Ú.
4
ã¨g∞Ѩ=Ú.
3. ã¨∞O^Œ~° =∞ÅÜ«∞[ QÆO^èŒ ^èŒ∂Ѩ=ÚÅ – K«O^Œ=Ú##∞=∂ q#∞`«∞Å∞
5
â◊√Éèí"≥∞ÿ#. 9
ã¨HõÅ
Q˘#∞ =∂ ´ =O^Õ ^Õ= ^ŒÜ«∂ã¨OnѨ ´ =O^Õ â◊√Éèí^•#O^Œ ã¨fi~°∂áê II#"≥∂II

– W.l. P#O^Œ=Ú

89 ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ =O^Œ#=Ú
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞:
L^Œ~ÚOz<å »∞) `å – J@
=O^Œ#=∞Ü«∂º – ÜÕ∞ã¨∞ h‰õΩ – =O^Œ#=∞Ü«∂º – =∂ HÀiHõ – ÅOkÜ«∞º =Ü«∂º ´

=O^Œ#=∞Ü«∞º h ã¨∞O^Œ~° áê^•~° – qO^Œ=ÚʼnõΩ ÉèíH˜Î – q#`«∞Å∞ QÍqO`«∞ ´

ã¨OkÜ«∞O|∞Å∞ÖËx Ѩ~°=∂#O^Œ=Ú# hÜ«∞O^Œ∞ _O^Œ=Ú≥ – á⁄O^Œ∞Ѩ_»ñ

*ËÜ«∞"≥ Ü≥∞Ǩϟ"å – #O^Œ<å 1áê¿ÑO^èŒ<åyfl II=O^Œ#=∞Ü«∂ºII

1. #~° ^≥·=`«fi=ÚÅ∞ – ~OÔ_∞QÆ∂» ç – ѨiѨÓ~°‚"≥∞ÿ# – ^ÕǨ `«‡Å∞ – ^èŒi~ÚOz

Ü«∞O^Œ∞ – ÖËâ◊O|~Ú# – ^Œ∞i`«O|∞ÖËx – Ü«∞=`å~°=Ú – <≥~°=ÙQÍ ^•eÛ

´ ^èŒ~°}˜H˜ <Õ`≥Oz 2x~°Ü«∂~°∞›ÅQÆ∞ ã¨~°fi – #~°∞Å ~°H˜∆OѨ h Hõ~°∞}Ï „Ѩ"åǨÏ=Ú

´ qiqQÍ Ñ¨~°∞ÔQ`«Îñ *ËÜ«ÚK«∞ – q=∞Å=∞QÆ∞ h „áê}~°HõÎ=Ú – Å~°∞^Œ∞QÍ

ã¨=∞~°Ê}=Ú ,KÕã≤Ü«Ú – uiy ÖËzu"À =∞Ǩ „ѨÉèí∂ II=O^Œ#=∞Ü«∂ºII

2. h ѨÙ}º=∞O^Œ∞ – #=Ú‡H˘<≥ ç – ÜÕ∞ áêÑ≤Ü≥ÿ∞# – `«Hõ∆}=Ú# – âßѨO|∞ñ

ÉÏã≤ – „`å}QÆey – h 4ã¨[˚#∞O ∞» – Hõ$Ѩ"åxx – HÍáê ∞K«∞O»_∞» ´ nÑ≤OK«∞ Éèí=


3

nÜ«∞ k=º "åQÆÌ`«ÎO|∞ – ÖÏѨ`«Ê~°OѨ~°Å Hõ_»∞¤Ñ¨_»∞K«∞ #∞O ç


2. xq∞+¨"≥∞ÿ# <åƒÜ«∞ÔH^ŒÖ’ – x#∞fl <Õ ã¨‡i~ÚO`«∞#∞ ´
Jq∞`«=∞ø ^Õ"å 5#∞ „HÀâ◊=Ú – ǨÏ~°¬=ÚQÆ =i‚O`«∞#∞ II„H©ã¨∞ÎII
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» 3. ÜÕ∞ã¨∞„ѨÉèí∞ <å HÍÅ=∞O`«Ü«Ú – <Õ=∞éHõ h <å=∞=Ú ´ ^•ã¨∞xQÆ
3. â◊=∞^Œ=∞ „¿Ñ=∞ – Hõ$áê q#Ü«∞ – ã¨^Œ∞æ}=ÚÅ<≥ ç – Éèí∂+¨}=ÚÅ – ÉèílÜ«∞O`«∞ xñHõ <Õñ – ^ŒÑ¨Ê‰õΩO_»#∞ h=∞=Ú II„H©ã¨∞ÎII
xq∞_çÜ«Ú#fl\˜ì – `«#∞=Ù ^•eÛ – „Hõ=∞=ÚQÍ#O^Œ∞ – ^≥·=`«fi=Ú – 4. K«zÛ <Õ #~°∞^≥Oz "≥∂Hõ∆=Ú – ™êfiq∞ h Ü«ÚѨHÍ~°=ÚÖò ´ ÃÇÏK«∞Û
Hõ#∞Ѩéz<å=Ù ´ q=∞֒Ѩ^Õâ◊=ÚÖò qq^èŒO|∞QÍ t+¨º – ã¨=Ú^ŒÜ«∞=Ú#‰õΩ „¿Ñ=∞#∞ ÉÏ_∞K«∞O^Œ∞#∞» – Ü≥∞ѨC_∞#∞» 6ÔQ·"å~°=ÚÖò II„H©ã¨∞ÎII

#∞`«Î=ÚQÍ É’kèOz – Ü«∞q∞`« áêѨǨÏ~°O|∞#‰õΩ Éèí∞q#=`«iOz# "Õ∞#∞ 5. =∞e#=∞ø <å #uÎ <åů 㨠– =∂kèÖ’ñ QÆ$t~ÚOѨ#∞ ´ |eq∞`À<Õñ
ÉÏ_»∞K«∞O^Œ∞#∞ – ÉèíH˜Î 7Ü«Ú[fieOѨ#∞ II„H©ã¨∞ÎII
ã≤Å∞=#∞ – „â◊=∞#∞ =∞$uHõeÊOz =∞$`«∞º=Ùñ – [OÑ≤ rqOz# =∞Ǩ `å‡
6. Hõ#∞fl =¸`«Å∞QÍ#∞ h ã¨=Ú – YO|∞ H#∞ˆ a~åÅ#∞ ´ `≥#∞fl
II=O^Œ#=∞Ü«∂ºII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi
`«Ñ¨ÊHõ=`«∞Î NHõ~° – ^Õ= ##∞ h"ÕÅ#∞ II„H©ã¨∞ÎII
7. =ÚQÆ∞æ~˘Hõñ_≥· "≥Å∞æK«∞O_≥ ç – "≥∂Hõ∆~å[º 8QÆi+¨µªñ_® ´

Ü≥ÚQÆ∞æKÕÜ«∞Hõ ##∞flñ „É’="Õ – ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ 9=∞¿ÇÏâ◊√ñ_® II„H©ã¨∞ÎII


90 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞ΉõΩ ã¨∞Îu 8. Éèí∂`«Å=ÚÖ’ h ã¨=∂#=Úñ – É’ÅÛ <ÕkÜ«Úñ QÍ#=Ú ´ ^•`«"≥·
~å – aÅǨÏi (KåÜ«∞: ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ Hõ^ä•) `å – „uѨÙ@ =∞=Ú ã¨Å∞Ѩ"Õ h – `«O„_çH˜x 10ã¨O^è•#=Ú II„H©ã¨∞ÎII
„H©ã¨∞Î<åÜ«∞Hõ h ^ŒÜ«∂ox – H©~°Î#Å∞QÍ ÉÏ_»∞^Œ∞<£ – 1<Õã¨∞Î`«∞Å`Àñ ^ŒO„ ç ^Õ=Ùx – q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞

– x`«º=Ú#∞ 2Q˘O_®_»∞^Œ∞<£ II„H©ã¨∞ÎII 1


¿ãflÇ≤Ï`«∞Å`À. ã¨∞ÎuO`«∞#∞. ÉèíÜ«∞=Ú. Ѩiâ◊√^ŒúáêѨ^Œ=Ú. HõxHõ~°=Ú 6™È΄`«=ÚÅ∞
2 3 4 5

3 4
1. ã≤Å∞= "≥∂ã≤# h „Ѩܫ∂ã¨#∞ – *ˇÑ¨C@‰õΩ <À~å_^Œ∞» ´ JÅ∞‰õΩ<˘O^ŒHõ ™êfiq∞ h k – 7
„ѨHÍtOѨ#∞. 8Q˘Ñ¨Ê"å_®. 9Q˘Ñ¨Ê^Õ=Ù_®. 10
‰õÄ_çHõ.
"åºO„Ѷ≤∞ K≥O`«#∞ QÆ∂_»∞^Œ∞ II„H©ã¨∞ÎII

31
95 5. áê=<å^Œ∞ƒù`«∞_»"≥· – Ѩ~°=∞ *Ï˝#=Ú ^≥eÊ# ´
^Õ=ã¨fiÉèÏ= =Ú„^Œ – ^ÕnѨٺ_® ã¨∞ÎuO`«∞ II<å
~°Hõ∆HÍII
~å – â◊ǨÏ#
6. áêáê`«∞‡Å#∞ QÍ= – âßѨÉèÏ~°=Ú „H˜O^Œ ´
<å ~°Hõ∆HÍ ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ W=∂‡#∞ÜÕ∞Å∞ –
<ÀÑ≤Hõ`À xeÛ – „áêѨ٠EÑ≤# „ѨÉèí∞"å II<å
Ѷ¨∞’~° áêѨÙÅ áêѨ ÉèÏ~° q"≥∂K«Hõ II<å ~°Hõ∆HÍII
~°Hõ∆HÍII
1. x`«ºHÍÅ=Ú#O^Œ∞ – x["≥∞ÿ# ^Õ=Ùx ´ ã¨`«º"åHõº"≥∞ÿ
7. D =ã¨∞^èŒ#∞ „¿Ñ=∞ – <≥ã¨QÆ∞#@∞¡QÆ
Ü«Ú#fl – ™êfiq∞ x#∞flu~ÚO`«∞ II<å ~°Hõ∆HÍII
EÑ≤ ´Kå=Ù QeÛ#Ô ã¨~°fi ™ê=∞~°∞÷º_®
2. ã¨~°fi Ö’HõO|∞Å#∞ – ã¨`«º"åHõº"≥∞ÿ Ü«ÚO_ç ´
ã¨∞ÎuO`«∞ II<å ~°Hõ∆HÍII
x~°fiÇ≤ÏOz# ^Õ=Ùx – x[ÉÏǨï"å ã¨∞ÎuO`«∞ II<å ~°Hõ∆HÍII
8. Ѷ¨∞# ^Õ=Ùx ‰õΩ ç áê~°≈fi=Ú# – QÆ∂~°∞ÛO ç q[˝Ñ≤Î ´ <˘#iOK«∞ <å
3. ^Õ=[#∞ʼnõΩ – ã¨∞"å~°Î ^≥Å∞Ѩ #aè¿+HõO|∞ ´Ñ¨Óx ÜÕ∞ã¨∞

<˘Ok# ^Õ=Ѩل`«∞ » #∞u~ÚO`«∞ II<å ~°Hõ∆HÍII – q#Ü«∞ ™È΄`«OakQÀ II<å ~°Hõ∆HÍII


4.^Õ= =∞Ç≤Ï=∞ „ѨHÍâ◊ – n#~°Hõ∆Hõ =∂#∞ ´ – u~°∞HÀ=à◊¥¡i ã‘ì"≥<£

ëêº=`å~°=Ú ^•eÛ – Ü«∂=^•[˝Å niÛ# II<å ~°Hõ∆HÍII


92 ÜÕ∞ã¨∞ â◊~°}∞ ‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
2. áêѨq<åâ◊Hõ â◊~°}O – #~° âßѨq"≥∂K«Hõ – â◊~°}O ´
~å – [O~°≠∂\˜ `å – Pk áê=<å`«‡ Éèí=nÜ«∞ „áê}q∞ ç – „áêѨÙ"≥·u"À „ѨÉèí∞"å-â◊~°}O
ÜÕ∞ã¨∞ Ѩ^•O|∞[ â◊~°}O – #~° – ^À+¨ =∞Ǩ O|∞kè – ǨÏ~°}O ´ ÜÕ∞¿ã 3. Ѩ~°=∞ѨÙ~°∞+¨µ_® â◊~°}O – F – x~°∞Ѩ=∞„¿Ñ=∞ » – â◊~°}O ´ =∞~°}
=∂~°æ=Ú ÜÕ∞¿ã ã¨`«º=Ú – ÜÕ∞¿ã r==Ú ÜÕ∞ã¨∞‰õΩ – â◊~°}OII "≥ÚOk =∞i =∞$`«∞ºO[Ü«Ú ·≥ – Ѩ~°=Ú# [iy# „ѨÉèí∞"å-â◊~°}OII
1. ^Õ=‰õΩ=∂~°â◊~°}O – #~° – r=„Ѩ^•`« – â◊~°}O ´ ^Õ=^Õ= 4. huѨÓ~°‚=∂ â◊~°}O – [QÆ – *’ºu ~°`«fl=∂ – â◊~°}O –
[QÆ^•=`å~°=∞=Ú – „É’=~å"≥ „ѨÉèí∞ h"Õ-â◊~°}O II *ÏuÉèË^Œ~åÇ≤Ï`«∞º » Ç≤Ï`«∞_® – hu„Ѩɒ^èŒHõ h"Õ-â◊~°}O
5. `Õ*’=¸iÎH˜ â◊~°}O – q„ÉèÏl`« H©iÎH˜ – â◊~°}O ´ ~å[~å[ Ü≥∂
ÉèÏ~°`« ~å[º – „Ѩ*Ï`«‡ ~°Hõ∆Hõ „ѨÉèí∞"å - â◊~°}O
– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

93 ÜÕ∞ã¨∞ n#^ŒÜ«∂à◊√_»∞
~å – =∂Ü«∂=∂à◊=Q“à◊ `å – Pk
^Õ"å`«‡ [Ü≥∂ n#^ŒÜ«∂à◊¥ áê=<å`«‡ – =∞=Ú „É’z`«Ç¨ÏŸ –
h"Õ QÆ^• =∂ – x[~°Hõ∆}ÔH· r=q∂Ü«∞ ^èŒ~° – *Ëi`«Ç¨ÏŸII
1. ã¨∞QÆ∞}Ï`«∞‡ÅÖ’ – ã¨∞QÆ∞}=Ú h"Õ xQÆ=∞=Ú Öˇ~°∞QÆx – hu=Ǩϟ ´

ã¨∞[<å`«∞‡Å H˜Å – ã¨∞*Ï˝<å`«‡=Ù – ã¨q#Ü«∞ ÉèíH˜ÎH˜ ™ê~°=∞ǨϟII

2. ¿Ñ^ŒÅÖ’ x~°∞ – ¿Ñ^ŒÑ¨Ù h"Õ ™ê^èŒ∞ÅÖ’ Ѷ¨∞# – ™ê^èŒ∞=Ǩϟ

´ "≥∂^Œ=∞Å~° =∂ – =ÚH˜Îx QÆ∂iÛ# ™ê^èŒ∞ ¿Ñ^Œ[# ™È^Œ~°Ç¨ÏŸII

3. n<å`«∞‡ÅÖ’ – n#∞ "≥·» Éèí=nÜ«∞ ^ŒÜ«∂~°ã¨ – ^è•~°ÅǨϟ ´


k#k# "≥Úã¨y# – ^Õ"å`«‡[ ~Ú=∂‡#∞ ÜÕ∞Å∞ =O – ^Œ#=ÚÅǨϟII
4. Ѩ~°=∞ ѨÓAº_® – Ѩiq∞`« „¿Ñ=∂Éèíi`«∞ » ã¨Oã¨÷= – áê„`«∞_»Ç¨ÏŸ ´

x~°`«=Ú x<Õfl=∞~°Hõ – #∞uO – K≥^Œ #~°[# QÆ}=ÚÅ – <Õã¨Î ǨϟII»


– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

94 ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ ã¨=∂#∞Öˇ=~°∞?
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
ã¨=∂#∞Öˇ=~°∞ „ѨÉè’ – h – ã¨=∂#∞Öˇ=~°∞ „ѨÉè’ ´ã¨=∞ã¨Î =∂#= –

„â◊=∂#∞ Éèí==Ú<£ – ã¨Ç≤ÏOz =Ç≤ÏOz – „¿Ñq∞OK«QÆÅ h IIã¨=∂#∞II


32

97 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ã¨∞Îu
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
8. =∞#Åñ ÉÏѨ=Ú#∞O ç ÉÏѨ#∞ – =∞#∞Añ ·≥ =∞~°}O|∞<˘Ok ´ =∞#
1. ã¨=∂# `«`«fi=Ú – ã¨Ç¨ÏŸ^Œ~°`«fi=Ú ´
ã¨=∞O[ã¨=Ú QÍ#∞ – =∂‰õΩ ^≥Å∞Ѩ h IIã¨=∂#∞II „ѨÉèí∞"≥ =¸ñ =» k#O|∞# – =∞Ç≤ÏxÖËz Ѩ~°=Ú "≥à‹¡#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
2. Ѩ~å~°ú"≥∞ÿ Éèí= – â◊s~° "≥Úã¨y# ´ Ѩ~ÀѨHÍ~å – #~å= `å~åIIã¨=∂#∞II – Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞

3.^ŒÜ«∂ ǨÏ$^ŒÜ«∞ ~¸ – ^Œ∞~å`«∞‡ ÖˇÅ¡i<£ ´


#Ü«∂# ÉèíÜ«∂# – ^ŒÜ«∂# „É’= h IIã¨=∂#∞II 96
4.F áê=<å`«∞‡ » – F ѨÙ}º jÅ∞ » ´ áêáê`«∞‡Å#∞ 1. ^Õ=Ùx hu „Ѩ`åѨO
„É’= – Ѩ~°=∂`«‡ ã¨∞`«h IIã¨=∂#∞II Éèí∞q ÜÕ∞ã¨∞x ã≤Åfi „ѨÉèÏ=O
– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ ^Õ=ÙÅ ^Õ=Ùx JѨÙ~°∂ѨO
95 „H©ã¨∞Î ^≥·=`«fi=Ú Éèí∞q

^Õ=
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: ^Õ=Ù çzÛ# k=º "åHõº=Ú) `å – J@
ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Îñ »∞ x`«º ^Õ=Ùñ_∞» – Zé˜y #=Ú‡ñ ç =∞#∞AÖÏ~å ´ "≥∂ã¨

"≥ÚO^ŒHõ "≥∂Hõ∆ѨuH˜ñHõ – ^•ã¨∞Öˇ· – „|`«∞HõO ç ~°O ç IIÜÕ∞ã¨∞II


^≥·= [#∞ŠǨÏ$^ŒÜ«∂#O^ŒO.
IIÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ^≥·= ã¨∞`«∞O ∞»
1. P~°∞ k#=ÚÅ֒ѨÅ<Õ – Ü«∂Hõã¨=Ú Éèí∂Ö’Hõ=ÚÅ#∞ ´ „áêHõ@=ÚQÆñ ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î
*Ëã≤ <åñ ∞» – „ѨHÍâ◊√ñ_®Ü«∞# „Ѩ[˝=O`«∞ñ ∞» IIÜÕ∞ã¨∞II
ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î
2. Pk ѨÙ~°∞+¨µx Ü«∂k¢ã‘ÎxñHõ – ǨÏã¨Î=ÚÅ`À #O\˜ KÕÃã#∞ ´ "Õ∞kx<£ ÜÕ∞¿ã „ѨÉèí∞=Ù
Ѷ¨Å=#=ÚÖ’ # – ™ê^èŒ∞Öˇ· x=ã≤OѨ xK≥Û#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
3. "å~° e^ŒÌѶ¨Ù ^Õ=Ù<å[˝#∞ – HÀiHõÅ`À q∂i#ѨC_∞´» QÍ~° ô Ñ≤âßK« `«O„`«=Ú 2. P^ŒºO`« ~°Ç≤Ï`« H©iÎ
– "åi Ѩ~°"≥∞ÿ áêѨÙÖˇ·i IIÜÕ∞ã¨∞II J=`å~° „â◊=∂~°˚# =¸iÎ
4. g~°ÅO^Œé∞ "åi ã¨O`«u – "ÕÔ~ÖËs ^èŒ~°}˜Ö’ ^Œ∞ ´ ëê¯~°∞ºÖˇ· ^Õ=Ùx PHõ㨠~åã¨∞Å PkѨu
Ü«∂[˝Å∞ – q∂i ~°O^Œé∞ #~°Hõ áê„`«∞Å∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
5. WO`« áêѨÉèíi`«∞Öˇ· HÍ – ã¨O`«ã¨`«º=Ú ÖËx #~°∞Å ´ <≥O`«QÍñ „ÉËq∞OK≥<À
`«# – ™⁄O`« „áê}=Úñ |eQÆñɡ>ˇì#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II 97
6. áêѨq∞OK«∞HõÖËx Hõ~°∞}Ï – áê=#∞ ∞» #~°∞ñ_®Ü≥∞#∞ ´ âßѨ„QÆã¨∞ÎÅ"≥∞ÿ# 7. Z#fl~åx ÉÏ^èŒÖ
„¿Ñ=∞ – =<≥flÖË^À Ü«∞#flÖÏ~å IIÜÕ∞ã¨∞II
1. N ~°Hõ∆‰õΩx 2. Ѩˆ~â◊√ǨÏ`«
<å=∞=Ú H©iÎOz Ãã·#º=∂ q∂ ~åA
H˘Å∞fiñ ô H˜s@ =ÚOz DÜ«∞<Õ H˜s@ =ÚOz
Kå@∞ñ ç Kå@∞ñ ç

– N ~å*Ï, ~å*Ï, – N ~å*Ï, ~å*Ï,


~å*Ï, ~å*Ïkè~å*Ï! ~å*Ï, ~å*Ïkè~å*Ï!
33
99 ѨzÛHõ |Ü«∞à◊√¡
3. #~°∞ÖÏ~å! q∂ HÀã¨=Ú <˘Ñ¨ÊQÆñ |∂K«∞K«∞#flq
Kå=Ù#∞ <˘O^≥#∞ S##∞
H˜s@ =ÚOz Kå@∞ñ <åÜ«∞#
– N ~å*Ï, ~å*Ï, ~å*Ï, ^Œ∞óY=ÚÖËx"å~°=Ú.
~å*Ïkè~å*Ï!
4. ã¨~°fi [<åOQÆ=ÚÖÏ~å!
â◊~°}∞ºñ _Ü«∞<Õô
H˜s@ =ÚOz Kå@∞ñ

1. ã¨∞O^Œ~° ~°Hõ∆HÍ!
ã¨$+≤ìÜ≥ÚHõ¯ <å^è•
^Õ==∂#= Ѩل`«∞ñ_®
x#∞flñ „ÉËq∞O`«∞<£
ã¨^• ¿ãqO`«∞<£
=∞^•`«‡`Àñ ys@=∂.
2. "≥∞ÿ^•# =∞O`«Ü«Úñ
99 100
1.
1. ã¨∞Îu ã¨∞Îu áê_#ç suQÆ<£
#∂\˜ hfl‰õΩã¨$+≤ì K≥e¡OK«∞#∞ #$áêÅã¨∞Îu H©~°∞ÎÖò
hu=∞O`å xdÅ ^Œ∂`«Å∞ KÕi h‰õΩñ *ˇe¡O`«∞=Ú
^•g^Œ∞ Ѩل`«‰õΩO_®
hˆH H©iÎ ÉèíH˜Îñ*ˇe¡O`«∞~°∞.
~Ú„âßÜÕ∞Öò áêÅHÍ
KÕ`«#∞Oz ^Õ=Ùx ¿Ñ~° =K«∞Û
q∞uÖËx „¿Ñ=∞#∞ QÍK«∞#∞. nè~°∞O_® ^èŒ<åº`«‡.
IIã¨∞Îu ã¨∞Îu ã¨^ŒÜ«Úñ #·≥ ÜÕ∞ã¨∞ 2. ^Œ∂`« ÖÏHÍâ◊=∞O^Œ∞
MϺu`À hÔH#flñ_˘#~°∞Î=ÚII ^˘_QÆñ¤» Q˘Å∞Î~°∞
2. ã¨∞Îu ã¨∞Îu Éèí∂`«Å=∞O^Œ∞ ã¨$+≤ì
™È΄`«=ÚÖò =∂ ™êfiq∞H˜ ѨÓlOK«∞#∞ x#∞fl
K≥Å∞¡#∞

34

1. #=∞㨯iOѨ ~°O ç ^•g^Œ∞ Ѩل`«∞x N


1. <å Ü«∂`«‡ hÖ’ "Õ∞ÖÁ¯x
ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆‰õΩO ∞» U`≥OK≥ Éèí∂q∞H˜
^ŒÜ«∂à◊√x H©iÎOѨÙ=Ú
<åºÜ«∞O|∞ Ö’Hõ=∞O^Œ∞ ™ê÷Ñ≤Oz x`«º=Ú
„Ñ≤Ü«∞O|∞`À h~°Hõ∆‰õΩ<£
J<åºÜ«∞ =∞O`«ñ ^•#∞ áÈñQ˘@ì=K≥Û#∞.
„ѨѨÓ~°‚ „¿Ñ=∞ÉÏ_»∞=Ú.
2. <Õ áêѨ=∞O^Œ∞ñ QÆ∂ÅQÆ<£ 2. =~°¬O|∞ Ѩ_∞#@∞¡» â◊√+≤¯OK«∞

<ÕÅ#∞ ^Œ∞ódOK«∞ "åi ÔHÅ¡ ǨÏ~°¬O|∞


HÍáê ç
xK«∞Û#∞

N ÜÕ∞ã¨∞ ~å[º=∞O^Œ∞ ã¨^Œƒù‰õΩÎÅO^Œé∞

Y~°∂˚~° =$Hõ∆ su<£ =iúÅ∞¡K«∞O^Œ∞~°∞.

1. =∞=Ú<£ ã¨$lOz#
3. kQÆO`«"åã¨∞ Öˇ·# Éèí∂~åA ÅO^Œé∞ N ÜÕ∞ã¨∞ K«~°}O|∞Öò #=∞㨯iO`«∞~°∞

Éèí∂Ö’Hõ"åã¨∞Öˇ·# [#O|∞ ÅO^Œé∞ „H©ã¨∞Î ™êfinè#=∞O^Œ∞ rqO`«∞ Ô~ѨC_»∞.

4. q~À^èŒ∞Öˇ·# "åi<£ [~ÚOѨ <≥#flñ »∞<£ ã≤OǨ ã¨#O|∞q∂ñ^Œ Pã‘#∞ñ_»QÆ∞#∞

J`«ºO`« „¿Ñ=∞=¸iÎ N ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞=Ù P k=º <å=∞H©iÎ "åºÑ≤OK«∞ h Éèí∞q<£.

2. ѨÅ∞q^è•Å∞QÆ – *Ë"∞û£ =∂O\ò:QÀ=∞s


J#∞: |~åfl~ü¤ Å∂HÍãπ
ÉÏkèOK«∞ ~ÀQÆ=ÚÖò
áÈñQ˘\˜ì ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú
~å‰õΩO_ñ»

ã¨O`À+¨ ã¨fi~° "≥∞`«∞ÎK«∞


104 „H©ã¨∞Î #~å=`å~° ã¨O^Õâ◊=Ú
~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅHÍOÉè’l `å – Pk
ã¨∞ÎuOK«∞K«∞O »∞ñ _®Ü«∞#<.£ q#ˆ~ Ü≥∂ #~°∞ÖÏ~å – g#∞Å H˜OѨ٠q∂~° – =∞#Å ~°H˜∆OѨ „H©ã¨∞Î –
3. ^Õ=ÙO »∞ =∂„`«"Õ∞ =∞#∞*Ï=`å~°∞ñ _Ü≥∞º» – q#ˆ~ ´ J#∞k#=Ú#∞ ^Õ – =Ùx `«#Ü«Úx 1Ѩ^Œ
~°Hõ∆} =∂~°æ=Ú – =#[O|∞Å∞ =∞# – =Ú# x_H˘#∞K«∞#∞ç IIq#ˆ~II
PÜ«∞`«ÎѨéz 1
`å=∞~°Ñ¨Ù=ÙfiÅ=O\˜ áê^Œ=ÚÅ∞.
35
5. ^Œ∞i`«=Ú Å}ñѨ =zÛ – =∞~°}"≥∞ÿ uiy ÖËz – x~°`«

103 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú "≥∂H∆Í#O^Œ ã¨∞O–^Œ~° =∞Ok~°=Ú# Hõ~°∞^Œ∞QÆñ


10 11 12
[<≥ ´ a~°a~° =∞# =∞O – ^Œ~° =∂ Hõ~°∞}Ï – â◊~°xkè
1. #~°~°∂ѨÙñ |∂x 1Ѷ¨∞’~° – #~°‰õΩÅ ~å~°=∞‡x – ^Œ∞i`«=Úñ ÉÏѨ٠^˘ »¤ – 13
K«~°} "≥∞ – â◊~°}x áÈ^Œ=Ú IIq#ˆ~II
^˘~°Ü«∞ø =∞iÜ«∂ =~°Ñ¨Ù„`«∞ñ »∞ ´ 2Hõ~° =∞~°∞ ^ŒQÆ∞ Hõ – Åfii yi ^Œi 3Hõi – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi

4
– y ~°Ü«∞O|∞# „ѨÉèí∞ – Hõ~°∞}#∞ QÆ#ˆ~ IIq#ˆ~II
2. P#O^Œ"≥∞ÿ# "≥∂Hõ∆ – =∞O^Œi H˜Ü«∞º 5nHõ∆ – |∂x `«#"Õ∞x ã≤Å∞= –
„=∂#∞ #}ñz =∞$uñ ÉÁO^≥#∞ ´ n# ^ŒÜ«∂ Ѩ~°∞ñ – _#·≥ =∞Ǩ `«∞‡ñ_∞»
105 Q˘Å¡Å QÍ#=Ú
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – „uѨÙ@
– *Ï#∞QÆ – Ü«∂QÆ=Ú ã¨eÑ≤# `≥~°Oyk IIq#ˆ~II ~åÔ~ Q˘Å¡"å~°ÖÏ~å – <Õ\˜ – ~å„u ÉË`≥¡¿ÇÏ=Ú #∂~° ´ *Ëi
6
3. á⁄O^Œ∞ñ QÀi# "åi – 7qO^• Ѩ~°"≥∂ѨHÍi – Ü≥∞O^Œ Ô~O^Œiñ |~°=∂
"≥∂Hõ∆^Œ∂`« – HÀi ^≥ÖˇÊ#∞ „H©ã¨∞Î – "åi *Ï_Hõ#∞fl» –
– #O^ŒÑ¨^Œ "≥ÚO^ŒñQÆñ *ËÃã#∞ ´ JO^Œ=Ú#<£ ^Œ# – 8ÉÁOk
ÖÏ~å E`«=Ú "ÕQÆ II~åÔ~II
ã¨∞~°HõÎ=Ú – lO^≥#∞ Éèí‰õΩÎÅ – _≥O^Œ=Ú QÆ∞O^ŒñQÆ IIq#ˆ~II
4. WÅ =∂Ü«∂"å^Œ∞Å =∂x – ~Ú`«ñ Õ ã¨^Œ∞æ~°∞ _x» – `«ÅáÈã≤ K«∂z 1. ѨÙ@∞ì Kå=ÙÅ∞ ÖËx"å_ñ@» – Ѩã¨∞Å
9
=∞u x – â◊ÛÅ ÉèíH˜Îx Q˘ez# "åiH˜´xÅ [#∞ʼnõΩ QÆÅ∞-=ÚÅ#ÅÔ~_∞» `˘\˜ì֒ѨÅñ |∞>ˇì<Õ_ñ@» ´ Z\˜ì "å~°Å#∞ *Ë –
^èŒx-‰õΩÅ HõO^Œx ã¨∞Y – =ÚÅ∞ =∞i Ü≥Úã¨ñQÆ∞#∞ IIq#ˆ~II Ѩ\˜ì áêѨ=Ú Å∂ »ñ – Q˘\˜ì "≥∂Hõ∆Ѩل`À=ñ –
ɡ@∞ì "å »@ "ÕQÆ II~åÔ~II
2. |ǨïHÍÅ=∂Ü≥∞#∞ qO\˜q∞ – <Õ_∞» – =∞Ç≤ÏH˜=K«∞Û@ Hõ#∞Q˘O\˜q∞ ´
14
qÇ≤Ï`«=Ú`À_» – ¿ãqOz =`«Î=Ú "≥∂Hõ∆ – =∞Ç≤Ï`«∞x QÆx ^Œ∞óY –

~°Ç≤Ï`«∞Å=∞=Ù^Œ=Ú. II~åÔ~II
1
ÉèíÜ«∞OHõ~°∞ÅQÆ∞. 2q∞H˜¯e Pâ◊Û~°ºHõ~°"≥∞ÿ#. 3"≥o¡. 4`«fi~°QÆ. 5„â◊^Œú`À. 6 ã¨Ç¨Ï"åã¨=Ú. 7|O^èŒ∞=Ù.

8
â◊s~°=Ú Ü≥ÚHõ¯. 9ã¨OѨ^ŒÅ`À <˘Ñ¨CK«∞#fl. 10"≥à‹¡#∞. 11`«fi~°QÆ. 12ã¨=Ú„^Œ=Ú. 13áêѨ"Õ∞.

14 =zÛQÍ„aÜÕ∞Å∞ Ñ¨Öˇ¯#∞ – =∞iÜ«∞ – 1=∞K«ÛHõO\˜_≥O^Œ


"≥∂Hõ∆=∞O^Œ∞ ѨÓ*Ϻx. 2
=ÚÖˇ¯#∞ ´ ÃÇÏK≥ÛÂ# â◊√Éèí=ÚÅ – 3<≥#ÖËx Hõ$Ѩ ^Õ=Ùñ
_çzÛ 4~ÚO`«∞ÅÖ’x – <≥flK«∞Û *ËÜ«Ú#@OK«∞ II=zÛII
1. ÉèíÜ«∞ =∂`«‡Ö’ g ∞» Hõ#ºHÍ – h=Ù – ^ŒÜ«∞ÉÁOk Ü«Ú<åfl=Ù ^èŒ#ºQÍ ´

5
~°Ü«∞=ÚQÆ xkQÀQÆ – ~°ƒù=Úñ ^•ÖˇÛ^Œ=Ù 6Ѩل`À –
^ŒÜ«∞=∞ø ÜÕ∞ã¨#∞ ¿Ñ~° – `«x H˜_∞» =∞OK«∞#∞ II=zÛII
2. J`«ñ #flñ|≥_∞#∞» =∞Ǩ `«∞‡ ·≥ – ã¨~Àfi – #fl`«∞ñ_#·≥ ^≥·=
‰õΩ=∂~°∞ñ ·≥ ´ Ç≤Ï`« "≥ÚѨC ^Õ=ÙO_»∞ – #fluñ *Ëã≤
^•g^Œ∞ – 7q`«`« ã≤OǨ ã¨# – =∞`«x H˜K«∞Û#OK«∞ II=zÛII
3. Ѷ¨∞#`«~°∞ñ_QÆ∞» "åx ~å[º=Ú – JO`« – "≥Ú#QÆ∂ » ^Œk x`«ºÑ¨Ó[º=Ú

´ 8=x`«=∞QÆ∞ Ü«∂HÀ|∞ – =Oâ◊ "≥∞šѨ٠_Å∞Õ – H˘#∞


<å`«ñ #∞OK«∞ñ» ^≥ – ÖˇÊ#∞ ^Œ∂`« =∞iÜ«∞`À II=zÛII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^ŒŒi

107 '<Õ_»∞ ~°Hõ∆‰õΩ_»∞ q∂‰õΩ ѨÙ\˜ìÜ«Ú<åfl_»∞—

~å – ã¨∞~°\˜ `å – „uѨÙ@
L^Œ~ÚOz<åñ »∞ – „H©ã¨∞Îñ »∞ <Õñ »∞ – L^Œ~ÚOz<åñ_∞» ´ qk`«Ü«∞ø

=∞iÜ«∞ 9#O^Œ#∞ñ ≥· ~Ú=∂‡#∞ÜÕ∞Öò ´ 10ã¨^ŒÜ«Úñ_≥· K≥_çÜ«Ú#fl 11Ѩ$käqH˜

– 12<˘^Œ= 13ã¨=∞‡^Œ =∞Å Ñ≤âßzH˜ – 14=∞^Œ =∞}OQÆ#∞ ™ê^èŒ∞ [#=ÚÅ –

ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ 15=Ú^Œ "≥∞^Œ∞QÆ∞#@∞¡QÆ II#∞^Œ~ÚOzII

1. U 16qÉèí∞x=Å# – h [QÆ =∞Ü≥∞º – <å qÉèí∞ñ


ô~ÚÅ#∞ ´ ^≥·=`«fi=∞QÆ∞
=∞#∞ – ëêº=`å~°=Úñ ^•ÖˇÛ ´ r=ÙʼnõΩ r=#=ÚÃÑ· `«QÆ – ^Õ=Ùñ_∞#∞» ^•

1
¢ã‘Î. 2LeH˜Ñ¨_≥#∞. 3™ê\˜ÖËx. 4¢ã‘ÎÅÖ’. 5j„Ѷ¨∞=ÚQÆ. 6‰õΩ=∂~°∞ñ_»∞ ѨÙ>ˇì#∞. 7"≥_»Öˇ·Ê#.

8
ã¨∞ÎuOѨ|_»^Œy#k. 9‰õΩ=∂~°∞ñ_»∞ 10
Hõ$ѨQÆÅ"åñ_»∞. 11
Éèí∂q∞. 12
HõÅ∞QÆ∞#@∞¡.
13
ã¨O`À+¨=Ú 14QÆ~°fi=Ú J}QÆ∞ÖÏQÆ∞#. 15ã¨O`À+¨=Ú ÃÑ~°∞QÆ∞#@∞¡. 16„ѨÉèí∞x.

36
6.F ÜÕ∞ã¨∞ áê#∞ÊQÆ – <å Ü«∂`«‡ñ
105 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú *ËH˘x ´ „âıÜ«∞=ÚQÆ |=oOK«∞ NHõ~°
=~°ã¨∞`« IIH˘xÜ«∂ II»
<˘Hõ¯ñ_»∞ z~°–rqÜ«∞QÆ∞ „ѨÉèí∞ áêÑ≤ r=ÙÅñ – QÍ=ñ ^Œ#∞ñ *Ï=Ù#‰õΩ
– =O`«QÍx Ѩ~°^Õt

<˘ ñ|» ç IIÜ«Ú^Œ~ÚOzII 1


<å.
2. Ü«¸^Œ∞Å # ∞=∞<»£ – ɡHõ¯QÆ∞ ÉèË^• – ÉèË^Œ=ÚÖò ÉÁ =∞<»£ ´ "åkOz

„ѨÉèí∞ ~åHõñ – QÍ^ŒOK«∞ =∞k <≥Oz ´ q∂^Œ∞ñ E_»x "åi HÍ~°∞O_»

"å~°∞O ≥· ã‘fiÜ«∞ [#∞ʼnõΩ "≥∞^Œ=∞QÆ∞ ~˘`«ÎOQÆ 1=∞^Œ#∞ñ…

– _Ò ^ŒÜ«∂à◊√ñ ∞» „áê} q∞_∞@‰õΩ» II#∞^Œ~ÚOzII


– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^Œi

108 ÉÏÅÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ ™êfiQÆ`«=Ú


~å – Hõ=∂ã¨∞ `å – „uѨÙ@
H˘xÜ«∂ »ñ ^Œ~°"≥∞ x#∞fl – HÀ=∞ŠǨÏ$^ŒÜ«∞ – H˘xÜ«∂ »ñ
^Œ~°"≥∞ x#∞fl ´ `«#~å~°∞ k#Hõ~°∞ñ – ɡ#∞`å~°Å#∞ q∞OK«∞ –
Ѷ¨∞#`Õ[=Ú# <˘Ñ¨C – HÍOu=∞O`«∞ñ » g=Ù IIH˘xÜ«∂_II»
1. Mˇ~°∞|∞Å∞ Ãã~°∞ѨÙÅ∞ – =∞i ^Œ∂`«QÆ}=ÚÅ∞ ´ #∞~°∞`«~°O|∞QÆñ Q˘Å∞=

– <˘Ñ¨C „âı+¨µªñ » g=Ù IIH˘xÜ«∂ II»


2.ã¨~°fiÖ’HõO|∞Åñ – |~°∞fi ^Õ=Ùñ » =Ü«Úº ´ #∞ifi
¢ã‘Î QÆ~åƒù# – #∞^ŒƒùqOzu g=Ù IIH˘xÜ«∂_II»
3.qâ◊fi=∞O`«Ü«Ú <ÕÅ∞ – g~åã¨#∞ñ » =Ü«Úºñ ´
Ѩâßfio`Àñ ^˘\˜ìñ – ѨO_Ü«ÚO\˜qç h=Ù IIH˘xÜ«∂ II»
4. ^Àã¨O|∞Å#∞ =∞ Ü«Úç – ^•™êoñ QÆ~°∞}˜Oz ´ ÜÕ∞ã¨∞ ¿Ñ~°∞# [QÆu

HQÆ∞^≥Ozuˆ h=Ù IIH˘xÜ«∂_II»


5. #~°∞ÅÜ«∞O^Œ∞#ñ QÆ~°∞} – ^èŒ~° ã¨=∂^è•#O|∞ ´
z~°HÍÅ=Ú#∞ =∞Ç≤Ï=∞ Ѩ~°ñQÆñ *ËÜ«Ú^Œ∞ g=Ù IIH˘#Ü«∂_»II
– Z<£._.ç UɡÖò

110 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú


~å – ǨÏiHÍOÉè’l `å – „uѨÙ@
ѨÙ>ˇì ÜÕ∞ã¨∞ñ_∞» <Õñ »∞ – =∞#‰õΩ – ѨÙ}º=∂~°æ=Ú EѨ#∞ ´ Ѩ\˜ì

zO`« ÖËkñHõ ÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ>ˇì#∞ – qO`«QÆ#∞ ÉË`≥¡¿ÇÏ=∞O^Œ∞#ñ ´ K≥O`« Ü«∞Ü≥∞ºñ |~°=∞ QÆ∞~°∞ñ_»∞ – „áêÜ«∞tÛ`«∞Îñ_»∞ ÜÕ∞ã¨∞_»∞ IIѨÙ>ˇìII

1. ^èŒ~°ñ aâßzx "Õñ #ç – ^Œ∞ – ~°fl~°∞Åñ „ÉÁK«∞@ÔH· Ü«∂ ´


1. ^Œ∂`« `≥ÖˇÊ#∞ Q˘Å¡Å‰õΩ â◊√Éèí – "å~°Î <å k=ã¨O|∞ qO`«QÍ – MϺu
Ѩ~°=∞"åã≤ áêѨǨÏ~°∞ñ_»∞ – =~°ÉèíHõÎ [# áÈ+¨µñ_»∞ IIѨÙ>ˇìII
q∂~°ñQÆ "å~°∞ ÜÕ∞ã¨∞#∞ QÍOzi – ã¨∞Î`«∞ ÖÁ#iOzi IIzO`«II
2. Ü«¸^Œ ^Õâ◊=ÚÖ’#∞ – ÉË`≥¡ – ¿ÇÏ=∞#∞ „QÍ=∞=Ú# ´ <å^ŒiOѨ #∞^ŒƒùqOK≥

2. K«∞Hõ¯ñ QÆ#∞Q˘x *Ï˝#∞ ÖˇO`À – =∞‰õΩ¯=`À <å „Ñ¨Éèí∞x QÆ#∞ Q˘# ´


– #^èŒ=ÚÅ"≥∞ÿ# =∞#Åñ II|∞>ˇìII
K«Hõ¯ñQÍ Éˇ`≥¡=ÚѨÙ~°=Ú# *ÁzÛi – HÍ#∞Hõ ezÛi IIzO`«II
3. `«∂~°∞Ê *Ï˝#∞Å∞ H˘O^Œé∞ – ѨÓ~°fi – k‰õΩ¯ K«∞Hõ¯#∞ QÍOz ´
3. Hõ#ºQÆ~°ƒù=Ú#O^Œ∞ñ |∞>ˇì#∞ – Hõ~°∞}QÆÅ ~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ „H©ã¨∞Îñ_»∞ ´ ^èŒ#∞ºÅQÆ∞@‰õΩ
ã¨~Àfi#fl`«∞x =∞iÜ«Ú H˘=∞~°∞x – Hõ~°Ê}=Ú ezÛi IIѨÙ>ˇìII
~°O ç "ÕQÆ"≥∞ n#∞Öˇ· – ã¨~°fi=∂#∞ºÖˇ· IIzO`«II
– ¿Ñ¶eH±ûPO„_»∞

4. áêѨ "≥∞Å¡#∞ ѨiǨÏiOѨ#∞ – Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆‰õΩñ _»=`«iOK≥#∞ ´ ^•Ñ¨Ùñ *Ëi# "åi

H˜_»∞ñ QÆ_»∞ ÉèÏQƺ=Ú – "≥∂Hõ∆ÉèÏQƺ=Ú IIzO`«II


37
107 3. H˘=∞‡ Ü≥∞+¨¬~Ú#∞O ç ѨÙ>ˇì#∞ – zQÆ∞~°∞ –
„Hõ=∞‡~° "≥Ú^Œ∞Ì# |∞>ˇì#∞ ´ Hõ"≥∞‡#∞ ^Õ=Ùx Ü«∂
– `«‡=Ú‡#∞ `≥eq *Ï˝ – # =∂‡Ö’K«# =∞Ç¨Ï – `«fi "≥Ú‡
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
1
éËñ »∞ "≥∞ã‘ûÜ«∞ [x‡OK≥#∞ – N^• – g^Œ∞ ѨÙ~°=Ú# #∞^Œ∞ƒùqOK≥#∞ ´
‰õΩ¯=∞‡_ç<å`«x IIéËñ_»∞II
4. ã¨~°fiâ◊H˜Î QÆÅ ^Õ=Ùñ »∞ – =∞iÜ«Ú – #∞ifiÜ«∞O^Œ∞
"Õ_∞Hõ`À»_#∞» – ÉÏ ∞ñ» ç áê@Å∞ ´ ~°∂_QÆçè ™ê`å#∞ – HÍ_xç ^˘ÅñyOѨ ^ŒÜ«∂ã¨fiÉèÏ=Ùñ »∞ ´

IIéËñ_»∞II ã¨~°fi=∞Ç≤Ï=∞=Ú QÆÅ∞æ – ã¨fi~°æ Ö’Hõ=Ú


1. =∞#H˘éÔH· tâ◊√=٠ѨÙ>ˇì#∞ – J`«ñ ∞» – =∞# ^À+¨=ÚÅ#∞ =^Œe – QÆ~°fi=Ú`À xO_#ç – ã¨~°fiOã¨Ç¨
É’Q˘>ˇì#∞ ´ J#Ü«∞O|∞ #`«xq∂ñ – ^Œ#∞ ~å[ºÑ¨Ù ÉèÏ~° – =Ú 2
ã¨÷eÃÑ· IIéËñ_»∞II
#∞OK«ñ| ≥ q"≥∂ – K«#Hõ~°Î ~Ú`«ñ _Ò#∞ IIéËñ_»∞II 5. qO`≥·# "åñ_∞QÆ» #∞O_#∞≥ – HÀi#O`«
2. Ѩ~°Ö’Hõ Ãã·#ºO|∞ QÆ∂_#∞≥ – =∞# – =~° tâ◊√=Ù#∞ QÆ∂iÛ ã¨∞O^Œ~°`« ÖˉõΩO_#∞≥ ´ zO`«`À_#∞»
áê_#∞≥ ´ #~°∞ÅÜ«∞O^Œ∞# QÆ~°∞} – ^èŒ~° ã¨=∂^è•#O|∞ – z~°
^Õ=ÙxH˜ ÉÇ¨ï – =∞Ç≤Ï=∞ Ü«∞@OK«∞#∞ IIéËñ_∞II»
=∂Ü«∂ – ã¨OQÆ`«∞ÅQÆ∞ "åi – Ü«∞O`«=ÚÖË#\˜ì –
Ü«∂Ѩ^Œ#∞ gH˜∆Oz IIéËñ _»∞II
6. K≥^Œi# Q˘éˇ]Å "≥^Œ‰õΩ#∞ – "åx – =Ú^Œ=Ú# =∞O^ŒÖ’ñ
*Ë~°∞Û#∞ ´ ã¨^ŒÜ«∞`« ÜÕ∞ã¨∞O_»∞ – [x`≥·Hõ ã¨∞`«∞ñ_»∞ ~°Hõ∆‰õΩO_»∞^Œ~ÚOz<åñ_»ñ@ – =∞#H˘~°‰õΩñ|~°=∞ – ~°Hõ∆‰õΩO _»∞^Œ~ÚOz
3
ÉèÏ – ã¨fi^ŒkèHõ qÉèí∞ñ_®Ö’ K«# Hõ~°Î [x‡OK≥ IIéËñ_»∞II <åñ_ñ@» ´ ~°Hõ∆‰õΩO _∞^Œ~ÚOz<åñ»_∞» – ~åÔ~ Q˘Å¡É’Ü«∞ÖÏ~° – `«Hõ∆}=Ú#ñ É’~Ú
7. JHõ∆Ü«ÚO_»QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞ =K≥Û#∞ – =∞# – ~°Hõ∆}=Ú‡#∞ ã≤^ŒúѨÔ~Û#∞ ´
=∞# x – sHõ∆} Ѷ¨Å "≥ÚO^Œ∞^Œ=Ú II~°Hõ∆‰õΩO_»∞II
"≥∂Hõ∆=Úñ ã¨~°∞}Ï Hõ – \ÏHõ∆=Ú`À xÜ«∞º – hH˜∆uÜ«∞O^Œ∞# – ÃÇÏ„c
1. ^•g^Œ∞ =Oâ◊=∞O^Œ∞ ^èŒ#∞º_»∞ [x‡Oz<åñ_»∞ ´ ^Õ=Ùñ_»QÆ∞
=Oâ◊=Ú#O^Œ∞ IIéËñ_∞II» Ü≥∞Ǩϟ"å =∞# – k‰õΩ¯ñ ^Õi K«∂z<åñ_∞» II~°Hõ∆‰õΩO »∞II
– Zãπ. *Ë"∞û£

1 2 2. QÆQÆ#=Ú#∞O ç çyæ – Ѷ¨∞#∞ñ »∞ QÆ„aÜÕ∞Å∞ ^Œ∂`« ´ `«y#@∞ì K≥ÃÑÊ


~åA. Éèí∂q∞. 3
„ѨHÍtOK«∞. "åiH˜

– q∞QÆ∞Å ã¨O`À+¨"å~°Î II~°Hõ∆‰õΩO_»∞II


3. =~°Î=∂#=Ú *ˇÑ≤Ê ^Œ∂`« – "≥·Éèí==Ú# áÈ=ÙK«∞<åflñ_∞» ´ Hõ~°Î#∞

Ez# "≥#∞Hõ – HÍO`«∞=Ú q„â◊=∞O |ѨC_»∞ II~°Hõ∆‰õΩO_»∞II

4. Ѩâ◊√=ÙÅ `˘\˜ìÖ’# – ÉèÏã≤Å∞¡ =¢ã¨Î=ÚÅA\˜ì ´ tâ◊√=Ù#∞ QÆ#∞Q˘O^Œ∞~°x

– j„Ѷ¨∞=ÚQÆ#∞ ^Œ∂`« `≥ÖˇÊ II~°Hõ∆‰õΩO_»∞II


5. J#∞K«∞ Q˘Å¡ ÖÁHõi H˘Hõ – ~å#"åÅ∞ *ˇÑ¨CH˘#∞K«∞ ´ J#∞=∞uOz

Hõ_»‰õΩñ „H©ã¨∞Î – #O^ŒiH˜h ^≥eÊ<å~°∞ II~°Hõ∆‰õΩO_»∞II


– "≥∂K«~°¡ ~åѶ¨∞=Ü«∞º

113 „H©ã¨∞Î [#‡k<À`«û==Ú


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
ã¨O`À+≤OK«∞ñ ç – Ü«∞O^Œ~°∞ <å`À – ã¨O`À+≤OK«∞ñ ç – Ü≥ÚHõ ´

qO`«Ü«∞QÆ∞ H©~°Î#ñ ÉÏ » =zÛux – ã¨O`À+≤OK«∞ñ ç – <å`À IIã¨O`ÀII

1. JO^èŒHÍ~° =∞Ü«∞"≥∞ÿ# Éèí∂q∞ <å – ^ŒºO`«=Ú "≥eñyOѨ – ^•x Ü«∂ – "Õâ◊=Úñ

^˘ÅñyOѨ ´ =Ok`«∞O ∞» „H©¿ãÎã¨∞ <å^èŒ∞ñ ∞» – =K≥Ûñ „|HÍâ◊√O ·≥

– Éèí∂q∞H˜ – xK≥Û „ѨHÍâ◊O|∞ IIã¨O`ÀII


2. HÍ# #O^èŒHÍ~°O|∞ ^˘ÅñQÆñ „Ѩ – HÍtOK≥#∞ ÖˇO ∞» – q∂~°∞
„Ѩ – HÍtOѨ#∞ ~°O ∞» ´ =∂#=ÙÅ#∞ ã¨O`À+¨Ñ¨~°Û<≥· – =∞Ç≤Ïx
#=`«iOK≥ – Éèí‰õΩÎÅ – =∞#=Ú ã¨O`«ã≤OK≥ IIã¨O`ÀII
38
4. D ã¨=∞Ü«∞=Ú =∞# – =∂ ã¨=∞Ü«∞O|∞QÆñ –
109 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú *Ëã≤ ã¨∞ÎuOѨ#∞ – *Ëiu q∞KÀÛ@ ´ ÉèÏã¨∞~°O|

3. q∞#∞fl #∞O ç ã¨O`ÀëÈ^ŒÜ«∞=Ú – q∞QÆ∞Å „ѨHÍtOK≥ – ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅñ QÆ∞ – N – ÜÕ∞ã¨∞ <å^èŒ∞x – ǨÏ$^Œ –
Ü«∂ã¨#O|∞#ñ *ËiÛ II*Ï˝#∞II
– ^ŒQÆ∞Åñ „ѨHÍtOK≥ ´ =Ú#∞fl *ËÜ«∞ñ|_ç# "åQÆú`«Î=Ú –
– ÉË`åà◊ *Ï<£
u#flQÆ <≥~°"ÕÔ~ Éèí‰õΩÎÅ – Hõ#∞fl ÖÏ㨠nÔ~ IIã¨O`ÀII
4. „Ñ‘uÜ≥ÿ∞# h ѨO_»∞QÆ QÆ∂iÛ – #∂`«# H©~°Î##∞ – QÆÅã≤H˘x
– <å`Àñ áê_»∞K«∞#∞ ´ h `«i ^Œ∂~°ã¨∞÷Å H© "å~°Î#∞ – <Õ f~°∞#∞
<≥·#ñ – ^≥Å∞ѨñQÆ – <å`«∞~°Ñ¨_»=Öˇ#∞ IIã¨O`ÀII
5. áêѨÙÅÃÑ· ^Õ=ÙxH˜ñ QÆey# – „Ѩ|Å"≥∞ÿ# ^ŒÜ«∞#∞ –

Ö’Hõ=Ú#ñ – EÑ≤OѨñ QÆ=Öˇ#∞ ´ EѨHõáÈ~Ú# ֒Ѩ=Ú =∞#ÃÑ· –

"≥∂Ѩñ|_»∞#∞ x[=Ú – "ÕQÆ=Ú – EѨÙ^Œ =∂ Ѩ^äŒ=Ú IIã¨O`ÀII


– ÉË`åà◊ *Ï<£

114 *Ï˝#∞Å∞ „H©ã¨∞Î#∞ P~åkèOK«∞@


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
*Ï˝#∞ ÖÏ~åkèOzi – ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞xñ – |
∂x áêѨÙÅñ „É’= "≥∞xñ ^•eÛ# `«i II*Ï˝#∞II
1. KåÅ HÍÅ=Ú #∞O ç – "Õ∞Å∞ "å~°Î <åã¨H˜Î – <åÅH˜Oz
#Hõ∆„`« – HÍÅ zǨÏfl=Úñ QÆ∂ ç ´ "Õ∞Å∞ "Õ∞Åx – =∞ -
"Õ∞‡Å∞ "åñ_x» – =∞Oz – É’à◊=Ú ™êO„ÉÏ}˜ "Õã≤ II*Ï˝#∞II
2. ^Œ∂~° =∞#Hõ Ü«∂„`« – ÉèÏ~° =∞#Hõ |Ü«∞Å∞ – ^Õi
ã¨O`À+¨=Ú`Àñ – *Ëi "Õ∞eq∞ |O ´ QÍ~° q∞zÛi – =∞# –
™ê~° "≥∞zÛi *’ – Ǩ ~°∞ *’Ǩ ~°@OK«∞ II*Ï˝#∞II
3. D k=ã¨O|∞# – ÉË`≥¡¿ÇÏ=∞#∞ #∂~° – Ü«¸^Œ∞Å
~åAQÍñ – ÉÏ^Œ∞H˘#flÜÕ∞ã¨∞ ´ <å^èŒ ™êfiq∞x – 㨠–
"≥∂‡^Œ q∞=∞‡x – Ü«∞ – Ü«¸º^Œ[#∞Å =∞^茺 II*Ï˝#∞II
3. =∂#=ÙÅ HÅ¡#∞Ô – ^Õ=Ùx „¿Ñ=∞ – =∂#∞QÍñ EѨ#∞ ´ „=∂xÃÑ·
^Œ# ~°HõÎ "≥Úã¨ñQÆñQÆ – =∂#=ÙO_≥· ѨÙ>ˇì Ü«¸^Œ∞Å – Ö’#
ÜÕ∞ã¨#∞ ¿Ñ~°∞KÕñ^• – n#∞ñ ·≥ ~Ú=∂‡#∞ÜÕ∞Å∞ IIw`«=ÚÅ∞II
4. Pkñ ^Œ# "åHõº=Ú – #O^Œ∞# ÜÕ∞ã¨∞ – "≥∂^Œ=Ú<£ x@¡<≥# – "Õ∞kxO^•

=∞#∞Añ ·≥ ~ÚñHõ – ™ê^Œ~°=Ú‡#ñ „É’= =∞#∞AÅ – <å ^ŒÜ«∂à◊√ñ_∞»


w`«=ÚÅ∞ áê
`«#^Œ∞ ^ÕǨÏ=Ú – ™ê^èŒ∞QÍ #iÊO`«∞ ##∞K«∞#∞ IIw`«=ÚÅ∞II
=∞QÆ∞ =∞#Å ^•~°∞} – áê`«Hõ=Ú `«# q=∞Å~°HõÎ – ™êfl`«∞Å#∞QÍñ *Ëã≤ áêѨ#∞
– =Ú~åi ^•g^Œ∞
– ÉèÏ`«‰õΩÅÖ’ #=`«iOK≥#∞ IIw`«=ÚÅ∞II

1. ~åAʼnõΩ ~åAQÍ – <ÕÅ∞K«∞ "≥∂Hõ∆ – ~å[º=Ú# Hõ~°ÎQÍ ´ |∂[ÅO^Œ∞K«∞ ^Œ∂`«

ѨiQÆ} – ѨÓl`«∞O_Ò Ñ¶¨∞#∞ñ_∞» `«# ^ŒQÆ∞ – `Õ[ "≥∞Å¡#∞ q zç ~¸~ÚÅñ –


116 ~å~åA [#‡k#=Ú
^Õ[Ç‘Ï#∞ÅÖ’#ñ |∞>ˇì#∞ IIw`«=ÚII
~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x `À ç `å – Pk
~åÔ~ K«∂`«=Ú – ~å[ã¨∞`«∞ ô – ˆ~~Ú [## =∂Ü≥∞#∞ ´ ~åAʼnõΩ ~å
2. ^•ã¨∞ÅQÆ∞ "å~°Å<£ – ^Œ=∞ Ѩ@∞ ^À+¨ – „`å㨠q=Ú‰õΩÎÅ<£ ´ *Ëã≤ "å~°Å <≥Å¡ "≥∂Hõ∆ x –
– ~åA "≥∞ã≤ûÜ«∞ – ~ål`«O|QÆ∞ `Õ[=∞kQÀ II~åÔ~II
"åã¨∞Å∞QÆñ *ËÜ«∞OQÆ ~°HõÎ=Úñ – É’ã≤ Hõ$ѨKÕñQÍ= =K≥Û#∞
1. ^Œ∂`« QÆ}=ÚÅ<£ – ^Õi K«∂_~ˆ» – ^≥·= "å‰õΩ¯Å<£ – ^≥ÅÊQÍ
– ÜÕ∞ã¨∞ <å^èŒ∞ñ_∞» n# =$uÎx IIw`«=ÚÅ∞II
´ ^Õ=Ù Õ =∞# – n#~°∂ѨÙ# – ^èŒ~°}˜ HõiÔQh – k#=Ú# II~åÔ~II
2. HõÅ¡QÍkk – HõÅÜ«Ú QÍkk – Q˘Å¡ É’Ü«∞Å – ^Œ~°≈#O ´
`≥Å¡QÍ#^≥ – `Õ[iÖˇ¡ ç – `å~°QÍOK«Ô~ – `«fi~°QÆ ~åˆ~ II~åÔ~II

39
´ ÉèÏã¨∞~°=ÚQÆ „ѨÉèí∞ [#‡=Ú ÉÏ_»∞K«∞
111 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú – <åã¨`À » ~°O_»∞ – "ÕQÆ"≥∞ – Ü«∂ã¨`À »
~°O ∞» II*Ë [Ü«∞OII
3. ÉÏÅ∞ » ∞QÀ» – "ÕÅ ã¨∂~°∞ºÅ – É’Å∞ ã¨^Œ∞æ} – jÅ∞_∞» ´ ÉÏÅ ÉÏeHÍ
– ÉÏÅ=$^Œ∞úÅ <ÕÅ QÆeæ# – <å^èŒ∞_»∞ II~åÔ~II 2. ^Œ∂`«Å=∂ki QÍ„`«=Ú Öˇ`«∞ÎK«∞ – w`«=Ú ÉÏ_∞O» ç –
4. Ü«¸^Œ =Oâ◊=Ú – #∞ ^ŒúiOѨ ^• – g^Œ∞ѨÙ~°=Ú# – #∞^ŒƒùqOK≥ ´ "ÕQÆ"≥∞ – w`«=Ú ÉÏ ∞O» ç ´ ^•`«Ü«∞ø =∞# „H©ã¨∞Îx

ã¨^Œ=∞ÅO|QÆ∞ – =∞kx Q˘eÛ# – ã¨~°fi [#∞ʼnõΩ ™ê~°fiÉè∫=Ú_∞» II~åÔ~II hux – MϺuQÆ |Å∞‰õΩO ç – "ÕQÆ"≥∞ MϺuQÆ |Å∞

– K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ ‰õΩO ç II*Ë [Ü«∞OII

117
3. Q˘Å¡Å∞ „ѨÉèí∞ Hõ_»ˆHy# sux – <≥Å¡~°∞ #_»∞=ÙO ç – "ÕQÆ"≥∞ –

„H˜ã¨‡ã¨∞ =~°Î=∂#=Ú Ü≥∞Å¡~°∞

#_»∞=ÙO ç ´ LÅ¡=ÚÅO^Œ∞# ã¨O`«ã≤Oz „ѨÉèí∞ – <≥Öˇ¡ » ^≥Å∞ѨÙO ç – "ÕQÆ"≥∞


~å – ˆ~QÆ∞Ñ≤Î `å – UHõ
ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x Ü≥∂^èŒ∞ÅO^Œ~°∞ "åã≤QÆ x@~°O_∞» – "ÕQÆ"≥∞ – "åã≤QÆ x@~°O_∞»
– Ü≥∞Å¡ » ^≥Å∞ѨÙO ç II*Ë [Ü«∞OII
4. *Ï˝#∞Å ÉèíOyx =∂#=ÙÅO^Œ~°∞ – HÍ#∞Hõ eÜ«ÚºO ç – "ÕQÆ"≥∞ – HÍ#∞Hõ

eÜ«ÚºO ç ´ =∂#=HÀ\˜H˜ ~°Hõ∆} ÉèÏQƺ=Ú – ^•#=Ú ÉÁO^Œ∞O ç – "ÕQÆ"≥∞

– ^•#=Ú ÉÁO^Œ∞O ç II*Ë [Ü«∞OII


5. =∞iÜ«∞ suQÆ#∞ =∞#ã¨∞ ֒ѨÅ#∞ – =ÚiÜ«ÚK«∞ #∞O_∞O» ç –

"ÕQÆ"≥∞ HÍ#∞Hõ eÜ«ÚºO ç ´ =∂#=HÀ\˜H˜ ~°Hõ∆} ÉèÏQƺ=Ú – "Õ∞=Ú "≥o¡K«∂z<å=Ú – ™êfiq∞ ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î#∞ ´ „¿Ñ=∞ „"≥ÚH˜¯ =zÛ<å=Ú

^•#=Ú ÉÁO^Œ∞O ç – "ÕQÆ"≥∞ – ^•#=Ú ÉÁO^Œ∞O ç II*Ë [Ü«∞OII


– =∂ =∞#O|∞ÅÅ~°QÆ II"Õ∞=ÚII
6. [Ü«∞[Ü«∞ â◊|Ì=Ú *ËÜ«ÚK«∞ „ѨÉèí∞#‰õΩ – [Ü«∞=∞x áê ∞O» ç 1. ÉË^ŒÖË=Ú Ñ¨Ù~°=ÚÖ’# – c^Œ Hõ#º=∞iÜ«∞‰õΩñ ´ ÉË^ŒQÍ ã¨∞~°∂ѨÙñ ^•eÛ

"ÕQÆ"≥∞ – [Ü«∞=∞x áê_∞O» ç ´ [Ü«∞[Ü«∞ =∞OK«∞#∞ – [Ü«∞ â◊|ú=Ú`À


– "≥ÅÃãñ |â◊√ÅáêHõÖ’ II"Õ∞=ÚII
[Ü«∞=ÚÅ <˘O^Œ∞O ç – "ÕQÆ"≥∞ – [Ü«∞=ÚÅ <˘O^Œ∞O ç II*Ë [Ü«∞OII 2. *Ï˝#∞Å=∞x QÆ~°fiѨ Hõ» – n#∞Å"≥∞ÿ x`«º=Ú ´ "åx „¿Ñ=∞ ã¨HõÅ „Ѩ[‰õΩ

– =∞`«Î~Ú #=¸ÜÕ∞Å∞
– =∂#Hõ „ѨHõ\˜O`«=Ú II"Õ∞=ÚII
3. `«^ŒÌiâ◊#=∞O^Œ∞ =∂‰õΩñ – ɡ^ŒÌ "Õ∞Å∞ QÆeÔQQÍ ´
ǨÏ^Œ∞ÌÖËx áêѨ=∞O`« – ~°^Œ∞ÌѨ~°K«| ≥#∞QÍ II"Õ∞=ÚII
4. =∞~°}"≥∞ѨÙ_˘ ˆ~á⁄=∂áÈ – =∞iÜ≥∞ѨÙ_À =∞# "≥∞~°∞QÆ=Ú ´
`«fi~°QÍ áÈ~Ú Ñ¨~°=∞QÆ∞~°∞x – ^Œiâ◊#O|∞ñ *Ë`«=Ú II"Õ∞=ÚII
5. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ [#‡ =∂‰õΩ – =~°=ÚQÍ <˘ã¨OÔQ#∞ ´ Ѩ~°=∞ѨÙ~°=Ú
=∂‰õΩ ǨωõΩ¯ – ѨOK≥^•#∞ x~°`«=Ú II"Õ∞=ÚII
6. =∂‰õΩ ã¨~°fiQÆ~°fi=∞}˜y – =∞Oz =∂~°æ=∞ɡƒ#∞ ´ =∂‰õΩ h

