Sie sind auf Seite 1von 261

OBRAZOVNI PROGRAM

MUZIČKI IZVOĐAČ –
GITARISTA
SADRŽAJ

OPŠTI DIO .................................................................................................. 3


1. NAZIV PROGRAMA: MUZIČKI IZVOĐAČ - GITARISTA ............................................. 3
2. NASTAVNI PLAN ....................................................................................... 3
1. PREDMETNI PROGRAMI ............................................................................... 5
1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI ..................................................................... 5
1.2. STRUČNO-TEORIJSKI PREDMETI.................................................................. 6
1.2.1. ISTORIJA MUZIKE SA UPOZNAVANJEM MUZIČKE LITERATURE ........................... 6
1.2.2. TEORIJA MUZIKE SA OSNOVAMA HARMONIJE ............................................. 30
1.2.3. HARMONIJA ..................................................................................... 39
1.2.4. POLIFONIJA ..................................................................................... 49
1.2.5. MUZIČKI OBLICI ................................................................................. 59
1.2.6. POZNAVANJE MUZIČKIH INSTRUMENATA .................................................. 71
1.2.7. ETNOMUZIKOLOGIJA .......................................................................... 80
1.2.8. SOLFEĐO ......................................................................................... 85
1.2.9. INSTRUMENT – GITARA ........................................................................ 96
1.2.10. ČITANJE S LISTA ............................................................................ 120
1.2.11. KAMERNA MUZIKA .......................................................................... 126
1.2.12. HORSKO PJEVANJE......................................................................... 133
1.2.13. UPOREDNI INSTRUMENT - KLAVIR ....................................................... 137
1.3. IZBORNI PREDMETI ............................................................................. 146
1.3.1. TEORIJA DŽEZA............................................................................... 146
1.3.2. DŽEZ GITARA .................................................................................. 157
1.3.3. BAS GITARA ................................................................................... 162
1.3.4. MUZIČKA ANIMACIJA ........................................................................ 167
1.3.5. OSNOVI KOMPONOVANJA SA ARANŽIRANJEM .......................................... 174
1.3.6. KOMPJUTERSKI AUDIO I GRAFIČKI PROGRAMI .......................................... 181
1.3.7. POZNAVANJE HARMONSKIH STILOVA .................................................... 188
1.3.8. OSNOVE DIRIGOVANJA ...................................................................... 192
1.3.9. ISTORIJA UMJETNOSTI ...................................................................... 196
1.3.10. STRANI JEZIK II - ITALIJANSKI............................................................ 208
2. ISPITNI KATALOZI ................................................................................. 243
2.1. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO-TEORIJSKE PREDMETE ................................. 243
2.2. ISPITNI KATALOG ZA STRUČNI RAD ......................................................... 252
3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA ................................................ 255
4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA................... 255
5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA ....................... 255
6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH ........................ 256
7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA ........................ 256
8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA ............................ 258
9. SLOBODNE AKTIVNOSTI .......................................................................... 261

2
OPŠTI DIO

1. Naziv programa: MUZIČKI IZVOĐAČ - GITARISTA


2. Nastavni plan
Redni Nastavni predmeti - I II III IV
Ukupno
broj grupe predmeta sed. god. sed. god. sed. god. sed. god.
A Opšteobrazovni predmeti
Maternji jezik i
1. 3 108 3 108 3 108 3 99 423
književnost
2. Strani jezik 2 72 2 72 2 72 2 66 282
3. Informatika 2 72 - - - 72
4. Fizičko vaspitanje 2 72 2 72 2 72 2 66 282
Društvena grupa predmeta
1. Istorija 2 72 - - - - - - 72
2. Geografija 2 72 - - - - - - 72
3. Filozofija - - 3 108 - - - - 108
Prirodna grupa predmeta
1. Fizika 2 72 - - - - - - 72
UKUPNO A 15 504 10 360 7 252 7 231 1383
B Stručno - teorijski predmeti sa praktičnom nastavom
Istorija muzike sa
1. poznavanjem 2 72 2 72 3 108 3 99 351
muzičke literature
Teorija muzike sa
2. 2 72 72
osnovama harmonije
3. Harmonija 2 72 2 72 2 66 210
4. Polifonija 2 72 2 72 144
5. Muzički oblici 1 36 2 72 2 66 174
Poznavanje
6. muzičkih 2 72 72
instrumenata
7. Etnomuzikologija 2 66 66
8. Solfeđo 2 72 2 72 2 72 2 66 282
9. Instrument-gitara 3 108 3 108 3 108 3 99 423
10. Citanje s lista 1 36 1 36 1 36 1 33 141
11. Kamerna muzika 1 36 1 36 2 72 2 66 210
12. Horsko pjevanje 2 72 2 72 2 72 2 66 282
Uporedni instrument
13. 1 36 1 36 1 36 1 33 141
- klavir
UKUPNO B 14 504 17 612 22 792 20 660 2568
C Slobodne aktivnosti 1 36 1 36 1 36 1 33 141
D Izborna nastava 2 72 2 72 2 72 2 66 282
1. Teorija džeza 1 36 1 36 1 33 105
2. Džez gitara 1 36 1 36 1 33 105
3. Bas gitara 1 36 1 36 1 33 105
4. Muzička animacija 2 72 2 66 138
Osnove
5. komponovanja sa 2 72 2 66 138
aranžiranjem

3
Redni Nastavni predmeti - I II III IV
Ukupno
broj grupe predmeta sed. god. sed. god. sed. god. sed. god.
Kompjuterski audio
6. 2 72 2 72 2 72 2 66 282
i grafički programi
Poznavanje
7. 2 66 66
harmonskih stilova
8. Osnove dirigovanja 2 66 66
9. Istorija umjetnosti 2 72 2 72 2 72 2 66 282
10. Italijanski jezik 2 72 2 72 2 72 2 66 282
E Sedmični broj časova 32 1152 30 1080 32 1152 30 990 4374
F Broj radnih sedmica 36 36 36 33 141
Ukupno (A + B + C + D + E) = 4.374

3.Ciljevi i zadaci obrazovnog programa


- ovladavanje tehnikama sviranja na gitari;
- ovladavanje vještinom umjetničkog izvođenja djela različitih kompozitora;
- upoznavanje karakteristika muzičkih stilova kroz njihov istorijski razvoj;
- upoznavanje strukture i oblika muzičkih djela;
- osposobljavanje za javne nastupe, solistički i u ansamblu.

4.Uslovi za upis, odnosno uključivanje u program za obrazovanje odraslih


- Na konkurs za upis u prvi razred mogu se prijaviti kandidati koji su završili
osnovnu školu.
- Uslov za upis stiču kandidati koji polože ispit iz posebne nadarenosti i psihofizičke
sposobnosti.

PRIJEMNI ISPIT
- Prijemni ispit obuhvata provjeru znanja iz sviranja na gitari.
- Zahtjevi na prijemnom ispitu:
- jedna skala;
- jedna etida;
- Sonata ili Sonatina (I stav) ili Tema s varijacijama;
- Komad.

5. Trajanje obrazovanja
- Obrazovanje traje četiri godine.

6. Prohodnost
- U redovnom obrazovanju učenici napreduju u viši razred ako su iz svih predmeta
tekuće školske godine postigli prelaznu ocjenu i položili godišnje ispite iz
predmeta:
- Instrument – gitara;
- Kamerna muzika;
- Čitanje s lista;
- Solfeđo;
- Uporedni instrument-klavir (II, III, IV);
- Uslov su i javni nastupi.

7. Obrazovanje koje se stiče


Srednje stručno obrazovanje u trajanju od četiri godine- MUZIČKI IZVOĐAČ –
GITARISTA

4
POSEBNI DIO

1. PREDMETNI PROGRAMI

1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI

1.1.1. MATERNJI JEZIK I KNJIŽEVNOST


1.1.2. STRANI JEZIK
1.1.3. INFORMATIKA
1.1.4. FIZIČKO VASPITANJE
1.1.5. ISTORIJA
1.1.6. GEOGRAFIJA
1.1.7. FILOZOFIJA
1.1.8. FIZIKA

5
1.2. STRUČNO - TEORIJSKI PREDMETI

1.2.1. ISTORIJA MUZIKE SA UPOZNAVANJEM MUZIČKE LITERATURE

1. Naziv predmeta: ISTORIJA MUZIKE SA UPOZNAVANJEM MUZIČKE LITERATURE

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 36 36 72
II 36 36 72
III 36 72 108
IV 33 66 99
Ukupno 141 210 351

Vježbe - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje nastanka i razvoja stilova kroz vjekove do današnjih dana;
- Upoznavanje društveno-istorijskih prilika u kojima muzička djela nastaju i
korelacije sa drugim umjetnostima i religijom;
- Upoznavanje tehnike komponovanja kroz različite konstruktivne principe;
- Upoznavanje tekovina muzičkog nasljeđa na tlu crne gore;
- Upoznavanje tekovina muzičkog nasljeđa na južnoslovenskom području.

6
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Muzika u prvobitnoj
društvenoj zajednici - Obrazlaže teorije o - Razvija - Prikazivanje video
- Prepoznaje i postanku muzike i motivisanost, stiče snimaka jednog
razumijeva: izvore istovremeno drugih samopouzdanje, primitivnog
za izučavanje, umjetnosti kroz razvija efikasnost, magijskog obreda
teorije o postanku poznate elemente marljivost, - Korišćenje audio
muzike, formiranje komparativne preciznost, snimaka vokalne,
praoblika melodije, etnologije – kroz analitičnost, instrumentalne,
ritma, prvih oblika primjer magijskog kritičnost, odnos horske heterofonije
višeglasja, načina rituala, navođenje prema suštini kao današnjih plemena
izvođenja, svih oblika kvalitetu mišljenja i sa različitih
sinkretizma, izvođačke prakse rada, pozitivna meridijana
muzičkih - Sluša djelo orjentacija prema - Na osnovu
instrumenata „Posvećenje zanimanju raspoložive
proljeća“ Igora literature učenik
Stravinskog – samostalno formira
primjer kako je tzv. Hronološke
prastari kultni obred tabele na osnovu
Muzika starih starih Slovena kojih ima vremenski
vanevropskih oživljen u i sadržajni pregled
civilizacija savremenoj muzici događanja i pojava
- Egipat, Kina, Indija, - Analizira tipove u okviru jedne
Japan, melodija, evoluciju civilizacije, a na
Mesopotamija, preko ambitusa, osnovu skupa tabela
Palestina oblika dolazi do jasnog
- Analizira oblike pregleda na
višeglasja generalnom planu;
- Pronalazi sličnosti i na taj način je
razlike u muzičkoj aktiviran da
kulturi starih samostalno
Muzika antičke Grčke civilizacija analizira, donosi
- Navodi izvore za - Izvodi zaključke o zaključke, a stečeno
izučavanje, novim i zajedničkim znanje se urezuje u
periodizaciju, elementima i pamćenje kao
načine izvođenja, osobinama muzike trajno
izvođačke forme, novog perioda
tragedija, filozofsko - Analizira epske - Hronološke tabele
tumačenje muzike, forme i način evolucije muzičke
muzičke teorije, izvođenja kulture po
muzičke - Upoređuje sa periodima antičke
instrumente jevrejskom Grčke i Rima
psalmodijom i našim
epskim pjesmama
- Uočava novi krug
sinkretizma i otkriva
prenošenje
kulturnih ciklusa
- Upoređuje poznate

7
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
forme horske lirike
sa srodnim formama
narodne umjetnosti
- Obrazlaže:
Muzika antičkog Rima - Kako iz jedne forme
horske lirike nastaje
tragedija
- Kako horska lirika u
cjelini utiče na
sadržaj tragedije
- Ko komponuje
horske numere za
tragediju, kolika je
uloga hora, ko
priprema hor
- Upoređuje i
pronalazi sličnosti i
razlike između
rimske i grčke
muzičke kulture na
osnovu poznatih
elemenata kulture i
posebno muzičke
kulture Grčke
Muzička kultura u
Crnoj Gori od
praistorije do pojave - Razvija motivisanost,
hrišćanstva - Upoređuje stiče - Izrada hronoloških
- Izvori za izučavanje, crnogorsku muzičku samopouzdanje, tabela poslije
izvođačke forme, kulturu sa muzičkom razvija usmjerenost svakog stilskog
muzički instrumenti kulturom starih na razvoj ličnosti, razdoblja
Muzička kultura civilizacija na razumijeva uzročno -
srednjeg vijeka osnovu poznatih posljedične odnose
elemenata društva, umjetnosti i
- Društveno-istorijske muzike - Izrada hronoloških
prilike, opšte stilske - Analizira društveno- - Razvija efikasnost, tabela za svaki
karakteristike u istorijske prilike i marljivost, period muzike
umjetnosti i religije, kao i preciznost, srednjeg vijeka
književnosti, likovna prosuđuje na osnovu analitičnost,
umjetnost, muzika poznatih elemenata kritičnost
- Podjela na tri iz religije o uticaju - Razvija odnos prema
razvojne faze na muzički elemenat suštini kao kvalitetu
Muzika u periodu crkevnog obreda mišljenja i rada,
ranog hrišćanstva - Kada? Kako? Odakle? pozitivna orjentacija
- Pojava hrišćanstva, prema zanimanju
uticaji, vrste
obrednog pjevanja,
melodijski oblici,
načini izvođenja,
forme

8
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Muzika Vizantije
- Upoznaje
predstavnike
vizantijske muzike, - Upoređuje sličnosti i
izvođačkih oblika, razlike vizantijske i
osmoglasnika, gregorijanske
liturgije melodike,
objašnjava principe
modalnosti u
Gregorijanski koral Osmoglasniku,
- Razumijeva uticaje, Liturgija i Misa,
uloge pape Grgura I, Opelo i Rekvijem
vrste melodija,
načina izvođenja, - Sluša i analizira
oblika primjere
gregorijanskog Gregorijanskog
korala, preuzetih korala
muzičkih oblika kao
sastavnih djelova
mise
- Deformacija
gregorijanskog
korala
- Prepoznaje i
razumijeva
sekvence, trope, - Analizira više
liturgijske drame primjera sekvenci,
tropa
Razvoj notacije i - Uočava sličnosti i
teorije razlike
- Navodi faze,
imenuje značajne
teoretičare, - Analizira modalni
razumijeva ritam koji proističe
probleme: iz metrike teksta,
starocrkveni zasnovanog na šest
modusi, oblici i modusa uzetih iz
tehnike starogrčke poezije
- Poznaje
srednjevjekovne
tonalne obrasce –
moduse, upoređuje
sa istoimenim
elementima antičke
grčke teorije -
sličnosti, razlike
- Analizira
srednjevjekovne
tonalne obrasce
(moduse),

9
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
upoređuje sa
istoimenim
obrascima antičke
grčke teorije -
sličnost, razlika
Muzička kultura u - Upoznaje se sa:
Crnoj Gori u ranom primjerima
srednjem vijeku – od neumatske notacije,
pojave hrišćanstva radom u
do XII vijeka skriptorijima, - Motivisanost,
tragovima muzičke sticanje
kulture kroz samopouzdanja,
spomenike usmjerenost na
materijalne kulture razvoj ličnosti,
i u književnim razumijevanje
djelima uzročno-
- Upoređuje muzičku posljedičnih odnosa
kulturu na tlu Crne društva, umjetnosti
Gore sa kulturom i muzike
drugih naroda - Zalaganje i
Rani višeglasni oblici efikasnost,
- Organum, diskant, - Analizira kretanje marljivost,
gimel, foburdon, organuma, diskanta, preciznost,
klauzula gimela, foburdona, analitičnost,
klauzula – uočavanje kritičnost
Ars Antiqua sličnosti i razlika - Odnos prema suštini
- Upoznaje kao kvalitetu
karakteristične - Uočava i obrazlaže mišljenja i rada,
predstavnike i forme pomake od pozitivna
organuma preko orjentacija prema
klauzule do moteta zanimanju
- Analizira
politekstualni motet
i upoređuje sa
konduktusom,
rondelusom
Ars Nova - Prosuđuje o tome
- Upoznaje stil što je hoketus –
Francuske, Italije, forma ili tehnika
karakteristične komponovanja koja
forme, predstavnike inicira imitaciju
- Analizira izoritmički
motet, pojavu prve
komponovane mise
- Prosuđuje o
muzičkim formama
duhovne i svjetovne
muzike u Francuskoj
i u Italiji (madrigal,
balada) – sličnosti i

10
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Svjetovna razlike
jednoglasna muzika u - Uočava pojavu
srednjem vijeku tonskog slikanja
- Upoznaje faze kroz oblik kaće ili
razvoja: izvođačke šasa
forme, putujuće - Sluša i analizira
grupe izvođača baladu, rondo, virlu,
(mimi, špilmani, pastorele,
žongleri), viteške estampide, šansone
umjetnosti, - Uočava korišćenje
stvaraoce izvođače jonskog modusa
(truveri, trubaduri, (modus lascivus)
minezengeri, koji ima vođicu
majsterzingeri) (tonus diabolus) - Izrađivanje
zabranjenu u hronoloških tabela
Franko-flamanska crkvenoj muzici za sve tri faze
škola - Uočava simetriju franko-flamanskog
- Razumijeva faze forme, modalnu stila
razvoja, upoznaje ritmiku,
predstavnike i instrumentalnu
karakteristične pratnju
forme - Analizira formu
moteta rane faze,
srednje–Okegemove
faze
- Uočava složenost
kontrapunktsko -
matematičke
kombinatorike, do
zrele de Preove faze
sinteze,
uravnoteženosti i
pojave
emocionalnosti i
najave renesanse
- Nova „viđenja“
mise, kao jednog od
centralnih oblika
ovog doba
- Elementi tonskog
slikanja u
svjetovnim formama
– šansoni
Renesansa - Iznosi mišljenje o
- Upoznaje opšte problemu kašnjenja - Razvija - Izrada skupne
karakteristike renesanse u muzici motivisanost, stiče hronološke tabele za
renesanse, bitnih u odnosu na druge samopouzdanje, sve tri faze
elemenata koji se umjetnosti (Razlozi? razvija usmjerenost renesanse
odnose na Kad se pojavljuju na razvoj ličnosti,
društveno- istorijske prvi elementi razumijeva uzročno

11
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
prilike, slikarstvo, renesanse, da li u - posljedične odnose
književnost, muziku XVI vijeku ili ranije?) društva, umjetnosti
– problem - Analizira i muzike
periodizacije karakteristična djela - Razvija efikasnost,
muzike Andrea i Đovanija marljivost,
Gabrijelija, većeg preciznost,
Venecijanska škola obima umetanja analitičnost,
- Upoznaje instrumentalnih kritičnost
predstavnike dionica, tehnike - Razvija odnos prema
„kori specati“ i suštini kao kvalitetu
madrigala mišljenja i rada,
- Analizira djela razvija pozitivnu
Palestrine, Lasa i orjentaciju prema
Galusa, moteta i zanimanju
Rimska škola madrigala
- Palestrina, Lasso, - Uočava sličnosti i
Gallus razlike stila Rimske i
Venecijanske škole
- Sluša, prati i
analizira partiture
- Analizira horski
madrigal „a
capella“, horski
Razvoj madrigala madrigal uz pratnju
- Tri faze razvoja do instrumenta,
Marencija, da madrigalske
Venoze i komedije ili
Monteverdija dramatski madrigal
kao uvod u operu
Pojava - Analizira harmonski
instrumentalne jezik
muzike - - Sluša, prati i
instrumentalne analizira partiture
dionice u vokalnim - Uočava lagani razvoj
formama od XIII instrumentalne
vijeka muzike, najprije u
- Razumijeva ulozi zamjene
prenošenje vokalnih vokalne dionice,
oblika na zatim, više vokalnih
instrumentalne dionica do
forme; Italija, preuzimanja svih
Njemačka, Španija, dionica jedne
Engleska vokalne forme
- Upoznaje glavne - Uočava
predstavnike dominantnost
vokalne muzike sve
do sredine XVII
vijeka
- Sluša, prati i
analizira partiture

12
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Barok
- Prepoznje stilske - Sluša karakteristična - Razvija - Prikazivanje video
karakteristike u djela iz sve tri faze i motivisanost, stiče snimaka svuda gdje
umjetnosti, promišlja o razvoju samopouzdanje, je riječ o muzičko-
periodizacija (rani, stila kroz razvija usmjerenost scenskim djelima i
srednji, zreli barok), obogaćenje bitnih na razvoj ličnosti, operi
pojava monodije, konstruktivnih razumijeva uzročno-
razvoj harmonskog elemenata posljedične odnose - Izrada hronoloških
mišljenja, general- (orkestarski zvuk, društva, umjetnosti tabela za cijeli
bas; žanrovi prelazak sa modalne i muzike period baroka,
(vokalno - na tonalnu - Razvija efikasnost, pretklasike i klasike
instrumentalni, harmoniju, marljivost,
instrumentalni), virtuozitet operske preciznost, - Izrada hronoloških
upoznavanje arije koji prelazi na analitičnost, tabela za razvoj
predstavnika instrument itd.) kritičnost operske forme od
Rani barok - Razvija odnos prema početka do XX
- Prepoznaje oblike suštini kao kvalitetu vijeka
koji su prethodili mišljenja i rada,
pojavi opere pozitivna - Izrada hronoloških
(pastorale, orjentacija prema tabela za razvoj
dramatski - Analizira, sluša i zanimanju orkestarske i
madrigal), prati partituru simfonijske muzike
razumijeva pojavu opere „Orfej“
opere, upoznaje Monteverdija –
djelatnosti libreto, ariozo,
Firentinske pojava arije,
kamerate, rečitativ, ansambli,
karakteristike formiranje orkestra
monodijske opere
- Deklamacija koja
treba da podsjeti na
grčku tragediju,
Klaudio Monteverdi
- Formiranje operske
arhitektonike
(libreto, ariozo -
arija, rečitativ,
ansambli,
formiranje orkestra)
Razvoj opere u
Italiji, Francuskoj,
Njemačkoj i
Engleskoj
- Razumijeva opere s
numerama, opere - Analizira, sluša i
serije (ozbiljna prati partiture
opera), komične opere serije i
opere (buffo, komične opere po
comique) elementima

13
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Opera u Italiji
- (Rim, Venecija,
Napulj) - Analizira, sluša
- Poznaje italijansku italijansku uvertiru i
uvertiru, operu po
dekadenciju opere elementima
po elementima
Opera u Francuskoj
- Lili i Ramo - Sluša i analizira
- Upoznaje baletsku Lilijeve opere
predstavu kao - Uočava razlike
preteču opere, između italijanske i
francusku uvertiru, francuske uvertire
ariju, rečitativ, - Analizira i sluša stil
odnos prema libretu Ramoa
kod Lilija i kod
Ramoa
Pojava opere u
Engleskoj
- Henri Persl, muzika - Analizira i sluša prve - Razvija - Prikazivanje video
za drame sa engleske opere motivisanost, stiče snimaka svuda gdje
baletskim, horskim i „Didona i Enej“ samopouzdanje, je riječ o muzičko-
instrumentalnim Henrija Persla – razvija usmjerenost scenskim djelima i
numerama, ballad upoređuje ih sa na razvoj ličnosti, operi
opera, poluopera Monteverdijevim razumijeva uzročno-
(semiopera) „Orfejom“ posljedične odnose - Izrada hronoloških
društva, umjetnosti tabela za cijeli
Glukova reforma i muzike period baroka
opere - Razvija efikasnost,
- Informiše se o marljivost, - Izrada hronoloških
bitnim elementima - Analizira i sluša preciznost, tabela za razvoj
Glukove reforme Glukovu operu analitičnost, operske forme od
„Orfej“ kritičnost početka do XX
Vokalno - Razvija odnos prema vijeka
instrumentalna suštini kao kvalitetu
muzika XVII vijeka mišljenja i rada, - Izrada hronoloških
- Upoznaje pozitivna tabela za razvoj
oratorijum, kantatu, - Sluša i analizira orjentacija prema orkestarske i
pasiju i karakteristična djela zanimanju simfonijske muzike
najznačajnije i upoređuje ih
predstavnike - Uočava razlike i
sličnosti
Srednji barok -
rađanje
instrumentalnog stila
- Kamerna muzika, - Sluša i analizira
crkvena sonata, karakteristična djela
kamerna sonata, italijanske,
trio sonata i francuske i
najznačajniji njemačke muzike

14
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
predstavnici tog stila i svih
- Orkestarska muzika, navedenih žanrova
končerto groso, - Sluša i upoređuje
solistički koncert, sve karakteristične
stari instrumenti forme - uočava
koji ulaze u sastav postojanje general-
orkestra basa
- Muzika za orgulje i (karakterističan za
čembalo stil baroka) svuda u
orkestarskoj
Zreli barok partituri od početka
- J.S.Bah do kraja
- Vokalno- - Povezuje, promišlja
instrumentalna i prati evoluciju
muzika, konstruktivnih
instrumentalna elemenata od rane
muzika do zrele faze -
definiše
karakteristike stila
- Sluša i analizira
jednu pasiju, jednu
kantatu, Misu u h-
molu (uočava
svjetovne elemente
prenesenih iz
kantate), končerta
grosa, koncerata,
muzike za čembalo
(klavir) i orgulje
G.F.Hendl
- Vokalno- - Sluša i analizira - Razvija - Prikazivanje video
instrumetalna opera jedan od motivisanost, snimaka svuda gdje
- Instrumentalna oratorijuma, po sticanje je riječ o muzičko-
muzika mogućnosti opere, samopouzdanja, scenskim djelima i
orkestarske svite usmjerenost na operi
- Iznosi mišljenje o razvoj ličnosti,
sličnostima i razumijevanje
Pretklasicizam u razlikama u muzici uzročno- - Izrada hronoloških
muzici (rokoko) Baha, Hendla i posljedičnih odnosa tabela za period
- Upoznaje stilske Vivaldija društva, umjetnosti pretklasike i klasike
karakteristike, i muzike
škole, forme, - Zalaganje i
predstavnike - Sluša i analizira rane efikasnost,
- Formiranje orkestra oblike simfonije – marljivost,
manhajmske škole preciznost,
Opšte karakteristike analitičnost,
klasicizma kritičnost
- Prepoznaje opšte - Odnos prema suštini
karakteristike stila u - Analizira i sluša kao kvalitetu
književnosti, karakteristična djela mišljenja i rada,

15
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
slikarstvu, muzici Hajdna, Mocarta i pozitivna
- Prepoznaje Betovena i shvata orjentacija prema
karakteristike svih evoluciju stila kroz zanimanju
konstruktivnih više faza
elemenata - Sluša i analizira
(melodija, ritam, simfonije iz sve tri
harmonija, faktura, faze i obrazlaže
dinamika, pojave novih
orkestracija) elemenata u
- Pojava sonatnog konstruktivnim
oblika, (dominantne elementima
forme)

Jozef Hajdn - tvorac


klasičnog stila
- Periodizacija (tri
faze razvoja)
- Instrumentalna
muzika: simfonije,
sonate, kamerna - Sluša i analizira
muzika (gudački oratorijum
kvarteti) „Stvaranje svijeta“
- Vokalno- - Uočava elemente
instrumentalna novog i elemente
muzika (oratorijumi) starog
- Prožimanje
homofonije i
polifonije - staro i
novo na primjeru
oba oratorijuma
V.A.Mocart
- Upoznaje - Sluša i analizira - Motivisanost, - Svuda gdje je riječ o
periodizaciju: opere iz sve tri faze sticanje muzičko-scenskim
- A - vokalno- samopouzdanja, djelima i operi
instrumentalna - Izvodi zaključke o usmjerenost na potrebno je
djela - opere, stvarnoj i velikoj razvoj ličnosti, prikazati i video
Requiem; opere u reformi opere na razumijevanje snimke
tri faze razvoja: osnovu uvida u uzročno-
- Uticaj italijanske partiture i slušanja i posljedičnih odnosa - Za period klasike
rane opere do poređenja sa društva, umjetnosti učenici prave
Figarove ženidbe Glukom i dr. i muzike hronološke tabele
- Uticaj Glukove - Zalaganje i
reforme i - Sluša i analizira efikasnost,
njemačkog Rekvijem i iznosi marljivost,
siengspiela – mišljenje o novom u preciznost,
„Idomeneo“, formalnom i analitičnost,
„Otmica iz Saraja“ sadržajnom smislu u kritičnost
- Proboj u novo - odnosu na Bahovu - Odnos prema suštini
libreto, muzička Misu u h-molu kao kvalitetu
karakterizacija mišljenja i rada,

16
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
likova, prožimanje pozitivna
komičnog i ozbilj- orjentacija prema
nog, odnos vokalnog zanimanju
i instrumentalnog,
harmonski jezik -
Don Đovani, - Analizira i poredi
„Čarobna frula“ posljednje simfonije
- B - instrumentalna i simfonije iz ranog
muzika – sonate, perioda
koncerti, kamerna
muzika, simfonije i
orkestarska djela
L.van Betoven - Sluša značajna djela
- Razumijeva iz sve tri faze
karakteristike razvoja i iznosi
njegovog stila kroz mišljenje o evoluciji
tri stvaralačke faze, stila
osobenosti stila, - Analizira
razvoj sonatnog karakteristična djela
ciklusa kroz iz svake faze
simfoniju, sonatu,
gudački kvartet
- Evolucija sonatnog
oblika kroz sve - Sluša sve simfonije i
stvaralačke faze posebno analizira IX
- Simfonije - prikaz simfoniju - iskorak u
po problemima sa novo
posebnim osvrtom
na IX simfoniju
- Sonate za klavir, - Analizira Misu
sonate za violinu, Solemnis i iznosi
kamerna muzika, mišljenje o novom u
koncerti (klavirski i odnosu na Mocarta i
violinski), vokalno- Hajdna
instrumentalna
muzika (opera, Misa - Sluša i uočava nove
Solemnis), ostala elemente
orkestarska djela orkestracije,
sonatnog oblika,
motivskog rada itd.

17
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Opšte karakteristike - izrada hronoloških
romantizma tabela za
- razumijeva - sluša primjere - razvija simfonijsku,
društveno-istorijske romantičarskih motivisanost, stiče orkerstarsku,
prilike, bitne kompozicija, samopouzdanje, vokalno-
karakteristike analizira tematiku i razvija usmjerenost instrumentalnu,
književnosti, likovne izražajna sredstva i na razvoj ličnosti, opersku i klavirsku
umjetnosti poredi sa razumijeva uzročno- muziku po fazama
- romantizam u užem Betovenovim posljedične odnose razvoja stila
i širem smislu djelima društva, umjetnosti
- karakteristike stila i muzike
muzike, faze u - razvija efikasnost,
razvoju romantizma marljivost,
posmatrane kroz preciznost,
karakteristične analitičnost,
oblike i kritičnost
konstruktivne - razvija odnos prema
elemente suštini kao kvalitetu
- nacionalne škole mišljenja i rada,
- programska muzika - razvija pozitivnu
- pojam simfonizacija orjentaciju prema
tkiva zanimanju
- poznaje
predstavnike po
fazama razvoja
Rani romantizam - sluša, analizira i
- opšte karakteristike upoređuje simfonije
stila i orkestarska djela
- razvoj simfonije Šuberta, Mendelsona
(Šubert, Šuman, i Šumana
Mendelson) - sluša i upoređuje:
- razvoj orkestarske klavirske minijature,
muzike sonate i sonatni
(karakteristična ciklus, koncerate i
djela) kamernu muziku
- razvoj i upotreba Šuberta, Šumana,
instrumenata u Šopena i Mendelsona
orkestru sa - sluša i analizira
karakterističnim najznačajnija djela
elementima iz opusa svih
orkestracije (novine navedenih autora
u odnosu na klasiku) - sluša i analizira solo
- razvoj klavirske pjesme Šuberta i
minijature Šumana - uočava
- razvoj sonate i sličnosti i razlike,
sonatnog oblika formalne obrasce i
- razvoj solo pjesme sl.
(Šubert, Šuman)
- razvoj kamerne

18
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
muzike
- razvoj koncerta
- predstavnici
Razvoj opere - izrada hronoloških
- tipovi opera - sluša i analizira - razvija tabela
- opera prve polovine formalna rješenja motivisanost, stiče najznačajnijih
XIX vijeka opera svih samopouzdanje, operskih djela ranog
- pojava prvih navedenih tipova razvija usmjerenost romantizma
nacionalnih opera - sagledava razlike u na razvoj ličnosti,
(Njemačka - Veber, tretmanu teksta- razumijeva uzročno-
Rusija - Glinka, libreta, i u kojoj posljedične odnose
Dargomižski) mjeri utiru put društva, umjetnosti
- velika francuska budućim i muzike
opera stremljenjima - razvija efikasnost,
- razvoj italijanske (Glinka i marljivost,
opere (Belini, Dargomižski) preciznost,
Doniceti, Rosini) - upoređuje italijanski analitičnost,
belkanto arije sa kritičnost
onima iz velike, - razvija odnos prema
nacionalne i suštini kao kvalitetu
verističke opere mišljenja i rada,
- uočava razlike u pozitivna
tretmanu materijala orjentacija prema
i teksta u verističkoj zanimanju
operi - izrada hronoških
Zreli romantizam - sluša karakteristične tabela za
- opšte karakteristike fragmente svih simfonijska djela
- razvoj navedenih tipova Šuberta,
karakterističnih opera Mendelsona,
formi – sa svim Šumana, Berlioza i
konstruktivnim - sluša i analizira Lista
elementima bitne forme
evolucija od rane do karakterističnih za
zrele faze ovu fazu, poredeći
elemente novog sa
onima iz prethodne
faze (upoređuje
Programska muzika složenost
(Berlioz, List) harmonskog jezika,
- pojam formalna rješenja,
programnosti: razvoj orkestarskog
- Berlioz - idee fixe zvuka od orkestra a2
(prikaz „Fantastične do hipertrofiranog
simfonije“) a3 ansambla)
- List –
monotematizam
(sonata h-mol, Faust - sluša i analizira
simfonija, „Fantastičnu
simfonijske poeme) simfoniju“
- Hektor uočava pojavu i

19
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Berlioz/Franc List transformaciju lajt
Eduard Hanslik i teme, novih boja u
muzika druge orkestraciji
polovine XIX vijeka - sluša i analizira
- poznavanje djela „O Listovu sonatu u h-
muzički lijepom“ molu, Faust
simfoniju i
- simptom povratka simfonijske poeme
na klasični model - sluša Listove
- prikaz kroz klavirske komade i
stvaralaštvo Bramsa, cikluse
Franka, Bruknera, - uočava divergencije
Regera u Listovom
klavirskom stilu
Put ka muzici XX
vijeka - analizira i sluša
- stvaralaštvo Malera i najznačajnija djela
R. Štrausa simfonijske muzike
- prati evoluciju i
složenost forme,
tretmana orkestra
itd.

- analizira i sluša
karakteristična
simfonijska djela
Malera i Štrausa
- prati razvoj forme,
harmonskog jezika,
orkestracije
Solo pjesma druge
polovine XIX vijeka
- Brams, List, Volf, - sluša, analizira i - razvija
Maler, Štraus poredi formalna motivisanost, stiče
rješenja, odnos samopouzdanje,
muzike i teksta, razvija usmjerenost
fakturu, harmonski na razvoj ličnosti,
jezik, ulogu razumijeva uzročno
klavirske dionice - posljedične odnose
Ruska muzika druge - iznosi mišljenje o društva, umjetnosti
polovine XIX vijeka Malerovim ciklusima i muzike
- opere, simfonijska za glas i orkestar - razvija efikasnost,
muzika, baleti marljivost,
- predstavnici preciznost,
Petorice i Čajkovski - sluša i razlikuje analitičnost,
operska stremljenja kritičnost
Musorgskog, - razvija odnos prema
Borodina, Rimskog suštini kao kvalitetu
Korsakova i mišljenja i rada,
Čajkovskog razvija pozitivnu

20
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- povezuje sve bitne orjentaciju prema
elemente sa zanimanju
stvaralaštvom
Glinke i
Dargomižskog
- sluša i poredi
Norveška i Finska simfonijska djela,
muzika razvoj orkestracije,
- Grig i Sibelius sonatnog ciklusa,
svih elemenata koji
čine nacionalno
Češka muzika - sluša i analizira
- Smetana i Dvoržak formu baleta kao
cjelovitog muzičko-
scenskog djela
Muzička kultura na - prethodno uočava
južnoslovenskom da baletske numere
prostoru do I u operama nijesu
svjetskog rata samo dekor, već su
- nastojanja u u službi same radnje
Sloveniji, Hrvatskoj
i Srbiji; - upoznaje Grigov
najznačajnije klavirski koncert i
pojave, stremljenja svitu „Per Gint“
- Sibelijusov violinski
koncert

- sluša najznačajnija
Muzička kultura u djela Smetane i
Crnoj Gori u XIX Dvoržaka
vijeku do 1918.
godine - uočava sličnosti i
- upoznaje razvoj razlike, horska
muzičkog života u muzika,
prijestonici, instrumentalna
muzičko muzika i pojava
obrazovanje kao dio opere
sistema školstva, - sluša i analizira
izvođački oblici, karakteristična djela
kompozitori,
organizatori
muzičkog života - prve forme
Muzička drama organizovanog
- Verdi – Vagner, muzičkog života,
različitost pristupa njihova evolucija,
ostvarivanju muzičko
koncepta muzičke obrazovanje,
drame kompozitori,
- Verdijev opus po muzička
fazama razvoja reprodukcija

21
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Vagnerova ideja - upoređuje sa
reforme i ostvarenjima na
stvaralaštvo istom planu na
- Štraus – put ka operi južnoslovenskom
XX vijeka području
- Veristička opera - - sluša i analizira
uticaj naturalizma djela crnogorskih
(Italija, Francuska) kompozitora: M.
Petrovića,
Ognjenovića,
Dionizija de Sarna,
Ivaniševića

- sluša i analizira
značajna ostvarenja
oba kompozitora –
uočava kako se do
istog cilja -
koncepta muzičke
drame dolazi
različitim izražajnim
sredstvima,
jednostavnim
(Verdi) i složenim
(Vagner)
- prati sve
konstruktivne
elemente
kompozicionog
postupka jednog i
drugog kompozitora
- objašnjava pojam
„beskrajna
melodija“ i
„harmonija
napetosti“

22
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Stilske karakteristike
impresionizma:
- Slikarstvo, - Sluša i analizira - Razvija - Izrada hronoloških
književnost, muzika najznačajnija djela motivisanost, stiče tabela za sva
– melodija, ritam, ovog perioda samopouzdanje, dešavanja u muzici
harmonija (poseban - Uočava sličnosti i razvija usmjerenost XX vijeka:
osvrt), oblici razlike u stilu na razvoj ličnosti, - Tabela do I
(klavirska kompozitora razumijeva uzročno- svjetskog rata
minijatura, posljedične odnose - Tabela između dva
orkestarske društva, umjetnosti rata
kompozicije, i muzike - Tabela poslije II
opera), orkestracija - Razvija efikasnost, svjetskog rata
marljivost, - 4. Skupna tabela
Klod Debisi preciznost,
- Upoznaje klavirsku analitičnost,
muziku, solo - Sluša i analizira kritičnost
pjesme, opere i Debisijeva klavirska - Razvija odnos prema
simfonijska djela djela– cikluse suštini kao kvalitetu
- Uočava novi pristup mišljenja i rada,
operi, orkestarskim razvija pozitivnu
komadima orjentaciju prema
Moris Ravel - Uočava nova zanimanju
- Ravel između harmonska sredstva
impresionizma i koja imaju
neoklasicizma kolorističku ulogu

- Sluša i analizira
Aleksandar Skrjabin značajna djela iz
- „Slovenski svih stvaralačkih
impresionizam“ faza – obraća
-razumijeva ideje posebnu pažnju na
gesamdtkunstwerk i orkestarske boje i
poredi je sa konstrukciju oblika
Vagnerovom idejom
sveobuhvatnog - Sluša i analizira
muzičkog djela sonate i druga djela
klavirske literature
kao i orkestarska
Stilske karakteristike djela
ekspresionizma
- Društveno-istorijske - Uočava stremljenja
prilike, slikarstvo, ka novim tonalnim
književnost, muzika– obrascima i novim
melodija, ritam, konceptom sonatnog
harmonija, oblici, oblika
orkestracija, odnos
prema tekstu - Sluša i analizira
(libreto) djela iz različitih
faza