ã¨∞"å~°Îñ *ˇÑ¨Ê =∞‰õΩ¯"≥O`Àñ QÆeÔQ#∞ II"Õ∞=ÚII

119 ÜÕ∞ã¨∞ Ö’Hõ=Ú#‰õΩ "≥Å∞QÆ∞


~å – =ÚMÏi `å – Pk
Ö’Hõ=∞O`«@ "≥Å∞QÆ∞ „ѨHÍtOK≥#∞ –
ÜÕ∞ã¨∞ [x‡Oz#ѨÙ_»∞ ´
PHÍâ◊=Ú#O^Œ∞ Q˘Ñ¨Ê #Hõ∆„`«O|∞ |∞>ˇì#ѨÙ_»∞ – Ö’Hõ*Ï˝#∞Å∞ Q˘Å¡Å∞ "≥o¡

Ö’Hõ ~°Hõ∆‰õΩ_Õã¨∞‰õΩ „"≥ÚH˜¯i IIÖ’II


1. <Õ#∞ "≥Å∞ÔQ· pHõ\˜Ö’ "≥Å∞QÆ∞K«∞<åfl#∞ – pHõ\˜ ^•x „QÆÇ≤ÏOѨ ÖË^Œ∞ ´

<Õ#∞ Ö’Hõ=Ú#‰õΩ "≥Å∞ÔQ· Ü«Ú<åfl#∞ ##∞ "≥O|_OK«∞ç – "å »∞ pHõ\˜Ö’

# »∞=Hõ r=ѨÙ"≥Å∞ÔQ· Ü«ÚO »∞ »<≥ ÜÕ∞ã¨∞ IIÖ’II


2. P Ѩ@ì}=ÚÖ’ "≥Å∞QÆ∞@‰õΩ ã¨∂~°∞º ·≥##∞ – K«O„^Œ∞ ≥·# #Hõ¯~°ÖË^Œ∞ ´ P Ѩ@ì}=ÚÖ’ ^Õ=Ùx "≥Å∞QÆ∞K«∞O »∞ IIÖ’II

=∞Ç≤Ï=∞ÜÕ∞ – „ѨHÍtOK«∞K«∞#flk Ü≥∞ѨÙ_»∞ – P Ѩ@ì}=Ú#‰õΩ ^Õ=Ùx Q˘éˇ]Ñ≤Å¡ÜÕ∞ nѨ"≥∞ÿ

40
N ÜÕ∞ã¨∞O »∞ [x‡OK≥ ˆ~~ÚÖ’ – <Õñ
113 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú »∞ – áêÜ«∞Hõ ɡ`≥¡¿ÇÏ=∞ Ü«¸iÖ’ IIN
3. q∂~°∞ Ö’Hõ=Ú#‰õΩ "≥Å∞ÔQ· Ü«Ú<åfl~°∞ QÆ#∞Hõ – q∂~°∞ "≥Å∞QÆ∞ ã¨O|O^èŒ∞Å∞
ÜÕ∞ã¨∞O »∞II
´ q∂~°∞ H˘O_ÃÑ·#» Hõ@ì|_#ç Ѩ@ì}O|∞=Öˇ<Õ – =∞~°∞ÔQ· Ü«ÚO_Hõ» #~°∞ÅO^ŒiH˜
1. HõxflÜ«∞ =∞iÜ«∞=∞‡ QÆ~°ƒù=∞O^Œ∞# –
x – =∂‡#∞ ÜÕ∞Å<≥ ç <å=∞=∞O^Œ∞# IIN
– "≥Å∞ÔQ· Ü«ÚO^Œ∞~°<≥ ÜÕ∞ã¨∞O_»∞ IIÖ’II ÜÕ∞ã¨∞O ∞II»
4. pHõ\˜Ö’ #_»∞K«∞[#∞Å∞ Q˘Ñ¨Ê "≥Å∞QÆ∞#∞ – K«∂zi ^èŒ#∞ºÖˇ· ´

Ö’Hõ =∞O^Œ∞ =∞~°}KåÛùÜ«∞QÆÅ ^Õâ◊x"åã¨∞Å q∂^Œ – „ѨHÍtOK≥#∞

Q˘Ñ¨Ê "≥Å∞QÆ∞ „ѨÉèí∞=Ù ÜÕ∞ã¨∞‰õΩ *ËÜ«∞x áê_»ˆ~ IIÖ’II


– P~ü. ^Õ=^•ã¨∞

120 ~°Hõ∆‰õΩx ~åHõ


~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅ HÍOÉè’l `å – Pk
K«∂_»ˆ~ =∂éËñ_»∞ – ѨÙ\˜ì – <åñ_»∞ ɡ`≥¡¿ÇÏ=ÚÖ’ ´ <Õñ_ô
Éèí∂q∞ "åã¨∞ʼnõΩ – xO_»∞ ~°Hõ∆}ɡƒ#∞ IIK«∂_»ˆ~II
1. Z#fl~åx ^Õ= nÑ≤Î – =Ú#∞fl q∞#∞fl „QÆ"≥∞‡#∞ ´ Ѩ#∞flQÍ ~Ü≥∞Oˆ » HÍOu

– Hõ#fl#k q∞OK≥#∞ IIK«∂_~IIˆ»


2. ^Œ∂`« `≥ÖˇÊ „"ÕÅ H˘Hõ – „Ñ‘uÜ«∞QÆ∞ =ÚK«Û@<–£
MϺuQÆ ^•g^Œ∞ ѨÙix – Hõ~°ÎÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ@∞ì@<£ IIK«∂_»ˆ~II

3.`«∂~°∞ѨÙ# *Ï˝#∞ÖÁHõ¯ – `å~° kqx QÍOzi ´ "å~°∞


g~°∞ =zÛ ¿ã= – =~°∞ã¨QÍ#∞ *Ëã≤i IIK«∂ ~IIˆ»
4. =∞‰õΩ¯=`À =∞#"≥∞Å¡ – „"≥ÚH˜¯ ¿ã=ñ *Ë`«=Ú ´ q∞‰õΩ¯@=ÚQÆ

=∞#‰õΩ âßOuñ – „QƉõΩ¯# <˘ã¨OQÆ∞#∞ IIK«∂ ~IIˆ»

– *Ï<£ KÒ^èŒi

121 ÜÕ∞ã¨∞x [##=Ú


~å – =ÚMÏi `å – J@
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
122 „H©ã¨∞Îx =∞Ç≤Ï=∞
2. 㨄`« =∞O^Œ∞#ñ |â◊√=ÙÅ ™êÅÜ«∞O^Œ∞# – ^Õ= – Ѩل`«∞O_∞» ~å – =∞^茺=∂=u `å – J@
ÖÏeÖÏe ÖÏe ÖÏÅ=∞‡ ÖÏb – ÖÏeÜ«∞x áê_~ˆ» – ÉÏÅÜÕ∞ã¨∞#‰õΩ IIÖÏeII
=∞#∞AO _®Ü≥∞#O^Œ∞# IIN ÜÕ∞ã¨∞O_∞II»
1.Ѩ~°Ö’Hõ ^Õ=Ùx `«#Ü«Úñ_À Ü«∞=∂‡ ´ ѨÙ
3. Ѩ\˜ì á⁄uÎQÆ∞ »¤Å`Àñ A@ìñ| ç – Ѩã¨∞Å –
q∞ÃÑ·» ÉÏÅ∞ñ_∞QÆñ» – |∞>ˇì<À Ü«∞=∂‡ IIÖÏeII
`˘\˜ìÖ’ñ |~°∞O »Éˇ@ìñ| ç IIN ÜÕ∞ã¨∞O_∞II»
2.WÇ¨Ï Ñ¨~å^Œ∞Å Hõ~°Î ~¸`«ñ_À Ü«∞=∞‡ ´ =∞Ç≤Ï
4.Q˘Å¡ÖˇÅ¡~°∞ q∞QÆ∞Å cèuÅ¡ñQÆ – ^≥ÖˇÊ – Q˘Ñ¨Ê
áêÅ#=Úñ *ËÜ«Ú – =∞Ç≤Ï`«∞ñ_À Ü«∞=∂‡ IIÖÏeII
"å~°Î ^Œ∂`« K«Å¡ñQÆ IIN ÜÕ∞ã¨∞O_»∞II
5.=∞# H˘éH˘Hõ¯ tâ◊√=٠ѨÙ>ˇì#∞ – ^èŒ~°#∞ – =∞# 3. P^ŒºO`«=ÚÅ∞ ÖËx ^Õ=Ùñ_À Ü«∞=∂‡ ´
^À+¨=ÚÅñ É’ñQ˘@ì#∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞O_∞II» P^•=Ú ^À+¨=Ú# – Hõ_∞¤» Ѩ ≥ #=∂‡ IIÖÏeII
6.Ѩ~°Ö’HõѨ٠Ãã·#ºO|∞ñ QÆ∂_≥#∞ – q∞O@ – =~° ~°Hõ∆ 4. Ü«¸^Œ∞ʼnõΩ ~åAQÍñ|∞>ˇì<À Ü«∞=∂‡
‰õΩx QÆ∂iÛ áê_≥#∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞O_∞II» ´ Ü«¸^Œ∞ ÖÏ`«x `À » – "åkOz ~°=∂‡ IIÖÏeII
5. #~°Q˘éˇ]Å =∞O^Œ HÍѨ~À Ü«∞=∂‡ ´ Q˘iÜ«∞Å „áê}O|∞ „H©ã¨∞Î `å#=∂‡
7.JHõ∆Ü«ÚO_»QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞ =K≥Û#∞ – =∞#‰õΩ –
~°Hõ∆}O|∞ ã≤^ŒúѨÔ~Û#∞ IIN ÜÕ∞ã¨∞O_»∞II IIÖÏeII
– u~°∞HÀ=à◊¥¡i ã‘ì"≥<£
– H˘=Ú‡ Hõ$Ѩ

41
4. PÜ«∞# ã¨xfl^è•#=Ú#O^Œ∞ – #u â◊√kúQÆ huQÆ #∞O

115 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú ñ» ´ áêÜ«∞Hõ `«# ¿ã=#∞ x`«ºO|∞#∞ – *ËÜ«∞ñQÆ h

123 *ˇHõ~åº áê@


~°Hõ∆} xK≥Û IIx„âßII

5. ^èŒ~° <À tâ◊√"å ^Õ=Ùx n~°… – ^Œi≈ =<≥_»∞


~å – ÉϺQÆ∞ `å – Pk ¿Ñ~˘O^≥^Œ=Ù ´ Ѩ~°"Õ∞â◊fi~°∞x "å`«ûź`«`Àñ –
W„âßÜÕ∞bÜ«ÚÅ ^Õ=ÙO Õ – Ü≥∞O`À ã¨∞Îu <˘O^Œ∞#∞ QÍHõ ´
áêѨq=ÚH˜Îñ „|[ ÖÁO^Œ IIx„âßII
Ü«∂„t`«∞"Ò `«# [#∞ʼnõΩ ^Œ~°≈# – =∂`«‡ q"≥∂K«# HõeyOK≥ IIx„âßII
6. =∂#∞QÆ ~°Hõ∆} *Ï˝# "≥Úã¨OQÆñQÆ – =∂~°æ=Ú
1. `«# ^•ã¨∞ñ_∞» ^•g^Œ∞ QÆ$ǨÏO|∞# – Ѷ¨∞# ~°Hõ∆} â◊$OQÆ=Ú xK≥Û ´ =∞#
ã≤^ŒúѨ~°K«∞@ÔH· – n# =∞#ã¨∞û`Àñ „|Éèí∞#‰õΩ =ÚO^Œ∞ –
â◊„`«∞=Ù ÅQÆ∞ ^Õfi+¨µÅ#∞O Ü«Úç – =∞#Å<£ ÉÏÑ≤ ~°Hõ∆} xK≥Û IIx„âßII
QÍ #_çK≥^Œ=Ù ÉèíÜ«∞ÉèíH˜Î IIx„âßII
2. nxx QÆ∂iÛ „Ѩ=HõÎÅ <À@ – ^Õ=Ùñ_∞» ѨeH˜OK≥#∞ ^˘e¡ ´ =∂#= =∞#
7. =∞iÜ«Ú#∞ ã¨=∂^è•# ã¨~°}˜Ö’ – =∞# q∞ñHõ #_»∞=ñ
Ñ≤`«~°∞Åñ QÆ~°∞}˜OѨñQÆ – =∞Ç≤ÏÖ’# x|O^èŒ#ñ *ËÃã IIx„âßII
rñHõ\˜Ö’ ´ =∞~°}KåÛùÜ«∞Ö’ #∞O #ç "åiH˜ – #~°∞}À^ŒÜ«∞
3. [#‰õΩO ^ŒQÆ∞ #„ÉÏǨ =Ú`Àñ – *Ëã≤# Ü«∂ „Ѩ=∂}=Úñ ^ŒÅñz ´ =∞#=Ú
^Œ~°≈# q∞K≥Û IIx„âßII
q~À^èŒ∞Å#∞O ç q"≥∂K«# – QÆx x~°ƒùÜ«ÚÅ"≥∞ÿ "≥∞ÅñQÆ IIx„âßII
8. [#Hõ Ѩل`å`«‡ ^Õ=Ùx H˜ÅÖ’ – Ѷ¨∞#`« =∞Ç≤Ï=∞ HõÅ∞æ#∞ QÍHõ ´ =Ú#∞

Ñ≤Ѩ٠≥ѨC »∞ `«#i #@∞¡ Ü«ÚQÆ – =ÚʼnõΩ#∞ ^Œ#~å~°∞#∞QÍ HÍ"Õ∞<£ IIx„âßII

‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
– =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞
1. ^Õ=Ùñ ∞» `«# Éèí$`«∞º~åe – n#ã≤÷u ÅH˜∆OK≥#∞ ´ D =ã¨∞O^èŒ~°ñ

124 Hõ#º =∞iÜ«∞ áê@ ^Œ~°=Ú ÅxflñHõ – <≥#∞fl ##∞ â◊√Éèí=u Ü«∞x II<å^Œ∞II

2. ã¨~°fi â◊‰õΩÎñ_»∞ =∞Ǩ Hõ$`«º=Ú – ã¨OÉèíqOѨñ *ËÃã#∞ ´


~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x `À ç `å – Pk
<å^Œ∞ „áê}=Ú „ѨÉèí∞x q∞QÆ∞ŠѶ¨∞ – #O|∞ KÕÜ«ÚK«∞#flk ´ LifiÖ’ <å „Ñ¨Éèí∞x <å=∞O – ɒѨC |iâ◊√^ŒúO|∞QÍ II<å^Œ∞II

<å^Œ∞ <å`«‡ ^Õ=Ù#O ^• – #O "≥ÚO^≥#∞ x~°`«=Ú II<å^Œ∞II 3. ÉèíÜ«∞=Ú ÉèíH˜ÎÜ«Úñ QÆeæ ^Õ=Ùx – Éèí[#ñ *ËÃã ç "åiH˜ ´ #Ü«∞=ÚQÍñ

^Œ# Hõ$Ѩ <˘ã¨OQÆ∞ # – #Ü«∞=Ú#∞ ^Œ~°`«~°=ÚÅ∞ II<å^Œ∞II

4. qk`« ÉÏǨï=Ù KÕ`« â∫~°º=Ú – qÉèí∞ñ_»∞ Hõ#ѨÔ~Û#∞ ´ ǨÏ$^ŒÜ«∞ѨÙñ

^ŒÅñѨÙÅ#∞ QÆ~°∞fiÅñ – *ˇ^Œ~°ñ Q˘>ˇì#∞ x[=ÚQÆ II<å^Œ∞II

5. Pã¨<åã‘#∞Öˇ· Ü«Ú#fl – Ü«∞uâ◊Ü«∂`«∞‡Å<£ |_ñ» ´ „^Àã≤


^Õ=Ùñ_∞» n#∞Å#∞ ã≤O – Ǩ ã¨#O|∞Å #∞xK≥#∞ II<å^Œ∞II
6. ‰õ∆Ωkè`«∞Å#∞ ^Œ# =∞^èŒ∞~°=ÚÅKÕñ – QÀi `«$Ñ≤ΠѨÔ~Û#∞

´ JkèHõ ^èŒ#=O`«∞Å#∞ iHõÎ – ǨÏã¨Î=ÚÅ`À #xÃÑ#∞ II<å^Œ∞II

7. Pk Ñ≤`«~°∞Öˇ·# Ü«∞„ÉÏ – Ǩ =Ú Hõ`«x ã¨O`«∞# ´ HõkfifÜ«Úñ _®kÖ’Hõ

– <å# uzÛ#@∞¡QÍ II<å^Œ∞II


8. x~°`«=Ú#∞ ^Œ# Hõ~°∞}ñ EѨ ´ x[=ÚQÍ =∞k <≥OK≥#∞ ´ =~°^Œ∞ñ

_ç„âßÜÕ∞Å∞#‰õΩñ ^Œ# – =~° ã¨Ç¨ Ü«∞ "≥Ú#Ô~Û#∞ II<å^Œ∞II


9. Ѩ~°=∞ `«O„_çH˜ ^≥·= ã¨∞`«∞#‰õΩ - áê=<å`«‡‰õΩ xñHõ xÇ¨Ï ´ Ѩ~°=Ú

ÅO^Œ∞#∞ Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆO|∞Åñ - |~°ñQÆ∞ =∞Ç≤Ï=∞ =∂"Õ∞<£ II<å^Œ∞II

– Éèí="åã≤ #=¸ÜÕ∞Å∞

125 ã¨∞"≥∞Ü≥∂#∞ áê@


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞:
<åHÍÅQÆ`«∞ Öˇqfi) `å – „uѨÙ@
h ã¨=∂^è•#=Ú – ^•ã¨∞x H˜Ñ¨C_»∞ – <å^è• ^Õ"å ´ ~ÚzÛ – h
=∂@K˘Ñ¨C# – áÈxK«∞ÛK«∞<åfl=Ù – <å^è• ^Õ"å IIh ã¨=∂^è•#=ÚII
1. J#∞ºÅ‰õΩ x#∞fl – |Ü«∞Å∞ Ѩ~°K≥ ç – "≥Å∞QÆ∞ñQÍ#∞ ´ h‰õΩ – #}ñQÆ∞

„Ѩ[Öˇ·# – ~Ú„âßÜÕ∞Öò "åiH˜ – =∞Ç≤Ï=∞ QÍ#∞ IIh ã¨=∂^è•#=ÚII

42
1. ^Œ∂`« áê@ áê_∞ñ» ô
117 ÜÕ∞ã¨∞ [#‡=Ú ~°Hõ∆‰õΩ<£ ã¨∞ÎuOK«∞ñ_ô
P „ѨÉèí∞O_»∞ ѨÙ>ˇì#∞
2. #~°∞ÅÔH· h=Ù U – ~°Ê~°z# ~°Hõ∆}<£ – <å^è• ^Õ"å – ~ÚkQÀ –
ɡ`≥¡¿ÇÏ=Ú #O^Œ∞#<£
<åHõ#∞Å∞ K«∂z Ü«∂ – #OkOK«∞K«∞#flq – <å^è• ^Õ"å IIh ã¨=∂^è•#=ÚII Éèí∂[#O|∞
3. `«O„_çH˜ ã¨∞`«∞xH˜ñ |iâ◊√^•ú`«‡‰õΩ#∞ – QÆÅ∞QÆ∞QÍHõ ´ =∞Ç≤Ï=∞ – `«~°∞QÆHõ

ã¨^•HÍÅ=Ú – Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆ=ÚʼnõΩ#∞ – QÆÅ∞QÆ∞ <å"Õ∞<£ IIh ã¨=∂^è•#=ÚII

– #=¸ÜÕ∞Å∞ áêHõº"å^èŒ=Ú

1. F ã¨^Œƒù‰õΩÎÖÏ~å !
Ö’Hõ~°Hõ∆‰õΩO_»∞
ɡ`≥¡¿ÇÏ=∞O^Œ∞ <Õñ_»∞ [x‡OK≥<£
~å*Ïkè~åA
„ѨÉèí∞"≥·# ÜÕ∞ã¨∞
#=∞㨯iOѨ ~°O
#=∞㨯iOѨ ~°O
#=∞㨯iOѨ ~°O ç
2. 㨈~fiâ◊fi~°∞O_»∞
#~°~°∂Ѩ "≥∞uÎ
Hõ#º‰õΩñ |∞\˜ì <Õñ ∞» "ÕOKÕÃã<£
=∂#= [#‡
"≥∞uÎ# N ÜÕ∞ã¨∂
h‰õΩ
h‰õΩ
h‰õΩ #=∞㨯iOz ѨÓlO`«∞=Ú.
1. â◊√^Œú~å„u! ã¨^Œú}OQÆ
#O^Œé∞ x„^ŒáÈ=
2. T~°úfiÖ’Hõ=∞O^Œ∞#ñ â◊√^Œú ^ŒOѨ`«∞Öò

Q˘ÅfiñQÍ#∞ â◊√^Œ∞úÅ∞ |iâ◊√^Œ∞úñ_Ò ÉÏʼnõΩñ_®!


JO`«ºHÍÅ=∞O^Œ∞# k=º x„^Œ á⁄=∂‡
k=º x„^Œ á⁄=∂‡.
Hõ#ºQÆ~°ƒù=∞O^Œ∞# 2. â◊√^Œú~å„u! ã¨^ŒÌ}OQÆ
|∞\˜ì#\˜ì ~°Hõ∆HÍ ^Œ∂`«Å
F ~Ú=∂‡#∞ÜÕ∞Öò „ѨÉè’ Q˘Å¡"åO„ ‰õΩñ»
F #~å=`å~°∞ñ_®
x#∞fl <≥#fl â◊Hõº=∂?
^Œ∂`« áê@ áê_∞ñ» ô 129
~°Hõ∆‰õΩ<£
1. N ~°Hõ∆‰õΩO_»∞ ѨÙ@ìñQÍ
<åHÍâ◊
WǨÏO|∞# H`≥OK«∞K«∞ˆ
128 D áê@ áê_#∞≥.
43
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
4. Ѩ~°=∞`«O„ ç ^ŒÜ«∂~°ã¨=Ú 5. N =∂`« Ãã·#º=Ú`À "Õ∞=Ú#∞
2. P ~°=∞º"≥∞ÿ# QÍ#=Ú 4. áêáê`«∞‡ÖÏ~å, q#∞ñ ç
#~°∞ÅÔHO`À <åâ◊Û~°º=Ú "å^Œº=ÚÅ∞ "å~ÚOK«∞K«∞O^Œ∞=Ú† D
D "Õà◊ „"≥∂QÆ∞#∞ N ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞=Ù #~å=`å~°∞ñ_QÆ∞» ^Õ=Ùñ_∞» k#=∞O^Œ∞ #∞^ŒƒùqOz# Ü«∂
ã¨O`«∞+¨µìÖˇ·# Éèí‰õΩÎÅ∞ q∂ áêѨÉèÏ~° =∞O`«Ü«Ú
x~°Ñ¨~åkèQÍ#∞ rqOz x~ÀÌ+¨"≥∞ÿ# k=ºHõ~°Î#∞ gH˜∆O`«∞=Ú† ã¨^ŒÜ«Úñ
P ^èŒfix qO^Œ∞~°∞ =Ç≤ÏOѨ =K≥Û#∞ „`À= K«∂Ñ≤Oz q~À^èŒ∞Å<£ #·≥ ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞#∞
„Ѩܫ∂ã¨Ñ¨_»∞ „Ѩ[Å `åѨ„`«Ü«∞O|∞ #O`«Ü«Úñ „¿Ñq∞OK«∞K«∞O #∞≥. ã¨^• ã¨∞ÎuOz áê ∞K«∞O^Œ∞=Ú».
^Œ∞óYO|∞ f~°ñQÍ ^•<Õ =Ç≤ÏOK«∞#∞

P „âß=º"≥∞ÿ# QÍ#=Ú ~OÔ_∞"ÕÅ» =~°¬=ÚÅ∞


D "Õà◊ qO^Œ∞~°∞. QÆuOzáÈÜ≥∞#∞
3. ѨÓ~°fiO|∞ ^Œ∂`«QÍ#=Ú Éèí∂„Ѩ[Å∞ q~À^èŒ∞Öˇ·
Éèí∞q<£ q#O| Ü«Ú^ŒúO|∞ ÖÏ ç
=∞<À[˝"≥∞ÿ# QÍ#=Ú
#ÅHõ∆ ºÃÑ\˜ìi.
– Z_»‡O_£ ¿ÇÏq∞Åì<£ Ñ≤Ü«∞~üû
J#∞ : |~åfl~ü¤ Å∂HÍãπ
1. Ǩ ~Ú, Ö’Hõ=∂! „ѨÉèí∞=K≥Û<£
130 Christians awake, salute the happy morn
JOwHõiOK«∞q∂
áêáê`«∞‡ÖˇÅ¡
H©iÎOz áê »∞ñ ô.
2. Ǩ ~Ú ~°Hõ∆‰õΩO »∞ UÅ∞#∞
™ê`å#∞ ~å[º=Ú<£
#tOѨñ*Ëã≤
[Ü«∞O|∞ <˘O^Œ∞#∞.

1. ¢ÔH·ã¨Î=ÙÖÏ~å! ÖˇO ç ~¸<å »∞ ã¨∞"å~°Î <Õ#∞ ZiyO`«∞#∞. 132 Angles from the realms of glory


^•g^Œ∞ Ѩ@fl=∞O nk#=Ú 1. ~°O ç áê » "åã≤QÍ#∞ ^Õ=ÙO ∞»
„H©ã¨∞ΠѨÙ>ˇì#OK«∞ áê
^≥·=~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ [x‡OK≥#∞.— ^Œ∂`«ÖÏ~å xO ∞» ~°O ç <Õ ∞» ѨÙ\˜ì#\˜ì
„Ѩã¨#∞flñ_≥·#
3. `«fi~°QÍ<Õ PHÍâ◊ Ãã·#º=Ú ã¨O`À+¨O|∞`À ÜÕ∞ã¨∞x ~åA <å~åkèOK«∞ ç.
Pã¨H˜ÎѨ~°∞Öˇ·
ǨÏi¬OK«∞K«∞ hÖÏQÆ∞ áê #∞≥ [#‡O|∞ QÆ∂iÛ D 3. *Ï˝#∞ÖÏ~å!
„H©¿ãÎ#∞ =∂#"åo`À #∞» Éèí∂Ö’Hõ=∞O`«@ ~°O ç =∂#∞_OHõç Ü≥∂K«#ÅO
'ã¨~Àfi#fl `åHÍâ◊O|∞#O^Œ∞O ∞»
#tOѨ=K≥Û#OK«∞ áê ∞ñ»_.ç <Õ ∞» ѨÙ\˜ì#\˜ì ~åA *ËÜ«Ú@ =∂#∞QÍ#∞ "≥^Œ
2. ^Õ=Ùx ^Œ∂`« Q˘Å¡"åiH˜ 㨈~fiâ◊fi~°∞xH˜ „ѨÉèÏ==Ú
<å~åkèOK«∞ .ç ‰õΩ_Õã¨∞<£ K«∂K«∞K«∞

D suQÍ#∞ „ѨHõ\˜OK≥#∞:– #~°∞ÅÜ«∞O^Œ∞ ã¨=∂^è•#=Ú


2. =∞O^ŒQÍÜ«Ú #Hõ∆„`«=Ú<£ ~°O ç <Õ_»∞

'D "Õà◊ =∞Ǩ ã¨O`À+¨O|QÆ∞ ^èŒ~°}˜Ö’ "åºÑ≤OѨxÜ«Úºñ_»∞—. Q˘Å¡ÖÏ~°! =∞#∞+¨µºÅ`À <Õ_»∞ ѨÙ\˜ì#\˜ì ~åA <å~åkèOK«∞ .ç

"åã¨O|∞ *ËÜ«ÚK«∞<åflñ_∞»

44
121 ÜÕ∞`≥OK≥#∞ K«∂_»∞ ç
4. Ѩiâ◊√^Œ∞úÖÏ~å! ~°O ç <Õ_∞» ѨÙ\˜ì#\˜ì
xsH˜∆OK«∞K«∞O
~åA <å~åkèOK«∞ñ .ç
ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞"åÅÜ«∞O|∞
2. K«Å¡=∞OKåÜ«∞#
1. F ɡ`≥¡¿ÇÏ=Ú „QÍ=∞=∂! Ѩâ◊√Å`À Éèí∞q|~°∞O ≥#∞
ã¨^ÕÌq∞ÖËHõÜ«Ú
‰õΩ<≥¯ ∞» <åÜ«∞#
h"˘O^Œ QÍ_è»x„^ŒÃÑ·
"≥Å∞OQÆ∞ `å~°Å∞
HÍ<Õq∞, x`«º*’ºu #O^Œ~° „ã¨+¨ì, ~åA, ~°Hõ∆}.
3. PÜ«∞#‰õΩ =∞OzHÍ#¯e`«Î=∂!
U^ÀO ã¨∞"åã¨#Å „k=ã¨∞Öò
"åiÌ =Ú`åºÖò HÍ#É’à◊O|∞Yx
ã¨fi~°‚=Ú x`«Î=∂

„H©ã¨∞Î <å=∞=ÚÅ∞ – a~°∞^Œ∞Å∞

~°O ç ã¨∞"å~°Î ã¨∞<å^Œ=Ú`À 3. ÜÕ∞¿ã ã≤Å∞=#∞


[fieOK«∞ h`«q∞<£
~°OlÅ∞ ã≤Å∞= x<å^Œ=Ú`À "≥∂ã≤# ^≥·=O ÜÕ∞¿ã P`«‡Å
ÃшH¯O »¡
`«O|∞~° ã≤`å~° <å^Œ=Ú`À âßâ◊fi`« r=O ÜÕ∞¿ã
~å„u fÔ~ hÖ’<.£ „ѨÉèí∞ÜÕ∞ã¨∞ ^ŒÜ«∂xkè ã¨xflkèH˜
2. =∞iÜ«∞ˆHã¨∞ѨÙ>ˇì#∞ Hõ∆=∂Ѩ} JkèHÍ~°O ^•ã¨∞Å
„áê~°÷# ã¨Ç¨ÏHÍ~°O II~°O_IIç
x„kOѨ
1. ÜÕ∞¿ã =∂#= *Ïu 4. ÜÕ∞¿ã ã¨OѶ¨∞=ÚÖ’
ÃÑ· QÆ∂
„¿Ñ=∞hfiH˜∆O`«∞~°∞ qHÍã¨O ÜÕ∞¿ã =∂#= hu =∞#HÍOu ÜÕ∞¿ã
qÖÏã¨O ÜÕ∞¿ã Ѩu`« áê=# ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÖ’ Ѷ¨∞#âßOu
Kå@∞_À
D â◊√^Œú[#‡=Ú <å=∞O ÉèÏã¨∞~° ¢ÔH·ã¨Î= ÜÕ∞¿ã ‰õΩ@∞O| r=# *’ºu
â◊√Éèí<å=∞O II~°O_IIç Ѩã≤áêѨŠn"≥# =¸iÎ II~°O_IIç

âßO`«OK«∞ áê ∞» .ô 2. ÜÕ∞¿ã ^Õ=Ùx „¿Ñ=∞ 5. ÜÕ∞¿ã r=# =ÚH˜ÎH˜


ã¨fi~°∂ѨO ÜÕ∞¿ã 㨈~fiâ◊fi~° =∂~°æO ÜÕ∞¿ã Éèí‰õΩÎÅ
„Ѩu~°∂ѨO ÜÕ∞¿ã „Ѩ*ÏѨu

Ѩ~°"Õ∞â◊O P„t`« [#=ÚÅ

1. "Õ‰õΩ=K«∞Hõ¯Å „âı+¨ª=∞ø ^•<å! ã¨∞Y"åã¨O II~°O_IIç


Éèí∂`«Å ã¨fi~°æO ÜÕ∞¿ã „ѨѨOK« âßOuH˜ ã¨∂„`«O "åã≤QÆ #q∞‡# [#™È΄`«O.
II~°O_IIç
– U.a. =∂ã≤ÖÏ=∞}˜
=∂ ~Ú~°∞Öò ÉÏÑ≤ h ™êÜ«∞q∞=Ú‡ =∂ ÉÏÅ~°Hõ∆‰õΩ EÑ≤OѨÙ=∂.

45
3. „¿Ñ=∞ Öˇ^Œ∞QÆ∞ – H∆=∞ˆ "≥Ú^Œ=Ù ´
123 „H©ã¨∞Î <å=∞=Ú# – a~°∞^Œ=ÚÅ∞ HÍ=∞ QÆ∞} áê=∞~°u – ÖËq∞ K˘~°h^Œ∞
„ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
136 "Õ~˘Hõ <å=∞=Ú# ~°Hõ∆} ÖË^Œ∞
4. "≥∂Hõ∆ ^Œâ◊‰õΩ – ™êHõ∆ º "≥Úã¨ñQÆ∞ ´
~å – Ü«∞=Ú<å HõÖϺ}˜ `å – „uѨÙ@
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∂=∞$`«=Ú Hõ#fl#∞ – "Õˆ~ =∂H˜ñHõ ÖË^Œ∞QÍ ´ #Hõ∆Ü«∞ ã¨∞~°Hõ∆}‰õΩ – ^ŒHõ∆`« =Ç≤ÏOK«∞

^Àã¨=ÚÅ <≥_»ÉÏÑ≤ Ѩ~°=∞x – "å㨠Ѩ^ŒqH˜ñ *Ë~°∞ÛñQÍ IIÜÕ∞ã¨∞II


„ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

1. x`«º ~°Hõ∆} x`«º r==Ú – x[=ÚQÍ =∂H˜K«∞Û#∞ ´ ã¨`«ºã¨∞qâıëê~°÷™ê~°=Ú

– ã¨`«=Ú „QÀÅ∞@ H˘ã¨ñÔQ#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II


2. ^Œ∞i`« Éèí= =∞#∞ #O^èŒHÍ~°=Ú – ^Œ∂~°=ÚQÆñ É’ñ^ÀÖˇñQÍ ´

J~°Ü«∞ñ ^Œ# q=∞ÖÏ`«‡ =~°=Ú# – =∞~°Å =∞=Ú "≥eñyOK≥ñQÍ IIÜÕ∞ã¨∞II

3. Q˘Ñ¨Ê ‰õΩÅ QÆ~°fi=ÚÅ "≥∞ѨÊ#∞ – `«Ñ¨CÅ xfi_ñQ˘>ˇì#∞» ´

K≥Ñ¨Ê â◊Hõº=ÚQÍx ~°Hõ∆} – ã¨$+≤ìÖ’ =∞=Ú xÖˇÊ#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

4. J ∞¤» Ѩ~°K«∞ Ñ≤âßz =∂~°æѨ٠l ∞¤Å#∞» KèÕkOK≥#∞ ´ ^˘ ¤»

HÍѨi ÜÕ∞ã¨∞ `«# ^ŒQÆ∞ – ^˘_ç¤Ö’ =∞=Úñ *ËÔ~Û#∞. IIÜÕ∞ã¨∞II

– Q˘Å¡=e¡ #`åxÜÕ∞Å∞

137 ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú =∞^èŒ∞~°=Ú


~å – =∂~°= `å – Pk
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞ – "≥∞O`À =∞^èŒ∞~°O – ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞ – "≥∞O`À

=∞^èŒ∞~°O ´ ^Àã¨=ÚÅ∞ "≥∂ã¨=ÚÅ∞ – <å^èŒ "≥Ú#iOK«∞ „ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

1. ™êfiO`«=Ú##∞ – âßOu x_∞#∞» ´ zO`«Å#∞ „ÉèÏO`«∞Å#∞ –


qO`«Å∞QÆñ „^Œ∞OK«∞ „ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
2. <≥q∞‡ *ËÜ«Ú Hõq∞‡"ÕÜ«Ú ´ #q∞‡HõÅ∞
™⁄=Ú‡Å∞QÆ – =Ú=∞‡~°=Ú *ËÜ«Ú „ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
6
áê#Hõ=Ú AO\˜ – `ÕxÜ«∞Å 7™êfi^Œ∞ –
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» g#∞Å#∞ 8„QÀÅ∞ – =∂#=ÙÅ HÅ¡Ô IIÜÕ∞ã¨∞II
4. áêѨÙʼnõΩ =∞Oz 9ѨHõ∆=ÚÅ∞ – =ÚH˜Îñ EѨ٠„H©ã¨∞Î Hõ\ÏHõ∆=ÚÅ∞ ´ áêѨ
5. jÅ =∞`«∞Å – áêe "≥`«Åñ ´ `«∂Åñ [#ñ^Àe `«# – 10
ã¨O^ÀÇ¨Ï – ‰õÄѨ=Ú#ñ QÆ∂Å∞ – HÍѨÙ~°∞+¨µ ##∞flñQÍK«∞H˘x„áÈK«∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
*Ïe Hõ#Ѩ~°K«∞ „ѨÉèí∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

138 ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú áê=#=Ú 139


~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – J@ ~å – J™ê"Õi
ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞"Õ∞ áê=#=Ú – =∂‰õΩ – ÜÕ∞ã¨∞ QÆ^Œ x`«º r=#=Ú ´ ^•ã¨ [#
ÜÕ∞¿ã, ÉèíQÆ=<åfl=∞O ÉèílOѨ#∞ – ÜÕ∞¿ã, ÉèíQÆ=<åfl=∞O ´ ÉèílOѨ x~°O`«~°
1
ǨÏ$kfiHÍã¨"≥∞ÿÜ≥∞Å¡ – ^Àã¨=ÚʼnõΩ q – <åâ◊Hõ~°"≥∞ÿ# IIÜÕ∞ã¨∞II II"Õ∞¿ãII
1. ™ê^èŒ∞ =∂#™ÈÖÏ¡ã¨=ÚÅ∞ ÜÕ∞ã¨∞ – <å^èŒ∞ QÆ∞} zkfiÖÏã¨=ÚÅ∞ 1
=∞#ã¨∞û#∞ qHõã≤OѨ*ËÜ«Ú#k.
´ É’^èŒñ Q˘#∞ "åi – ÉÏ^èŒ "≥_eOz» – =∂^èŒ∞~°º=∞QÆ∞ =ÚH˜Î – 3
~°HõÎ=ÚKÕ`« `«_Ѩ|»_#ç áê^ŒÑ¨^Œ‡=ÚÅ∞. 4=ÚH˜Î ~å[=Ú#‰õΩ ~åAQÍ #aè¿+H˜OѨ|_#"åñç_∞».
™ê^èŒ#=ÚeK«∞Û. IIÜÕ∞ã¨∞II 5
2. 2
ÉèíHõÎ [# Ö’Hõ ѨÓ[º=ÚÅ∞ 3~°HõÎ – ã≤HõÎ áê^ŒÑ¨Ü≥∂[=ÚÅ∞ ´ 4=ÚHõÎ ~å*Ϻaè – +≤‰õΩÎñ_Ò
ã¨O`À+¨=Ú. 6
áê#Hõ=ÚÜ≥ÚHõ¯ ѨÓn<≥Ü≥ÚHõ¯.
8
ã¨~°fi – â◊H˜Î Ü«Ú`«∞ñ_≥·# – ™êq∞Ü«∞QÆ∞ „H©ã¨∞Î IIÜÕ∞ã¨∞II
7
=∞^èŒ∞~°=Ú „`åQÆ∞. 9
ã¨Ç¨ Ü«∞=ÚÅ∞.
10
3. n# [# x`«º 5`À+¨}=Ú – ã≤Åfi – „=∂x „ѨÉèí∞ =∞$`«∞º Ѷ¨∞’+¨}=Ú ´
ã¨=¸Ç¨Ï=∞<≥_∞» #∂uÖ’.
46
– Ñ≤. ~°q=~°‡

125 „H©ã¨∞Î <å=∞=Ú# – a~°∞^Œ=ÚÅ∞


140 ÜÕ∞ã¨∞<å=∞ =∂^èŒ∞~°º=Ú
1. ÜÕ∞¿ã ã¨∞QÆ∞}O – ÜÕ∞¿ã âßO`«O – ÜÕ∞¿ã ~å – HÍOÉè’l `å – Pk
=∞#âß≈O`«O ´ ÜÕ∞¿ã =∞#âß≈Ou ÉèílOѨ#∞ IIÜÕ∞¿ãII ÜÕ∞ã¨∞ h <å=∂=∞$`«=Ú =∂ – HO`ÀÔ ~°∞z
2. ÜÕ∞¿ã „¿Ñ=∞O – ÜÕ∞¿ã ˆH∆=∞O – ÜÕ∞¿ã Ü«∞Ü«∂º – ^Õ= ´ =∂ – ^Àã¨=ÚÅ#∞ ǨÏiOz
Ѩ¨~°O^è•=∞O ´ ÜÕ∞¿ã Ѩ~°O^è•=∞ ÉèílOѨ#∞ IIÜÕ∞¿ãII "≥∂Hõ∆x – "åã¨∞Å∞QÆñ *ËÜ«Ú@‰õΩ –
3. ÜÕ∞¿ã `≥~°=Ù – ÜÕ∞¿ã Ѩ~°∞=Ù – ÜÕ∞¿ã ã¨^Œ∞æ~°∞=Ù ´ ÉèÏã¨∞~° „ѨHÍâ◊"≥∞ÿ# IIÜÕ∞ã¨∞II
ÜÕ∞¿ã ã¨^Œ∞æ~°∞=Ù ÉèílOѨ#∞ IIÜÕ∞¿ãII
1. "Õ »∞ HõÅ~°ñQÆñ QÆ∂ ç x#∞ñ Q˘x –
4. ÜÕ∞¿ã x`«ºO – ÜÕ∞¿ã ã¨`«ºO – ÜÕ∞¿ã ã¨∞Y^•Ü«∞O ´ Ü«∂_∞» "åiH˜ – ^Õ= ´ Ü≥∞O`À – H©_»∞
ÜÕ∞¿ã ã¨∞Y^•Ü«∞ ÉèílOѨ#∞ IIÜÕ∞¿ãII *Ëã≤# áê_»∞ "≥·ix – QÀ_»∞QÀ _»#OQÆ "åx
5.ÜÕ∞¿ã r=O – ÜÕ∞¿ã *Ï˝#O – ÜÕ∞¿ã [QÆnâ◊O – `å_»#=Ú *Ëã≤uq IIÜÕ∞ã¨∞II
´ ÜÕ∞¿ã [QÆnâ◊O ÉèílOѨ#∞ IIÜÕ∞¿ãII
2. áêѨ=ÚÅ∞ ǨÏiOѨ h"Õ – „áêѨ٠=∂HõÜ«∂º – ^Õ= ´ h – ^•Ñ¨Ùñ *Ëi# "åi

HõO^Œi – HÍѨ^ŒÅ∞ ÉÏÑ≤ x`«º I HÍѨÙQÆuñ EÑ≤<å=Ù IIÜÕ∞ã¨∞II


3. JHõ∆Ü«∞ Hõ~°∞}ËHõ∆ Éèí∞=# – ~°Hõ∆HÍ h"Õ – ^Õ= ´ =∞=Ú‡ñ – ѨHõ∆=ÚQÆ ~°H˜∆Oz

"≥∂Hõ∆ã¨∞ – ~°Hõ∆}‰õΩ nHõ∆ñ Q˘x – gH˜∆`«∞Å"≥∞ÿ# =∂‰õΩ IIÜÕ∞ã¨∞II

4. JO^Œ=∞QÆ∞ h =∞Ok~°=Ú# – ÉÁO^Œ∞QÍ "Õ∞=Ú – ^Õ= ´ h – ã¨∞O^Œ~°


1
=~°<å=∞"Õ∞ – 2â◊~°}=Ú â◊~°}=Ú – „H©ã¨∞Î –
Hõ~°∞}Ï=∞$`«=Ú =∂ – ≥O^Œ=ÚÅ Ü«∞O^Œ∞ „QÀÅ∞
=~°<å=∞"Õ∞ – â◊~°}=Ú â◊~°}O II=~°II
– @O^Œ∞‰õΩ ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ# IIÜÕ∞ã¨∞II
– Ü≥∂¿ãѨ٠^•xÜÕ∞Å∞ 1.Ѩ~°=∞ÉèíHõÎ 3„"å`« – ^Œ∞i`« 4ã¨OѶ¨∂`« 5^Œ∞ ´
ã¨Î~° =# *Ï`« 6cè – Hõ~°H©e Ü«∞ø „H©ã¨∞Î II=~°II
2. ™ê~°Ç‘Ï# ã¨O – ™ê~° 7áê~å"å~° ´
8
`å~°} HÍ~°} – 9`«~°}˜ Ü≥ÿ∞# „H©ã¨∞Î
II=~°II
3.Ü«¸^Œ ^Õâ◊=Ú#O^Œ∞ – #∞O_∞» ÉË`Õ¡¿ÇÏ=Ú# ´
Ü«¸^Œ∞ Å#∞ [#∞ÅÖ’ – áê^Œ∞H˘#fl „H©ã¨∞Î II=~°II
4. WÅÖ’ áêѨѨ٠=∂# – =ÙÅ <≥Å¡ "≥∂Hõ∆ 10ã¨O ´
Hõe`«∞Åñ *ËÜ«∞ñQÆ – ã≤Å∞= <˘Ok# „H©ã¨∞Î II=~°II
5. 11UzÜ«Ú#fl\˜ì Ñ≤ – âßK«ÉèÏ~°Ñ¨Ù HÍ ç ´
"≥∂ã≤ ^Œ∞ódOK≥_∞» – hK«∞ʼnõΩ#∞ „H©ã¨∞Î
II=~°II
6. H˘Å¡QÍ#∞ ÉÏѨ – "≥∞Å¡ñ *Ëã≤ ^•x ´ ‰õΩÅ¡=ÚÖ’ñ^ŒÅ¡ – Å∞¡"åiH
„H©ã¨∞Î II=~°II
– qeÜ«∞O _®

142
~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x HÍÑ≤ (KåÜ«∞: PǨ
N ÜÕ∞ã¨∞ k=º <å
áêÜ«∞Hõ 㨇i~ÚOz Ѩ~°=Ú – á⁄O^Œ"Õ =∞#™ê
1. #~°∞Å áêѨ ǨÏ~°
Ѩ~°=∞ ѨÙ~° ^•fi~°O|∞ =∞#‰õΩ – `≥~°K≥<Õ =∞#™ê
10 11
„âı+¨ª"≥∞ÿ#. 2~°Hõ∆Hõ=Ú.
1
‰õÄ_∞H˘#fl"åix». ÉÏ^èŒÃÑ\˜ì.
J »=ÙÅ ã¨=¸Ç¨Ï=Ú#‰õΩ.
47
~å~å[QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞x<å=∞O – ~°=∞ºO|QÆ∞ ^Õ=Ùx <å=∞O
127 „H©ã¨∞Î <å=∞=Ú# – a~°∞^Œ=ÚÅ∞ Dâ◊√O_QÆ∞» ÜÕ∞ã¨∞x<å=∞O – D^èŒ~° x^≥ áê=#<å=∞O
ÜÕ∞ã¨∞x<å=∞O – ^Õ=Ùx<å=∞O – ~°=∞ºO|QÆ∞ ^Õ=Ùx <å=∞O
2. #~°∞Å áêѨ âßѨ Ѷ¨Å=Ú – #~°Hõ"Õ∞ =∞#™ê II ~å~å[ II
P – =∞~°}=Ú#∞ `˘ÅOK«„ѨÉèí∞"Õ – #∞_Ããç <Õ=∞#™ê 1. QÆQÆ#=Úg ç# QÆ∞~°∞<å=∞O – HõÅ∞ëê`«‡Å„É’K≥ »∞ <å=∞O
3. áêѨ=Ú#‰õΩ „áêÜ«∞tÛ`«ÎO – Éèí=º"Õ∞ QÆ^• II ~å~å[ II
„ѨÉèí∞"Õ „áêÜ«∞tÛ`«Î |eÜ≥ÿ∞ – Ѩ~°ÔQ<Õ =∞#™ê
4. ã≤Å∞="Õã≤ „ѨÉèí∞x „Ѩ[Å∞ – K«OÑ≤ˆ~ =∞#™ê
P – |Å∞_∞» uiy ÖËz =∞$ux – QeKÕ<ÕÔ =∞#™ê II N II
5. ÔQez ÜÕ∞ã¨∞ Ç≤Ï`«∞Å=∞^茺 – xeK≥<Õ =∞#™ê
xez ã¨=∂^è•# =∞OK«∞ – ѨeÔH<Õ =∞#™ê
6. ѨÙ#~°∞`å÷# "Õ∞ã¨∞ ^Õ= – Ѩل`«∞_»x =∞Ǩ
Ѷ¨∞#=ÚQÍ „ѨHõ\˜OK«∞K«∞O » – HÍ#<Õ =∞#™ê
7. `å<≥ =∂~°æO `å<≥ã¨`«ºO – `å<≥r==Ú
D – Ѷ¨∞# ã¨`«ºO|∞ #=Ú‡#~°∞Å∞ – ^èŒ#∞ºÖË =∞#™ê II N II
8. x#∞fl h "≥iOy „ѨÉèí∞x – <≥~°∞QÆ "Õ =∞#™ê
ã¨#∞fl`«∞ »O^Œ∞Å H˘ã¨OÔQ – ã¨`«º"Õ^Œ=Ú II N II
9. áêѨ=ÚʼnõΩ Ѩi`«Ñ≤Oz – „ѨÉèí∞x *Ë~°"Õ
^•Ñ¨Ù#‰õΩ ~°=∞‡OK«∞ Hõ~°=Ú – Kå¿Ñ<Õ =∞#™ê
10. ZO`« Ѷ¨∞’~°áêѨ"≥∞ÿ# – <≥OK« Õ =∞#™ê
ZO`« "≥Ú`«Î"≥∞ÿ##∞ Hõ∆q∞ – ~ÚOK«∞<Õ =∞#™ê
11. „|`«∞‰õΩ âßâ◊fi`«O|∞ HÍ^Œ∞ – ѨiH˜OK«∞ =∞#™ê
D – „|`«∞‰õΩ#O^≥ „ѨÉèí∞x Ѩ^Œ=Ú – Ѩ@∞ìHÀ =∞#™ê
12. [#Hõ ‰õΩ=∂~å`«‡ ^Õ=Ù<£ – [Ñ≤~ÚOK«∞ =∞#™ê
J#Ü«∞=Ú#∞ 㨇iOK«∞ ã¨fi~°æ – =∞kÌÜÕ∞ =∞#™ê

143 ~å~å[QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞


~å – ÉËǨ Q∑ `å – Pk
3. âßâ◊fi`« Ö’Hõ"åã≤ – ã¨`åº=∞$`«OѨÙ~åt
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» âßѨ ÉèÏ~°O|∞ "≥∂ã≤ – „â◊=∞Å ã¨Ç≤ÏOK≥QÍ#
2. ã‘¡"åOHõ=ÚQÆÅ ~Ú<å=∞O - ã¨∞[#∞Å *ËÃã_∞» ã≤÷~°<å=∞O
4. Ãã·`å#∞ [#=Ú QÆ∂ÅÊ<£ – áê`åà◊=Ú#‰õΩ |OѨ<£
3. q[Ü«∞O ÉÁѨÔQ_∞» x[<å=∞O – q=∞ÖÏ`«∞‡Å H˜k=~°<å=∞O II ~å~å[ II hu Ѩ^äŒO|∞ ɡOѨ – ~°∞kè~°O|∞ QÍÔ~ÛQÍ#
4. =∞#=Ú# H˜k Ü«∞[˚fiÅ<å=∞O – [#=ÚÅH˜kÜÕ∞ |∞∞A<å=∞OII ~å~å[ II 5. =∞$`«∞º=Ù =ÚÅ∞¡ `«$OѨ<£ – x`«ºr=O|∞ ɡOѨ<£
5. D^èŒ~°ã¨∞Î`«∞Å#∞ Q˘#∞<å=∞O – DÜÕ∞ã¨∞x Ü«∞=∞$`«<å=∞O II ~å~å[ II =∞~åκoÉèíÜ«∞=Ú n~°Ê<£ – =∞~°}O|∞ ÔQeK≥QÍ#
– Ñ≤. ~°q=~°‡
6. Ѩ~°=∞O^Œ∞ kqAÖˇ·# – ^èŒ~°Ü«∞O^Œ∞ =∞#∞AÖˇ·#
„Ѩu <åÅ∞Hõ "≥∂HÍÅ∞ – „ѨÉèí∞<Õ ÉèílOK«∞QÍ#
144 ÜÕ∞¿ã ã¨~åfikèѨu 7. D <å=∞=Ú#‰õΩ q∞OK«∞ – <å=∞O|∞ ÖË^Œ@OK«∞
Ü≥∞Ǩϟ"å `«O„_ç ÜÕ∞ã¨∞<£ – ÃÇÏzÛOz<å_»∞ QÍ#
„H©¿ãÎ ã¨~åfikèHÍi – „H©¿ãÎ "≥∂H∆ÍkèHÍi – ~å=Ói ~°`«fl=Ú
„H©¿ãÎ =∞ǨϟѨHÍi – „H©¿ãÎ P ã≤Åfi^è•i II
1. =ÚH˜Î q^è•`«<Õ`« – â◊H˜Î <˘ã¨OQÆ∞^•`«
ÉèíH˜Î qÖÏѨ„â’`« – Ѩ~°=∞O|∞ g ≥ QÍ#
145 ÜÕ∞¿ã =∂~°æ=Ú
~å – "≥∂ǨÏ# `å – q∞„â◊KåѨÙ
2. k=ºÑ¨^äŒO|∞~Àã≤ – ^≥·=O|∞ `À_∞ÉÏã≤» h"ÕÜ«∞x #q∞‡Hõ – ÜÕ∞ã¨∞<å‰õΩ – h"ÕÜ«∞x #q∞‡Hõ ´ h"Õ
^•ã¨∞x ~°∂ѨÙ^•eÛ – ^èŒ~°}˜ ˆH`≥OK≥QÍ# =∂~°æO|∞ – h"Õ ã¨`«ºO|∞ – h"Õ r=O|∞ – h"Õ ã¨~°fiO|∞ IIh"ÕII

48
– =ÚOQÆ=¸i
^Õ=^•ã¨∞
129 „H©ã¨∞Î <å=∞=Ú# – a~°∞^Œ=ÚÅ∞

1. ÃÑ_^•ix» É’=QÆ – <åq∂kH˜ – W_∞=∞ÖˇxflÜ≥Ú~åQÆ» ´


146 „H©¿ãÎ ~å~åA
J_qÖ’|» ç <Õ#∞ – P_Å∞K«∞» #∞O »QÆ – `« »=‰õΩO » ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}O `å –
^˘~°∞‰õΩ – ^èŒ#∞º=∞ø =∂~°æO|∞ IIh"ÕII Pk
1. „H©¿ãÎã¨∞ â◊H˜Î<å=∞"≥∞Å¡~°∞ – H©iÎOz H˘Å∞fi_çÅ<£
2. HÍ~°∞"Õ∞Ѷ¨∞=ÚѨ@ìQÆ – <å =∞#ã¨∞ûÖ’ – Hõ\ ˜Hõ
Ü≥∞ѨÙ_»∞ ´ H©iÎ H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«Ú ç –
pHõ\˜Ñ¨Ù@ìQÆ ´ Ѷ¨∞’~åѨ^ŒÅ∞KÕi – ^•iÜ«∞x „Éèí=∞Ѩ_»QÆ
– `ÕiK«∂_»QÆÅ∞æ – `Õ*’=∞Ü«∞ =∂~°æO|∞ IIh"ÕII „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII

3. ÖËxáÈx =∂~°æO|∞ Öˇ<ÀflÜ«ÚO » – *Ï˝<ÀѨ^Õâ◊O|∞ ´ =∂#∞QÆ*ËÜ«ÚK«∞ 2. ™êëêìOQÆѨ ç ^Œ∂`«Öò Ѩ~°=Ú# – x+¨ª`À

– "åxxYO çOz – <Õ<Õ =∂~°æO|#fl – x["≥∞ÿ# =∂~°æO|∞ IIh"ÕII Q˘Å∞K«∞K«∞#∞ ÜÕ∞ã¨∞x ´ H©iÎ H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ

4. #~°Ö’Hõ=Ú#∞O_ç Ѩ~°Ö’HõO|∞ – =~°‰õΩ xK≥Û#QÍ *ËÜ«Ú_ç – „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII

3. ǨÏ`«™êHõ∆ ºÑ¨Ù [#=∂ ÜÕ∞ã¨∞ ≥ – Ç≤Ï`«=∞u`À


#∞O ç ´ #~°∞ʼnõΩ =ÚO^Œ∞QÆ – # »K«∞K«∞ =ÚH˜ÎH˜ –
aÅ∞K«∞<£ q∞=ڇŠ´ H©iÎ H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«Ú_ç
ã¨iQÍ H˘xáÈ=Ù ã¨∞ – ã≤÷~°"≥∞ÿ# =∂~°æO|∞ IIh"ÕII
– „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII
4. W„âßÜÕ∞Öò „Ѩ[ÖÏ~å ~ÚK≥Û#∞ – P„â◊Ü«∞ ~°Hõ∆}#∞ ÜÕ∞ã¨∞ Õ
´ H©iÎ H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«Ú ç – „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII
5. áêѨÙÅ ~°H˜∆OK≥<£ ã≤Å∞=ÃÑ· – âßѨ=Ú ^˘ÅyOK≥<£ ÜÕ∞ã¨∞ Õ
´ H©iÎ H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«Ú ç – „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII 147
6. ã¨~°fi[#O|∞ÖÏ~å „H©ã¨∞Îx – ã¨~°fi[QÆO|∞ÅÖ’ sîqQÆ ´ H©iÎ 1. <å ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞ â◊|Ì=Ú
H˜s@=Ú ^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«Ú ç – „H©¿ãÎ ~å~å[#∞ ç II„H©¿ãÎII ZO`À ~ÚOÃÑ·#k
7. Ѩ~°=∞O^Œ∞#fl\˜ì „ѨÉèí∞^ŒQÆ∞ – Ѩiâ◊√^Œú ã¨OѶ¨∞=Ú`À =∞#=Ú ´ H©iÎ H˜s@=Ú
ÉèíÜ«∂^Œ∞ÖˇÅ¡ niz
^èŒi~ÚOѨ *ËÜ«ÚK«∞ – „H©ã¨∞Î <å~åkèO`«=Ú II„H©¿ãÎII
– Z. KåÔ~¡ãπ H˜xûOQÆ~ü
q„âßOu xK«∞Û#∞.
2. PHõeQ˘#fl
J^Õ =∞<åflÜ«∞QÆ∞
„Ѩܫ∂ã¨Ñ¨_»¤"åiH˜
Ѷ¨Å=Ú xK«∞Û#∞.
3. D „Ñ≤Ü«∞"≥∞ÿ# <å=∞=Ú
xsHõ∆}˜K«∞Û#∞
<å^Œ∞~°æ"≥∞ÿ#

Hõ$áêxÅÜ«∞=Ú.

148
1. ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú ã¨‡iOK«∞
ÉÏ^èŒ h‰õΩñ QÆÅæñQÍ
#kÌ H∆=∞ˆ ™œYº q∞K«∞Û
^•x 㨇i~ÚOK«∞=Ú.
II„âı+¨ª=∞ø
P^ŒiOK«∞ xÅ#∞
„âı+¨ª=∞ø <å=∞=Ú
"≥∂Hõ∆™œYº
2. ÜÕ∞ã¨∞ <å=∞=Ú ã¨‡iOK«∞
â’^èŒ#O|∞
– ZÖò. KåHõì û~ü J#∞ : *Ï<£ Jɡs¡

49
10. Wxfl ÉÏ^èŒÅ∞ ɡ@∞ìK«∞ñ – ^Œ#∞ñ [OѨ٠– K«∞#fl
131
„H©ã¨∞Î rq`«=Ú – LѨ^Õâ◊=ÚÅ∞ áêѨ #~°∞Å#∞ ´ =∞xflOK«∞ =∞x `«O„ xç – ÜÕ∞ã¨∞O ∞» –

ã¨#∞flu`À "Õñ_#∞≥ II^Õ=ÙxII


149 „H©ã¨∞Î#O^Œ∞ „Ѩ`«ºHõ∆"≥∞ÿ# ^Õ=Ùx
„¿Ñ=∞
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q `å – ‰õΩ~°∞~°≠OÃÑ
^Õ=Ùx „¿Ñ=∞ ~ÚkQÀ – [#∞ÖÏ~° – ÉèÏ=O|∞#O ^≥eÜ«∞ˆ~ ´

H=Å=Úˆ #=Ú‡H˘x#ñ – Ѩ~°Ö’Hõ – r=O|∞ =∞# Hõ|∞ƒ#∞ II^Õ=ÙxII


1. ã¨~°fiÖ’Hõ=Ú =∞#Å#∞ – `«# "åHõº – ã¨`«ºO|∞`Àñ *ËÃã#∞ ´

ã¨~ÀfiѨHÍ~°∞ ∞O» Õ – =∞# q∂^Œ – *ÏeѨ~°∞ñ ·≥ Ü«ÚO #∞≥ II^Õ=ÙxII

2. =∂#=ÙÅ ~°H˜∆OѨ#∞ – ^Õ=ÙO_∞» – `«# ‰õΩ=∂~°∞xñ |OÃÑ#∞ ´ =∞#

â◊s~°=Úñ ^•ÖˇÛ#∞ – P „ѨÉèí∞=Ù – =∞# áêѨ=Ú#‰õΩ ^Œ∂~°∞ñ Õ II^Õ=ÙxII

3. ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨Î#∞ ¿Ñ~°∞# – ~°Hõ∆‰õΩñ_∞» "≥Åã≤ <åñ_Ö֒ѨÅç ´ ^Àã¨HÍi [#∞Å`À

– <≥O`À#∞ – ÉèÏ+¨Å#∞ |e¯<åñ ∞» II^Õ=ÙxII


4. áêѨÉèÏ~°O|∞ `À » – <Õ „á⁄^Œ∞Ì – „Ѩܫ∂ã¨=ÚÅñ ÉÁO^≥ ç ´

áêѨÙÅO^Œé∞ #q∞‡# – q„âßOu – ѨiѨÓ~°‚q∞`«∞Î #<≥#∞ II^Õ=ÙxII


5. ã¨`«∞Öˇ·# ѨÙ~°∞+¨µÖˇ·#<£ – Ü«∂ Hõ~°Î ã¨~°fi [#∞Å Ü≥∞_»Å#∞ ´ 㨄`ÕÊ=∞QÆ

#_çK≥#∞ – Ѩ~°Ö’Hõ ã¨^Àƒ^èŒeHõ *ËÃã#∞ II^Õ=ÙxII


6. Kå=Ù <˘Ok# H˘O^Œé˜<£ – ÜÕ∞ã¨∞O_∞» – K«Hõ¯ñQÍ „|uH˜OK≥#∞ ´ ã¨HõÅ

"åº^èŒ∞Å ~ÀQÆ∞Å∞ – „ѨÉèí∞ #O\˜ – ã¨fiã¨÷O|∞ `å "≥ÚOki II^Õ=ÙxII

7. QÍe ã¨O„^ŒÑ¨Ù á⁄OQÆ∞Å<£ – ã¨^ŒÌ}Ñ≤ – hà◊¡ÃÑ· # z<åñ» Õ ´ "Õ∞Å∞

QÆÅ Ü«∞^Œ∞ƒù`«=ÚÅ∞ – DÖÏQÆ∞ – "ÕÅH˘ÅñkQÆ *ËÃã#∞ II^Õ=ÙxII

8. KÕ`«∞Å HÍà◊¡Ö’#∞ – ~å ~åA – KÕ~° "Õ∞‰õΩÅ∞ ÉÁO^≥#∞ ´

áê`«‰õΩÅ∞ Q˘\˜ì<åˆ~ – Ѩiâ◊√^Œú – hu `å "≥∂~°fiÖËHõ<£ II^Õ=ÙxII

9. X_Å∞» ~°HõÎ=Ú QÍ~°ñQÆ – ^≥|ƒÅ∞ – K≥_∞QÆ∞» ÅO^Œé∞ñ Q˘\˜ìi ´

=_=Úà◊√¡ç `«Åq∂ñ^Œ#∞ – ɡ\˜ìi FÔ~Û<À ~°Hõ∆‰õΩO_»∞ II^Õ=ÙxII


1
q#Ô~ =∞#∞AÖÏ~° „H©ã¨∞Îñ – Å#∞ñç *ËÜ«Ú Ñ¶¨∞#=ÚÖˇ·# ´ Ѩ#∞ÅÖ’#ñ
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
2
11. ~°Hõ∆‰õΩ_∞» „â◊=∞ñ ÉÁO^ŒñQÍ – ^Õâ◊O|∞ – `«Hõ∆}=Ú pñHõ @Ü≥∞º<£ ´ ~°Hõ∆‰õΩñ ∞» =∞$u
l„`«"≥ÚHõ¯ – Ѩx =zOK≥^Œ IIq#Ô~II
<˘O^ŒñQÆñ – `≥~° zxñy – ~åu H˘O_Å∞» ѨyÖˇ#∞ II^Õ=ÙxII 1. =∞# =∞#O|∞ 3ÅÅ~°∞K«∞O_» – k#k#O|∞ „ѨÉèí∞x xO_»∞ ´
12. ~åu ã¨=∂kèÖ’#∞ – ~°Hõ∆‰õΩx – huQÆÅ ^ÕǨÏO|∞#∞ ´ áêñu ÃÑ\˜ìi Ѷ¨∞# =∞Ǩ ^Œ∞ƒù`«=ÚÅ∞ qx#ñ – 4^Œxqñ n~°^Œ∞ IIq#Ô~II
2. WÅ#∞ ÉË`«xÜ«∞ѨÙ~°O|∞ – QÆÅ^Œ∞ =∞iÜ«∞ =∂~°ÎÅHõ¯ ´
Éèí‰õΩÎÅ∞ – #q∞‡# – <å`«∞ ÅO^Œé∞ñ E ñQÍ» II^Õ=ÙxII
ÃãeÜ«∞ÅO^Œ∞ "åã¨=ÚO ç – 5Ô~Åq∞`À_»#∞ IIq#Ô~II
13. =¸ñ_=» k#=∞O^Œ∞# – ÜÕ∞ã¨∞O_∞» – =∞$u QeÛÔ ÖËz<åñ_∞» ´ <åñ_∞»
3. Ѩi=∞à◊OѨ٠`≥·Å"Õ∞ã¨∞ – K«~°}=ÚʼnõΩñ |∂ã≤# ~¸ ´
#q∞‡# =∞#∞AÅ∞ – K«∂zi – #Å∞=k k#=ÚÅO^Œ∞<£ II^Õ=ÙxII
=∞iÜ«∞ ™È^Œ~°∞O_∞» ~ÀQÆ – Éèíi`«∞ñ_»Ü≥∞º#∞ IIq#Ô~II
14. Ѩ^Œ∞<˘HõO_»∞ =∂~°∞Å∞ – "å~°Å‰õΩñ – „|`«º‰õ∆Ωñ _®Ü≥∞ <Õã¨∞ ´ Ѩ~°
4. "åºkèKÕ`« ÖÏ[~°∞O_∞» – ÉÏ^èŒ<˘O^Œ∞K«∞O ñ» „wã¨∞Î ´
Ö’Hõ=Ú# HÔQ#∞ˆ – `«# "å~°Îñ – „|Hõ\˜OK«∞ =∞x Ñ¨Öˇ¯#∞ II^Õ=ÙxII <å^èŒ∞ñ aÅ∞=#OÑ≤ ~°Ñ¨Ù_»∞ – 6<å`«∞ e~°∞=Ù~°∞ IIq#Ô~II
15. #q∞‡ ÉÏÑ≤Î㨇"≥ÚO^Œ∞ – #~°∞ʼnõΩ – ~°Hõ∆} =∞i HõÅ∞æ#∞ ´ #=∞‡ <˘Å¡Hõ 5. `«=Ú‡ _Hõ¯» ÃãeÜ«∞Å∞#∞ „a – Ü«∞=Ú‡ `«#‰õΩñ QÆeyÜ«ÚO »

áÈÜ≥∞_»∞ – #~°∞ʼnõΩ – #~°HõO|∞ ã≤^Œú=∞<≥#∞ II^Õ=ÙxII ´ #=∞‡Ç¨ `«∞‡ñ _≥·# „H©ã¨∞Îñ 7_»iÔQ #K«\˜H˜ IIq#Ô~II
– Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞
1 2
Éèí∂q∞Ö’. K≥ÃÑÊ^Œ. 3
„ѨHÍtOK«∞K«∞O »∞.
150 ÖÏ[~°∞#∞ uiy „|uH˜OK«∞@ 4
`«$Ñ≤Î. 5
ã¨O`À+¨=Ú.
6
~å – â◊OHÍ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk ¢ã‘ÎÅ∞. áÈÜ≥∞. 7

50
11. ÜÕ∞ã¨∞`À » =∂~°ÎѨeÔH – h ã¨=∂kè#∞xz
133 „H©ã¨∞Î rq`«=Ú – LѨ^Õ==ÚÅ∞
<åÅ∞æ ´ 6"åã¨~°O|∞ÅÜ≥∞ºñ QÆOѨ٠– Ѩ\˜ì
6. ÜÕ∞ã¨∞=K«∞Û >ˇé˜y =∂~°Î – Ü≥∞^Œ∞~°∞ QÍ#∞ñ É’~Ú `«#^Œ∞ ´ Ü«ÚO_»^• IIq#Ô~II
^Àã≤ÖÁyæ „"≥ÚH˜¯ „ѨÉèí∞=Ù – `À_»ñ |Öˇ¯#∞ IIq#Ô~II 12. ^•x #q∞‡ K«∂_»∞=∞x =∞ – Ǩ #∞ÉèÏ=Ùñ
7
7. Hõ~°Î h‰õΩ ^Õ=Ùñ K«∞Ûç – Ѷ¨∞#|Å"≥∞é∞QÆ∞^Œ∞#∞ _®`«‡|Å=Ú ´ 8#∂x `«O„_çHõѨÙ_»∞ ™È΄`« –
ã¨`«º ´ =iÎ qK«@ 1ÖËx Hõ`«# – 2„"åÖˇ ÖÏ[~°∞ IIq#Ô~II "≥Ú#~°ñ*ËÃã#∞ IIq#Ô~II
13. ÖÏ[~°∞ ã¨=∂kè<≥_e» – ~°=Ú‡ Öˇ=∞‡@OK«∞ 9Ö’Hõ ´
8. Ñ≤^ŒÑ¨ =∞iÜ«∞=zÛ „H©ã¨∞Î – 3Ѩ^ŒÜ«ÚQÆ=Ú# 4H˘iy ÜÕ∞_Ûç ´ ѨÓl`«∞ñ_∞» =∞Ǩ
10
"≥Ú^Œ@ =∂~°Î ѨeH˜#@∞¡ – 5ã¨∞^Œu ѨeÔH#∞ IIq#Ô~II
~°=O|∞ñ – 11|∂x Ñ¨Öˇ¯#∞ IIq#Ô~II
9. JѨ٠∞» Hõ~°Î "åiѨÅ∞‰õΩ – ÖÏÅH˜Oz =∞kx =¸eæ ´ 14. =∞~°}"≥∞ÿ#"åñ_∞» „áê} – Éèíi`«∞ñ_QÆ∞K«∞» ÖËz =K≥Ûñ ´ 12`«~°∞}∞ÅkèHõ

13
Hõ$Ѩ‰õΩñ ÉÏ„`«∞ ~åe`À » – #ѨÙ_»∞ #_çK≥#∞ IIq#Ô~II
ǨÏ~°¬Öˇ·i – 14ÃÑ^Œ[#O|∞`À IIq#Ô~II
10. # zç ÖÏ[~°∞x ã¨=∂kè – Hõ_‰õΩñ» *Ëi QÆ∞ǨÏ#∞ =¸Ü«∞ñ ´ |_#ç ~å~Ú

fÜ«Úñ #∞K«∞ñ» – „ѨÉèí∞=Ù K≥ÃÑÊ#∞ IIq#Ô~II


15. Hõ# q#OQÆ ~åx ~Ú\˜ì – Ѷ¨∞# =∞Ǩ ^Œ∞ƒù`«O|∞ñ
Ez ´ [#∞Å∞ „H©ã¨∞Î ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞ – ##∞ã¨iOzi IIq#Ô~II
16. Hõ#∞Hõ =∞#=Ú "åxñ *Ë~°∞ – H˘x ã¨∞YO|∞ñ | Ü«∞=K«∞Û» ´ =∞#ã¨∞

xeÑ≤ Ü«∞`«xÜ«∞O^Œ∞ – 15=∞#∞@ "Õ∞ÅQÆ∞<£ IIq#Ô~II


– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

1
JO^Œ"≥∞ÿ# „H©ã¨∞Î Hõ^äŒ q∂ – ~åeOѨ~°Ü«∞º
ÖË#O^Œ∞#. 2
=∞~°}"≥ÚO^≥#∞. 3
Ô~O_»∞ áê^Œ=ÚʼnõΩ. 4
„"≥ÚH˜¯. 5
¢ã‘Î. 6
k#=ÚÅ∞. 1. á⁄O^Œ∞QÆ t+¨µºÅ`À ÜÕ∞ã¨∞ – áÈ=ÙK«∞O_»∞ =∂~°æ=∞O^Œ∞ – =ÚO^Œ∞QÆ

8
7
ã¨fiH©Ü«∞"≥∞ÿ#|Å=Ú. =Ç≤ÏOz 9
Ö’Hõ=ÚKÕ`«
1
gH˜∆Oz ~˘Hõ¯ Ѩ٠2@ìO^茉õΩx ´ JO^Œ∞ñ Q˘O^Œé∞ t+¨µº – ÖÏ`«‡Ö’ ÉèÏqOz
ѨÓlOѨ| »^Œy#"åñ_∞». 10
^èŒfix
– Ô~O^Œ∞ H©`«ñ_»∞ 3pHõ – Ü≥∞º#∞ nx q^èŒ"Õ∞"≥∂ – O^Œ=ÚÅ#∞ñ≥
11 12 13
=Ç≤ÏOz ¢ã‘ÎÅ∞. ã¨O`À+≤Ozi. 14
W`«~°. 15
„|`«∞‰õΩ@.
QÆÅ∞æ – ã¨OkÜ«∞=ÚÅ∞ g » – qO^Œ=∞#∞K«∞ Ö’Hõ – 4
=O^Œ∞ºx

ã¨O`«`å ´ #O^Œ∞x =∞#∞[ – 5#O^Œ#∞x #_çy~°Ñ¨C II_»O^Œ"≥∞ÿ#II

2. p‰õΩ"åñ ·≥ [x‡OK«∞@‰õΩñ *ËÃã<å ^Œ∞+¨¯ $`«=Ú x`«ñ ∞» – ÖËHõ gx

6
[#h [#‰õΩ – ÖËq∞ KÕã≤~À ´ ~¸ HÍ~°}=Úñ ^≥Å∞Ê – "≥∂Hõ~°Î ~ÚѨ٠=Ùô –

=∂HõOK«∞ `«#∞ "Õñ_» – Ö’ˆHâ◊fi~°∞O_»∞ x – ~åHÍ~°∞ñ _ç`«xÜ«∞O –

nHÍ~°º=ÚÅ∞ñ EѨñ – „ÉÏHõ@=ÚQÆñ *ËÃãñ – QÍHõ "Õ~˘Hõq^èŒ=Ú ´ ÖË

‰õΩ#fl^Œx `≥eÊ – p‰õΩñ „É’=ñ ^ŒÅOK≥ II#O^Œ"≥∞ÿII

3. |∞~°^Œ "åx Hõ#∞flÅO^Œ∞ñ – 7QÆ~°=ÚÅ`Àñ 8[q∞iÜ≥ÚHõ¯ – K≥é=ÙÖ’


9
„|H∆ÍoOK«∞@‰õΩ – ÃãÅqK≥Ûñ „|Éèí∞=Ù ´ a~°a~° #Ü«∞ºO^èŒ∞ñ – _iy» ÜÕ∞ã¨∞x

ѨÅ∞¯ñ – k~°=ÚQÆ =∞k#q∞‡ – 10ã¨~°ã≤Ö’ =Úxñy ã¨∞O – ^Œ~°"≥∞ÿ# <Õ„`«=ÚÖò

– ^èŒi~ÚOz Ü«∂#O^Œ – Éèíi`«∞ ≥· K«#∞^≥OK«∞ – 11`«é˜"åx á⁄~°∞yO\˜ ´


#~°∞Å|∞ƒ~°=ÚQÆñ E – zi =∂~À‡=∞QÆ∞"åx II#O^Œ"≥∞ÿ#II
4. K«∂ѨÙÖËx „QÆ∞_ç¤"åxñ – E_»ñ QÆÅ∞QÆñ*ËÜ«Ú"åñ_Õ – áêáêO^èŒHÍ~°

12
=∞QÆ∞flÅ <å – „ѨÉèí∞"Õ ~°H˜∆OK«∞ ´ ÃÑ·ÃÑ·x =∞#Hõ#∞fl – K«∂Ѩ٠K«∂Ѩk QÍ^Œ∞

13
– ֒Ѩe Hõ#∞QÆ∞ ¤ç – Ü≥ÿ∞áÈ~Ú Ü«Ú#flk – Ü«∂Ѩ `«Ê~°OѨ~° –
Ö’ñ ÉÁ~°Å∞K«∞<åfl=Ú – HÍáê_∞=∞x» ÜÕ∞ã¨∞ – N áê^Œ=ÚÅ∞ñ |\˜ì ´
K«∂Ѩ٠֒Ѩe K«∂ѨÙñ – Ez Ü«∂#OkO`« II=∞O^Œ"≥∞ÿ#II
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi
1 3 4 7 8
K«∂zi. 2
QÆ∞_ç¤"åx. QÆ∞ ç¤. ™È΄uOѨ|_#ç. KÕ`«∞Å`À. „"åã≤. 9
Hõ_∞QÆ∞H˘#∞@‰õΩ».
5 11
‰õΩ=∂~°∞x. 6
`«e^ŒO„ ∞Å∞»
10
K≥é=ÙÖ’. ã¨=∞Ü«∞=Ú#. 12
=Ú}˜y#.
13
ã¨=¸Ç¨Ï=Ú.
51
7. W\˜ìâ◊H˜ÎQÆÅ „ѨÉèí∞x – =∞#=Ú – QÆ\˜ìQÆ#q∞‡# – QÆÅ∞QÆ∞
135
~°Hõ∆}=Ú ´ Ѩ@∞ìg_Hõ» „ѨÉèí∞x<≥ѨÙ_∞» – QÆ∞eÊ – Ѩ~°=∞âßOux

ÉÁOk – =∞i"≥Å∞QÆQÆÅ=Ú

~å – <å^Œ<å=∞„H˜Ü«∞ (KåÜ«∞: Ü≥∞Ǩϟ"å Éèí[#,KÕÜ«∞O_ç)


Hõ#Ô~ ÜÕ∞ã¨∞x „Ѩ`«ºHõ∆O|∞ – J#º – [#∞Å IIHõ#Ô~II
– `«∂Å∂i „ѨHÍâ◊=Ú
‰õΩ QÆeæ#, q^èŒ"≥∞\Á¡ `«~°z IIHõ#Ô~II
1. #Hõ∆„`«=∂~åæ# *Ï˝#∞Öò – É’~Ú – ~°Hõ∆‰õΩx Ezi –
~°H˜Îq∂~°OQÆ ´ HÍOHõ∆`À „ѨÉèí∞xH˜ „"≥ÚH˜¯ – HÍ#¯Öò
– HÍOuq∂~°QÆ xzÛ – `«~°ei Ѩ~°QÆ<£ IIHõ#Ô~II
2. ѨkÜ«Ú ~OÔ Õ ,¡» „áêÜ«∞=Ú# – „ѨÉèí∞=Ù – Ѩ™ê¯Ñ¨O_∞QÆ∞#‰õΩ» – Ѩ~°QÆÉ’Ü≥∞#∞QÆ

´ =Ú^Œ"≥ÚÑ¨Ê ^Õ"åÅÜ«∞=ÚÖ’ – *Ëi – =Ú^Œ∞ÌQÆ


É’kèOK≥ – É’^茉õΩʼnõΩ#∞ IIHõ#Ô~II
3. HÍ<åÜ«¸i ÃÑO_Hõiy¡ç – „ѨÉèí∞=Ù – Ѷ¨∞#=ÚQÆ hà◊√¡ „^•H∆Í – ~°ã¨=ÚQÆ*ËÃã<£

´ `«#~°=∞Ç≤Ï=∞#∞ |Ü«∞Å∞Ѩ~°z – t+¨µºÅ –


=∞#=ÚÅ|ÅѨÔ~Û – Ѷ¨∞# qâßfiã¨=Ú# IIHõ#Ô~II
4. ‰õΩ+¨ª~Ày Ü≥ÚHõ_»∞=zÛ – `«#^Œ∞ – ‰õΩ+¨ª~ÀQÆ=Ú ÉÏѨ – „ѨÉèí∞x"Õ_»OQÆ ´

W+¨ì|∞kú`À „ѨÉèí∞=Ù"åx – =Ú\˜ì ‰õΩ+¨µª~ÀQÆ=Ú ÉÏÃÑ – HÀÔ~¯Å∂~°OQÆ IIHõ#Ô~II

5. â◊`åkèѨu qâßfiã¨=Ú#∞ – „ѨÉèí∞=Ù – `«~°z K«∂z


"≥∞zÛ – ^ŒÜ«∞EÃÑ QÆ#Ô~ ´ Ç≤Ï`«=ÙQÆ"åx ^•ã¨∞x –
ѨHõ∆ – "å`«O|∞ ã¨fiã¨÷`« =∞iQÍqOK≥#∞QÆ IIHõ#Ô~II
6. QÍe"å#Å qѨ¡¡=O|∞ – „ѨÉèí∞=Ù – QÆkÌOz ã¨^ŒÌ}˜Ñ≤ – Ѷ¨∞#=∞Ç≤Ï=∞EÃÑ

´ QÍeã¨O„^Œ=ÚÃÑ·# ǨωõΩ¯ – „ѨÉèí∞xH˜ –


QÆÅ^ŒOK«∞ t+¨µºÅ∞ – Ѷ¨∞#Ѩ~°ziQÆ IIHõ#Ô~II
5. ã¨∞"å~°Î „ѨHõ@#*ËÜ«Ú@ – ã¨∞ÉèÏQƺ=ÚQÆ ^•<≥Oz – ~¸ Éèí∞q

153 ¿ã=Ö’ ã¨∞"å~°Î *Ï@∞K«∞ ã¨OK«iOz# – ÜÕ∞ã¨∞ "å_»∞Hõ II<Õ~°∞ÛHÀII

~å – aÅǨÏi 6. JHõ¯~°ÅÖ’ ^Œ#∞fl*Ëi – =∞‰õΩ¯=`À „ÉÏiúOz "Õ_#ç – ÃщõΩ¯ [#=ÚÅ


<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~ – ÜÕ∞ã¨∞"å_»∞Hõ – Å#∞k#=Ú q∂ „|`«∞‰õΩ#O^Œ∞# – <Õ~°∞ÛH˘x# –
– Ü«∞Hõ¯~°Å#∞ – [Hõ¯QÆ niÛ# q^èŒO|∞#∞ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II
q∂~°ÖÏÜ«∞# [#=ÚQÆ <˘Ñ¨C^Œ∞~°∞ – WÅÖ’ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II
7. ^≥·=z`«Î=Ú n~°∞Û@ÜÕ∞ `«# – ^èŒ~°‡ qkèQÆ <≥iy Ü«∂Ü«∞# – ^èŒ~°}˜Ö’
1. PÅÜ«∞ – P~å^èŒ#ʼnõΩ – É’Ü≥∞_Ü«∞Å"å@∞QÆeyÜ«Úç – KåÅ=∂~°∞Å∞ PÅÜ«∞=Ú# <å ^èŒ~°‡=Ú#ÔH· – =∞~°}"≥ÚOk# – qÉèí∞x =∂ki II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II

‰õΩ J~°y# Ü«∂ „ѨÉèí∞x "å_»∞Hõ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II – D`«HÀ@ „ѨHÍâ◊=Ú

2. ^Õ="åHõº Ѩ~î°#=∞O^Œ∞# – nHõ∆QÆeyÜ«Ú =∞iÜ«∞ ã¨∞`«∞ ∞» – k=º=ÚQÆ <å

„QÆO^äŒ Ñ¨~î°#=Ú – *Ëã≤#q^èŒO|∞ q∂~°Å∞ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II


154 ^èŒ#º`«Å∞
~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅ HÍOÉè’l `å – Pk
3. Ѩ~°=∞ `«O„_H˜ç – „áê~°÷#Å∞ – „Ѩu"Õà◊ *ËÜ«Ú@ Ѩ~°=∞qkèÜ«∞x =∞~°∞=Hõ#∞ Z=~°∞ ÉèÏQƺ=O`«∞ Ö∫^Œ∞ – 1~°=x ֒ѨŠ´ "≥∂Hõ∆ –
– „áêiúOz =∞#Å#∞ – x~°`«=Ú#∞ „áêiúOѨ=∞<≥#∞ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II 2
q=~°"≥∞ÿ# „H©ã¨∞Î É’^èŒ – K≥=ÙÖÁyæ q#∞"åiHõ#fl II<≥=~°∞II
4. c^Œ áêѨÙÅ∞ – ÉÏkè`«∞Å∞ – |OkèOѨ|_#ç "åi HÅ¡#∞Ô – P^Œ~°=Ú EÑ≤Oz
1 Éèí∂q∞ÃÑ·#. 2ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ.

"Õ∞Å∞#∞ – *Ëã≤# q^èŒO|∞ q∂~°Å∞ II<Õ~°∞ÛH˘#ˆ~II


52
6. huH˘~° HÍѨ^Œ <˘O^≥ ç – xâ◊Û ÖÏ`«∞‡Å∞ ´ "å~°∞ –

137 „H©ã¨∞Î rq`«=Ú – LѨ^Õ==ÚÅ∞ 9


MϺuQÆñ |~° Ö’Hõ ~å[º – Ѷ¨∞# ™œYº=Ú ÖˇÅ¡#∞ 10|
_Ü«Ú^Œ∞~°∞» IIZ=~°∞II
1. 1
Hõ=ÙÅ∞ ÖÏÉèí 2=∞~°ã≤ KÕÜ«Ú – HõѨ@ =∞O„`«=ÚÖò ´ q^èŒ∞Å∞ – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

3 4
– ^Œ=ÙÅñ É’=ñ ^Œiq∞ ÜÕ∞ã¨∞ – `«`«fi=ÚñQ˘#∞"åiHõ#fl II<≥=~°∞II

2. n#=∂#ã¨∞Å H˜\˜ì 5Ü«ÚѨ – ^Õâ◊ q∞K≥Û#∞ ´ k=º – "≥∞ÿ# 155 „H©ã¨∞Î "åHõº=Ú
"≥∂Hõ∆ ~å[º=Ú "åi ^Ò#@OK«∞ – „ѨÉèí∞=Ù `≥ÖˇÊ II<≥=~°∞II Ѩu`«áê=#=Ú
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: =∞# "≥Ú^Œ\˜ `«e^ŒO„_»∞Öò,
3. 6=$l#=ÚÅÔH· ^Œ∞ódOK≥ ç – ã¨∞[#∞ Öˇ=fi~À ´ "å~°∞ – `å – „uѨÙ@
7
x[=ÚQÆ <À^•~°∞Êñ ÉÁOk x`«º ã¨O`À+≤`«∞ Åx `≥ÖˇÊ II<≥=~°∞II q#~°Ü«∞º #~°∞ÖÏ~å – qâßfiã¨=Ú# „H©ã¨∞Î – q=∞Å

4. âßOu huHõ~°∞}Å Ü«∞O^• – ã¨H˜ÎQÆÅ "å~°∞ ´ Éèí∂ã¨fi`«O„`«∞Öˇ· Ѩi `«$Ñ≤Î<˘Ok É’^èŒ ´ áêѨ =∞#∞AÅ HÅ¡Ô áê – =# r=#=Ú ¿ãÜ«Ú –

– ^ŒÜ«∞ñ |_»Ãã^Œ ~°x „ѨÉèí∞=Ù `≥ÖˇÊ II<≥=~°∞II =ã¨∞^èŒ q∂ñ^Œ IIq#~°Ü«∞ºII


1. áêáê`«∞‡Å#∞ ѨâßÛ – `åÎѨ=Ú Ñ¨ »∞ñ_OK«∞» – „|Éèí∞=Ù ^≥ÖˇÊ<£ ´
5. Ѩiâ◊√^Œú ǨÏ$^ŒÜ«ÚÅ∞ 8Ѩ~å – `«Ê~°∞xñ E`«∞~°∞ ´ ã¨~°fi – #~°∞Å ^Œ# –

ã¨=∂^è•#Ѩ~°K«∞ – #~°∞Öˇ Ѩ~°=∞ [#‰õΩx ã¨∞`«∞Å∞ II<≥=~°∞II ^•Ñ¨Ù QÀi#"åiñ – QÍáê ∞@‰õΩñ» ^•<Õ 11^Œ‰õ∆Ω_»Ü≥∞º<£ IIq#~°Ü«∞ºII
2. ÉèÏ~å„HÍO`«∞Öˇ·# – áêѨÙÅñ – ^Œ#∞ñ *Ë~°ñ – „|Éèí∞=Ù Ñ≤ÖˇÛ<£ ´ „â◊=∞Å∞

– ^Œ∂~°O|∞ñ *Ëã≤`« – ^Œ∞Ìi`«=ÚÖò ÉÏÑ≤ ã¨O – `À+¨ q∞Ü«∞º<£ IIq#~°Ü«∞ºII ‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
4. =∞#™ê~°^Õ=Ùx<£ – =∂#Hõ „¿Ñq∞OѨ٠– =∞#∞K«∞<ÕÔ~Ê<£ ´ WOHõñ
3. J#∞=∂xOѨHõ <≥=fi – ~·#Ô =zÛ#ñ „^ÀÜ«∞ – ##∞K«∞ñ |Öˇ¯<£ ´ ÃщõΩ¯

– =∞#∞AÅ H˘é‰õΩ r – =# q∞Ü«∞º<Õ =zÛ – `«#∞K«∞ñ ^≥ÖˇÊ<£ IIq#~°Ü«∞ºII ^Œ# áÈÖˇ¯ – <˘~°∞Å#∞ ^•#∞ „ÉËq∞OѨQÆ ^Œ#~° ^≥ÖˇÊ<£ IIq#~°Ü«∞ºII

2 5. `«# t+¨µºÅ‰õΩ <≥·Hõº – =Ú#∞ „ÉËq∞OK«∞@ HÍ[˝ – ÖÁ#~° xK≥Û ´ <≥O`À


1
Hõq`«fi=Ú K≥ѨC"å~°∞. qKåiOz. 3^Œ∂~°=ÚQÆ.
4
"åã¨Î==Ú. 5
É’^èŒ.
– Ѷ¨∞# 㨢`«ÊÉèí∞=Ù HÍà◊√¡ – QÆ_çy Éèí
6 7 ‰õΩÎÅKÀ@ – q#`«∞ñ _»Ü≥∞º<£ IIq#~°Ü«∞ºII
áêѨ=ÚÖÔH·. ã¨O`À+≤OѨ KÕÜ«∞|
∞"å~°∞». ^Õ=Ùx. „Ѩã≤kúQÍ.
8 9 10
á⁄O^Œ∞^Œ∞~°∞.
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

11
ã¨=∞~°∞÷.
156 „H©ã¨∞Î `«∞á¶ê#∞#∞ x=∞‡à◊Ѩ~°∞Û@
~å – =ÚMÏi `å – „uѨÙ@
UÖÏ\˜"åñ_À HÍx – ~¸ ÜÕ∞ã¨∞x – <Õ=∞x q=iO`«∞=Ú ´ QÍe"å#

ÜÕ∞ã¨∞x – QÆkÌOѨÙ#‰õΩñ KåÅ ÉèíÜ«∞Ѩ ç xeK≥#∞ IIUÖÏ\˜II


1. =Ú^Œ∞Ì t+¨µºÅ`À #∞» – ã¨=Ú„^ŒÑ¨Ù – @^ŒÌiH˜ "≥à‹¡#∞ ´ H˘kÌ Ñ¨ =<≥ÔH¯#∞»

´ WO`«Ö’<≥ – ÃÑ^ŒÌQÍe ~ÔQ#∞ˆ IIUÖÏ\˜II


2. JÅ¡HõÖ’¡Å=ÚQÍ – ã¨=Ú„^Œ=Ú – JÅ¡ÖÏ_»∞ #ѨC_»∞ ´ K«Å¡ñQÆ ^À<≥

"≥#∞Hõ – `«ÅQÆ ÃÑ·x» – "≥∞Å¡# x^Œ∞"ÀÜ≥∞<£ IIUÖÏ\˜II


3. zO`« ÖË^• ÜÕ∞=∞Ü«∂º – É’^茉õΩñ_® # – tOzáÈ=ÙK«∞<åfl=Ú ´

ZO`À "Õ^Œ# Ѩ_uq∞ç – HÍáê ∞=∞» – @OK«∞ t+¨µºÅ∞ ÖËÑ≤i IIUÖÏ\˜II

4. kQÆ∞æ#ñ „|Éèí∞=Ù ÖËz – Ü«∂ QÍex – QÆkÌOz# "≥O@<Õ ´ `«yæ x=∞‡oOK≥#∞

– ã¨=∞ã¨Î=Ú – ã¨^Œ∞Ì L yáÈÜ≥∞#∞ç IIUÖÏ\˜II


5. UÅ cè`«∞ Öˇ·ui – ~ÚO`«Ö’<Õ – Ü≥∞O`« #q∞‡Hõ ÖË^Œx ´ ~¸ÖÏQÆ∞

<À^•Ô~Û#∞ – ÜÕ∞ã¨∞ `«# – ™⁄O`« t+¨µºÅ #ѨC ∞» IIUÖÏ\˜II

– `«∂ã≤e ɡOlq∞<£

157
"åºkè ÉÏkè`«∞~åex ã¨fiã¨÷Ѩ~°∞Û@
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: ^Õ=Ùx
„¿Ñ=∞ ~ÚkQÀ) `å – ‰õΩ~°∞~°≠OÃÑ
ÜÕ∞ã¨∞ =¢ã¨ÎѨ٠K≥OQÆ∞#∞ – =∂„`«"Õ∞ – Ü«∂ã≤Oz =Ú\˜ì#\˜ì ´ ^Àã¨HÍ~°∞Å ~ÀQÆ=ÚÖò

– "≥O@<Õ – `˘Åñy áÈÜ≥∞#∞ x[=ÚQÆ IIÜÕ∞ã¨∞II


53
2. ÃÇÏÖË¡hÖ’#∞ – h ~åA ¿Ñ~°∞ – Ü«¸^Œ∞Å~å*Ë ´ Ü≥∞Å¡áêѨÙÅñ „É’K«∞

139 „H©ã¨∞Î rq`«=Ú – LѨ^Õ==ÚÅ∞ – `åe‡~°Hõ∆‰õΩñ_ç`«ñ_»∞ – K«Å¡x „ѨÉèí∞=x – Q˘ÖÁæ`« „"≥∂ÔQ#∞

1. QÆ∞OѨىõÄ #ç [#∞Å`Àñ – „|Éèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ – ™⁄OѨÙ`Àñ É’=Ù#Ѩ٠∞» ´ `≥OѨÙ`À IIã‘Ü≥∂#∞II

~°=∞}˜ Ü≥ÚHõ`≥ – „ѨÉèí∞ K≥OQÆ∞ – `≥eÜ«∞‰õΩO_»#∞ =Ú>ˇì#∞IIÜÕ∞ã¨∞II 3. Lifi ~À=∂Ö’ – h ~åA ¿Ñ~°∞ – Ü«¸^Œ∞Å~å*Ë ´

2. JO`«@#∞ ~°HõÎ^è•~° – Ü«∂"≥∞ H˘ – H˜O`≥·# ÖËHõáÈÜ≥∞ ´ WO`«Ö’ñ ã¨~°fi~å¢+≤ì‰õΩʼnõΩ – |∂~°fiÑ≤`«~°∞Å`À#∞ –


=~°ã≤OǨ ã¨# q∞K«∞Û – =~°^ÕâßkèѨÙñ
„ѨÉèí∞=Ù Ü≥∞é˜ñy – `«#Ü≥ÚHõ¯ – qO`«ñ EÃÑ#∞ [#∞ʼnõΩ IIÜÕ∞ã¨∞II
_ç`«ñ_»∞ IIã‘Ü≥∂#∞II
3. „Ѩ[ÖÏ~° q∂Ö’ <˘Hõi<£ – <å^Œ∞ „Ѩ – ÉèÏ=O|∞ ã¨fiã¨÷Ѩ~°K≥ ´ x[=∞OK«∞ñ

„ѨÉèí∞=Ù K≥Ñ¨Ê – =}∞ñ‰õΩ`À – QÆ[Ü«∂# =zÛ xÖˇÛ IIÜÕ∞ã¨∞II

4. X^Œ∞QÆ∞K«∞O_#ç =x`«`À – NÜÕ∞ã¨∞ – J^Œ∞~°∞ =∂#∞q∞ ~ÚOHõ#∞ ´

WkQÀ h qâßfiã¨=Ú – ~°H˜∆OK≥ – =Úk`« <≥=∞‡kx "≥à◊√¡ IIÜÕ∞ã¨∞II

5. UѨÙq∂~°QÆ ÜÕ∞ã¨∞#∞ – q∂ Ü≥ÚHõ¯ – „áêѨÙQÍ #=Ú‡H˘#∞ñ ç ´

PѨ^ŒÅ∞ ^˘ÅñyOK«∞#∞ – x[=ÚQÆñ – áêѨ=Ú‰õΩÎÅñ *ËÜ«Ú#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

– `«∂Ñ≤e ɡOlq∞<£

158 WkQÀ h ~åA h Ü≥Ú^ŒÌ‰õΩ =K«∞ÛK«∞<åfl_∞»


~å – Ü«∞=Ú<åHõàϺ}˜ (KåÜ«∞:
HõÅ∞QÆ∞#∞ QÍHõ) `å – J@
ã‘Ü≥∂#∞Hõ<åº – ã¨O„Éèí=∞Ѩ_»∞K«∞ – "ÕÜ«Ú=Ú ˆHHõÖò ´ áêÜ«∞Hõ h ~åA

– ÉèÏ~°"åǨÏHõ "≥∞H˜¯ – ÉÏÅ™È΄`«=ÚÅ`À – ɡ·Å∞^Õi =K≥Û IIã‘Ü≥∂#∞II

1. ÃÇÏ„ÉÏ~ÚÖ’#∞ – h ~åA ¿Ñ~°∞ – Ü«¸^Œ∞Å~åA ´ ÃÇÏ„cÜ«∞ [#∞Å#∞

– J„ÉÏ=Ú H˘_»∞‰õΩÅ#∞ – qÉèí=^Õâ◊=Ú


*Ë~°∞Û – â◊√Éèí~åA ~¸`«O_Õ IIã‘Ü≥∂#∞II
4. <åÜ«∞O^Œ∞O #QÍxç – #Ü«∞=∞QÆ∞ HÍѨÙO kÅ<»£ ´ <åÜ«∞O^Œ∞O #ç "å_∞»

– <å}ºÑ¨Ù Ѷ¨Å=ÚÅxK«∞Û <åǨ II„^•H∆ÍII


‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
4. "åã≤QÆ ÃÇÏ„c – ÃÇÏÖË¡hÖ’ ~À=∂~ÚÖ’#∞ ´ Ǩϟã¨<åfl Ǩϟã¨<åfl – „ѨÉèí∞x ¿Ñ~°@ 5. q∂~°∞ ÜÕ∞kÜ«Ú KÕÜ«∞ – ÖË~°∞ <å‰õΩ "ÕÔ~· ´ "Õ~°∞QÆ

=K«∞Û – "≥∞ã‘ûÜ«∞º^•g^Œ∞ – H˘_∞HÍ» „jâ◊√Éèí=ÚÅ∞ IIã‘Ü≥∂#∞II q∂~°∞O #KÀç – "≥O@<Õ Ü≥∞O_çáÈÜ≥∞^Œ~°∞ II„^•H∆ÍII

159
6. HÍ# ÜÕ∞ã¨∞x Ü«∞O^Œ∞ – =∂#Hõ#∞O^Œ∞=Ú ¿ãfiK«Ûù<£ ´
„^•H∆Í=e¡, fÔQÅ∞ =∂#∞º_Õã¨∞x ѨÅ∞‰õΩÖò – =∞k^ŒÅK≥^Œ q∞Å =∞~°∞=Hõ#∞ II„^•H∆ÍII
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: – ZO.*Ë. ~å=∂OAÅ∞
ã¨~°fi^Õâ◊=ÚÖÏ~å) `å – Pk
„^•H∆Í=e¡x <Õ#∞ – „^•H∆ÍfÔQÅ∞ q∂~°∞ ´ JHõ∆Ü«Ú 160 „H©ã¨∞Îx QÆ∂iÛ „Ѩ=K«#=ÚÅ∞
_Õã≤@∞ |eÔH Ju=Ú^Œ=Ú##∞ q#~°O ç II„^•H∆ÍII ~å – ѨO`«∞=~åo (KåÜ«∞:
1. <åÜ«∞O^Œ∞O_x» fÔQ – <åâ◊#"≥ÚO^Œ∞#∞ x[=Ú ´ <åâ◊#"≥ÚO^ŒHõ q∂~°∞ W_∞QÀ» Q˘éˇ]Å HÍѨi) `å – J@
WkQÀ â◊√Éèí^Œ ~°Hõ∆}=Ú – ^Õ=Ùñ_»∞ ѨOÃÑ – xkQÀ â◊√Éèí^Œ ~°Hõ∆}=Ú ´
– <åÜ«∞O^Œ∞O_»∞ ç Ѷ¨e~ÚOѨ<£ II„^•H∆ÍII 1
ã¨^Œ=∞ÅO|QÆ∞ ѨÓ~°fi – ã¨`«º"åHõº=Ú#O^Œ∞ – =∞$^Œ∞=ÙQÍ n~°… ^Œ – ~°∞≈Å
2. Ѷ¨Å=ÚÅ x=fix fÔQ – ѨxH˜~å^Œx #iH˜ ´ áê~°"ÕÜ«∞O|_∞#∞» –
x~°`«=Ú `«^茺=Ú xѨCÅÖ’ II„^•H∆ÍII
KÕ`«ñ |Å∞Hõñ| ≥ IIWkQÀII
1
3. Ѷ¨eOK«∞ „Ѩu fÔQ – Ѷ¨Å=ÚÅ ÃщõΩ¯QÆ x=fi<£ ´ Ѩiâ◊√kú KÕÜ«∞| q∞H˜¯e Ѩiâ◊√^Œú"≥∞ÿ#k.
∞<»£ – Ü≥∞é∞Qƈ~ q∂~°k J#=~°`«O II„^•H∆ÍII
54
3. Ü«¸^Œ ~å[º=Ú֒Ѩ@ – ɡ`Õ¡=∞<≥_ç – Ü«¸~°ñ
141 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ „wã¨∞Î_»∞ |∞@∞ì@ ´ PkÖ’# q∂HÍ – Ü«∞#∞ n~°…

^Œi≈KÕ – "≥∂^Œ=Ú#ñ ^≥ÅÊ| ≥ – =ÚO^Œ∞


1. 1JÅÑ≤âßK«=Ú`À_#∞» – ^Õ=Ùñ_∞» `˘e¡ñ – |Å∞‰õΩ "åHõº=Ú
2
"Õ^Œ=Ú#O^Œ∞ IIWkQÀII
*Ï_#∞» ´ á⁄Åu ã¨O`«u x#∞fl – `«ÅñQ˘@ìñ |∞@∞ì#x –
4. =∞# ^À+¨=ÚÅ H˘é‰õΩ<≥· – ÜÕ∞ã¨∞x HÍÜ«∞ – =∞k QÍÜ«∞=ÚÅ
`≥eÜ«∞ñ*ËÃã#∞ "≥∂Ã+ – n~°… ^Œ~°≈# "åHõº IIq∞kQÀII 5
„ǨÏã¨fi"≥∞ÿ

2. Ѷ¨∞# k=º |eKÕÜ«∞#∞ – áêѨ=ÚÖˇÅ¡ñ – 3^Œ∞xq∞ ѨÙ}º=Ú eÜ«∞º#∞ ´


´ =∞# ~°Hõ∆‰õΩx áê@∞¡ – QÆx#@∞ìÅ
4
X#~°ñQÆ h HÍÅ =Ú#ñ „wã¨∞Î =K«∞Û#x – =Ú#∞ Ü≥∞+¨Ü«∞º – =Ú#∞ ^≥ÖˇÊ n~°^Œ… – ~°≈#
^•xÜÕ∞Å∞ | – Öˇ¯#∞ n~°… ^Œ~°≈#=Ú IIWkQÀII "åHõº=ÚÅ xzÛ IIWkQÀII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi
„H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
161 ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞#∞ ã¨∞ÎuOK«∞@ 2. áê ∞ñ» ô =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞#∞ – "Õñ_∞ñ» ô =∞kñ QÆ∂_∞ñ» ô
~å – aÅǨÏi `å – J@ ´ áê_∞ñ» ô `«# k=º~°HõÎ=Ú – áêѨ „HõÜ«∞=ÚQÆ xzÛ âßѨ=Úñ
qO`«QÆÅ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ#∞=∞ – ã¨O`«ã¨=Ú# – ÉÏÑ≤ ##∞ ~°H˜∆OK≥ #ǨÏǨ IIqO`«II
ã¨∞ÎuO`«∞#∞ ´ ѨO`«=ÚQÆñ ^Œ# „áê}=Ú#∞ áê – ѨÙʼnõΩ 3. x`«º r==Ú xO ∞» <≥=∞‡k – x~°`«=ÚQÆ <åH˜Ü«∞º#∞ ´
xÜ«∞º#∞ =zÛ ã≤Å∞=#∞ – [zÛ ##∞ ~°H˜∆OK≥ #ǨÏǨ IIqO`«II ~°Hõοãfi^Œ=Ú QÍÔ~Û #ǨÏǨ – #~°Hõ âßѨ=Úñ „^Œ∞Oz
1. „Ñ‘uQÆÅ =∂ „ѨÉèí∞x Hõ$Ѩ |Ç¨ï – „Ñ≤Ü«∞=Ú`Àñ *Ï\˜O`«∞#∞ ´ ™ê^èŒ∞QÍ Ü«∂Ѩ^Œ – #∞Oz ##∞ ~°H˜∆OK≥ #ǨÏǨ IIqO`«II
– `«∂Ñ≤e ɡOlq∞<£
<åH˘é‰õΩ ã≤Å∞=#∞ – KåÅ „â◊=∞Å ÉèíiOz Kå=Ù [ – ~ÚOz ##∞ ~°H˜∆OK≥

#ǨÏǨ IIqO`«II 162 ÜÕ∞¿ã ~°Hõ∆‰õΩñ_»∞


1 2 3 4
P. ¢ã‘Î. <åâ◊#=ÚKÕã≤ K«Hõ¯QÍ. 5
H©∆}˜Oz. ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – ~°∂ѨHõ=Ú
J<åfl =∞# ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞x – Hõ#fl ~°Hõ∆‰õΩñ ∞» ÖËñ
∞» ´ Z#fl ~åx =∞# Ü«∞Ѷ¨∞=Ú – Åxfl ã¨_eOz» „áÈK«∞ II##flII
1. =∞# ^À+¨=ÚʼnõΩ |^Œ∞Å∞QÆ – =∞~°}Ï=ã¨÷Å <˘O^≥#∞ ´
`«# k"åº=Ü«∞==ÚÅ ~° – HõÎ=Ú zOkOK≥#∞ Éèí∞qÃÑ· II##flII
2. x[ ~°Hõ∆‰õΩñ_ç`«ñ_Õ =∞# =$l<å^Œ∞Åñ |i=∂~°Ê#∞ ´ q[Ü«∞O
|QÆ∞ #`«x áê^Œ – ~°[Ü«ÚQƇ=Ú#∞ 㨇iOK«∞ II=∞#flII
3. k‰õΩ¯ =∂e# "åiH˜ – kÔH·¯ =∂~°æ=ÚñEÃÑ#∞ ´ K«Hõ¯h QÆ∞}=ÚÅ ™⁄O

– ÃÑH˜¯ =iÎOK≥ #ǨÏÇ¨Ï IIÜ«∞#flII


4. DÖÏ\˜ ^ŒÜ«∂ã¨=Ú„^Œ∞ – xÅ <≥O^≥·##∞ QÍ#=Ú ´ hÖ’ñ QÆÅ ^Œ∞~°∞æ}Ïk

– *ÏÅO|∞Åñ QÆ ñ» „^ÀÜ«Ú#∞ IIJ#flII


5. =∞$u QeÛ#Ô "åñ Õ ^Œ∞ – i`« r=ÙÅñ „É’=ñ ^ŒQÆ∞#∞ ´ =∞$u <˘Ok

#tOK«∞ Ö’Hõ – =¸_®`«∞‡Åè HÅñˆ QÆÅ∞æ II##flII


– ~å=Ói ÅHõ∆ ‡Ü«∞º

163 ÜÕ∞ã¨∞ Q˘éˇ]Å =∞Oz HÍѨi


~å – ѨO`«∞=~åo `å – KåѨÙ
W_∞QÀ» Q˘éˇ]ÅHÍѨi – ™È^Œ~°∞ÖÏ~å – ~Ú_∞QÀ» Q˘éˇ]ÅHÍѨi ´ Hõ_QÍ#~åx»
– HÍ~°_qÖ’» #Åã¨@ñ – Ѩ ≥ ∞» Q˘éˇ]Å#∞ – ¿Ñi aeÛç ~°H˜∆OK«∞ IIx_∞QÀII»

55
1 2 3
ã¨O`À+¨=Ú. â◊|Ì=Ú. Ö’|_.ç
143 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ 5
4
ѨÙK«∞ÛH˘#∞. "≥∂@. „¿Ñ=∞QÆÅ WÅ∞¡q_zç.
6

8 9
1. K≥^ŒiáÈ~Ú# Q˘éˇ]<≥· – ^˘_ç¤H˜ñÉ’= – 1=Ú^Œ=ÚÖËx"å_»<≥· ´
7
Ѩ~°fi`«„ѨHõ¯Å∞. |Å"≥∞ÿ#. „¿Ñ=∞.
10 11
=∞$^Œ∞=∞^èŒ∞~°OѨ٠h – 2<å^Œ=∂ eOK«Hõ Hõ~°Î – 3H˘kñy PÅ㨺=ÚKÕÜ«∞Hõ. PHÍâ◊=Ú.
12
Ü«ÚO »Hõ =¸ »è – ǨÏ$^ŒÜ«Úñ_»<≥·u IIx_»∞QÀII ~å*Ï.
13 14
2. ^Œ∂~°O|∞#‰õΩñÉ’ux – [#‰õΩx Hõ$áê – ™ê~°O|∞ñ ~°HõÎ=Ú. „ѨÉèí∞=Ù. 15
"≥∂@`«#=Ú.
16
4
Q˘#<≥·ux ´ 5HÍ~°∞ =¸~°öѨÙÑ≤Å¡ – QÍ ã¨OK«iOz<å – P@OHõ=Ú. 17
x"åã¨=Ú.
6
‰õÄiq∞ ~ÚÅ∞ñÉÏã≤ – ^•i ^˘ÅyáÈu IIx_»∞QÀII
3. `«#^Œ∞ Q˘éˇ]#∞ EK≥#∞ – É’Ü«∞ñ »∞ `«O„ ç –
`«#tâ◊√=Ù#∞ QÍOK≥#∞ ´ HõxHõ~°"≥∞^ŒÖ’ xO – _#"å~°Öˇ·ç
##∞fl – =# 7yiHõ@HÍ^Œ∞ – Å#∞ "≥O|_Oziç IIW_»∞QÀII
4. „áê}Ï=ã¨~° =∞ѨC ∞» – ÜÕ∞HÍH˜<≥· – H©∆}˜OzÜ«Ú#flѨC ∞» ´ 8„`å}Ï~°÷=∞QÆ∞
9
<≥#~°∞ – „`åà◊¡`À ##∞QÆ\˜ì – <å}ˇO|∞QÍñ^≥zÛ – ##∞fl ~°H˜∆OK≥#∞ IIW ∞QÀII»
5. K≥_∞QÆ∞» "≥∞Hõ=ÚÅ=Å¡#∞ – ÉÏ^èŒÅ<˘Ok – Hõ_∞=∞e#"≥∞ÿ» Ü«ÚO #∞» ´

Hõ yç QÍÜ«∞=ÚÅxfl – QÆ\˜ì â◊√„Éèí=ÚKÕã≤ – 10`«


Ü«∞Hõ» <å~ÚO@ – x ç <≥=∞‡k Ü≥Úã¨OÔQ IIx ∞QÀII»
11 12
6. „ѨÉèí∞ÜÕ∞ã¨∞ <å É’Ü«∞ñ_»∞ – ~¸`«ñ ≥ Éèí∂q∞ – #Éèí=Ú ÖËÖˇ ç ~åÜ«∞ñ

_»∞ ´ â◊√Éèí"≥∞ÿ# `«#k=º – 13â’}˜`« "≥Úã¨ñyÜ«∞ – 14qfiÉèí∞ñ ∞» „¿Ñq∞Oz n

– qOz ã¨fiã¨÷=Úñ*ËÃã IIx ∞QÀII»


7. ##∞fl ^˘_ç¤x ɡ>ˇì#∞ – áÈ~Ú#Q˘éˇ] – `≥#∞fl "≥^ŒH˜Ñ¨>ˇì#∞ ´ ã¨#flOѨÙ

ѨzÛHõ – Ü«Ú#∞fl r=#ѨÓ@ – Å∞#∞flñ QÆÖˇæ


KÀ@¡ç – ##∞flOz ~°H˜∆OK≥ IIx_»∞QÀII
8. <Õ#∞ =¸~°öѨÙQ˘éˇ]<≥· – Ö’|_»‰õΩO\˜ – =∂#ã¨=Ú#
"≥„i<≥· ´ ѨÓx ~ÚѨC_»∞ HÍKÕ – "åx â◊|Ì=Ú „¿Ñ=∞ – `À
<åeOѨÙK«∞ ^˘_ç¤ – <å#O^Œ=Ú##∞O^Œ∞ IIx ∞QÀII»
15
9. K≥_»¤a_»¤<≥· Ü«ÚO\˜x – ~Ú@∞#@∞É’= – <≥_≥¤`«#=Úñ Q˘O\˜x
16
´ "≥∞_»∞¤ÖËH˜Ñ¨Ù_»∞ „¿Ñ – q∞O`«∞ <å „Ñ≤Ü«∞[#‰õΩ – ^˘ »¤ â◊|
Ì=Ú "åOzèO – `«∞#∞ =ÚH˜Î 17xÅÜ«∞O|∞ IIW_∞QÀII»
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi
3. =∞#ã¨Î"≥∂ QÆ∞}=Ú Öˇ ÉÏÃÑ<»£ – <å – k#Hõ~À^ŒÜ«∞
=∞@∞¡ – nÑ≤Î=∞k q∞OK≥<£ ´ `«# áê^Œ=ÚÅñ *Ï » Åɡƒ<£ –
ã¨^• – q#∞u ÔHH˜¯# "åx q=∞ÖÏ`«‡ "≥Å∞ñQÆ∞ IIhÜ«∞<åII
4. ǨÏ`«∞ñ _»Ü≥∞º <åÜÕ∞ã¨∞ <åÔH· – ^Œ∞ – ~°æu `˘Åñy <å‰õΩ "≥∂ – Hõ∆"Õ∞

QÆÅ∞æ H˘é‰õΩ ´ Ju ^ŒÜ«∂n~°âßO`«∞O… Õ – ^≥·=


~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: DÖÏ\˜^• ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞)
– ã¨∞`«∞ñ »x Ü≥∞é˜yu – â’kèOѨñQÍ#∞ IIDÜ«∞<åII
DÜ«∞<å ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆‰õΩ_»∞ – `«# – ^•Ü«∞=∞x ~°H˜∆OѨñ – ^ŒÅñK≥<å
5. nqOѨñ^ŒQÆ∞ #`«x ã≤Å∞= – <å – r"åO`«=∞QÆ∞ ^Œ#∞Hõ – K≥Åñy
##∞fl – hÜ«∞<å ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆‰õΩñ_»∞ ´ PÜ«∂ã¨=∞QÆ∞ <˘Hõ¯ "≥∂Ѩ٠– <Õ –
"≥∂Ü«ÚK«∞#∞ ´ D =ã¨∞O^èŒ~° [#∞Å HÅ¡Ô q∂~°∞ – ¿ãqOK«∞ñ
ã¨∞#xÕ –
– Ǩ ~Ú xK≥Û#∞ ÉèÏ~° – =∞O`« "≥ »eOz II~¸Ü«∞<åII
1. ^Œ∞i`å`«∞‡ñ »x „`ÀÜ«∞‰õΩO » ##∞flñ – |iâ◊√^Œ∞úñ_® ÜÕ∞ã¨∞ –
K≥Ñ≤Ê Kå@∞^Œ∞#∞ IIDÜ«∞<åII
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞
„ѨÉèí∞ñ_∞» Hõ~°∞}˜OѨ ´ ^èŒ~°}˜Ö’ xk =∞Ǩ ^Œ∞ƒù`«=Ú – <Õ – =∞~°∞`«∞<å
~¸ „¿Ñ=∞ – =∞~°}=∞ø ^•ñHõ IIDÜ«∞<åII
2. FѨñQÆ∂ »x ^Œ∞+¨¯ $`«O|∞Öò – <Õ#∞ – `ÕѨ`ÕѨ‰õΩñ *Ëã≤ –
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
^Õfi+≤<≥· Ü«ÚO »ñ ´ QÀѨ q∞O`≥·# ~åhHõ – ##∞flñ – QÍѨÙ~°∞+¨µñ
DÖÏ\˜^• ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞ – ##∞fl ´ `«∂Å<å_Hõ» `«#^Œ∞ – *Ïe EÑ≤#^•
_»x `å#∞ – MO_çOѨñ _®Ü≥∞ IIhÜ«∞<åII IIDÖÏ\˜^•II

56
4. ѨxH˜=∂e# "åñ_<≥·#» – <Õ#∞ – Hõ#Ѩ~°K«∞
145 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ <å^À+¨ – HõѨ@=~°Î#=Ú ´ =∞#ã¨∞ #∞OK«Hõ

1. Z#ÖËx áêѨ‰õÄѨ=Ú# – <Õ#∞ – `«xH˜ q∞#∞‰õΩK«∞#∞ <Õ – ^Œiñ QÍ#‰õΩ <»£ ´


`åѨѨ Hõ» ~ÚO`« – Ѷ¨∞#"≥∞ÿ# ~°Hõ∆} –

HõxHõ~°=Úñ ɡOz <å Ü«∞O^Œ∞ – "ÕQÆñ – Q˘x áÈ= <å "Õ∞Å∞ – H˘~°
=Ú#∞ <å‰õΩñ EÃÑ IIDÖÏ\˜II
5. <å HÀÔ~¯ ÖˇÅ¡ ã¨=∞Ü«∞=ÚÅ<£ – „H˜Ok – Ö’Hõ
H˜O^Œ∞ =K≥Û IIDÖÏ\˜II "åOKè«Å „Éèí=∞ã≤ – ÖÁOÔQ_»∞ "Õà◊<£ ´ KÕ‰õÄiÛ
2. ÃÑ#∞Q˘#fl ^Œ∞óMÏaúÖ’# – <Õ#∞ – =Úxñy ‰õΩ=ÚÅ∞K«∞ <Õ_∞»
^Œ$_è»=Ú z`«Î=Ú#<£ – â◊√Éèí=Ú – <å H˘ã¨OÔQ rqOѨ
– ѨÙ#QÆ∞O^Œ∞ #ѨÙ_»∞ ´ ##∞ hK«∞ñ_»x „`ÀÜ«∞ÖËHõ –
– <å ~°Hõ∆‰õΩO_»∞ IIDÖÏ\˜II
`«#^Œ∞ – <≥#~°∞ <å HõQÆ∞Ѩ~°z – huñEÑ≤OK≥ IIDÖÏ\˜II
6. â’^èŒ#Å∞ ##∞ñ A\˜ì#Ѩ٠»∞ – hu – É’^èŒ <å
3. <≥q∞‡ ~°=fiO`≥·# ÖËHõ – zO`« – „Hõq∞‡á⁄QÆÅ∞K«∞
=∞#ã¨∞Ö’ñ – |∞\˜ìOz ÃÑOz ´ ÉÏ^èŒ ÖˇÅ¡#∞
#∞O » – QÍ ##∞fl ñ Ez ´ ã¨=∞‡ux ##∞ñ „É’=ñ ^ŒÅñz –
ÉÏÑ≤ =∂Ñ≤ – ~Ú\˜ì Ü«∂^Œ~°}ñ EÃÑ<å
Hõ~°=Úñ – *Ïñz <å – KÕ~Ú|\˜ì – K«Hõ¯ñQÍ aeK≥ IIDÖÏ\˜II
Ü«∞ǨÏÇ¨Ï ÜÕ∞=∞O^Œ∞ IIDÖÏ\˜II
– ~å=Ói ~°OQÆÜ«∞º

166 áêÑ≤Ü≥∞ »Å ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñ=∞ ‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»


3. Q`Õû=∞<≥Ô =#=ÚÖ’H˜ñ – *ÁzÛ `«O„_H˜ç z`«Î"≥∞ÿ ´ ~ÚzÛ# <å „â◊=∞Åáê„`«<£
~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅ HÍOÉè’l (KåÜ«∞: ^èŒ~°}˜Ö’x ^èŒ#=Ú) `å –
Pk – |∞K«∞ÛH˘x ÉèíiOz<å II"Õã¨∞II
ÜÕ∞ã¨∞~åA h^Œ∞ „¿Ñ=∞ – <≥OK« `«~°=ÚQÍ^ŒÜ«∂ ´ ^À+≤Ü≥ÿ∞# ##∞fl „É’=
4. ǨÏã¨Î=Ú,áê^Œ=Ú, „ѨHõ¯Å∞ – =∞ã¨ÎHõѨ٠QÍÜ«∞=ÚÅÖ’ ´
– hã¨∞„áê}q∞_u"åç IIÜÕ∞ã¨∞~å*ÏII qã¨ÎiOz zO^≥ h „Ѩ – â◊ã¨Î ~°HõÎ=∞O`«Ü«Ú<£ IIÜÕ∞ã¨∞II
1. =∞Oz"åx H˘~°‰õΩ <˘Hõñ ∞» – =∞~°} "≥ÚO^Œ∞@~°∞^Œ∞QÍ ´ 5. H˘O_q∂^Œ» x#∞flñE » – QÆ∞O_ÅkiáÈ=Ù<Õ≥ ´ xO_∞» „¿Ñ=∞ KÕ`« <å=QÆ∞

JOz`«=∞QÆ∞ „¿Ñ=∞ KÕ`« – q∞Oz QÍÜ«∞=Ú ÖÁOk<å II"Õã¨∞II


– "≥∞O_»∞ÉÏ^èŒÅ <ÀiÛ<å II"Õã¨∞~å*ÏII
2. K≥Ü«∞º~åx ^Œ∞+¨¯~°‡=ÚÅ∞ñ – KÕã≤ <Õ K≥_Ü«ÚOç_QÍ» 6. =∞~°∞=ÖË#∞ h^Œ∞ „¿Ñ=∞ – =∞~°}ѨiÜ«∞O`«O|∞ <å ´
´ JÜ≥∂º „=∂#∞q∂ñ kH©=Ù – WÜ«∞ºH˘x "≥∂ã≤u"å IIÜÕ∞ã¨∞II
#~°Hõ ÉÏ^èŒÅxfl h"å – H˘~°`«ÃÑ· =Ç≤ÏOz<å II"Õã¨∞~å*ÏII
7. x#∞fl^ŒÅñK« <å xsHõ∆} – Ü«Ú#fl`«=Ú QÍ#∞O_»∞#∞ ´ Ü≥∞#fl_»∞

h =∞Ç≤Ï=∞#∞ <å – Hõ#∞flÖÏ~°ñE`«∞<À IIÜÕ∞ã¨∞~å*ÏII


– K«^ŒÅ"å_» `å=∞ãπ

167 „H©ã¨∞Îx J^Œ∞ƒù`« „¿Ñ=∞


~å – Éèˇ·~°q `å – Pk
F qO`«! <å ~°Hõ∆‰õΩñ_® <åÔH· – h qÅ∞= ~°HõÎ=Ú HÍiÛu"å ´ r"åkèѨu

=∞$uñ *ˇO^≥ #ǨÏǨ ѨÙ~°∞QÆ∞ – =O\˜ <åÔH· h – r= =∞iÊOz


<å"å
IIF qO`«II
1. <Õ#∞ *Ëã≤# áê – Ѩ=ÚʼnõΩ <åÜ«∞# – „=∂xq∂ñ^Œ#∞
=¸eæ<å"å ´ <Õ#∞ „QÆÇ≤ÏOѨÖËx – h *Ïe Hõ~°∞} q∞u –
ÖËx „¿Ñ=∞ nx – =Å##∞ QÆ#∞Ѩ ∞K«∞» #∞#flk II F qO`«II
2. Ѩ~°=∞ â◊s~°∞ñ ∞» `å – =∞~°} ~°HõÎO|∞KÕ`«ñ – QÆ~°∞}`À

##∞flñ „É’z<åñ _® ´ =∞~°∞`«∞<å ~¸ „¿Ñ=∞ <å – =∞~°}O|∞ #O^Œ∞

ã¨Ç¨ – Hõ~°Î $ Hõ\ÏHõ∆=ÚÅ∞ – HõÅHÍÅ =ÚO_∞» <å`À IIF qO`«II


3. <å ÜÕ∞ã¨∞ <å^èŒ h‰õΩ – <Õ#zÛÜ«Ú#fl ^≥Å¡ – <å ÖËq∞`Àñ „ÉË=∞ QÆ^• ´ xÜ«∞=∞O|

∞ QÆÅ „ѨÉèí∞"å – hÔH@∞¡ K≥e¡OK≥^Œ#∞ – ##∞fl <Õ<Õ h‰õΩ –


#iÊOK«∞H˘#∞@ QÍHõ IIF qO`«II – `å=∞ãπ Ç‘Ïe<£

57
1. L#fl`« Ö’Hõ=Ú q_z#ç h"Õ ´
147 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ HõxflÜ«∞ QÆ~°ƒù=Ú#ñ |∞\˜ì# h"Õ
ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II
168 „H©ã¨∞Î áêÑ≤H˜ P„â◊Ü«∞=Ú 1
ã¨=Ú„^Œ=Ú. 2
Wã¨∞Hõ. 3™ê^茺=∂#∞.
4 5
~å – J™ê"Õi (KåÜ«∞: L#fláê@∞#) `å – „uѨÙ@ Éèí∂q∞. Ѩk"ÕÅ∞. 6
HÍOu.
Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆Hõ ÜÕ∞ã¨∞ – „ѨÉèí∞"å <Õ h áêÅñ Ѩ_çu áêÅ# ¿ãÜ«∞"Õ ´ 7
=∂e#º=Ú. U#∞QÆ∞.
8

^èŒ~°[#O|∞Å∞¿ãÜ«Ú |Ǩïq^èŒ – ^Œ∞i`«=ÚÅ∞ Hõ∆q∞~ÚOz ã¨^Œæu `≥~°=Ù

EÑ≤ `«iOѨñ*ËÃã ç – ^˘~°=@OK«∞#∞ =∞~°∞QÆ∞*’zÛu IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII

1. H˜∆u 1#aú f~° 2ÃÑ· Hõ`«Ü≥ÿ∞# <≥#fl<å – 3~ÚuÜ«∞ø#∞ ÖˇH˜¯OѨñQÍ ´


4
‰õΩ`«Å [#‡OɡuÎÜÕ∞x@ – „|`«∞‰õΩ k#=ÚÅ – *ËÜ«Ú#Ѷ¨∞=ÚÅ∞ – =∞u ^ŒÅѨxq∞`å
5 6
Ü«Ú`«O|∞Å∞ – Ѩu`«∞ _»#∞<åQÆu Ü≥∞~°∞OQÆ#∞ IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII 2. Ѩã¨ÖËx

=∂Ü«∂ ^Œ∞ – ~°fi ºã¨#O|∞Å#∞ *ˇOk – ^≥ã¨^ŒÑ≤Ê Ü«Ú<åflñ »#∞

´ =ã¨∞^èŒÖ’ ^Œ∞+¨µìxH˜ Ö’ñ| ç – =∞ã¨Å*ÏÅx |ÅÇ‘Ï#`« – 7QÆã¨@∞


Hõ#∞flÅQÆÑ≤Ê Hõ_»∞ =∂ – #ã¨=Ú ^Œ∂e qÖÏÑ≤<≥·ux IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII
3. =∞k`«Ñ≤Ê Q˘éˇ]Å – =∞O^Œ ÉÏã≤#Q˘éˇ] – K≥^Œi K«eOz#@∞¡ ´ =^ŒÅÔHѨÙ_∞»

^Œ∞~å`«‡Öˇ·i 㨠– =Ú^ŒÜ«∞=Ú#ñ | uiyç =_K≥ç ç – =∞kH˜ q„â◊=∞"Õ∞q∞


ÖËq∞x – ǨÏ$^ŒÜ«∞ ã¨O`åѨ=ÚÅ ã¨∞_çñ| ç IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII
8
4. =∞^ŒÑ¨Ù<åflQÆ=Ú ÉèíOy – =∞uÎe¡ ^Œ∞~åƒù= – ǨÏ$^ŒÜ«Úñ_»<≥· K≥_çux ´

Q˘^ŒQ˘#∞K«∞ QÍÜ«∞=ÚÅ`À <å – Ü≥∞^Œ ^Œ$ è»OaOK«∞HõÜ«Ú ÖËq∞xñ – QÆ^ŒÅ

â◊Hõº=Ú QÍHõ =¸Å∞æK«∞ – Q˘^Œ∞=ʼnõΩ Ö’<≥·u „^ÀÇ≤Ïx IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII

5. Jq∞`« ^Œ∞~å`«∞‡ñ » – #x Hõ_ñ» „^ÀÜ«∞Hõ – Hõ∆q∞~ÚOѨ٠q∂ Hõ~°∞}KÕ ´ `«q∞x

q∞H˜¯e ^Œ∞ifi+¨Ü«∞QÆ∞} ã¨=Ú^ŒO|∞Å∞ A\˜ì áêѨѨ٠– `«=∞=Ú QÆÑ≤ÊÜ«Ú

QÆÅ∞+¨HÍ## – ã¨q∞uÖ’ñ| ç „â◊=∞Å∞ <˘O^Œ∞K«∞ IIѨ~°=∞~°Hõ∆HõII

– ~å=Ói ~°OQÆÜ«∞º

169 ÜÕ∞ã¨∞ áêÑ≤H˜ P„â◊Ü«Úñ_∞»


~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – J@
áêÑ≤ HÍ„â◊Ü«Úñ »=Ù h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ
170 „H©ã¨∞Îx ^ŒÜ«∞
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» ~å – =ÚMÏi `å – Pk
1
2.J*Ï˝# <åâ◊# „|^èŒ∞flñ_»=Ù h"Õ ´ q*Ï˝# ^•Ü«∞Hõ ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î „ѨÉèí∞"å – "Õ∞=Ú h – "≥∂Hõ∆=Úñ ÉÁO^Œ∞@‰õΩ ´
Ѩ~°QÆ∞~°∞=Ù h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II ^Àã¨Ñ¨Ù Ö’Hõ=Ú – Ö’xH˜ =zÛu – ^À+¨µÅñ „É’K«∞@‰õΩ IIÜÕ∞ã¨∞II
3. K≥^Œi# áêѨÙÅ "≥^ŒÔH »∞ h"Õ ´ K≥^Œi# 1. Ѩiâ◊√^Œ∞úñ » g=Ù – WÅÖ’ – áêѨÙÅ #O^Œix ´ ѨiѨiq^èŒ –
Q˘éˇ]Å HÍѨiq h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II Hõ$Ѩ – "å‰õΩ¯Å`À »#∞ – Ñ≤ezu "≥šѨC »∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
4. ~Ày+¨µªÅ‰õΩ 2ã¨fiã¨÷ „Ѩ^Œ∞ñ_»=Ù h"Õ ´ „"≥∂QÆ∞ <å~°∞ÎÅ 2. ã¨`«ºÑ¨Ù # »`«Å`À – [QÆux – ã¨~åfi^Œ∞ƒù`«=ÚÅ#∞ ´ x`«º=Úñ *ËÜ«ÚK«∞
Ü≥ÚHõ¯ "≥Úéq#∞ h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II
– h Hõ$Ѩ KåÅ – ~ÚÅÖ’ñ ^≥eÊu"Õ IIÜÕ∞ã¨∞II
5. #~° Ѩل`«∞ʼnõΩ huñ QÆ~°Ñ≤OK«∞ h"Õ ´ Hõ~°=Ú KåñÑ≤ 3. Ju ѨÙ}Ϻ`«∞‡ñ_"Õ» – 4H˜∆uÖ’ – 5"≥`«Å#∞ ÉÁOku"Õ ´ =∞$ux ÉÁOkÜ«Ú
Hõ+¨ì=ÚÅ∞ „^ÀÜ«Ú h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II
– =¸ñ_=» k#=Ú# – „|uH˜Ü«Ú ÖËzu"Õ IIÜÕ∞ã¨∞II
6. âß„`«"åO`«~°=Ú# =∞$`«∞ñ_=Ù» h"Õ ´ "≥∞ÿ„uñ EѨñQÆ
4. áêѨÙÅ =∞x `≥eã≤ – h^ŒQÆ∞ ^•Ñ¨Ù# *Ë~°ñQÆ<Õ ´ áêѨ=Úñ
=∞$`«∞º^Œú`«∞ñ_=Ù» h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II
ÉÏѨÙK«∞ „áêѨÙQÆ #∞O ≥ ç – „ѨÉèí∞ñ_»=Ù h"≥QÆ^• IIÜÕ∞ã¨∞II
7. Éèí= nÜ«∞ Ѩ^ŒHõO[ ^•ã¨∞O » <Õ<Õ ´ 3Éèí= =∞QÆ∞fl ##∞ =Ú
1 2
‰õΩÎñ *ËÜ«Ú=Ú h"Õ – ÜÕ∞ã¨∞ h"Õ IIáêÑ≤II ã¨∂~°∞ºñ =Ù». P~ÀQƺ=Ú xK«∞Û"åñ
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞
=Ù». 3
áêѨ=ÚÖ’ =Úxy#"åñ_#QÆ∞».
4
Éèí∂q∞Ö’. 5
Hõ+¨ì=ÚÅ#∞.