23
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
ekspresionizma,
različitih žanrova
- Prepoznaje
različitosti pristupa
u tretmanu svih
konstruktivnih
elemenata –
negacije svih
„pravila“ prethodnih
stilova
Druga bečka škola
- Informiše se o djelu - Sluša i analizira - Razvija - Izrada hronoloških
i nastojanjima Šenbergova djela iz motivisanost, stiče tabela za sva
Šenberga i njegovih ekspresionističke samopouzdanje, dešavanja u muzici
učenika Berga i faze (III period razvija usmjerenost XX vijeka:
Veberna stvaralaštva) - na razvoj ličnosti, - Tabela do I
- Razumijeva ciklusa pjesama razumijeva uzročno- svjetskog rata
konstruktivistički „Pjero mjesečar“ i posljedične odnose - Tabela između dva
ekspresionizam, djela iz sljedeće društva, umjetnosti rata
princip faze - i muzike - Tabela poslije II
dodekafonije, dodekafonske: Pet - Razvija efikasnost, svjetskog rata
punktualizma klavirskih komada marljivost, - 4. Skupna tabela
- Razumijeva ulogu - Sluša i poredi sa preciznost,
Veberna pod čijim dotadašnjim analitičnost,
će uticajem poslije ostvarenjima u kritičnost
nekoliko decenija oblasti opere, - Razvija odnos prema
nastati novi pravac - Bergovu operu suštini kao kvalitetu
integralni „Vocek“ – nova mišljenja i rada,
serijalizam forma, nov odnos razvija pozitivnu
prema sadržaju orjentaciju prema
- Sluša i analizira zanimanju
Vebernova
orkestarska djela -
Folklorni uočava potpuno nov
ekspresionizam tretman orkestra,
- Razumijeva izrazitu
osobenosti stila i ekonomičnost u
karakteristika u tretmanu
djelima Stravinskog, konstruktivnih
Janačeka, Bartoka elemenata -
sažetost forme,
uočava posebnu
ulogu pauza što
Neoklasicizam postaje osnova za
- Razumijeva punktualizam
osobenosti stila u
osnovnim - Sluša karakteristična
karakteristikama djela baleta
djela Paula („Petruška“,
Hindemita, „Posvećenje

24
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Šostakoviča, proljeća“),
Prokofjeva, koreografsku
Stravinskog, kantatu
Bartoka, Britna („Svadbica“), operu
- Uočava različite („Jenufa“),
stvaralačke faze kod klavirska djela
svih kompozitora („Alegro barbaro“)
- Informiše se o Stravinskog,
različitim Janačeka i Bartoka
stvaralačkim fazama
kompozitora - Sluša i analizira
simfonije, balete,
koncerte
- Sluša karakteristična
djela Hindemita,
Šostakoviča,
Prokofjeva,
Stravinskog,
Bartoka, Britna
- Uočava različite
faze muzičkog
izraza u
stvaralačkom vijeku
kompozitora
- Nakon izrade
hronološke tabele
uočava da Stravinski
prvi čini iznenadne
zaokrete
Muzika u Rusiji -
Sovjetskom Savezu u - Sluša, analizira i - Razvija - Izrada hronoloških
XX vijeku upoređuje najbitnija motivisanost, stiče tabela za sva
- Stravinski, ostvarenja samopouzdanje, dešavanja u muzici
Prokofjev, navedenih razvija usmjerenost XX vijeka:
Šostakovič, kompozitora na razvoj ličnosti, - Tabela do I
Hačaturjan, razumijeva uzročno svjetskog rata
Skrjabin, - posljedične odnose - Tabela između dva
Rahmanjinov (stilski društva, umjetnosti rata
anahronizam svog i muzike - Tabela poslije II
vremena) - Razvija efikasnost, svjetskog rata
- Objašnjava pojam marljivost, - 4. Skupna tabela
socrealizma preciznost,
- Poznaje istorijat analitičnost,
ruskog baleta u kritičnost
izvođačkom smislu - - Razvija odnos prema
proslavljene suštini kao kvalitetu
svjetske trupe mišljenja i rada,
Đagiljeva razvija pozitivnu
- Poznaje najbitnija orjentaciju prema
stilska usmjerenja i zanimanju

25
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
predstavnike
perioda poslije II
svjetskog rata - Sluša, analizira,
Muzika na upoređuje i svrstava
južnoslovenskom najznačajnija djela
području u XX vijeku u odnosu na
- Najznačajnija savremena evropska
stremljenja i stremljenja
najznačajniji
predstavnici Srbije,
Slovenije, Hrvatske

Muzička kultura u
Crnoj Gori između
dva svjetska rata i - Upoređuje razvojne
poslije 1945. etape i tumači
- Uočava stremljenja, procese razvoja na
puteva reprodukcije osnovu poznatih
činjenica
Muzika u Francuskoj, - Sluša i analizira
Italiji i Njema čkoj djela crnogorskih
prije i poslije II kompozitora
svjetskog rata
- Informiše se o djelu
i nastojanjima Erika
Satija i grupi
Francuske šestorke, - Sluša i analizira
Žolivea, Buleza karakteristična djela
- Informiše se o navedenih
nastojanjima kompozitora
Respigija, Picetija,
Malipjerija i Kazele
da restauriraju stare
forme italijanske
muzike, a potom
Dalapikole,
Petrasija, Menotija i
Luiđi Nona,
Hindemita, Kšeneka,
Orfa, Štokhauzena,
Ligetija, Kagela
Češka moderna
- Informiše se o - Sluša i analizira - Razvija - Izrada hronoloških
karakteristikama karakteristična djela motivisanost, stiče tabela za sva
stila Novaka, Suka, navedenih samopouzdanje, dešavanja u muzici
Leoša Janačeka, kompozitora razvija usmjerenost XX vijeka:
Martinua, Habe - na razvoj ličnosti, - Tabela do I
tvorca četvrttonske razumijeva uzročno- svjetskog rata
muzike posljedične odnose - Tabela između dva
društva, umjetnosti rata

26
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
i muzike - Tabela poslije II
- Razvija efikasnost, svjetskog rata
marljivost, - 4. Skupna tabela
Integralni serijalizam - Sluša i analizira preciznost,
i Mesijan karakteristična djela analitičnost,
- Informiše se o kritičnost
karakteristikama - Razvija odnos prema
pravca i djelatnosti suštini kao kvalitetu
Mesijana mišljenja i rada,
- Sluša i analizira razvija pozitivnu
Aleatorika karakteristična djela orjentaciju prema
- (Bulez – Štokhauzen) zanimanju
- Informiše se o
karakteristikama
pravca, uočava novu
notaciju

Poljska škola - Sluša, analizira i


- (Lutoslavsk- upoređuje
Penderecki) simfonijska i
vokalno-
Elektronska muzika instrumentalna
- Upoznaje vrijeme i djela ova dva
mjesta pojavljivanja kompozitora sa
glavnih predstavnika drugim
(Pariz - P. Šefer, savremenicima
Keln - H. Ajmert)
- Predstavnici: - Uočava kvalitet,
Lutoslavski, stilska stremljenja,
Penderecki, Ligeti zaoštrenost i
jednostavnost izraza
Tendencija razvoja - Sluša i analizira
muzike u drugoj karakterištična djela
polovini XX vijeka u Lutoslavskog,
Evropi i Americi Pendereckija,
- Informiše se o Ligetija
stremljenjima u
muzici
- Pravi repetitorijum
po pravcima, a ne
po sredinama odakle
potiču
- Upoznaje
stremljenja
Amerikanaca: - Sluša i upoređuje sa
Geršvina i upotrebe drugim savremenim
elemenata džeza u stremljenjima
klasičnoj muzici- u - Sluša i upoređuje
tom smislu prisjeća najznačajnija djela
se na predstavnike različitih pravaca

27
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
francuske šestorice:
Mijoa, Stravinskog i
drugih, Džona
Kejdža i Čarlsa
Ajvsa
- Minimalizam i
tzv.„nova
jednostavnost“

Džez muzika - Sluša, analizira i


- Upoznaje istorijski prati evoluciju
razvoj i glavne formalno-
predstavnike, harmonskih
stvaraoce i izvođače rješenja, podstilova
i pravaca

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Sonja Marinković: Istorija muzike za II i III razred srednje muzičke škole; Istorija
muzike za III i IV razred srednje muzičke škole, Zavod za izdavanje udžbenika i
nastavnih sredstava, Beograd, 2003.
- Josip Andreis: Povijest glazbe 1, 2, 3, 4, Mladost, Zagreb, 1976.
- Dejan Despić: Muzički stilovi, Zavod za izadavanje udžbenika i nastavnih
sredstava, Srpsko Sarajevo, 2004.
- Džerald Abraham: Oksfordska istorija muzike 1,Clio, Beograd, 2001.
- Džerald Abraham: Oksfordska istorija muzike 2,Clio, Beograd, 2002.
- Džerald Abraham: Oksfordska istorija muzike 3, Clio, Beograd, 2004.
- Norton Antology of Western Music (svi karakteristični notni primjeri od najranijeg
doba do XX vijeka)
- Arnold Schering: Geschighte der Musik in Beispielen (karakteristini primjeri od
najranijeg perioda)
- Manja Radulović-Vulić: Drevne muzičke kulture Crne Gore 1, 2, Muzička
akademija, Cetinje, 2002.
- Sonja Marinković: Istorija srpske muzike, Zavod za izdavanje udžbenika i
nastavnih sredstava, Beograd, 2000.
- Roger Kamien: Music an appreciation, McGaw-Hill Companiies, 1998.
- Arnold Hauzer: Socijalna istorija književnosti i umjetnosti
- Miloš Đurić: Istorija Helenske književosti (važno za grčku muziku); Zavod za
izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd, 1988.
- Marko Višić: Plutarh o muzici, Prosvjeta, Niš, Sfajros, Beograd 1997.
- Đina Piskel: Opšta istorija umjetnosti 1, 2, 3, Vuk Karadžić, Beograd, 1974.
- Muzička enciklopedija 1, 2, 3, Jugoslovenski leksikografski zavod, 1971.
- Leksikon jugoslovenske muzike 1, 2, Jugoslovenski leksikografski zavod, 1984.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- CD player sa hi-fi pojačalom i zvučnicima;
- DVD player;
- video snimci i odgovarajuća aparatura;
- partiture.

28
7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika
- izrada svih predviđenih hronoloških tabela uz usmeno obrazloženje svih
elemenata u njoj – potrebno je da učenik povezuje, upoređuje, uočava i
zaključuje;
- najmanje jedna usmena provjera u toku klasifikacionog perioda.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih
provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda;
- izrada svih hronoloških tabela.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani muzikolog;
- diplomirani kompozitor;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Istorijski razvoj muzičkih Muzički oblici Poznavanje istorijata
oblika kroz epohe muzičkih oblika
Istorijski razvoj polifone Polifonija Prepoznavanje, razlikovanje,
tehnike i formi analiziranje manjih polifonih
formi
Istorijski razvoj muzičkih Poznavanje muzičkih Istorijski razvoj muzičkih
instrumenata instrumenata instrumenata
Razvoj muzičke kulture u Etnomuzikologija Uticaj i razvoj muzičkog
Crnoj Gori folklora na umjetničku
muziku u Crnoj Gori
Poznavanje, definisanje, Instrument - klavir Sviranje muzičkih djela
analiziranje karakteristika različitih stilova
različitih muzičkih stilova
Poznavanje, definisanje, Kamerna muzika Sviranje muzičkih djela
analiziranje karakteristika različitih stilova
različitih muzičkih stilova
Poznavanje, definisanje, Horsko pjevanje Pjevanje muzičkih djela
analiziranje karakteristika različitih stilova
različitih muzičkih stilova

29
1.2.2. TEORIJA MUZIKE SA OSNOVAMA HARMONIJE

1. Naziv predmeta: TEORIJA MUZIKE SA OSNOVAMA HARMONIJE

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 35 37 72
II
III
IV
Ukupno 35 37 72

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika


Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Analitičko sagledavanje elemenata muzičke teorije u vezi sa drugim muzičkim
disciplinama (harmonija, polifonija, muzički oblici...);
- Upoznavanje zakonitosti osnova homofonog kompozicionog stila strogog i
slobodnog stava.

30
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Nabraja, imenuje, - Rad u manjim
opisuje, povezuje i grupama i
razumijeva individualno
međusobne odnose (kombinovano)
elemenata koji
čine muzički tok,
odnosno, muzičko
djelo
1.Ritmika
- Upoznaje pojmove: - Definiše i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Ravnomjerni i prepoznaje upoređivanja grupama i
neravnomjerni ravnomjerni, - Razvija analitičko individualno
ritam odnosno razmišljanje (kombinovano)
neravnomjerni - Razvija sposobnost
ritam u notnim snalaženja u
primjerima složenim
situacijama
- Definiše značaj
ritmizacije za
- Ritam kao uobličenje
karakteristična melodije
osnova melodije - Uočava i definiše
tipične ritmičke
srazmjere u brzom
tempu, primjena
kratkih notnih
vrijednosti u brzom
tempu, moguće
ritmičke vrijednosti
i odnosi u uslovima
sporog tempa,
nervozni ritam i
neobični odnosi u
novijoj muzici

- Prepoznaje i
- Izoritmija i definiše ritmičke
poliritmija odnose i njihove
(homofonija) elemente u
višeglasnom stavu

- Definiše i
prepoznaje
izoritmiju i
poliritmiju u
notnom tekstu
- Komplementarni
ritam (polifonija) - Definiše i
prepoznaje

31
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
komplemetarni
ritam u notnom
tekstu; dopisuje
komplementarni
ritam na zadatu
- Ritmički naglasak ritmičku liniju

- Definiše i
prepoznaje ritmički
naglasak u notnim
primjerima i
definiše njegov
odnos sa
melodijskim,
odnosno metričkim
naglaskom
2.Metrika
- Upoznaje pojmove: - Prepoznaje i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Muzički metar obilježava upoređivanja grupama i
- Metrički naglasci metričke naglaske - Razvija analitičko individualno
- Relativni naglasci u notnom tekstu razmišljanje (kombinovano)
- Prepoznaje i - Razvija sposobnost
obilježava snalaženja u
relativne naglaske složenim
u notnom tekstu situacijama
- Metrička jedinica i - Definiše jedinicu
jedinica brojanja brojanja u odnosu
na naznačeni
tempo na
primjerima iz
literature
- Definiše razlike
između metričke
jedinice i jedinice
brojanja u
primjerima iz
- Melodijski i literature
motivski naglasak - Prepoznaje i
definiše odnos
melodijskog i
- Polimetrija i metričkog naglaska
ametrija u notnim
primjerima
- Prepoznaje i
definiše elemente
polimetrije i
ametrije u notnom
tekstu
3. Ljestvice
- Nabraja i imenuje - Upoređuje i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
vrste ljestvica: pronalazi sličnost i upoređivanja grupama i

32
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Dijatonske durske i razlike kod - Razvija sposobnost individualno
molske ljestvice sa različitih analitičkog (kombinovano)
povisilicama i ljestvičinih nizova i razmišljanja
snizilicama; kvintni određuje njihove - Razvija sposobnost
krug specifičnosti snalaženja u
- Nazivi i hijerarhija - Prepoznje i složenim
ljestvičinih definiše ljestvičinu situacijama
stupnjeva u duru i osnovu melodije
molu - Sagledava
- Starocrkvene ljestvičinu osnovu
ljestvice (modusi)- melodije u odnosu
vrsta i građa; novi na muzički stil,
modusi kroz analizu
- Pentatonika primjera iz
- Cjelostepena literature
ljestvica
- Umanjena ljestvica
- Hromatska
ljestvica
- Neke osobine
ljestvice folklornog
izvorišta (balkanski
mol, ciganski mol,
lidijski mol,
ciganski dur,
orijentalna
ljestvica)
- Enharmonske
ljestvice
4. Intervali - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Povezuje odnos - Prepoznaje i upoređivanja grupama i
veličine i vrste definiše odnos - Razvija sposobnost individualno
intervala veličine i vrste analitičkog (kombinovano)
- Upoznaje intervala razmišljanja
pojmove:konsonant - Prepoznaje i - Razvija sposobnost
ni i disonantni definiše intervale u snalaženja u
intervali; notnom tekstu složenim
- Prepoznaje i situacijama
- Nabraja i imenuje definiše odnos
konsonantne i konsonantnih i
disonantne disonantnih
intervale intervala u notnom
- Upoznaje razvoj tekstu u odnosu na
odnosa muzički stil
konsonantnih i
disonantnih - Definiše,
intervala kroz prepoznaje i piše
istoriju razrješenja
- Upoznaje disonantnih
razrješenje intervala,
disonantnih melodijski i

33
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
intervala, harmonski
melodijski i - Definiše i
harmonski prepoznaje obrtaje
intervala
Upoznaje pojmove: - Analizira primjere
- Obrtaj intervala obrtajnog
- Inverzija intervala kontrapunkta
- Intervali kao činioci - Definiše i
melodije prepoznaje
inverziju intervala
u notnom tekstu
- Prepoznaje
intervalsku osnovu
melodije u djelima
različih stilova
5. Razni izrazi,
skraćenice i oznake
za tempo agogiku,
dinamiku i - Prepoznaje i
artikulaciju definiše razne - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Nabraja, imenuje i izraze i druge upoređivanja grupama i
opisuje oznake u notnom - Razvija sposobnost individualno
tekstu analitičkog (kombinovano)
- Uočava značaj razmišljanja
raznih izraza, - Razvija sposobnost
skraćenica i oznaka snalaženja u
za tempo, agogiku, složenim
dinamiku i situacijama
artikulaciju u
bližem određenju
karaktera muzičkog
djela koje se
analizira, odnosno
izvodi

6. Ornamentika
- Upoznavanje - Poznaje pravilnu
pojma i uloge interpretaciju
- Ornamenti od - Prepoznaje i
jedne note (kratki definiše ornamente
predudari, različiti u notnom tekstu
dugi predudari) - Upoređuje i
- Ornamenti od dvije pronalazi sličnosti i
note (praltriler, razlike
mordent, šlajfer) - Poznaje pravilnu
- Grupeto interpretaciju
- Triler ornamenata u
zavisnosti od vrste
ornamenata i
njihove pripadnosti
određenom

34
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
muzičkom stilu
- Piše način
izvođenja
ornamenata
7. Akordi
- Nabraja i imenuje - Prepoznaje i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
akorde tercne definiše vrste i upoređivanja grupama i
građe, dijatonskog oblike akorda u - Razvija sposobnost individualno
i hromatskog tipa: notnom tekstu, analitičkog (kombinovano)
- A)kvintakordi/obrt upoređuje i razmišljanja
aji pronalazi sličnosti i - Razvija sposobnost
kvintakorda/ljestvi razlike snalaženja u
čni kvintakordi) - Prepoznaje i složenim
- B)septakordi/obrta definiše odnos situacijama
ji septakorda konsonantnih i
- C)nonakordi disonantnih akorda
- Nabrajanje i u notnom tekstu, u
imenovanje akorda odnosu na muzički
drugih gradivnih stil
intervala:
- Sekundni akordi - - Definiše upotrebu
klasteri različitih tipova
- Kvartni akordi akorda u odnosu
- Dvostruki i na muzički stil
višestruki akordi
- Upoznaje postavku
akorda i njegove
pojavne oblike u
praksi
8. Osnove
harmonije - Prepoznaje i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Upoznaje pojmove: definiše odnos upoređivanja grupama i
"tonalnost" i između ljestvice i - Razvija analitičko individualno
"tonalitet" (pojmovi tonaliteta, razmišljanje (kombinovano)
i razlika), upoređuje i - Razvija sposobnost
atonalnost pronalazi sličnosti i snalaženja u
- Upoznaje teorijske razlike složenim
osnove tonaliteta situacijama
- Upoznaje način - Uočava i
ispoljavanja prepoznaje
tonaliteta u elemente
melodiji tonaliteta u
- Upoznaje pojam melodiji
harmonije kao
stilskog i izražajnog
elementa u muzici
- Upoznaje način
ispoljavanja - Uočava i
tonaliteta u prepoznaje
harmoniji elemente
- Nabraja i imenuje tonaliteta u