58

149 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ 1. ##∞fl „¿Ñq∞OѨ=∂ – #=~°∂Ѩ "≥∞uÎ ^• –


#=ÚQÍ r==Ú ã≤ÅfiÃÑ· – xzÛ ´ Hõ#fl
5. 1^Œ∞i`« q`«u ^Œ∂~å – #q∞‡# – ^Œ∞i`«∞Å ¿ãflÇ≤Ï`«∞ñ_® ´ x~°`«=Ú
`«e^ŒO„ ∞Å» – Ü«∞#fl^Œ=ڇŠ„¿Ñ=∞ –
=∞=Ú‡#∞ – h Hõ$Ѩ ֒ѨŠ– xÅHõ_QÍñ» ɡOK«∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
6. <À~°∞ xO » <≥^ŒÖ’ – h Hõ$Ѩ – „¿Ñˆ~Ѩ}ñQÆey ´ ™êÔ~‰õΩ "Õñ_≥^Œ – Hõ#fl q∞Oz# „¿Ñ=∞`À IIÜÕ∞ã¨∂II
2 2. `«e¡ QÆ~°ƒù=Ú# <Õ – ^èŒi~ÚOѨñ| ç #ѨÙ
=ÚifiH˜ ~°Hõ∆} – HÍ~°‰õΩñ_® x#∞fl IIÜÕ∞ã¨∞II
– Q˘Å¡=e¡ #`åxÜÕ∞Å∞ Õ – ^Œ∞i`«∞O_»<≥· Ü«ÚO\˜x – <å ´
=Å¡ñ*ËÜ«∞ñ| ≥ »∞ – <≥Å¡ HÍ~°º=Ú ÖˇÑ¨C –
171 ÜÕ∞ã¨∞x Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ=∞ _ÕǨϺO|∞Öˇ· Ü«ÚO_»ñQÆ IIÜÕ∞ã¨∂II
~å – =ÚMÏi `å – „uѨÙ@
3. =∞Oz <åÖ’ñ ѨÙ@ì – ^ŒOK«∞ h "≥iñy #<£
ÜÕ∞ã¨∂ ##∞fl „¿Ñq∞Oz<å=Ù – áêÑ≤<≥·# – ##∞fl „¿Ñq∞Oz<å=ÙII
– q∞OK«ñ „ÉËq∞Oz <å=Ù – PǨ ´ Ü≥∞OK«
â◊Hõº=ÚQÍx – =∞Oz <åÖ’ñ ɡOK« – <≥Oz
„¿Ñq∞Oz<å=Ù IIÜÕ∞ã¨∂II
4. ##∞flñ „ÉËq∞OѨ h – ‰õΩ#fl Hõ+¨ì=Ú Åxfl – =Ú<≥·fl
`≥eã≤Ü«ÚO\˜q – `≥eã≤ ´ ##∞flñ „ÉËq∞OѨ h – ‰õΩ#fl
~å – #=~ÀA
HÍ~°}"Õ∞"≥∂ – Ü«∞<åfl `≥eÜ«∞^Œ∞ z„`«=Ú IIÜÕ∞ã¨∂II ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î ^˘iÔH <Õx – ÜÕ∞q∞H˘^Œ∞qOˆHq∞ ÉèíÜ«∞=Ú ´ 1^Àã¨HÍi [#∞Å
5. <å =O\˜ #~°∞ñ _˘Hõñ_∞» – ##∞flñ „¿Ñq∞Oz# – <å=Å# Ѷ¨Å=Úñ
ÔHO`Àñ –
QÀ~°∞ – PǨ – h=O\˜ ѨÙ}∞ºxH˜ – <å =O\˜ 1. `«e¡^ŒO„_∞ÅHõ#fl» KåÖÏñ ^Œ# „¿Ñ=∞ =∞#q∂^Œ ´ <≥Å¡HÍÅ=∞O^Œ∞ #∞OK«∞

áêÑ≤`À – H=ÅOÉËq∞ˆ ÖËHõ IIÜÕ∞ã¨∂II – ÜÕ∞ã¨∞ñ Õ =∂ `«O„_Ü«∞ø#∞ç IIÜÕ∞ã¨∞II


– ÉË`åà◊ *Ï<£

1 2. =Å¡QÍx =â◊=ÚÖËx – Ü≥∞Å¡ "Õ∞à◊¡xfl\˜ <≥šѨ٠∞» ´ 3H˘Å¡QÍ


áêѨã¨=¸Ç¨Ï=Ú# ^Œ∂~°"≥∞ÿ#"åñ_®. 2
Éèí∂Ö’Hõ=Ú#‰õΩ

=∞# H˜K≥Û ç ^Õ= – H˘=∞~°∞ñ Õ "ÕÔ~=~°∞ ÖË~°∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

3. 4^ŒO_Ü≥ÿ∞#ç QÆO =ÚÅ∞» – "≥∞O_∞QÍ#∞» =∞=ÚñA\˜ì# ´

`«O„ =Öˇç =∂ ^ŒiH˜ =zÛ – QÆO_=ÚÅ#∞» QÆkq∞ñ „É’K«∞<£

IIÜÕ∞ã¨∞II

4. ã¨`«º=Ú =∂~°æ=Ú`å<≥ – x`«ºr=q∞OHÍ `å<Õ ´ 5„Éèí∞`«∞ºÅ

=∞#H©Ü«∞ "≥∂Hõ∆=Ú – Éèí∞qx ~°HõÎ=∞O`« QÍÔ~Û IIÜÕ∞ã¨∞II


5. Z#fl~åx áêáê`«∞‡Å ´ Hõ#∞flÖÏ~å HõxHõiOz ´ ѨÙ<≥fl"≥∞ÿ# `«# „áê}=Ú–
6
Éèí∞qx |eÃÑ\˜ì<åñ ∞» IIÜÕ∞ã¨∞II
6. 7
X_»Å∞ xO_® QÍÜ«∞=ÚÅ`À – 8#_»~°∞ K«∞O_»=∞~°Å ÖËz ´ 9"≥_»e

Ѩ~°=∞O^Œ∞#∞O ç – 10"Õ »∞HõÅ∞ =∂HõOÑ≤<åñ »∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

7. Pâ◊`À ñ» `«#∞fl #=Ú‡ – Ü«∂`«‡Å‰õΩ ^Œ~°≈#q∞K≥Û ç –

ÜÕ∞ã¨∞`À xOÔH=~°∞ ™ê\˜ – ÖËâ◊"≥∞ÿ<å ÖË~°∞ã¨∞O ô IIÜÕ∞ã¨∞II


– Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞

173
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú
ÜÕ∞ã¨∞x „¿Ñ=∞#∞ – <Õ=∂~°Hõ#∞ – <≥ѨC_∞» ^ŒÅñK«"Õ Ü≥∂ =∞#™ê ´
"åã≤QÆ <å`«x – =~°<å=∞O|∞#∞ – =^ŒÅHõ á⁄QÆ
7
1
áêѨ[#∞Å∞. â◊s~°=Ú. 8„ѨHÍtOK«∞.
59
5
2. P_çHõÅ∞ u~°™ê¯~°O|∞Å∞ =∂ – Hõ==∂#=Ú Å∞#fl<£ QÍx ´ `À_»∞

151 „H©ã¨∞Î Hõ$áê „¿Ñ=∞Å∞ „H©ã¨∞Îñ ∞» =∂‰õΩO ##∞ç „`À=ñ ^ŒÑ¨Ê=Ú F_áÈ=Úç IIÜÕ∞ã¨∞II

1 2
1. áêѨÙÅH˘~°ÔH· – „áê}=Úñ ɡ\˜ì# – „ѨÉèí∞ xÅñ „âı+¨ì`«~°=Ú. `≥eÜ«∞|_#kç. 3
™⁄QÆã¨∞Å∞
4
^ŒÅñK«"≥ Ü≥∂ =∞#™ê ´ âßѨ=Ú #O`«Ü«Úñ – [Hõ¯ñQÆ „¿Ñ=∞. 5
JѨH©~°∞ÎÅ∞.

<ÀiÛ# – âßO`«∞x á⁄QÆ "≥» Ü≥∂ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞xII


2. Hõ+¨ì=ÚÅÖ’ =∞# – HõO_QÆ» #∞O #ç – Hõ~°Î#∞
^ŒÅñK«"≥ Ü≥∂ =∞#™ê ´ #+¨ì=ÚÅxflÜ«Ú – #}ñz#
Ü«∂QÆ∞~°∞ – „âı+¨µªx á⁄QÆ_»"≥ Ü≥∂ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞xII
3. =∞~°}`«é˜x =∞# – â◊~°}∞QÆ #∞O_≥_»∞ – =∂#∞ºxñ
^ŒÅñK«"≥ Ü≥∂ =∞#™ê ´ Hõ~°∞}#∞ =∞# Hõ–hfl\˜x
^Œ∞_çz# – Hõ~°Î#∞ á⁄QÆ_»"≥ Ü≥∂ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞xII
4. „áê~°÷#Å∞ qx – Ѷ¨Å=ÚÅ <˘ã¨ñy# – „ѨÉèí∞ xñHõ ^ŒÅñK«"≥ Ü≥∂ =∞#™ê

´ =~°÷#ñ QÀ~°∞K«∞ – „â◊^Œú`À kkÌ# –


=O^Œ∞ºx á⁄QÆ_»"≥ Ü≥∂ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞xII
5. =OK«#ÖËHõ – =~°=ÚÅ <˘ã¨ñy# =~°^Œ∞xñ
^ŒÅñK«"≥ Ü≥∂ =∞#™ê ´ H˘OK≥=Ú HÍx – ‰õÄi‡`À
^Õ=Ùx – H˘=∞~°∞x á⁄QÆ_»"≥ Ü≥∂ =∞#™ê IIÜÕ∞ã¨∞xII
– ^˘~°™êq∞ P~ÀQƺ=Ú

174 ÜÕ∞ã¨∞ =∞# „Ñ≤Ü«∞|O^èŒ∞=Ù


~å – PÇ≤Ïi `å – Pk
ÜÕ∞ã¨∞=O\˜ „Ñ≤Ü«∞ |O^èŒ∞ñ_∞» <åH˜ñHõ – xÇ¨Ï Ñ¨~°=ÚÅÖ’ ÖËñ »#fl ´
1
ÉèÏã¨∞~°=ÚQÆ x[ Éèí‰õΩÎÅ Hõk Ü«∞#∞ – Éèí= 2QÀK«~° "≥∞Ѩ٠_»QÆ∞ ##fl IIÜÕ∞ã¨∞II

1. T~°∞¿Ñ~°∞ Ѩ~°∞=ÙÅ∞ 3=Ú~°∞=ÙÅ∞ =∞i – Ü«¸_ñQ˘@ì|»_##∞ç QÍx ´


4
‰õÄiq∞`À „H©ã¨∞Î ∞» =∂‰õΩO #ñç – H˘^Œ∞=~å^Œ∞ Q˘Ñ¨ÊÜ«Ú áÈ^Œ∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
Uq∞ ÖË^Œ∞ ã¨∞q∂ [QÆ=ÚÖ’ ÜÕ∞ã¨∞x – „¿Ñ=∞ ™ê~°=Ú Hõ#fl#∞ ´
2
áê=∞~°O ÉË\˜H˜ =$^è• Hõ#∞3 – ^•=∞~°Å∞ =¸Ü«∞QÆ<≥ pHõ\˜ – Ü«∞ø
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
3. `«QÆ∞æáê@∞Å∞#∞ ã≤QÆ∞æáê@∞Å∞#∞ – ^ŒÅq∂ñ^Œ#∞ „"åe#QÍx ´ ^ŒQÆæ~° =∂
=∞#O|∞# <≥Å¡ ã¨`«º=Ú – QÍq∞ QÆx ã¨~°fiO|∞ q »∞=Ùñ II Õq∞II

áêe@ñ „ѨÉèí∞=ÙO_»QÆ – ã≤QÆ∞æ#∞ ÉÁO^Œ∞=Ú `«QÆ∞æ#ñ 1QÆ∞O^Œ=Ú IIÜÕ∞ã¨∞II 1. 4


^•~° Ѩل`åk |O^èŒ∞ 5
„âı}˜ÃÑ· =∞=∞ – HÍ~° ÉèÏ==Ú *ˇO^Œ∞K«∞ñ –
4. Z<≥fl<Àfl â’^èŒ# ÉÏ^èŒÅ∞ K≥Å – ~yˆ =∞#Åñ A\˜ì# Ü«∞Ѩ٠∞» ´ Hõ#fl `«O„ =Öˇç ^Œkfi+¨Ü«∞"≥∞ÿ – HÀi ^Œ∞óY=Ú ÖÁO^Œ∞K«∞ – „Éèí=∞ñ
<À^•~°∞ÛK«∞ñ ^Œ# –Ѷ¨∞# "åQƃÅ=Ú# ^Œ∞#∞=Ú#∞ "åxx IIÜÕ∞ã¨∞II QÆ∞O^Œ∞K«∞ ´ Éèí∂i =∂Ü«∂ *ÏÅ |O^è• – HÍ~° q∞k Ü«∞x `≥eÜ«∞ H© ã¨O
5. =∞#ã¨∞ „‰õΩOy ѨÅ∞ zO`«ÅKÕ`« – =∞@ìñ|_#ç "Õà◊#∞ =∂‰õΩñ ´ `«# "åQÆÌ`«Î=ÚÅ#∞ *Ë`«∞Å ÖË – – ™ê~° =∞O`«Ü«Ú <åk <å^Œx – Ü«¸~°ˆH K≥ çáÈ= <Õ\˜H˜ II<Õq∞II

=<≥uÎ Ü≥∞O`À ã¨O`«ã¨ "≥Úã¨ñQÆ∞#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II 2. D ^ÕǨÏ=Ú#‰õΩñ „ÉÏ}=Ú#‰õΩ ã¨O|O^èŒ – q∞OK«∞ ÔH·#ñ QÆÅ^• –

6. `«e¡^ŒO„_∞Å∞» q_z#ç QÍx – `å#∞ =^ŒÅñ _ѨC≥ ∞» =∞=Ú‡ ´ LÅ¡=Ú<≥uÎ Ñ≤ez# ^ÕǨ `«‡Å‰õΩ – ÉèË^Œ=Ú QÆ# =Å^• – |∞kú Q˘# =Å^• ´ Ü«∂k <Õ ^ÕǨÏ=Ú

"Õà◊ – <ÀǨϟ Ü«∞#∞K«∞ ^ŒiH˜ =K«∞Û IIÜÕ∞ã¨∞II – <å`«‡ 7㨠– =∂^Œ~°O|∞# #∞O ∞» <å `«#∞ – g ^èŒi„ux

7. J`«ñ »∞O »x Ѩ~°=∞O »Å=Ú WHõ – "≥^ŒH˜#QÍx Ü«∞QÆѨ »^Œ∞ ´ Hõ∆u<å`«ñ q_z» K«#∞ #Ñ¨Ù Õ 8^ŒÜ«∂=∞$`«"åiú kHõ¯QÆ∞ II<Õq∞II
_∞» =∂ =∞ux =ã≤Oz# – J`«∞e`« ™œYºO |kÜÕ∞ "≥∂Hõ∆=Ú IIÜÕ∞ã¨∞II 1 2
^Œ∞ódOѨ=Ú. "≥∂ǨÏ=Ú. 3
Ѩ^Œ‡=ÚÅ=O\˜
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi 4 5
Hõ#∞flÅ∞. ÉèÏ~°º. ã¨=¸Ç¨Ï=Ú
6
=Å`åà◊¡=O\˜k. 7q∞QÆ∞Å <å^Œ~°}Ü«∞O^Œ∞. 8^ŒÜ«∂~°ã¨=Ú#‰õΩ ã¨=Ú„^Œ=Ú=O\˜"åñ_∞».

175 „H©ã¨∞Î „¿Ñ=∞ ™ê\˜ÖËxk


~å – =∂~°∞= (KåÜ«∞: L#fl áê@∞# =K«∞Û) `å – J@
60
153 =∂
3. 1 2
*ÏÜ«∂ Ѩل`À^•º# QÆ$Ç¨Ï q`åÎ \ÏìÅHõ – ã¨HõÅ =ã¨∞Î *ÏÅ=Ú – Ö’Hõ¿ãfl ǨÏ=∞ã≤÷~°O|∞
– Éèí∂u q^èÕÜ«ÚÅ∞ – #dÅ ã¨OѨ^ŒÅ∞ ´ h Ü«∞=x ֒ѨŠã¨=∞~°Ê}ñ – <Õñ
4
*ËÜ«∞ñQÍ |_∞ñ» QÍx ~ÚOK«∞Hõ – `ÀÜ«∞=Ú#∞ Q˘x áÈ=â◊Hõº=Ú – ÖË^Œ ã≤÷~°∞_≥·# q∞„`«∞_Ò#∞
Ǩ „Éèí=∞ <˘O^Œ <Õ\˜H˜ II<Õq∞II =∂
2. <å‰õΩ
=∂
ã¨~°fi=∞O^Œ∞ ã¨~°fi=∞ø#∞
1. „âı+¨µªñ_≥Å¡"åiÖ’#∞
=∂ =∂
##∞fl
`«e¡HõO>ˇ „Ñ≤Ü«Ú_Ò#∞
â◊√kúKÕã≤ „¿Ñ=∞`À ‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
##∞fl `«# =∞O^Œñ*ËÔ~Û „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ – =∞~°}=Ú
=∂
177 „H©ã¨∞Î `«# „â◊=∞Å#∞ QÆ∂iÛ „Ѩ=zOK«∞@
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞:
1
ÉèÏ~°º. <åÔH· pe#) `å – J@
ÜÕ∞ã¨∞ t+¨µºÅ‰õΩ – <≥~°∞Hõ *Ëã≤# – ÉèíqëȺ‰õΩÎÅ∞ q#ˆ~ ´ ÔH·ã¨~°Ü«∞# – QÆ~°

„áêO`«=ÚÅ#∞ – Ѷ¨∞#∞ñ_∞» KÕi `«# – QÆu =∞uñ ^ŒÅñK«∞K«∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

1. Ü≥∞~°∂+¨ÖË =∞<≥ ç – ѨÙ~°=Ú#ñ ^Œ# H˜ñHõ – HõeÔQ ∞»


^Œ∞óY=ÚÅ∞ ´ ^Œ∞i`å`«∞‡Å∞ Ü«¸ – ^Œ∞Å∞ Hõ »∞ ÉÏ^èŒÅ∞ –
Ѩ~°z `«#∞fl ã≤Å∞ – =#∞ K«OѨÙ^Œ∞ ~°x IIÜÕ∞ã¨∞II
2. hu É’^茉õΩ Å – <Õ‰õΩÅ∞ ÃÑ^ŒÌÅ∞ – MϺuQÆ #~°Û‰õΩÅ∞ ´ J`«iñ^Œ# #Ѩ

– Ǩ 㨺=Ú ÖÏ_∞K«∞ñ» – É’`«iOz Ü«Úq∞ – "Õ`«∞~° @OK«∞#∞ IIÜÕ∞ã¨∞II

3. =∞#∞[ ‰õΩ=∂~°∞ñ »∞ – =∞~°}"≥∞ÿ ã¨=∂ – kèx


"ÕÜ«∞OQÆñ| »∞<£ ´ ^Œ# ~°ñQÆ =¸ñ_=» – k#=Ú#ñ |
∞#~°∞ – `å÷#"≥ÚOk ^Œ – ~°≈# q∞ »∞ q∂Hõx IIÜÕ∞ã¨∞II
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi

178 PÜ«∞# JѨÊyOѨñ|_#ç ~å„u


~å – J™ê"Õi `å – ~°∂ѨHõ=Ú
P Ü«∞O^èŒHÍ~°OѨ٠– ˆ~~ÚÖ’ „H©ã¨∞ΠѨ_»∞ – <åÜ«∂ã¨=ÚÅ∞ ^ŒÅñK«ˆ~ ´

™êÜ«∞O`«#=Ú t+¨º – 1ã¨q∞u`À Éè’[#=Úñ – *ËÜ«∞ñQÆ∂~°∞Û#fl „ѨÉèí∞=Ù –

Éèí‰õΩÎÅ HõxÜ≥∞ II<å Ü«∞O^èŒII


1. XHõñ_∞» q∂Ö’ ##∞fl – Ü«¸^Œ 2QÆ}=ÚÅ KÕ`«∞ – ʼnõΩ #ѨÊyOѨñ ^ŒÅñ

K≥<£ – 3"≥ÚHõ q∞K«ÛHõ=Ú QÆÅ∞æ – =¸~°∞öñ_»QÆ∞ Ü«¸^•#∞ – 4"≥Ú#Ãã

g_»#∞K«∞ñ ^≥eÑ≤ ~ÚHõñ q∞=Ú‡ñQÆ∂_çÜ«ÚO – _»HõÜ«ÚO^Œ∞#x

~˘>ˇì – qiz ™È΄`«O|∞*Ëã≤ ´ „ѨHõ@O|∞QÍ – nx ÉèíH˜∆OK«∞ñ_»x

Ñ≤^ŒÑ¨ – <˘Hõ áê„`« 5<å# xK≥Û<£ – „^•H∆Í~°ã¨O IIÉÏ Ü«∞O^èŒII


1 2 3
ã¨=¸Ç¨Ï=Ú. ã¨=¸Ç¨Ï=ÚÅ. =ÚYã¨∞ÎuKÕÜ«Ú.
4
ã≤^ŒúѨ_≥#∞. 5
„`åQÆ∞@‰õΩ.

61
~åñQÆ^Õ ´
155 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú 16
Ü«∞O„Ѷ≤∞Ü«ÚQÆ=ÚxѨ٠∞»
1
2. `«# "Õ∞x QÆ∞~°∞`«∞ ~˘ – >ˇì#∞ *Ëã≤ áêѨq"≥∂ – K«#"≥∞ÿ# ~°HõÎ=Ú#‰õΩ –
JѨiq∞`«"≥∞ÿ#
8
<˘#~°OQÆ „^•H∆Í~°ã¨ – =Ú#∞ QÆ∞~°∞`«∞QÍñ ^≥eÑ≤ – <≥#~°∞QÆÅ Hõ~°Î Ü«∞ѨÙ_»∞
Q˘Ñ¨ÊnѨ *ÏfiÅÅ∞.
14 15
K≥q. HÀÜ«∞QÍ.
– K«<≥ ÔQ`≥û=∞#∞ =# – ã¨÷eÖ’# t+¨µºÅ – #∞xz `å<˘Hõ¯~°∞O_»∞ ´
=∞#ã¨∞ "庉õΩÅ=Ú KÕ–`«#∞ xO Ü«ÚOç ñQÍ» – Ѷ¨∞#∞ ∞» „áêiúOK≥ñ^ŒO„ <ç£

– QÍ =ÚQÍ#∞»è II P Ü«∞O^èŒII
3. „â◊=∞KÕ`«ñ ^Œ# â◊s – ~°=Ú #∞O ç kQÆ*ÏÔ~ñ – *ˇ=∞@ ~°HõÎѨÙ
ÉÁ@∞¡QÍ – 1#q∞`«=∞ø Ö’Hõáê – Ѩ=Úñ Ez x@∂ì~°∞ÊÅѨÊ@ѨÊ\˜H˜ñ |
∞zÛ – „Hõ=∞=ÚQÍ ^Œ∂`« `«# – Hõ » 2Hõ~°∞QÆ∞^≥Oz âßO – `«=Úñ |e¯
K«x# 3Ñ≤^ŒÑ¨O ´ `«=∞ =∞#O|∞Åñ É’Å∞ – 4`«=∞ã¨=Ú# Ü«¸^Œ Ãã· – #º=Ú
5
ÖËQÆ∞^≥OK≥ #ѨÙ_»∞ – ÔQ`≥û=∞#∞ =xH˜ II<å Ü«∞O^èŒII
4. Ѩ~°âßOu 6jŠ㨠– ~°fi[˝`«Å∞ QÆÅ „ѨÉèí∞O – _≥iñy `«#‰õΩ#fl
áê@∞¡ – 7ѨiѨOkè QÆ}=Ú`Àñ – |eÔH q∂iKÀÛ@ – #~°Ü«ÚK«∞<åfl
Ô~=xx – #~°∞Å∞ #[ˆ~`«∞ ÜÕ∞ – ã¨#∞ "åx ##ñQÆñ ^• – <≥é˜ñyOK≥
<Õ<ÕÜ«∞x ´ 8QÆ∞~°∞nѨ tYÅ 9™È – ‰õΩ 10
Ѩ`«OQÆ=ÚÅ ÉèíOy –
11
^èŒ~°}˜ÃÑ·ñ |_çi "å~°Öò – ^Œ~°Ê=Ú Å}ñy IIÜ«∂ Ü«∞O^èŒII
13
5. `«# t+¨µºÅ#∞ q ∞=Ùñ» – x» iѨÙÅKÕñ ^•<≥ Ѩ@∞ì= Ü≥∞<ç£ – H˜xÑ≤
14 15
¿Ñ`«∞~°∞ Ü«∂[ – ‰õΩx ^•ã¨∞ Hõ~°‚O|∞ – ^Œ∞#∞=∞OQÆ
„H©ã¨∞Îñ_»Ñ¨Ù_»∞ – HõxHõ~°O|∞# ã¨fiã¨÷ – `«#∞ *ËÜ«Ú <åqÉèí∞x –
Hõ~°=ÚÅ#∞ qiz Hõ\˜ì ´ "≥#∞Hõ =ÚO^Œ~°ñ A@∞ì – H˘x Ü≥∞~°∂+¨ÖË=Ú
ѨÙ~° – =Ú#‰õΩñ nã¨∞Hõñ É’~Úi – ~å}∞="å~° IIÖÏ Ü«∞O^èŒII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi

179 ã≤Å∞= Ü≥∞^Œ∞@ ǨÏ$^ŒÜ«∞"Õ^Œ#


~å – ^èŒ<åºã≤
<å Ü«∞#fl ~åñQÆ^Õ – F ÜÕ∞ã¨∞ `«O„
^èŒ#=∂ – <å Ѩ@∞ìH˘=∂‡ – <å =Ú^Œ∞Ì =¸@ – <å =ÚH˜ÎÉÏ@ – <å Ü«∞#fl
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
180 „H©ã¨∞Î ã≤Å∞= ÉÏ^èŒ
1. XHõ `Àñ@ ֒Ѩ@ – <åñ_∞» h=٠Ѩ_#ç – ã¨HõÅ „â◊=∞ eKÀÛ@ ´ ~å – QÍO^è•i `å – UHõ
1 =∞#㨠ÜÕ∞ã¨∞ =∞~°} ÉÏ^èŒ – Öˇ#ã≤ áê »"Õ – `«# – <≥#~°∞ñ E_"Õ» Ü«∂
xHõ@"≥∞ÿ Ü«Ú#fl@∞¡QÍ – x@∂ì~°∞ÊÅ`Àñ ^ŒÅO`«∞ – #Hõ@ <å ~åu
– Ѷ¨∞#∞xñ QÆ∂ "Õ» ´ x#∞ =∞#∞Ѩ [K«∞Û@~°ã≤ÜÕ∞ – =∞~°Hõ "Õñ_"Õ» II=∞#ã¨II
QÆ∞O ≥ – 2â◊HõÅOɡ· áÈ=Ù#@∞¡QÍ II <å Ü«∞#flII
1. JzÛ áêѨ=ÚÅ#∞ ÉÏѨ – =zÛ<åñ_ñ@» – "å – H˜¯zÛ `«O„_`Àç – <å
2. Ѩ~°=∂â◊Û~°º=Ú QÍ^• – ~¸ÖÏ\˜ „¿Ñ=∞ – ^èŒ~°}˜Ö’ #∞#fl^• ´ K«∞~°∞H“ =ÚÅ∞¡Å

áÈ@¡‰õΩ h – t~°=Ú <å =O\˜ hK«Ñ¨Ù – ѨÙ~°∞QÆ∞ H˘~°HõO kK≥Û ∞» h – Q`≥û=∞O^Œ∞#Ô ´ `åñ – *ÁzÛ Ü≥∞^Œ#∞
– Hõ~°∞}<£ ^Œi≈O`«∞ <Õñ_»∞ II<å Ü«∞#flII <˘zÛ ÉÏ^èŒ – ÃÇÏK«∞ÛQÆ<≥#ñ@ II=∞#ã¨II
2.P xj^èŒ ~å„u "Õà◊ – <å~°ƒù\˜OK«∞K«∞ – # –
3. WK«ÛHõ q∞k QÍ^Œ∞ – q∞QÆ∞Åñ ^ŒÅáÈÜ«∞ – =ÚK«Û@ n~°^Œ∞ ´
Ü≥∂º #~åO`«‰õΩÖò – KÕñ – |∂x ~¸>ˇÅ<£ ´ XHõ –
JzÛ =zÛ# <å – Ü«∞=`å~°∞ñ » h „ѨHõ¯ – „QÆ∞K«∞Û QÍÜ«∞=Ú Ö’Ñ¨Å <Õñ
Y∂x "åx=Öˇ#∞ QÆ\˜ì – H˘OK«∞ñÉ’~Ú~å II=∞#ã¨II
– *ÁzÛ h „¿Ñ=∞ñ E`«∞ II<å Ü«∞#flII
3. Ѩ\˜ì ^˘OQÆ=Öˇ#∞ QÆO`« – QÆ\˜ì Hõ#∞flÅ<£ – =∞i
4. `«Å =Oz ã≤QÆ∞æ# – <Õñ *ËÜ«Ú <Õ~° – =ÚÅ <≥O`«∞ <åÖ’#ñ ´ |Å∞ =∂~°∞ h
– Q˘\˜ì K≥OѨÅ<£ – =_ñç – k\˜ì #=ÙfiK«∞<£ ´ x#∞ñ –
QÍÜ«∞=ÚÅñ – QeH˜Ô x<£ „â◊=∞Ѩ~°K«∞ <å – 3YÅ ^À+¨=ÚÅÔH· ~ÚѨÙ_∞» –
Q˘\˜ì ~=fiÔ ~°kÜ«Ú =∂‰õΩñ – *ˇÑ¨C=∞x~°ñ @ II=∞#ã¨II
qÅÑ≤Oz "Õñ ∞H˘O^Œ∞» II<åÜ«∞#flII 1 2
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi ã¨g∞Ѩ=Ú. =ÚHõ¯. 3
^Œ∞+¨ì"≥∞ÿ#.

62
QÍ=iOz ѨÅ∞¯ ѨQÆ~° – Hõ~°∞}ñEÃÑ<å
157 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú II=∞#ã¨II
4. =Úà◊¡`À » <˘Hõ H˜s@ – =∞e¡ „ѨÉèí∞`«Å<£ – ɡ\˜ì – Ô~Å∞¡ Hõé]`À <å 8. `«#∞flñ [OѨ٠â◊„`«∞=ÙʼnõΩ – ^ŒÜ«∞#∞

– HõÅ¡ [#=ÚÅ∞ ´ ~å – lÅ∞¡ =∞#∞K«∞ñ Q˘\˜ì #qfi – Q˘Å∞¡ ɡ\˜ì~å II=∞#ã¨II EÃÑ<å `«# – <≥#~°∞ EÃÑ<å – „ѨÉèí∞ –

5. "≥ÚÜ«∞ºÖËHõ ã≤Åfi Éèí~°=Ú – =¸~°Ûù É’Ü≥∞<å – J – Ü«∞ºÜ≥∂º *ÁÔH¯<å


HõxHõiOK≥<å ´ F – [#Hõ ~¸ [#∞Å Hõ∆q∞OK«∞ –
=∞#∞K«∞ "Õñ _<å≥ II=∞#ã¨II
– ÜÕ∞ – ã¨Ü«∞º `«∂Öˇ<å ´ =∂ – Ü«∞Ü«∞ºx<£
9. `åà◊ÖËx ÉÏ^èŒ ÖˇzÛ – ^•Ç¨Ï =∂Ü≥∞<å – # – <ÕflÅ∞"åxH˜
^ŒÅOѨQÆ∞O ≥ – Å^Œi áÈÜ≥∞<å II=∞#ã¨II
– <å – áêe ™êfiq∞H˜ ´ <Õ – <ÕÅ áêѨ=ÚÅ#∞ *Ëã≤ – Ç≤ÏOã¨
6. HÍÅ∞ ¿ã`«∞Å<£ QÆ∞kOz – HõÅfii yiÃÑ· – x<£ – Qeñ*ËÜ«ÚK«∞ˆ – h –
Ѩ~°zu II=∞#ã¨II
HÍà◊¡q∂ñ^Œ#∞ ´ x#∞Ѩ – pÅÅ`Àñ „QÆ∞zÛ x#∞fl – ã≤Åfiñ Q˘\˜ì~å II=∞#ã¨II
10. QÀ ∞» |∞zÛ ã≤Å∞=ÃÑ·# – <Õ_∞» =∂~°∞Å∞ – =∂ – \Ï¡ ç
7.^Õ= ã¨∞`«∞ñ » "≥·u "Õx – f=~°O|∞QÍ – ky – h=Ù „¿Ñ=∞ `À – <å

"ÕQÆ"Õ∞ – ~°=Ú‡ – QÍ=Ù =∞#∞K«∞#∞ ´ W@∞¡ –


– <åñ_»∞ t~°=Ú#∞ ´ =Oz – <Õñ_»∞
=ÚyÃã ã¨~°fi =∞#∞K«∞ – g_≥ „ÉÏ}=Ú
II=∞#ã¨II
11. =∞~°}"≥∞ÿ# „ѨÉèí∞x Ez – ^èŒ~°}˜ =}ñÔH<å – |Öò
– y~°∞Å∞ |yÖˇ<å – QÆ∞ ç – `≥~°Ü«Úñ – rÖˇ<å ´ k"å – ~åAʼnõΩ ~å*ˇ·# ~¸ – =∞# qÉèí∞x – ѨÓ[¿ãÜ«Ú@‰õΩ ~°O ç ´ ~¸
Hõ~°∞ñ ∞» pñHõ \ÏÜ≥∞ =∞$`«∞Å∞ – uiy ÖËzi II=∞#ã¨II [Ü«∞âße Hõ#fl – =∞# H˜OHõ – ~å*ˇ=fi~°∞#∞ ÖË~°x
12. WO`« *Ïe ~ÚO`« „¿Ñ=∞ – ~ÚO`« 1. Hõ~°∞}QÆÅ ™È^Œ~°∞O ≥· – ~¸Ü«∞# – ^èŒ~°}˜ ˆH`≥OK≥ #Ü«∂º ´ u~°=ÚQÍ

âßO`«=∂ – h – Ü«∞O`«óHõ~°∞}#∞ – <Õñ– lO`« #=Ú‡H˘x# – =∞# H˘ã¨ñQÆ∞ñ – |~°Ö’Hõ ~å[º=Ú‡#∞ II~åAÅ
‰õΩII
KÕÜ«∞ñQÍ ´ h – qO`« ÖˇÅ¡ x`«º r= – q^èŒ=Ú 2. #Hõ¯Å‰õΩ ÉÁiÜ«∞ Å∞O ≥ – <åHÍâ◊ – Ѩ‰õ∆ΩʼnõΩ QÆ∂à◊√¡O #∞≥ ´ XH˜¯O`«
ÖÏÜ≥∞<å II=∞#ã¨II
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞
ã¨÷Å"≥∞ÿ##∞ – =∞# qÉèí∞x – ÔHHõ¯_» ÖˉõΩO_≥#∞ II~åAÅ
‰õΩII

3. JѨǨ ã¨=ÚÅ∞ ¿ãÜ«ÚK«∞ – <åÜ«∞# – Ü«∂##=Ú ÃÑ·


#∞q∞Ü«ÚK«∞ñ ´ QÆ$Ѩ =∂e# Ãã·x‰õΩ – ÅO^Œ~°∞#∞ –
<≥Ѩ=Ú ÖˇOK«∞K«∞ñ Q˘\˜ìi II~åAʼnõΩII
4. Hõ~°=Ú#O ^˘Hõ¯ ~Å∞¡Ô – Ѩ٠»Hõ#∞ – k~°=ÚQÍ #∞xz "å~°Öò ´ ^èŒ~°}©Ñ¨u

„âı+¨µª_® – hH˜Ñ¨Ù_»∞ – ^ŒO » =∞#∞K«∞#∞ – „"≥ÚH˜¯i II~åAÅ


‰õΩII

5. W\ ˜ì „â◊=∞Å#∞ ÉÁOk# – ~°Hõ∆‰õΩxñ – |@∞ì^ŒÅ`À #q∞‡# ´

J@ìǨ ã¨=Ú`À_#∞» – |~°Ö’Hõ – Ѩ@ì}O|∞# *Ë~°∞Û#∞ II~åAÅ


‰õΩII

6. â◊H˜ÎQÆÅ ~°Hõ∆‰õΩO ≥· – =∞# H˘~°‰õΩ – =ÚH˜Î ã≤^Œú=Úñ *ËÃã#∞ ´ ÉèíH˜Î`Àñ

„ÉÏi÷Oz# – =∞#H˘ã¨QÆ∞ – ~°H˜Î`À <å=ÚH˜Îx II~åAÅ


‰õΩII
7. `«fi~°Ñ¨ ç ~°O ç ~°O ç – ~¸ Ѩ~°=∞ – QÆ∞~°∞x Ü≥Ú^ŒÌ‰õΩ q∂~°Å∞ ´ ^ŒiH˜ñ

*Ëi# "åix – ~¸ „ѨÉèí∞=Ù – ^Œ~°∞=∞ñ _≥#fl_»∞ ^Œ∂~°=Ú II~åAÅ


‰õΩII

– Zãπ. *Ë=Úû

182 ã≤Å∞=Ö’x ^≥·= „¿Ñ=∞


~å – =ÚMÏi `å – „uѨÙ@
ZO`À ^Œ∞óY=Úñ ÉÁOku"å – <åH˘~° HO`ÀÔ – ^Œ∞óY=Ú á⁄Ok u"å ´ Ü≥∞O`À ^Œ∞óY=Ú h‰õΩ – ZO`À
– P – á⁄Ou Ñ≤ÖÏ`«∞ Ü«¸ – ^Œ∞Å∞ h‰õΩñ
zO`«Ü«Ú h‰õΩ – ZO`À kQÆ∞ÅÜ«∂º <å‰õΩ
ɡ\˜ì# – „â◊=∞Å#∞ ^ŒÅáÈÜ«∞ñ QÍ II<≥O`ÀII
63
2. HõÅ∞=i "≥∞@ìÃÑ·ñ – HÍÅ∞ ¿ã`«∞ ÖˇÅ¡ – pÅÅ`Àñ

159 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú „QÆ∞zÛѨ\˜ì ´ Ü«∂ – ã≤Å∞=‰õΩñ Q˘@ìñQÆ – qÅ∞"≥·# h "Õ∞x

1. =zÛi Ü«¸^Œ∞Å∞ – =ÚK«Û@ ÖÏ_∞K«∞» – <≥K«Û@ "åñ_#∞K«∞» ´ x#∞fl – – ~°HõÎ=Ú „Ѩ=Ç≤ÏOK≥<å IIã≤Å∞=II

=∞K«Û~°=Ú`À "åi – ~ÚK«Û =zÛ#@∞¡ – H˘\˜ì ^Œ∂+≤Oz<å~å IIÜ≥∞O`ÀII 3. "≥∞@ìÃÑ·# x#∞flñ – ÃÑ\˜ì# ÉÏ^èŒ <Õñ – |\˜ì

2. ã¨∞O^Œ~°=∞QÆ∞ ^ÕÇ¨Ï – =∞O^Œ∞# ^≥|ƒÅ∞ – „QÆO^èŒ∞Å∞ QÆ\˜ì#"å ´ `«ÅOѨñQÆ#∞ ´ PǨ Ѩ>ˇìÂ# h „¿Ñ=∞ – <≥@∞ìÅ =∞é`«∞#∞

– Hõ+¨ì=ÚÖò QÆey##∞ IIã≤Å∞=II


h=Ù – á⁄Ok# ÉÏ^èŒ <å – _O^Œ=Ú≥ `«ÅñѨ<å – #O^Œ=ÚÖË ^•Ü≥∞#∞ IIZO`ÀII

3. H˘@∞ìH˘@∞ì=∞x – u\˜ìˆHÖò ^Œ\˜ìx – #fl\˜ì@∞ì <≥@∞ìK«∞#∞ ´ "å~°∞ –

ÃÑ@∞ì„â◊=∞Å∞ `«∞^Œ – =∞@∞ì# HÀiÛÜ«Úñ – ɡ\˜ìu"å „áê}=Ú II<≥O`ÀII

4. <≥Ѩ=Úñ ɡ@∞ìK«∞ñ k\˜ì – Ü«∞ѨǨÏã≤OK«∞K«∞ Ü«¸^Œ


– K«Ñ¨Å∞Å∞ Q˘\˜ì <å~å ´ <å – Ü«∞Ѩ~å^èŒ=ÚʼnõΩ <å –
Ѩ^ŒÅ#∞ ÉÁOk h – Hõ$Ѩ <å‰õΩñ EÑ≤<å"å IIÜ≥∞O`ÀII
5. K«Hõ¯x <å ÜÕ∞ã¨∞ – q∞H˜¯e ÉÏ^èŒ h – ÔH‰õΩ¯= QÆeÔQ #Ü«∂º ´ PǨ – Ü≥ÚHõ¯

^Œ∞+¨µìñ_ô>ˇ – „ѨHõ¯#∞ „QÆ∞zÛ `«# – Ü«∞Hõ¯ã¨ n~°∞ÛH˘<≥<åIIÜ≥∞O`ÀII

6. J#fl^Œ=Ú‡Öˇ·# – JHõ¯ ÃãÖˇ¡O ¢ #ñ·≥ – Hõ#fl Ñ≤„`å^Œ∞ Öˇ·# ´ ##∞fl –

Z#flñ _≥·#ñ „ÉËq∞OK«ÖË Ô~·i <å – Ü«∞<åfl „¿Ñq∞Oz<å"å IIÜ≥∞O`ÀII

– |∂^•Å Öˇ·=∞<£

183 „H©ã¨∞Îx ã≤Å∞=


~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ó ZO`À ^Œ∞óY=Ú ÉÁOku"å) `å –
„uѨÙ@
ã≤Å∞=#∞ "≥∂ã≤u"å – <å H˘éÔH· – HõÅ∞=i "≥∞@ìÃÑ·H˜ ´ ã≤Å∞= <å

Ü«∂`«‡Ö’ñ – |Å∞=∂é∞ ^ŒÅñѨñQÍñ – ^•eq∞ ÖË^•Ü≥∞#∞ – Ǩ ~¸ – *ÏeH˜

=∂~°∞QÍ – <Õ<Õq∞ ¿ãÜ«Ú^Œ∞ – „¿Ñ=∞#∞ =∞~°∞=ñ*ÏÅ IIã≤Å∞=II

1. Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ#\˜ì ~¸ – ÉèÏ~°"≥∞ÿ# ã≤Å∞= – ^èŒi~ÚOz Éèí∞[=ÚÃÑ·x ´ <å –

^Œ∞i`«=ÚÖò ÉÏѨ#∞ – Hõ~°∞}KÕñ [#∞^≥Oz – =∞~°}=Ú <˘Oku"å IIã≤Å∞=II


2. Hõ_»∞ ^Œ∞~å‡~°∞æÅKÕ`«#∞ – „H©ã¨∞Îñ_»∞ Ѩ@∞ì – =_≥ ^•#O`«@ `å#∞

´ K≥_»∞QÆ∞ ÖˇO^Œ~°∞ xO^Œ – *Ëã≤ "≥∂=ÚÃÑ· 1#∞q∞ã≤ – =_=Úà◊¡`Àç #Å¡ñ


‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» – |_#ç H˜s@=Ú ´ 2`« Ü«∞» 3H“^ŒÅ ɡ\˜ì Hõ~°=ÚÅ – #_∞QÆ∞Å#∞» ã≤Å∞= x ç
4. ѨOK«QÍÜ«∞=ÚÅ#∞ – <≥Oz Ü«∂`«‡Ö’# – #∞Oz `«ÅOѨñQÆ#∞ ´ Ǩ <å
– q∞Oz# ^Œ∞i`«=ÚÖò – „^Œ∞Oz #<≥flOz~° – H˜∆OѨ=K≥Û#∞ Éèí∂q∞H˜ IIã≤Å∞=II "Õ∞‰õΩÅ∞ – 4^˘ Ñ≤ç „Ñ¨Hõ¯#∞ ~°HõÎ[Å=ÚÅ∞ – 5^˘~°QÆ
6
QÆ∞O`«=Ú „QÆ∞zÛ ~°Ç¨ÏǨ IIU=∂â◊Û~°º=ÚII
184 Pâ◊Û~°ºHõ~°"≥∞ÿ# ã≤Å∞= 3. W~°∞ áê~°≈º=ÚÅ x^ŒÌi – ^˘OQÆÅ #∞xz – =∞~°}Ï=ã¨÷Åñ ɡ\˜ìi ´
~å – ѨÙ<åflQÆ `À ç (KåÜ«∞ó ZO`À x~°Ñ¨~åkè „Ñ¨Éèí∞=Ù – ^Œ∞i`å`«∞‡ ÖÁ#iOK«∞ – `«~°∞K«∞ ÉÏ^èŒÅ
ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ#q) `å – „uѨÙ@ HÀiÛ – =∞i "åiñ QÆ~°∞}˜Oz ´ Ü≥∞~°∞ñQÆ ~q∞ˆ Ü≥Ú#~°∞Î~À ~¸ –
U=∂â◊Û~°º=Ú „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~å – „H©ã¨∞Î =∞~°}=Ú – „¿Ñ=∞E »Ô~=∞#™ê~° ´ P =∞Ǩ
^Œ∞i`« r=ÙÅ∞ gi <ÀǨϟ – Ѩ~°=∞ 8[#Hõ Hõ∆q∞OK«∞ =∞x `«# –
`«∞‡ñ_∞» =∞~°} – =∞QÆ∞ suñ QÆ#∞H˘#fl – ™ê=∂#º=∞QÆ∞ <˘Hõ¯ – [#∞x K«O^Œ=Ú
9
Ü«∞~°∞Å H˘~°ÔH· "Õñ_»∞ H˘xÜ≥∞#∞ IIU=∂â◊Û~°º=ÚII
QÍ^Œ∞ ´ D =∞Ç≤Ïx QÆÅ áêѨ r=ÙÅ – ÃÑ· =∞Ǩ Hõ$Ѩñ EÑ≤ x`«º – ˆH∆=∞ "≥Úã¨ñÔQ
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

»∞ H˘~°‰õΩ |Å∞ „â◊=∞ – KÕ =∞$`«∞O ≥·<åñ »∞ ¿ãfiK«Ûù#∞ IIU=∂â◊Û~°º=ÚII


1 2
1. H˘O_»=Öˇ ÉèÏ~°"≥∞ÿ – Ö’Hõ áêѨ=ÚÅ∞ – ^ŒO_çOѨñ| ≥ Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ ´ xO_»∞ ÉèÏ~°=Ú „H˜O^Œ – Lq∞‡"Õã≤. PÅ㨺=ÚKÕÜ«∞Hõ.
3
xÅ∞K«∞#fl "Õà◊#∞ – QÆ∞O ≥ kQÆ∞Å∞#ñ ^Œ#∞=Ù – xO ≥ `«Åg∞ñ^Œ. 4
„QÆ∞zÛù. 5
^˘~°∞¡#@∞¡. 6
D>ˇ.
7
„ѨHõ¯Å.
~°HõÎѨÙñ *ˇ=∞@ ´ "≥∞O ∞H˘x» ^Œ∞:Y=ÚÖ`À <å – `«O„ ç ~¸ áê„`«=Ú#∞ 8
`«O„_.ô 9
â◊„`«∞=ÙÅ∞.

<å Hõ » – #∞O ç `˘ÅyOK«∞@‰õΩ =∞#ÃÑ· – Ü«ÚO ##∞ç


*ËÜ«∞=∞x "Õñ_#∞≥ IIU=∂â◊Û~°º=ÚII
64
1. Ü≥∞~°∂+¨ÖË=∞#∞ #∂i ɡ·@#∞ – ^Œ∞óY – Hõ~°"≥∞ÿ#

161 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú HõÅfii"≥∞@ì#∞ ´ Ѩ~°=∞ ™ê^èŒ∞x ã≤Åfi – ÃÑ·ñ ɡ\˜ì

185
`«`åÊ^Œ – Hõ~°=∞^茺=ÚÅ "Õ∞‰õΩ – Å~°∞^Œ∞QÆ
ã≤Å∞= kQÆñ Q˘\˜ì II~°Ñ¨Ù _»~°ÛII
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: =zÛ 2. z"≥∞‡ x=∞‡QÆ∞ "Õ∞x ~°HõÎ=Ú – ^•x – #=Ú‡
QÍ„aÜÕ∞Å∞) `å – „uѨÙ@
"å~°Å HO`ÀÔ Ü«ÚHõÎ=Ú ´ <≥"≥∂‡=Ú "å ç HOÔ –
JѨ٠»~°ÛHÍ^Œ∞ Å∞á⁄ÊOyi – „ѨÉèí∞x – qѨs`«=ÚQÆñ
^Œq∞‡ ѨÓ=Öˇ =∞ã¨Î –Hõ=Ú‡ "Õ@∞Å#∞ ~° –
[OѨ™êyi ´ Hõ$Ѩ=∂e#\˜ì áê – ѨѨ٠l`«Î=Ú# x+¨µª – ~°Ñ¨Ù
HõÎ=Ú *Ïi Hõ#∞Ѩ>ˇì II#Ѩ٠_»~°ÛII
ã≤Åfi=∂xÃÑ·ñ – „|Éèí∞x "ÕÜ«Ú@ H˘Ñ≤Ê II~°Ñ¨Ù _»~°ÛII
3. QÆ_ç ^˘OQÆ e~°∞=Ù~°∞x |\˜ìi – „ѨÉèí∞x – ‰õΩ_ç

Ü≥∞_»=∞Å#∞ ã≤Åfiñ Q˘\˜ìi ´ K≥_»∞QÆ∞ Ü«¸^Œ∞Å∞ ɡ@∞ì –


Hõ_»∞ ÉÏ^èŒÅ#∞ =∞iÜ«∞ – H˘_»∞ HÀ~°∞ÛH˘x "åi – Ü≥∞ » ^ŒÜ«∞

q_»ñ_»Ü≥∞º II#Ѩ٠_»~°ÛII

– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
4. P HÍÅ Hõ~°∞‡Å∞ – cèHõ~°O|∞QÆ x#∞fl P H˘Ü«∞ºÃÑ· #∞Oz~å ´ h HÍÅ∞

186 ã≤Å∞=ÃÑ· „H©ã¨∞Îx „¿Ñ=∞ ¿ã`«∞Å∞ – P H˘Ü«∞ºˆH #∂k – "Õ∞‰õΩÅ`À „QÆ∞zÛ<å~å IIÜÕ∞ áêѨII

~å – <å^èŒ<å=∞ „H˜Ü«∞ `å – ‰õΩ~°∞[OÃÑ 5. ѨÅ∞q^èŒO|∞Å „â◊=∞Å∞ – K≥ň~QÆñ ^ŒO„ H˜ç –


U áêѨ "≥∞é∞ñQÆx – Ü≥∂áê=# =¸iÎ – áêѨ q"≥∂K«‰õΩO » ´ <å áêe <≥Å∞ÔQuÎ "≥Úée u"åç ´ ã≤Å∞=ÃÑ·ñ |Å∞=∂é∞ – HõÅ∞QÆ∞K«∞O
^≥·==∂ – <å áêѨ=ÚÅ H˘é – H© áê@∞¡ <˘Ok<å"å IIÜÕ∞ áêѨII ≥ ç ÉÏ^èŒ – =Å# ^•Ç¨Ï=Ú <åÜ≥∞<å IIÜÕ∞ áêѨII
1. =Úà◊¡`Àñ ys@ – =∞e¡ h t~°=ÚÃÑ· – [ÖÏ¡@=Ú# "≥ÚuÎ~å ´ 6. |e¡^Œ∞O_QÆ∞» |O@∞ – |Öˇ¡=Ú# h „ѨHõ¯ ñ – le¡ñ |_ñ» ÉÁ_zç <åñ_®

=Úà◊¡áÈ@¡‰õΩ t~°=Ú – `«Å¡_çÅ¡QÆ ™⁄=∞‡ – ã≤e¡áÈu= ~°Hõ∆HÍ IIÜÕ∞ ´ LÖ’¡Å=ÚÅ=Öˇ – #Å¡ h~°∞|∞HõOQÆñ – [ÖÏ¡Ô~ñQÆ^Œ HÀѨ=Ú IIÜÕ∞ áêѨII

áêѨII 7. Hõ@Hõ\Ï áêѨ ã¨O – Hõ@=Úñ ÉÏѨÙ@ H˜O`« –


2. HõÅ∞=i yi ^Œ#∞Hõ – ã≤Å∞= "≥∂Ü«∞ÖËHõ – HõÅ=~°=Ú <˘Ok<å"å ´ ã≤Å∞= Ѩ@∞ÉÏ^èŒ <˘Ok <å"å ´ Z@∞=O\˜ n „¿Ñ=∞ – Ü≥∞@∞=O\˜ n
h`À "≥∂Ü«∞ñ – `«∞Å∞=Å∞ "Õé˘Hõxñ – ^À_∞QÍ» xzÛ<å~å IIÜÕ∞ áêѨII âßO`« – "≥∞@∞Å =i‚O`«∞ ™êfiq∞ IIÜÕ∞ áêѨII
– Ü«∞~°‡}â‹\˜ì ^•g^Œ∞
3. K≥_»∞QÆ∞ Ü«¸^Œ∞Å∞ ɡ@∞ì – Ѩ_»~åx áê@¡‰õΩ – ã¨∞_ç=_ç

#_»z<å"å ´ Hõ_»‰õΩñ HõÅfii yi – Hõ » ˆHy ã≤Åfi#∞ – „QƉõΩ¯# kOz<å"å


187 „H©ã¨∞Îx Ü«∞^Œ∞ƒù`« „¿Ñ=∞
IIÜÕ∞ áêѨII
~å – ™œ~å¢+¨ì `å – Pk
áêѨÙÅÜ≥∞ » „H© – ã¨∞Îx „Ñ≤Ü«∞ "≥∞\˜ì^À – ѨiH˜OѨÔ~ Hõ – ÅfiiyiÃÑ· ´

<åѨ^ŒÅ#∞ ^Œ# – H©QÆuñ ɡ>ˇì_»∞ – HÍѨÙ~°∞+¨µÅ ^≥ã¨ñ QÆ#∞Q˘#∞ Hõ$Ѩ`Àñ

IIÉÏѨÙÅII
1. Ü≥∞~°∞+¨ÖË=Ú Hõ – #ºÅ∞ H˘O^Œ~°∞ `«# – Ü≥∞^Œ∞@
=zÛ ÜÕ∞_»∞ÛK«∞ xÅ∞=<£ ´ =~°∞㨠#ѨCiH˜ – =K«∞Û <åâ◊#
QÆ`«∞ – Öˇ~°∞ñQÆñ |eH˜ "å – ~°Å <À^•Ô~Û#∞ IIÉÏѨÙÅII
2. â◊„`«∞=Ù Å@∞ `«#∞ñ – [OѨÙK«∞ #∞O_ñQÆ» – "≥∞ÿ„uñ EÃÑ ã¨=∞‡u `À <»£

´ ™È΄`«=Úñ *ËÃã#∞ – ^ŒO„_ô g~°Å – ^Œ∞i`«


"≥∞Å¡ Hõ∆q∞ – ~ÚOѨ"≥ Ü«∞#∞K«∞#∞ IIÉÏѨÙÅII
3. `«# „ѨHõ¯#∞ ã≤Å∞ – =#∞ "Õã≤# Ü≥ÚHõ – `«ã¨¯~°∞ñ _çOK«∞Hõ "Õñ_»∞ H˘#<£

´ HõxHõ~°=Ú =∞# – =Ú#ñ ɡ#Q˘# x – K≥Û#∞ "≥∂Hõ∆=Ú `«# – `À


Ü«ÚO ∞@QÆ∞<»£ IIÉÏѨÙÅII
65
=O^Œ#O hˆH =O^Œ#O – Ѩiâ◊√^Œú t~°=∂ – =O^Œ#O – hˆH – =O^Œ#O

163 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú ´ =O^Œ#O ÉÁ#iO`«∞ h ^Ò – #O^Œ=∞QÆ∞ Ѷ¨∞# <å=∞=Ú#ÔH II=O^Œ#OII

1. ã¨∞O^Œ~°∞ñ_» h t~°ã¨∞ ¿ÇÏà◊#ñ – ÉÁO^≥ =ÚO_»¡ H˜s@ =ÚOK«QÆ –


4. q∞uÖËx ^Œ∞i`« ´ r=ÙŠ֒ѨŠ– q∞Oz Ü«Ú#fl Ѩu`«∞Å H·#<Ô£ ´ Ç≤Ï`«=ÚQÆ "≥∂Hõ∆O ´
<≥O^Œ∞ñ Ez# ~°HõÎ aO^Œ∞Å∞ – zO^Œ∞K«∞O ≥ ç QÍÜ«∞=ÚÅ`À –
aK«∞Û@ÔH· â’ – }˜`« q∞K≥Û#∞ <å – =∞u Hõk ™êH˜∆QÆñ
„QÆO^≥<å –

IIÉÏѨÙÅII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

188 ã≤Å∞= ^蕺#=Ú


~å – =ÚMÏi `å – „uѨÙ@
K«∂_»ˆ~ „H©ã¨∞Îx E_»ˆ~ – <å ã¨Y∞ÖÏ~° – K«∂_»ˆ~ „H©ã¨∞Îx E_»ˆ~ ´

K«∂ ~ˆ» <å=ÚH˜Î Ѩ^ŒqH˜ – éËñ ∞» ÜÕ∞^Œâ◊ñ QÆ∂ <åñç_À IIK«∂ ~IIˆ»

1. q∞Oz á⁄Ou Ñ≤ÖÏ`«∞ ã¨`«º "≥Ú – H˜OK«∞ÔH·#ñ ^ŒÅOѨ


HõHõ¯@ – =OK«##∞ Q˘\˜ìOz Ü«¸^Œ∞Å – =∞Oz`«#"Õ∞ HÀi
Ü«∞Ñ¨Ê – yOK≥<å – "Õ∞Å∞ QÆ – }˜OK≥<å ´ W`«xñ QÍOz
HÍOz Éèí‰õΩÎÖˇ@∞¡ 㨠– Ç≤ÏOz~À ѨiH˜Oz q∂ik IIK«∂_»ˆ~II
2. =∞O\˜H˜x <åHÍâ◊=Ú#‰õΩ#∞ – =∞^茺=Ú# „"ÕÖÏ_∞K«∞O»_ñQÆ» –

#O@ñ Q˘@ìñQÆ ã≤Å∞= „=∂x – HõѨÊyOK«∞@H˘~°‰õΩ x#∞flñ –


QÍOK≥<å – ~Úk =∞k – <≥OK≥<å ´ Ǩ <å – HõO@ <Õ x@∞=O\˜ Ü«∂Ѩ^Œñ

– QÆO\˜ñ „ÉÏ}=Ú Å∞O_∞<Õ» ~ÚñHõñ IIE_~IIˆ»

3. T@QÍ ~°HõÎO|∞ HÍ~°∞K«∞ – #∞O » |Öˇ¡Ñ¨Ùñ „|Hõ¯áÈ@∞


– =∂\˜=∂\˜H˜ñ E » ^Œ∞óY=Ú – =∞~°Å∞<Õ `«Åq∂ñ^Œ =Úà◊¡H˜
– s@=∂ – ~Ú`«xH˜ – "å@=∂ ´ Ü«¸^Œ∞Å∞ – "≥∂@∞Öˇ· ÉÏǨ
@=Ú# h – áê@∞Å#∞ QÍ@=ÚQÆñ *Ëã≤i IIK«∂_»ˆ~II
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi

189 QÍÜ«∞Ѩ~°Ûñ| #ç Ѩiâ◊√^Œú t~°ã¨∞û


~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: K«∂ ~ˆ» „H©ã¨∞Îx) `å –
„uѨÙ@
5. x#∞fl <Õñ Q˘xÜ«∂_∞@‰õΩ» xѨ٠– »∞#fl ÉèÏ+¨Å∞ KåÅ
qñHõ x – <≥fl@∞Å <Õ #∞u~ÚO`«∞<À Ǩϟ – ã¨#fl ~°Hõ∆Hõ
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» „áÈ=Ù # <≥fl_» ÉÏÜ«∞‰õΩ – d#∞flxñ – *ËÜ«∞‰õΩ ´ <å H˘~°
"≥∂=Ú – ‰õΩO^≥<å ´ ~ÚñHõ <Õ – <≥O^Œ∞ñ É’=Hõ x#∞flñ Q˘eK≥^Œ –
– H˜xfl ÉÏ^èŒÅ <˘Okuq <å – Ü«∞#fl <å r=O|∞ h^Õ II=O^Œ#OII
#O^Œ=ÚQÆ =∞Ç≤Ï=∞ „ѨÉèÏ"å II=O^Œ#OII 6. =∞~°} k#=Ú# ÉèíÜ«∞=Ú Ñ¨ ç h – H˘~° H^Œ∞~°∞Ô E_OQÆñ»
2. cèHõ~°∞ñ » h Ü≥∞^Œ∞@ ã¨~°fi – Ö’Hõ=ÚÅ∞ =}˜ÔH ∞» Ѷ¨∞#=ÚY – "Õ∞
QÆ$Ѩ`À – =~°|Å∞O_® <å q~À^èŒ∞x – Hõ~°‰õΩ â◊~°=ÚÅñ „^Œ∞OK«
Hõ~°}˜ #∞q∞ "ÕÜ«∞ñ|_Ü≥∞ç q – HÍ~° ~°∂Ѩ=Ú <˘OkHõO^≥#∞ – NHõ~å – N â◊√ –
~å"≥ – â◊¥~°∞ñ_® – ^Õ=‰õΩ – =∂~°∞ñ_® ´ J@∞ h – =∞~°} ~°∂Ѩ=Ú
ÉèÏHõ~å ´ <Õ h =ÚY „ѨHÍâ◊=Ú áê_»∞*Ëã≤u – <À Hõ~°∞} ÉèÏ㨯~°
ã≤Å∞=ÃÑ· <å – `«~°∞}=Ú#ñ EѨÙ=Ú Ü≥∞Ǩϟ"å II=O^Œ#OII
Hõ∆q∞OK«∞=Ú II=O^Œ#OII
– ~å=Ói ^•g^Œ∞
3. q∞OK«∞ h =ÚY ÅHõ∆}=Ú ÅÇ¨Ï – =∞Oz ÃÑ^Œ=ÙÅ ~°OQÆ∞ñ E_ñQÆñ» –
Q˘OK≥"≥∞ÿ##∞ QÆ#∞Ѩ_»Hõ Hõ$ – tOz ^Ò_»Å∞ „‰õΩOyáÈ=Ù@ – <≥OK«ñQÍ 190 „H©ã¨∞Î =∞~°}=Ú
<åÖ’ – zOK«ñQÍ ´ P h – Ü«∞Oz`«Ñ¨Ù |Å â∫~°º=ÚÅ∞ Ç¨Ï – iOz áÈÜ≥∞#∞ =∞~°} |
~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x `À ç `å – „uѨÙ@
Å=Ú# II=O^Œ#OII
PǨ Ü≥∞O`«\˜ „â◊=∞Åñ ÉÁOku – =Ü≥∂º – ^•Ç¨Ï =∂Ü≥∞#∞ h‰õΩ
4. ã≤Å∞= Ü≥∞^Œ∞@#∞ xѨ٠»∞ <ÕxñHõ – xez x#∞ñ „ÉÏi÷O`«∞ñ „|Éèí∞"å – ã≤ÅfiÃÑ· ´ „^ÀǨï ÅO^Œ~°∞ QÆ∂ ç ~°Ü«∞ºÜ≥∂º – h^Œ∞ – ^ÕǨÏO|∞ ÉÏkèOz
YÅ∞ñ » #x ##∞ñ „^ÀÜ«∞‰õΩ=Ú <Õ – #Åã≤ ™⁄Åã≤# x#∞fl q »∞=Hõ – Ñ≤eK≥^Œ –
x<Õflñ – Q˘eK≥^Œ ´ h `«Å – |eq∞ Kå=Ù# "åÅÛQÆ#∞ <å – ÜÕ∞ã¨∞ x#∞ñ
~°Ü«∞ºÜ≥∂º IIÜ«∂Ǩ II
*Ë`«∞Å`À <åÃÑ^Œ II=O^Œ#OII
66
4. ÉÏ^èŒ `«yæOѨ~å}∞="å~°Å∞ – h‰õΩ KÕ^Œ∞

165 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú „^•H∆Í~°ã¨=Ú x=fiQÍ ´ h^Œ∞ =∞#ã¨∞û ^•x<˘Å¡Hõ Q˘Ñ¨Ê –

1. ^Œ∞+¨¯~°∞‡Å‰õΩ #ѨÊyOK≥<å – Ü«¸^Œ – ~Ú㨯i Ü≥∂`«<≥_ç "Õ^Œ#Å#∞ Éèíi~ÚOK≥<Õ IIPǨ II

t+¨µº_»∞ ´ `«ã¨¯iOz#"åx ÉèíOy# x#∞fl – xëê¯~°}=ÚQÍ#∞ |\˜ì~å IIPǨ II – H˘`«ÎѨe¡ *Ï<£

2. HõÅ∞ëê`«∞‡ÅO^Œ~°∞ QÆ∂_~åç – x#∞fl – |Å∞q^èŒO|∞Å

Ç≤ÏOã¨Éˇ\˜ì~å ´ `«ÅÃÑ· =Úà◊¡ H˜s@=ÚOz Ü«∂ – ã≤Å∞= h`À<Õ


191 ã≤Å∞= ^蕺#=Ú
"≥∂~ÚOz~å IIPǨ II ~å – â’Hõ==o `å – Pk
3. HÍÅ∞¿ã`«∞ÅÜ«∞O^Œ∞ "å~°Å∞ – W#∞Ѩ – pÅÅ kQÆQ˘\˜ì~°Ü«∞ºÜ≥∂º ´ *Ïe
ZO`À qO`« Ü≥∞O`À zO`« – ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞ =∞~°}

– ã¨∞=∞O`≥·# EѨHõ – "å~°∞ – ˆQe*ËÜ«ÚK«∞ ÉÏ^èŒÃÑ\˜ì~å IIPǨ II =∞O`« ´ ѨO`«=Ú `À ñ *Ëã≤ ~°O`« – ™⁄O`« „Ѩ[Å∞

™êfiq∞ #O`« IIZO`ÀII


1. Ѩ\˜ì Hõ\˜ì <≥\˜ì H˘\˜ì – u\˜ì ˆ~ã¨∞ <å^èŒ∞ #Hõ\Ï ´ J\˜ì

„â◊=∞Å <˘Ok ѨÅ∞Hõñ – _®Ü≥∞ ÜÕ∞ã¨∞ ™êfiq∞ <åñ_∞»


‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
IIZO`ÀII
192 „H©ã¨∞Î =∞~°} „â◊=∞Å ^蕺#=Ú
2. "≥ÚÜ«∞ºÖËx „=∂#∞ <˘Hõ\˜ – "≥∂Ñ≤ ~ã¨∞ˆ gѨÙÃÑ·x ´ "≥ÚÜ«∞ºÖËHõ „=∂x`À »
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: ZO`À ^Œ∞óY=Ú) `å – J@
– =¸~°ÛùñÉ’Ü≥∞ <Õã¨∞ `«O„ ç IIÜ≥∞O`ÀII S^Œ∞ QÍÜ«∞=Ú ÖÁOk<å"å – <åH˘~°! H·^Œ∞Ô – QÍÜ«∞=Ú ÖÁOk <å"å

3. H˘Ü«∞ºÃÑ· <Õã¨Ü«∞º<£ ɡ\˜ì – HÍÅ∞¿ã`«∞ÅÖ’ñ rÅÖò ´ ´ S^Œ∞ QÍÜ«∞=ÚÅ <å – Ü«∂`«‡ñ ^ŒÅOѨ <å HÍ~å@ "≥∞zÛ#^Õ – h –

Hõiî#∞ ÅO`« QÆ∂ ç H˘\˜ìi – Ѷ¨∞’~°=ÚQÆñ „H©¿ãÎã¨∞<£ |\˜ì "≥∞ÿnÔQ <å=O\˜ – =∞~°∞κŠáêÖË˚ã≤ – =∞~°} "≥ÚOkuq QÆ^Õ IIS^Œ∞II

IIÜ≥∞O`ÀII 1. QÍ~° "≥∞ÿ# h â◊ – s~° ~°HõÎ q∞Å#∞ – ^è•~°Ü≥ÿ∞ HÍi#^• – <å ´ <Õ~°=∂

4. ^•Ç¨Ï=ÚQ˘#ñ *Ë^Œ∞ z~°Hõñ – „^•= x_iç „^ÀǨï ÅHõ\Ï ´ Ü«∞Ü«∞ºk – ÉèÏ~°"≥∞ÿ h ÃÑ·x – Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ Ü≥Úiy#^• IIS^Œ∞II

2. JO^Œ=∞ø h `«#∞=Ù – HõOk ~°HõÎ ¿ãfi^Œ – aO^Œ∞=ÙÖˇ· ~åÖˇ<Õ – ~¸ ´


^è•„uñ „Ѩ[Å ÉÏ^èŒ HÀiÛ – ^èŒ#∞ºñ_® kq ˆHÔQ #ǨÏǨ
K«O^Œ =¸Ç≤ÏOѨ <å – O^Œ=Ú‡≥ cèuKÕñ – Q˘O^ŒÅ"≥∞ÿ `«∂Öˇ<Õ IIS^Œ∞II
IIÜ≥∞O`ÀII
5. |Öˇ¡=Ú`Àñ „|Hõ¯<£ ÉÁ_»=<£ – áêÔ~ h~°∞ ~°HõÎ =∞ǨÏǨ ´ 3. ZÅ¡ áêѨ=Ú "≥∂Ü«Ú – JÅ¡ ^Õ=Ùx Q˘éˇ] – Ñ≤Å¡=Ù h"ÕQÆ^• – <å ´

UÔ~· áêÔ~ ÜÕ∞ã¨∞ ~°HõÎ – "≥∞Å¡ „Ѩ[Å ÔHÅq∞ <˘ã¨ñQÆ∞ =Å¡<å h H˜O`« – Ü«∞ÖÏ¡@ ѨÙ>ˇì<Õ – K≥Å¡ `åà◊√<≥ <å Ü≥∞^Œ IIS^Œ∞II

II<≥O`ÀII 4. ÉèíOQÆ=∞ø#\˜ì ^Œ∞ – ëêÊѨÙÅñ QÍ= h – „áê} =∞iÊOzu"å – ~¸ ´

ã¨OQÆuñ E » h – ™êǨÏ㨠q∞OHõ <Õ – ÉèíOy h [QÆu =∞~°= II<≥·^Œ∞II

5. PÜ«∂ã¨"≥∞ÿ# h – Ü«∂Ѩ^ŒÖˇÅ¡ <Õ – <åÖ’zOѨñQÆ <å`«‡Ö’ – <≥ » ´

ÉÏÜ«∞Hõ `«kÌ=º – áê^Œã¨~À[=ÚÖò – ÉèÏã≤Å∞¡ <å Ü«∂`«‡Ö’


II<≥·^Œ∞II

6. `«e¡ÔH·# =∞i – `«O„ ç ÔH·# ##fl – ^Œ=ڇŠÔH·# ÖË^Õ – Hõ#fl ´ Ñ≤Å¡ÅÔH·#

h – „¿Ñ=∞ñ áÈÅ∞Û^Œ – =∞#flñ – |$käqÖ’ñ QÍ#~å^Õ


IIS^ΰII

7. D „Ñ‘u h Ü≥∂i‡ – h =∞Ǩ `«º‡O aÅ – <≥=fi ~°∂Ç≤ÏO`«∞ ~˘y – <À ´

Ǩϟ „ѨÉèí∞"å `«^ŒÌ – Ü≥∂`«¯@ QÍOcè~°º – =¸Ç≤ÏOѨ hˆH `«QÆ∞


II<≥·^Œ∞II

– ÉË`åàò *Ï<£

193 ã≤Å∞=q∂ñk „H©ã¨∞Î


~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x HÍÑ≤ `å – „uѨÙ@
K«∂ »ˆ~ ã≤Å∞=#∞ „"Õ – ÖÏ »∞ ÜÕ∞ã¨Ü«∞º#∞ ´ áê »∞
Ö’HõO|∞#ÔH· – QÀ »∞ *ˇO^≥ñ QÆ^• IIK«∂_~IIˆ»
67
– Ü«∞O^Œ#∞ – ~°H˜ÎÜÕ∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
167 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú 5. ÃÇÏK«∞ÛQÆ Ö’Ç≤Ï`« Ѩ`«#=ÚQÆñ – „QÆ∞zÛ#

1.<å KÕ`«Å∞ KÕã≤#\˜ì – ^À+¨O|∞ÖË QÆ^• ´ <å ‰õΩO`«O|∞ <å áê – ¿ÑK«ÛùÖË – ǨÏ$^ŒÜ«∞^Œ∞ –

~åA KÕ`«∞ÅÖ’ Ѷ¨∞’~°OѨ٠rÅÅ∞ IIK«∂_~IIˆ» ˆ~K«ÛùÖË IIÜÕ∞ã¨∞II


2. ^Œ∞i`«OѨ٠^ŒÅñѨÙÖË – Ѩ~°=∞QÆ∞ix t~°=ÚÃÑ· ´ <≥#~°∞ ÖËHõ "≥Ú`≥Î#Ü≥∂º
1
=ÚO »¡. `«Å
2

– =ÚO ¡» H˜s@"≥∞ÿ IIK«∂ ~IIˆ»


3. Ѩ~°∞ÔQuÎ áê^Œ=ÚÅ∞ – KÕã≤# áêѨO|∞Å∞ ´ Ѩ~°=∞
~°Hõ∆‰õΩx – áê^Œ=ÚÅÖ’ "Õ∞‰õΩÅ∞ IIK«∂ ~IIˆ»
4. áê¿ÑK«Ûù `À_»ñ QÆ∂_»∞ – <å^Œ∞ K≥ »¤ Ѩ_»HõÖË ´

Ѩ~°=∞QÆ∞~°∞x „ѨHõ¯Ö’x – |Öˇ¡OѨ٠áÈ@∞Å∞ IIK«∂_~IIˆ»


– XOQÀÅ∞ J„|Ǩ =Ú

194 ÜÕ∞ã¨∞ ÃÑ· =∞#^À+¨=Ú "≥∂Ѩ| #∞≥


~å – ™ê"Õi (KåÜ«∞: ZO^Œ∞ˆH <å ≥O^Œ=∂)
`å – Pk
ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x ã≤Å∞=ÃÑ·x – "Õã≤ „â◊=∞ñÉÁkOz#k
<å - ^Àã¨"Õ∞ - ^Œ∞ã¨ûÇ¨Ï - "åã¨"Õ∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
1
1. HõO@Hõ H˜s@ 2=∞ø^ŒÅ – #O@Q˘\˜ìOz#k <åK≥_»∞ - `«ÅñѨÙÖË -

áêѨѨ٠ѨÅ∞‰õΩÖË IIÜÕ∞ã¨∞II


2. =∞$^Œ∞Hõ~°O|∞Å "Õ∞‰õΩÅOkOÑ≤ – #k`«ÅñѨ <å
ǨÏã¨ÎHõ$`« HÍ - ~°ºO|∞ÖË ^Œ∞+¨¯ - ~°‡O|∞ÖË IIÜÕ∞ã¨∞II

3. áê^ŒÜ«ÚQÆ=Ú# <å\˜pÅÅ∞ – ÉÏ^èŒ <˘OkOz#k <å


K≥ »∞ – #_HõÖË» – ^Àã¨Ñ¨Ù – Ѩ_»HõÖË IIÜÕ∞ã¨∞II
4. ^•Ç¨Ï=ÚO Q˘#ñ*Ë^Œ∞ z~°Hõ#∞ – „^•=^ŒÅñz#k =∞^èŒ∞áê<å – ã¨H˜ÎÜÕ∞
2. "Õã≤i ã≤Å∞=#ñ@ – „H©ã¨∞Îx – *Ëã≤i ¿ÇÏà◊#ñ@ ´ _®ã≤i
‰õΩ=∂~°∞_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞» Ü«¸^Œ∞Åñ@ – |Öˇ¡=Ú – ^Œ∂ã≤i „ѨHõ¯#ñ@ IIÜ≥∞#flñ ∞II»
6. áê=#QÍ„`«O|∞ Hõ∆`«=∞Ü«∞ – "≥∞ÿ "≥`«ÅáêÖË˚ã≤#k <å – 3. zO^≥#∞ ~°HõÎ=∞ñ@ – Ѩ~°=∞ – ã¨O^èŒ∞Å∞ ^≥ÖˇÊ#ñ@ ´ xO^ŒÅ HÀÔ~Û #ñ

^ÕǨÏ"Õ∞ – Ü«∞Ѷ¨∞ ã¨O – ^ÀǨÏ"Õ∞ IIÜÕ∞ã¨∞II @ – =∞# ^ŒQÆ∞ – <Õ~°=Ú QÍK≥#ñ@ IIÜ≥∞#flñ_∞II»
7. nxñQÆx <å =∂#™ê|˚=Ú – Ö’x HõÅ∞+¨=Ú ^Œ∂~°Ñ¨~°ÛHõ – 4. PѨ^Œ HÀÔ~Û#ñ@ – áêѨѨ٠– "≥∂ѨÙÅ∞ "≥∂Ãã#ñ@ ´ HÀѨ=Ú =∂<≥Ê#ñ

#_∞`«∞<å» – ^è•~°∞}˜ñ – QÆ_»∞`«∞ <å IIÜÕ∞ã¨∞II @ – Ü≥∞Ǩϟ"å – H˘_∞ÔH·» "≥ÅÃã#ñ@ IIÜ≥∞#flñ_∞II»


– A\˜Hõ ^•g^Œ∞
5. JHõ∆Ü«Úñ _`«ñç #ñ@≥ – [QÆuH˜ – ~°Hõ∆‰õΩñ _®Ü≥∞#ñ@ ´

195 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å ^蕺#=Ú nHõ∆QÆ #q∞‡# #~°∞ÅO – ^ŒiH˜ x – sHõ∆} ^Õ=Ùñ ñ@» IIÜ≥∞#flñ_∞II»

~å – =ÚMÏi
– Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞
(KåÜ«∞: áêѨ=Ú ^ŒÅK«∞ ã¨∞q∂) `å – Pk
Z#flñ »∞ QÍOK≥^Œ"≥∂ – ÜÕ∞ã¨∞x – <≥#flñ »∞ QÍOK≥^Œ"≥∂ ´ Ü≥∞#flñ_∞» E`«∞=Ú –
196 „H©ã¨∞Î ã≤Å∞=q∂ñ^Œ Ѩe¯# ÜÕ∞ ∞» =∂@Å∞
Hõ<≥fl ‰õΩ=∂~°∞x – ã¨#∞flu *ËÜ«ÚK«∞#∞ II<≥#flñ ∞II»
~å – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷x HÍÑ≤ `å – ~°∂ѨHõ=Ú

1. JO^èŒ∞Å QÍK≥ #ñ@ – Ü≥∞Ǩϟ"å – #O^Œ#∞ñ ç`«ñ_Ò#@ ´


PǨ =∞Ǩ `«‡ Ǩ â◊~°}Ϻ – Ǩ q"≥∂K«HÍ ´ „^ÀǨÏ
á⁄O^Œ∞QÆñ
~°Ç≤Ï`« K«OÃÑ x#∞ <å – ^À+¨"Õ∞QÆ^• IIÜ«∂Ǩ II
ÉÏáê`«∞‡ÅH˘~° – ÔH· `«# – „áê}=Ú q_K≥#ñ@ç IIÜ≥∞#flñ_∞II»
68

169 „Hã©∞¨¨ÎÎ „â=∞Å∞◊◊ =∞~}=Ú°° – <Õq∞ h‰õΩ Ǩ ! IIÜ«∂Ǩ II


6. „â◊=∞ „Ѩ=∂^Œ=ÚÅ#∞ Q˘Ñ¨Ê – â◊|Ì "≥∞uΠǨ ´
1. ''g~°Å#∞ Hõ∆q∞OK«∞ `«O„ ç – <Õ~° ~q∞Ü«Ú<ˆ——£ ´
''ã¨=∂ѨÎ"≥∞ÿ#—— ^ŒOK«∞ñ ^≥eÑ≤ – ã¨=∞ã≤uq
HÀi u@∞Å∞ x#∞flñ [OѨ٠– „‰õÄ~°[#∞ÅÔH· IIÜ«∂Ǩ II
QÆ^• IIÜ«∂Ǩ II
2. ''h=Ù <å`Àñ |~°^≥·#∞# – <Õñ ≥ Ü«ÚO^Œ∞=Ù—— ´ áê=#∞O » ~Ú@∞¡ñ |eH˜
7. ''JѨÊyO`«∞ñ ^ŒO„ ç h‰õΩ – <å`«‡—— #OK«∞#∞ ´ Q˘Ñ¨Ê

– áêÑ≤ñ QÍzu II"åǨ II Ü«∂~åƒù@O|∞ KÕã≤

3. ''J=∂‡! h #∞`«∞ñ_——» @OK«∞ =∞i – Ü«∞=∞‡`Àñ |eH˜ ´ – ‰õÄeáÈu"å IIÜ«∂Ǩ II


– ѨO`«QÍx Ѩ~°^Õt
„Hõ=∞‡~° ''h [#x—— Ü«∞OK«∞ñ – QÆ~°Î #∞_çqu II"åǨ II

4. ''<å ^Õ= ^Õ= ÜÕ∞q∞ q » – <å_uç—— =#∞K«∞ ´ 197 ã≤Å∞= ^蕺#=Ú


N^Õ= ã¨∞`« ѨeH˜uq „â◊=∞ – K≥ѨÊâ◊Hõº=∂ IIÜ«∂Ǩ II ~å – <å^èŒ<å=∞„H˜Ü«∞ `å – Pk
JÜ≥∂º <å^ŒQÆ∞ Ѷ¨∞’~°áêѨ=Ú QÆ^• – ÉèÏ~°"≥∞ÿ hÃÑ· <˘iÔQ ´ <≥Ü«∞º=Ú
5. ''^ŒÑ≤ÊH˘#∞K«∞<åfl #—— @OK«∞ñ – *ˇÑ≤Êuq QÆ^Œ ´ ~ÚѨÊykx ÉÏ^èŒ <˘O^Œ
g ç "≥∞ã‘ûÜ«∞º x<£ ã≤Å∞= – H˘Ü«∞ºÃÑ·x Q˘~°`« HõѨÊyOz# II^ŒÜ≥∂ºII

‰Ω=∂~õõ°°∞ Q»»Æ∞Æ ^=ÙÕÕ ∞» 170


1. x~°`«=Ú ^Œ∂`åhHõ =¸ QÆ=Úç – <≥~°Ñ¨ÙK«∞O ñ»
^ŒO„ ç Ѩ[˚#∞O Ü«Úç ´ x~°∞Ѩ=∂# ™œYº=ÚÅñ ^ÕÅ∞ 3. "≥ÚÜ«∞º~åx ÃÑ#∞H˘Ü«∞º <˘O ∞» h – =¸Ñ¨ÙÃÑ·#
x#∞ñ – |~°=Ú#∞O ç „H˜OkH˜ kQÆÖÏy# II^ŒÜ≥∂ºII ÉèÏ~°=ÚQÆ "≥∂Ñ≤ ´ ~°Ü«∞ºÜ≥Úº ~ÚO`« ÉÏ^èŒ ã¨eÊ#k
2. HÀi x#∞flñ QÆ ∞áê~°ñ» QÆxÜ«Úñ QÆ#∞ – ÖÏ~°ñ K«∂K«∞H˘# <Õ~°#\˜ì Ü«∞Å ´ "Õ∞i Ü«¸ – ^ŒÜ«∞º "åã¨∞ÖˇO`« =∂„`«=Ú#∞QÍ II~°Ü≥∂ºII
QÆ~°ƒù=Ú# ^Œ∂Ü«∞ñ|_#ç Hõ_∞» – Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ# Y_O|∞æ» x[=ÚQÆ II#Ü≥∂ºII 4. HÀÅÅKÕ <≥<≥fl<˘fl ÃÑ@∞¡ ÃÑ#∞ – QÀÅQÍHõ Ü≥∞<≥fl<˘fl u@∞¡ Hõ$Ѩ ´

=∂e h^Œ∞ =^Œ#=Ú‡ÃÑ· #∞q∞Ü«∞ –<ÕÅ xO`« HÀѨO|∞~å^Œ∞ x[ II=∞Ü≥∂ºII

5. =ÚO `À¡» » =∞‰õΩ@ "≥ÚHõ¯ @e¡ Hõ_∞» – =¸~°ö`« h `«ÅÃÑ·xñ ɡ\˜ì h ´

HõO ¡» H˘Hõ¯ QÆO`«ñ QÆ » – QÆO ∞» ÃÑ@ìñ QÍ~°}=Ú x[=ÚQÍ II#Ü≥∂ºII

6. D=Ù „áê}=Ú#∞ hqQÆ <˘ã¨ñQÆ – h>ˇ`À_ñ» „|Hõ¯#∞


ÉÁ ∞K«∞@» Ǩ ´ ÉèÏ==∞O^Œ∞ñ ^ŒÅáÈã≤ K«∂_» #Å –
|O@∞ QÍ^Œ∞ |Öˇ¡O|∞ QÍ^Œ∞ x[ II=∞Ü≥∂ºII
– Ü≥∞^Œ∞Ì ^•xÜÕ∞Å∞

198 ã≤Å∞= |Å=Ú


~å – ‰õΩ~°Ol `å – Pk
ã≤Å∞"Õ <å â◊~°}ÏÜ≥∞#∞ ~å – h – ã≤Å∞"Õ <å â◊~° }ÏÜ≥∞#∞
~å ´ ã≤Å∞= Ü«∞O^Õ =ÚH˜Î |Å=Úñ – Ezu ~å IIh ã≤Å∞"ÕII
1. ã≤Å∞=#∞ „"åe ÜÕ∞ã¨∞ – ѨeH˜# ѨÅ∞‰õΩ ÅO^Œ∞
´ qÅ∞=ÖËx „¿Ñ=∂=∞$`«=Úñ „QÀeu ~å IIh ã≤Å∞"ÕII
2. ã≤Å∞=#∞ EK«∞H˘Åñk – tÅã¨=∂#"≥∞ÿ#
=∞#ã¨∞ ´ #ey Hõiy h~°QÆ∞ K«∞#flk ~å IIh
ã≤Å∞"ÕII
3. ã≤Å∞=#∞ ^Œ~°z `«~°zu – qÅ∞= HõO^ŒñQÆ ~åx h Hõ$Ѩ
´ HõÅ∞+¨ "≥∞Å¡#∞ ÉÏѨñQÆñ *ÏÅ∞#∞ ~å IIh ã≤Å∞"ÕII
4. ѨÅ∞ q^èŒ Ñ¨^äŒ=Ú Å~°ã≤ – Ѷ¨e`« "Õ∞q∞ QÍ#ÖËHõ
´ ã≤Å∞=Ü≥∞^Œ∞@#∞ xÅz<åñ_#∞» ~å IIh ã≤Å∞"ÕII
5. â◊~°}∞ ÜÕ∞ã¨∞ â◊~°}∞ â◊~°}∞ – â◊~°}∞ â◊~°}∞ <å „Ñ¨Éèí∞"å ´ – K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

^Œ∞i`« ^Œ∂~°∞ñ » h ^Œiñ *Ëiu ~å IIh ã≤Å∞"ÕII


69
171 „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú

199 „H©ã¨∞Î ã≤Å∞=ÜÕ∞ =∞# =∞Ç≤Ï=∞


~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: <åÔH· pe#
Ü«ÚQÆ) `å – ‰õΩ~°∞[OÃÑ
ã≤~°∞ÖˇÅ¡ =$^èŒ HÍñQÆñ – 1ѨiH˜Oz <å‰õΩ#fl – QÆ∞~°∞==Úñ k~°ã¨¯iO`«∞<£

´ 2"≥~° =∞Ç≤Ï=∞ ~å~åA – =∞~°}Ï^Œ∞ƒù`«Ñ¨Ù ã≤Å∞= – 3#~°Ü«ÚK«∞#fl\˜ì "Õà◊<£

– =ÚYº=Ú Öˇ·# IIã≤~°∞ ÖˇÅ¡II


2. F Hõ~°Î <å ^Õ=Ùñ – _Ò „H©ã¨∞Î =∞$uÜ«∞O^Œ∞ñ – QÍHõ =∞i 4=ÚiÜ«∞ hÜ«∞

‰õΩ ´ 5„áêHõ@ 6„Éèí=∞HÍi – =º~°ú =ã¨∞Î=ÙÅ#∞ – „ѨÉèí∞x ~°HõÎO|∞ H˘~°ÔH·

– `«ºlOK≥^Œ#∞ IIã≤~°∞ ÖˇÅ¡II


3. Kå~°∞ =∞ã¨ÎHõ ǨÏã¨Î – áê^Œ=ÚÅ=Å# q – Kå~°O|∞ ^ŒÜ«∞Ü«Úñ

QÆÅã≤ ´ ™êÔ~ñ „|=Ç≤ÏOK«∞K«∞#flk K«∂ ∞» "≥∞ѨÙ_\˜ìç – ^•i

QÆÅ^• =Úà◊√¡ – `«QÆ∞ H˜s@O É∫# IIã≤~°∞ ÖˇÅ¡II

4. "åx x[ ~°HõÎO|∞ – =¢ã¨ÎO|∞=Öˇ ã≤Å∞= – ÃÑ· #`«x `«#∞=Ù


QÆÃÑÊ ´ S#<Õh Ö’Hõ – =∞O`«\˜H˜ =∞$`«∞ó_<≥·» – ux <å
H© Ö’Hõ=Ú – =∞$`«O|Ü≥∞º IIã≤~°∞ ÖˇÅ¡II
– qeÜ«∞O _®ã¨<£

200 „ã‘ÎÅ∞ ã≤Å∞=K≥O`« ^蕺xOK«∞@


~å – ™ê~°OQÆ (KåÜ«∞: =zÛ QÍ„aÜÕ∞Å∞) `å – „uѨÙ@
KÕ çÜ«∞Å∞ QÆ∞OѨÙQÆ∂_iç – „H©ã¨∞Î – *Ï_ñ» QÆx7`åe‡ h_iç ´ 8P_HõÅ<ÀiÛç

<Õñ_∞» =∞# áêñe – "åñ »∞ã≤Å∞= #∞ – <åfl »∞ QÆ^≥ Ü«∞OK«∞ IIKÕ_Ü«∞Å∞IIç

1. "åi "≥ÚQÆ=ÚÅ∞ "å_#∞≥ – ÜÕ∞ã¨∞ – "åi "≥`« ÖˇÅ¡ E #∞» ´ 9h~°∞


10 11
^Œ$Hõû~° – ã‘~°∞ǨÏ=ÚÅO^Œ∞ – *Ï~° `«=∞ H˘# – QÀ~°∞Å#∞ q∂\˜

IIKÕ_çÜ«∞Å∞II
1
qKåiOz.
5
„Ѩã≤^Œú=ÚQÍ.
Hõ#∞flÅ#∞O_.ç
70
172 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú
2. ~˘=Ú‡Å#∞ *Ë`«∞ Å∞OK«∞K«∞ – 1zO`« – „QÆq∞‡ 2x@∂ì~°∞Ê eK«∞ÛK«∞ ´ 3. Hõ~°=ÚѨ\˜ì ^Œix *ËiÛ – =~°=Úe ç nqOz# Ü«∂ ´
3 4 5
H˘=∞‡Å@ xÅ∞Ê – ÉÁ=∞‡Å# KÕ+¨ì – e=Ú‡K≥ Hõ~°∞}QÆÅ KÕ`«∞ÅÖ’ pÅ – QÆ∞K≥Û^Œ ~ň IIHõÅfiiII
ç 6Ü«∞|∞ƒ – ~°=Ú‡`À xeÛ IIKÕ_çÜ«∞Å∞II 4. „¿Ñ=∞, Hõ$Ѩ, x~°‡Å`«fi=Ú#∞ – h=∞=Ú#∞ QÆÅ "≥∂=ÚÃÑ·# ´

201 ÜÕ∞ã¨∞ âßOuHõ~°∞ »∞


áê=∞~°∞Å∞q∞ "ÕÃã^Œˆ~Å – áê\˜OK«ˆ~Å IIHõÅfiiII

5. Ѷ¨∞’~° Ü«∂`«#Å∞#∞ h^Œ∞ – „‰õÄ~°=∞~°}=Ú K«∂ »


~å – âߺ=∞ (KåÜ«∞ : âßO`«=Ú ÖËHõ) `å –
Pk QÆ∞O ≥ ´ h~°∞ hÔ~·áÈ=^≥ ^Õ= – „‰õÄ~°∞xÔH·# IIHõÅfiiII
7
HõÅ=i "≥∞@ìÃÑ· – HõÅ=~° "≥∞\˜ì^˘ – ã≤Å∞"≥@∞Ö’iÛu"À – 6. áêѨ"Õ∞q∞KÕã≤ Ü≥∞~°∞QÆ=Ù – áê=# Ѩ~°=∞^Õ=Ù_»=Ù
ѨÅ∞„â◊=∞ ÖÁOkh – „áê}=Ú Éˇ\˜ìu IIHõÅII ´ F Ѩ~å`«Ê~° hˆHq∞ ~ÚO`« – L`«¯@ ÉÏ^èŒ IIHõÅfiiII
1. `«∞Å∞=Å∞*Ëix<£ – `«ÅѨ_ç "≥ÚuÎ~À – 7. ™êfiq∞ =∂ÔH· ѨÓ@Ѩ #∞» h – „¿Ñ=∞ÜÕ∞ HÍ~°}=Ú x[=Ú ´
JÅã≤u ™⁄Åã≤u – <å`«‡#∞ QÆ∞Oku IIHõÅII Éèí∂q∞ Ü«∞k QÆ∞iÎOѨQÆ x=Ú‡ – ѨÓAºO » ^Õ= IIHõÅfiiII
2. áêѨÙÅH˘~°ÔH· – „áê}=Úɡ\˜ìu – „¿Ñ=∞ 8.áê=<å`«‡ h=Ù *Ï= – áêÑ≤ Hõ|∞ƒ#∞ x`«ºr= ´
k Ü≥∞\˜ì^À – <å=∞kHõO^Œ^Œ∞ IIHõÅII
3. ^•~°∞} áêѨ – ÉèÏ~°=Ú "≥∂ã≤u – n#∞Å – ~°Hõ∆} ^•#"≥∞ÿuq QÆ^Œ IIHõÅII =∂=K«# ã¨`«ºO|∞ ^≥Å∞Ê=Ú – =∂#"åoH˜<£ IIHõÅfiiII
9. ã≤Å∞= ^ŒiHÍHõi¬OK«∞=Ú – YÅ∞_#∞» Ѷ¨∞’~°áêÑ≤x ´
4. [#‰õΩ# cè+¨ì=Ú<£ – [Hõ¯QÆ niÛu – HõÅ∞+¨=ÚÅ∞ q » â◊H˜ÎhÜ«Ú=Ú – ã≤Å∞= ^蕺#=Ú# IIHõÅfiiII
[#=ÚÅ „É’=h – r==Ú xzÛu IIHõÅII – ѨO`«QÍx Ѩ~°^Õt
5. âßOux QÀi k – âßO`«=ÚeÌiy# – „ÉèÏOuÜ≥∞ QÍx q – „âßO`≥=i`«∞Î~°∞?

IIHõÅII – K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ 203 ã≤Å∞="≥∂Ü«Ú ÜÕ∞ã¨∞


~å – =ÚMÏi
202 ã≤Å∞= ^蕺#=Ú KåѶπ
(KåÜ«∞: HõÅ∞QÆ∞#∞ QÍHõ) `å –

ZO^Œ∞ñÉ’Ü≥∞^Œ"À – Ǩ „ѨÉèí∞~åÜ«∞ ZO^Œ∞ñÉ’Ü≥∞^Œ"À


~å – ã¨∞~°\˜ `å – Pk
´ ZO^Œ∞ñ É’Ü≥∞^Œ=Ü«∞º – ~¸ ^Œ∞~å‡#=„âı}˜ – ÉÁO^Œñ^Œy#
HõÅfii yi*Ë~°∞ =∞#™ê – ã≤Åfi ã¨~°ã¨ IIHõÅfiiII
1. ã≤Å∞=ÃÑ·# E_∞» =∞^Õq∞ N Hõ~°∞ »∞ „ѨÉèí∞ÜÕ∞ã¨∞ Éèí~°O|∞ñ |∂x ~°Hõ∆Hõ h=Ù IIZO^Œ∞II

™êfiq∞ ´ `«Å#∞ =ÚO »¡ H˜s@O|^Õq∞ `«~°z K«∂ »∞q∂ IIHõÅfiiII 1. = QÍeÖ’#∞» – h <≥"≥∂‡=Ú – "å_HõO^ŒñQÆ#∞ç –
2. Ѩ~°∞ʼnõΩѨHÍ~°O|∞ ã¨ÅÊ – ^èŒ~°#∞ "≥Åã≤# =~°áê^Œ=ÚÅ <˘_Åñ» *ˇ=∞@Ü«Ú h~°∞ – <˘_çã≤=~° ^ŒÜ≥ÿ∞ áê~° –
´ Hõé‰õΩ "Õ∞‰õΩÅ∞ Q˘>ˇì^Œ ˆ~Å – Hõ~°∞}ÏÅ"åÅ IIHõÅfiiII #_»∞QÆ∞Å∞ `«_»ñ| » – #Ü«∂º ~ÚѨC_»∞ h=Ù IIZO^Œ∞II
2. =¸ñѨÙÃÑ· ã≤Å∞= â◊„`«∞ 㨠– =¸Ç¨Ï=ÚÖò #_∞=ñ» ´ HÍѨ٠„ѨK«O =∞ø»
1
^Œ∞óY=ÚKÕ`« xO_∞H˘x». 2Lã¨∞û~°#∞K«∞. 3¢ã‘ÎÅ∞ 4xÅ∞=ɡ\˜ì#
5
HÍÔ~O » HÍÜ«∞ñQÆ – <ÕѨÙ# <å áêѨ – q∂ áê@∞ ÃÑ@ìñQÆ IIZO^Œ∞II
ÉÁ=∞‡Å=Öˇ Hõ^ŒÅ"≥∞^ŒÅHõ 6Pâ◊Û~°º=Ú`À. 7„â◊=∞Å∞.

71
174 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ 3. q~°∞=Ù QÆ\˜ìqÜ≥∂ – [#∞Å ~°H˜∆OK«∞ –
a~°∞^ŒÅÜ«∞ºqÜ≥∂ ´ Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆‰õΩO_® <å –
áêѨ|O^èŒ=Ú ÅqÜ≥∂ – Ѩiâ’kOK≥_ç "åi – Ѩ@∞ìH˘=∞‡ÅqÜ≥∂ „H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú
IIZO^Œ∞II 6. â◊~°}∞ QÆÅkñHõ áêѨHÀ\˜H˜ – ™êfiq∞ „^ÀǨÏѨ٠â◊„`«∞ʼnõΩ ã¨Ç¨Ï ´
4. PHÍâ◊=∞O^Œ∞ – ^Œ∂`«Å∞ H˘Åfi – #u`Õ[ "≥ÚO^Œ∞ ´ „áêHõ@"≥∞ÿ# h 㨨^Œ=ÚÖò
Hõ~°∞} ~°∞kè~° Hõ}ÏQÆ`«O|∞# – HõÅ∞+¨ ~°Ç≤Ï`« =∞#O`« ~°Hõ∆} IIã≤Å∞=II
ѨQÆ∞Å∞~åÅ – `åñ‰õΩ#ñ|ye ~° – HõÎ ^è•~°ÖÁůñQÆ#∞ II<≥O^Œ∞II
7. =∂‰õΩ „¿Ñ=∞ ™ê~°=∞Ü≥∞º#∞ – =∂‰õΩ r=<å^è•~°=∞Ü≥∞º#∞ ´ =∂‰õΩñ
5. Ѩ~°=∞O^Œ∞ñQÆÅ∞æ – Ѩi=∞à◊=ÚKÕñ – |ã¨q∞Oz "≥Å∞æ ´
^Œ$Ñ≤Î ã¨∞h~°=∞Ü≥∞º#∞ – =∂‰õΩñ |~°=∞ qKå~°=∞Ü≥∞º#∞ IIã≤Å∞=II
z~°=∞ø ^ÕǨÏ=Ú#‰õΩ <å – Ü≥∞~°∞+¨ ÖË=∞#∞ #\˜ì –
8. #=Ú‡^Œ=Ú Ãã·#º=ÚÅ „ѨÉèí∞=Ù#∞ – z=Ú‡^Œ=Ú ã¨OkÜ«∞=Ú ÖÏ`«‡#∞ ´ „Hõ=Ú‡^Œ=Ú
ѨÙ~°=Ú֒Ѩe =∞#∞fl – ѨÓ`« =∞Ü≥∞º<å „Ñ¨Éèí∞"å IIZO^Œ∞II
"≥∂Hõ∆ѨÙi ÉÏ@ ã¨∞ – Y=Ú‡ =∞# ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú‡ ÖÁO^Œ#∞ IIã≤Å∞=II
6. XHõ áêe"≥`«ÖÏ – ~°=fiO`≥·# – ã¨∞Hõ~°=∞ø ã≤÷`«∞ÖÏ ´
– ~å=Ói ~°OQÆÜ«∞º
Ü«∞Hõ\Ï K≥^Œi QÆ∞O ≥ – Å^Œi ~°≠∞Öò ~°≠∞Öò=∞x –
Ü≥ÚHõ\˜ñ ÉÁO^ŒHõ `åѨ – "≥ÚOk ‰õΩO^Œ∞<Õ Hõ~°Î 205 ã≤Å∞= ^蕺#=Ú
IIZO^ΰII
~å – =ÚMÏi `å – Pk
– ~å=Ói ~°OQÆÜ«∞º
Uq∞ <Õ~°O|∞ÖËHõ – Ü«∂ =∞~°}ã¨ÎOÉèí=Ú – <ÕÅ "≥∂Ü«∞

204 ã≤Å∞=#∞ E_∞ñ» ç <åÜ≥∞#∞ – <å ÜÕ∞ã¨∞ – ZO`« Ѷ¨∞’~°=Ú ÖÏÜ≥∞#∞ ´ D =∂#=ÙÅ∞
Ü≥∞~°∞+¨ÖË=Ú Éˇ·@‰õΩ nÜ«∞ – <Õq∞ <Õ~°=Ú ^ÀK≥#∞ IIUq∞II
~å – aà◊ǨÏi (KåÜ«∞ : "Õ∞Å∞H˘#ˆ~) `å – „uѨÙ@
1. =Ú#∞fl n~°^Œ~°∞≈… – Öˇxfl# sux – Hõ<≥flHõ_»∞ѨÙ# |∞\˜ì# – <å ÜÕ∞ã¨∞ –
ã≤Å∞=QÆ#∞ñ_ô
ã≤Å∞=Ö’ „"ÕÖÏ_∞» „ѨÉèí∞"Õ – qÅ∞= HõO^ŒñQÆ ~åx ~¸=ÙÅ ´ <≥Åq∞ =<≥fl q∂~°OQÆ Éˇiy# ´ K≥<≥flÂ# h "Õ∞#∞ – K≥=∞@
=∞#ÔH· – H˘xÜ≥∞ñQÆÅfii – xѨ٠∞» ™êëêìOQÆ=Ú ÖÁ#~°∞ÛK«∞ IIã≤Å∞=II |∞@ìOQÆ h – H˜xfl Hõ »QÆO_®¡Ü≥∞#∞ IIUq∞II
1. H˘~°`« Kå=~Ú##∞ =∞~°}=Ú – =é‰õΩñ^Œ#∞ñ ^ŒyæOK«∞H˘x =∞# ´ H˘é‰õΩ 2. Hõ#fl`«e¡ ~Ú\˜ì – Hõ_»QÆO_»∞¡ QÍOz# – Hõ_»∞¿Ñsu<À~°∞Û#∞

^•ã¨∞O QÆ∞K«∞» i‰õΩÎx – Hõ~°}˜ x@ r==Ú <˘ã¨OÔQ ∞» IIã≤Å∞=II – <å ÜÕ∞ã¨∞ – QÍOK«<ÕÅ#∞ QÆ∂Å∞#∞ ´ x<≥fliy #\˜ì"å~°∞ – h

2. `«##∞ #q∞‡#"å~°∞ Kå=Hõ – Ü«∞xâ◊ r==Ú<˘Ok |`«∞Hõ#∞ ´ ^Œ# áê@∞¡ QÆx ÜÕ∞ ∞Û» – K«∞<åfl~°b "Õà◊#∞ IIUq∞II

ã¨fiѨل`«∞x xK«∞Û#O`«ñQÆñ – ^ŒO„ ç „¿Ñq∞OK≥#∞ [QÆO|∞#∞ IIã≤Å∞=II 3. JÜ«∞ºÜ≥∂º Ü«¸^Œ∞ – eO`« <≥Ü«∞ºO|∞ ^ŒÑ≤Ê^≥·# – ÉèíÜ«∞O|∞ q zç ѨÓx

3. áêѨ "≥∞é∞QÆx "åx =∞#ÔH· – áêѨ=ÚñQÆ <˘#iOz ^Õ=Ùñ_»∞ ´ âßѨ„QÆã¨∞ÎÅÖ’# – <å ÜÕ∞ã¨∞ – "≥∂Ü«∞ â◊HõºO|∞ QÍx ´ H˘Ü«∞º=¸Ñ¨Ù <≥uÎ – ~°Ü«∞º h

<˘Hõñ »∞QÆ – =∂ „ѨÉèí∞O ≥OK«OQÆñ | çÜ≥∞#∞ IIã≤Å∞=II HO`«Ô ÉèÏ~° – =∞Ü«∞º "≥`«E » *ÏÅ#∞ IIUq∞II
4. Ö’Hõ=∂O㨠Ñ≤âßK«∞Åx Ü≥∞ ç – cèHÍ~°∞Å á⁄OQÆ∞ñ QÆ$OQÆ#∞ ´ N Hõ~°∞ñ 4. Ñ≤Å¡ ÖÏ\Ï¡ #@∞¡ç – =ÚÅ∞¡Å`À H˜s@ =∞e¡ <≥uÎ# Q˘\˜ìi –
∞» =∞# ^Õ=`«#Ü«ÚO – _Ò Hõ$áêxkè n#∞ Ü≥∞º#∞» IIã≤Å∞=II <å ÜÕ∞ã¨∞ – Ѩš~°∞Ѩ٠ÅkèHõ=∂_iç ´ ZÅ¡"åiÖ’ x#∞fl –
5. Ѷ¨∞’~°Ü«Ú^Œú=Úñ *Ëã≤"≥·ix – QÆ∂Åñ„^Àã≤# `åq^Õ =∞# ´ áê~°=∂iúHõ | ZQÆ`åo QÍqOz – "≥ÚQÆ=Ú q∂ ^≥Å¡#∞q∞ã≤i IIUq∞II
Å=Ú H˜~°∞=QÆ∞ – nè~° „âı+¨µªñ ∞» kâ◊Å∞ Ѷ¨∞à◊¡# IIã≤Å∞=II 5. H˘~°_®Å`À x#∞fl – Q˘\˜ì HõO_»¡‰õΩ QÆO`« – QÆ\˜ì KÕ[iz
^Õâ◊ q∞`«∞Î #x – „jHõ~°∞O _≥Ǩϟ"å ÃãÅqK≥Û#∞ II^Œâ◊=∞II "Õ_»¯#∞ – <å ÜÕ∞ã¨∞ – J\˜ì "åÔ~=fi~°OK«∞#∞ ´ q~°QÆ ÉèÏ=O|
∞# yç – <≥H˜¯iOK«∞K«∞ h – "≥O| ç =`«∞Έ~Å#∞ IIUq∞II

72
176 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ – Uq∞ <Õ~°O|∞ ÖË^Œ∞QÆ IIUq∞II
6. UÖˇ "å~°∞ç #_∞=» – „"≥∂Å=¢ã¨ÎO|∞Å#∞ – <ÕÅ |iz# suQÍ – <å ÜÕ∞ã¨∞ 7. KåÅ ÉÏkèOz Hõ – áêÅ ã¨÷Å=Ú#‰õΩ =zÛ – <ÕÅ
– „"≥∂Å|iziÜ«∞@∞¡QÆ ´ UÅ ~¸ HÀ_QÆO|∞ç – ÖËÅ hq∂^Œ HõO@∞ ÉÏui H˘Ü«∞º#∞ – <å ÜÕ∞ã¨∞ – *Ïe ~°=fiO`«
ÖËHõ#∞ ´ HÍÅ∞ ¿ã`«∞e#∞Ѩ pÅÅ`À ayOK« – lq∞‡ ~°HõÎO|∞
QÍÔ~#∞ IIUq∞II
8. <å^Õ= <å ^Õ= – #<≥flO^Œ∞ÔH· q zç – <å =OK«∞ "≥Ú~°Éˇ
206
~å – ~QÆ∞Ñ≤Έ
uqç – <å ÜÕ∞ã¨∞ – #q∞‡uq Ö’|_çuq ´ "Õ^Œ#kèHõOÉÏÜ≥∞ –
1. 1
Hõ~°∞}™êQÆ~°
<Õ k‰õΩ¯ÖË#@∞ì – Ü«¸^•o HõQÆ∞Ѩ_uqç IIUq∞II
™êQÆ~° g"≥HÍ= ´ =∞iÜ«Ú HõÅfii "≥∞@ìq∂ñ^Œ#∞ Hõ_‰õΩ» "Õ∞‰õΩÅ∞ñ Q˘@ì| ç
9. JO^èŒHÍ~°=Ú ^Õâ◊ – =∞O`«@ QÆeÔQ#∞ – P=iOK≥#∞ ã¨∂~°∞ºx
h – =∞~°}~°HõÎ=Ú
– <å ÜÕ∞ã¨∞ – PÅÜ«∞Ѩ٠`≥~°zxÔQ#∞ ´ |O^èŒ ã¨ÎOÉèí=Ú#∞O ç – |
2. #[ˆ~`«∞ ѨÙ~° 2qǨ ~å – #~°∞Åñ „É’= 3#~°∞ ^≥Oz<å"å ´
Ǩï Q˘Ñ¨Ê â◊|Ì=Ú`À aeK≥^Œ "Õq∞@¡#∞ IIUq∞II
#[ˆ~`«∞ ѨÙ~°qǨ ~å ´ „Ѩ[ÅáêѨ=Úñ |iǨÏiOzÜ«Ú – „Ѩ[Å
10. F `«O„ ç h KÕu – H˘Ñ¨ÊyOK«∞K«∞<åfl#∞ – X#~°OQÆ <å Ü«∂`«‡#∞ – <å 4
ã¨^Œæu <˘O^Œñ *ËÜ«∞#∞ – q[Ü«∞=Ú#∞ñ ÉÁOkuq
ÜÕ∞ã¨∞ – Jx „áê}=Ú#∞ g_#∞≥ ´ U `«Ñ≤Ê^ŒO|∞ ÖËHõ – h áê@∞<˘Okuq
~ÚÅÖ’ – ã¨[#∞ÅO^Œ~°∞ Éèí[#¿ãÜ«∞ñ QÆ II#[ˆ~`«∞II
– ZO`À qO`≥· xÅ∞K«∞#∞ IIUq∞II 3. =∞iÜ«∞Ü«∞<Õ Hõ#º‰õΩ=∂~å – #~°HõÉÏ^èŒñ ^ŒÑ≤ÊOz<å"å ´ =∞iÜ«∞Ü«∞<Õ Hõ#º

11. h Kå`«∞‡ _˘Hõ_»∞ xé] – heæ |Öˇ¡O|∞`À » – h „ѨHõ¯ ÉÁ_çK≥ Kå=#∞ – <å ÜÕ∞ã¨∞ – ‰õΩ=∂~å ´ =∂~°æã¨`«º=Ú r=#=Úb – =∞Ç≤Ïx #q∞‡# "åi ÔHÅ¡#∞ – q∂Ô~QÍH˜ñHõ "Õˆ~ÖË~°x

h~°∞ <≥`«∞Î~°∞ QÍÔ~#∞ ´ UzÜ«Ú#fl\˜ì Hõã≤Î – ÔH@∞¡ h Ü≥Ú_»Å∞Ãã··K≥ – ™êÔ~™êÔ~‰õΩñ *ˇÑ≤Ê<å"å II=∞iÜ«∞Ü«∞<ÕII

– <≥O`À KÀ^ŒºO|∞ K«∂_#∞» IIUq∞II 4. =∞Ç≤ÏÖ’#∞ =∞#∞[‰õΩ=∂~å ´ Ü«∞Ǩ `«O„ çx "Õ_<å"åç ´ =∞Ç≤ÏÖ’#∞

12. áêáê`«∞‡Å‰õΩ ѨÓ@ – | #ç =Å¡<Õ ~ÚO`« – Ѩi`åѨ=∞~°}=∂Ü≥∞#∞ =∞#[‰õΩ=∂~å ´ ~ÚǨÏ=ÚÖ’x#∞ #=Ú‡"åix – |Ǩï h Hõ\ÏHõ∆O|∞KÕ`«#∞

– <å ÜÕ∞ã¨∞ – ZiˆQ Ü«∞#∞ÉèíqOK≥#∞ ´ <å áêѨ Ѷ¨Å=Ú x#∞fl – – =∞Ç≤Ï=∞[#HÍ QÍ=Ù=∞#∞K«∞ – 5„`åÇ≤ÏÜ«∞x „ÉÏiúOz <å"å II=∞Ç≤ÏÖ’#∞II
6
5. Ѩ~°=∞`«O„_ç „Ñ≤Ü«∞‰õΩ=∂~å – áê=#=Ú*ËÜ«∞ q∂ˆ~HÍ~å ´ Ѩ~°=∞`«O„ ç
"Õáê@∞¡ ɡ\˜ì K«OѨ – <ÀÑ≤u=Ü«∞º „¿Ñ=∞#∞ IIUq∞II
„Ñ≤Ü«∞‰õΩ=∂~å ´ Ѩ~°=Ú_® h ѨOK«QÍÜ«∞=Ú 7Å~°Ü«∞QÍ ~°HõÎ=Ú`À xO_≥#∞
13. ZO`« Ü«∞=¸Åº"≥∞ÿ# – ^≥O`«Ü«∞#O`«"≥∞ÿ# –
^≥O`«Ü«∞QÍ^èŒ"≥∞ÿ#k – <å ÜÕ∞ã¨∞ – ZO`À Ü«Úz`«"≥∞ÿ#k ´ ZO`À – ^èŒ~°#∞ =∂ áêѨ=ÚÅ∞ñ – QÆ »∞QÆ#∞ –
8
qO`≥·# „¿Ñ=∞ – UǨïºÅ"≥∞ÿ# =∂‰õΩ – UÅ Hõ#∞Ѩ~°Û|_k¤» IIUq∞II z~°=ÚQÍ #∞9 `«Î ~°=Ú<åÜ≥∞ IIѨ~°=∞`«O„_çII
– Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞
14. „¿Ñ=∂uâ◊Ü«Ú <Õ#∞» – U =∂„`«∞ #∞» <≥#fl – <å =∂#ã¨=Ú# HõO^Œ#∞ – <å

ÜÕ∞ã¨∞ – „¿Ñ=∞ ™ê~°O|∞ `≥eÜ«∞#∞ ´ áê=∞~åox „É’K«∞ – H∆=∂kèHÍiˆ 207 ã≤Å∞= =∞~°}=Ú
x#∞fl – ÜÕ∞=∞OK«∞ =i‚O`«∞#∞ IIUq∞II ~å – ѨO`«∞=~åo `å – J@
– ÉË`åà◊ *Ï<£
ZO`« Q˘Ñ¨Ê ÉÁ|ƒ ѨÙ>ˇì#∞ – ^•x`À ~°Hõ∆} =∞O`«Ü«Ú#∞ ã¨=∂ѨΠ=∂Ü≥∞#∞ ´

ZO`« Q˘Ñ¨Ê ÉÁ|ƒ ѨÙ>ˇì#∞ – ÜÕ∞ã¨∞#‰õΩñ HõÅfii "≥∞@ì#∞ – ã¨O`«ã¨=Ú`À

ã≤Åfiñ Q˘@ìñQÆ – #∂~°∞ºñ O^èŒHÍ~°=∂Ü≥∞#∞»


1
„¿Ñ=∞Ü«∞<Õ ã¨=Ú„^Œ=Ú.
5
Hõ$Ѩ K«∂Ñ≤OK«∞=Ú.
=∂Ü≥∞#∞.
73
1. QÆeae QÆeÔQ <˘HõѨC_»∞ – t<åº~°∞ ÉÏɡÅ∞ Hõ@ì_»=Ú
178 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
Hõ@∞ì#ѨC_»∞ ´ ѨÅ∞‰õΩ ÉèÏ+¨Ü«Ú <˘Hõ¯ >ˇÿ##∞ –
ѨÅ∞q^èŒ=ÚÅQÆ∞ ÉèÏ+¨ÖÏÜ≥∞#∞ – #Å∞^≥ã¨Å‰õΩ#∞ [#∞Å∞ áÈ~Úi – HõÅ∞=i ÃÑ·
„H©ã¨∞Î „â◊=∞Å∞ =∞~°}=Ú
Hõeã≤H˘xi IIÜ≥∞O`«II 3. á⁄iá⁄iO QÍã≤OK«∞ K˘Hõ `« – 㨯~°∞ñ »∞ =^蕺ã¨ÎOÉèí=Ú# # ´ #~°∞‡=

2. áê=#∞O_»QÆ∞ „ѨÉèí∞=Ù =∞#H˘~°ÔH· – Ü«∂ ã≤Å∞=q∂ñ^Œ Kå=Ù<˘O^≥_»∞ HÀ™êfiq∞Ü«∞# ¢#ƒÉèí∞ – Hõ~°∞}`À "≥∂Hõ∆O ÉÁã¨OQÆ∞@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II

ã¨=∞Ü«∞=∞O^Œ∞# ´ ^Õ=Ùñ_® <å ^Õ=Ùñ_® #<ÕflÅ K≥~Úq_zuqç Ü«∞xÜ«∂ – 4. Ue 1Hõ#∞q » ™êÅ"≥∂#∂ƒù – áœÅ∞ <å ^Õ"åÅÜ«∞Ѩ٠`≥~° ´

~å==ÚQÆ "≥Úéɡ>ˇì#∞ Ü≥∞ – Ǩϟ=Ü«∞#∞ ^Œ# `«O„ `À#∞ç IIZO`«II reáÈ=#∞ Ô~O »∞QÍ [# – *ÏÅ =∂â◊Û~°º=Ú#ñ ÉÁO^Œ∞@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II
5. ã≤Å∞=ÃÑ· ÜÕ∞ã¨∞<£ â◊Ñ≤Oz# – YÅ∞ÅÔH· ^Õ=Ùxñ a`åÜ«∞x ´ Ñ≤ez
3. JO^Œ∞ kq∞~°=Ú „Hõ=Ú‡ QÆ Ü«∞Ü≥∞ºç – <å hu ã¨∂~°∞ºx #O`« K«∞>ˇì#∞ |O^èŒHõO|
giOQÍ=Ù =∞OK«∞#∞ – „ÉË=∞`À r=O|∞ q_∞K«∞@» IIǨÏ~°¬"Õ∞II
∞Å∞ ´ xO^Œ"åÜ«Ú=Ù Öˇ<Àfl gK≥#∞ – HõO^Œ∞ ÜÕ∞ã¨∞x Ü«∂=iOK≥#∞
6. <≥Ü«∞º=Ú# qÉèí∞ñ _Õã¨∞<å^èŒ∞O – 2_ç Ü«∞º~°∞ÅÔH· „áê}q∂Ü«∞ñQÆ ´
– ѨO^≥=ÚQÆ <˘Hõ HÍ@∞"ÕÃã#∞ – áê`« ã¨~°Ê=Ú „ѨÉèí∞=Ù ÜÕ∞ã¨∞#∞ IIZO`«II
„=Ü«∞ºÖÏÜ≥∞ ^èŒ~å^èŒ~°O|∞Å∞ – #Ü«∞º~å`«∞Å∞ cèu<˘O^Œ∞@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II
4. âßO`«=∂Ü≥∞ #@OK«∞ñ |Å∞‰õΩK«∞#∞ – P ~°Hõ∆‰õΩñ_∞» `«# – ã¨fiO`« qÅ∞=QÆ∞
7. H©@Hõ=Ú`À ™ê\˜ Ü«∞QÆ∞<å – Ѷ¨∂@=∞QÆ∞ ÃÑ#∞ÉÏ@∞ÖˇÅ¡
„ÉÏ}=Ú#∞ g_≥<£ ´ WO`«Ö’ <˘Hõ Éèí@∞ñ_»∞ `«#^ŒQÆ∞ – h>ˇ`Àñ „ѨÉèí∞
´ =∂\˜H˜x ^•q∂@ <ÕxñHõ – "Õ∞\˜ r=H˜s@ "≥ÚO^Œ∞@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II
„ѨHõ¯ñ ÉÁ_»∞=ñQÆ – K≥O`«ñ*ËÔ~ ç áêѨÙÅ#∞ – q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞

~° – H˜∆OK«∞ ~°HõÎѨ٠^è•~°ñ QÍÔ~#∞ IIZO`«II


– =ÚOQÆ=¸i ^Õ=^•ã¨∞ 209 ÜÕ∞ã¨∞„H©ã¨∞Î =∞~°}Ï=ã¨÷ ^蕺#=Ú

208 „H©ã¨∞Îx Ü«∂â◊Û~°º"≥∞ÿ# =∞~°}=Ú ~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ :


DÜ«∞# ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆‰õΩñ ∞)» `å – J@
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ : K«∂ ~ˆ» „H©ã¨∞Îx) `å –
„uѨÙ@ <å H˘é‰õΩñ K«xáÈ~Ú <åñ » – P^Œ – Ü«∂Hõ~°∞O
1
~°∞ç 3=OHõ ^˘OQÆÅ`À » II<å H˘é‰õΩII
ǨÏ~°¬"Õ∞ Ü≥∞O`À ǨÏ~°¬"Õ∞ – „H©ã¨∞Î#∞ HÍ~°º=Ú – ǨÏ~°¬"Õ∞ Ü≥∞O`À ǨÏ~°¬"Õ∞
1. PÅH˜OѨQÆ#∞ =∞#™ê~° – <å‰õΩ – 4<å#^Õ Ü«∂
´ ǨÏ~°¬"Õ∞ `«^ŒƒùHõÎ=~°∞ʼnõΩ - #^Œ∞ƒù`«O|QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞ „H˜Ü«∞ÖÏ – Hõ~°¬"≥∞ÿ
^ŒÜ«∂=∞$`« ™ê~°^è•~° – Éèí∂Ö’Hõ=Ú#ñ^Œxqñ n~° – x\˜ì
ǨÏ$^ŒÜ«∞O|∞ #O^Œe – HõÅ∞+¨=ÚO ^èŒfiOã≤OѨñ*ËÜ«Ú IIǨÏ~°¬"Õ∞II
– ѨÙ}Ϻ`«∞‡ <Õ=∞éHõ – ѨÓlO`«∞ 5q∂~° II<å H˘é‰õΩII
2
1. P~°∞ºñ ≥· ÉèÏã≤Å∞¡ =∞# „ѨÉèí∞ – <å~°Î ^èŒfix`À r=q∂Ü«∞ñQÆ ´ 2. Hõ#fl `«e^ŒO„_»∞ʼnõΩ <≥·# – ~ÚO`« Ѷ¨∞# 6=`«ûÅ`«
ã¨∂~°º~°t‡ ^˘ÅOy 3~Ú~°Öˇ· 4H∆À}˜Ü«Ú#∞ QÆOѨO|∞ <˘O^Œ∞@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II <Õñ – QÆÅ∞æ@OQÍ# – q#flkÜ«ÚÖË^Œ∞ K≥=ÙÅ∂# –
2. =∂~°}=Úñ ^•<˘O^Œ∞#Ü≥∞º » – =∞OQÆà◊=ÚQÍ =∞$`«∞Å<Õ‰õΩÖò ™êfiq∞ – q„HõÜ«∞Oɡ· H˘~°Î – "Õ^Œ#Å`À#∞ II<å H˘é‰õΩII
3. H©@Hõ=Ú=O\˜ ##∞ñ „É’= – ™⁄O`« – 7H©ÖÏÅ=∞iÊOz – 8MË^ŒÑ¨_Kå=ç
^•~°∞}˜O rqOz =∞éÅ#∞ – ^•"≥∞~°∞ã¨ÖË=∞O^Œ∞ñ *ÁK«∞Û@ IIǨÏ~°¬"Õ∞II
– 9"å@=∂ `«# H˜@∞Åñ QÍ= – <Õ#∞ – =i‚OѨñ
1 2 3
ã¨O`À+¨"Õ∞. ѨÓAº_.·≥ pHõ\˜Ü≥ÿ∞. 4
Éèí∂q∞. QÆhfl~°∞ – =~°^ŒÖˇ·áÈ= II<å H˘é‰õΩII
1 3 4
„áê}=Ú.2â◊„`«∞=ÙʼnõΩ. „ѨHõ¯Å. „`åQÆ∞.
5
Z‰õΩ¯=QÍ. „¿Ñ=∞. 6

7 8
<≥`«∞~°∞, hà◊√¡ ^Œ∞óY=Ú. 9
`«°QÆ∞<å.

74
180 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ 4.
1
Ѷ¨∞’~°=ÚQÆ x#∞Ѩ"Õ∞‰õΩÅ#∞ – „QÆ∞zÛ –
H˘OHõHÍx~°ÌÜ«ÚÖò – Q˘ÖÁæ`å
2
=∞#Å#∞ – =∂~°}O|QÆ∞ #=ã¨÷Å#∞ – ɡ@ì –
=∂^Œ$âß`«‡<åæ= – =∞ø#"≥∞ÿ~ÚÅ#∞ II<å H˘é‰õΩII
5. <å HÀ㨠q∞O`« ÉÏ^èŒ
5. Uq∞ |Ǩï=∞`«∞Å #iÊO`«∞ – #\˜ì – ™êfiq∞"Õ∞à‹¡Å¡ <å –
™êfiO`«=Ú# #∞O`«∞<£ – „¿Ñ=∞ ÉèÏ==Ú# =iÎO`«∞<£ – x`«º – =Ç≤ÏOz #O^Œ∞‰õΩ!
3
HÍq∞`å~°÷O a_»∞ – Hõ~°Î#∞ ÉèílO`«∞<£ II<å H˘é‰õΩII
Ü«∞^è•~°÷"≥∞ÿ# ã¨∞Îu
6. KÕÜ«∞xñHõ áêѨ 4ã¨OQÆ`«=Ú – <åñ_∞» – ã≤Å∞=ÃÑ·ñ [zÛ# – NHõ~°∞x
x`«ºO|∞
5
Hõ`«=Ú – áêÜ«∞ HÍ„|Éèí∞ã¨`«º„=`«=Ú – <å^èŒ∞ –
„áê}ÏO`« =∞ø^•ñHõ „áêi÷O`«∞ ã¨`«=Ú II<å H˘é‰õΩII

211
1. ã≤ÅfiÜ≥Ú^ŒÌñ *Ë~°∞^Œ∞<£ 3. ##∞fl #∞ <å q∞„`«∞Å<£
– q∞H˜¯e ã¨=¸ÜÕ∞Å∞
210 O Sacred Head once wounded
c^Œ Ç‘Ï#Ü«∞O^èŒ∞ñ »<£

Ö’Hõ=Ú<£ `«ºlO`«∞#∞
Ö’Hõ Ü«∂ã≤Îñ QÍÅ=Ú<£
^ÕǨÏÜ«∂`«‡Ü«∞O`«Ü«Ú

1. QÍÜ«∞O|∞`À xO_®~°∞ ѨÓ~°‚=ÚH˜Î <˘O^Œ∞^Œ∞<£

F â◊√^Œú t~å™êû! IIHõ~°Î, x<≥fl #=Ú‡^Œ∞<£

Ǩ ! =ÚO »¡ H˜s@O|∞ HõÅfis Q˘éˇ]Ñ≤ÖÏ¡


ÉèíiOK«∞ t~°™êû! "≥∂HõiOz "Õñ ^Œ<≥£
hH˜Ñ¨C_»∞ _»Ñ¨H©iÎ
##∞flñ QÍ=Ù"≥∂ „ѨÉè’!II
Ǩ 㨺O|∞ QÆÖˇæñQÍ
2. x<£ <Õñ*Ë~°ñ QÀ~°ñQÍ
Hõ~åÎ! Ѷ¨∞#O|∞ H©iÎ
##∞fl ñÉÏÜ«Ú áêѨ=Ú
Z#fl_∞» QÆÅ∞æñQÍ
â◊√kúñ*Ë`«∞#OK«∞#∞
2. Ö’HõO|∞ cèu <˘O^Œ∞
ÜÕ∞ã¨∞ =∂@xK≥Û#∞.
„ѨHÍâ◊ѨÓ~°∞‚_®!
h x`«ºÜ«¸@#∞O ç – _»|Å∞º. "≥∞H±_À<åÖò¤
P Ü«¸^Œ∞Öˇ·# "å~°∞
"Õ∞à◊¡xfl áê~°∞#∞! J#∞: *ˇ. Pɡs¡
h "≥Ú=Ú q∂ñ^Œ#∞!
<åñ ∞q∞‡»
h <À~°∞ =∂^èŒ∞~°ºOѨ٠212 When I survey the wondrous Cross
ã¨∞É’^èŒñ *ˇÃÑÊ#∞
h =ÚYHÍOuH˜ 1. =∞Ǩ `«∞‡ñ ≥·# <å „Ñ¨Éèí∞ 2. h ã≤Åfi QÍHõ Ü≥∂ ^Õ"å
ã¨=∂# HÍOu ÖË^Œ∞ h áê=<å`«‡ "≥∂Hõ∆ ^Õx<£ „ÉËq∞OѨ hÜ«∞‰õΩ
qz„`« ã≤Åfiñ E » <å
‰õΩ~°∂Ñ≤ "≥·u"å. ã¨∞YO|∞ eK«∞Û#∞.
Ü«∂ã≤Î<£ #+¨ìO|∞QÍ <≥Oz #<åflǨÏiOK«∞ ã¨~°fi=Ú<£
1 2 3 4 QÆ~°fiO |}OQÆñ „^˘‰õΩ¯^Œ∞<£. h ã≤ÅfiÔH· `«ºlO`«∞#∞.
ÉèíÜ«∞Ѩ_»Hõ. H˘O_#∞». HÀi#. ¿ãflǨÏ=Ú. 5
H˘~°
‰õΩ

75
182 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
3. t~°O|∞ áê^Œ ǨÏã¨Î=ÚÖò „H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú
#∂zOK«∞ ^Œ∞óY „¿Ñ=∞Å∞ 4. H˘~°`« ÃÑ·x =∞~°} "≥ÚOk# – #[ˆ~Ü«Úñ _Õã¨∞ – H˘~°‰õΩ q∞QÆ∞Å

=∞Ô~#fl_≥·# QÆ∂_≥<å "≥^Œ‰õΩ K«∞O_#ç ´ 1`«~°∞}∞ÖÏ~° q∂ „ѨÉèí∞O ∞» – uiy „|uÔH xHõ¯

qëê^Œ„¿Ñ=∞ b QÆu<?£ q∞kÌ – ã¨~°QÆ¿Ñ`«∞ ~åk t+¨º – ã¨q∞u`À ñ» *ˇÑ¨C_xÜ≥∞» II=∞~°}=ÚII

4. =ÚO_»¡<£ ^Œ∞~å‡~°∞æÅe¡# 5. =∂x`«=ÚQÆ q∂H˜@∞ =ÚO^Œ∞ – „ѨÉèí∞ =x# Ü«∞@∞¡ – HÍ#ñ|_∞#∞» QÆeÖˇ·Ü«∞

H˜s@ "Õ∞ã¨∞ ‰õΩO_ç#<£ =∞O^Œ∞ñ ´ QÍ# "≥à◊√¡ñ »OK«∞ ÉèÏã≤ – `å#~°∞O »∞ Ѩů q#∞K«∞ – n# [#∞Å∞ [_ã≤ç

D Éèí∂H˜s@=ÚÅhfl q∞QÆ∞Å – kQÆ∞Å∞ <˘Ok =}H˜ ~°Ñ¨Ù »∞ II=∞~°}=Ú<II£

6. "≥Ú^Œ@ =∞QÆÌÖË<Õ =∞iÜ«∞‰õΩñ – QÆ#ñ| ≥ #@OK«∞ – ã¨∞^Œu ^≥ÖˇÊ t+¨º =~°∞Å


^•#O ^Œ∂QÆOQÆñ *ÏÅ∞ <Õ?
‰õΩ ´ H˘^Œ∞=ÖËx ã¨O`«ã¨=Ú#ñ – QÀÔ~¯ n~°ñ „|Éèí∞xñ E ñ» – |kÅ"≥∞ÿ# Ü«∞`«fl=ÚÅ
– S[H± "å\òû

J#∞: ZKü. ÃÇÏ„h _Õqãπ ‰õΩñ – |~°ñQÆñ *Ëã≤ K«∂z ~°Ñ¨Ù ∞» II=∞~°}=Ú<II£

7. JO`«óâ◊„`«∞ "≥·# =∞~°}=Ú#∞ - „ѨÉèí∞=Ù QÖˇÛÔ - ã¨O`«ã≤Oz ã¨#∞fluO`«=Ú

„H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú ´ =O`« ÖËÅ Éèí‰õΩÎÖÏ~° – "åã¨Î==ÚQÆ =∞#Å x@∞Å – #O`«º k#=Ú
#O^Œ∞ ÖËѨ٠– #=∞Å ^ÕǨÏ=ÚÅ <˘ã¨OQÆ∞ II=∞~°}=Ú<II£
213 „H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷# K«i„`«=Ú – =Ú~åi ^•g_»∞

~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
=∂ `«O„_ç) `å – UHõ
(KåÜ«∞: F
214 ѨÙ#~°∞`å÷# q[Ü«∞=Ú
=∞~°}=Ú<£ [~ÚOz ÖËK≥#∞ – =∞# „ѨÉèí∞=Ù <Õñ »∞ – =∞Ç≤Ï=∞ ^ÕÇ¨Ï ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
1 ~°O_»∞ qâßfiã¨∞ÖÏ~å – ~°O_»∞ q[Ü«∞=Ú ã¨∂zOK«∞ – K«∞O_≥_»∞ ã¨O`À+¨O|∞#∞
"≥Ú#~°ñ ^•ÖˇÛ#∞ ´ ^èŒ~° ã¨=∂kè |O^èŒ=ÚÅ#∞ – ^èŒ#º=ÚQÆ#∞ „`≥Oz ÖËz
QÆeæ – "≥∞O_»∞QÆ <≥`«∞Î ç ~åQÆ=ÚÖò ´ xO_Ò Ç¨Ï~°¬=Ú =∞#‰õΩ
– H˘é`« Åxfl fiÛ r= – =~°=Ú eÜ«∞º =ã¨∞^èŒÃÑ·x II=∞~°}=Ú<II£
– xÜ«∞q∞OK≥ ^Õ=Ùñ_∞» – q[Ü«∞O, q[Ü«∞O, q[Ü«∞O, q[Ü«∞O IIq[Ü«∞OII
1. =∞iÜ«∞Ü«Ú#∞ ã¨Ö’q∞ "≥Ú^ŒÅQÆ∞ – =∞QÆ∞=Å∞ ã¨ÉÏ`«∞ –
=∞~°∞ k<À^ŒÜ«∞=Ú#ñ „aÜ«∞ =∞QÆ∞ ´ QÆ∞~°∞x ^ÕǨÏ=Ú# 1. <Õ\˜ ã¨=∞Ü«∞ =∞xfl Ü«∂`«‡Å‰õΩ#∞ – h @QÆ∞ =ã¨O`« |

‰õΩñ |∂Ü«∞ñ – |i=∞à◊OѨÙñ ^≥·Å=ÚÅ#∞ – ã¨~°QÆñ nã≤H˘x ∞∞`«∞=QÆ∞#∞ – "å@=ÚQÆñ *ˇ~°™êÅ#∞ ÔQeK≥ – =~°∞ã¨QÆ =¸<åflàò

ã¨=∂kè – Hõ~°∞QÆ∞^≥Oz Hõ#∞ÅñE_» II=∞~°}=Ú<£II x„kOz ´ ã¨∂\˜QÆ ÖËK≥<£ – ÜÕ∞ã¨∞ – ã¨∂~°∞ºx =Öˇ<£ IIq[Ü«∞OII
2. <Õñ ∞» „ѨÉèí∞ã¨=∂kè =ÚY=ÚÃÑ· – #∞#fl ~å~Ú – <≥=ñ ∞» nÜ«Ú Hõ~°∞}#∞ 2. Hõ#∞fl Hõ#∞flHÍ#x pñHõ\˜ – HÍÅ=Ú „H©ã¨∞Îx HÍOuKÕ – x<åflà◊¡‰õΩ j„Ѷ¨∞=ÚQÆñ