35
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
harmonske funkcije harmoniji
i njihove - Definiše pripadnost
predstavnike ljestvičinih akorda
određenim
harmonskim
- Harmonski obrti i funkcijama
kadence kao izraz - Prepoznaje i
tonaliteta definiše autentični,
potpuno autentični
i plagalni obrt u
notnim primjerima
- Prepoznaje i
definiše savršene,
nesavršene
kadence i
- Nabraja, opisuje i polukadence u
imenuje: notnim primjerima
vanakordske
tonove
- Prepoznje i
definiše
- Vantonalne akorde vanakordske
tonove u melodiji
- Prepoznaje
vantonalne akorade
- Navodi, nabraja i i uočava njihovu
objašnjava načine ulogu u tonalitetu
promjene - Defniše vrste i
tonaliteta načine promjene
tonaliteta kroz
- Opisuje i analizu muzičkih
razumijeva primjera
slobodni i strogi - Analizira strogi i
harmonski stav slobodni harmonski
stav (sličnosti,
razlike)

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Dejan Despić: Teorija muzike, Zavod za izdavanje udžbenika i nastavnih
sredstava, Beograd, 1997.
- Dejan Despić: Harmonska analiza, Univerzitet umetnosti, Beograd, 1987.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo;
- notni i zvučni primjeri autora različitih muzičkih stilova;
- CD player.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

36
8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta
- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani muzičar;
- diplomirani kompozitor;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzikolog;
- diplomirani etnomuzikolog.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Poznavanje, imenovanje
ljestvica, intervala, akorda; Prepoznavanje ljestvica,
Prepoznavanje i definisanje intervala i akorda;
tonalne osnove u notnom Prepoznavanje i definisanje
tekstu. Poznavanje pojmova: tonalne osnove notnog
muzički metar, metrička teksta koji se pjeva, odnosno
jedinica, jedinica brojanja, Solfeđo svira; Zapisivanje, pjevanje i
polimetrija, ametrija. čitanje notnog teksta u
Poznavanje pojmova: različitim metričkim i
ravnomjerni i neravnomjerni ritmičkim vrstama i
ritam, izoritmija, poliritmija, različitim tempima
komplementarni ritam
Poznavanje teorijske osnove
Poznavanje teorijske osnove
tonaliteta, ispoljavanje
tonaliteta, ispoljavanje
tonaliteta u melodiji i u
tonaliteta u melodiji i u
harmoniji; Prepoznavanje i
harmoniji; Prepoznavanje
definisanje funkcionalnih Harmonija funkcionalnih odnosa akorda
odnosa akorda u klasičnoj
u klasičnoj harmoniji;
harmoniji; Ispoljavanje
Ispoljavanje akorda u
akorda u strogom i
strogom i slobodnom stavu
slobodnom stavu
Sviranje durskih, molskih i
hromatskih ljestvica;
Poznavanje durskih, molskih i
Sviranje akorda; Poznavanje
hromatskih ljestvica;
načina izvođenja različitih
Poznavanje akorda;
ornamenata; Prepoznavanje
Poznavanje ornamentike i Instrument- klavir
raznih izraza i skraćenica
raznih izraza i skraćenica
vezanih za tempo, dinamiku,
vezanih za tempo, dinamiku,
artikulaciju i agogiku i
artikulaciju i agogiku
njihovo odgovarajuće
izvođenje

37
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Evidencija osnovnih pojmova
Teorije muzike ima direktan
upliv u domen
determinisanja ukupnog
korpusa osnovnog tumačenja Evidencija osnovnih pojmova
muzičkog jezika uopšte; Ona Kompozicije uopšte
predstavlja početni
pojmovnik koji je u stvari
početni kurs, u kome se
sagledava obim i koncept
sveukupne muzičke
umjetnosti; Veći broj Osnovi komponovanja sa
pojmova se detaljnije aranžiranjem
prezentuje u domenu
Kompozicije; Opis pojmova
Opis pojmova iz oblasti
Teorije muzike izučava samo
najosnovnije kategorije
pojmova bez značajnije
obrade istih, za razliku od
predmeta Osnovi
komponovanja sa
aranžiranjem

38
1.2.3. HARMONIJA

1. Naziv predmeta: HARMONIJA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 24 48 72
III 24 48 72
IV 22 44 66
Ukupno 70 140 210

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika


Vježbe - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje homofonog kompozicionog stila u muzici;
- Ovladavanje postavkom i vezivanjem akorda u strogom stavu po načelima
standardnog, klasičnog harmonskog jezika;
- Upoznavanje sredstava proširenja tonaliteta, vidova promjene tonaliteta i svih
vrsta modulacija;
- Osposobljavanje za praktično korišćenje stečenih znanja iz harmonije.

39
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Ispoljavanje akorda - Prepoznaje fakturu
u muzičkom stavu strogog i slobodnog - Razvija pozitivan - Rad u manjim
- Upoznaje i stava na odnos prema grupama i
analizira način primjerima iz predmetu individualno
ispoljavanja akorda literature (kombinovano)
u strogom stavu - Uočava razliku
- Upoznaje i između strogog i
analizira način slobodnog stava na
ispoljavanja akorda primjerima iz
u slobodnom stavu literature
- Upoznaje način - Prepoznaje
postavke akorda u akordske oblike u
strogom stavu uz strogom i
ilustrovanje i slobodnom stavu na
demonstraciju primjerima iz
literature
Trozvuci - Rješava šifrovani i
- Kvintakordi glavnih nešifrovani bas uz
stupnjeva i njihovi poštovanje pravila
obrtaji vezivanja i vođenja
- Upoznaje i glasova - Razvija analitičnost
demonstrira način - Analizira i preciznost u
vezivanja kvintno intervalske skokove ispunjavanju radnih
srodnih i nesrodnih u melodiji pri zadataka
kvintakorda različitom - Razvija sposobnost
(stroga, slobodna i vezivanju akorda predviđanja
poluslobodna veza) - Priprema se za situacija i mogućih
- Kvintakordi glavnih harmonizaciju rješenja
stupnjeva (T, S, D) melodije u - Razvija sposobnost
- Obrtaji kvintakorda sopranu: analizira snalaženja u
glavnih stupnjeva: tonalnu osnovu složenim
- Sekstakordi glavnih melodije, oblik situacijama
stupnjeva (T6, S6, melodije,
D6) intervalska
- Kvartsekstakordi kretanja
glavnih stupnjeva - Upoređuje različita
- Kvintakordi rješenja istog
sporednih zadatka
stupnjeva i njihovi - Razvija kritički
obrtaji odnos prema
- Upoznaje i mogućim
demonstrira načine rješenjima
vezivanja tercno - Identifikuje
srodnih kvintakorda probleme:uočava
- Upoznaje ulogu i zabranjena
mjesto kvintakorda kretanja u melodiji
sporednih i harmoniji
stupnjeva (VI, II, - Ispravlja greške
VII, III) i njihovih - Priprema se za

40
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
obrtaja u višeglasno pjevanje
harmonskim i sviranje zadataka
obrtima i - Svira harmonske
demonstrira način obrte i kadence
vezivanja - Svira general-bas
- Upoznaje i - Direktno
demonstrira načina harmonizuje na
harmonizacije klaviru
moldura, prirodnog jednostavnija
i melodijskog mola melodijska
kretanja
Vanakordski tonovi - Prepoznaje
- Nabraja i definiše vanakordske - Razvija analitičnost - Rad u manjim
vanakordske tonove u i preciznost u grupama i
tonove primjerima iz ispunjavanju radnih individualno
(jednostruke i literature i u zadataka (kombinovano)
višestruke) uz zadacima - Razvija sposobnost
ilustrovanje i šifrovanog basa predviđanja
demonstraciju: - Rješava šifrovani i situacija i mogućih
- Zadržica nešifrovani bas rješenja
- Prolaznica - Priprema se za - Razvija sposobnost
- Skretnica harmonizaciju snalaženja u
- Anticipacija melodije u složenim
- Pedalnog tona sopranu: analizira situacijama
melodijska
kretanja i određuje
vanakordske
tonove prema
logičnim
funkcionalnim
odnosima
- Upoređuje različita
rješenja istog
zadatka
- Razvija kritički
odnos prema
mogućim
rješenjima
Četvorozvuci - Prepoznje
- Klasifikuje septakorde i
septakorde na obrtaje u
glavne i sporedne primjerima iz
- Septakordi glavnih literature
stupnjeva i njihovi - Poštuje pravila
obrtaji razrješavanja
- Nabraja i definiše kritičnih tonova
glavne septakorde i kod septakorda,
njegove obrtaje: odnosno njihovih
- D7 obrtaja u
- II7 karakterističnim
- VII7 vezama

41
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje i - Rješava šifrovani i
demonstrira način nešifrovani bas
postavke - Primjenjuje
septakorda i septakorde,
njihovih obrtaja odnosno njihove
- Upoznaje mjesto i obrtaje u
ulogu glavnih harmonizaciji
septakorda u melodije u sopranu
harmonskim - Identifikuje
obrtima probleme, i
- Definiše kritične ispravlja greške
tonove i
demonstrira načine
njihovog
razrješavanja
- Septakordi
sporednih
stupnjeva i njihovi
obrtaji
- Nabraja i definiše
sporedne
septakorde i
njihove obrtaje
- (T7, III7, S7, VI7)
- Poznaje mjesto i
ulogu sporednih
septakorda u
harmonskim
obrtima
- Definiše kritične
tonove i
demonstrira načine
njihovog
razrješavanja
Petozvuci - Prepoznaje
- Dominantni nonakorde u
nonakord i njegovi primjerima iz
obrtaji literature
- Upoznaje i - Rješava šifrovani i
demonstrira način nešifrovni bas
postavke - Primjenjuje D9, i
dominantnog njegove obrtaje u
nonakorda i harmonizaciji
njegovih obrtaja soprana
- Definiše kritične
tonove i načine
njihovog
razrješavanja uz
demonstraciju

42
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Alterovani akordi
- Upoznaje se sa - Prepoznaje - Razvija - Rad u manjim
klasifikacijom alterovane akorde analitičnost i grupama i
alterovanih akorda dijatonskog i preciznost u individualno
na akorde hromatskog tipa u rješavanju (kombinovano)
dijatonskog i primjerima iz problema
akorde hromatskog literature i u - Razvija sposobnost
tipa zadacima predviđanja
- Nabraja i definiše šifrovanog basa situacija i mogućih
alterovane akorde - Razrješava rješenja
dijatonskog i alterovane tonove - Razvija sposobnost
hromatskog tipa, u alterovanim snalaženja u
- Nabraja i definiše akordima složenim
funkcije dijatonskog i situacijama
alterovanih akorda hromatskog tipa
sa tonalno kroz izradu
stabilnim šifrovanog i
alteracijama: nešifrovanog basa
- sa alteracijom IV - Priprema se za
naviše (u duru i harmonizaciju
molu) melodije u
- Sa alteracijom II sopranu, analizira
naviše (u duru) tonalnu osnovu i
- Sa alteracijom II oblik melodije,
naniže (u duru i uočava intervalska
molu) kretanja i
- Sa alteracijom IV alterovane tonove i
naniže (u molu) određuje
- Višestruke alterovane akorde
alteracije za harmonizaciju
- Nabraja i definiše - Upoređuje različita
alterovane akorde rješenja istog
sa tonalno labilnim zadatka
alteracijama: - Razvija kritički
- Vantonalne D i odnos prema
vantonalni VII mogućim
(varljiva i eliptična rješenjima
rješenja) - Identifikuje
- Vantonalne S i probleme
vantonalni II - Ispravlja greške
- Varijantni III, - Svira general-bas
varijantni VI i - Svira jednostavne
polarni akordi primjere
- Definiše mjesto i dijatonske
ulogu alterovanih modulacije
akorda u
harmonskim
obrtima
- Upoznaje i
demonstrira načine

43
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
razrješenja
alterovanih akorda
dijatonskog i
hromatskog tipa
Vidovi promjene
tonaliteta
- Nabraja i analizira - Prepoznaje - Razvija analitičnost - Rad u manjim
vidove promjene dijatonsku i preciznost u grupama i
tonaliteta modulaciju, rješavanju individualno
mjesto, sredstva i problema (kombinovano)
- Upoznaje pojam i način njenog - Razvija sposobnost
vrstu modulacije izvođenja u predviđanja
primjerima iz situacija i mogućih
literature i u rješenja
zadacima - Razvija sposobnost
šifrovanog basa snalaženja u
- Upoznaje princip - Vježba i složenim
dijatonske demonstrira načine situacijama
modulacije izvođenja
- Upoznaje sredstva i dijatonske
način izvođenja modulacije u
dijatonske zadacima
modulacije šifrovanog i
- Definiše zajedničke nešifrovanog basa
akorde u odnosu na - Priprema se za
srodnost tonaliteta harmonizaciju
melodije u
sopranu, analizira
- Tonaliteti I grupe tonalnu osnovu i
- Tonaliteti II grupe oblik melodije,
- Tonaliteti III grupe uočava modulacioni
- Tonaliteti IV grupe prelaz u melodiji,
definiše novi
tonalitet na osnovu
melodijskog
kretanja, novih
predznaka i
kadence
- Prepoznaje
pogodno mjesto i
akord za
preznačenje
- Identifikuje
problem i ispravlja
greške
- Svira general- bas
- Svira jednostavne
primjere
dijatonske
modulacije

44
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Hromatska
modulacija - Prepoznaje mjesto, - Razvija analitičnost - Rad u manjim
- Upoznaje princip sredstva i načine i preciznost u grupama i
hromatske izvođenja rješavanju individualni
modulacije hromatske problema (kombinovano)
- Upoznaje sredstva i modulacije u - Razvija sposobnost
načine izvođenja primjerima iz predviđanja
hromatske literature i u situacija i mogućih
modulacije: zadacima rješenja
- Promjena sklopa šifrovanog basa - Razvija sposobnost
trozvuka - Poznaje, vježba i snalaženja u
dijatonskog tipa demonstrira složenim
- Promjena sklopa izvođenje različitih situacijama
četvorozvuka načina hromatske
dijatonskog i modulacije u
hromatskog tipa zadacima
- Preznačenje šifrovanog i
alterovanih akorda nešifrovanog basa
dijatonskog tipa - Upoređuje sve
- Preznačenje vrste hromatske
alterovanih akorda modulacije
hromatskog tipa - Upoređuje
- Tercna srodnost dijatonsku
modulaciju sa
hromatskom
modulacijom
izvedenom pomoću
preznačenja
alterovanih akorda
- Priprema se za
harmonizaciju
melodije: analizira
tonalnu osnovu i
oblik melodije,
uočava modulacioni
prelaz u melodiji,
definiše novi
tonalitet na osnovu
melodijskog
kretanja, novih
predznaka i
kadence
- Prepoznaje
adekvatno mjesto i
sredstva hromatske
modulacije
- Upoređuje različita
rješenja istog
zadatka
- Razvija kritički

45
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
odnos prema
mogućim
rješenjima jednog
zadatka
- Identifikuje
problem, ispravlja
greške
- Svira general-bas
- Svira jednostavne
primjere
hromatske
modulacije
Enharmonska
modulacija - Prepoznaje mjesto, - Razvija analitičnost - Rad u manjim
- Upoznaje princip sredstva i načine i preciznost u grupama i
enharmonske enharmonske rješavanju individualno
modulacije modulacije kroz problema (kombinovano)
- Upoznaje sredstva i analizu primjera iz - Razvija sposobnost
načine izvođenja literature i u predviđanja
enharmonske zadacima situacija i mogućih
modulacije: šifrovanog basa rješenja
- Enharmonizam - Poznaje, vježba i - Razvija sposobnost
umanjenog demonstrira snalaženja u
septakorda različite načine složenim
- Enharmonizam enharmonske situacijama
prekomjernog modulacije u
trozvuka zadacima
- Enharmonizam šifrovanog i
male septime (D7 i nešifrovanog basa
tvrdo umanjeni - Priprema se za
septakord) harmonizaciju
melodije soprana,
analizira tonalnu
osnovu i oblik
melodije, uočava
modulacioni prelaz
u melodiji i
definiše novi
tonalitet na osnovu
melodijskog
kretanja, novih
predznaka i
kadence
- Prepoznaje
adekvatno mjesto i
sredstvo
enharmonske
modulacije i njeno
izvođenje
- Upoređuje različita
rješenja istog

46
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
zadatka
- Razvija kritički
odnos prema
mogućim
rješenjima jednog
zadatka
- Identifikuje
problem, ispravlja
greške
- Svira general-bas
- Svira jednostavne
primjere
enharmonske
modulacije

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Dejan Despić: Harmonija sa harmonskom analizom, Zavod za izdavanje udžbenika
i nastavnih sredstava, Beograd, 2002.
- Dejan Despić: Harmonska analiza, Univerzitet umetnosti, Beograd, 1987.
- Mirjana Živković: Harmonija za i II razred srednje škole, Zavod za izdavanje
udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd, 2004.
- Mirjana Živković: Harmonija za III i IV razred srednje škole, Zavod za izdavanje
udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd, 2004.
- Vlastimir Peričić: Harmonija (skripta I i II), Zajednica muzičkih i baletskih škola
Srbije, Beograd, 2004.
- Marko Tajčević: Harmonija, udžbenik za muzičke škole, Zavod za izdavanje
udžbenike i nastavnih sredstava, Beograd, 1972.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- pismena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani kompozitor;
- diplomirani muzikolog;
- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30%-100% u zavisnosti od procjene nastavnika;

47
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Poznavanje teorijske osnove
Poznavanje teorijske osnove
tonaliteta; Ispoljavanje
tonaliteta; Ispoljavanje
tonaliteta u melodiji i
tonaliteta u melodiji i
harmoniji; Prepoznavanje i
Teorija muzike sa osnovama harmoniji; Prepoznavanje i
definisanje funkcionalnih
harmonije definisanje funkcionalnih
odnosa akorda u klasičnoj
odnosa u klasičnoj harmoniji;
harmoniji; Ispoljavanje
Ispoljavanje akorda u
akorda u strogom i
strogom i slobodnom stavu
slobodnom stavu
Sviranje harmonskih obrta na Prepoznavanje harmonskih
klaviru Solfeđo obrta po zvuku
Definisanje i analiziranje
Harmonizovanje melodije u građe rečenice i perioda;
Muzički oblici
obliku rečenice i perioda Uloga harmonije u muzičkom
obliku
Prepoznavanje funkcije Poznavanje, uočavanje i
akorda u tonalitetu, mjesta i Poznavanje harmonskih identifikacija harmonskih
sredstava promjene stilova sredstava karakterističnih za
tonaliteta različite stilske epohe
Harmonski parametar u
dvodjelnoj strukturi
muzičko-formalne cjeline
kao osnovne male muzičke
forme podrazumijeva
jednostavni koncept
harmonskih obrta, i oni
defacto predstavljaju model
u kome se harmonski
parametar identifikuje kao
Melodijsko-harmonsko-
nosilac kreiranja muzičke Osnovi komponovanja sa
ritmički parametri u
ideje; aranžiranjem
dvodjelnoj strukturi
Iz predmeta Harmonija
preuzimaju se znanja iz
domena funkcionalnih
značenja harmonskih
struktura, karakteristike
njihovih veza (obrta) i
specifične odlike i pojedini
izuzeci koji izlaze iz okvira
dursko-molskog tonalnog
sistema

48
1.2.4. POLIFONIJA

1. Naziv predmeta: POLIFONIJA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 25 47 72
III 36 36 72
IV
Ukupno 61 83 144

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika


Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Poznavanje tehničko-stilskih osobenosti vokalne i instrumentalne polifone tehnike
komponovanja;
- Osposobljavanje učenika za komponovanje jednostavnijih polifonih formi;
- Osposobljavanje učenika za analizu i interpretaciju jednostavnih polifonih formi.