2
=∞#ÔH· – KÕ Ü«∞ç e@¡#∞K«∞ "ÕQÆñ – *Ëi Ü«∂ ã¨=∂kè =¸ñ`« g ç Ü«ÚO@ñ É’=Ù – K«∞#flk – N ÜÕ∞ã¨∞x ´ H<åflà◊¡Ô HÍQÆx
Ez q∞QÆ∞Å – q㨇ܫ∞=Ú‡ #Ok ~°Ñ¨Ù_∞» II=∞~°}=Ú<II£ – =∞# – ã¨#∞fl`«∞Öò Éèí∞q<£ IIq[Ü«∞OII
3. "å~°∞ `≥Å¡ xÅ∞=Ù@Oyñ`À QÆ∂~°∞Û#fl Ѩ ∞K«∞» – "åxñ Ez q∞QÆ∞Å 3. |Å=∞QÆ∞ =∞~°} ^•fi~°|O^èŒ – =ÚÅ∞ x<£ |@ìHõáÈÜ≥∞#∞ – "≥Å∞`«∞~°∞

ÉèíÜ«∞=Ú`Àñ ´ *Ë~°~åHõ xezÜ«Ú#fl "åi #`«_»∞QÍOz Ü«∞=∞‡ – ÖÏ~° ÖËx ã¨=∂kè QÆ∞=∞‡ – =ÚÅ∞ x<åflѨHõ áÈÜ≥∞#∞ ´
3
ÉèíÜ«∞Ѩ_»‰õΩ _»@OK«∞ – #∂~°_OK≥ç #∞z`«=ÚQÆ#∞ II=∞~°}=Ú<II£ QÅ∞=Ô "åÜ≥∞#∞ – HÍ – =eÜ«Ú =Ú„^ŒÜ«Ú IIq[Ü«∞OII
1
1
K«Hõ¯QÆ. 2
¢ã‘ÎÅ∞. 3
P^ŒiOK≥#∞.
¢ã‘ÎÖÏ~å.
76
184 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
4. Ѩxfl^ŒÌi֒ѨŠh "Õà◊ – ã¨#∞fl`«=ÚQÆ h=Ù xez – Ü«Ú<åfl=Ù =∂#=ÙÅ
`≥eq – H#flñÔ #·≥ #O^Œx ´ Ü«∞ø#fl`«º „H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú
âßOux – # – #∞„QÆÇ≤ÏO`«∞=Ù IIq[Ü«∞OII 1. q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞ – q[Ü«∞O|∞ =∂#=ÙÅ – 1=$l# x=$uÎx – qÉèí∞ñ
– =ÚOQÆ=¸i ^Õ=^•ã¨∞
_˘#iOѨ<£ ´ QÆ∞[#∞ÅKÕ #`«ñ_∞» „‰õÄ~° =∞~°}=Ú <˘Ok – 2ql`«

215 „H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú =∞$`«∞º=Ù #∞O ç – q[Ü«ÚO ·≥ "ÕOKÕÃã IIq[Ü«∞O|∞II

2. q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞ – q[Ü«∞O|∞ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ Éèí∞[=Ú q∂ñ^Œ#∞


~å – =∞^茺=∂=u (KåÜ«∞: hHõ#fl
"≥∂Ü«Úñ – |iáêÅ#O|∞ ´ 3‰õΩ[=Ú q∂ñ^Œ#∞ „ÉÏ} – `«º[#=Ú *ËÃã#∞
~ÚHõ"Õˆ~ "ÕÅ∞ÊÅ∞) `å – „uѨÙ@
– ^èŒfi[=Ú "≥∂Ü«ÚK«∞ ã≤Åfi – áêѨ "≥∂ O`«=Úç IIq[Ü«∞O|∞II
ã¨∞^Œ`«∞ÖÏ~° q∂ – iKÀÛ@ <≥=fii – "≥^Œ∞‰õΩK«∞#∞<åfl~°∞ ´ =∞$^Œ∞=ÙQÍ#∞

3. q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞ – q[Ü«∞O añHõ#∞ =∂ Hõ – Ѩ[Ü«∞=Ú H͉õΩO_ñ»


– r – qOK«∞ "åx ÃÑ^ŒÌ – x^Œ∞~° É’~Ú#@∞
– „|Éèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î ´ ã¨∞[#`«fi=Ú# "≥·i – 4„=[=Ú QÅfiñQÆñ*Ëã≤Ô –
– Öˇ^ŒÅO^Œ∞ ÉèÏqOz IIã¨∞^Œ`«∞ÖÏ~°II
x[=ÚQÆñ |~°Ö’Hõ – xÅÜ«∞O|∞Ö’ xÅ∞Ê IIq[Ü«∞O|∞II
1. WK«@ ÖËñ_»∞ ÖËz – Ü«Ú<åflñ_»∞ „ѨÉèí∞ „H©ã¨∞Î – ÜÕ∞ã¨∞

ã¨fi`«O„`«∞ñ ≥· ´ „ѨK«∞~°O|∞QÆñ ^Œ# – áê@∞¡ ÖËK«∞@Ü«Ú#∞ – 4. q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞ – q[Ü«∞O |<≥ ç áê@ – x[ÉèíH˜Î`À =∞#=Ú
– <ÕiÛ# "åx ´ Éèíl~ÚOK«∞^Œ=Ú Éèí∂# – Éèí=ÚÅ∞ `åñ ÉÏeOK«∞
=z~ÚOK≥ QÆeÅÜ«∞º – =~° ^Õâ◊=Ú# q∂`À IIã¨∞^Œ`«∞ÖÏ~°II
– Jl`« r= „Ѩ^Œ∞ñ – _=∞~°`«fi» q∞ ∞» =∞#‰õΩ IIq[Ü«∞O|∞II
2. =∞#∞[ – *Ï<£ „á¶êxûãπ ÃãÊ#û~ü

ÃÑ·ñ ´ ^Œ#‰õΩñ ^•<≥ =¸ñ


217 PÜ«∞# Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆ=ÚÅ∞ rqOK«∞K«∞<åflñ_∞»
q∂~°∞ –
3. Z^ŒÅÖ’# *Ï˝Ñ¨ – Hõ=Ú KÕã≤H˘#∞ñ_OHõç – ÜÕ∞ã¨∞ `≥eÊ# ~å – aÅǨÏi (KåÜ«∞: w=ÚÅ∞ áê_∞» )ô `å – „uѨÙ@
ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê ∞ñ» ô – ã¨=∂kèÃÑ· – "≥Å∞ñ Q"≥Úˆ ѨiH˜OK«∞ñ ô ´
=∂@Å∞ ´ =Ú^Œ=Ú`À r==Úñ – QÆx ÖËK≥ ##∞ "å~°Î – ã¨∞^Œ`«∞
HõÅñ_∞» ÜÕ∞ã¨∞ ã¨r=Ùñ_~Ú,» ÖË – Y#=ÚÅ Åq <≥~°"ÕÔ~#∞ – Hõeq∞
ÖÏÅH˜Oz – ~°k xHõ¯=ÚQÆñ ^ÀñK«ñ IIã¨∞^Œ`«∞ÖÏ~°II
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi "≥∂^Œ=Ú QÆ∞ÅQÆ, kq #∞u – ã¨Å∞Ѩ =∞Ç≤Ï=∞#∞ =K«∞Û#∞ IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II

216 „ѨÉèí∞ ѨÙ#~°∞`å÷#=Ú


1. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áêñ ∞» ô – ~¸ [QÆuH˜ñ – HõeÔQ ~°Hõ∆} K«∂
∞ñ» ô ´ tÅñ ^˘ÅOÔQ#∞, =Ú„^Œ q_,≥ HÍ – =e ã¨=∂[=Ú ^Õ=Ùx – |eq∞
~å – J™ê"Õi (KåÜ«∞: WѨÊ\˜ #~°∞ÖÏ~å) `å – HÍQÆHõ áêiáÈÜ≥∞#∞ – QÆea ÖÏÜ≥∞#∞ #~°Hõ=Ú IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II
„uѨÙ@
2. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê ∞ñ» ô – pñHõ\˜ÃÑ·x – "≥Å∞ñˆQ [Ü«∞ "≥ÚO^Œ∞ã¨∞O ô
q[Ü«∞O|∞ q[Ü«∞O|∞ – q[Ü«∞O|∞ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ – x["≥∞ =∞$`«∞º=Ù
´ ~ÚÅ#∞ =∞$`«∞º=Ù QÆ∂Öˇ, „|uÔHñQÍ – Ü«∞Å qâßfiã¨=Ú =∞~°Å#∞ – |
ÔQeÛ – <Õñ_∞» "ÕOKÕÃã ´ Ü«∞[=∂#∞ñ _Å¡≥ „Ѩ – Ü«∂ã¨=Ú Öˇ »ñÉÏѨ –
ÅxsHõ∆} =∞#‰õΩñ QÆeÔQ#∞ – „|uǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú |ÅѨ <≥£ IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II
ã¨fi[#∞Å ~°H˜∆OѨ – ã¨=∞Ãã ã≤Å∞=q∂ñ^Œ
IIq[Ü«∞O|∞II 1 2 3
áêѨ=Ú [~ÚO|_#ç. K≥@∞ì. 4
ã¨=¸Ç¨Ï=Ú
77
186 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
3. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê_∞ñ» ô – ^Œ∞:dOK«∞ <À – K≥eÜ«∞ÖÏ~å q#∞ñ ô ´ ™⁄ÅÜ«∞
„H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú
‰õΩO_ñQÆ» q∂~° Å@∞x@∞ – K«∂K«∞K«∞O ∞@» Ü≥∞=ix – Ѷ¨Å=Ú ÖËkñHõ „|`«∞‰õΩ
2. ã¨=∂kèÃÑ· ~åu<£ – ™êfiq∞ ^Œ∂`« e^ŒÌ~°∞ ´
ÜÕ∞ã¨∞ – „ѨÉèí∞x "≥^Œ‰õΩ@ =∞$`«∞ÅÖ’ IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II ã¨=∞=ÚQÆñ nÜ«∞#∞ – ™êfiq∞ ÖËK≥ #ǨÏÇ¨Ï IIÜÕ∞ã¨∞II
4. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê ∞ñ» ô – ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞x – =Å#<Õ QÆeÔQñQÆ#∞ñ 3. =∞$`«∞ÅÖ’ ã¨r=Ù<£ – "≥`«‰õΩ >ËÅ #x ´
ô ´ ~ÚÅÜ«Úñ |~°=Ú#∞ ã¨YºÑ¨_Ü≥∞#∞ç – QÆeÔQ ǨÏ~°¬=Ú Kå=ÙKÕ – ã≤Å∞= ^Œ∂`«Å∞ "åi`À – ^•`« ÖËñ »x `≥eÊ IIÜÕ∞ã¨∞II
zO`«Å∞ =∂x, á⁄O^Œ∞ñ ç – HõÅHõÅO|QÆ∞ "≥∂^Œ=Ú IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II 4. ¢ã‘ÎÅ∞ "ÕQÆ "≥o¡ – t+¨µºÅ‰õΩñ ^≥ÅÊ ´
5. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê_∞ñ» ô – q∂ Éèí∂i zO – `«Å∞fÔ~ =∞k #=Ú‡ñ ô lO`« =∂iáÈ~Ú – ã¨O^ÕǨÏ=Ú `˘Åæ IIÜÕ∞ã¨∞II
´ |ÅÇ‘Ï#Ѩ٠z#fl =∞O^•!– „ѨÉèí∞x K≥O`«‰õΩ =∞~°Å∞=Ú – HõÅ∞QÆ∞ r==Ú
5. ¿Ñ`«∞~°∞ Ü≥∂Ǩ #∞Öò – Ѩ~°∞ÔQ`«∞ÎH˘x =zÛ ´
„Ѩ"ÕtOz QÆ∞ǨÏÖ’ Ѩ~°=∂#O^Œ "≥ÚO^Œ IIÜÕ∞ã¨∞II
q∞=Ú‡ <åÜ«∞# – Hõ~°∞}`À # ∞ѨÙ#∞» ã¨^• IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II
6. ÜÕ∞ã¨∞ K«zÛ ÖËK≥ – ÜÕ∞ã¨∞ t+¨µºÅ>Ë¡ ´ ^Àã¨O|
6. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê_∞ñ» ô – ã¨OѶ¨∞=Ú ã¨^• – xez Ü«ÚO_∞#∞» ã¨∞=∞O ô
∞ʼnõΩñ [zÛ – "åã≤QÆ ÖË`«∞~°O ç IIÜÕ∞ã¨∞II
´ ѨÅ∞ `≥~°OQÆ∞Å iѨÙÅ =Å##∞ – ÉÏ^èŒ ÖˇxflÜ«Úñ QÆey#<£ ^˘ÅñQÆ
– |㨺<£ *’ã¨Ñ¶π

Hq∞Ü«Úˆ #xfl Ü«∞ ∞¤Å» – QezÔ =iúÅ∞¡K«∞O ∞#∞» IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II


7. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê_»∞ñ ô – ^Õ=Ùx É’^èŒ – ‰õΩÅ∞ ã¨~°fi~å¢+¨ìO|∞Å ´ <≥Åq∞ 219 „H©ã¨∞Î ÖËK≥#∞
=∞Ç≤Ï=∞‰õΩñ „|^äŒ=∞ Ѷ¨Å=∞QÆ∞ – ÜÕ∞ã¨∞ ~°Hõ∆} "å~°Î#∞ – "≥Å∞ñ QÆ∞=Öˇñ „| ~å – Ü«∞=∞<£ HõàϺ}˜ (KåÜ«∞:
ã¨iOѨñ *ËÜ«Ú^Œ∞ – iÅ#∞ ^èŒ$u`À <Õ~°∞Ê`À IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II <Õ#∞#∞ <å~ÚO\˜"å~°∞#∞) `å – „uѨÙ@
„H©ã¨∞Î ÖËK≥#∞ ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ – „H©ã¨∞Î ##∞flÖËѨÙ#∞ ´ WkÌÜ≥∞ ã¨∞<å^Œ ã¨`«º=Ú
8. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê ∞ñ» ô – Éèí‰õΩÎÖÏ~å – qÅÑ≤OѨ=Å^Œ∞ ã¨∞O ô ´

HõÅ∞QƉõΩO ∞ñ» ç ã¨OkÜ«∞O|∞Å∞ – QÆ ∞K«∞» HÍÅ=Ú j„Ѷ¨∞"Õ∞ –


– WÅ#∞ Kå@∞ ç x`«º=Ú II
1. =∞$`«∞ŠѨÙ#~°∞`å÷# ѨO@‰õΩ – „Ѩ^äŒ=∞ Ѷ¨Å=∞QÆ∞ „H©ã¨∞ÎÖ’ ´
HõÅ∞QÆ∞ q∂‰õΩ ã¨=∂kè q∞=Ú‡#∞ Q“ñyeOѨ <≥=∞‡k IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II
=∞$`«∞Å∞ ÖË`«∞~°∞ <Õ#∞ ÖË`«∞#∞ – <å^Œ∞=~°∞ã¨Ö’ x[q∞kII
9. ǨÏÖˇÅ∂Ü«∞ Ü«∞x áê_∞ñ» ô – QÀ^èŒ∞=∞ yO[ – =Öˇ „|`«∞‰õΩ^Œ∞~°∞ q∂~°Å∞

´ WÅ „ѨÉèí∞=Ù `«# ѨO@ñ QÆ∂~°Ê#∞ – <ÕQÆ∞^≥OK«∞#∞ l=~°#∞ – `˘ÅñQÆñ 2. áêѨ=∞~°} #~°Hõ|Å=ÚÅ∞ – „ѨÉèí∞x â◊H˜ÎH˜ F #∞≥ ´
*ËÜ«Ú#∞ QÆ∞~°∞QÆ∞Å#∞ QÀ – ^èŒ∞=∞Å#∞O ç x[O|∞QÍ IIǨÏÖˇÅ∂Ü«∞II áêÑ≤#QÆ∞ ##∞ „É’= „H©ã¨∞Îx – „áê}^•# „ѨÉèÏ==ÚII
– Hõ_çÜ«∞O QÍ„aÜÕ∞Å∞ 3. =∞~°}=∂! h=ÚÅ∞¡ Ü≥∞Hõ¯_?» – =∞~°}=∂! [Ü«∞"≥∞Hõ¯_?»
´ =∞~°}=∂! h=ÚÅ∞¡ qiÔQ#∞ – =∞Ç≤Ï=∞ „H©ã¨∞ÎÖ’ xѨC ∞» II
218 „H©ã¨∞ΠѨÙ#~°∞`å÷#=Ú 4. tÅÜ«Ú =Ú„^ŒÜ«Ú |eq∞HÍ=e – QÆeaÖÏÜ≥∞#∞ ~å„uÖ’ ´ WÅÜ«Ú
~å – =ÚMÏi `å – J@ Ѩ~°=Ú#∞ HõÅ∞ã¨∞H˘xÜ≥∞#∞ – ÔQÅѨÙ<˘Ok# „H©ã¨∞ÎÖ’ II
ÜÕ∞ã¨∞ ÖËK≥#∞ – Pk"å~°=Ú# – ÜÕ∞ã¨∞ 5. =∞$`«∞Å∞ h^ŒQÆ∞"å~°ÅO^Œ~°∞ – „|uH˜ ÖË`«∞~°∞ ã¨`«º=Ú
ÖËK≥#∞ – "Õ‰õΩ=*Ï=Ú# – ÜÕ∞ã¨∞ ÖËK≥#∞ II
´ „¿Ñ`«Å#∞ rqOѨKÕÜ«Ú#∞ – Ѩ$käq „H©ã¨∞Îx q[Ü«∞=Ú II
1. "Õ‰õΩ=*Ï=Ú# – pñHõ @∞O_ñQÍ<Õ» ´
6. ã¨∞ÎuÜ«Ú =∞Ç≤Ï=∞Ü«Ú Ñ¶¨∞#`« hÔH – ã¨∞ÎuH˜ áê„`«∞_»
Ü«∂HÍâ◊^Œ∂`«Å∞ – gHõ`À ~åñ QÍ<Õ IIÜÕ∞ã¨∞II
~°Hõ∆HÍ ´ ã¨fiO`« ~°HõÎ=Ú zOkuq <å – ™êfiq∞ ~Ú^≥<å Ü«∞O[e II
– a. ã¨∂~°º „ѨHÍâ◊~å=Ù

78
188
220
1. „H©ã¨∞Î <Õ_»∞
~å – `À ç (KåÜ«∞: "å~°∞ ÉèÏQƺ=O`«∞ Ö∫^Œ∞~°∞) `å – 4. „H©ã¨∞Î ÖËz#ѨC_»∞
PÎ P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ Kå=Ù=ÚÅ∞¡ „`«∞OK≥#∞
ÖËK≥#∞ P P P
Pk
ÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ#~°∞`å÷#=∂Ü≥∞#∞ – Kå=Ù<˘Ok „H© – ¿ãÎ#∞ ѨÙ#~°∞`å÷#=∂Ü≥∞#∞ ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ =∞~°Îº^Œ∂`«
P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ ZÅ¡"åiñ „É’K«∞#∞ P P P

ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ =∞$`«∞ºqOHõ QÅfi^Œ∞Ô


´ ÜÕ∞ã¨∞ ѨÙ#~°∞`å÷#=∂Ü≥∞ – ^•ã¨∞ÖˇÅ¡ #∞uOѨ qO`«QÆ – ÉèÏã¨∞~°O|∞QÆ ã¨OѶ¨∞=∂ P P P

ÉèíHõÎÅ#ƒ~° – "åã¨∞Å∞QÆñ ^•ñ*ËÜ«Ú xѨC_»∞ IIÜÕ∞ã¨∞II ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ Éèí∂q∞

1. ÉË^èŒÑ¨ ç Ü«∂ ã≤Åfiq∂ñ^Œ#∞ – ^Œ∞ëêì`«‡ ÖÏÜ«∞# – <å^Œ~°O|∞QÆñ |\˜ì <åHõã¨O|∞Ö’ P P P

"≥∂^Œ#∞ ´ áê^Œ∞H˘x „¿Ñ=∞#‡u#Êi – ѨOkè [#∞Å QÍ=Ù=∞OK«∞#∞ – ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞


P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞.
™ê^Œ~°O|∞QÆ "Õñ_≥ `«O„_çx – â◊„`«∞Å#∞ ~°H˜∆OѨ xѨC_»∞ IIÜÕ∞ã¨∞II ÉÏ_∞q∞O^Œ∞» KÕ`«#∞ P

2. ^Œ∞+¨ì[#∞ ÖË`≥OK«∞K«∞<åfl~°∞ – ##∞flñ|\˜ì KåÅñQÆ – QÆ+¨ìÃÑ@ìñ ^ŒÅOK«∞ P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞. 5. ÜÕ∞ã¨∞ =∞$u QÖˇÛ#∞Ô
P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ "Õ∞=Ú
H˘<åfl~°∞ ´ q+¨ìѨO|∞# ã≤Åfiq∂ñ^Œ#∞ – "Õ^Œ# „‰õÄ~°=ÚQÆ Éˇ@∞ìK«∞ – 2. "≥∂Hõ∆ q∞Ü«∞º
‰õÄ » QÅ∞Î=ÚÔ P P P
<å^äŒ∞ ∞» P P P
„Éèí+¨µìÖˇ·##∞ ÉÏã≤q∂~°ñHõ – áêiáÈÜ≥∞^Œ~°OK«∞ xѨC_»∞ ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ ÜÕ∞ã¨∞ñ_∞O»
ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ Ü«Ú^Œú=∂ ç
3. P=∞Ç≤Ï#Êi â◊√^Œú=O`«∞ñ ·≥ – [x‡OK≥ ^Õ=Ùx – hÜ«∞O^Œ∞# ∞» KÀ@∞‰õΩ P P P
QÖˇÛ#∞Ô
≥· ´ ~¸ =∞Ç≤Ïx É’kèOѨ ^À+¨ q – Ç‘Ï#∞ñ_≥·# x~°Ñ¨~åkèx – ™êfiq∞ ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ "Õ∞=Ú ‰õÄ_ñ»
P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞
„^ÀÇ≤ÏQÆ <≥Oz Ü«¸^Œ∞Å∞ – K«OÑ≤ ѨÓ_çzÃÑ@ì xѨC_»∞ É’^Œ∞=Ú P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞.
ã¨∂~°∞ºñ_»∞^ŒƒùqOѨQÆ

P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞

6. Éèí∂q∞ <åHõã¨O|
pHõ@∞Öò QÆuOK≥#∞ P P

1. ÜÕ∞ã¨∞ ã¨=∂kèÖ’ P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞.


∞Ö’ P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞

ÜÕ∞ã¨∞, h‰õΩ ™È΄`«=Ú


Ѩ~°∞O_çÜ«ÚO_ç
3. |O ,» =Ú„^Œ,
"åã≤QÆ =¸ñ_=» P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞
HÍ=e P P P
=∞$`«∞º ã¨OǨ ~°‰õΩO »
<åñ ∞» ÖËK≥<.£
ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ Jxfl
II ÖËK≥<£ ã¨=∂kè#∞O ç P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞ h^≥
=º~°÷"≥∞ÿ#q
x`«º[Ü«∞=Ú P P P
=∞$`«∞º=ÙÃÑ· P P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞
â◊„`«∞=Ù <À ÜÕ∞ã¨∞ #~°HõO|∞#∞ P
ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞.

<å`«º=ÚO rqOK« P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞


– KåÔ~¡ãπ "≥ã‘¡

=∞^茺=iÎÜ≥ÿ∞† QeÛÔ =ÚH˜Îñ ^≥K≥Û#∞ P J#∞: *Ï<£ Jɡs¡


ÖËK≥#∞! ÖËK≥#∞
ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞! P P ǨÏÖˇ¡Å∂Ü«∞.

79
190 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
223 „ѨÉèí∞x „Ѩ`«º‰õ∆`«Å∞ „H©ã¨∞Î P~ÀǨÏ}=Ú
1. Ü≥∞~°∂+¨ÖË=∞O^Œ∞O ç q∂ – ~^Œ∞~°∞Ô K«∂_∞ñ» ç –
~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞: ÜÕ∞ã¨∞x „¿Ñ=∞#∞ <Õ=∂~°Hõ#∞) `å – q∂ÃÑ·ñ – |iâ◊√^•ú`«‡Ü«Ú ky=zÛ – Ѩ#∞Å∞ ^≥Å∞Ê#∞ IIWkQÀII
Pk
2. k‰õΩ¯ÖË#@∞¡ q∞=Ú‡ – kQÆ<å_ç áÈ#∞ ´ q∂`À – 1=∞
„H©ã¨∞Î „ѨÉèí∞x „Ѩ`«ºHõ∆`«Å#∞ q= – iOK≥^Œ q#ˆ~ „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~° ´ "åã¨Î==ÚQÆ
‰õΩ¯"≥·Ü«ÚO_»ñ |iâ◊√ – ^•ú`«‡#∞ |OÃÑ^Œ#∞ IIWkQÀII
=∞~°}˜Oz „|uÔH#x – =ã¨∞^èŒÖ’ñ „|Hõ\˜OѨÔ~ Ü«¸~°∂~°ñ II„wã¨∞ÎII
3. 2x~åº}=Ú# q∂H˘~°ÔH· 3<≥Å=ÙÅ∞ QÆeÊO`«∞ ´ <å`À – ã¨~°fiHÍÅ=Ú x`«º
1.
çÜ≥∞ñ ´
=∞iÜ«∞ =∞QÆÌÖË<≥‰õΩñ „|^äŒ=∞O|∞# – =∞# QÆ∞~°∞=~°∞ºO »QÆѨ
– 4™ê„=∂[º=Ú <ÕÅ IIxkQÀII
`«~°∞}©=∞}∞ʼnõΩ Ô~O »= =∂é˘Hõ – ^Œ~°≈#=Ú ^ŒÜ«∞`À x_Ü≥∞ñç II„wã¨∞ÎII 4. XHõi`À <˘Hõ~°∞ „Ñ≤Ü«∞=Ú – ÖÁÑ≤Ê Ü«ÚO_∞ñ» ç ´ <å^Œ∞ –
ã¨HõÖÏ[˝ÅO^Œ∞ xkÜ≥∞ – ™ê~° =∞#∞H˘#∞ñ ç II~ÚkQÀII
2. ã‘"≥∂ ##∞ ¿Ñ`«∞~°∞#∞ QÆ∂ » ^Œ – i≈OK≥ #`«ñ ∞» =¸ñ_=» =∂é∞ ´ „¿Ñ=∞`À
5. U^≥·#<å ¿Ñi@q∂ – iOK«∞Hõ "Õñ_##∞ç ´ q∂‰õΩ – 5"≥∂^Œ=Ú`À_^•x»
» x=∂‡~Ú t+¨µºÅ‰õΩñ – „aÜ«∞ "≥Ú#iOK≥ =∞é˘Hõ fé∞ II„H©ã¨∞ÎII
– =ÚO^Õ KÕÜ«Ú^Œ∞#∞ IIWkQÀII
3. `À=∂ÖËx `«~°∞}=Ú#ñ |^Œ∞QÆ∞i – `À =zOK≥ 6. 6LÅ¡=Ú ÅO^Œ∞ñ QÆÅñ`« – ÖˇÅ¡ q_∞=Ùñ» ç ´ <Õ#∞ – =∞o¡ =K≥Û ç q^èŒ=Ú

QÆ$ǨÏ=Ú#ñ *Ëi ´ `À=∂‰õΩ Hõ#Ѩ ç Ü«∞`«x – =∞~°∞=‰õΩO_∞ñ» ç II~ÚkQÀII


ã¨Oâ◊Ü«∞=Úñ – ^˘ÅñyOK≥#∞ „|Éèí∞ñ _˘Hõ™êi II„H©ã¨∞ÎII – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

„H©ã¨∞Î P~ÀǨÏ}=Ú
4. ã¨O^Œ~°OѨ٠^Œi <Õ_»∞QÆ∞iH˜ =∞ – `«ûºO|∞Å∞ qO`«QÆ ã¨=∞‰õÄÔ~Û ´

225
ã¨O^Œi≈OzÜ«Ú Ü«∂HÀ|∞#‰õΩ#∞ – ã¨O`À+¨=Ú <≥O`«Ü«Úñ QÆ∂Ô~Ûñ II„H©ã¨∞ÎII

5. „ѨÉèí∞ñ _˘Hõ =∂éË #∂~°∞QÆ∞iñ ^•ñ – „|`«º‰õ∆ΩO _»Ü≥∞º#∞ ¿Ñi‡ ´ #+¨Ü«∞ "≥Úã¨Oy
P~ÀǨÏ} k#=Ú
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: F =∂ `«O„ ç h^Œ∞ <å=∞=Ú) `å –
Ü«∞á⁄ã¨ÎÅ∞ʼnõΩñ „H© – ™êÎ~ÀǨÏ}∞ñ _»Ü≥∞º#∞ QÆ∂i‡ñ II„H©ã¨∞ÎII UHõ
Ѩ~°=∞ „ѨÉè’ ÜÕ∞ã¨∞~°Hõ∆HÍ – ^èŒ##~°∞Å „É’z ´ Ѩ~°=∞ HÍ~ÀǨÏ}Oɡ·u"å
6. ǨÏ`«ºñ *ËÜ«∞ <ÕÔQ_»∞ `åsûÜ«Ú# – HõQÆѨ_ç ~°H˜∆OK≥#∞ ã¨∞=Ú‡ ´ =∞$`«∞ºO[Ü«Ú
´ =∞iÜ«∞Ü«∞O^Œ∞ [##"≥ÚOk – =~°=Ú e_∞K«∞» kiy^èŒ~°#∞ – =∞~°}"≥ÚOk
_ѨCç »∞ =∞# HÍ`«‡Ö’ – ^Œ$â◊√ºO _QÆ∞» xk ã¨`«º=Ú‡ II„H©ã¨∞ÎII

– =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞
uiyÖËz – Ѩ~°=Ú Hyu"åˆ „ѨÉè’ IIѨ~°=∞II
1. Ѷ¨∞’~° áêѨÉèÏ~°=Ú`À » – ^ŒiQÍ#ÖËHõñ – k~°∞QÆ∞K«∞O_#\˜ìç =∞=Ú‡#∞ ´

224 „H©ã¨∞Î Hõ_»Ñ¨\˜ ÃÇÏK«ÛiHõ ‰õÄiq∞`Àñ ^ŒiH˜ñaez – ÉèÏ~°=Ú#∞ h"Õ"≥∂ã≤ – T~°Hõ=∞=Ú Hõ∆q∞~ÚOz

~å – =ÚMÏi `å – Pk – <Õ~°=ÚÅ#∞ ÉÏÑ≤# „ѨÉè’ IIѨ~°=∞II


2. ã≤Å∞==∞~°}"≥ÚOk#ñ „ѨÉèí∞"å – WÅ#~°∞ŠѶ¨∞’~° – HõÅ∞+¨=ÚÅ#∞
WkQÀ <å t+¨µºÖÏ~å – Ü≥∞é∞Hõ Å∞OK«∞ñ ç ´ "≥∂Hõ∆ –
ÉÏÑ≤# „ѨÉèí∞"å ´ qÅ∞=ÖËx h^Œ∞ „|`«∞‰õΩ – |Å=ÚQÆÅ h „¿Ñ=∞ ¿ã= –
1
ã¨^Œ#=Ú# H#∞ˆ É’^Œ∞ – ã¨O`À+≤OK«∞ñ ç IIWkQÀII ã¨Åe`«=ÚQÆ ##∞HõiOz – WÅ#∞ "Õ∞=Ú „|`«∞‰õΩ#@∞¡ IIѨ~°=∞II
1
x"åã¨=Ú#‰õΩ. 1
¿ãflǨÏ=Ú. 2"≥∂Hõ∆=∞O^Œ∞. 3x"åã¨ã¨÷Å=ÚÅ∞. 4„ѨÉèí∞`«fi=Ú. 5ã¨O`À+¨=Ú.
6
=∞#=∞q.

80
192 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
3. K≥é#∞ K≥éQÆñ|\˜ì# „ѨÉèí∞"å – ^èŒ#~°∞ÅÔHÅ¡ – =~°=ÚÅ#∞ qiq x u"åç
´ Ѩ~°=ÚˆHy Ѩ~°=∞`«O„ ç – Ѩ~°=Ú# ‰õΩ áê~°≈fi=∞O^Œ∞ñç –
„H©ã¨∞ΠѨÙ#~åQÆ=∞#=Ú 193
k~°=ÚQÍñ QÆ∂~°∞ÛO ç Ü«ÚO ç – uiy ^èŒ~°‰õΩ =K≥Û^Œ"å IIѨ~°=∞II „H©ã¨∞ΠѨÙ#~åQÆ=∞#=Ú
4. h^Œ∞ ~åHõ H^Œ∞~°∞EK≥Ô ç – h ^•ã¨∞Å#∞ – ã¨^ŒÜ«∞`«`À E ∞"≥∂» „ѨÉè’

´ =∂k#Ѩ٠„áê~°÷#Å#∞ – =∂^Œ∞ ™È΄`«=ÚÅ#∞ q∞QÆ∞Åñ – „É’kQÍ 227 „H©ã¨∞Î Ô~O_»= ~åHõ »
Q·H˘#∞K«∞Ô <Õ_∞» – „É’=Ù=∞Ü«∞º =∞=Ú‡Å#∞ IIѨ~°=∞II ~å – Hõ=∞ÖÏ=∞<ÀǨÏi `å – Pk
5. ѨOѨÙ=∞Ü«∞º h^Œ∞ P`«‡#∞ – ѨkÅ=ÚQÆ ^ŒÜ«∞`À – ™⁄OѨÙQÆ h â◊√^•ú`«‡#∞ HÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆñ – QÆ∂iq∞`Àñ QÆ∂ ç – HÀÖÏ@=∂ #∞»
– xOѨÙ=∞Ü«∞º h^Œ∞ Hõ$Ѩ`À – WOѨQÆ∞ h=~°=ÚÅ`À – ~å ~å – =∂ – áêe\˜ ÜÕ∞ã¨∞x ¿Ñ~°ñ – =∂áêe\˜ ÜÕ∞ã¨∞x ¿Ñ~°
™⁄OѨ٠QÍ#∞ h^Œ∞ ¿ã= – *ËÜ«∞xÅ#∞ <≥šѨÙ_∞» IIѨ~°=∞II – =∞ – "Õ∞‡Öˇ ç ^Õ=Ùx ¿Ñ~°ñ IIQÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII
– |#º<£ *’ã¨Ñ¶π 1. =∂ ™êq∞ Ü«∂ "≥∂Hõ∆ – "åã¨∞O ∞» <≥·#\˜ì – ÜÕ∞ã¨Ü«∞º áÈHõ#∞

226 „H©ã¨∞Î P~ÀǨÏ}=Ú E_∞» – =∂ ÜÕ∞ã¨Ü«∞º~åHõ#∞ ÉÏ_»∞ – ÜÕ∞ã¨Ü«∞º ~åHõ#∞ ÉÏ_»∞

– h Ǩϟã¨#fl – Ü«∞x =∞k"Õ_∞» IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII


~åQÆ=Ú – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: hHõ#fl
2. áêѨO|∞Å<£ "≥∂ã≤ – „áê}O|∞ |e ~ÚzÛ – `åñ |~°=Ú# HQÆÖË^•ˆ – h
~ÚHõ "Õˆ~) `å – „uѨÙ@
"Õ∞Ѷ¨∞O|∞ÃÑ· <≥H˜¯ – "Õ∞Å∞QÆ „ѨÉèí∞ „H©ã¨∞Î – Ü«∂Hõã¨O|∞# ˆHÔQ#∞ ´ – *Ï˝Ñ¨Hõ=ÚÖ’xH˜ ~å^• – *Ï˝Ñ¨Hõ=ÚÖ’xH˜ ~å^• – h „áêѨ‰õΩñ_≥·

„áêHõ@=ÚQÆ#∞ P`«‡#Ok – „Ѩ[˝ q∂~°QÆ ™êHõ∆ ºq∞zÛ – ÜÕ∞Hõ nHõ∆#∞ ÜÕ∞ã¨∞ ~åHõ Ü«ÚO ÖË^•» IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII
‰õΩ – <≥^Œ∞~°∞ E_»∞_»@OK«∞ „ѨÉèí∞=Ù II"Õ∞Ѷ¨∞O|∞II 3. Ue#"å #·≥ – ÜÕ∞ã¨∞x ~åHõ#∞ – <åeOz K«∂ =^Õ~°» – x#∞ áêeOK«∞

"å_»#∞HÀ~° – áêeOK«∞"å_»#∞HÀ~° – Ѩi – jeOK«∞"å_»#∞HÀ~°»


1. Ü«¸^ŒÜ«∞º – ã¨=∞~°Ü«∞º – „áêO`«O|∞ÅO`«@ – <å^Œ∞ "å~°Î#∞ *Ï@ˆ~ ´

Éèí∂kQÆO`«=Ú =~°‰õΩ q∂~°∞ Éèí∂i ™ê‰õ∆ΩÅQÆ∞K«∞ <å‰õΩ – ™ê^Œ~°O|∞QÆ ã¨`«º IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII


qâßfi – ã¨O|∞Å<£ =∞#∞ OK«∞» „ѨÉèí∞=Ù II"Õ∞Ѷ¨∞O|∞II 4. JO`«=ÚÖ’ Éèí∞q – HÍ ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞O ∞» – K≥O`«#∞
^Œ∂`«Å`À » – |Öò – qO`«QÆ =K«∞Û#∞ E » – qO`«QÆ =K«∞Û#∞
2. QÆeÅÜ«ÚºÖÏ~° q∂ – ~åâ◊`À <≥O^Œ∞‰õΩ – uÅH˜OK«∞ K«∞<åfl~°@∞¡ ´

E » – # – `«ºO`« |Å=Ú`À » ~åñ » IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII


"≥ÅÜ«∞Ѩ~°=Ú# H@∞¡Ô <ÕÔQ<˘ – ~ÚʼnõΩ <å „Ñ¨Éèí∞=>ˇ¡=∞~°Å – Ü«∞Å~°
5. PHÍâ◊ Éèí∂=∂º^Œ∞ – ÖÏ~°ƒù\˜Å∞ ^Œ∂`«Å – =¸HõÅ`Àñ QÆ∂_<åñç_∞» – D
=K«∞Û@ q∂~°∞ QÍOK≥^Œ – ~°OK«∞ ^Œ∂`«Å∞ |e¯~°Ñ¨Ù ≥ II"Õ∞Ѷ¨∞O|∞II

3. N ã¨OѶ¨∞ q∞kq#∞ =∂ ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞ „H©¿ãÎ – ÉèÏã≤Å¡ =∞é˜ =K«∞Û#∞ ´ ÜÕ∞ã¨∞ I Ö’HÍx H`≥OK«∞ñ"åˆ ∞» – Ö’HÍx H`≥OK«∞"åñˆ_∞»
„ѨÉèí∞x Ü«∞_»∞QÆ∞ *Ï_»Å – ÜÕ∞Ѩ٠q∂~°QÆ #_»K«∞ H˘#∞K«∞ – hã¨∞ – WñHõ gHõ`Àñ „|Éèí∞x ÉÏ_∞» IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII
~°Hõ∆} xʼnõΩ*Ï@∞K«∞ – <≥^Œ∞~°∞ E ∞=Ú» ÜÕ∞ã¨∞ H˘éˆH II"Õ∞Ѷ¨∞O|∞II
6. cèHõ~° ã≤OǨÏѨ٠– \ÏHÍ~°=Ú`À#∞ – _èôH˘x "Õ∞Ѷ¨∞=ÚÅ`À » – |Öò –

– `«∂Å∂i „ѨHÍâ◊=Ú ÉÏHÍ~°=O|∞Å∞ ÉÏ » – ÉÏHÍ~°=O|∞Å∞ ÉÏ » – x@∞ – _H˘xôè =K≥Û#∞

E » IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII
81
194 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
7. ÉèÏã¨∞~°"≥∞ÿ#\˜ì – ÜÕ∞ã¨Ü«∞º ~åHõ#∞ – D ã¨∂~°∞ºñ_»∞ E_»ÖËñ_»∞ `«# q
„H©ã¨∞ΠѨÙ#~åQÆ=∞#=Ú 195
– HÍã¨=Ú rñHõ\∫#∞ q – HÍã¨=Ú rñHõ\∫#∞ – h HÍ ã¨∞QÆuñ EѨÙ"åñ ∞»
229 „H©ã¨∞Î =∞Ç≤Ï=∞`À =K«∞Û@
IIHÀÖÏǨÏÅ=ÚQÆII
~å – Ѷ¨∞O\Ï `å – J@
– q∞H˜¯e #=¸ÜÕ∞Å∞
=∞Ç≤Ï=∞`À =∞# ÜÕ∞ã¨∞ – WǨÏ=Ú#‰õΩ "ÕOKÕÜ«Ú<£ ´

228 ã¨Ç¨ÏŸ^Œ~°∞ÖÏ~å =∞# =∂ – =∞Ç≤Ï=∞Ö’ "≥Å∞ñQÆ∞^Œ∞=Ú II=∞Ç≤Ï=∞`ÀII

1. "≥∂=ÚÅ∞ =Oz ÜÕ∞ã¨∞ – <å=∞=Ú #∞u~ÚOK«∞ ´ áê=∞~°∞Å"≥∞ÿ# =∞#Åñ


„H©ã¨∞Î Ü≥ÚHõ¯ Ô~O »= ~åHõ » – Jqâßfiã¨∞Å ÉèíÜ«∞=Ú
– „ÉË=∞`Àñ QÆÑ≤Ê<åñ Õ II=∞Ç≤Ï=∞`ÀII
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: ǨÏ$^ŒÜ«∞=∞<≥ »∞) `å –
2.áê„`«∞Å=∂ =∞#=Ú – â◊„`«∞Å"Õ∞ HÍ^• ´ q∞„`«∞Å<£
Pk
<åñ »∞ =zÛ#@∞¡ QÍ^Œ∞ – <Õñ_∞» =K«∞Û@ ´ `Õi – K«∂ »~å^Œ∞ „H©ã¨∞Î
*Ëã≤# q – z„`«=Ú `≥eÜ«∞ÖË=Ú II=∞Ç≤Ï=∞`ÀII
3. t~°=ÚÅ ÃÑ·x r= – H˜s@=ÚÅ`À#∞ ´ |~°=∞ ^Õ=Ùx
xOHõñ – *Á`«∞Î "≥∞K«∞Û@ II<åñ »∞II
=~°=ÚÅ∞ – =Úi Ü«ÚK«∞ =∞~°∞=ÖË=Ú II=K«∞Ç≤Ï=∞`ÀII
1. "≥Ú^Œ@ Q˘éˇ]Ñ≤Å¡ su – <˘ky =K≥ÛñQÍ ´ ~ÚѨÙ_∞» – H˘^Œ=∞
4. g}ˇÅ`À =∞#=Ú – <å}ˇ"≥∞ÿ# áê@ ´ |∞∞}=Ú K≥e¡OѨÖË=∞x –
ã≤OǨÏ=∞Ü≥∞º =∞#‰õΩ - QÆ∞O ≥ kQÆ∞Å∞QÍ II<åñ_∞II» Ü«∞}ñ y =∞}ñy áê_∞^Œ∞=Ú» II=∞Ç≤Ï=∞`ÀII
2. ^•ã¨∞x=Öˇ ^˘e¡ñ – Ez<å=ÚQÍ ´ ~ÚѨ٠∞» – ^Àã¨=Ú ÖˇOz ^ŒO_OÑ¨ç – Q˘Å¡Ñ¨e¡ #`åxÜÕ∞Å∞

– ^˘~°Ü≥ÿ∞<åñ »∞QÍ II<åñ »∞II 230 JO`«º k#=Ú


3. U `«@∞ì É’~Ú# =∞#‰õΩ – <≥^Œ∞~°∞ =K≥ÛñQÍ ´ Ñ≤ »∞QÆ∞
~å – =O`«∞=~åo `å – Pk
JÜ≥∂º ~Úk Ü≥∞O`« ^Œ∞óY=Ú – „ѨÉèí∞ f~°∞Ê"Õà◊ – #Ü≥∂º ~Úk Ü≥∞O`«
– su "åx Ü«Ú„QÆ"≥∞ÿ# – ^Œ$+≤ì ÃÇÏK«ÛñQÍ II<åñ_»∞II

4. H˘O » =O » ÅO^Œ∞ _®y – Ü«ÚO_ÖË=ÚQÍ» ´ "åx – Ü«∞O ^Œ∞óY=Ú ´ K«Ü«∞º# Ü≥∞Ǩϟ"å ã≤OǨ –
ã¨#=Ú K«∞@∞ì =Ç≤Ïfl =∞O_∞» –
#Ü≥∞º » qâßfiã¨∞ʼnõΩ ^Œ∞ – ~å`«‡Å HõQÆ∞ x`«º MË^Œ II=∞Ü≥∂ºII
»#∞O ç =∞O_∞» #yfl – Ü«∞kQÀ =K≥ÛñQÍ II<åñ_∞II»
1. `«e¡ Ñ≤Å¡Å∞ QÆ∂ ∞^Œ∞» ~°K«@ñ – ^ŒO„ ç `å`« ÅK«@ñ QÆeÜ«Ú^Œ∞
5. k‰õΩ¯QÍ #∞#fl@∞¡ x`«~° – ^Õ=`«Å#∞ #q∞‡ ´ =\˜ì –
~Å¡Ô HÍÅ =∞@∞Å #∞O » – HÔ |» ç =∞i Ü≥∞ѨÙ_∞» K«∂ » II~°Ü≥∂ºII
ѨÙH˜¯\˜ ѨÙ~å}=ÚʼnõΩñ É’~Ú K≥_uq∞ç II<åñ_∞II»
2. J#fl^Œ=Ú‡ÅK«@ñ – QÆ∂_∞^Œ∞~°∞» ~°Hõ¯ ÃãeÜ«∞ÅO^Œ∞ñ QÆeÜ«Ú^Œ∞ ´ ~#flñÔ
6. g^èŒ∞Å É’kèOK«∞ "åi – q#Hõ áÈuq∞ ´ ~ÚѨÙ_∞» – ÉÏ^èŒñ ÉÁOk
∞» =∞i K«∂ » ~åx – Ü≥∞ ñQÆÅ» ã¨÷Å=ÚʼnõΩñ É’^Œ∞ II~°Ü≥∂ºII
#~°HÍyflÖ’ñ | ñÉÏÖˇ·uq∞» II<åñ_∞II» 3. ÉèÏ~åºÉèí~°ÎÅ∞ QÆ∂_»∞^Œ∞~°∞ ~°K«@ – |O^èŒ∞ q∞„`«∞Å∞ HõeÜ«Ú^Œ∞~°∞ ~°O^Œ∞ñ
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^èŒi

´ HÍ~°º ÉèË^Œ=Ú=Å# ã¨~°fi – HÍÅ=Ú =∞i ‰õÄ_ñ*ÏÅ» II~°Ü≥∂ºII

82
196 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ Öˇ~°∞ñQÆñ| #ç – =Å##∞ q ñ|» ∞^Œ∞» ~°O^Œ II~°Ü≥∂ºII
4. „H©ã¨∞Î =∞`« „Ѩɒ^茉õΩÅ∞ 㨠– =∞ã¨Î t+¨µºÅ∞ ‰õÄ_»∞^Œ∞ ~°K«@ ´ "åã¨Î= ã≤÷`«∞
5. t+¨µìÅ∞ ^Œ∞+¨µìÅ∞ ‰õÄ ∞^Œ∞» ~°K«@ – ¿ãflǨÏ=O`«∞ ÅO^Œ∞ñ QÆeÜ«Ú^Œ∞ ´
„H©ã¨∞ΠѨÙ#~åQÆ=∞#=Ú
i+¨ì=Ú QÍx aè#∞flÅQÆ∞K«∞ – xñHõ =∞i Ü≥∞#fl\˜H˜ñ QÆ∂ » II~°Ü≥∂ºII 6. „¿Ñ=∞`À #_çÔQ^Œ#∞ <å – „Ñ≤Ü«∞|O^èŒ∞=ÙÖÏ~° ´ q∂~° – ÖÏ=∞Ǩ

6. JÅ Ñ≤âßz áêѨ٠ÅO^Œ~°∞ – #_»∞Ѩ٠Hõ~°Î‰õΩ aè#∞fl ÅQÆ∞K«∞ ´ k#=∞O^Œ∞# k~°"≥∞ÿ – Ü«∞@ xÅ∞=OQÆÅ~° IIFǨϟII
ѨÅ∞Q˘~°∞‰õΩÅ x`«º #~°Hõ – ÉÏ^èŒÅ áêŃ_»Hõ áÈ~°∞ IIJÜ≥∂ºII 7. HÍ=∞„HÀ^èŒ Ö’Éèí"≥∂Ç¨Ï – QÆ~°fiQÆ∞}=ÚÅ#∞ ´ q∂~°∞ –

7. ™ê^èŒ∞ ã¨[˚#O|∞ ÖˇÅ¡ – ã¨HõÅ ^Œ∂`«Å`À_»ñ QÆ∂ ç ´ "≥∂^Œ=Ú`À – „¿Ñq∞Oz KÕã≤ui QÆ^Œ – ÃщõΩ¯ q^èŒ=ÚÅ#∞ IIFǨϟII
8. HõÅ¡ÖÏ_»∞K«∞ ç „á⁄^Œ∞Ìñ – QÆ_»∞ѨÙK«∞O\˜ˆ~ ´ ~ÚOHõ – zÅ¡~° "ÕÅ∞ÊŠѨÓ[
„ѨÉèí∞x "≥O@ – =ÚH˜Î Hyˆ x`«∞ºÅQÆ∞^Œ∞ ´ ~åǨ ~Úk Ü≥∞O`«

q[Ü«∞=Ú „ѨÉèí∞ f~°∞Ê "Õà◊ – <åǨ ~Úk Ü≥∞O`« q[Ü«∞=Ú IIJÜ≥∂ºII – KÕÜ«ÚK«∞O\˜ˆ~ IIFǨϟII
– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞ KÒ^èŒi 9. „ѨHõ@O|∞QÆ <≥·# =∞i 1QÆ∞ – ѨÎã¨÷Å =∞O^≥·# ´ KÕÜ«Ú –

ã¨HõÅ „H˜Ü«∞Å∞ „ѨÉèí∞=Ù# ÔHé∞Hõ – ã¨OѨÓ~°‚=ÚQÍ#∞ IIFǨϟII


231 „H©ã¨∞Î â◊~°}∞ QÀ~°∞@ 10. *Ïu QÀ„`«=∞_»∞QÆñ É’_»∞ – 㨈~fiâ◊fi~°∞O_»∞ ´
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: <å_∞» =zÛ#@∞¡ QÍ^Œ∞) `å –
„H˜Ü«∞Å – su =∞#ã¨∞ =∂„`«"≥∞ qKå – iOK«∞ „ѨÉèí∞=`«ñ_»∞
Pk
1
FǨϟǨϟ =∂ Ü«∞#flÖÏ~å – Ü«Ú^ÀºyOѨO ç ´ ~ÚÑ¨Ù Õ – „`åÇ≤Ï IIFǨϟII
„`åÇ≤Ï Ü«∞#∞K«∞ñ „H©ã¨∞Îx – ^ŒÜ«∞#∞ QÀ~°O ç IIFǨϟII

1. JO`«ºk#=Ú <å\˜ ÉÏ^èŒ – ÖÏÅH˜OK«O ç ´ #~°Hõ – „áêO`«=Ú#


‰õΩñ É’Hõ=Ú#∞¿Ñ – „ѨÉèí∞=Ù#∞ "Õ_»O ç IIFǨϟII
232
~å – ѨO`«∞=~åo
2. q∞O@ „ѨÉèí∞=Ù 2`Õ*’=∞Ü«∞=∞ø – "Õ∞Ѷ¨∂~°∂_∞O»è ·≥ ´
Ü«∞yfl – =∞O@ g#∞ ã≤OǨ ã¨#=Ú – #O\˜ ‰õÄ~°∞ÛO ∞» IIFǨϟII HÀѨ k#=Ú =K«∞Û#∞ – áêѨÙÅ QÆ∞O

3. JO^èŒHÍ~°=∞QÆ∞#∞ ã¨∂~°∞ºñ_® k#=∞O^Œ∞ ´ 3‰õΩ=Ú^Œ– ÜÕ∞ã¨∞x – ^•Ñ¨Ù#ñ *Ë~°Hõ – =∂Ѩ٠ˆ~ѨÙÅ∞ =∞Ç¨Ï – áêѨÙʼnõΩ#∞ Q˘Ñ¨Ê
1. Éèí∞qÖ’ ~åÅ Hõ„~°Å – ѨÓ[Åñ*ËÜ«Ú – K«q ^Õ=ÙO_»¡x K≥ÃÑÊ ç ´ JqQÍHõ
ÉÏO^èŒ=Ù_∞» q∞QÆ∞Å ~°HõΖ =~°‚=Ú <˘O^Œ∞#∞ IIFǨϟII
4. Hõ_»∞ cèuQÆ ã¨~°fiã¨$+≤ì – HõOÑ≤OK«∞K«∞ #∞O_»∞<£ ´ Éèí∂q∞ `«=∞=O\˜ – #~°∞Å^Õ=ÙO_»¡x – Ü«∞q"ÕHõ=ÚQÆ
4
Hõ_e» 5Ü«∞„Éèí=Ú `åѨ=Ú# – Hõiy áÈ=ÙK«∞O ∞<»£ IIFǨϟII #=Ú‡ – #~°∞ÅO^ŒiH˜ <≥O`À IIHÀѨII
2. #~°Ç¨ÏO`«∞‰õΩÅ∞ ^˘OQÆÅ∞ – =ºaèKå~°∞Å∞ – =∞i Ü«∞|kú‰õΩ ÅO^Œé∞
5. #~°Hõ „ѨK«O_®yfl QÆ∞O » – =∞~°^≥· QÆ#Ê_»∞#∞ ´ ^•xñ – *Á~°Hõ

=∞i ÜÕ∞ `≥~°∞=Ù áêáê – `«∞‡Å‰õΩ QÆÅ∞QÆ∞#∞ IIFǨϟII


W~°∞QÆ∞ á⁄~°∞QÆ∞ "åi – xñHõ "≥∂ã¨=ÚÅ∞ KÕÜ«Ú –
#~°∞ÅO^Œé∞ K≥_»¤ #~°Hõ=ÚÖ’ñ |_∞#\˜ì» IIHÀѨII
1 2 3
~°H˜∆OK«∞=Ú. `Õ*’qHÍ~°=Ú. K«O„^Œ∞ »∞. 3. P@ áê@Å=Å¡#∞ – áêѨ=Ú KåÅ – "Õ\Ï_∞H˘#∞» "å~°Å∞ ´ |∂@
4
ã¨=Ú„^Œ=Ú. PHÍâ◊=Ú. 5

Hõ=ÚÅ "å~°Å∞ – Éèí∞qÖ’ Ü«∞H˜∆}˜QÍO„ »∞ – =∂@ÖÏ


»Hõ Ü«∞yfl – =∞_∞QÆ∞Ö’» | ç HÍÖË IIHÀѨII
1
~°Ç¨Ï㨺"≥∞ÿ#.
83
198 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
4. ‰õΩÅÉèË^Œ=ÚÅ∞ QÆeÊOz – ‰õΩ\˜Å=∞O^Œ∞ – |Å=ÚQÆ „|`«∞

‰õΩK«∞O_∞» ´ WÅ =∂Ü«∞"å^Œ∞Å – H˜ñHõ <Õq∞ QÆuÖËHõ –


234
ѨÅ∞Q˘~°∞‰õΩÅ∞ #∞O ≥ – ÉÏ^èŒÅ áêÅÜ≥∞º ∞» IIHÀѨII
~å – HõàϺ}˜
5. q∂ñk ^Õ=Ùx=Å##∞ – ~ÚÜ«∞ºO| ≥ ∞» – "Õ^Œ "≥ÚHõ¯\˜ ã¨`«º=Ú ´ P^è•~°"≥∞ÿÜ«ÚO_»∞
ÜÕ∞ã¨∞ =K≥Û_ç "ÕàÏÜ≥∞ ™È^Œ~°∞ÖÏ~å – HÍâ◊"Õ∞Ѷ¨∞=ÚÅ`À#∞ ´

<å`«‡~°Hõ∆} Hõk – ™ê^èŒ∞Öˇ·#=∞‡x ÉèË^Œ‰õΩʼnõΩ <≥O`À IIHÀѨII ÉèÏã¨∞~°=∞QÆ∞`«# x"åã¨O|∞#‰õΩ=∞#Å – nã¨∞HõáÈ~ڄѨHÍt`«∞Å#∞ *ËÜ«∞

IIÜÕ∞ã¨∞II
233 „H©ã¨∞Îx Ô~O_»= ~åHõ » 1. x„^Œ"Õ∞ÖÁ¯#∞ "ÕàÏÜ≥∞ ã¨=∞Ü«∞=Ú ^≥eã≤–Fiq∞`À #∞O_~ˆ»

´ Éèí„^Œ=ÚQÍ â◊„`«∞Ü«ÚѨ„^Œ==Ú#∞ ^•\˜ – ã≤^ŒúѨ_»∞ñ_ç


~å– Ñ¨O`«∞=~åo (KåÜ«∞:
=O^Œ#O hÔH) `å – KåѨ٠„ѨÉèí∞xÜ≥Ú^ŒÌ x=ã≤OK«∞@‰õΩ IIÜÕ∞ã¨∞II

2. `«#∞=Ù#∞ |eÃÑ\˜ì# =∞# ~°Hõ∆‰õΩñ »∞– Ѷ¨∞# =∞Ç≤Ï=∞Ö’H˜


=K«∞Û#∞ „H©ã¨∞Î =K«∞Û#∞ – Éèí∂Ö’Hõ=Ú#‰õΩ – =K«∞Û#∞ – „H©ã¨∞Î =K«∞Û#∞

´ K≥K≥Û~°#∞ "Õ∞Ѷ¨∞=ÚÅÃÑ ~°= – q∞K«∞Û |∂~° ã¨∞<å^Œ=ÚÅ`À – ÃÇÏK«∞ÛQÆ#∞


"≥o¡ ´ `«# ~ÚO@ ã¨÷Å=ÚÅ∞ =∞#‰õΩ ã≤^Œú=Úñ*Ëã≤ –

K«#∞^≥OK«∞ "ÕàÏÜ≥∞ HõxÃÑ\˜ì Ü«ÚO^•=Ú. IIÜÕ∞ã¨∞II


^Œ∂`«ã¨ =¸Ç¨Ï=Ú – ÅK«∞ÛQÆ#∞ ¿ãqOѨ„QƉõΩ¯# II=K«∞Û#∞II
3. KåÖÏ~å„u QÆuOK≥#∞ ™È^Œ~°∞ÖÏ~å – "≥Å∞QÆ∞ ã¨q∂Ñ≤OK≥#∞ ´ "ÕÅ ^Œ∂`«Å`À »
2. JO`«@#∞ ã¨HõÅ Éèí∂[#∞Å∞ – qO`«QÆ#∞ |∂~° ^èŒfixÜ«Ú qx – #O`«Ö’<≥
ÜÕ∞ã¨Ü«∞º=K«∞Û#∞ – HÍÅQÆ∞~°∞`«∞ÅQÆx "Õ∞Å∞H˘#Ô~"ÕQÆ IIÜÕ∞ã¨∞II

ã¨r=ÙÖˇ· „ѨÉèí∞ – K≥O`« xÅ∞Î ~°áê~° =∞Ç≤Ï=∞#∞ II=K«∞Û#∞II


4. â’^èŒ# HÍÅq∞^Õ ~¸^èŒ~°}˜Ö’ – ÉÏ^èŒÅ∞~å=K«∞Û#∞ ´ <å^èŒ∞ñ_≥·#

3. X#~°QÆ#∞ñ^Œ# "Õ∞Ѷ¨∞ ã≤OǨ – ã¨#=ÚÃÑ·ñ QÆ∂~°∞ÛO ç áê=# – [#∞Å


ÜÕ∞ã¨∞áê^Œ=ÚÅ Hõ »#∞O » – ÜÕ∞k H© »∞KÕÜ«∞ÖË^Œ∞ =∞#ÃÑ· <≥ѨÙ_∞» IIÜÕ∞ã¨∞II

ÉÏ~°∞Å x~°∞áê~°≈fi=Ú – Å#∞ qÉèí[#=Úñ *ËÜ«Ú xHõ¯=Ú II=K«∞Û#∞II 5. =∞#Å#∞ „ÉËq∞OK«∞K«∂ =∞# áêѨ=ÚÅ–^Œ#~°HõÎ=Ú# QÆ ∞QÆ∞K«∞» ´ Ѷ¨∞#

4. J^Œ#∞ xk Ü«∞x ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ „ѨÉèí∞ – Ѩ^ŒÜ«ÚQÆà◊ ã¨∞#fluÜ≥∞é∞OQÆHõ ^Õ=ÙxH˜ #~°Û‰õΩÅ#∞*Ëã≤# „ѨÉèí∞x – H˘xÜ«∂ ç |Å=∞Ç≤Ï=∞Å#∞ *ˇe¡O`«∞=Ú

– =∞^Œ ^Œ∞ ~K«Ûùň Q^Œ~°∞Ô áêѨÙÅ – ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ∞ K≥^Œi cèuÅ¡ñQÆ II=K«∞Û#∞II


x~°`« IIÜÕ∞ã¨∞II
– K«^ŒÅ"å_» `å=∞ãπ
5. Jq∞`« áêáê`«∞‡Å #~°HõÖ’ – Hõ=Ú#ñ | "≥·z» ã¨∞[# ã¨=¸ – ǨÏ=ÚÅ

^Œ#"≥#∞ "≥O@ñ Q˘x K«#∞ – q=∞Å x`«º H˜s@=Ú ÖÁã¨ñQÆñ II=K«∞Û#∞II


235 „ѨÉèí∞ ѨÙ#~åQÆ=∞# wuHõ
6. `«e¡ Ñ≤Å¡Å <≥_»ÉÏã≤Ü«Ú – #Å¡HõÖ’¡Å=ÚQÆ Éèí∞qÃÑ· – `«Å¡_çÅ∞¡K«∞ <˘Hõi
(KåÜ«∞: WkÜÕ∞ ã¨=∞Ü«∞O|∞)
<˘Hõ¯~°∞ – <≥Å¡HÍÅ=Ú E_»x QÆ_çÜ«∞ „ѨÉèí∞ – ѨÙ#~åQÆ=∞su q#∞ – "≥∂ „ѨÉèÏ`«wu – K«Ü«∞º# ~å#Ü≥∞ *’ºu
II=K«∞Û#∞II
– ~å=Ói ÅHõ∆ ‡Ü«∞º – ã¨=∞Ü«∞O|∞ÖË^Œ∞ ^è•„u II„ѨÉèí∞II
84
200 ‰õΩ=∂~°∞_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
1. Ѩ=Å∞ ѨkÜ«ÚÔ~O ∞» Ѷ¨∞O@Å∞ – áêѨ`«"≥∂¿ÇÏo – Éèí∞=#O|∞Å∞ `≥efi ^ÕeÛ „Ѩ –

É’^èŒ ã¨∞„ѨÉèÏo ´ ‰õΩ=ÅÜ«Ú „`å}=ÚÔH· Hõ_»Ñ¨@ – ‰õΩ^èŒ~° =ÚÃÑ· „"åe K«# – Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_QÆ∞» ^Õ=Ù_∞»
^Œqe# â’Hõ=Ú# kfi*Ïuq – `«u QÆ∞O_≥q~åo II„ѨÉèí∞II

2. QÆu~ÚOK≥#∞ ã¨O^茺pHõ\˜ – HÍ~°∞H˘<≥O^è•\˜ – =∞u ™êfiã¨÷º=Ú <≥ QÍ» 237 Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ã¨∞Îu
„H©©ã¨∞Π㨠– =∂[„Ѩ*ÏHÀ\˜ ´ H˜∆u`«ÖÏ# ~åA„ѨÉèí"≥e – ÔQ<˘fl H˜O`«áê\˜ J@–
~å – aÅǨÏi `å – J@
=∞$uÉèíÜ«∞OHõ~°Oɡ· =_ç# ç – ˆ~~ÚáÈÜ≥∞^•\˜ II„ѨÉèí∞II
Ѩiâ◊√^•ú`«‡ x`åº`«‡ – Ѩ~°=∞ áê=Ù~°=∂
3. `˘e *Ï=Úã¨Î==Ú*ËÃã qǨÏOQÆ=∞ – ã¨OѶ¨∞=ÚÅÅ"ÀHõ Hõ ∞» n=∞ã¨=Ú#
´^Œ∞~°`ÕK«ÛùÅ#∞ ^Œ∂~°– Ѩ~°K«∞ ã¨`åº`å‡ IIѨiâ◊√^•ú`«‡II
q∞O@ K«@∞‰õΩ¯# ´ ^Õ"ÕQÆ∞~°∞AHõ¯ [QÆf=∞Ǩϟ^ŒÜ«∞OѨ٠K«Å#=Ú –

1. x`«ºOѨ٠"≥Å∞æKÕ – xOѨ٠*Ï˝<å`«‡ ´ ã¨`«ºOѨÙ


^≥K≥Û"ÕQÆ É’Hõ Hõ#∞„ÉèÏq∞Hõ q_»"Õ~° Éèím`≥Å"åÔ~ `«∂~°∞ʈ~Y II„ѨÉèí∞II
â◊√Éèí "å~°Î – ã¨OkèOK«∞ <å`«‡ IIѨiâ◊√^•ú`«‡II
236 „H©ã¨∞ΠѨÙ#~åQÆ=∞#=Ú 2. r==∂~°æO|∞# – rqOѨ <ÕiÊ ´ „`À=ñ ^ŒÑ≤Ê#
~å*Ïkè ~å*Ï ~å~å – ~åAʼnõΩ ~åA"≥· ~å~å – "åi – ÉèÏ=O|∞ =∂~°∞Û IIѨiâ◊√^•ú`«‡II
~å[ÜÕ∞ã¨∞ ~å[º"Õ∞Å ~å~å – ~°qHÀ\˜`Õ[ ÜÕ∞ã¨∞~å~åII 3. áêáêO^èŒHÍ~°O|∞ñ – ÉÏѨ٠h "≥Å∞ñQÆ∞ñ ´ EÑ≤
F ..."Õ∞Ѷ¨∞ "åǨÏ#O|∞q∂^Œ "ÕQÆ"Õ∞ – F.. q∞O\˜H˜ # Ñ≤ç – HÍáê ç "≥∞ÅñQÆ∞ IIѨiâ◊√^•ú`«‡II
q∞OK«∞ "≥·Éèí=O|∞`À » "ÕQÆ"Õ∞ II~å*ÏkèII
4. Éèí‰õΩÎñ_»∞ â’kèOѨñ – |_»∞K«∞O_»∞<Õx ´
1. F...Éèí∂[#O|∞ÖˇÅ¡ `ÕiK«∂ QÍ»–F...h [#O|∞ ™êfiQÆ`«O|∞hÜ«∞QÍ ´

h ~å[º™ê÷Ѩ#O|∞¿ãÜ«∞–Éèí∂~åAÖˇÅ¡ QÆ∂eáÈ= –
Ü«ÚH˜Îñ ^≥ÖˇÊ_ç ã¨~°fi – â◊H˜Î h^Ò#∞ IIѨiâ◊√^•ú`«‡II

Éèí∂q∞Ü«∂Hõã¨O|∞ =∂iáÈ=–h =∞Ǩ „ѨÉèÏ==Ú#"ÕQÆ II~å*ÏkèII 5. u#fl<≥·# `≥eq – `Õ@ <åH˜=Ú‡ ´ x#∞fl
2. P....PHõã¨=Ú# ^Œ∂`« ÖÏ~°ƒù\˜OѨQÍ – P ...PkÉèíHõÎ ã¨OѶ¨∞ã¨"Õ∞`«O|∞QÍ ¿ãqOK≥^Œ – x[=Ú ™È΄`«=Ú‡ IIѨiâ◊√^•ú`«‡II
– ÉË`åà◊ *Ï<£
´ PHõã¨O|∞ =∞^茺gkèÖ’# – UHõ"≥∞ÿ =∞Ǩ ã¨Éèí*ËÜ«∞ – ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ! h^Œ∞