49
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
1.Osnovi vokalnog
kontrapunkta
- Polifonija/kontrapu - Rad u manjim
nkt grupama i
- (poznaje pojam i individualno
obrazlaže ga) (kombinovano)
- Prepoznaje i - Razvija sposobnost
- Polifonija– razlikuje različite upoređivanja
homofonija kompozicione - Razvija sposobnost
(povezuje i tehnike (zvučno i analitičkog
upoređuje dvije analitički) razmišljanja
tehnike - Prepoznaje, - Razvija sposobnost
komponovanja razlikuje, analizira, snalaženja u
ilustrovanjem) oblikuje složenim
jednostavne vokalne situacijama
- Istorijski razvoj polifone forme iz - Razvija kreativnost
polifone tehnike od ovog perioda ili - Poštuje pravila
prvobitne zajednice njihove elemente
do renesanse
(opisuje i povezuje - Analizira forme sa
elemente, načine uočavanjem i
polifone tehnike i definisanjem
forme koje se polifonih elemenata
javljaju u ovom i uočavanjem
periodu) specifičnosti

- Madrigal/misa/mote - Prepoznaje i
t (upoznaje forme, razlikuje osnovne
razumijeva zakonitosti vokalne
zakonitosti i polifone tehnike
specifičnosti) komponovanja
(analitički)
- Osnovne
karakteristike - Prepoznaje moduse
vokalne polifonije (zvučno i iz notnog
(poznaje i povezuje primjera)
elemente) - Analizira,
komponuje stilske
- Modusi melodije na
- (imenuje, povezuje modalnoj osnovi
i obrazlaže)

- Kontrapunktska
melodija (opisuje,
ilustruje,
pojašnjava,
demonstrira)

50
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
2.Dvoglasni
kontrapunkt - Izrađuje sve - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Razumijeva, navedene elemente upoređivanja grupama i
pojašnjava dvoglasnog stava u - Razvija sposobnost individualno
zakonitosti formi jednostavnijih analitičkog (kombinovano)
formiranja vokalnog vježbi, a po razmišljanja
polifonog pravilima polifone - Razvija sposobnost
dvoglasnog stava i tehnike snalaženja u
demonstrira komponovanja složenim
elemente: - Prepoznaje situacijama
- A)odnos glasova elemente, definiše i - Razvija kreativnost
- B)početak i kadenca upoređuje u - Poštuje pravila
- C)tretman sazvučja primjerima iz
- D)tretman literature
zabranjenih - Uočava specifičnosti
kretanja polifone tehnike
- E)slobodni dvoglasni kroz interpretiranje
stav
- Izrađuje razne vrste
imitacionih tehnika
u dvoglasnom stavu
u formi
jednostavnijih
3.Imitacija vježbi, a po
- Poznaje, pravilima polifone
pojašnjava, tehnike
obrazlaže i komponovanja
demonstrira - Prepoznaje
imitacione tehnike u imitacione tehnike u
polifonom primjerima iz
kompozicionom stilu literature
- Upoređuje
imitacione tehnike
na primjerima iz
literature

- Uočava značaj
teksta u polifonim
vokalnim formama

- Izrađuje dvoglasni
imitacioni stav sa
tekstom u formi
4.Tretman teksta jednostavnijih
- Povezuje tekst i vježbi, a po
melodiju (forme) pravilima polifone
tehnike
komponovanja
- Analizira tretman
teksta u primjerima

51
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
iz literature, uočava
vezu između teksta i
forme

- Primjenjuje sve
navedene elemente
troglasnog stava u
formi jednostavnijih
vježbi, a po
pravilima polifone
5.Višeglasni vokalni tehnike
polifoni stav komponovanja
- Razumijeva, - Prepoznaje
povezuje elemente, elemente
pojašnjava višeglasnog vokalnog
zakonitosti polifonog stava u
formiranja primjerima iz
višeglasnog stava literature
(početak, tretman - Definiše i upoređuje
sazvučja proisteklih elemente troglasnog
iz kretanja glasova, stava na primjerima
kadenca, imitacione iz literature
tehnike) - Interpretira
višeglasne forme
- Uočava specifičnosti
polifone tehnike u
višeglasnom stavu

52
Razred: ТREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
1.Osnovi
instrumentalnog
kontrapunkta - Prepoznaje i - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Stilsko–istorijske razlikuje osnovne upoređivanja grupama i
razlike između zakonitosti - Razvija sposobnost individualno
vokalne i instrumentalne analitičkog (kombinovano)
instrumentalne polifone tehnike razmišljanja
polifone tehnike komponovanja - Razvija sposobnost
komponovanja/ (analitički) snalaženja u
istorijski - Prepoznaje, složenim
pregled/osnovne razlikuje i situacijama
karakteristike upoređuje vokalne i - Razvija kreativnost
instrumentalne instrumentalne - Poštuje pravila
polifonije (opisuje, polifone tehnike
povezuje elemente i komponovanja
načine polifone - Uočava sličnosti i
tehnike, i forme razlike kroz analize
koje se javljaju u karakterističnih
ovom periodu) formi
- Prepoznaje (zvučno
i iz notnog primjera)

- Prepoznaje i
- Prelazak sa modalne razlikuje različite
na tonalnu instrumentalne
harmoniju/ polifone forme
harmonska sredstva - Analizira forme sa
barokne muzike uočavanjem i
(povezuje, imenuje, definisanjem
obrazlaže) polifonih elemenata
i uočavanjem
- Muzičke polifone specifičnosti;
forme baroka: - Analizira formu sa
Ričerkar/Kanon/Inv uočavanjem i
encija /Fuga definisanjem
(poznaje forme, polifonih elemenata
razumijeva i uočavanjem
zakonitosti i specifičnosti
specifičnosti - Analizira
kontrapunktsku
melodiju u
primjerima iz
literature
- Dvoglasna invencija - Izrađuje stilske
– oblik i tonalni plan melodije po
(poznaje, pravilima
razumijeva i instrumentalne
pojašnjava forme sa polifone tehnike
aspekta oblika i komponovanja

53
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
tonalnog plana)

- Melodijske i
ritmičko– metričke
osobine
instrumentalne
kontrapunktske
melodije i tretman
disonance (ilustruje,
opisuje, dem-
onstrira,
pojašnjava)
2. Dvoglasni
instrumentalni stav
- Razumijeva i - Izrađuje sve - Razvija sposobnost - Rad u manjim
pojašnjava navedene elemente upoređivanja grupama i
zakonitosti dvoglasnog stava u - Razvija sposobnost individualno
formiranja formi jednostavnijih analitičkog (kombinovano)
dvoglasnog vježbi, a po razmišljanja
polifonog pravilima polifone - Razvija sposobnost
instrumentalnog tehnike snalaženja u
stava, razumijeva, komponovanja složenim
pojašnjava i - Prepoznaje situacijama
demonstrira elemente u - Razvija kreativnost
elemente primjerima iz - Poštuje pravila
(ilustrovanje) literature, definiše i
upoređuje elemente
- Predstavlja akorde u na primjerima iz
dvoglasnom stavu literature
- Tretman disonance - Uočava značaj
- Imitacione tehnike imitacionih tehnika,
- Sekvenca sekventnog rada i
- Obrtajni obrtajnog
kontrapunkt kontrapunkta u
polifonim
instrumentalnim
formama
3. Invencija
- Poznaje, - Analizira formu sa - Razvija sposobnost - Rad u manjim
razumijeva, uočavanjem i upoređivanja grupama i
pojašnjava, definisanjem - Razvija sposobnost inidvidualno
ilustruje, obrazlaže polifonih elemenata analitičkog (kombinovano)
zakonitosti i uočavanjem razmišljanja
oblikovanja forme specifičnosti, - Razvija sposobnost
invencije: interpretiranje snalaženja u
A)dvoglasne - Izrađuje složenim
B)troglasne jednostavnije forme situacijama
dvoglasne invencije - Razvija kreativnost
po predviđenim - Poštuje pravila
pravilima

54
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
4. Višeglasni
instrumentalni stav
- Razumijeva, - Prepoznaje - Razvija sposobnost - Rad u manjim
ilustruje, pojašnjava elemente u upoređivanja grupama i
zakonitosti primjerima iz - Razvija sposobnost individualno
formiranja literature, definiše i analitičkog (kombinovano)
višeglasnog upoređuje njihov razmišljanja
polifonog značaj i međusobne - Razvija sposobnost
instrumentalnog odnose na snalaženja u
stava i demonstrira primjerima iz složenim
elemente: literature situacijama
a) Imitacione - Interpretira - Razvija kreativnost
tehnike u višeglasne forme - Poštuje pravila
višeglasju - Izrađuje sve
b) Kontrapunkt navedene elemente
c) Višeglasna troglasnog stava u
sekvenca formi jednostavnijih
vježbi, a po
pravilima polifone
tehnike
komponovanja
5. Fuga
- Razumijeva, - Analizira formu uz - Razvija sposobnost - Rad u manjim
ilustruje, uočavanje i upoređivanja grupama i
pojašnjava, definisanje polifonih - Razvija sposobnost individualno
poznaje, povezuje i formalnih analitičkog (kombinovano)
elemente, obrazlaže elemenata i razmišljanja
zakonitosti uočavanje njihovih - Razvija sposobnost
oblikovanja forme specifičnosti snalaženja u
fuge, demonstrira - Izrađuje složenim
elemente: jednostavnije forme situacijama
- Oblik i tonalni plan ekspozicije i - Razvija kreativnost
- Tema fuge međustava troglasne - Poštuje pravila
- Odgovor, fuge po predviđenim
kontrasubjekt pravilima
- Ekspozicija fuge: - Uočava specifičnosti
obična, proširena, polifone tehnike u
dvostruka višeglasnom stavu
- Međustav
- Sprovodni i završni
dio fuge, streta,
pedal
- Fuga sa dvije ili više
tema
- Primjena fuge,
fugato
6. Primjena
instrumentalne
polifone tehnike - Uočava načine - Razvija sposobnost - rad u manjim
- Preludijum, koralni primjene upoređivanja grupama i

55
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
preludijum instrumentalne - Razvija sposobnost individualno
- Tokata, fantazija polifone tehnike u analitičkog (kombinovano)
- Barokna svita navedenim razmišljanja
- Polifone varijacije formama - Razvija sposobnost
(poznaje, povezuje, snalaženja u
ilustruje, složenim
pojašnjava) situacijama
- Razvija kreativnost
- Poštuje pravila

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Vlastimir Peričić: Osnovi kontrapunkta (skripta), Univerzitet umetnosti, Beograd,
1985.
- Vlastimir Peričić: Instumentalni i vokalno–instumentalni kontrapunkt, Univerzitet
umetnosti, Beograd,1987.
- Vlastimir Peričić: Vokalni kontrapunkt za 3. i 4. razred srednje muzičke škole,
Zavod za izdavanje udžbenika, Beograd, Muzičko izdavačko preduzeće „Nota“
Knjaževac, Zavod za izdavanje udžbenika, Novi Sad, 1991.
- Mirjana Živković: Instrumentalni kontrapunkt za 4. razred srednje muzičke škole,
Zavod za izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd , Muzičko izdavačko
preduzeće „Nota“ Knjaževac, Zavod za izdavanje udžbenika, Novi Sad, 1991.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo;
- zvučni i notni primjeri;
- CD player.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani kompozitor;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzikolog;
- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30%-100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

56
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Prepoznavanje, razlikovanje i Istorija muzike sa Istorijski razvoj polifone
analiziranje karakterističnih poznavanjem muzičke tehnike i polifonih formi
polifonih formi (vokalnih i literature (vokalnih i instrumentalnih)
instrumentalnih)
Analiziranje stilske melodije Teorija muzike sa osnovama Starocrkvene
na modalnoj i tonalnoj harmonije ljestvice/modusi (vrste i
osnovi; građa);
Tretman konsonantnih i Dijatonske durske i molske
disonantnih sazvučja u ljestvice sa povisilicama i
dvoglasnom i višeglasnom snizilicama (vrste i građa)
polifonom stavu Intervali (odnos vrste i
veličine intervala;
konsonantni i disonantni
intervali; obrtaj intervala -
inverzija);
Akordi tercne građe
Analiziranje i interpretiranje Horsko pjevanje Interpretacija polifonih
višeglasnih vokalnih polifonih horskih djela (motet,
formi (kanon, motet, madrigal, kanon)
madrigal)
Analiziranje instrumentalnih Instrument – klavir Interpretacija
polifonih formi (invencija, instrumentalnih polifonih
fuga, kanon) formi (invencija, fuga,
kanon)
Prelaz sa modalne na tonalnu Harmonija Funkcionalni odnosi akorda u
harmoniju. tonalitetima dura i mola
Tonalna osnova (dursko- Primjena klasičnih
molski tonalni sistem) harmonskih sredstava
Harmonska sredstva barokne
muzike
Prepoznavanje primijenjene Muzički oblici Poznavanje i analiziranje
polifone tehnike u muzičkih formi sa
instrumentalnim formama od elementima polifone tehnike
baroka do savremene muzike
Analiziranje stilske melodije Solfeđo Pjevanje modalne i tonalne
na modalnoj i tonalnoj melodike;
osnovi; Interpretiranje dvoglasnog
Prepoznavanje i analiziranje polifonog stava sa i bez
dvoglasnog polifonog stava sa imitacije;
i bez imitacije Zapisivanje diktata polifone
teksture
Izrađivanje instrumentalnih Poznavanje muzičkih Poznavanje tehnike, tona i
polifonih formi za instrumenata notacije kod baroknih
instrumente s dirkama instrumenata s dirkama
Melodija u muzičkoj Osnovi komponovanja sa Melodijsko-harmonsko-
umjetnosti je lider u domenu aranžiranjem ritmički parametri u
svih relevantnih parametara i dvodjelnoj strukturi
razumije se, ima dominantnu

57
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
ulogu u gradnji muzičke
cjeline; Predmet Osnovi
komponovanja sa
aranžiranjem preuzima
osnovne definicije koje se
obrađuju u predmetu
Polifonija; One se prije svega
odnose na pojedinosti tipa:
odnosa izgradnje same
melodijske strukture u
osnovnim modelima, zatim
međusobnih odnosa
istovremenog zvučanja
(dvoglas, troglas i
četvoroglas) sa elementima
starih kontrapunktskih
tehnika i koordinacije
melodijskih i harmonskih
parametara (horizontalno i
vertikalno prožimanje)

58
1.2.5. MUZIČKI OBLICI

1. Naziv predmeta: MUZIČKI OBLICI

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 16 20 36
III 32 40 72
IV 29 37 66
Ukupno 77 97 174

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika


Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje istorijata nastanka i razvoja muzičkih oblika kroz vjekove do
današnjih dana;
- Samostalno analiziranje muzičkog djela i definisanje elemenata muzičkog oblika.

59
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje elemente
oblika
- Analizira i definiše - Razvija analitičnost, - Rad u manjim
Motiv elemente oblika na kritičnost i grupama i
- Definiše motiv primjerima iz marljivost individualno
- Sadržaj motiva muzičke literature (kombinovano)
- Metrička struktura perioda klasike i
motiva, jamb, ranog romantizma
trohej, amfibrah (Hajdn, Mocart) i
- Trajanje motiva rani Betoven: do
opusa 26 i op. 49
Figura i pasaž br.1 i 2)
- Harmonska figuracija
- Melodijska figuracija
- Pasaž

Rad s motivom
- Apsolutne i relativne
izmjene u motivu
- Posebne vrste rada s
motivom:
Ponavljanje
(doslovno,
izmijenjeno,
sekventno,
imitaciono)
- Variranje - Analizira, uočava i
- Proširenje definiše različite
- Dijeljenje vrste dvotakta na
- Sažimanje primjerima iz
literature
Dvotakt
- Definiše dvotakt
- Sadržaj dvotakta
- Uloga metra u
izgradnji dvotakta
- Tematski sadržaj
dvotakta - Uočava i analizira
- Jednotakt i različite strukture
četvorotakt u ulozi rečenica na
osnovne metričko- primjerima iz
formalne cjeline, literature
odnosno dvotakta - Uočava princip da
- Korespodentni ponavljanje ne čini
dvotakti cjelinu višeg reda,
pa primjenjuje na
primjerima iz
literature (Hajdn,

60
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Rečenica Mocart, Betoven,
- Definiše rečenicu Šuman: Dječije
- Konstruktivni faktori scene)
koji oblikuju - Sagledava razliku
rečenicu: ritam, između ponovljenog
melodija, metar i dvotakta i male
harmonija pravilne rečenice strukture
rečenice: mala 2+2, kao i uloge
(četiri takta) i velika ponovljenog
(osam taktova) dvotakta u izgradnji
- Struktura malih i velike rečenice
velikih rečenica strukture 2+2+4
- Tematski sadžaj
rečenica - Definiše, analizira i
uočava različite
Period vrste perioda u
- Definiše period primjerima iz
- Navodi i obrazlaže literature
vrste perioda: mali i - Uočava i definiše
veliki razlike između
- Poznaje i obrazlaže perioda, niza
minimum sličnosti i rečenica i
minimum razlike u ponovljene rečenice
rečenicama koje - Analizira period kao
čine period sastavni dio veće
- Harmonski odnosi cjeline, ali i kao
završetaka rečenica samostalnog oblika
u periodu (Hajdn, Mocart,
- Dvoperiod Betoven, kao
- Poznaje razlike samostalan oblik,
između perioda, niza Šopenovi preludijumi
rečenica i e-moll, h-moll, A-
ponovljene rečenice dur, c-moll)
- Period kao sastavni - Razvija kritičko
dio veće cjeline, ali i mišljenje i donosi
kao samostalna sud na osnovu
cjelina analize o odnosu
elemenata u obliku
Tipovi izlaganja - Usvajanjem
teorijskih znanja
- Funkcija odsjeka (informativni ciljevi)
unutar cjeline i njihovom
- Izlaganje teme primjenom kroz
- Prelazni odsjek praktični rad
- Središnji odsjek (formativni ciljevi),
- Repriza osposobljava se da
- Uvod odredi o kom se
- Zaključak obliku radi
- U toku procesa
analiziranja stiče

61
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Uloga pojedinih vještinu predviđanja
komponenti muzike u rješenja, odnosno na
obliku višem nivou,
predviđanja rješenja
- Metar u okviru istog oblika,
- Ritam i melodija ali različitih
- Harmonija kompozitora, ili istog
- Dinamika oblika, ali
- Agogika sagledanog kroz
- Tempo različite epohe
- Upoznaje oblik male
pjesme, prvenstveno - Rad u manjim
sagledan kroz grupama i
primjere iz individualno
instrumentalnih (kombinovano)
djela:
Dvodjelna pjesma
Šema: - Analizira i definiše - Razvija analitičnost,
- II:a :II: b: II parametre koji kritičnost i
- A II:b: II učestvuju u izgradnji marljivost
Prelazni oblik između jednog oblika:
dvodjelne i trodjelne tematika, struktura i
pjesme harmonija
Šema: - Uočava razlike u
- II:a a:II: b a: II određivanju
- A a II: b a: II repeticije i repriza
Trodjelna pjesma - Analizira, sagledava i
Šema: uočava različite
- II: a: II: b a: II tipove pjesama
- II: a: II b a - Razvija kritičko
- A II:b a: II mišljenje i donosi
Složena trodjelna sud na osnovu
pjesma analiza o odnosu
Šema: elemenata u obliku
- A B A - Usvajanjem
- Abacdcaba teorijskih
- A B A znanja(informativni
- Abcdab ciljevi) i njihovom
Rjeđi i netipični oblici primjenom kroz
pjesme praktični rad
- Lagani stavovi u (formativni ciljevi),
obliku pjesme učenik se
- Prividno petodjelni osposobljava da
oblik pjesme odredi o kojem se
- Petodjelni oblik obliku radi
pjesme - U toku procesa
Mali komadi u obliku analiziranja stiče
pjesme vještinu predviđanja
- Pjesma bez riječi rješenja, odnosno na
- Nokturno višem nivou,

62
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Barkarola predviđa rješenja u
- Etida okviru istog oblika ali
- Preludijum različitih
- Menuet kompozitora, ili istog
- Skerco oblika ali sagledanog
kroz različite epohe