=∞Ç≤Ï=∞Ö’# – =∂Hõ^Õ =∞Ǩ #O^Œ=∞øQÆ II~å*ÏkèII 238. Ѩiâ◊√^•ú`«‡H˘~°‰õΩ "Õñ_»∞@


3. F...Ѩ~°=∞ Ü≥∞~°∞+¨ÖË=Ú Ñ¨Ù}ºã¨OѶ¨∞=∂ – F...Q˘é˜Ü«∞Ñ≤Å¡ „H©ã¨∞Î ~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Îx Q˘Åfi~°#fl) `å –
ѨÙ}ºã¨OѶ¨∞=∂ – Ѩ~°=∞^Œ∂`«ÖÏ~°! Éèí‰õΩÎÖÏ~å! áœÅáÈã¨∞ÎÖÏ~å! ÃÑ^ŒÌÖÏ~å!
Pk
Q˘é˜Ü«∞Ñ≤Å¡ ÜÕ∞ã¨∞~åA¿Ñ~° – „H˘`«Î w`«"≥∞uÎ áê_»~å~å II~å*ÏkèII ^≥·"å`å‡ kQÆ∞=Ú ^•ã¨∞Å ÃÑ·x – h ^ŒÜ«∂ ^Œ$+≤ìñ –
–D._ç.x`åº#O^Œ=Ú áê~°*ËÜ«Ú=Ú „¿Ñ=∞<£ xOѨ٠´ ^Õ"å Ü«∂`«∞‡O –»kQÆ∞=Ú

=∞=ڇŠ– â◊√núHõiOK«∞=Ú – ^ŒÜ«∂~°ã¨=ÚKÕ II^≥·"å`å‡II

85
202 Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
1. ^≥·"å`å‡ kQÆ∞=Ú „Ѩ=HõÎÅ∞ – ѨÓ~°fiO|∞ h^Œ∞ –„¿Ñ~°}=Å#ñ „|=zOzi
´ áê=Ù~°=∂ ky – =∂Ö’ =ã≤OK«∞=Ú–áêѨÙ=Ú
pñHõ\˜– "≥Å∞ñQÆ∞K«∞ =∂Ö’ II^≥·"å`å‡II
2. ~°=Ú‡ F Ü«Ú#fl`«OѨ٠P`å‡ – <åÅ∞QÆ∞ ^≥ã¨Å–#∞O ç
=∞=ڇŠ<å= iOK«∞´ ~°=Ú‡ ~°=Ú‡ ky ´ Ü≥∞O_#ç Ü≥∞=ÚHõÅ∞–
1 N ÜÕ∞ã¨∞ ™êfiq∞ uiy
QÍ#QÆ∞ Ö’‰õΩÅ –q∂kH˜ =Ú^Œ=Ú# II^≥·"å`å‡II
"≥∂Hõ∆O|∞ñ *Ë~°QÍ
3. "Õ∞ =∞*Ï˝<åO^èŒHÍ~°=Ú##∞ – =Úxñyuq∞ QÍ# – K≥^Œ~°ñQÆñ*ËÜ«Ú
XHͯ^Œ~°}Hõ~°Î#∞
=∞O^èŒHÍ~°=Ú ´ áê=∞~° [#∞ʼnõΩñ–ÉËi‡`˘ <˘ã¨ñQÆ∞ #∞– *Ï˝# „ѨHÍ â◊=Ú
Xã¨OÔQ#∞.
– xÅ∞Ê=Ú =∂Ö’ II^≥·"å`å‡II
– =∂q∞à◊¡ Ü≥∞+¨Ü«∂
2. P ^Õ=Ù<å`«‡ „Ñ‘uQÍ
=∞k<£
239 Ѩiâ◊√^•ú`«‡H˘~°‰õΩñ „ÉÏi÷OK«∞@ q^èÕÜ«ÚÖˇ·# =∞#Å
áêeOK«∞#∞.
~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞: ÜÕ∞ã¨∞ Hõ~°∞}) `å–
J@
P`å‡ #_»∞Ѩ٠㨖`«º=Ú Ö’x H˜Ñ¨Ù_Õ – Ü«∂`å‡ #_»∞Ѩ٠´ P`å‡ h

™êÜ«∞O|∞ – #kèHõO|∞QÍ xzÛ –P`å‡#O^Œ=Ú`À ^≥·–"å~å^èŒ#=Ú#II HÍ`å‡II

1. k=º áê=<å`«‡, h
1. Ѷ¨∞’~° HõÅ∞+¨O|∞Å– ^Œ∂~°O|∞QÍñ ^Àe ´
~¸=Ù Åxfl =∞Ozq
áê~°=∂i÷Hõ |∞kúñ–QÀ~°∞ #@∞ìÅ#∞ IIP`å‡II
h^Œ∞ =ÚYº^•#q∂
2. JO^èŒ`«fiO|∞ =Å# – =∞O^Œ"≥∞ÿÜ«ÚO_∞» =∂ ´ O^ŒO|∞≥ –k=º „¿Ñ=∞ÜÕ∞–
ÖˇÅ¡ h Ü«∞O^Œ∞ "≥Å∞ñQÆ∞@‰õΩ IIP`å‡II 2. „¿Ñ=∞
3.x~°‡Å ǨÏ$^ŒÜ«∞O|∞ – x~°`«O|∞ =∂ H˜zÛ „¿Ñ=∞ n~°âßO`«=Ú…
´ ‰õÄi‡<£ h =~°=ÚÅñ– QÆ∂iÛ nqOz IIP`å‡II =∞$uHõ#fl |Å=Ú
4. ã¨HõÅ =∂#=ÙÅ`À – JHõÅOHõ â◊√Éèí"å~°Îñ ´ – k=º „¿Ñ=∞ÜÕ∞–
„|Hõ\˜OK«∞ |Å*Ï˝# – xHõ ~°O|∞ xzÛ IIP`å‡II 3. HÍÅ*Ï˝# =∞O`«Ü«Ú
5.nqOz ѨOѨ٠"≥∂ ^≥·"å`å‡ =∞=Ú‡#∞ H˘\˜ì "ÕÜ«∞|_∞#∞»
ÉèÏ=*Ï˝# "≥Úã¨Oy – „ѨÉèí∞ ¿ã=Ö’# IIP`å‡II „¿Ñ=∞ x`«º =ÚO_∞#∞»
-`«∂Å∂i H˘ˆ~fleÜ«∞ãπ - k=º „¿Ñ=∞ÜÕ∞ -

86
204
242
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
1. ^≥·"å`«‡ Ѩiâ◊√^Œ∞ú_® 4. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ÖËxk – r==Ú ÖËx – „|`«∞ˆH „|`«∞‰õΩQÍ^Œk ´ ^Œ∞i`ÕK«Ûù
^è•~åà◊ „¿Ñ=∞#∞ – Å#∞ Q˘Ñ¨Ê – Ü«Ú~°∞ÅO ^Œye ÉèíH˜Î – `«iy áÈ=Ù@
^ŒO_QÆç xzÛ =∞=Ú‡#∞
HõkÌ – ^˘~°Hõ#O^Œ∞# =∞=Ú‡ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II
^ŒÜ«∞<£ nqOK«∞=Ú.
5. Ѩiâ◊√^•ú`«‡#∞ ÉÁO^Œ∞@ – Jxfl\˜ Hõ#flñ –„Ѩ|ÅOɡ·# "Õ∞e@ ´ <≥~°
2. =∂ #q∞‡ "≥Úéɡ@∞ì – Ѩ~°=∞ áê=#ñ »kÌ – Hõ~°∞}˜Oz h
„=Ü«∞=Ú *ËÜ«Ú=Ú
H˘ã¨ñQÆ∞ – =∞~°}ÏO`« =∞QÆ∞ ^Œ#∞Hõ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II
h Ü≥∞‰õΩ¯"≥·# `Õ[=Ú
=∂ Ü«∞O^Œ∞ áÈÜ«Ú=Ú.
244
– S[H± "å\òû
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q
J#∞: *Ï<£ ã≤‡`ü "å~塤
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡ñ » ^Õ=!– „ѨÉèí∞"å h Hõ~°∞} =∂ – ÃÑ·#
=i¬OK«∞ =∞Ü«∞º´ =~°∞ñ_® h Éèí‰õΩÎÅ–=∞#=ÚÅ <å`«‡Å
243 Ѩiâ◊√^•ú`«‡H˘~°ÔH·# =∞# Ü«∞Hõ¯~°
– |ÅѨiÛ ~°H˜∆Oz–=∞i ã¨fiã≤Î x ∞» =∞Ü«∞º IIѨiII
~å – HõàϺ}˜ `å– „uѨÙ@ 1. |Å=∞ø h "≥Å∞ñQÆ∞KÕñ – |Å∞ ^Õ= ÉèÏ+¨Å – „Ѩ[Å HõO^Œ~°
Ѩiâ◊√^•÷`«‡#∞ QÀ~°∞=Ú – r==∞ ÜÕ∞ã¨∞ – „ѨÉèí∞x ¿Ñ~°@
H·Hõº=Úñ´Ô QÆeyOz qâßfi㨠– =Ú# "åi <˘#ñQÆ∂iÛ –
"Õ »∞=Ú ´ #~°∞ ÅO^Œi q∂ñ^Œ – <å Ü«∂`«‡ #∞O`«∞ #x –
"≥ÅÜ«ÚK«∞O ≥ ∞» hˆH – q# `«∞Öò ã¨Å∞Ê^Œ∞ =∞Ü«∞º IIѨiII
Ѩ~°Ö’HõѨ٠`«O„_ç – ѨeÔH "Õ^Œ=Ú#O^Œ∞ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II 2. |Å=∞ø ^Œ∞~°æ=∂ q∞QÆ∞Å – áê=#O|QÆ∞ "≥Å∞ñQÍ!– „ѨÉèí∞"å ^Õ=Ùx *Ï˝#=Ú

1. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ÖËxk – "Õ^•QÆ=∞ – Ѩ~î°# Ѩ~î°#=Ú QÍ^Œk ´ ´ HõeyOz =∞k`À_ñ»– aÅ∞=ñ ^ŒO„ ô Ü«∞OK«∞ –
<≥~° pñHõ \˜O@ ã¨~° – ‰õΩÅ∞ "≥^Œ‰õΩ su Ѩ – Ň~°∞ "≥Å∞QÆ∞ ã¨`«º =Ú<Ò h – |Å "åHõº q∞_∞» =∂‰õΩñ IIѨiII
"≥^ŒH˜##∞ x~° – ~°÷Hõ"≥∞ÿ áÈ=Ù#∞ "ÕQÆñ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II 3. qѨs`« É’^èŒÅ#∞ –"Õ~“ É’^茉õΩÅ#∞ – q ∞=» =∂ H˜_∞» ™êÜ«∞=Ú ´

2. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ÖËxk – =~°¬=Ú ÖËx – ÃÑ·~°∞ K«O^ŒOÉË Ü«∞k Hõ$Ѩ <˘Ñ¨ÙÊ ÜÕ∞¿ã =∂ – QÆ∞~°∞ =OK«∞ =∞k #q∞‡ – Ü«∞Ѩ#q∞‡Hõ#∞ =∂x

´ Ѩ~°É’^èŒHõ =ÚÅ = – iÎ`«"≥∞ÿ# Ѩ#∞Å∞ r – = ~°Ç≤Ï`«=ÚÖˇ· – Ü«∞=xO „|`«∞Hõ x=Ú‡ IIѨiII


Ü«∞#∞ – Éèí==Ú QÍx"≥· Ü«ÚO_»∞ñ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II 4. Ѩiâ◊√^Œú`«‰õΩ #∂\Ï – <≥~° <≥=∞‡kH˜ Hõ~åÎ – [iyOѨ h
3. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ÖËxk – ÜÕ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞x –<≥é∞ñQÆ∞ >ˇéñQÆ∞@ Ü«∂[˝Å<£ ´ `«fi~° <˘O^Œ∞ K«~°}=ÚÅ∞ – ã≤÷~° _O^Œ=Ú#∞≥ x=Ú‡

QÍ^Œk ´ #~° ~°∂ѨÙñ ^•eÛ ^Œ∞ – ~°fl~°∞Å ~°Hõ∆}H˘~°‰õΩ – =∞~°} – Ѩiâ’^èŒ#Å∞ QÆÅ∞QÆ – ÉèíÜ«∞"≥ÚO^Œ hÜ«∞‰õΩ=Ú IIѨiII

"≥ÚOk# „ѨÉèí∞x– Hõ~°∞}ÏkèHõ=Ú = »Ü«∞ñ IIѨiâ◊√^•ú`«‡#∞II 5. =∞~°} r=O|∞ Å – ã≤÷~° Ü≥∂^èŒ∞Å#∞ É’e – Ѩ~°∞ÔQ`«Î
h ^•i<Õ ´ u~°`«ñ ^ŒÑ≤Ê# "Õà◊ – ^ÕǨÏO|∞#‰õΩ â◊H˜Î –
QÆi=∞`À x ç ã≤^Œú – Ѩ~°K«∞=Ú =∞=Ú „ѨÉèí∞"å IIѨiII
– Hõ_çÜ«∞O QÍ„aÜÕ∞Å∞

87
206 Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞ 245 Ѩiâ◊√^•ú`å‡, ~°=Ú‡
~å – N~åQÆ=Ú `å – Pk Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
~°=Ú‡ ~°=Ú‡ Ѩiâ◊√^•ú`å‡ – ~°=Ú‡ ~°=Ú‡ ´ ~°=Ú‡ nqOѨñQÆ – x=Ú‡ 1. Ѩ~°=∞O_»ÖÏyfl"≥· – Ü«∞~°∞^≥Oz =∂ ǨÏ$^ŒÜ«∂O – `«~°

h^Œ∞ Hõ$Ѩ#∞ – xOѨ٠=∂ ≥O^Œ=ÚÖò – <≥=∞‡kñ ÉÁO^ŒOQÆ II~°=Ú‡II ^Œ∞i`«`«∂ÅO |∞#∞ ´ ^ŒiH˘eÊ Ñ¨iâ◊√^Œú Ѩéz =∂ Ü«∂`«‡Å =∂–=~°~°Hõ∆

1.r=OѨ٠@∂@=Ù – „¿Ñ=∞ *ÏfiÅ g"≥ ´ ^Õ= ‰õΩ#‰õΩ # – ~°Ê} =ÚQÍ x_∞=∞Ü«∞º» IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ II»

^•# q∂"≥ – Ü«∂^Œ iOK«∞"åñ » II~°=Ú‡II 2. HÍO`«∞b<≥ ∞» nѨ – HõeHõ"≥·=zÛ =∂ – ™êfiO`«O|∞ÅñQÆÑ≤Ê# ´


2. ^Õ=ǨÏã¨Î q∂"≥ – =~°=Ú Åxfl h"≥ ´ h"≥ `«O„ ç Ü«∞O`«∞ ÖËx Ü«∞q^•º – ^è•fiO`«O|∞ñ *’Ñ≤ ã¨∞ –
"åQÆú – `«Î=∞‡~Ú "≥Å∞OQÆ∞K«∞O ∞» II~°=Ú‡II
™êfiO`«∞ÖËÔQ_»∞ ã¨`«º – ã¨~°}˜ñ EÑ≤OѨÙ=∂ IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ II»
3. =∂@ÖÏ ∞» â◊H˜Î – xzÛ <åÜ«∂`«‡#∞ ´
3. K«Å∞=ñ QÆ∂Ô~Û_∞» =∞OK«∞–[Å∞¡~°∂Ѩ=Ú# =∞ – =Ú‡Å
"Õ∞\˜Å¡ ##∞ #aè – ¿+H˜OK«∞q∂ ^Õ= II~°=Ú‡II
<≥Å¡ nqOѨÙ=∂ ´ Ѷ¨Åâ◊¥#ºOɡ·# Ü«∂ – P`«‡Å‰õΩ h |Å "≥Úã¨ñy–
4. W=Ú‡ h^Œ∞ "≥Å∞ñQÆ∞ – xOѨ٠h „¿Ñ=∞`À ´
Ѷ¨Å=O`«=ÚÅ∞QÆ Qˆ–=Å∞ñ_® Ü≥Ú#iOѨÙ=∂ IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ II»
Hõ=Ú‡ <å‰õΩñ `À ∞» ´ ##∞fl |ÅѨ~°∞Û=∂ II~°=Ú‡II
4. Ѩ~°=∞ áê~å=`«=∂!–ѨHõ∆=ÚÅ∞ qÑ≤Ê =∂ – t~°=ÚÅÃÑ·x Kåñz ´ Ѩ~°=∞O^Œ∞ h
5. áê~°^ÀÅ∞ ^Œ=Ùfi – <å`«‡ â◊„`«∞=ÙÅ xO ´
áê~° h^Œ∞ <≥=∞‡ – kzÛ „áÈ=Ù ##∞fl II~°=Ú‡II ã¨OѶ¨∞ – Ѩiâ◊√^Œ∞úʼnõΩ=Öˇ<≥ – ^èŒ~°#∞#fl =∂‰õΩ h – =~°=ÚÅ

6. =ÚO^Œ∞ h=Ù # ∞=» – ##∞fl _®Ü«∞ ^Õk ´ ~ÚO^Œ∞ x ∞=∞Ü«∞º» IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ II»
##∞fl ñ *ˇ~°K«∞ – "å~°∞ ÖË~°∞ Éèí∞qx II~°=Ú‡II
5. kq#∞O ç Éèí∞qH˜ <å – ~°==Ú`À g`≥OK«∞ –Ѩ==∂<åHÍ~°∞O "≥·» ´
7. [#‰õΩñ EѨ٠<å‰õΩ – #>ˇ¡ K«∂Ѩ٠ã¨∞`«∞x #= [#‡ã¨O„áêH˜ÎHõ=~À^èŒ"≥Ú#iOK«∞ – Éèí=^Œ∞óMÏO|∞^Œ Ѩ@eñ
´ ##Ü«∞ "≥∞é˜ñy ^Õ= x#∞ #q∞‡ rqOѨ II~°=Ú‡II
ÉÏéñ ^ÀÅ∞=Ú Hõ$ѨKÕñ IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ_»II
8. [#Hõ ã¨∞`å`«‡Ü«∞ø – Ѷ¨∞#„u`«fi=∞ø ^Õ"å ´ x#∞
6. JO^Œ=∞ø h"≥∂=Ú – #O^Œ∞ñ lO^≥_∞» `Õ[–=∞O^Œé∞ gH˜∆OѨQÍ
ã¨#∞fluOѨ#∞ h^Œ∞ ^ŒÜ«∞ #OѨÙ=∂ II~°=Ú‡II
– "Õ∞ HÍÜ«∞Åç ™ê^èŒ∞=Ù
´ qO^Œ"≥· =zÛ =∂ – _O^ŒO|∞ʼnõΩ≥ x`åº – #O^ŒO|∞ñQÆ∂iÛ =∂ –

246 Ѩiâ◊√^•ú`«‡H˘éÔH·# „áê~°÷# =O^Œ#O|∞Å∞ Q˘#∞=∂ IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡O II»

~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅHÍOÉè’l
„uѨÙ@
(KåÜ«∞:`«#∞=Ù<åkkQÀ ÔQ·H˘#∞q∂) `å – 247
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡ñ » „ѨÉèí∞=! – =~°^•! =∂ ǨÏ$^ŒÜ«∞=∞O – k~°=ÚÅ
~å – HÍOÉè’l
Ѩiâ◊√^•ú`«‡ „ѨÉèí∞x – =~°k=ºâ◊H˜Î|O – ^èŒ∞~°=Ú ^èŒ~°}˜H˜r= – ã¨Or==Ú
=ã≤ ~ÚOѨÙ=∂ ´ J~°∞^≥·# hk=º – `«~°â◊‰õΩÎÅ#∞ ^•eÛ – `«fi~°QÍ
=∂ÃÑ· kQÆ∞=∂ Hõ~°∞}Ïaú"≥· ~ÚѨÙ_»∞ IIѨiâ◊√^•ú`«∞‡ñ_»II – Ѩ~°=∞ø#fl`«ºOɡ·# – Ѩ~°Ö’Hõ ã¨∞qâı+¨ –
Ѩ~°=∂~°÷=ÚÅ∞ ^≥Å∞Ѩ٠<≥é˜=∂~°æ=Ú IIѨiII
88
~åtÜ≥ÿ∞ ~°Ç≤Ï~ÚOK«∞ – Hõ$Ñ¨Ü«Ú HõxHõ~°=ÚÅ∞
208 Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
1. PѨ`å¯Å=Ú#O^Œ∞ – „áêѨ~Ú =∂#=*Ïu – HÍѨ~Ú ã¨O~°H˜∆Oz – QÆ∞OѶ≤Oz – =∞^èŒ∞~åu– „ѨÉèíQÍ ÉèÏã≤Öˇ¡_»∞

Uáê~°∞#∞ ´ áêáêO^èŒHÍ~°=Ú# |_ç „=∞yæ â’H˜OK«∞ – áêѨ*ÏuH˜ nѨ


Ѩ~°=∂~°÷=Ú – JѨ„ÉèíOâ◊HÍ~°º=ÚÅ ÔHѨÙ_»∞ `ågÜ«∞Hõ–
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
ã¨∞ѨÙ~ÀQÆux EÑ≤ â’kèOK«∞#∞ IIѨiII 3. ã¨`«ºã¨fi~°∂áê ~°=Ú‡ – =∞=ڇŠã¨~°fi – ã¨`«º=ÚÖ’ # ∞ѨÙ=Ú» ´ ã¨`åº`å‡ h

2. |O Å#∞Ѩq∞OK«∞» – QÆ∞O Ü«∞Åç Hõ^ŒeOK«∞ – xO ∞â◊H˜Î» Ѷ¨∞\˜OK«∞ hu â◊H˜Î–ã¨OѨuÎ`À ^≥·= – Hõ$`«º=Ú ÖÁ#iOѨ –„QÆ∞=∞‡iOѨÙ=∂ â◊H˜Î IIѨiII
ɡOK«∞ ´ ZO_#ç Ü≥∞^ŒÅ#∞ xO_OK«∞ç ~°Hõ∆}À – ^ŒÌO » qÅã≤`« ÉèÏQƺ ^•#=Ú‡Å∞
4. "åHõº=∞O^Œe ÉèÏ==ÚÖò – Ö’`«∞QÆ ^Œ~°z –
– ^ŒO QÍ#ã¨=∂#ç ^è≥·~Àº`åûǨÏ=ÚezÛ– "≥∞O_∞QÍ» <å^Œ~°=Ú "Õ∞à◊qOz –
=z~ÚOѨ ^Œ~°"≥∞ =∂‰õΩ ´ "åHÀºÑ¨ ^ÕtqQÍ – =zÛ =∂Ö’
=∞O ∞K«∞#fl» áêѨ =∞~°}Ïyfl *ÏfiÅÅ – #∞O xÅz – "åHõº=∞O^Œe r= – ÉèÏ"åÅ∞ ^≥Å∞ѨÙ=∂ IIѨiII
ç áêÑ≤x QÍK«∞ #O_Ü«∞øK«∞» IIѨiII 5. ™ê^èŒHõ ÉÏ^èŒHõ=ÚÅ – xÅÜ«∞Oɡ·# – ã¨O™ê~° ™êO„^Œ=ÚÖ’´ P^Œ~°}

3. âßOu ã¨=∂^è•# –™œ[#ºÉèÏ==Ú‡– HÍOu=∞O`«=Ú QÆÅ∞æ Hõ~°Î=ÙQÍ – #~°∞^≥Oz =∂ ã¨~°fi – ÉÏ^èŒÅ ^˘ÅyOz – "≥∂^ŒO|∞ QÆ∂~°∞Û=∂

HÍ~°∞}º=Ú´ JO`«=ÚÖË#\˜ì – P#O^Œ â◊√^•ú`«‡ âßOu^•OuÜ≥Úã¨Oy


IIѨiII
-q._ç. *Ï<£ ã¨∞O^Œ~°~å=Ù
ã¨O~°H˜∆OK«∞ ´ ZO`À ã¨O`À+¨=Ú`À – JO`«∞ÉÁO`«∞ÖËx q –„HÍOu |
Å`åºQÆ=ÚÅ – QÍqOѨ *ËÜ«Ú – zO`å ^è•fiO`«=ÚÖ’# – 249 =∂~°æ^Œi≈Ü«∞QÆ∞ Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡ñ_»∞
K≥^ŒiH˘@∞ìHõáÈ=Ù – âßOuÖËx [#`«‰õΩ – ™œMϺã¨Ê^Œ=Ú IIѨiII
– #∞~°QÍÅ u"≥∂f *Ï˝<å#O^Œ=Ú ~å – P#O^ŒÉˇ·~°q (KåÜ«∞: F =∂
`«O„ ç h^Œ∞ <å=∞=Ú) `å – UHõ
248 Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_® – ky~°=Ú‡ ~°=Ú‡ Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ^Õ=Ùñ_®– =∞=Ú‡#∞ QÆ$áê㨠– #=Ú‡Hõ_»‰õΩ –

~å – Hõ=∂ã¨∞ (KåÜ«∞: <≥q∞‡ #_»∞ѨÙ=∂ ´ =∞=Ú‡ #_»∞Ѩ٠nHõ∆`Àñ| – ~°=Ú‡ q_çz Ü«∂`«‡ã¨fi~°∂–
K«∂K«∞K«∞<åfl=Ú h "≥·Ñ¨Ù) `å – „uѨÙ@ Ѩ=Ú‡# #~°∞^≥Oz# ^≥· – ==Ú‡ h"≥Hõ^Œ Ü≥∞Ǩϟ= II~°=Ú‡II
Ѩiâ◊√^•ú`å‡ áê=Ù~°=∂ – h ^•ã¨∞ÅÃÑ· – Hõ~°∞}`À 1. Ö’HõÜ«∂„`« KÕÜ«Ú#ѨC_»∞ p – H͉õΩѨ_ç# – =∂‰õΩ h"≥ =∂~°æ
#~°∞^≥OK«∞=∂ ´ Ѩiâ◊√^Œ∞ú_»QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞ – Ѩ~°=Ú# Hõiy ^Œi≈"≥· ´ gñHõ <˘ã¨ñy – =∂Hõ~°O|∞ñ – *ËH˘x Ѩi„â◊=∞=ÚñÉÏÑ≤ – ã≤Å∞=ñ

Ü«∂ – ^Œ~°}Hõ~°ÎQÆ x#∞fl – ^ŒÜ«∞KÕÃã QÆ^Œ =∂‰õΩ IIѨiII | #"åxHõç ‰õΩ» – `ÕûHõ=¸x =∞=Ú‡ñ*Ë~°Ê II~°=Ú‡II
1. `«O„ ç ‰õΩ=∂~å`«‡Å – ÜÕ∞HÍ`«‡"≥· – Ü«ÚO_ç# áê=#∞_® ´ xO_®~° h 2. ÉèíHõÎ=# =ã¨O`«^≥·==∂– hÜ«∞O^Œ∞ñ „ÉË=∂ – ã¨H˜Î=$kúKÕã≤ =∞#∞ѨÙ=∂

´ =ÚH˜Î^•`« ÜÕ∞ã¨∞qÉèí∞x – ~°HõÎ=∞Ç≤Ï=∞ñ ^≥eÊÜ«∞Ѷ¨∞ q–=Ú


Ü«∂`«‡ – #O_QÆ» =∂H˘ã¨y – ^ŒO QÆç =~°=ÚÅ –^ŒÜ«∞KÕÜ«Ú "≥∂^Õ= IIѨiII
‰õΩÎÅ#∞QÆñ*Ëã≤ =∞=Ú‡ – Ü«ÚHõÎ=∂~°æ=∞O^Œ∞ xÅ∞Ѩ II~°=Ú‡II
2. qkèQÆ "Õ^Œ=Ú [kq# – "Õ=∂~°∞ã¨^Àƒ^èŒÅ <åeOz<å ´ ã¨^ŒÜ«Ú » h â◊H˜Î
3. rq`«OѨÙÉÏ^èŒ ÖˇxflÜ≥∂ – ÃÑ#∞ñ„É’=ÙÅQÆ∞K«∞ – <å=iOz =∞=Ú‡ñ ^•
– ǨÏ$^ŒÜ«∂Å ÖˉõΩ#fl – Hõ^ŒeOѨ|_»ÖËx –HõÅ∞ëê`«∞‡Å=Ú `«O„ ç IIѨiII
H˜# ´ =∂‰õΩ h"≥ Ç≤Ï`«∞ñ =QÆ∞K«∞» – ÉèÏ=q∞zÛ ÉèíÜ«∞=ÚñniÛ –

r= "≥∞ÿ# ÜÕ∞ã¨∞áê^Œ – ¿ã=‰õΩ =∞=Úã≤^ŒúѨé∞Ѩ II~°=Ú‡II

4. ѨÅ∞q^èŒO|∞Öˇ·# zO`«Å∞ – K≥ň~ñy =∞=Ú‡ – HõÅñ`«ÃÑ@∞ì


#=ã¨~°O |∞# ´ =Å#∞K≥_#ç =∂=∞#=ÚÅ – =∞ÅÜ«Ú "庉õΩÅ`«#∞ =∂xÊ –
=ÅÜ«Ú <å^Œ~°}=Ú xK«∞Û – ѨÅ∞‰õΩ^À ∞» g"≥Ü«∞QÆ∞K«∞ II~°=Ú‡II

89
5. `˘e„Ѩ=HõÎ ÖˇO^Œ ~O^Œé’Ô – h „¿Ñ~°}=Ú#ñ –|eH˜#\˜ì
210 Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
"Õ^Œ=∞O^Œ∞#ñ´ QÆÅ xQÆ∂ »è ÉèÏ==ÚÅ#∞ – ^≥Å∞ѨÙ
<˘[˚g"≥Ü«∞QÆ∞@ñ – ^≥eÑ≤ "åx =∞=Ú‡ *Ï˝# – Hõe`«=∞`«∞Åñ *ËÜ«ÚH˘é‰õΩ
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡_»QÆ∞ ^Õ=Ù_»∞
II~°=Ú‡II
5. Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñ QÆeæ# – rq`«"≥∞Å¡ñ–Ѩiâ◊√^Œú=ÚQÆ
6. ã¨_e"å»_áÈ=ÙK«∞#flç =∂ – qâßfiã¨Å`«#∞ – |Åã¨=∞$kú #∞^ŒúiOz =∂
#∞O_»∞#∞ ´ Ѩiâ◊√^Œú rq`«=Ú – Hõ~°=Ú ™ê^茺O|QÆ∞#∞
´ Ü≥∞ ñ^Œâ’^èŒ#=ÚÅHõ`«#ñ» ÉÁ =Ú» ã¨Oâ◊Ü«∂O‰õΩ~°O|∞ – Å_ñz»
– Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡x â◊H˜Î<£ – =iÎOѨñQÆÅ=∞@∞¡ IIѨiII
„¿Ñ=∞ñ *’ºu=∂Ö’ñ – QÆ_∞ã≤÷~°=ÚQÆ» "≥Å∞ñQÆ*ËÜ«∞ II~°=Ú‡II - =∞O_»áêHõ ˆHâ◊=~åÜ«∞â◊~°‡

7. ã¨∞Î`«∞Å∞ #∞`«∞Å∞ hÔHK≥Å∞¡ñQÍ – =Ù`« Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆO|∞ –

Å`«∞ÅÉèíH˜Îx <≥fl H˘Å∞`«∞=Ú ´ H˜∆uxg » =∞=Ú‡ "≥∂Hõ∆ QÆuH˜ #_Ñ≤ç 251 Ѩiâ◊√^•ú`«‡ ‰õΩ=∞‡iOѨÙ
KÕ~°∞Ê=∞Ü«∞º – =∞$uH˜ =∞$`«∞º"≥·#"åx q`«`«ã≤OǨÏÑ‘iîÃÑ·x II~°=Ú‡II
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞:
~åˆ~ Q˘Å¡"å~°ÖÏ~å) `å – Pk
250 q#ˆ~ Ü«∞áÈã¨ÎÅ∞Å HÍ~°º=ÚÖò – ¢ÔH·ã¨Î=Ù –Å#∞ "åi Hõq Ü≥∞O`À ^è≥·~°º=ÚÖò

~å – HõàϺ}˜ ´ =∞#ã¨∞ ÖÁHõ¯\˜ñ *Ëã≤ – H˘x Ü«∞@∞¡ „áêi÷OѨ –


Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñ ÉÁO^Œ∞=Ú – „ѨÉèí∞qK≥Û_»∞ – =~°ã¨Ç¨ Ü«Úxñ ÉÁO ^Œ∞=Ú
Ѷ¨∞# =ÚQÆ q=∞ÖÏ`«‡ – K«#∞^≥OK≥ "åiÃÑ· IIq#ˆ~II
´ Ѩiâ◊√^Œú=~°Î#‰õΩ – Ѩ~°=∞™êǨ Ü«∞ºO|∞ñ – 1. Ѩ~°=∞O Å=Ú#∞O» ç =K≥Û#∞ – ÃÑ^ŒÌ – Hõ~°∞=e=Öˇ â◊|
Ѩ~°=Úñ*Ë~°∞=é‰õΩ –Ѩi ѨÓiÎQÍ ^˘~°‰õΩ IIѨiII Ì q∞K≥Û#∞ ´ u~° =ÚQÆ "å~° ÅO– ^Œ~°∞ñ QÆ∂ ç Ü«Ú#fl
1. Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñ QÆeæ# – =∞# ~°Hõ∆} – ѨiѨÓ~°‚"≥∞ÿ
=∞O–k~° "≥∞Å¡ xO ≥ |O–^èŒ∞~°"≥∞ÿ `«<åfl^Œ=Ú IIq#ˆ~II
Ü«ÚO_»∞#∞ ´ Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆‰õΩñ_çK«∞Û – ѨiѨÓ~°‚ ~°Hõ∆}#∞ –
2. J#ÖÏ~°∞ÛÅ#∞ nÑ≤Î q∞OK«∞K«∞–cñ@–ÅQÆ∞ lǨÏfiÅfiÖˇ
Ѩ~°=∂#O^Œ=Ú`À_»ñ– Ѩ~°QÆñÔQ·H˘#∞ q∞Ñ¨Ù Õ IIѨiII
QÆ#∞Ñ≤OK«∞K«∞ ´ Ѷ¨∞#=ÚQÆ <˘H˘¯Hõ¯ – [#∞xÃÑ· – #q
2. Ѩiâ◊√^•ú`«‡xñ QÆeæ# – ɡ·aÅ∞"åHõº – Ѩ~°=∞™ê~°=Ú
xÅfiñ – QÆ#∞ |iâ◊√^•ú`«‡KÕ – `«#∞ xOѨñ| ç ~°O`« IIq#ˆ~II
`Õ@QÆ∞ñ<£ ´ Ѩ~° =∞O_»ÅѨÙñ `«O„_ç – Ѩiâ◊√^Œúz`«ÎO|∞ –
3. "å~°#º ÉèÏ+¨Å`À_»#∞ – <å`«‡ – „¿Ñ~°}=Ú#∞ *ËÜ«Ú
á⁄~°áê@∞ÖˉõΩO » – qiqQÍñ ^≥eÜ«Ú#∞ IIѨiII
3. Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñ QÆeæ#ñ – „ÉÏ~°÷#ÅO^Œ∞ñ – Ѩ~°=∞ áê@=
*Ï_»#∞ ´ ^è•~å à◊=ÚQÆ ÉèÏëêO–`«~°=Ú ÖÏ_iç q#fl–"åi
=∞|∞ƒ#∞ ´ ã¨iQÍñ „ÉÏi÷OK≥ ∞» – ã¨~°}˜Ü«Úñ ^≥eÜ«Ú#∞– Hõ|∞ƒ~°"≥∞ÿ q – Kå~°=Ú ÖÁƒ_=∞OQÆ» IIq#ˆ~II
=~°=ÚÅ#∞ ÉÁO^Œ∞@‰õΩ – `≥~°∞=ÙÅaè~ÚOK«∞#∞ IIѨiII 4. =ÚO^Œ@ "åi@∞Å QÆ∞OѨÙQÆ – "≥∂^Œ–=∞O^Œ∞K«∞
4. Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡xñ QÆeæ# – â’^èŒ#=ÚÅñ–Ѩ~°=∞ q[Ü«∞=Ú ^Õ=Ùxñ Q˘eÛ `å ´ =∞O^Œ~°∞ K«∂_»ñQÆ – qO`« qO`«
QÆÅ∞æ#∞ ´ ^Œ∞i`«OѨ٠â’^èŒ#Åñ – ^˘ÅyOѨ <å „Ñ¨Éèí∞=Ù – Ѩ#∞Å – #O^ŒO^Œ∞ *Ëã≤i – ^Õ=Ùx ^ŒÜ«∞KÕ`« IIq#ˆ~II
Ѩ~°=∞â◊H˜Î<˘ã¨Oy – Hõ~°∞}`À [Ü«∞q∞K«∞Û IIѨiII 5. =∞#=Ú <å suQÆ QÆ∞OѨÙQÍñ QÆ∂ ç – =∞# ^Õ=Ùñ Q˘ÅfiñQÆ Éèí∂q∞Ö’ ´

=∞#∞AÅ HÍâ◊Û~°º – =∞QÆ∞ HÍ~°º=ÚÅñ *ËÜ«∞ – <˘#QÆ∂_»∞ =∞#ã¨∞

HÍ–#O^Œ=Ú#∞ QÆÅ∞æ IIq#ˆ~II


–ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^Œi

90
Ѩiâ◊√^Œú ÖËY#=ÚÅ∞
252 ^Õ=Ùx "åHõº=Ú
~å – Y~°Ç¨Ï~°„Ñ≤Ü«∞ `å – J@
253
^Õ=Ùñ çzÛ# k=º"åHõº q∞ – ^Õ#∞ =∞# HÀ Ü«∞#flÖÏ~å ´ ÉèÏ=
~å – Ç≤ÏII Éèˇ·~°q
â◊√kúx *ËÜ«Ú Ñ¶¨∞# â◊√Éèí – =~°Î=∂#=Ú nx ¿Ñ~°∞ II^Õ=Ùñ çzÛ#II ^Õ=Ùx „QÆO^èŒ=Ú–k#k#=Ú K«^Œ∞=Ù=Ú ´ áê=#=∂~°æ=Ú – r==Ú
ã¨`«º=Ú II^Õ=ÙxII
1. ÉèíÜ«∞=Ú`À ÉèíH˜Î`À ñ [kq#ñ – „áêѨ٠„H©ã¨∞Îñ
»@OK«∞ñ ^≥Å∞Ê#∞ ´ 1.ZOz `«ÅOK«∞=Ú – q∞Oz# „QÆO^äŒ=Ú ´ JOz`«=ÚQÆ#∞ ~OÔ –
^ŒÜ«∂ =∞Ü«Úñ_QÆ∞» ^Õ=Ùñ Õ =∞# – Y_=Úæ» II^Õ=ÙxII
`«O„ ç Ü«∞x É’kèOK«∞ <≥Öˇ¡ » II^Õ=Ùñ 2. `ÕxÜ«∞=∞^èŒ∞~°=Ú – u#∞=Ú „Ѩuk#=Ú ´
_çzÛ#II ^蕺#=Ú¿ãÜ«Ú=Ú – ^•## „|^Œ∞‰õΩ=Ú II^Õ=ÙxII
2. ã¨`«ºâßO`«=Ú ÅO‰õΩiOK«∞#∞ – 㨄u¯Ü«∂ Ѷ¨Å=ÚÅ∞#∞ ÉÁ =Ú#∞» ´ 3. <å^èŒ∞x "åHõº=Ú – J~°Ü«Ú=Ú ÉèÏQƺ=Ú ´
x`«ºr==Ú QÆÅ∞QÆ∞ ^•#<£–xã¨ûO^ÕǨÏ=ÚQÆ #∞O_»∞#∞ II^Õ=Ùñ _çzÛ#II áê^ŒÑ¨Ù nѨ=Ú – Éèí‰õΩÎÅ Hõ=K«=Ú II^Õ=ÙxII
3. D ã¨∞=∞OQÆà◊ k=º"åHõº=Ú–xѨC Õ q∂ ~°#∞ã¨iOK«∞ñ ∞» ´ ^Àã¨=ÚÅ∞ 4. P`«‡Å âßO`«=Ú – JÉèíÜ«∞=Ú „âıÜ«∞=Ú ´
<≥_»ÉÏã≤ "≥∂Hõ∆ѨÙñ – „^À=ñ QÀi# "å~°ÖˇÅ¡~°∞ II^Õ=Ùñ _çzÛ#II P`«‡Å‰õΩ |Å=Ú – J#Ü«∞=Ú ™œYº=Ú II^Õ=ÙxII
4. áêѨ=ÚÅÖ’ #∞O ç q »∞^ŒÅñ – Ѩ~°=∞ ã¨∞Y =∞x ^ŒÅñ`«∞ ˆ~xÜ«Úñ ´ `åѨ 5. áêѨ=Ú âßѨ=Ú – ѨÅ∞q^èŒ`åѨ=Ú ´
=∂~°∞Ê#∞ ÖËz ~°O ç – `«fi~°QÆñ „H©ã¨∞Îx â◊~°}∞ ÉÁO^Œ#∞ II^Õ=Ùñ_çzÛ#II
áêѨÙ#∞ "ÕQÆ=Ú – ^•Ñ¨Ù# *Ë~°∞=Ú II^Õ=ÙxII
6. =∞kxk x~°`«=Ú – ѨkÅ=Ú KÕÜ«Ú=Ú ´ ã¨^Œ=∞Å
5. ^Œ∞i`« |∞∞}=ÚÅ∞ n~°∞Û =∞^茺 – ã¨∞÷O »∞ QÍ=Öˇ ##fl "å~°Å∞ ´ `«fi~°QÆ ~°O_ô
*Ï˝#=Ú – ã¨q^èŒ=Ú "≥∂Hõ∆=Ú II^Õ=ÙxII
`«fi~°QÆ ~°O ô – =~°^Œ∞_Ò „H©ã¨∞Î Hõ_» H˜Ñ¨Ù ≥ II^Õ=Ùñ _çzÛ#II

254
6. =∞~°}=Ú#ÔH· ÉèíÜ«∞=Ú <˘O^≥ ç – =∂#ã¨=Ú QÆÅ "å~° ÖˇÅ¡~°∞ ´ Ѩ~°=∞ âßOu
„ѨÉèí∞x "åHͺ=∞$`«=Ú
Ü≥Úã¨OQÆ∞ „H©ã¨∞Îx – Ѩ[˚ _®Ü«∞ñQÆ ~°O ç "ÕQÆ=Ú II^Õ=Ùñ _çzÛ#II

7. x~°‡ÖÏO`«óHõ~°} ™œYº=Ú –x[=ÚQÍ xÅ"≥^Œ‰õΩ"å~°∞ ´


~å – Y~°Ç¨Ï~°„Ñ≤Ü«∞ `å – Pk
„ѨÉèí∞"å ѨOѨÙ=∂ – h– â◊√Éèí=~°¬=Ú x=∂‡ ´ „Ѩ|ÅO|∞QÆ
^èŒ~°‡z`«∞ÎO_≥·# „H©ã¨∞Îx – ^ŒiH˜ ~°O ç ~°O ç "ÕQÆ=Ú II^Õ=Ùñ _çzÛ#II
h "åHõºO |<≥_ç– qÉèí"å=∞$`«=Ú ‰õΩiÜ«∞ñ*Ëã≤ II„ѨÉèí∞"åII
8. "≥∂Hõ∆ ~å[º=Úñ *Ë~°ñ QÀÔ~_∞» – |∞kú QÆey# "å~° ÖˇÅ¡~°∞ ´ ~°Hõ∆ ‰õΩO_QÆ∞»
1. "å_çÜ«Ú#fl\˜ì – ~¸ – "≥∂_»∞ =$Hõ∆=ÚÖË ´ =_çQÍñ lQÆ∞~°∞
ÜÕ∞ã¨∞ <˘^ŒÌ‰õΩ – ~°O ç ~°O ç qâ◊fiã≤OK«∞K«∞ II^Õ=Ùñ _çzÛ#II ÃÑ\˜ì ѨÓz – QÍ_è»O|∞QÆ#∞ Ѷ¨Å=Ú eÜ«∞ºñ II„ѨÉèí∞"åII
–ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^Œi
2. h "åHͺ#Å – N – ^Õ"å ѨOѨÙ=Ú ´ ÉèÏ"åѶ¨∞=ÚÅ =∂_Ûç =∞#=ÚÖò

– áê=#O|∞ ÉÁO^Œ∞#@∞Åñ II„ѨÉèí∞"åII


91
214 Ѩiâ◊√^Œú ÖËY#=ÚÅ∞ – PÖò„ÃѶ_£ `åºQÆ~åA áê=∞~ü
3.^èŒ~°ñ rHõ\˜ H˜kÜÕ∞ – "Õ – QÆ∞~°∞ñ K«∞Hõ¯ „ѨÉèí∞"å ´ ã¨~°à◊O|∞QÆ Ü«∂„u‰õΩÅ∞

#z» – Ѩ~°=∞Ѩ^ŒO|∞#∞ ÉÁO^ŒñQÆñ *ËÜ«ÚK«∞ñ II„ѨÉèí∞"åII


Ѩiâ◊√^Œú ÖËY#=ÚÅ∞
255 ^Õ=Ùx "åHͺ#O^Œ=Ú 3. áêѨ =∞O`«Ü«Ú g ç "Õ∞=Ú – ÉèíH˜Î ã¨~°}˜x #_»∞=ñQÆñ ´ „áêѨÙQÍñ

~å – "≥∂ǨÏ# `å – J@ ^Œ# Ü«∂`«‡ xK≥Ûñ – „áê}ã¨Y∞ñ_QÆ∞» ÜÕ∞ã¨∞O ∞» II=∞=Ú‡II

ã¨∞Y q∞K≥ÛQÆ^Œ =∂‰õΩ – „ѨÉèí∞ÜÕ∞ã¨∞"å h – ã¨∞~°∞z~°=∞QÆ∞ "å 4. ã¨HõÅ [#∞Å∞ ÖËY#=ÚÅ – ã¨`«º=ÚÅ#∞ ^≥eÜ«ÚK«∞ ´

‰õΩ¯ ´ xdÅHõŇ+¨ =#=Ú#‰õΩ ^Œ= – td tYÅ=Öˇ QÍÅ∞Û h^ŒQÆ∞ – JHõÅ∞+¨=ÚQÆ "åx#=∞‡ñQÆ – #OѨ٠=∂`«‡#∞ ~°Hõ∆HÍ II=∞=Ú‡II
– *ËHõÉò KÕO|ˆ~¡<£
=ÚYqHÍã≤`« "åHõº=ÚÅ∞ |Ç¨ï – ã¨∞Y=Ú ÖÁã¨ñQÆ∞ `«"å„t`åoH˜ IIã¨∞Y q∞K≥ÛII

1. [QÆu֒ѨŠ"≥∞O ∞QÆ» – #∞O #ç qq^èŒ – =∞QÆ∞ âß„ã¨Î=ÚÅ∞ E ñQÆ» ´

q∞QÆ∞Å QÆO^Œ~°QÀà◊"≥∞ÿ =∞i – Ü≥ÚHõ\˜ H˘Hõ\˜ q~°∞^Œú=ÚQÆ =∞ –


257 ^Õ=Ùx "åHõº=Ú
~°ÎºQÆ} HõeÊ`« =∞QÆ∞K«∞ #∞#flq – `«QÆx =x „^Àzuq∞ "å\˜x IIã¨∞Y q∞K≥ÛII ~å – HÍÑ≤ `å – UHõ

2. h "åHõº=ÚÅ ÉèÏ==Ú – #q∞‡# áêÑ≤ – r=ÙÅ Hõk r==Ú ´ H=ÅOˆ |QÆ∞ N q<À^Œ ^•Ü«∞HõO|∞ – ^Õ=Ùx "åHõºO|∞ – r==Ú#‰õΩ <åã¨Ê^ŒO|∞ –

^èŒ~°‡âß„ã¨Î=Ú – _Õ=Ùñ _çzÛ# ^˘Hõ\˜ ɡ·aÅ∞ – D =ã¨∞^èŒñQÆÅ ã¨~°fi z~°=∞QÆ∞ ^èŒ#O|∞ ´ ÉèÏ=O|∞Å =∂~°∞Û #O|∞ – |Ǩïà◊ ™ê^èŒ#O|∞ IINII

áêѨÙÅñ „É’= =zÛ# x#∞flñ EÃÑ#∞ IIã¨∞Y q∞K≥ÛII 1. áêѨ `«uH˜ <åÜ«Ú^èŒO|∞ – áêÑ≤ HÍ„â◊Ü«∞O|∞ – Éèí∂Ѩ`«∞ʼnõΩ ^Œ∞ã¨Î~°O|∞ –

– ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^Œi
ѨÙ}º ™ê^èŒ#O|∞ ´ âßѨ =∞_OK≥» ∞» â◊~°O|∞ – [QÆuH˜ qÉèí=O|∞ IINII

256
2. ™êfi`«O„`«º q∞_»∞ ^Œ#O|∞ – ã¨~°fi„âıÜ«∞O|∞ – Ѷ¨∂`«‰õΩʼnõΩ Y_»æO|∞ –

^≥·= "åHõº=Ú huH˜xÅÜ«∞O|∞ ´ „Ñ‘ux QÆ~°ÃÑ_∞» q^èŒO|∞ – MϺuH˜ñ |^äŒO|∞ IINII

~å – Ü«∞^Œ∞‰õΩÅHÍOÉè’l (KåÜ«∞: 3. ã¨`«º q~ål`«O|∞ – x`«º â’aè`«O|∞ – Éèí$`«º =~°∞Å ã¨OK«Hõ~°=Ú –


^èŒ~°}˜Ö’x ^èŒ#=Ú ÖˇÅ¡) `å – Pk cè`«∞# HõÉèíÜ«∞O|∞ ´ KÕ`À qÉèí=O|∞ ã¨∞QÆ∞} – t+¨µºÅ Ǩ ~°O|∞ IINII
=∞=Ú‡ñ „¿Ñ=∞ñ Ez ^Õ=Ùñ_∞» – =∂‰õΩ É’^èŒÑ¨~°Ñ¨ñQÆ ´ 4. Hõ~°Îñ EѨ٠#^ŒÌO|∞ – Ѷ¨∞#=∞Ǩ ^Œ∞ƒù`«O|∞ – ^Œ∞i`«`«uH˜
W=Ú‡QÍ#∞ ÖËY#=ÚÅ – xK≥Û =∂‰õΩ Éèí∂q∞ÃÑ· II=∞=Ú‡II #„ã¨ÎO|∞– ^Œ∞ Yâ’+¨}O|∞ ´ Ѩ~°"≥∂Ѩ^Õâ◊O|∞ – |Ǩïà◊=∂x`«O|∞ IINII
1. =∂ "≥ÚQÆO|∞ #^ŒÌ=∞O^Œ∞ – "Õ∞=Ú K«∂K«∞#@∞¡QÆ ´ "Õ∞=Ú
5. ã¨~°fi[#∞ʼnõΩ#∞ Ç≤Ï`«O|∞ – ™œYº™ê^èŒ#O|∞– âßOuH˜ x[=∂~°æO|∞–
QÍ# =K«∞Û =∂ã≤÷u – q∞QÆ∞Åñ ^Õ@QÆ #O^Œ∞Ö’ II=∞=Ú‡II [QÆ =ÚÅ» ǨÏ~°O|∞ ´ [QÆ=Ú #O`«‰õΩ#∞ =~°O|∞ – ã¨`«ºq[Ü«∞O|∞ IINII

2. áêѨ =∞<≥_»∞ |∞~°^Œ QÀux – |_ç# =∞=Ú‡ <≥`«ÎñQÍ ´ áêѨ


6. HÀÖÏǨÏÅ HÍ~°}O|∞ –KåÅ „áêp#O|∞–=¸Å=∞ø ^èŒ#O|∞ [QÆ=Ú–
~°Ç≤Ï`«∞O_≥·# ÜÕ∞ã¨∞ – „áê} q∞K≥Û#∞ „ÉË=∞KÕ II=∞=Ú‡II
<ÕÖˇ ç `«O„`«O|∞ ´ *ÏeÜ≥∞ ^Œ# ã¨∂„`«O|∞ – "Õ∞Å∞ Éèí∂+¨}O|∞ IINII

7. *Ï˝xH˜ ^Œ∞~ü „QÍǨϺO|∞–^•x É’^èŒ#O|∞–n#[#∞Å Hõ~°÷O|∞ –


k=º â’aè`«O|∞ ´ =∂x`«ÉèíH˜Îx k#O|∞ – =∂#x Ѩ~î°#O|∞ IINII
– QÆ∞<åfl|`«∞ÎÅ ã¨=¸ÜÕ∞Å∞

92
258 ã¨OѶ¨∞=Ú
¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú ~å – =∞^茺=∂=u `å – Pk
Ü≥∞Ǩϟ= ѨÙi ѨÙ<åk – ~ÚÅ – =∞Ǩ ã≤÷~°Oɡ·#k
¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú
1. ™ê÷Ѩ‰õΩñ_»∞ Ü≥∞Ǩϟ"å ^Õ=Ùñ_»∞ – áêѨÙÅ#∞ QÍ= – <ÀÑ≤ ã¨∞`«∞xñ
1. =∞Ǩ ã‘Ü≥∂#∞ QÆ∞=∞‡=ÚÅ∞ – Jq – Ü≥∞Ǩϟ"å‰õΩ
|OÃÑ Hõ~°∞}∞ñ ∞» ´ D Ѩq„`« ã¨OѶ¨∞=Ú#‰õΩ – nѨ=Ú Ñ¨iâ◊√^Œú "Õ^Œ –
#u„Ñ≤Ü«∞=ÚÅ∞ ´ WñHõ – xÇ¨Ï [#∞ ÖˇÅ¡~°∞ Q˘xÜ«∂ ç –
"Õ∞ѨÙq∂é∞ t~°ã¨∞ „H©ã¨∞Î – HÍѨÙHõ~°Î áê=<å`«‡ IIÜÕ∞ã¨∞II
x#∞ – |Ǩï H©iÎO`«∞~°∞ Ѩ@ì}=∂ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
2. Éèí∂q∞Ö’ ã¨~°fi[<åOQÆ=ÚÖò – `«=∞ – <å=∞=Ú ÅK«Û@ „"åÜ«∞<£ ´ P 2. =~°∞ñ_»∞
qâı+¨MϺux ´ ã¨iÔQѨ@∞ì <å~°p~° – Å~°Ü«∞ hu <åºÜ«∞=Ú Åq–Ü«Ú~°∞`«~å
– ™êfiq∞ Ü≥∞Ǩϟ"å "åi<£ – J@ – [x‡Ozi Ü«∞x „"åÜ«∞<£ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
Éèí~°}=ÚÅ
3. áê@Å∞ áê ç [<åOQÆ=∂ – `«=∞ – Ü«¸@Å∞ h Hõ » 3. `«# Ü«∞=¸Åº ~°HõÎ=Úñ ^≥zÛ – Ü«∞#∞~°‰õΩÎñ _ô"≥∞ – Hõxâ◊ â◊√ů

^• #=ÚxzÛ ´ Ѷ¨∞#∞ñ _»QÆ∞ <å áê=<å`«‡ – `«#‰õΩñ ^À_»∞*Ëã≤ =∞Oz


QÆÅ"Õ ´ Ü«∞x ã¨∞Îu~ÚO`«∞~°∞ x#∞ ã¨∞Îuáê„`å –
– Ѩx `«#=Ú# h"≥∞ H˘Hõ¯ – Éèí=#=Úñ QÆ@ìOQÆñ É’Ü≥∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
~ÚñHõ – Éèíl~ÚO`«∞~°∞ x#∞ x[ÉèíH˜Î<£ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
4. =∞~°} q[Ü«Úñ _#·≥ g~°∞ñ_∞» – =∞Ǩ „|=ÚÅÃÑ· – #~°∞QÆ∞^≥OK«∞
4. Wk ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞OÉË – Hõ_»∞ – â◊√Éèí=ÚÅ xK«∞Û ã¨÷ÅOÉË ´ ^èŒ~°–|∞^èŒ∞
=∞Ç≤Ï=∞ â◊¥~°∞ñ ∞» ´ x~°`«„¿Ñ=∞ HÍ=Úñ _"≥∞ô – Hõ~°=Ú|\˜ì ÃÑO ¡ç Ü«∂ ñ» –
ÖËã¨∞x x@ñ QÆ#∞K«∞ – #u–=Ú^Œ=Ú#∞ ÉÁO^Œ∞@ x["Õ∞ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII
^Œfi~°QÆ =K«∞Ûñ QÍ# ÉèíH˜Î – ÃÑ~°∞QÆ „|`«∞‰õΩ @∞`«Î=∞O|∞ IIÜÕ∞ã¨∞II
5. [#ó ‰õΩ=∂ ~å`«‡‰õΩ#∞ – xñHõ – Ѷ¨∞#=∞Ç≤Ï=∞Å∞ QÆÅ∞æ#∞QÍHõ ´ P -Ѩ\Ïìaè „Ñ¨ã¨Oy

– kx #∞O #ç sux xѨÙ_∞» – xñHõ – ##=~°`«=ÚO ∞#∞» P"Õ∞<£ IIÜ≥∞Ǩϟ"åII

- ã¨Ô~à◊¡ ã¨=¸ÜÕ∞Å∞ ã¨∞|ƒÜ«∞º 260 ã¨OѶ‘∞ÉèÏ==Ú |Å=Ú


259 ã¨OѶ¨∞=Ú „H©ã¨∞Îx ^ÕǨÏ=Ú ^•g^Œ∞ H©~°Î# 133
~å – Hõ=∂ã¨∞ (KåÜ«∞: H˘xÜ«∂ `«~°"Õ∞)» `å –
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞: F Pk
=∂ `«O„_ç) `å – UHõ ZÅ¡ ™È^Œ~°∞ Öˇ·Hõº`« – =ã≤~ÚOK«∞@ – Ü≥∞O`« "Õ∞Å∞ =∞<ÀǨÏ~°=Ú IIZÅ¡II

ÜÕ∞ã¨∞ ^ÕǨÏ"≥∞ÿ# ã¨OѶ¨∞=Ú – „ѨÉèí∞ „H©ã¨∞ÎÃÑ· q–âßfi㨠=∞=∞i „HÍ


1. ^èŒ~°}˜Ö’ #ǨÏ~À#∞ – `«Å#∞O ç kQÆ *Ï~°∞
Öˇ_»∞ [#=Ú ´ ÜÕ∞ã¨∞ „áêÜ«∞tÛ`«Î ~°HõÎ=Ú – ^Àã¨=ÚÅ#∞ ÉÏѨ٠#OK«∞ –
´ Ѩi=∞à◊ `≥·ÅO|∞ – =Öˇ #kÌ `«#~å~°∞ IIZÅ¡II
<åã¨`À » #q∞‡ `«=∞ „Ѩ – Ü«∂ã¨=ÚÅ#∞ n~°∞ÛH˘#fl IIÜÕ∞ã¨∞II
2. "≥ÅÜ«Ú ã‘Ü≥∂#∞ H˘O – »Å ÃÑ·H˜ ky =K«∞Û ´
#Å ÃÇÏ~À‡#∞ =∞OK«∞ =Öˇ #kÌ K≥ÖÏfi~°∞ IIZÅ¡II
3. `«~°O`«~°O ÉÏj~åfi – ^Œ=Ú x`«º r=O|∞ ´ ã≤÷~°=ÚQÍ
#O^Œ∞O » – ÃãÅ q_#∞≥ ^Õ=ÙO_∞» IIZÅ¡II
4. [#Hõ `«# Ü«∂`«‡‰õΩ#∞ – Ѷ¨∞# =∞Ç≤Ï=∞ =∞QÆ∞ñQÍHõ ´
=Ú#∞ Ñ≤ѨC ∞<»£ Ü«ÚQÆ – =ÚÅ HõQÆ∞#∞ QÍ HÍ"Õ∞<£ IIZÅ¡II
– =∞Öˇ¡Å ^•g^Œ∞

93
218
261
~å – Y~°Ç¨Ï~° „Ñ≤Ü«∞ ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú
ã¨=∞‰õÄ~°∞Û=Ú `«O„ ç – ¢ÔH·ã¨Î= – ã¨ÉèíÖ’ <≥·Hõº`«#∞ – ^Œfi~°Ö’ñ ´ ^Œ=∞ 5. áê=∞~° [#=ÚÅ∞ „ѨÉèí∞ <≥é∞OQÆHõ – ÃÑ » =∂~°æO|∞Å k~°∞QÆQÆ#∞ ´

=∂#∞QÆ ~°Hõ∆} =∂~°æ=Ú EѨÙ@ – ã¨OѶ¨∞ =∞ – h ÉÏ^茺`«QÍ^•? II„ѨÉèí∞II


„Ñ≤Ü«∞ H˘=∞~°∞ñ ∞» – „â◊=∞ʼnõΩñ |∂~°fiO
– |q∞`åã¨H˜Î`À – # y#ç q^èŒ =Ú# IIã¨=∞II 6. ¢ÔH·ã¨Î= ^•`«$`«fi=Ú #O^≥^Œ∞QÆ∞@ – Hõ~°Î#∞ H©iÎOK«∞@ Ü«∞ø#∞ ´ ^Œâ◊=∞

1. ^Õâ◊=Ú ~°Hõ∆}ÔH· – `«O„ ç – ^Õ=Ùx =∞Ç≤Ï=∂~°÷O – x[=ÚQÆ ´ "åã≤QÆñ ÉèÏQÆ=ÚÅ∞ ^•`« H˘ã¨OQÆ#∞ – ã¨OѶ¨∞ =∞ – h ÉÏ^茺`« QÍ^•? II„ѨÉèí∞II

QÆ∂~°Ê#∞ – ÉèÏã¨∞~° SHõºO – ÉÏâ◊`À xxfl@∞ – # ∞QÆ∞K«∞#∞O» ñQÆ» IIã¨=∞II – ZO.ZÖò. "≥∂*ˇãπ

2. ÜÕ∞ã¨∞x 263 ¢H©ã¨∞Î ã¨OѶ¨∞=Ú#‰õΩ t~°ã¨∞û


h ã≤Å∞=#∞ E – K«∞K«∞ "Õ∞ q∞ÅÖ’ – "åã≤QÆñ „ÉË=∞`À – =i÷Å∞¡@ÔH·
IIã¨=∞II ~å – ÉËǨ Q∑ `å – Pk
ã¨OѶ¨∞ t~°Ãã· "≥ÅÜ«Ú „ѨÉèí∞"å – ã¨`«ºHõ$Ѩ ã¨OѨÓ~°‚ „ѨÉèÏ"å ´ ã¨~°fi

¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞ =∞Ç≤Ï =∂ – ¢™È΄`«w`«Öò ã‘fiHõiOѨÙ=∂ IIã¨OѶ¨∞II

262 1. ã¨OѶ¨∞ Ü«∞ã≤÷ÉèÏ~°=Ú g"Õ – ã¨OѶ¨∞ r"å^è•~°=Ú h"Õ ´


ã¨~°fi [#~°Hõ∆}=Ú h"Õ – ã¨~°fiÖ’Hõ xsHõ∆} h"Õ IIã¨OѶ¨∞II
~å – PÇ≤Ïi 2. `«~°}˜ K«∞@∞ì `å~å„QÆǨÏ=ÚÅ∞ – Ѩi=$`«ÎOɡ· u~°∞QÆ∞ sux ´ `«Å Ü≥∞

„ѨÉèí∞„H©ã¨∞Î ÜÕ∞ã¨∞ „¿Ñq∞OK≥ ã¨OѶ¨∞=Ú#∞ – Ѩi=∞à◊ "åã¨#QÍ#∞O_»´ „H©ã¨Î~Ú `«#∞"Õ Éèí‰õΩÎÖˇ· – `«y# ã¨Yº`« <≥·Hõº`« #∞O^Œ∞~°∞ IIã¨OѶ¨∞II

„ѨÉèí∞=Ù z`«Î=Ú#∞ ѨiQÆ}˜OK«∞@Ü≥∞ – ã¨OѶ¨∞=Ú h ÉÏ^茺`«QÍ^•! II„ѨÉèí∞II 3. #∂`«<å`«‡ #∂`«# [#‡ – hu ¿ã"å x~°uÜ«Ú QÆey ´ x`«º
=∂`«xÜ«∞O^Œ∞ xÅz – <≥QÆ_»∞ "åˆ~ x[¢ÔH·ã¨Î=ÙÅ∞ IIã¨OѶ¨∞II
1.^Õ=Ù_çK«∞Û |Ǩï=∂#"≥∞ a_»¤Å∞ – QÆ~°ƒùѶ¨Å"≥∞ =∞# H˜_»∞ ™êfiã¨÷ºO WOѨÙQÆ
4. P`«‡â◊√kú – J#∞Ѩ=∞|∞kú J=∞Å=~°Î# =∞xâ◊=Ú QÆey ´ P`«‡Ñ¶¨Å=ÚÅ∞
„Ѩu+≤ìOѨ#∞ "åix – *ÏѨQÆ <ÕiÛ# –Ü«∞#∞ Éèí=OÉË ¢ÔH·ã¨Î=O|∞ IIã¨OѶ¨∞II

2. Ü«Ú=‰õΩÅ∞ ~Ѩ\˜ˆ 5. qâ◊fiã≤O`«∞=Ú x<Õfl "Õ∞=Ú – q=∞Å r= „Ѩ^•Ü«∞‰õΩO » ´


=~°∞_h"≥·» =~°^Œ∞ » g"≥· – qâ◊fi ÉèÏ~°u #∞^ŒúiOѨÙ=∂ IIã¨OѶ¨∞II
áê=#∞Å∞QÆ xÅñ *ËÜ«∞#∞ "åix – ã¨OѶ¨∞=Ú – h ÉÏ^茺`« QÍ^•? II„ѨÉèí∞II
3.ÉÏÑ≤Î㨇=Ú#∞ Hõ$áê „Ñ¨™ê^Œ=ÚÅ∞ – „ѨÉèí∞ "≥OK≥#∞ Ѩiâ◊√^Œú=ÚQÆ ´ Ѷ¨∞#=ÚQÆ – K≥\˜ì ÉèÏ#∞=¸iÎ

264 The Church's one foundation

1 D ã¨OѶ¨∞O ÃÑ· #∞O ç =zÛ ÜÕ∞ã¨∞

"å\˜x ÔQ·H˘# x~°`«=Ú – ã¨OѶ¨∞=Ú – h ÉÏ^茺`«QÍ^•! II„ѨÉèí∞II


ѨÙ<åk „H©¿ãÎ ÃÑO_®¡ ≥ h"≥∞<Õ

4. ^Õ=Ù_»∞ [`«Ñ¨iÛ# ^•OѨ`«º=Ú – ÉèÏ==ÚÅ~° |O^èŒ∞`«fi=ÚÅ∞<£ ´


™ênèâ◊√ñ Õ
HÀ~°∞K«∞ ~°HõÎ q∞zÛ

ã¨=ºO|∞QÆ ã¨i *ËÜ«∞ñQÆ "å\˜x – ã¨OѶ¨∞ =∞ – h ÉÏ^茺`«QÍ^•? ^ŒH˜¯OK≥ ÜÕ∞ã¨∞ nx H˘<≥ h Hõ#º<Õ
II„ѨÉèí∞II "åHͯѨÙÖò Ô~\˜ìOKÕ

94
220
2 XHõ¯ñ Õ ^Õ=Ùñ_çO^Œ∞ ã¨OѶ¨∞ ¿ã=‰õΩÅ∞ 221

XHõ¯
XHõ¯>Ë [#‡ q∞O^Œ∞ ã¨OѶ¨∞¿ã=‰õΩÅ∞
XHõ¯ ‰õΩ@∞O|=Ú 266 x[¿ã=‰õΩx ÅHõ∆}=ÚÅ∞
XHõ¯
XˆH
^•g^Œ∞ H©~°Î# 15
xsHõ∆}˘Hõ¯ \˜O^Œ∞ ~å –
x~°O`« nè~°â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú (KåÜ«∞ : Éèí[# KÕÜ«ÚK«∞) `å –
Pk
3 Jã¨`«º
Ѷ¨∞# Ü≥∞Ǩϟ"å h QÆ∞_®~°O – |∞# #ukäÜ«∞ø "å =O≥ ∞» ´ `«#~° h
J<Õ‰õΩÖò #qfi#<£
Ѩiâ◊√^Œú Ѩ~°fi`« – =Ú# =ã≤OK≥_∞» "åñ_=O≥ ∞» IIѶ¨∞#II
qÉèÏQÆ
1. "≥ÅñÜ«∞QÆ#∞ Ü«∞^ä•~°÷ =~°Î# – QÆey hu ##∞ã¨iOK«∞K«∞ ´ <≥Åq∞`À
qâı+¨ "≥ÚOk#<£
=∞#™ê~° x[=Ú – ѨÅ∞‰õΩ K«∞O ∞"åñ» ·≥ ã¨∞=∞‡ IIѶ¨∞#II