63
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Rondo
- Poznaje istorijat - Analizira i upoređuje - Razvija analitičnost, - Rad u manjim
ronda, njegovog različite vrste ronda kritičnost i grupama i
nastanka i vrste na primjerima iz marljivost individualno
literature (Hajdn, (kombinovano)
Kuprenov rondo: Mocart i Betoven)
R C1 R C2.......R

Klasični rondo:
1.rondo s jednom
temom
(rondo s epizodama)
A E1 A E2 ... A + Coda

2.rondo sa dvije teme

A B A B A + Coda

3.rondo sa tri teme i


prošireni oblik ronda
sa tri teme

A B A C A + Coda

A B A C A B A + Coda

Izuzeci u obliku ronda:


A) reduciranje šeme
ronda
B) rondo u laganom
tempu
C) pojava osnovne
teme (A) u drugim
tonalitetima

Tema s varijacijama
- Poznaje istorijat - Analizira, definiše,
varijacija, princip povezuje elemente
variranja, oblika i prepoznaje
organizacije usvojene oblike na
varijacionog toka, novim primjerima
broj varijacija i
završetak varijacija

- Poznaje podjelu
varijacija prema
načinu variranja na:
A)ornamentalne
varijacije

64
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
B)karakterne varijacije
C)kontrapunktske
varijacije
D)slobodnije
varijacione oblike
- Primjena varijacija

Svita - Analizira, definiše


- Svita kao ciklični različite tipove svita,
oblik a zatim samostalno
- Poznaje istorijat pristupa analitičkom
svite, podjele na procesu (Bah:
baroknu i noviju Francuske svite,
svitu Engleske svite, solo
- Tip Barokne-Bahove svite za violončelo,
svite: Njemačka Partite)
svita, Francuska
svita, Engleska svita
- Obavezni stavovi u - Analizira primjere
Bahovom tipu svite: Skarlatijevih sonata
Alemanda, Kuranta, - Analizira primjere
Sarabanda i Žiga barokne sonate
- Oblik igara iz Korelija, Vivaldija
barokne svite: - Analizira, definiše i
barokni dvodjelni upoređuje sonate sa
oblik, pregled tri ili sa četiri stava
baroknih igara, u stvaralaštvu
novija svita Mocarta, Betovena i
Šuberta
Sonatni oblik: - Analizira primjere
- Karakteristike pravilnih sonatnih
sonatnog oblika od oblika (Hajdn,
baroknog dvodjela Mocart i sonate iz
do klasičnog prvog Betovenovog
sonatnog oblika perioda
- Analizira, definiše,
- Klasični sonatni oblik povezuje elemente
sonatnog oblika i
Ekspozicija: prepoznaje usvojene
I tema – tematika, oblike na novim
Struktura, primjerima
Harmonija, - Razvija kritičko
Most razumijevanje
II tema odnosa elemenata u
Završna grupa obliku, preciznosti u
Razvojni dio: donošenju
Harmonska zaključaka o kojem
nestabilnost, se obliku radi,
Struktura razvojnog traženjem novih
dijela, odgovora i

65
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Izbor tematskog predviđanjem
materijala rješenja u okviru
Repriza jednog muzičkog
I tema - most stila određene epohe
II tema - Sve usvojene oblike
Završna grupa kroz poznavanje i
analiziranje učenik u
saradnji sa
profesorom treba da
primijeni i na
literaturi koju svira
(time se vrši
povezivanje nastave
oblika sa
individualnom
nastavom i razvija
kod učenika proces
promišljanja o djelu
koje svira)

66
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Sonatni rondo:
ABACABA - Analizira i upoređuje - Razvija analitičnost, - Rad u manjim
TDTSTTT različite vrste ronda kritičnost, marljivost grupama i
- Izuzeci u sonatnom na primjerima iz i preciznost individualno
rondu: literature (kombinovano)
A B A razvojni dio A
BA - Analizira, definiše i
- Poznaje sonatni oblik upoređuje sonate sa
u sonatama Ludviga tri ili četiri stava u
van Betovena do stvaralaštvu
op.101 i u sonatama Mocarta, Betovena i
romantizma (Šubert) Šuberta

Ciklični oblici - Analizira koncerte A.


- Višestavačne Korelija, A. Vivaldija
instrumentalne
forme, sonatni - Definiše odnos
ciklus: sonata, končertina i
simfonija, koncert, končerto grossa i
kamerna djela prati razvojnu liniju
od Korelija (kao
Barokni tipovi sonate: tvorca končerta
- Crkvena sonata, grossa) do Baha i
kamerna sonata Hendla

Klasični sonatni ciklus - Analizira solističke


- Pregled rasporeda koncerte A. Vivaldija
stavova u sonatnom (kao tvorca
ciklusu sa tri i sa solističkog koncerta)
četiri stava
- Analizira koncert u
Poznavanje istorijata periodu klasike i
koncerta ranog romantizma od
- Barokni koncert - makro ka mikro
solistički i končerto formi (broj stavova,
grosso oblik prvog stava,
- Klasični koncert definisanje
- Koncert u orkestarske i
romantizmu solističke
ekspozicije,
uočavanje primjene i
uloge kadence u
koncertu)
- Razvija kritičko
razumijevanje
odnosa elemenata u
obliku, preciznost u
donošenju
zaključaka o kojem

67
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
se obliku radi,
traženjem novih
odgovora i
predviđanjem
rješenja u okviru
jednog muzičkog
stila određene epohe
Međusobno
povezivanje stavova u
ciklusu: - Analizira i - Razvija analitičnost, - Rad u manjim
- Spajanje stavova primjenjuje princip marljivost, grupama i
(attacca), spajanje povezivanja stavova preciznost individualno
stavova prelazima, u ciklusu, u (kombinovano)
primjena principa sonatama, kamernim
reminiscencije, djelima i
pojava teme kao lajt simfonijama
motiva, primjena Mocarta, Betovena,
monotematizma, Šuberta, Šumana,
primjena cikličnog Lista, Barmsa,
principa, sonata u Franka
jednom stavu - Razvija kritičko
razumijevanje
Instrumentalni oblici: odnosa elemenata u
- Uvertira obliku, preciznost u
donošenju
Slobodni oblici: zaključaka o kojem
- Fantazija se obliku radi,
- Rapsodija traženjem novih
- Balada odgovora i
predviđanjem
Specifičnosti vokalne rješenja u okviru
muzike: jednog muzičkog
- Solo pjesma stila određene epohe
- Strofična pjesma - Analizira pjesme
- Varirana strofična Šuberta, Šumana i
pjesma definiše različite
- Prokomponovana oblike
strofična pjesma - Analizira različite
- Rečitativ tipove rečitativa u
- Seko rečitativ operi sa numerama
- Praćeni rečitativ od baroka do
- Ariozo romantizma
- Arija - Definiše ariozo i
uočava razliku u
Vokalno– odnosu na ariju
instrumentalni oblici - Analizira različite
- Opera, muzička tipove opere i baleta
drama, balet - Analizira i definiše
- Oratorijum različite vokalno–
- Pasija instrumentalne

68
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Kantata oblike, posebno
- Misa poredeći i definišući
- Rekvijem sličnosti i razlike
- Liturgija između mise i
- Opelo liturgije

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Milan Mihajlović: Muzički oblici za 3. i 4. razred srednje muzičke škole, Zavod za
izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd,1998.
- Vlastimir Peričić, Dušan Skovran: Nauka o muzičkim oblicima, Univerzitet
umetnosti, Beograd,1991.
- Berislav Popović: Muzička forma ili smisao o muzici,Clio, 1998.
- Roger Kamien: Music an appreciation, McGaw-Hill Companies, 1998.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- CD player sa H i- Fi pojačalom i zvučnicima;
- CD ploče;
- partiture.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja u formi analitičkih zadataka (najmanje jedan put u
klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani muzikolog;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani kompozitor;
- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30%-100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

69
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Poznavanje, definisanje i Solfeđo Pjevanje muzičkih tekstova u
analiza građe rečenice, formi rečenice, perioda, male
perioda, dvodjelne i trodjelne dvodjelne i trodjelne pjesme
pjesme
Analiziranje i poznavanje Polifonija Prepoznavanje primijenjene
muzičkih formi sa elementima polifone tehnike u
polifone tehnike instrumentalnim formama od
baroka do današnjih dana
Istorijski pregled razvoja Istorija muzike sa Istorijski pregled razvoja
muzičkih oblika poznavanjem muzičke muzičkih oblika
literature
Uloga harmonije u muzičkom Harmonija Prepoznavanje harmonskih
obliku sredstava u muzičkom obliku
Poznavanje, definisanje i Instrument- klavir Sviranje različitih muzičkih
analiziranje različitih muzičkih formi
formi
Poznavanje, definisanje i Kamerna muzika Sviranje različitih muzičkih
analiziranje različitih muzičkih formi
formi
Muzički oblici su jedina Osnovi komponovanja sa Uočavanje osnovnih principa
disciplina koja se analitički aranžiranjem izgradnje dvodjelnih i
bavi problemom muzičke trodjelnih formalnih struktura
forme u programu koji je
zastupljen na ovom nivou
obrazovanja; Osnova
izučavanja forme leži u
činjenici da su male i složene
forme dvodjelnog i trodjelnog
tipa polazni modeli koji su
osnova za kasnija znanja iz
ove oblasti; Podudarnost
pojedinih znanja nije slučajna
i ona se dopunjuju, sa
napomenom da se znanja iz
ove grupe u složenijim
konstelacijama izučavaju u
predmetu Osnovi
komponovanja sa
aranžiranjem

70
1.2.6. POZNAVANJE MUZIČKIH INSTRUMENATA

1. Naziv predmeta: POZNAVANJE MUZIČKIH INSTRUMENATA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III 29 43 72
IV
Ukupno 29 43 72

Vježbe - odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Poznavanje boje, građe, tehnike, tonskog opsega i načina notacije svih
instrumenata;
- Upoznavanje uloge instrumenata u različitim stilskim epohama;
- Ovladavanje principima transkripcije;
- Upoznavanje muzičke literature za različite instrumente u oblasti solističke,
kamerne i orkestarske muzike.

71
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Zvuk - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Navodi osnovne analitičkog grupama i
pojmove i razmišljanja i individualno
zakonitosti akustike slušanja (kombinovano)
- Definiše pojam - Razvija sposobnost
zvuka i tona upoređivanja
- Navodi i obrazlaže
činioce zvuka
- Navodi i obrazlaže - Upoređuje,
osobine tona pronalazi sličnosti i
- Nabraja redom razlike među
tonove alikvotnog muzičkim
niza i obrazlaže instrumentima
njihovu primjenu - Obrazlaže osobine
- Imenuje vrste instrumenata
muzičkih - Oblikuje i obrazlaže
instrumenata klasifikaciju
instrumenata
Žičani instrumenti
- Imenuje žičane - Analizira ton
instrumente i gudačkih
obrazlaže podjelu instrumenata (uz
na gudačke, trzačke slušni primjer)
i udaračke žičane - Pronalazi sličnosti i
intrumente razlike gudačkih
- Nabraja gudačke instrumenata
instrumente - Razlikuje osobine
- Navodi građu svakog tona svakog
gudačkog gudačkog
instrumenta instrumenta
- Razlikuje žice i - Prepoznaje svaki
štimovanje gudačkih gudački instrument
instrumenata posebno, na slušnom
- Opisuje poteze i primjeru
pozicije na violini, - Razlikuje flažolete
violi, violončelu i od punih tonova na
kontrabasu slušnom primjeru
- Navodi i opisuje - Analizira notaciju za
specifične oblike svaki gudački
izvođenja instrument (uz
- Navodi primjenu slušni primjer)
prirodnih i - Koriguje zadati
vještačkih flažoleta notni tekst za zadati
u gudačkoj literaturi gudački instrument
- Navodi intrumenate
koji su prethodili
današnjem obliku
Vl. , Vla., Vcl., Cb

72
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Trzački instrumenti
- Imenuje i nabraja - Analizira ton - Razvija sposobnost - Rad u manjim
trzačke instrumente trzačkih analitičkog grupama i
- Navodi građu harfe, instrumenata i razmišljanja i individualno
gitare, čembala, pronalazi sličnosti i slušanja (kombinovano)
mandoline, tambure razlike među - Razvija sposobnost
- Opisuje način instrumentima ove upoređivanja
dobijanja tona na grupe
trzačkim - Razlikuje osobine
instrumentima tona svakog
- Navodi instrumente trzačkog
koji su prethodili instrumenta
sadašnjem obliku posebno
harfe, gitare, - Na slušnom (audio)
čembala primjeru raspoznaje
svakog trzačkog
instrumenta
- Analizira notaciju
svakog trzačkog
instrumenta
posebno (uz slušni
primjer)
- Identifikuje zadati
problem u zadatku
(izvođački ili
tehnički), koriguje i
planira rješenje
problema
- Koriguje zadati
Klavir notni tekst za
- Opisuje klavir kao određeni (zadati)
udarni žičani trzački instrument
instrument - Analizira klavirsku
- Navodi i opisuje notaciju
građu klavira - Analizira mogućnosti
- Opisuje način klavira za izvođenje
dobijanja tona kao i različitih (horskih,
uobičajenog sviranja orkestarskih)
partitura
Duvački instrumenti - Analizira ton
- Imenuje duvačke drvenih duvača na - Razvija sposobnost - Rad u manjim
instrumente i audio primjeru i analitičkog grupama i
obrazlaže podjelu pronalazi sličnosti i razmišljanja i individualno
na drvene, limene i razlike među slušanja (kombinovano)
duvačke s mijehom instrumentima ove - Razvija sposobnost
- Imenuje drvene grupe upoređivanja
duvačke - Slušno raspoznaje
instrumente svaki instrument iz
- Navodi i opisuje grupe drvenih
građu flaute duvača

73
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
(pikola), oboe - Razlikuje osobine
(engleskog roga), tona svakog drvenog
klarineta (bas duvača
klarineta), fagota - Analizira notaciju
(kontrafagota), svakog drvenog
saksofona duvačkog
- Opisuje način instrumenta i
dobijanja tona na njegovih varijanti
flauti, klarinetu, (pikolo, engleski
oboi, fagotu, rog, bas klarinet,
saksofonu kontrafagot) uz
- Obrazlaže sistem audio snimak
preduvavanja - Identifikuje zadati
- Obrazlaže problem (izvođački
transpoziciju na ili tehnički) u
klarinetu zadatku, koriguje i
- Obrazlaže predlaže mogućnosti
registarske varijante rješenja problema
klarineta - Prerađuje zadati
- Navodi instrumente notni tekst za
koji su prethodili zadatu registarsku
današnjem obliku varijantu klarineta
flaute, klarineta, ili za neki od
oboe, fagota i instrumenata iz
saksofona grupe drvenih
duvača
- Imenuje limene - Analizira ton limenih - Razvija sposobnost - Rad u manjim
duvačke duvača uz audio analitičkog grupama i
instrumente primjer i razmišljanja i individualno
- Navodi i opisuje pronalaženje slušanja (kombinovano)
građu horne, trube, sličnosti i razlika - Razvija sposobnost
trombona i tube među instrumentima upoređivanja
- Opisuje način ove grupe
dobijanja tona na - Slušno raspoznaje
horni, trubi, svaki instrument iz
trombonu i tubi grupe limenih
- Opisuje, obrazlaže duvača
sistem ventila i - Razlikuje osobine
preduvavanja kod tona svakog limenog
limenih duvača duvača
- Opisuje i obrazlaže - Analizira notaciju
registarske varijante svakog limenog
(štimovanje) kod duvača (uz audio
limenih duvača snimak)
- Opisuje nastanak i - Identifikuje zadati
razvoj limenih problem (izvođački,
duvačkih tehnički) u zadatku,
instrumenata koriguje i predlaže
mogućnosti rješenja
problema

74
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Imenuje duvačke - Analizira ton - Rad u manjim
instrumente s duvačkih grupama i
mijehom instrumenata s individualno
mijehom uz audio (kombinovano)
- Navodi i opisuje primjer i pronalazi
građu orgulja, sličnosti i razlike
harmonijuma, među instrumentima
harmonike ove grupe
- Opisuje način - Slušno raspoznaje
dobijanja tona na svaki instrument iz
orguljama, grupe duvačkih
harmonijumu i instrumenata s
harmonici mijehom
- Opisuje nastanak i - Razlikuje osobine
razvoj instrumenata tona orgulja,
s mijehom harmonijuma i
harmonike
- Analizira notaciju
orgulja,
harmonijuma i
harmonike (uz slušni
primjer)
Udaraljke
- Imenuje udaraljke i - Analizira ton i boju - Razvija sposobnost - Rad u manjim
obrazlaže podjelu timpana, zvona, analitičkog grupama i
na udaraljke sa zvončića, čeleste, razmišljanja i individualno
određenom visinom vibrafona, ksilofona, slušanja (kombinovano)
tona i udaraljke sa uz audio primjer - Razvija sposobnost
neodređenenom - Slušno raspoznaje upoređivanja
visinom tona svaki instrument iz
- Razlikuje i nabraja grupe udaraljki sa
udaraljke sa određenom visinom
određenom visinom tona
tona - Analizira notaciju
- Navodi i opisuje svakog od
građu timpana, instrumenata iz
zvona, zvončića, grupe udaraljki sa
čeleste, vibrafone, određenom visinom
ksilofona tona (uz slušni
- Opisuje način primjer)
dobijanja tona na - Uočava primjenu
ovim instrumentima svakog instrumenta
- Opisuje nastanak i iz grupe udaraljki sa
razvoj udaraljki sa određenom visinom
određenom visinom tona u orkestru (uz
tona audio snimak)
- Razlikuje i nabraja - Analizira boju
udaraljke sa udaraljki sa
neodređenenom neodređenenom
visinom tona visinom tona (uz

75
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Navodi i opisuje audio primjer)
građu bubnjeva, - Slušno raspoznaje
tamburina, bongo i svaki instrument iz
konga, triangla, grupe udaraljki sa
ganga, tam-tama, neodređenenom
praporaca, drvenog visinom tona
doboša, kastanjeta, - Analizira notaciju
latino-američkih svakog instrumenta
udaraljki iz ove grupe (uz
slušni primjer)
Elektronski
instrumenti - Analizira zvuk - Razvija sposobnost - Rad u manjim
- Razlikuje elektronskih analitičkog grupama i
elektronske instrumenata uz razmišljanja i individualno
instrumente audio primjer i slušanja (kombinovano)
namijenjene za pronalazi sličnosti i - Razvija sposobnost
izvođenje uživo i za razlike upoređivanja
laboratorijski - Analizira partiture
snimak elektronskih
- Imenuje instrumenata (uz
instrumente audio snimak)
namijenjenih živom
izvođenju
(tetlaharmonijum,
teremin, marteoovi
talasi, trautonijum,
hemond orgulje)
- Imenuje
laboratorijske
instrumente
(generator zvuka,
instrument za
vještačku
reverbaciju, filter
zvuka, modulator
zvuka, pretvarač
zvuka, elektronski
prekidač,
magnetofoni,
zvučnici, režijski
sto, mikrofon)
- Opisuje načine
dobijanja zvuka na
tetlaharmonijumu,
tereminu,
martenoovim
talasima,
trautonijumu,
hemond orguljama

76
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Vrste ansambala
- Navodi i opisuje - Slušno ranspoznaje - Razvija sposobnost - Rad u manjim
male instrumentalne klasične kamerne analitičkog grupama i
ansamble (klasične i sastave i neklasične razmišljanja i individualno
neklasične) kamerne sastave slušanja (kombinovano)
- Imenuje i opisuje - Analizira partiture - Razvija sposobnost
klasične kamerne kamernih sastava upoređivanja
sastave (uz audio snimak)
- Razlikuje i imenuje - Uočava primjenu
klasične kamerne pojedinačnih
sastave od instrumenata u
melodijskih kamernom ansamblu
instrumenata (uz audio snimak)
(gudački kvartet, - Slušno raspoznaje
duvački kvintet, gudački, duvački,
gudački trio, simfonijski orkestar
gudački kvintet, (mali, srednji i
gudački sekstet) veliki )
- Razlikuje i imenuje - Analizira
klasične kamerne orkestarske
sastave sa jednim partiture (uz audio
harmonskim snimak)
instrumentom - Uočava primjenu
(klavirski duo, grupe instrumenata
klavirski trio, i pojedinačnih
klavirski kvintet i instrumenata u
klavirski kvartet) orkestru (uz audio
- Razlikuje ansamble snimak i partituru)
neklasičnog sastava
(džez ansambli, bleh
ansambli i druge
instrumentalne
kombinacije)
- Povezuje i uočava
nastanak klasičnih i
neklasičnih sastava
kroz istorijski razvoj
- Navodi i opisuje
vrste i sastav
orkestra
- Imenuje
instrumente
gudačkog orkestra
- Imenuje
instrumente
duvačkog orkestra
- Imenuje
instrumente
simfonijskog
orkestra (malog,

77
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
srednjeg i velikog)
- Povezuje i uočava
broj i vrste
instrumenata u
orkestru kroz
istorijski razvoj

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Dejan Despić: Muzički instrumenti za 1. razred srednje muzičke škole, Zavod za
izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava, Beograd
- Dejan Despić: Muzički instrumenti, Univerzitet umetnosti, Beograd, 2002.
- Aleksandar Obradović: Elektronska muzika i elektronski instrumenti, Univerzitet
umetnosti, Beograd, 1978.
- Dejan Despić: Višeglasni aranžmani, Univerzitet umetnosti, Beograd
- Roger Camien: Music an appretiatio, McGaw-Hill Companies, 1998.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- muzički uređaj CD player;
- partiture;
- klavir;
- TV i video rekorder.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani kompozitor;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzikolog;
- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30%-100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

78
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Istorijski razvoj muzičkih Istorija muzike sa Istorijski razvoj muzičkih
instrumenata poznavanjem muzičke instrumenata
literature
Podjela i istorijat muzičkih Etnomuzikologija Tradicionalni muzički
instrumenata instrumenti
Poznavanje tehnike, tona i Osnovi dirigovanja Praćenje i čitanje
načina bilježenja muzičkih orkestarske partiture
instrumenata
Poznavanje muzičkih Osnovi komponovanja sa Analiza vokalnih i
instrumenata ima za cilj aranžiranjem instrumentalnih dvodjelnih
pored spoznaje tehničko- oblika
tehnološkog momenta i
njihovo pravilno
razumijevanje u kontekstu
muzičke primjene s jedne
strane, i njihovu jasnu
distinkciju u smislu konačnog
estetsko-istorijskog
definisanja. Analiza
instrumentalnih dvodjelnih
oblika sa specifične strane
izučava aspekt muzičkih
instrumenata i njihovu
primjenu i ulogu u datoj
konstelaciji

79
1.2.7. ETNOMUZIKOLOGIJA

1. Naziv predmeta: ETNOMUZIKOLOGIJA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III
IV 29 37 66
Ukupno 29 37 66

Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje osnovnih karakteristika tradicionalne muzike;
- Upoznavanje pojmova: etnomuzikologija, etnologija, etnokoreologija;
- Upoznavanje karakteristika vokalne muzike;
- Upoznavanje osnovnih karakteristika melopoetske analize;
- Upoznavanje narodnih muzičkih instrumenata i njihove klasifikacije ;
- Upoznavanje značaja narodnog muzičkog stvaralaštva i njihove uloge u društvu.

80
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Osnovi
etnomuzikologije - Kritički procjenjuje - Razvija - Rad u manjim
- Upoznaje pojmove: značaj analitičnost, grupama i
- Etnomuzikologija, etnomuzikologije marljivost i individualno
etnologija, - Razvrstava preciznost (kombinovano)
etnokoreologija muzičko- folklornu - Razvija pozitivnu
- Osnovi građu orjentaciju prema
etnomuzikologije - Obrazlaže osnove predmetu
- Upoznaje osnovne etnomuzikologije
karakteristike - Definiše osnovne
etnomuzikologije karakteristike
- Upoznaje razvoj etnomuzikologije
etnomuzikologije u
svijetu i kod nas - Razlikuje
- Upoznaje melografska,
melografe i njihove tonometrijska i
zbirke u Crnoj Gori terenska
i Srbiji istraživanja
- Upoznaje - Suočava raznovrsne
melografska, argumente i
tonometrijska i razvrstava ih prema
terenska značenju
istraživanja - Sluša i upoređuje
- Upoznaje uputstva tradicionalnu
za terensko Muziku različitih
istraživanje (izbor i naroda
formulacija teme,
priprema terena,
kontakt sa
kazivačem,
arhiviranje građe)
Vokalna tradicija
- Upoznaje pojam
"narodna pjesma", - Razvrstava narodne - Razvija - Rad u manjim
njen nastanak i pjesme analitičnost, grupama i
varijante motivisanost, individualno
- Pojašnjava opštu - Određuje osobine marljivost i (kombinovano)
klasifikaciju vokalne tradicije preciznost
narodnih pjesama - Razvija pozitivnu
- Pjesme i običaji - Pronalazi sličnosti i orjentaciju prema
godišnjeg ciklusa razlike između predmetu
(zima, proljeće, narodnih pjesama
ljeto, jesen)
- Pjesme i običaji - Definiše osnovne
životnog ciklusa elemente
(rođenje, svadba i višeglasnih oblika
smrt)
- Klasifikuje - Prepoznaje i
višeglasne oblike analizira višeglasne

81
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
prema sazvučnim oblike drugih
karakteristikama naroda
- Upoznaje vokalne
višeglasne oblike u - Sluša i prepoznaje
Crnoj Gori i Srbiji primjere vokalne
- Upoznaje muzike, kako
višeglasne oblike balkanskih, tako i
balkanskih naroda drugih evropskih i
- Upoznaje neevropskih
višeglasne oblike naroda
evropskih naroda i
drugih
interesantnih
neevropskih naroda
Melopoetska analiza
- Upoznaje osnovne - Razlikuje osnovne - Razvija - Rad u manjim
karakteristike segmente analitičnost, grupama i
melopoetske melopoetske preciznost i individualno
analize analize marljivost (kombinovano)
- Označava simbole u
- Definiše osnovne analizi - Razvija pozitivnu
simbole i značenja melopoetskih orjentaciju prema
melopoetske oblika predmetu
analize - Analizira vokalne
oblike
- Upoznaje se sa - Prepoznaje
analizom vokalnih kadence i ritam u
oblika analizi
melopoetskih
oblika
- Analizira i
melografiše
narodne napjeve
- Analizira
melopoetske zapise
napjeva
- Prepoznaje
različite vokalne
- Upoznaje ljestvice oblike
i tonske strukture - Pjeva tradicionalne
drugih naroda napjeve
- Prepoznaje
ljestvice tonske
strukture drugih
naroda
Narodni muzički - Razvrstava narodne - Razvija - Rad u manjim
instrumenti muzičke analitičnost, grupama i
- Klasifikuje narodne instrumente preciznost i individualno
muzičke - Prepoznaje grupe marljivost (kombinovano)
instrumente: instrumenata po - Razvija pozitivnu
- Aerofoni klasifikaciji, kao i orjentaciju prema

82
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
instrumenti pojedinačnih predmetu
(nabraja i opisuje) instrumenata
- Kordofoni - Razlikuje srodne
instrumenti instrumente
(nabraja i opisuje) - Raspoznaje po
- Idiofoni instrumenti zvuku različite
- (nabraja i opisuje) instrumente i
- Membranofoni instrumentalne
instrumenti sastave
(nabraja i opisuje) - Identifikuje
- Upoznaje narodne narodne muzičke
muzičke instrumente
instrumente rasprostranjene na
rasprostranjenim području Crne Gore
na području Crne
Gore

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Dragoslav Dević: Etnomuzikologija, I i II dio, Fakultet muzičke umetnosti,
Beograd, 1981.
- Dragoslav Dević: Narodni muzički instrumenti, Fakultet muzičke umetnosti,
Beograd, 1977.
- Dimitrije Golemović: Narodna muzika Jugoslavije, Muzička omladina, Beograd,
1997.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- CD player sa zvučnicima;
- TV i video rekorder;
- DVD.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- pismena provjera znanja - jedan zadatak iz melopoetske analize u drugom
polugodištu.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani etnomuzikolog;
- diplomirani kompozitor;
- diplomirani muzikolog.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30%-100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

83
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Uticaj i razvoj muzičkog Istorija muzike sa
Istorijat razvoja muzičke
folklora na umjetničku upoznavanjem muzičke
kulture u Crnoj Gori
muziku u Crnoj Gori literature
Tradicionalni muzički Poznavanje muzičkih Istorijat razvoja muzičkih
instrumenti instrumenata instrumenata
Melografisanje narodnih Zapisivanje melodijskog
Solfeđo
napjeva diktata
Izučavanje izvornog
muzičkog materijala sa
aspekta lokalnog ili svjetskog
stanovišta jedna je od
osnovnih tačaka u konačnom
razumijevanju cjelokupne
umjetnosti o muzici; Ona
generiše istorijski aspekt sa
modernim saznanjima o
Definisanje svih relevantnih
datoj umjetnosti; Bez tog
muzičkih parametara i
saznanja ne možemo
njihova uloga u muzičkom
računati na sveukupno
djelu: melodija, harmonija,
definisanje značenja i
ritam, metrika, boja,
funkciju muzike danas;
Osnovi komponovanja sa faktura, struktura, itd.
Traženje odgovora o ulozi
aranžiranjem
parametara u muzici kao što
su: melodija, harmonija,
ritam, metrika, boja itd, nije
moguće bez relevantne
analize sa aspekta Muzičkog
folklora; Oni se u Osnovama
kompozicije sa aranžiranjem
posmatraju i iz ovog ugla,
jer tradicionalna muzička
umjetnost predstavlja
bazični koncept iz koga se
nastavljaju i razvijaju novi
koncepti, sve do zapadno-
evropskog modernog modela

84
1.2.8. SOLFEĐO

1. Naziv predmeta: SOLFEĐO

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 72 72
II 72 72
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 282 282

Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Osposobljavanje učenika za čitanje muzičkih tekstova u svim ključevima,
različitim ritmičkim i metričkim vrstama uz taktiranje;
- Osposobljavanje učenika za pjevanje melodija u jednoglasnom i višeglasnom
stavu u okviru tonalne, modalne i atonalne melodike;
- Osposobljavanje učenika za zapisivanje melodijskih i harmonskih kretanja u
homofonom i polifonom muzičkom stavu;
- Praktično korišćenje stečenih znanja iz solfeđa u drugim muzičkim disciplinama.

85
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Note i ključevi
- Upoznaje položaj - Ravnomjerno čita - Razvija analitičko - Rad u manjim
nota u linijskom note u violinskom, razmišljanje i grupama i
sistemu, bas ključu slušanje, tačnost, individualno
violinskom, bas i C (pojedinačno i preciznost i (kombinovano)
ključevima naizmjenično) i C marljivost
ključevima - Razvija sposobnost
Ritam (pojedinačno) snalaženja u
- Definiše ritmičke - Čita, prepoznaje i složenijim
vrste uz zvučnu zapisuje muzičke situacijama
ilustraciju primjere u
(dvodjelni, različitim
trodjelni, mješoviti metričkim i
ritam) ritmičkim vrstama
- Definiše metričke uz taktiranje
vrste u odnosu na - Čita i zapisuje
ritmičke vrste pravilne i
- Definiše načine nepravilne
taktiranja u odnosu dvodjelne,
na metričku vrstu i trodjelne,
u uslovima četvorodjelne i
umjerenog tempa šestodjelne podjele
- Definiše ritmičke jedinice brojanja
figure u odnosu na (duola, triola,
ritmičku, odnosno kvartola, sekstola)
metričku vrstu sa ritmizacijama
- Demonstrira način - Uočava sličnosti i
izvođenja pravilnih razlike u izvođenju
i nepravilnih i bilježenju istih
ritmičkih podjela podjela u različitim
jedinice brojanja i jednakim
(dvodjelne i ritmičkim vrstama,
trodjelne) i odnosno, različitim
ritmičkih figura metričkim vrstama
- Poštuje oznake za
tempo,
artikulaciju,
dinamiku i
fraziranje u čitanju
notnog teksta
- Čita notni tekst sa
promjenom mjere i
ritmičke vrste:
izjednačavanje
- Definiše jedinicu dvodjelne i
brojanja i način trodjelne jedinice
taktiranja u brojanja
uslovima promjene
mjere

86
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Melodika
- Tonalna melodika - Pjeva i zapisuje - Razvija analitičko
- Dijatonske muzičke primjere u razmišljanje
polustepenske tonalitetima dura i - Razvija sposobnost
skretnice (gornje i mola snalaženja u
donje) i hromatske - Pjeva i zapisuje složenim
prolaznice muzičke primjere situacijama
- Mutacija (promjena sa primjenom
tonskog sloga bez alteracija u formi
promjene tonalnog dijatonkih
centra) skretnica i
- Modulacija hromatskih
(promjena tonalnog prolaznica
centra) u paralelni - Pjeva i zapisuje
i dominantni muzičke primjere
tonalitet sa primjenom
- Analizira muzički mutacije
primjer i priprema - Pjeva i zapisuje
se za njegovo muzičke primjere
izvođenje sa primjenom
- Definiše tonalnu modulacije u
osnovu notnog paralelni i
teksta, uočava dominantni
tonove koji tonalitet
izazivaju mutaciju, - Analizira muzički
odnosno primjer koji se
modulaciju pjeva, odnosno
zapisuje
Intervali i akordi - Poštuje oznake za
- Prosti intervali tempo,
- Trozvuci artikulaciju,
dijatonskog tipa dinamiku i
fraziranje pri
Akordski oblici pjevanju (u
- Kvintakord jednoglasnom,
- Sekstakord odnosno
- Kvartsekstakord dvoglasnom stavu)
- Četvorozvuk - Zapisuje
- Mali durski jednoglasni i
septakord dvoglasni diktat
- Identifikuje
Harmonske veze problem i rješava
- Harmonski obrti ga
ljestvičinih - Prepoznaje po
trozvuka i D7 zvuku, razlikuje,
intonira i zapisuje
intervale i trozvuke
- Prepoznaje po
zvuku, intonira i
zapisuje harmonske
obrte

87
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Note i ključevi
- Upoznaje položaj - Ravnomjerno čita - Razvija analitičko - Rad u manjim
nota u linijskom note u violinskom, razmišljanje grupama i
sistemu u bas ključu - Razvijanja tačnost, individualno
violinskom, bas i C (pojedinačno i preciznost i (kombinovano)
ključevima naizmjenično) i C marljivost
ključevima - Razvija sposobnost
Ritam (pojedinačno) snalaženja u
- Analizira ritmičku - Čita muzičke složenijim
liniju muzičkog primjere u odnosu situacijama
teksta na zadati tempo uz
- Definiše jedinicu taktiranje
brojanja u odnosu - Određuje jedinicu
na metričku vrstu i brojanja u odnosu
zadati tempo na metričku vrstu i
izvođenja zadati tempo i - Rad u manjim
- Definiše način određuje način grupama i
taktiranja u odnosu taktiranja individualno
na metričku vrstu i (sažimanje dvije, (kombinovano)
tempo izvođenja odnosno tri
ritmičke jedinice u
- Demonstrira način jedno trajanje -
izvođenja jedan potez pri
ritmičkih podjela taktiranju u brzom
djelova dvodjelnih, tempu i dijeljenje
odnosno trodjelnih dvodjelnih,
jedinica brojanja odnosno trodjelnih
(trodjelnih i jedinica u sporom
četvorodjelnih sa tempu - taktiranje
ritmizacijama) s pododjelama)
- Definiše jedinicu - Uočava odnos
brojanja i način između jedinice
taktiranja u brojanja i metričke
uslovima promjene jedinice u odnosu
mjere na zadati tempo
- Čita, prepoznaje i
zapisuje ritmičke
podjele djelova
dvodjelnih,
odnosno trodjelnih
jedinica brojanja
(trodjelne i
četvorodjelne
podjele sa
ritmizacijama)
- Čita notne
tekstove sa
promjenom mjere i
ritmičke vrste gdje
se izjednačavaju

88
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
djelovi dvodjelne i
trodjelne jedinice
brojanja
- Poštuje oznake za
tempo,
artikulaciju,
dinamiku i
fraziranje prilikom
čitanja muzičkih
tekstova uz
taktiranje
Melodika
- Tonalna melodika - Pjeva i zapisuje - Razvija sposobnost
muzičke primjere u analitičnog
tonalitetima dura i razmišljanja
Modulacija u mola - Razvija sposobnost
tonalitete prve - Pjeva i zapisuje snalaženja u
kvintne srodnosti muzičke primjere složenijim
sa modulacijama u situacijama
tonalitete prve
Alteracije kvintne srodnosti
Tonalno stabilne - Pjeva i zapisuje
alteracije: muzičke primjere
- Povišen IV stupanj sa alteracijama
- Snižen II stupanj - Poštuje oznake za
- Analizira muzički tempo,
primjer i priprema artikulaciju,
se za njegovo dinamiku i
izvođenje: fraziranje prilikom
definiše tonalnu pjevanja (u
osnovu notnog jednoglasnom,
teksta, odnosno odnosno,
tonaliteta, dvoglasnom stavu)
analizira - Zapisuje
melodijsko jednoglasni i
kretanje, uočava dvoglasni diktat
alterovane tonove, - Identifikuje
uočava promjene probleme i rješava
tonaliteta ih

Modalna melodika
- Analizira muzički - Pjeva, prepoznaje - Razvija sposobnost - Rad u manjim
primjer i priprema i razlikuje moduse analitičnog Grupama i
se za njegovo od istog i od razmišljanja i Individualno
izvođenje različitih početnih slušanja (kombinovano)
- Definiše modus, tonova (finalis) - Razvija sposobnost
analizira - Pjeva, odnosno snalaženja u
melodijsko zapisuje jednu složenijim
kretanje, uočava melodiju u situacijama
alteracije različitim
modusima,

89
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
upoređuje ih i
uočava međusobne
sličnosti i razlike
- Uočava sličnosti i
razlike u odnosu na
dur i mol
- Razvrstava moduse
po sličnostima
- Pjeva i zapisuje
modalne melodije
u jednoglasnom i
dvoglasnom stavu
Intervali i akordi
- Složeni intervali - Prepoznaje složene - Razvija sposobnost
intervale po zvuku analitičnog
- Upoređuje složene razmišljanja i
sa prostim slušanja
Trozvuci intervalima - Razvija sposobnost
dijatonskog tipa - Prepoznje po zvuku upoređivanja
Akordski oblici: sve vrste trozvuka
- Kvintakordi u svim oblicima u
- Sekstakordi uskom i širokom
- Kvartsekstakordi slogu
- Pjeva, imenuje i
zapisuje sve vrste
trozvuka
Četvorozvuci:
- Mali durski - Prepoznaje po - Razvija sposobnost
Septakord i njegovi Zvuku, pjeva, Upoređivanja
Obrtaji u uskom i Imenuje i zapisuje
Širokom slogu
Ostali septakordi sa
Malom septimom - Prepoznaje po
- Mali molski i Zvuku,pjeva, - Razvija sposobnost
Poluumanjeni Imenuje i zapisuje Upoređivanja
Harmonske veze
- Harmonski obrti - Prepoznaje po - Razvija sposobnost
Ljestvičinih trozvuka Zvuku pjeva, Upoređivanja
Sa septakordima na Imenuje i zapisuje
V, VII i II stupnju u
Duru i molu