2. `«#^Œ∞ <åů`ÀñQ˘O ≥ =∂_ñ» ∞» – `«# ã¨Y∞#‰õΩ#∞ w ∞» KÕÜ«∞ñ ∞» ´

265 `«#^Œ∞ á⁄~°∞QÆ∞ "åxÃÑ· xO–^ŒÅ#∞ "≥∂Ѩñ_çOK«∞ ˆHxÜ«Ú IIѶ¨∞#II

1 ^Õ=Ùx ã‘Ü≥∂<£ ѨÙ~°=∂! 3. "åxH˜x hK«∞O _»ã¨Ç¨ïº_»∞ – "åñ_»∞ Éèí‰õΩÎÅ Q“~°qOK«∞#∞ ´

„âı+¨ì=∞ø Ѩ@ì}=∂ ! Ǩ x Hõey# <å`«ñ_∞#∞» „| – =∂} =∂_Ü«Úç =∂@ `«Ñ¨Êñ_∞» IIѶ¨∞#II


™ê÷=~°Oɡ·# ѨÙ~°=∂ ! 4. =∞iÜ«Ú „^Œ=º=Ú – = ¤ç H©Ü«∞ñ_∞» – x~°Ñ¨~åkèxñ *ˇéѨ ÅOK«=Ú ´ J~°Ü«∞ñ _ç@∞ìÅñ

^Õ=Ùx x"åã¨=∂! *ËÜ«Ú"åñ Õ – ^èŒ~° <≥ѨÙ_»∞ QÆ^ŒÅÊñ|_»ñ_»∞ IIѶ¨∞#II

Ü«ÚQÆ=ÚÅ tÅÜ≥ÿ∞# 5. [#Hõ `«#Ü«∞ áê=<å`«‡‰õΩ – Ѷ¨∞# =∞Ç≤Ï=∞Ü«Ú HõÅ∞æñQÍHõ ´ =Ú#∞ Ñ≤Ѩ٠∞»
^Õ=Ù
<≥šѨC ∞<»£ Ü«ÚQÆ – =ÚʼnõΩñ QÆÅ∞æ#∞QÍHõ Ü«∂"Õ∞<£ II[#HõII
â◊„`«∞=Ù
~°Hõ∆} h ^Œ∞~°æ=Ú.
2 HÍOK«∞=∂ ã¨r=^è•~°Öò
âßâ◊fi`«
267
h^ΰ
~å – HõàϺ}˜
ZO`À ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ#q – ^èŒ~° y~°∞ÅÃÑ· – <≥O`À Ü«∞O^Œ"≥∞ÿ#q ´ ã¨O`« `«O|∞ñ |

`«$Ñ≤ÎѨ~°∞Û ^è•~°Ö<£
~°=∞ – [#‰õΩ „¿Ñ=∞#∞ ^≥ÅÊ – ã¨O`«ã¨ =∞O^Œ∞K«∞ – ã¨iQÆ „|Hõ@# *ËÜ«∞ ´ JO`«@#∞ |
–*Ï<£ #∂º@<£

J#∞ : Ñ≤.ã≤ ɡ<Àfl xñ |∂x „ѨÉèí∞ # – `«ºO`«=ÚQÆñ „|Hõ \˜Oz =ã¨∞^èŒ #–#O`« =∞QÆ∞ â◊√Éèí"å~°Îñ *Ï>ˇ_∞»

– qO`« Ü«∞QÆ∞ É’^茉õΩÅ áê^Œ=Ú IIÖˇO`ÀII

95
222 ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú
1. =∞O^Œ=∞`«∞ÅQÆ∞ "å~°Å∞ – =¸~°ö`«fiO|∞ – <˘O^Œ∞ <≥Å¡ [#O|∞Å∞ ´
¢ÔH·ã¨Î= ¿ã=‰õΩÅ∞
=O^Œ∞K«∞ñ QÆ∞O^Œ∞K«∞ – =# yi HõO^Œ~°=Ú – ÅO^Œ∞ #∞#fl ã¨HõÅ
3. Ѩiâ◊√^•ú`«‡ |ÅO|∞#∞ – "åHõºÑ¨Ù ^èŒ$uxñ – |_»ã≤#
– =∞ø "≥∂@∞[# "≥∞~°∞ñQÆñ ´ á⁄O^Œ∞QÍñ „ѨÉèí∞ ÜÕ∞ ™⁄ã¨OÔQ_»∞ –
É’^茉õΩÅ#∞ ´ W~°∞Å â◊H˜Îx „^Àã≤ – #~°∞Å#∞ h `«@∞ì –
ã¨∞O^Œ~°O |QÆ∞ ã¨`«º "åHõºO – |O^Œ∞H˘x Kå\˜OK«∞K«∞O ≥ ∞» –
=∞~°Åñ *ËÃã_∞"åiñ» – ^Œfi~°Ö’ñ |OѨÙ=Ú ^Õ= IIѨiII
JO^Œ =∞QÆ∞ É’^èŒ ‰õΩÅ áê^Œ=ÚIIÖˇO`ÀII 4. h Ü«∂`«‡ HÍOu`À_ñ» – |∂~°fi=Ú =Öˇ<Õ – _®Ü«∞OQÆ =∞=Úñ *ËÜ«Ú=∂
2. =∞kÖ’ñ „ѨÉèí∞x #q∞‡# – áêѨÙÅ <≥Å¡ñ – `«∞kx "≥∂Hõ∆ Ѩ^Œ=Ú‡# ´ ´ ÜÕ∞ Ü«∞ ∞¤#fl#∞» ÉÏÑ≤ – Ü≥∞Åq∞ xOyx reÛ – ^•Ü«Ú=Ú =∞=Ú ¿ãfiK«Ûù
qk`«=Ú‡QÍñ *ËiÛ – „Ñ‘uñ EѨÙ# @OK«∞ – WkQÀ ~°=∞‡x „H©ã¨∞Î –
– ^ŒÜ«∞KÕã≤ h Ü≥Ú^ŒÌñ IIѨiII
Ѩ^Œ ã¨xflkèx *Ë~°Ê ´ ã¨^ŒÜ«ÚÖˇ· â◊√Éèí"å~°Î=∂#=Ú ´ =Ú^Œ=Ú##∞
5. [#∞ ÖˇÅ¡ h "åHõºÑ¨Ù – â◊H˜Î <≥é˜Oy – Ѷ¨∞#Ѩ~°Ñ¨ñ ^Œfi~°KÕÜ«Ú=Ú
=∞kÖ’# x ç H˘x – ѨkÅ=ÚQÆñ „ѨHõ\˜OK«∞K«∞O ≥ ç – qk`«∞ ÅQÆ∞
´ ÃÑ#∞ ã¨OѶ¨∞=ÚÅ∞ Ö’Hõ – =Ú# <å\˜ ~Ú„âßÜÕ∞Öò – [#Ѩ٠x„^Œ#∞
É’^茉õΩÅ áê^Œ=Ú IIÖˇO`ÀII
ÉÏѨ٠– [Ü«∞ "≥ÚO^Œ∞ h "å‰õΩ¯ IIѨiII
3. ÜÕ∞ã¨∞ „H©ã¨∞Î ~å~å*ˇ· – Ü«Ú<åflñ_»#∞K«∞ – ÉèÏã¨∞~°O|∞QÆñ
6. WÅ ã¨OѶ¨∞=Ú# <≥_®~°∞Öò – HõѨC=Ú ^Õ= – `˘ÅñyOK«∞ =∂@OHõ=Ú ´
^≥Å∞ÊK«∞ ´ "åã≤QÍñ „ѨÉèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ – =ã¨∞^èŒ ~°Hõ∆‰õΩñ_»#∞K«∞
JÅ h "åHõº=Ú#‰õΩ – # O|∞¤» ÖËq∞Ü«Ú – QÆÅ∞ñQƉõΩO_ñQÆ»
– ~¸ ã¨∞"å~°Î#∞ *Ï\˜ ~ÚK«@ <≥=∞‡k<˘O^Œ ´ ^Àã¨HÍi [#O|∞ ÅO^Œi – H©
x=Ú‡ – Ѷ¨∞# ã¨OѶ¨∂^茺‰õ∆ΩO_–» IIѨiII
ã¨∞=∞OQÆà◊ "å~°Îñ ^≥Å∞ѨÙK«∞ – ^À㨠=∞O`«Ü«Úñ ÉÏѨ٠=∞#
7. h ã¨OѶ¨∞=Ú#∞ #|^Œú – É’^èŒÅ#∞O ç – x~°‡ÅO|∞QÆñ QÍ=Ù=∂ ´ QÍã≤ñ *ËÃã_∞»
„ѨÉèí∞ – ÜÕ∞ã¨∞ñ EÃÑ_∞» "åi áê^Œ=Ú IIÖˇO`ÀII
r`« – QÍO_»¡#∞ ÉÏÑ≤ h – ÉèÏã≤Å∞¡ #∞^•º# – =#=ÚQÆ #∞OK«∞=∂ IIѨiII
–"Õ∞_çHÍÜ«∞Å ™ê^èŒ∞=Ù

– Hõ_çÜ«∞O QÍ„aÜÕ∞Å∞

268 ã¨ÉèíHÍѨ~°∞Å H˘~°‰õΩ „áêi÷OK«∞@


269 É’^茉õΩÅH˘~°ÔH·# „áê~°÷#
~å – HõàϺ}˜ (KåÜ«∞ : Ѩiâ◊√^•ú`«‡#∞ QÀ~°∞=Ú) `å –
Pk ~å – â◊OHõ~åÉèí~°}=Ú `å – Pk
J ∞QÆ∞K«∞<åfl» "≥∂ ^Õ= – Hõ ∞» ^ŒÜ«∞#∞ QÍ=ñ ´ *ˇ ∞QÆ∞Å» "≥∞ÿ# "Õ∞=Ú
Ѩiâ◊√^•ú`«∞‡ñ ,» Öˇ=Ú‡ h – ã¨OѶ¨∞=ÚÃÑ· h – =~°
n"≥#Å #∞OK«∞q∂ z~°∞`« HÍÅѨ٠ã¨Éèí HÍ – Ѩ~°∞ ÖÁOk x– #fl_∞QÆ∞@‰õΩ» <Õ a_Ü«∞ç "≥ÚO^Œ=Ú ´ J_∞QÆ∞ñ» ç q∂ H˜

h Ü«∞yfl – Ü«∞~°∞Å <≥kiOz Kå – \˜i h^Œ∞ ã¨`«ºO|∞ IIѨiII Ü≥∞^Œç #OK«∞ – <å# uzÛ# "åQÍÌ#=Ú#ñ QÆx IIÜ«∞_∞QÆ∞II»
1. "Õ_»∞ HõÅ~°ñQÆñ QÆ∂ ç x#∞ Q˘x – Ü«∂ ç Ü«∞_çÔQ_»∞ h^Œ∞ Éèí‰õΩÎÅñ ´ QÀ_»∞
1. |Å∞ñ_® ~¸ HÍÅO|∞#<£ – k"å~å„`« – =ÚÅ∞ h^Œ∞ ¿ã=
QÆx ^ŒÜ«∞`À » <≥ѨC_»∞ – g_»Hõ <≥~°"Õ~°∞Î =x x II#fl_»∞QÆ∞II
‰õΩÅ∞<£ ´ #Å∞ k‰õΩ¯Å#∞ kiy – qÅã≤Å∞¡ h "å~°Î – ѨÅ∞
[<åOQÆ=ÚʼnõΩñ „|Hõ\˜OK«∞ K«∞O^Œ∞~°∞ IIѨiII 2. ™êÔ~ ™êÔ~‰õΩ x#∞fl q_çz – Ѷ¨∞’~° ^Œ∞i`«Ñ¨Ù ÉèÏ~°=∞O^Œ∞ñ ´

2. „Ѩu^Õâ◊=Ú kѨC ∞» – Lr˚==Úñ |_ã≤i» h a_Å∞¤» ´ *Ëi x#∞ =∞ézuq∞ QÆ^Œ =∂ – „‰õÄ~°`« <≥ » ÉÏѨ٠=∞x x II#fl_∞QÆ∞II»

J`«∞Å∞O ∞» h Ѩل`«∞ñ – _®*Ï˝Ñ≤Oz# Ü«∞>Ë¡ – 3. ^Œ∞+¨µì_»∞ =∂`À_»ñ É’~°ñQÆ – „âı+¨ª =∞QÆ∞ =∂x+¨ª `À_»∞`« ´ Hõ+¨ì =∞#Hõ

Ü«∞u f„=`«#∞ "Õñ » Jkèáê =∂H˘ã¨ñ QÆ∞=ÚIIѨiII "åx QÅfiñÔ – |∞+≤ìx |∞\˜ìOK«∞ =∞x x II#fl ∞QÆ∞II»

96
5. "≥∂^Œ "≥ÚѨÊñQÆ h^Œ∞ "åHõº=Ú – "Õ∞kxÃÑ·
224 ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú
4. `À~° =∞QÆ∞ qâßfi㨠xsHõ∆} – ‰õÄiq∞ q=∞ÖÏ`«‡ =~°=ÚÅ∞ ´ "å~°Hõ É’^èŒÑ¨~°K≥_»∞ – É’^èŒ ‰õΩÅÃÑ· â’^èŒ#O|∞Å∞ – á⁄i¡ ~å

ǨÏ$^ŒÜ«∂O`«~°O|∞Åñ – *Ëiz =∞=Ú "≥eyOK«∞ =∞x x II#fl ∞QÆ∞II» ‰õΩO_®^ŒiOѨ II# ∞QÆ∞II»
6. ^Œ∞i`«=ÚÅ KÕ Éèíi`«∞ ÅÜ≥∞º_»∞ – #~°∞ÅÃÑ· h Hõ~°∞}ñ EÑ≤ ´ QÆ∞~°∞`«~°O|QÆ∞
ÉÏÑ≤Î㨇=Ú
ÉÏÑ≤Î㨇=Ú
=∂~°∞ ѨÙ@∞ìHõ – =~°=Úñ QÆ∞=∞‡iOK«∞ =∞x x II#fl_∞QÆ∞II»

7. ~ÀQÆ=ÚÅKÕ ¿ãy <˘O^Œ∞K«∞ – *ÏQÆ∞ ¿ãÜ«∞Hõ x#∞ñ ^ŒÅñK«∞K«∞ ´ ÉÏQÆ∞

QÀ~°∞K«∞ #∞#fl Éèí‰õΩÎÅ – ~ÀQÆ=ÚÅ∞ "≥_eOK«∞» =∞x x II#fl_∞QÆ∞II» 271 „ѨÉèí∞x ÉÏÑ≤Î㨇=Ú
8. ^èŒ~°}˜ÃÑ·x =∞~°} =∞Ü≥∞º_»∞ - `«~°∞}=∞O^À Hõ~°∞}Ï Hõe`å ´
Ѩ~°=∞ ѨÙ~°=Ú#O^Œ∞ñ*Ëi - =~° ã¨∞YO|∞ Å#∞ÉèíqOѨ II# ∞QÆ∞II» ~å – =ÚMÏi `å – Pk
q#ˆ~ #~°∞ÖÏ~å – =∞#=ÚÅ – "Õ »∞HõÅ#∞ q∂~° ´ =∞#, ~°Hõ∆
–qeÜ«∞O ɡ„i

270 ¿ã=‰õΩÅH˘~°ÔH·# n"≥# ‰õΩñ_QÆ∞» – =∞iÜ«∂ `«#Ü«Úx – =∞Ç≤Ï=∞Å∞ K≥=ÙÖÏ~° IIq#ˆ~II

1. `«# Hõ#fl#∞ =ÚO^Œ∞ – Ü≥∂Ǩ – ##∞ #`«ñ _çOá⁄O^Œ∞ ´ Ѷ¨∞#`«~°


~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ : Hõ~°∞}™êQÆ~°)

`å – Pk =∞QÆ∞#∞ – „Ѩ=K«#=Úñ| – Öˇ¯#∞ Éèí∂[#∞ ÅO^Œ∞– IIq#ˆ~II


n"≥#Å x_∞» ^Õ"å h^Œ∞ – ¿ã=ÔH· "≥_Öˇ»_∞» n#∞ÅÃÑ·ñ ´ áê=<å`«‡ #OѨÙ=Ú 2. J`«ñ_»∞ Ü≥∂~åÌ#∞ – #kÖ’ – MϺuQÆ ##∞k#=Ú<£ ´ áê`«‰õΩʼnõΩ ÉÏ
– Ѩ#∞ÅÖ’ # Ñ≤OѨÙ=Úç – H=ÅO|∞Qƈ =∂ `«#∞=ÙÅ∞ – Ñ≤Î㨇 q∞K«∞Û <≥_»O – „ѨÉèí∞ =K«Û\˜ HõiÔQ<£ IIq#ˆ~II
h – ¿ã=ÔH· Ü«∞iÊOѨ QÆ*ËÜ«Ú=Ú IIn"≥#ÅII 3. <åºÜ«∞=Ú xÅ∞ѨÙ@ÔH· – „ѨÉèí∞x q– ^èÕÜ«∞`«ñ QÆ#∞Ѩéz ´
1. =∂\˜=∂\˜H˜ ÉÏѨܫÚ`«OÉ∫ – =∂~°æ=Ú#ñ [#∞ =∞#ã¨∞Åñ „^Œ∞Oz ´ "Õ∞\˜
„âıÜ«∞ Ѩu ÉÁO – ^≥#∞ Ü≥∂Ǩ #∞x – KÕ`« ÉÏÑ≤Î㨇O|∞ IIq#ˆ~II
„H©ã¨∞Îx <å=∂ – =∞$`«=Úñ „QÀÅ∞K«∞ "Õ∞=∂ – áê@∞# <å`«‡Å ~°Hõ∆}ÔH·
4. Ѩ~°=∞O_»Å =∞ѨÙ_»∞ – `≥~°=O – | ç áê=Ù~°=Ú QÆu<£ ´ Ѩiâ◊√^•ú`«‡ â◊√
– Ѩ#∞Å∞ ã¨ÅÊñQÆ |OѨÙ=Ú Hõ$ѨKÕ IIn"≥#ÅII
2. k=º É’^èŒ Öˇ^Œ#∞ QÆeæ – n#`«#∞ ~°Hõ∆} =∂~°æ=Ú#∞ ´ Éèí=º=ÚQÆ É’kèOѨñ
– Éèí„ѨÉèí b#∞K«∞ñ – „ѨÉèí∞=Ù q∂ñ^Œ „"åÖˇ<£ IIq#ˆ~II
5. PHÍâ◊=Ú#∞O ç – HõeÔQ#∞ – „áêHõ@=∞QÆ∞ ~°==Ú ´ <å H˜`«ñ ∞» „Ñ≤Ü«∞O
– |~°=∂~°÷ "≥∞é˜yOѨ – ¿ã=º <Õ~°Ê"≥ k#
k#=Ú#∞ h – ¿ã=HÍoH˜ h =∞~°‡=ÚÅ IIn"≥#ÅII – É∫ ‰õΩ=∂~°∞ñ_® – #O^Œ "≥ÚOk ~°#∞K«∞ IIq#ˆ~II
3. ^Œ∞i`« ~ÀQÍ^Œ∞ÅKÕ q∞QÆ∞Åñ – `«∂e K«#∞ =∞#∞*ÏoH˜ h"Õ ´ 6. JO`«@ =∞# Hõ~°Î – Ѩiâ◊√^•ú`«‡ |Å=Ú Hõeq∞<£ ´ ã¨O`«ã¨=Ú#
Ѩ~°=∞ q„âßOu x_∞» – =~°^Œ∞ñ » =OK«∞ñQÆ_∞» – "≥~°=Ù##∞ "≥∂ – Hõ∆ ‰õΩâ◊Å"å~°Î#∞ – *Ï@OQÆ#∞ ^˘_»ñÔQ<£ IIq#ˆ~II
É’kèOѨOQÆ#∞ h – =¨~° =ÚÅ`À xOѨÙ=Ú ^•ã¨∞Å#∞ IIn"≥#ÅII 7. P x`«º ã¨∞"å~°Î – =∞# "≥∞^Œ – Ö’ x ç #q∞‡#KÀ ´ <å#O^Œ=∞Ü«∞O
4. „QÍ=∞ ã¨OѶ¨∞O|∞Å#∞ | ∞Å» – H∆=∞=ÚQÆñˆ QÍáê ç |=∞$`« "Õ∞ã¨∞ ^Œ–Ü«∂ xkè =∞# H˘ã¨OQÆ∞<£ IIq#ˆ~II
ÃÑOѨ ´ F =∞Ǩ `«‡ h Hõ$Ѩ – `À =∞=Ú‡ñ QÍz ã¨^• – ™êfiq∞ – ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú KÒ^Œi

=∂Ö’ h=Ù#∞ hÖ’ "Õ∞=Ú =∞#QÆ#∞ „É’=Ù =∂"Õ∞<£ IIn"≥#ÅII


–ѨO`«QÍx Ѩ~°^Õt
272 tâ◊√ ÉÏÑ≤Î㨇=Ú
~å – <å^èŒ<å=∞„H˜Ü«∞ `å – P@
^Õ"å tâ◊√=ÙÅñ ^≥zÛuq∞ – h=Ù – nqOK«∞g~°Å – k=º Hõ$Ѩq∂~°II^Õ"åII

1. g~°∞ á⁄Ok# ÉÏÑ≤Î㨇O|∞ – QÆ∞~°∞`«∞ – g~°∞ h"å ~°# – qâ◊^ŒÑ¨~°Ñ¨OQÍ giÃÑ·ñ

QÆ∞iÑ≤OK«∞ ^ŒÜ«∞#∞ – "ÕQÆ – giH˜ñ QÆÅ∞QÆOQÆ – q*Ï˝# ^èŒ#=Ú II^Õ"åII

97
226 ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú r=O|∞ ^ŒÜ«∞KÕã≤ – N ÜÕ∞ã¨∞ Hõiî#<£
2. h "˘ã¨ñQÆ∞ tâ◊√=ÙÅ =∂‰õΩ – ^Õ= h= KÕiÛH˘#∞=Ú II^Õ"åII
– h= HÍáê_∞» r= =∂~°æ=Ú #O^Œ∞ xÅ∞Ѩ٠– x`«º –
3. q=∞ÖÏ`«‡ ÉÏÑ≤Î㨇 "≥Úã¨ñy – gi – q=∞Å∞Åñ *ËÜ«Ú=Ú – „Ñ‘ux ^Õ"å

– Hõ∆=∞ ÉèíH˜Î„¿Ñ=∞ âßO`«∞Å – <˘ã¨OQÆ∞ –


„â◊=∞=ÚÅ "≥Å∞ñQÆOQÆ – ã¨`«º ™ê‰õ∆ΩÅ∞QÍ II^Õ"åII
274
~å – #=~ÀA
4. g~°Å‰õΩñ ^À ·≥ Ü«ÚO »∞=Ú – `«O„ ç – g~°Åñ E »∞=Ú –
PK«iOK«∞K«∞#∞<åfl=Ú – P K«O^Œ=Ú "Õ∞=Ú ´ ÜÕ∞ K«O^Œ"Õ∞ã¨∞ „ѨÉèí∞
qq^èŒ =∂~°æ =ÚÅ – g~°∞ Ö’Hõ=Ú q_∞K«∞» #ѨÙ_∞» –
ÃãÅ – qzÛ"ÕOKÕã≤`À Ѩ~°=∞O eH˜»
^ŒÜ«∞#∞ – g~°Åñ *Ë~°∞Û=Ú – q=∞ ÖÏ#O^Œ=Ú# II^Õ"åII 1. h ã¨∞Éèí‰õΩÎÖò xã¨∞ÎÖÏá⁄ã¨ÎÅ∞Öò – h ÃãÅ=Ù# xfldÅ
- ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^Œ=Ú
Éèí∂ã¨∞÷Å∞Öò – "åã≤ÔHHõ¯QÍ QÍñ*ËÜ«Ú@‰õΩ "åºÑ≤Ozi HÀi ´
Ü≥∂ã≤Ü≥∂º#∞ ~å[âßâ◊fi`« – Nã¨<å^èŒ „t`«~°Hõ∆ÉèÏ[ – h
273 Ñ≤#fl ÃÑ^ŒÌÅ ÉÏÑ≤Î㨇=Ú ã¨∞^ŒÜ«∞KÕ h Ü«Ú^ÀºQÆ=Ú – x`«ºO|∞#∞ ÉÁOk IIÜ«∂K«iOK«∞II
2. ÉèÏã¨∞~°`«fi`«û=∂ Kå~° – "åHõº=Ú qx ã¨^•q – âßfiã≤ÉèÏQͺaè =ÚY
~å – hÖÏO|i (KåÜ«∞ : "å~°∞ ÉèÏQƺ=O`«∞Å∞) `å –
„uѨÙ@ ™êfiÉèÏ=ÙÅ h"Õà◊<£ ´ ÉèÏã¨=∂# Ѩu`«áê – =#`åOH˜`« áê„`« ^Œi‰õΩ
ÜÕ∞ ™⁄ã¨OÔQ Q˘Ñ¨Ê Ü«∂[˝#∞ – `«# t+¨µºÅ‰õΩ#∞ – ÜÕ∞™⁄ã¨OÔQ Q˘Ñ¨Ê – ÖÏ¡ã¨=Ú <≥"≥∂‡=ÚÅO^Œ∞ – ~ålÅ¡QÆO ^≥zÛ IIÜ«∂K«iOK«∞II
3. Ѩiâ◊√^Œú <å^蕺`«‡ "≥∂Hõ∆ – áê~å=`«=∂ – gi – x`«Îi – #~°∞^Ò h^≥·=`«fiz –
Ü«∂[˝#∞ ´ ^•ã¨∞Å∞#∞QÆñ *ËÜ«∞ É’~Ú – ^èŒ~°}˜q∂ñk ~åR=ÚÅ
‰õΩ – P ǨÏfl=Ú`À #∞» QÆ∂ » ´ ã¨~°qQÍ ^ŒuÜ«∞#∞ ÉÁO^≥ ^≥~°QÆ∞#
ã¨#∞ ÉÏÑ≤Î㨇 q∞zÛ – <å ã¨∞É’^èŒ <Õ~°∞Êñ_»#∞K«∞ IIÜÕ∞™⁄ã¨OÔQII
h|Ñ≤Î ™ÈÎ^ŒHõ=ÚÅÜ«Ú – |ix "åºÑ≤OzÜ«ÚO ∞@
1. [#Hõ ‰õΩ=∂~å`«‡Å ¿Ñ~° – ÉÏÑ≤Î㨇 q∞Ü«∞ºñ – K«#∞_»∞ q∂~°∞ ã¨HõÅ
‰õΩ» – „áêi÷OK«∞K«∞ x#∞fl IIÜ«∂K«iOK«∞II
kâ◊Å#∞ ´ `«#Ü«Ú Öˇ·#ñ `«Å∞¡Öˇ·#ñ – `«O„ ∞Öˇ·#ñ» ÉÁO^Œ=K«∞Ûñ – 4. Ѩ~°Ü«∂#O^Œ =^Œ#=Ú h – ^ŒiHõ~åñyQÀ~°∞ gi hfl – Ѩ~°=∞ Hõ$Ѩ<£

^Œy# su ^•x xѨÙ_»∞ – `«O„_çÜ≥ÿ∞# ^≥·= Hõ$Ѩ#∞ IIÜÕ∞™⁄ã¨OÔQII nqOz h – Hõ~°∞}Ï Hõ\ψH∆Hõ∆<£ ´ ã≤÷~°`«ñ ÉÏxÛÜ«∂`«‡Å‰õΩ – h =∞Ç≤Ï=∞

2. ÉÏÅ∞ ~Å¡Ô ÉÁO^Œ=K«∞Û#∞ – ÉÏÑ≤Î㨇 q∞ѨÙ_∞» – *Ïeñ EѨ٠„H©ã¨∞Î ÃãÅ=Ù# H˜~°}=ÚÅ∞ – <≥~°Ñ¨Ù "≥∂ JÉèí∞"åÜ«∞x – x#∞fl "Õ ∞K«∞» II<åK«iOK«∞II

-qeÜ«∞O _®Hõ<£
´ ÉÏÅ∞ ~°O^Œ∞ñ „ÉË=∞ #∞Oz – „ѨÉèí∞=Ù Ñ≤Å∞K«∞ "åi <≥Å¡ñ *ÏÅ

"Õ∞Å∞ ¿ãÜ«∞ QÀi – ã¨HõÅ HÍÅ=ÚÅ Ü«∞O^Œ∞ IIÜÕ∞™⁄ã¨OÔQII


275 „H©ã¨∞Î#∞ #q∞‡ ÉÏÑ≤Î㨇=Ú á⁄O^Œ ~°O
3. á⁄O^Œ=ÅÜ«Ú ÉÏÑ≤Î㨇=Ú – â◊√^•ú`«‡ KÕ`« – qO^Œ∞ñ QÆÅ∞QÆ∞ =∞#∞A
ç
ÅO^Œ~°∞ ´ =∞O^Œ |∞kú q_zç ÃÑ\˜ì – =∞Ç≤Ï=∞ QÆÅ∞æ ^Õ=Ù Q˘Åfi – #O^Œ=Ú QÆ#∞

ÖËz ~°O ç – ǨÏ~°¬ ѨÓ~°∞‚ ÅQÆ∞K«∞ q∂~°∞ IIÜÕ∞™⁄ã¨OÔQII ~å – ~QÆ∞Ñ≤Έ (KåÜ«∞ :


– ѨÙeáêHõ [QÆ<åfl^èŒ=Ú áêѨÙÖÏ~å q∂ Ѩxã¨i) `å – Pk
~°O_ç ~°O_ç ã¨∞"å~°ÎÉ’^èŒ q# – ~å~À[#∞ÖÏ~å ´ xO_»∞ =∞#O|∞Å

HÀÔ~¯Å∂~°QÆ#∞ – x[~°Hõ∆‰õΩñ_»QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞xñ *Ë~° II~°O_çII

1. áêѨ=Ú Öˇ » ÉÏѨ#∞ ~ÚÅHõiy# – „ѨÉèí∞=Ù =∞Ç≤Ï=∞ q#∞ñ ç – q∂ q∂


– áêѨ=ÚÅ#∞ ^ŒÅáÈã≤ ǨÏ$^ŒÜ«∞=ÚÅ – ѨâßÛ`åÎѨѨ ç ´ Ü«∂ Ѩ~°=∞QÆ∞~°∞x

<å=∞=Ú^•fi~å – ##∞ã¨iOz =ÚOK« =Úñ» ÉÁO^Œ∞ II~°O_IIç

98
228 ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú
2. `«# =∞Ç≤Ï=∞#∞ |Å=Ú#∞ – ^≥·=`«fi=Ú `«yæOK«∞H˘x = ç – Ü«∞ѨC_∞» `«#
„ѨÉèí∞ ~å„u Éè’[#=Ú
¿ã=‰õΩñ x» =∞kñ^ŒÅáÈÜ«∞x – `«QÆ∞ hux QÆ#∞ñ ô ´ „H©ã¨∞ÎO ∞#∞» – 3. ZO^Œ∞ñ QÍ#~åx „¿Ñ=∞#∞ – EÑ≤Oz hÔH· – á⁄O^Œ∞QÍñ ^Œ# „áê}

ÉÏÑ≤Î ã¨∞Î »∞ Ü≥∂Ǩ #∞xKÕ – =Ú#∞H˘x q∞K≥Û#∞ ´ zOk# ~°HõÎ=Ú#∞ Ü«∂QÆ – =∞Ok #\˜ì â◊s~°O|∞ –

Ü≥∂~åÌ#flkÖ’ – =ÚOK«∞@QÆx II~°O_çII #O^Œ=ÚQÆ#∞ ~å„u Éè’[ – #O|∞ #O^Œ∞ ã≤^ŒúѨ~°K≥ II=∞#ã¨II

3. =ÚiÜ«ÚK«∞ „H©ã¨∞Î=Ù Ü≥∂~åÌ#flkÖ’ – =ÚOK«|_ç#su – xѨC_»∞ – QÆi"≥∞`À „H©ã¨∞Îx 4. ÜÕ∞ã¨∞ `«#^Œ∞ |Å¡q∂ñ#∞ – ã¨∞r= q∞K«∞Û – <≥Å¡ #+¨ì=ÚÅ∞ #tOK«∞#∞

#q∞‡# [#=ÚÅ∞ – Q·H˘#∞@kÔ hu ´ =∞~°∞=Hõ – ã≤÷~°=ÚQÆ q∂ =∞#=ÚÅ <≥Å¡ –ѨC_»∞ ´ ÉèÏã¨∞~°=ÚQÆ "≥∂Hõ∆=Ú#x – "åã≤"≥· N ÜÕ∞ã¨∞`À » – ~¸

#~°=∞~°q ç „H©ã¨∞Îx `«QÆñ*Ë~° II~°O_çII ã¨∞Éè’ [#O|∞ k#∞@ – HÍj~åfi^Œ=ÚÅ <˘ã¨OQÆ∞ II=∞#ã¨II
– ~å=Ói ^•g^Œ∞
4. `«Å∞¡Å∞ `«=∞ a Ť» – HÍj~åfi^Œ=Ú e=∞‡x `ÕQÍ – #ѨC ∞» – K«Å¡QÆ

ÉÏÅ∞~° HÍj~åfi^Œ "≥∞ã¨ñÔQ „ѨÉèí∞ qkQÍHõ ´ „H©ã¨∞Îñ_»∞ – `˘e¡ [#=ÚÅ 277 „ѨÉèí∞=Ù |Å¡#∞ ã¨q∂Ñ≤OK«∞ Ü≥∂Qƺ`«‰õΩ „áê~°÷#
‰õΩ =ÚOK« » q∞zÛ# – >ˇÅ¡ q^èŒ∞ÅÖË^Œ∞ "Õ^Œ=Ú# II~°O IIç
~å – ÉèψQâ◊fii `å – K«`«∞~°„â◊ UHõ
5. JO^Œ∞KÕ`« "Õ^Œ=Ú# – ÉÏÑ≤Îã¨∞ÎO_»#ñ| ≥ Ü≥∂Ǩ #∞ – WѨC_»∞
F ^ŒÜ«∂xÅÜ«∂! „ѨÉèí∞"å! =∂ –‰õΩ#fl ã¨fihu – |Å=ÚQÍHõ ´ h
á⁄O^Œ∞QÆ =ÚOK«∞"å~°∞ ÉÏÑ≤Îã¨∞ÎÅ∞ á⁄ã¨QÆQÆ ã¨iQÍ#∞ – q∂~°Å∞ –
^ŒÜ«∂ǨÏ$^ŒÜ«∞Oɡ #=Ú‡K«∞ – h^ŒQÆ∞ |Å¡#∞ *Ë~°ñ^≥yOzu II"≥∂ ^ŒÜ«∂II
#O^Œé∞ q# ã¨`«º "Õ^Œ"åHõº=Ú – ã¨OkÜ«∞=ÚÅ∞ q ç ™êy "ÕQÆ=Ú# II~°O IIç
1. ÖË^Œ∞ Ü≥∂Qƺ`« |Å¡‰õΩ kQÆ∞= – ÖËH˜x <Õ~°∞H˘#ñQÆ#~Ú#<£ ´ =∂^Œ∞QÆuñ

„ѨÉèí∞~å„u Éè’[#=Ú QÆ~°∞}˜OzÜ«Ú <≥ѨÙ_»∞ =∂~°∞Ê#∞ÖËx „ѨÉèí∞O_»"≥·uq IIF ^ŒÜ«∂II

2. F „ѨÉèí∞O_®! HÍ=Ù# =∂ áê – áÈ^Œ∂ƒù`«O|QÆ∞ âßs~å`«‡Å ´ h „Ñ≤Ü«∞O|QÆ∞


276 „ѨÉèí∞~å„u Éè’[#=Ú H˘~°‰õΩ
„H©ã¨∞Î`«#∞=Ù# – <≥`«∞Î@ñ |iâ◊√^ŒúO|QÆ∞#@∞Å IIF ^ŒÜ«∂II
ã≤^ŒúѨ_»∞@
3. PÜ«∞# =∂Ö’ñ|~°QÆ#∞ "Õ∞ – =∂Ü«∞#Ö’ rqOѨQÆ#∞ ´ h Ü«ÚQÍO
~å – P#O^ŒÉèˇ·~°q (KåÜ«∞ : F
=∂ `«O„_ç) `å – UHõ
`«=Ú^•ñ Hõ <ÕHõ`« – h`À rqOK«∞ÖÏQÆ∞#<À IIF ^ŒÜ«∂II
4. Ü«ÚHõÎ=ÚQÍ <åÜ«∞# =∂Oã¨=Ú#∞ – <ÀÔ~=ÚQÍ Éèí∞l~ÚOѨ#∞ ^Œ# ^ŒQÆ∞
=∞#ã¨! Ü«∂`«‡! `Õ[iÅ∞¡=∂ – Ü«∞ÅOHõiOK«∞ – H˘#∞=Ú áêѨ =∞O`«

g_∞=∂» ´ q#∞=Ú <Õñ »∞ ÜÕ∞ã¨∞ h‰õΩ – Ѷ¨∞#=ÚQÍ#∞ qO^Œ∞ñ *Ëã≤ ´ ~°HõÎ=Ú "Õ∞=∞O^Œé=Ú#∞ „^•=#∞ – ~åQÆO|
– x#∞ñ ^ŒÅz KÕ~°=K≥Û – Ѷ¨∞#∞x "≥Å∞æÖ’x HQÆ∞=Úˆ II=∞#ã¨II ~°ñQÆ» ^ŒÜ«∞ KÕÜ«Ú=Ú „ѨÉèí∞ IIF^ŒÜ«∂II
– "≥ÚÅ`å\˜ q^•º#O^Œ=Ú
1. ǨÏ$^ŒÜ«∞ =∞<≥_»∞ `«Å∞ѨÙñ ^Œ@∞ìK«∞ñ – „ѨÉèí∞ ÜÕ∞ã¨∞ xÅz – ã¨^ŒÜ«Úñ

çkQÀ x#∞flñ aÅ∞K«∞K«∞ ´ Z^Œ∞~°∞ EK«∞K«∞O »∞ qÉèí∞x – Ѩ¨^ŒÜ«ÚQÆ=Ú# 278 r"åǨ ~°=Ú
H~°yÔ „"≥ÚH˜¯ – =Ú^Œ=Ú`À ñ» *Ë~°∞ÛH˘#∞=Ú ~å – =ÚMÏi (KåÜ«∞ : <åÔH· pe# Ü«ÚQÆÜ«ÚQÆ=ÚÅ) `å –
– ã¨^Œ=ÚÅ =∞QÆ∞ „¿Ñ=∞ñ EÑ≤ II=∞#ã¨II Pk
2. ^èŒ~°#∞ ã¨~°fi „âı+¨ª ÉèÏQƺ=ÚÖò – =~°=ÚÅ∞#∞ ^èŒ#=Ú – #~°∞Å∞ r"åǨ ~°=Ú ~°=Ú‡ – z~°r"å#fl=Ú xzÛ – rq`«
ÉÁO^Œ∞ K«∞O^Œ∞ ~°∞z`«=Ú ´ Ѩ~°=∞ ~°Hõ∆‰õΩO _˘ã¨OQÆ∞ – =~°â◊s~° ‰õ∆Ω^Œ n~°∞Û=Ú ´ r=#Ѩ^äŒ=ÚÖ’ – pHõ\˜ Ѩ
~°HõÎ=ÚʼnõΩ ^èŒ~°}˜ ~°`«fl ~åã¨∞Öˇ·#ñ – *ÏÅ∞"å =∞ˆ~q Ü≥ÿ∞# II=∞#ã¨II »∞"Õà◊ – ri‚OK«∞ H˘xáÈ=Ù – rq`åâ◊Åñ ɡOK« IIr"åII
99
230 ¢ÔH·ã¨Î= ã¨OѶ¨∞=Ú 1. qO^Œ∞QÆ$ǨÏ=Ú#ˆHy – gH˜∆O`«∞ „Éèí=∞`À h –
qq^èŒã¨∞Éè’[ºO|∞Å<£ ´ qzÛù#fl"≥∞ÿ# h – q=∞Å
^ÕǨÏѨ٠qO^Œ∞ – qHõÅOÉ∫ =∞#ã¨∞`À – q#∞uOz, „ѨÉèí∞ ~å„u Éè’[#=Ú
u#∞K«∞O^Œ∞ IIr"åII 4. =∂ ^•i„^Œº=ÚÅ∞ ÉÏѨ<Õ – áêѨÉèÏ~°OѨ٠– „=∂#∞ h k=º =¸Ñ¨Ù#<Õ

2. ~°∞kè~° ^è•~°ÅÖ’# – |∞∞A"Ò h „¿Ñ=∞Å∞ – ~°∂ѨÙ=∂Ü«Ú#∞ ´ QÍkeKÕ Éèíi~ÚOz QÆ ç ^˘OQÆ e~°∞=ÙiÖ’ – ÉÏ^èŒ
áêѨ=Ú´ |∞∞`«„^•Hõ∆ =b¡ h – ~°∞kè~°áê#=ÚKÕ`« – | ÖÁOku =#∞K«∞ – |ǨïQÍ ^Œ∞ódOK«∞ =∞=Ú‡ II^Õ"åII
5. h g q^èŒOѨ٠=∞~°}=ÚKÕ - x[=ÚQÍ =∞=Ú‡ - rqOѨñ*Ëã≤ xÅ∞Ê@KÕ
∞∞}ÉèÏ~°=ÚÅ∞ ni – ~°∞z ~ÚOK«∞ <å „|`«∞‰õΩ IIr"åII
´ áê=#^Õ= "Õ∞ q∂ - „ѨÉèí∞ ã¨O™ê¯~°=Ú‡ =∂ =∂ - r"å`«‡ ÖÏ^Œ~°}ÔH· -
3. Éèí=nÜ«∞ 㨇~°}Ï~°÷O – Ѩu`«∞Å â◊~°}Ï~°÷O – Ѷ¨e~ÚOK«∞
~¸Ç¨ÏŸ=∞=Ú´ „ѨÉèí∞"å <åÜ«∂`«‡Ö’ – „ѨuaO|"≥∞ÿ "≥Åã≤ –
*Ë =∞#=ÚQÆñ Q·H˘##∞Ô II^Õ"åII
– =Ú~åi ^•g^Œ∞

áê<å~°Ê}OÉ∫#∞ – „Ѩu~°HõÎ aO^Œ∞=Ù IIr"åII


4. P`å‡O`«óѨÙ~°=ÚÖ’ – PO`«~°º QÆkÖ’# – P~åkèO`«∞ h 280 „ѨÉèí∞~å„u ã¨O™ê¯~°qO^Œ∞
<å=∞=Ú ´ JÅ<å\˜ h ~°HõÎ – #=x|O^èŒ# <Õ ∞» – ~å – H^•iˆ (KåÜ«∞ :™È^Œ~°∞ÖÏ~å QÆ#∞ ô Ü«∂â◊Û~°ºO) `å –
JѨÙ~°∂Ѩ"≥∞ÿ <åÖ’ – #=`«iOK«∞#∞ ^Õ"å IIr"åII J@
–U. a. =∂ã≤ÖÏ=∞}˜ KÕi Éèí∞l~ÚOѨÙ_qO^Œ∞ô – ÜÕ∞ã¨∞ – ã≤^ŒúѨ~°z#
Hõ$áêqO^Œ∞ ´ `À~°}O|QÆ∞ "Õ∞ » QÆkÖ’ – *Ëi t+¨µºÅ `À
279 „ѨÉèí∞ ~å„u Éè’[# =∂K«iOK«∞#ѨÙ_∞» n"≥# QÀ~°∞@ » ã≤Å∞= ´ ÉèÏ~°=Ú<£ =∞k<≥Oz <≥~°Ñ≤# – ÉèÏ=
~å – Ǩï<Õx (KåÜ«∞ :^Õ"å Ü«∂j~°fikOѨÙ=Ú) ~å – QÆiƒù`«"≥∞ÿ# qO^Œ∞ IIKÕiII
„uѨÙ@
1. r"åǨ ~°=Ú ^≥·=ã¨∞`«∞_Õ – Ѩ~°=∞ – r=[Å=ÚÅ ^•`« ~Ú`«_Õ ´
^Õ"å nqOK«∞ q∞ѨC ∞» – n# [<åo<£ – QÍ= ~å ~°"≥∞‡Å¡Ñ¨C r=<å^èŒ∞x ~°HõÎ – "Õ∞#∞Å∞ – r"å<åǨ ~°=ÚÅ∞ HÍQÍ ´ Kå=Ù#∞
∞» ´ h =~°QÆ^≥ÌK«∞@∞ì – x[ ^•ã¨∞ e@∞Åñ QÆ∂ ç – áê=# ^˘Å yOz =∞$`«∞Å㨠– r=ÙÅ#∞QÍ =∂~°∞ÛqO^Œ∞ IIKÕiII
ã¨O™ê¯~°=Ú#∞ – |Oz áêÖÁO^Œ∞K«∞O » II^Õ"åII 2. HÍ~°∞}ºxkè ÜÕ∞ã¨∞ ~åA – #~°∞Å – QÍ=QÆ |eÜ≥ÿ∞# ~ÀA ´ ÉèÏ~°"≥∞ÿ#

1. =∞=Úñ QÍ= <≥·^Œ∞ QÍÜ«∞=ÚÖò – ÉÁOk# ^Õ= – ã¨=Úñ_® h ~°HõÎ ã≤Å∞= ÔH~°Ü≥ÿ∞ – áêѨ ÉèÏ~°=Ú Ñ¨iǨÏiOѨ ´ ^è•~°"Àã≤#
HÍÜ«∞=ÚÖò ´ q=∞ÅOѨ٠ÉèíH˜Î ^•fi~å – gH˜∆Oz =∞#ã¨∞ÅO^Œ∞ – ѨÙ}º~°HõÎѨ٠– ^è•~°Å<£ ^ŒÅáÈÜ«Ú qO^Œ∞ IIKÕiII
Jq∞`« ^Œ∞ó Y "≥ÚO^Œ∞@KÕ – #ey# ÉèíHõÎ [#∞Å<£ II^Õ"åII 3. ^•ã¨QÆ}=ÚÅ „É’=<≥Oz – ~°∞kè~° – ^è•~°Å#∞ QÍiÛÉèíiOz ´
2. h ~å[º=Ú#‰õΩ =∞=Úñ *Ë~°Ê – x[=Ú =∂ áêѨ – Ѷ¨∞’~° âßѨ=Ú‡Å<£ ÉèÏã¨∞ ~°O|QÆ∞ #= x|O^èŒ# – *Ëã≤ ã¨OѶ¨∞ ѨÙ<åk "Õã≤
n~°Ê ´ <Àiq∞KÕ =∂ H˘~°‰õΩ – ^•~°∞}=ÚQÆ <˘Ok# – „‰õÄ~° =∞~°}=Ú#∞ ´ "åã≤ q∂~°QÆ x`«º r==Ú – É’ã≤#\˜ì ÜÕ∞ã¨∞ qO^Œ∞ IIKÕiII
4. áêѨ ѨiǨ ~å~°÷=ÚÔH· – „H©ã¨∞Î – Ѩ_ç# Ѷ¨∞’~°ÉÏ^èŒ H˘~°ÔH· ´
^ŒÅñz – ‰õΩ=ÚÅ∞K«∞#fl ǨÏ$^ŒÜ«ÚÅ#∞ II^Õ"åII
ÜÕ∞Ѩ٠^Œ#~°QÆ ã¨∞Î`«∞Å∞ÉÏ_»∞K«∞ – ÜÕ∞ã¨∞<å^èŒ∞x ~åHõ=~°‰õΩ ´
3. HÀi x#∞ñ Q˘Å∞K«∞ Éèí‰õΩÎÅ – HÀiHõ Åaè=$k÷ – QÍ ~ålÅñ*ËÜ«Ú â◊‰õΩÎÅ
PѨ‰õΩO_»QÆ ã¨„`«Ê™ê^Œ=Ú – #O^Œ∞H˘x |Å"≥ÚO^Œ ~°O ç IIKÕiII
´ ^è•~åà◊=ÚQÆ <˘ã¨OQÆ∞ – ^èŒ<å`«∞‡O » h k"åº – HÍ~° =∞O^Œ∞O ç ~¸ ã¨O
5. qO^Œ∞`À "≥Ú^Œe_#ç ¿ã= – ÜÕ∞ã¨∞ – qO^Œ∞`À =Úy~ÚOK≥ „É’= ´
– ™ê¯~° ã¨=∞Ü«∞=Ú# =∞=Ú‡ II^Õ"åII qO^Œ∞Ö’QÆÅ =∞~°‡"Õ∞kÜ≥Ú – qѨÙÅ=ÚQÆ É’kèOK«∞ „H©ã¨∞Î<£ ´
≥O^Œ=Ú# ^蕺xOz Ü«∂Ü«∞# – Ü«∞O^≥ #q∞‡Hõ QÆeyÜ«ÚO^Œ=Ú IIKÕiII
–q. _ç. *Ï<£ ã¨∞O^Œ~°~å=Ù

100
232
281
~å – Éèˇ·~°q „ѨÉèí∞ ~å„u Éè’[#=Ú 233
=∂#=Ùñ_"≥·» ã¨HõÅ #~°∞Å – =∂#Hõ <å ^À+¨=ÚÅñ – ÉÏѨÙ@‰õΩ |
e Ü≥ÿ∞u"Õ ÜÕ∞ã¨∂ – |Ç¨ï „¿Ñ=∞`À » II=∂#=Ùñ "≥·II»
282 „ѨÉèí∞Éè’[#=Ú# HÍǨ fi#=Ú
1. h^Œ∞ |ex x`«º=ÚQÆ#∞ – x[=ÚQÍ ^蕺xOz „¿Ñ=∞#∞ – h^Œ∞ ~å – Éèˇ·~°q (KåÜ«∞ :Ѩiâ◊√kú
k=º „¿Ñ=∞ <˘O^Œ∞@‰õΩ – xÜ«∞=∞O|∞ xzÛ II=∂#=Ùñ "≥·II» Ѩiâ◊√kú Ѩiâ◊√kú Ü«∞x) `å – „uѨÙ@

=∞# ÜÕ∞ã¨∞ =∞~°}™ê‡ – ~°}qO^Œ∞Ö’ñÉÏÅ∞ – Q˘#~°O ∞» „Ñ≤Ü«ÚÖÏ~° –


2. h"≥ r=Ѩ٠~˘>ˇì =O\˜q – h"≥ r= [ÅO|∞ =O\˜q – x#∞fl
##∞Éèí qOK«∞ñ_O\˜qQÍ» – x[^Õ"å ÜÕ∞ã¨∂ II=∂#=Ùñ "≥·II» q#Ü«∞=∂#ã¨∞Öˇ· ´ =∞# ^À+¨ K«Ü«∞"≥∞Å¡ñ – ^Œ#"Õ∞# ^èŒi~ÚOK«∞ – H˘x=∞#Å

3. h â◊s~°=Ú ~˘>ˇì=Öˇ<Õ – x[=ÚQÍ q~°∞=OQÆñ| <Õ≥ – x#∞flñ


QÍ= <å – Ü«∞# Ѩ_#ç „â◊=∞ÖˇOz II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
k#∞ ÉèÏQƺO|∞ xzÛu"Õ – <å Ü«∞#fl ÜÕ∞ã¨∂ II=∂#=Ùñ "≥·II» 1. =∞~°Å =∞# =∞^茺HÍ – Ѩ~°=∂`«∞‡ñ_~°∞^≥OK«» – =éHÍÜ«∞##∞ =∞#=Ú
4. =∞Oz Ü«¸@ q∞Oz ^ŒO ç – ѨOK«QÍÜ«∞=ÚÅÖ’ #∞O ç – – =∞é=‰õΩO_∞@ÔH·» – ã≤÷~° ÉèíH˜Î #^•Ìx – [iyOѨ=Öˇ#OK«∞
x`«ºr=Ѩ٠@∂@Å∞ *Ëã≤u – h „¿Ñ=∞ #∞O ç II=∂#=Ùñ_"≥·II»
– QÆ∞~°∞`«~°O|QÆ∞ <å[˝ – <≥éÑ≤`åñ [<≥ñQÍ# II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
5. x#∞fl *Ï˝Ñ¨Hõ =ÚOK«∞H˘#∞@‰õΩ – h^Œ∞ „¿Ñ=∞ |eÖ’ =∞#∞@‰õΩ – x`«º
2. u#∞ñ_kç Ü≥∞ <å k=º – `«#∞=OK«∞ <˘Hõ ~˘\˜ì – Ü«∞#∞ „=zÛ „ѨÉèí∞ñ
=∂K«iOK«∞ñ O\˜q» h – x[ÉèíH˜Î`À » II=∂#=Ùñ_"≥·II»
_çK≥Û– ##∞|O^èŒ∞`«uH˜ ´ Ѷ¨∞# „â◊^Œú^•xñÔQ· – H˘x =∞#=Ú –
6. ZO`À „¿Ñ=∞`À |eQÍ <≥·uq – Ü≥∞O`À „¿Ñ=∂Kå~°"≥∞ÿuq –
Éèí∞l~ÚOѨ <˘# QÆ∂_∞» l~°r= – =∞#∞=∂# q∞ñHõ<ÕÅ II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
zO`«Å∞#∞ <å áêѨ=ÚÅ∞ ÉÏѨ – N ÜÕ∞ã¨∞ ^Õ"å II=∂#=Ùñ "≥·II»
3. P su x[~°HõÎ – ^è•~°Ü≥ÿ∞ "≥ÅÜ«Ú „^• – H∆Í~°ã¨=Ú xK≥Û xO – áê~°
7. x`«º|e Ü«∞QÆ∞ x<Õfl #q∞‡ – x#∞fl ##∞ÉèíqOz <≥q∞‡ – x#∞fl
Q˘#∞ _#∞K«∞ñ» ´ QÀi Ü«∂ =∞^èŒ∞^è•~°ñ „QÀe# =∞#‰õΩH˜∆ –
x=Ú OK«∞H˘xç <åÖ’ h– x[~°∂Ѩ "≥ÚO^Œ II=∂#=Ùñ "≥·II»
^À~°=∞ø r=OѨÙ^è•~° Å∞^Œƒù= "≥ÚO^Œ∞ II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
8. <Õ#∞ h |eÖ’#ñ QÆeã≤ – <Õ#∞ h`Àñ QÆeã≤ "≥∞eã≤ –
4. „ѨÉèí∞ Éèí∞H˜Î <≥=ñ_»∞ ^≥· – =ÉèíÜ«∞O|∞ ÖËHõ Ü«∞ – #∞ÉèíqOK«∞ "åxHõ –
<Õ#∞ h=Öˇ #∞O ñ» *Ëã≤u"Õ – <å k=º ÜÕ∞ã¨∂ II=∂#=Ùñ "≥·II»
â◊√Éèí=∞ø <å q∂ñ^Œ ´ qÉèí=O|∞ ^˘ÅñQÆ∞~À – QÆÉèíÜ«∞O|∞ KÕ‰õÄ~°∞ – â◊√Éèí
9. h^Œ∞ „â◊=∞Å#∞ |ex xѨ٠∞» – <å^Œ∞ Hõ#∞Å∞ K«∂ » <≥ѨÙ_∞»
=∞"åfixH˜ <≥ѨÙ_»∞ – Åaè~ÚOѨ^Œx `≥eã≤ II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
– <å^Œ∞ áêѨÉèÏ~°=ÚÅ∞ kQÆ∞<Õ – <å k=º ÜÕ∞ã¨∂
II=∂#=Ùñ_"≥·II» 5. q∞=Ú q∂Ô~ `«QÆ∞su – QÆ=∞xOz Ѩiâ’^èŒ –#=Ú KÕã≤H˘x q∂

10. h=Ù |eÜ≥ÿ∞ uiy ÖËz – x`«º `Õ*’~°∂Ѩ٠^•eÛ – áêѨ=Ú Ö’Ñ¨CH˘#∞K«∞ ´ #q∞`åiÎñ|âßÛ`åÎ – Ѩ=ÚñÉÁOk ~¸ qO^Œ∞ –

x`«º=Ú#∞ <å |Ou #∞<åfl"Õ – x[ ^Õ"å ÜÕ∞ã¨∂ „Hõ=∞=Ú ÉÏ\˜OѨ H∆ˆ – =∞=Ú q∂‰õΩ ã≤kúOK«∞ II=∞# ÜÕ∞ã¨∞II
6. ^Œ∞i`åO^èŒHÍ~° ÉèÏ – 㨯~°∞ñ_»∞ ã¨^Œ∞æ~°∞ñ_Õã¨∞ – Ѩ~°=∞qO^Œ∞# H˜k Ü«∞#∞
II=∂#=Ùñ_"≥·II»
11. h"Õ h KÕ`«∞Å`À x`«∞Î=Ù – D h |eqO^Œ∞#‰õΩ =`«∞Î=Ù – x#∞fl x@ – „áêã¨O|x Ü≥∞é˜ñy ´ 1L~°}âß|Hõ~°HõÎ – ã¨i ^ŒO`«óѨiѨÓ`åO –

Ezux <å ÜÕ∞ã¨∂! Ü≥∞#flñ ∞#∞» =∞~°=#∞ II=∂#=Ùñ_"≥·II» |~°∞Öˇ·ã¨`å¯~°º`« – `«Ê~°∞Öˇ· |O^èŒ∞~°=∞`«∞Öˇ· II=∞#
ÜÕ∞ã¨∞II
-=∂~åÎO_» *Ï˝#„ѨHÍâ◊=Ú
– ^•ã¨i "≥∂*ˇãπ
1
Q˘éˇ]Ñ≤Å¡ ~°HõÎ „Ѩ"åǨÏ=Ú# #∞^Œ∞Hõ|_ç# =G=ÚÅ∞ QÆÅ"åÔ~·.

101
234
283
™È΄`å~°Ê} #iÊO`«=Ú – [Ѩ – ^èŒ∂Ѩ=Ú "Õã≤ H©iÎO`«=Ú ´ áê„`«∞O

_≥·# N ÜÕ∞ã¨∞ñ_»∞ – Ѩ~°=∞ – Éè’[<åOâ◊"≥∞ÿ#O^Œ∞# II™È΄`å~°Êù}II

1. Hõ$`«[˝`å ™È΄`«O|∞Å<£ – ^Õ= – Hõ$áê~°÷Oɡ· KÕÜ«Ú^Œ=Ú ´ H©∆u

<å`«O_»∞ |e xÜ«∞ºñQÍñ – ѨÙ>ˇì – #∂`«#OѨ٠x|O^èŒ# II™È΄`å~°Ê}II

2. áêѨ=Ú Åxfl ǨÏiOK≥#∞ – =∂ – „ѨÉèí∞ =QÆ∞ ÜÕ∞ã¨∞ ã¨∞~°HõÎ=Ú ´ UѨÙQÆ nxñ


1. N ~ålÅ∞¡K«∞ ÜÕ∞ã¨∞
^ŒÅOK«∞K«∞ – xñHõ – <≥#flñ_»∞ ÜÕ∞ã¨∞x ÉèílO`«=Ú II™È΄`åII
„H©ã¨∞Î "ÕOKÕÃã#∞
3. Kå=Ù #∞O_ç ~°H˜∆OK≥#∞ – 㨠– r=ÙÅÖ’ ÖˇH˜¯OK≥#∞ ´ ÉèÏ~°ux [~ÚOz
^Õ=Ùx H˜ñH #iÊO`«=Ú ã¨ – r"å~°Ê} |eQÆ#∞ II™È΄`åII „Ѩ*Ïo<£ „É’K«∞#∞!
4. ѨÙ}º~°HõÎ â◊s~°=ÚÅ – Ö’ñ áêÖÁO^Œ∞ =∞# =∞O^Œ~°=Ú P~åA âßtfi`«∞O_∞»
´ J#∞ºÅ=Ú HÍ<Õ~°=Ú – ^≥· – "å<Àº#ºO|∞ <˘Ok<å=Ú II™È΄`åII Éèí∂i^ŒÜ«∂à◊√ñ_»∞
5. =∞~°} „â◊=∞Š㨇iO`«=Ú – „ѨÉèí∞ – uiy =K«∞Û Ñ¨~°ºO`«=Ú ´ ^èŒ~° g~儈Qã¨~°∞O_®l<£
<å ÜÕ∞ã¨∞ =∞~°}O|∞#∞ – ~ÚOHõñ z~°HÍÅO|∞ñ *Ï\˜O`«=Ú II™È΄`åII q[Ü«∞ ^èŒfi[O|^≥!

2. P Ç≤Ï=∂K«Å=∞O^Œ∞
1 ÜÕ∞ã¨∂, x<£ E`«∞ xO^Œ∞ñ ^Õ <å>ˇÔH¯
@QÍ HÍǨÏà◊
JQÀK«~å~°÷=ÚÖò <Õ =Ú@∞ì^Œ∞<£ „QÆO^Œ∞H˘<≥#@<£!
Hõ$Ѩ<£ <Õñ ™œÇ¨ ~°÷ ÉèÏ==¸x
h q∂ñ^Œ "ÕÜ«Ú^Œ∞<£ <å ÉèÏ~°=Ú. [<åo<£
2 <Õ ^≥·"åǨ ~° q∞O^≥ uO^Œ∞#∞ PǨ ~¸ ÜÕ∞ã¨∞„¿Ñ=∞
Pf‡Ü«∞ „^•Hõ∆áê„`« „`åQÆ∞^Œ∞<£
Ü«∂â◊Û~°º"≥∞ÿ#k!
Éèí∂ÉèÏ~°=ÚÖò <Õñ ÉÏ~°"ÕÜ«Ú ^Œ∞<£
Hõ∆=∂ ™œYºO|∞ QÆÅ∞æñ „H˘`«ÎQÍ.
3 ã¨Ow`« Éè’[<åÅ HÍÅ=Ú 3. PO„^èŒ HÍj‡~° =OQÆ
P ¿ã`«∞"åã¨∞Å∞
„ѨÉèí∞O_»∞
PO„^茄áêÜ«ÚÖˇ·Ü«Ú#fl
– Ǩϟˆ~+≤Ü«∞<£ É’#~ü
Ü«∞~°}º"åã¨∞Å∞<£

102
236
286
1. „w<å¡O
WO_Ü«∂ç [#∞Å∞<£
P„Ѷ≤HÍ
5. N ÜÕ∞ã¨∞ â◊H˜Î KÕ`«#∞
x"åã¨∞ÖˇÅ¡~°∞ ã¨fiã¨÷O|∞ QÆÅ∞æ <≥Öˇ¡_»<£
ã¨=Ú„^Œ ^ŒK«ÛùH˜Î

ã¨∞"å~°Î #tOK«∞
=∂‰õΩ xÑ≤ÊOK«∞_x»
=∞=Ú‡#∞ Ñ≤Å∞Î~°∞.
2. =∂ ^Õ=Ù_K«∞Ûç ã¨∞Y
ã¨∞ˆH∆=∞
XH˘¯Hõ¯
q™êÎ~°"≥∞ÿ##∞
J*Ï˝#∞Öˇ·#"å~° 1. â◊√Éèí"å~°Î

ÖÏ ã¨`«º ^Õ=Ùx ÜÕ∞ã¨∞


Q˘ÅfiHõ "Õ~°∞"å\˜<£ ZÅ¡"å~°∞ q#h
ѨÓlOK«∞K«∞O^Œ∞#∞. ÜÕ∞ã¨∞
„ѨÉèí∞ =∂@ qO\˜~å
287 Ѩ~°fi`«O|∞Öò ^•@∞K«∞
"å~°Î „ѨHõ\˜OѨÙ_ç
1. NÜÕ∞ã¨∞ ~å[º =ÚO_∞#∞» ÜÕ∞ã¨∞
ã¨∂~°∞ºO_»∞ "≥Å∞æ KÀ>ˇÅ¡ 2. ã¨fi~°"≥∞uÎ
HõÖÏÊO`«HÍÅ
ÜÕ∞ã¨∞
P ~å[º=Ú "åºÑ≤OK«∞#∞.
^≥·=„Éèí+¨µì
2. x~°O`«~°O|∞ ÜÕ∞ã¨∞
x`«º ã¨∞Î`«∞Öò – „Ñ≤ã≤ÖÏ¡ *Ë<£ F"≥<£û

`«<åfl=∞=Ú „Ѩ`«ºÇ¨Ï=Ú J#∞ : *ËHõÉò KÕO|ˆ~¡ãπ

ã¨∞QÆO^èŒ

103
ã¨∞"å~°Î „ѨHõ@#
2. zO^≥#∞ ~°HõÎ=Ú – ã≤Å∞=ÃÑ·xñ – á⁄O^≥#∞ QÆ+¨ì=Ú –
"Õ∞‰õΩÅ áÈ@¡ ´ <≥O^Œ éˇO^Œé∞ HõÅfi – s"≥∞@ìÃÑ· #`«x

289 – xOkOz K«OÑ≤i – x~°ÌÜ«ÚÖˇ· Ü«∞Hõ\Ï IIZO^Œ∞‰õΩII


3. áê¿ÑK«ÛùÖ’#∞O ç – =∞~°e "åx – „j áê^Œ=ÚÅ∞ |@∞ì=Ú „áêi÷OK«∞=Ú
~å – =∞^茺=∂=u
´ HÍáê_»∞@‰õΩ ^ŒÜ«∞`Àñ – QÆxÃÑ\˜ì Ü«Ú<åflñ_»∞ – áêÑ≤
WñHõ <Õq∞ QÆu Ü«Ú#flk – =∂#=ÙÖÏ~å – ~ÚñHõ <Õq∞ QÆu Ü«Ú#flk –
h qÉèí∞ñ_≥·# – „ѨÉèí∞ =∂~°æ=Ú#ñ ÉÁ=Ú‡ IIZO^Œ∞‰õΩII
áêѨÙÅHÀ㨠– q∞ñHõ <Õq∞ QÆu Ü«Ú#flk ´ Ü≥ÚHõñ #ñ·≥ |∞}Ϻ`«∞‡ñ – ∞ifi» –^•g^Œ∞ KÒ^Œi

ÖËñ_x» =ÚO^≥ – „ѨHõ\˜Oz ^•g^Œ∞ – Ñ¨Öˇ¯ "Õ^Œ=Ú #O^Œ∞


1. WÅ ~°Hõ∆‰õΩñ ∞» ÖËq∞x – Q˘éˇ]Å =∞O^Œ – eÅñ
*ˇÅ¡ K≥^Œ∞ ~åÜ≥∞#∞ ´ ѨÙÅ∞Åñ É’e# ^≥·= – =ÚÅ∞
291 âßâ◊fi`« ^èŒ#=Ú
QÆ∞~°∞=ÙÅ∞ ÃщõΩ¯ – QÆÅ ~ň "å~°∞ Ѩ^Œ÷u EѨ *ÏÅ~°∞ ~å – <å@ `å – UHõ
IIWñHõII
^èŒ~°}˜Ö’x ^èŒ#=Ú ÖˇÅ¡ – ^èŒ~°}˜áêÖˇ· áÈ=Ù#∞ ´ QÆi=∞`À
2. ^Œ∞i`«=Ú Å}ñyOѨñQÆñ – ÉÏѨÙÅ <≥Å¡ – ^Œiñ *ËiÛ „|uH˜OѨQÆ ´

Ѩ~° "Õ∞â◊fi~°∞ñ_»∞ `«# – =~°Ñ¨Ù„`«∞ñ _»QÆ∞ „H©ã¨∞Î<£ – ^èŒ~° » h=Ù ÔQ·H˘#∞ – x~°`« =ÚO ≥ ç ^èŒ#=Ú#∞ II^èŒ~°}˜II

HõOÃÑ #ÜÕ∞ºã¨∞ – â◊~°}∞ñ *Á