90
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Note i ključevi
- Upoznaje položaj - Ravnomjerno čita - Razvija - Rad u manjim
Nota u linijskom note u violinskom, analitičnost, grupama i
sistemu u bas i C ključevima preciznost i individualno
violinskom, bas i C (pojedinačno i marljivost (kombinovano)
ključevima naizmjenično) - Razvija sposobnost
Ritam - Čita veće snalaženja u
- Demonstrira način nepravilne ritmičke složenijim
izvođenja podjele jedinice situacijama
nepravilnih brojanja, odnosno
ritmičkih figura: ritmičke figure:
kvintola, septola, kvintolu, septolu,
novemola novemolu
- Upoznaje, - Izvodi poliritmiju
obrazlaže principe
izvođenja - Čita notni tekst sa
poliritmije uz promjenom mjere i
demonstriranje tempa sa ili bez
- Analizira ritmičku promjene ritmičke
liniju muzičkog vrste
teksta u odnosu na - Identifikuje i
metričku vrstu, rješava probleme
tempo izvođenja,
jedinice brojanja i - Pjeva, odnosno
načina taktiranja zapisuje muzičke
- Definiše jedinicu primjere u
brojanja i način tonalitetima dura i
taktiranja u mola
uslovima promjene - Pjeva i zapisuje
mjere muzičke primjere
Melodika sa alteracijama
Tonalna melodika - Pjeva i zapisuje
Alteracije: muzičke primjere
- Tonalno stabilne sa modulacijama
- (povišen II, snižen - Poštuje oznake za
IV) tempo,
- Tonalno labilne artikulaciju,
- Modulacija u dinamiku i
udaljenije fraziranje prilikom
tonalitete pjevanja (u
- Analizira muzički jednoglasnom,
primjer i priprema odnosno
se za njegovo dvoglasnom stavu)
izvođenje - Zapisuje
- Prepoznaje tonalnu jednoglasni i
osnovu notnog dvoglasni diktat
teksta, odnosno - Identifikuje
tonaliteta probleme i rješava
- Analizira ih
melodijsko

91
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
kretanje, uočava
alterovane tonove,
uočava promjene
tonaliteta
Akordi
- Septakordi sa - Prepoznaje (po - Razvija sposobnost
velikom septimom zvuku) i intonira upoređivanja
(veliki durski, veliki septakorde sa
molski, velikom septimom,
prekomjerni) međusobno ih
upoređuje i
upoređuje ih sa
septakordima sa
malom septimom
- Uočava sličnosti i
razlike
Harmonske veze
- Harmonski obrti - Prepoznaje po - Razvija sposobnost
ljestvičinih zvuku, intonira i upoređivanja
trozvuka i zapisuje harmonske
četvorozvuka u obrte
duru, molu i
molduru, sa
vantonalnim
dominantama i
eliptičnim
razrješenjima

92
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Note i ključevi
- Upoznaje - Ravnomjerno čita - Razvija preciznost - Rad u manjim
Položaj nota u note u violinskom, i marljivost grupama i
linijskom sistemu u bas i C ključevima - Razvija sposobnost individualno
violinskom, bas i C (pojedinačno i snalaženja u (kombinovano)
ključevima naizmjenično) složenijim
situacijama
Ritam - Izvodi polimetriju,
- Analizira ritmičku poliritmiju i
liniju muzičkog ametriju
teksta u odnosu na
metričku vrstu,
tempo izvođenja,
jedinicu brojanja i
načina taktiranja
- Definiše jedinicu
brojanja i način
taktiranja u
uslovima promjene
mjere
- Definiše jedinicu - Pjeva i zapisuje
brojanja u primjere u
ametričnim tonalitetima dura i
muzičkim mola, sa
primjerima primjenom
alteracija (tonalno
Melodika stabilnih, tonalno
- Tonalna melodika labilnih) i
sa alteracijama i modulacija
modulacijama (sve (dijatonskih,
vrste) hromatskih i
- Analizira muzički enharmonskih)
primjer i priprema - Poštuje oznake za
se za njegovo tempo,
izvođenje artikulaciju,
- Prepoznaje tonalnu dinamiku i
osnovu notnog fraziranje prilikom
teksta, odnosno pjevanja (u
tonaliteta jednoglasnom,
- Analizira odnosno
melodijsko dvoglasnom stavu)
kretanje, uočava - Zapisuje
alterovane tonove, jednoglasni i
uočavae promjene dvoglasni diktat
tonaliteta - Pjeva i zapisuje
atonalnu melodiku
Atonalna melodika - Identifikuje
probleme i rješava
Harmonske veze ih
- Harmonski obrti sa - Prepoznaje po

93
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
modulacijom i zvuku, razlikuje,
alterovanim intonira i zapisuje
akordima harmonske obrte sa
dijatonskog i alterovanim
hromatskog tipa akordima
dijatonskog i
hromatskog tipa i
modulacijom

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Zorislava M. Vasiljević, Ivana Drobni, Gordana Karan, Mirjana Ćalić:
- Solfeđo (sa teorijom muzike) za I razred srednje muzičke škole, Zavod za
udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2003;
- Solfeđo sa teorijom muzike za II razred srednje muzičke škole, Zavod za
udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2003;
- Solfeđo sa teorijom muzike za III razred srednje muzičke škole, Zavod za
udžbenike i nastavnih sredstva, Beograd, 2003;
- Solfeđo sa teorijom muzike za IV razred srednje muzičke škole, Zavod za
udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2003.
- Dorina Radičeva: Jednoglasni diktat, Univerzitet umetnosti, Beograd
- Dorina Radičeva: Dvoglasni diktat,Univerzitet umetnosti, Beograd
- Ana Olujić: Razvoj harmonskog sluha, Univerzitet umetnosti, Beograd, 1990.
- Jean Clement Jollet: Melimelodies (vol 3-6), Gerard Billaudot, Paris
- (izbor melodija za pjevanje od XI- XX vijeka)
- Jean Clement Jollet: Livre de melodies (vol 3-6), Gerard Billaudot, Paris
- (izbor melodija za pjevanje od XI- XX vijeka)
- Jean Clement Jollet: Dictee musicales (vol. 1-4), Gerard Billaudot, Paris;
- Michel Vergnault: Cours de formation musicale pour enseignement du solfege
(moyen fin etudes), Gerard Billaudot, Paris
- Lucas M.L., Fantapie H.C.,Succari D.:
- Cours de formation musicale (moyen fin etudes), Gerard Billaudot, Paris

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo;
- CD player.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmena provjera - čitanje nota (melodijski i harmonski), čitanje ritma, pjevanje,
prepoznavanje (intervala i akorda) - najmanje jedan put u klasifikacionom
periodu;
- pismena provjera u formi pismenih zadataka (melodijski, ritmički i harmonski
diktat) - najmanje jednom u klasifikacionom periodu.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda i na godišnjem ispitu;
- godišnji ispit iz Solfeđa sastoji se iz pismenog i usmenog dijela;
- zahtjevi na pismenom dijelu: jednoglasni diktat; dvoglasni diktat; ritmički diktat;
harmonski diktat;
- zahtjevi na usmenom dijelu ispita: čitanje nota, čitanje ritma; pjevanje;
prepoznavanje intervala i akorda.

94
9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika
- visoka stručna sprema: diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Opažanje, prepoznavanje Teorija muzike sa osnovama Izgradnja ljestvica,
ljestvica, intervala, akorda; harmonije intervala, akorda;
Prepoznavanje i definisanje Prepoznavanje i definisanje
tonalne osnove notnog teksta tonalne osnove u notnom
koji se pjeva, odnosno tekstu; Poznavanje pojmova:
zapisuje; Zapisivanje, muzički metar, metrička
pjevanje i čitanje notnog jedinica, jedinica brojanja,
teksta u različitim metričkim polimetrija, ametrija;
i ritmičkim vrstama Poznavanje pojmova:
ravnomjerni i neravnomjerni
ritam, izoritmija,
poliritmija, komplementarni
ritam
Taktiranje muzičkih tekstova Dirigovanje Dirigovanje muzičkih
u različitim metričkim i tekstova u različitim
ritmičkim vrstama, prema metričkim i ritmičkim
naznačenom tempu vrstama, prema naznačenom
tempu.
Pjevanje melodija u obliku Muzički oblici Poznavanje, definisanje i
rečenice, perioda, dvodjelne analiziranje građe rečenice i
i trodjelne pjesme; perioda
Zapisivanje diktata po
dvotaktima, frazama,
odnosno rečenicama
Pjevanje modalne i tonalne Polifonija Komponovanje stilske
melodike; Pjevanje i melodije na modalnoj i
zapisivanje po diktatu tonalnoj osnovi;
dvoglasnog polifonog stava Komponovanje dvoglasnog
sa i bez imitacije polifonog stava sa i bez
imitacije
Prepoznavanje harmonskih Harmonija Sviranje harmonskih obrta na
obrta po zvuku klaviru
Zapisivanje melodijskog Etnomuzikologija Melografisanje narodnih
diktata napjeva

95
1.2.9. INSTRUMENT – GITARA

1. Naziv predmeta: INSTRUMENT – GITARA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 108 108
II 108 108
III 108 108
IV 99 99
Ukupno 423 423

Vježbe- individualna nastava

3. Opšti ciljevi nastave


- Savladavanje svih elemenata tehnike sviranja na gitari;
- Ovladavanje vještinom umjetničkog izvođenja djela različitih stilova;
- Sagledavanje muzičkih djela sa istorijskog, formalnog, strukturalnog, stilskog i
harmonskog aspekta;
- Osposobljavanje za javne nastupe.

96
4. Sadržaji /Standardi znanja predmeta/ Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira durske i - Razvija - Individualna
istoimene molske strpljivost,upornost nastava
skale kroz dvije i marljivost u radu
oktave - Razvija sposobnost
- Svira hromatske za savladavanje
skale u razlicitim problema
pozicijama
- Sve skale svira
različitim vrstama
artikulacije:legato,
stakato uz
upotrebu ritmičkih
varijanti
Arpeđa
- Razlaže trozvuke i - Razvija
četvorozvuke strpljivost,upornost
i marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Dvozvuci
- Terce, sekste, - Razvija
oktave, decime strpljivost,upornost
i marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Kadence
- Svira kadence u sva - Razvija
tri položaja strpljivost,upornost
i marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Tehničke vježbe
- Abel Carlevaro- - Demonstrira - Razvija
Seris tehniku izvođenja, strpljivost,upornost
didactica(Zbirka 1) različite vrste i marljivost u radu
- Julio Sagreras-Le artikulacije i - Razvija sposobnost
quarte lezioni di ornamente: za savladavanje
chitarra - Vibrato-način problema
- Emilio Pujol- izvođenja
Escuela razonoda - Artikulacija:
de la guitarra legato, non
- Hector Quine- legato,tenuto,
Guitar scales and staccato, portato,
arpeggios marcato
portamento,

97
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
glisando…
- Tremolo-
kombinacije na
jednoj ili više žica
- Ukrasni tonovi
(ornamenti)-dugi
predudar, kratki
predudar, dvostruki
predudar,
višestruki
predudar, pratriler
- Flazoleti-prirodni i
vještački
- Efekti na gitari-
tamburin, picikato,
razgvado
- Demonstrira:
- Postavljanje prstiju
lijeve ruke
- Položaj i
potiskivanje prstiju
lijeve ruke na vrat
gitare
- Položaj lijeve ruke
pri promjeni
akorda i promjeni
pozicija
- Položaj prstiju
desne ruke pri
sviranju raznih
tehnika
- Položaj šake desne
ruke pri sviranju
- Obrađivanje
noktiju na desnoj
ruci i traženje
komotne pozicije
desne ruke
- Disanje i
opuštenost prilikom
sviranja
Etide:
- Matteo - Primjenjuje - Razvija strpljivost, - Individualna
Carcassi:Etide op tehnike sviranja na upornost i nastava
60; instruktivne marljivost u radu
- Fernando Sor:Etide kompozicije -Etide - Razvija sposobnost
op 60,31,35; kao zaokružene za savladavanje
- Matteo cjeline problema
Carcassi:Capricci - Razvija sposobnost
op.26; snalaženja u
- L.Legnani:Capricci različitim

98
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
op 36; situacijama
- H.V.Lobos:12
etida;
- N.Coste:Etide op
38;
- M.Giulliani:Etide
op 1a I op 48;
- D.Bogdanovic:Poli
metrijske etide;
- F.Tarrega;Etide;
- H.Albert:Etide(sves
ka 2,3)
- L.Brouwer:Estudios
sencillos od 1 do
10;
- D.Regondi:Etide;
- Etide iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika
Djela krupne
forme:Sonate i - Stiče psiho-fizičku - Razvija strpljivost,
Sonatine formu za izvođenje upornost i
cikličnih marljivost u radu
- M.Giulianni- kompozicija - Razvija sposobnost
Sonatina op 71; za savladavanje
- A.Diabelli:3 problema
Sonate(C dur,A - Razvija sposobnost
dur,F dur); snalaženja u
- F.Mollino:3 Sonate različitim
op 6; situacijama
- F.Carulli:Sonatina - Razvija kreativnost
op.81; - Razvija sposobnost
- F.Sor:Sonata op 15; za javne nastupe
- Sonate ili Sonatine
iz šire svjetske
literature po izboru
nastavnika, i
tehničkoj i
muzičkoj
sposobnosti
učenika
Svite
- R.de Visee:Svite(a
moll,c moll,g
moll,h moll,e
moll,G dur,D dur)
- J.A.Logy:Partite(a
moll,C dur)
- J.S.Bach:Chello
suita 1-6;

99
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- F.Campion:Suite(d
moll,e moll,c moll,
D dur)
- L.Roncalli;Suite(e
moll,h moll,a
moll,d moll,g
moll,C dur, D dur,F
dur)
- J.S.Bach:Laut Suite
1-4;
- VARIACIJE
F.Sor:Variacije op
9;
- F.Sor:Variacije op
28;
- F.Sor:Fantazije:
- M.Giuliani:Variacij
e op 4;
- L.Legnani:Skerco i
varijacije op.10
- Varijacije iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika
Djela male forme
(komadi) - Ovladava i
- H.V.Lobos: primjenjuje
Preludiumi; tehnike za
- M.Ponce: izvođenje laganih
Preludiumi; minijatura kao i
- A.M.Barrios:Valcer virtuoznih
br3 ,4; kompozicija uz
- A.M.Barrios: poštovanje
Katedrala različitih stilskih
- J.Turina:Garotin, karakteristika
Soleares,Rafaga;
- M.Ponce:Valcer;
- R.Diens:Tango od
skaja
- L.Brower:Elogio de
la danca
- Komadi iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika

100
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira durske i - Razvijanje - Individualna
molske skale kroz strpljivosti, nastava
dvije oktave upornosti i
- Svira hromatske marljivosti
skale kroz dvije - Razvijanje
oktave do sposobnosti za
dvanaestog polja savladavanje
- Sve skale svira problema
različitim vrstama
artikulacije:
legato, stakato uz
upotrebu različitih
ritmičkih varijanti-
figura
Arpeđa
- Razlaže trozvuke i - Razvijanje - Individualna
četvorozvuke strpljivosti, nastava
upornosti i
marljivosti
- Razvijanje
sposobnosti za
savladavanje
problema
Dvozvuci
- Svira terce , - Razvijanje
sekste, oktave, strpljivosti,
decime upornosti i
marljivosti
- Razvijanje
sposobnosti za
savladavanje
problema
Kadence
- Svira kadence u sva - Razvijanje
tri položaja strpljivosti,
upornosti i
marljivosti
- Razvijanje
sposobnosti za
savladavanje
problema
Tehnicke vjezbe:
- A.Carlevaro:Serie - Ovladava različitim - Razvijanje
didactica para tehnikama za lijevu strpljivosti,
Guitara(1,2) i desnu ruku i upornosti i
- F.tarega:Tehnicke njihovom marljivosti
studije; sinhronizacijom - Razvijanje
- J.Sagreras:Le - Način okidanja žica sposobnosti za
quatre lezioni di prstima desne savladavanje

101
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
chitarra; ruke,tremolo problema
- H.Quine:Guitar - Vezanje
scales and tonova,legata
arpegios; - Ukrasi-različiti
- E.Pujol:Escuela primjeri
resonada de la - Razvijanje pokreta
guitarra i praćenje položaja
prstiju lijeve ruke
- Flažoleti-prirodni i
vještački
- Portamento,glisand
o,non
legato,stacato,etou
ffe,pizzicato
- Tambora
- Vibrato-načini
izvođenja
- Razvija brzinu
pokreta
- Razvija i postavlja
dinamiku
Etide:
- Analiziranje - Primjena tehnike - Razvija strpljivost,
muzičkog teksta i sviranja na upornost i
demonstriranje instruktivne marljivost u radu
- H.V.LOBOS:12 kompozicije-Etide - Razvija sposobnost
etida; kao zaokružene za savladavanje
- N.Koste:Etide op cjeline problema
38; - Razvija sposobnost
- DJ.Regondi:Etide; snalaženja u
- H.Albert:Etide(zbir različitim
ke 2,3) situacijama
- M.Giuliani;Etide op
48;
- F.Sor:Etide op
31,35,60i op 6;
- F.Tarrega:Etide;
- M.Carcassi:Etide op
60;
- L.Legnani:Caprica
op 20;
- D.Aguado:Estudios;
- Etide iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika
Djela krupne forme:
Sonstine i Sonate - Stiče psiho-fizičku - Razvija strpljivost,
- F.Sor:Grande formu za izvođenje upornost i
Sonata op 25; cikličnih marljivost u radu
- F.Sor:Grand Solo ; kompozicija - Razvija sposobnost

102
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- M.Giuliani:Sonata za savladavanje
op 15; problema
- M.Giuliani:Velika - Razvija sposobnost
Uvertira op 61; snalaženja u
- A.Diabelli:Sonata(A različitim
dur,F dur); situacijama
- F.Carulli;Sonata op - Razvija kreativnost
81; - Razvija sposobnost
- F.Molino:Sonata op za javne nastupe
6;
- Sonate i Sonatine iz
šire svjetske
literature po izboru
nastavnika

Svite
- J.S.Bach:Chello
Suita 1-6;
- J.S.Bach:Laut Suite
1-4;
- S.L.Weiss:Partita A
dur, br.15;
- S.L.Weiss:Sonata –
Suita e- moll;
- R. De Vise:Suite;
- G.Sanz:Suita
espanola;
- Dz.V.Duarte:Suita
op 6;
- Svite iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika

Varijacije
- F.Molino:Fantazija;
- F.Sor:Fantazije;
- M.Giuliani:3 teme
favoriti con
variazioni di
M.Catalon;
- F.Sor :Introdction
et variation op 30;
F.Sor:Variacije op
16;
- M.Giuliani:Variacij
e op 4;
- L.Legnani:Fantazija
- Variacije iz šire
svjetske literature
za gitaru po izboru

103
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
nastavnika.
Djela male
forme:Komadi - Ovladavanje i - Razvija strpljivost,
- J.Malats:Serenada primjena tehnike upornost i
espanola; za izvođenje marljivost u radu
- A.Mudara: laganih minijatura - Razvija sposobnost
Fantazija; kao i virtuoznih za savladavanje
- A.Lauro:Valses kompozicija uz problema
Venezolanos; poštovanje - Razvija sposobnost
- F.Tarrega:Capricio različitih stilskih snalaženja u
arabe; karakteristika različitim
- J.K.Mertz: situacijama
Tarantela; - Razvija kreativnost
- A.M.Barrios:San u - Razvija sposobnost
sumi; za javne nastupe
- L.Brower:elogio de
la danza;
- R.Dyens:Saudade
1,2,3;
- F.Sor:Andante
Largo;
- Komadi iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika

104
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira durske i - Razvija strpljivost, - Individualna
molske skale u upornost i nastava
opsegu dvije marljivost u radu
oktave - Razvija sposobnost
- Svira hromatske za savladavanje
skale problema
Arpeđa
- Svira razložene - Razvija strpljivost, - Individualna
trozvuke i upornost i nastava
četvorozvuke marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Dvozvuci
- Terce, sekste, - Razvija strpljivost, - Individualna
oktave, decime upornost i nastava
marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Kadence
- Kadence u sva tri - Razvija strpljivost, - Individualna
položaja upornost i nastava
marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema

Tehničke vježbe:
- Demonstriranje - Razvija spretnost i - Razvija strpljivost, - Individualna
- J.Sagreras:Le izjednačenost upornost i nastava
quarte lezioni di prstiju desne ruke marljivost u radu
chitarra; u raznim pasazima - Razvija sposobnost
- A.Carlevaro:Serie (na osnovi za savladavanje
didactica (zbirke dijatonskih i problema
1,2,3) hromatskih
- H.Quine:Guitar ljestvica,dvozvuka,
scales and trozvuka,četvorozv
arpeggios; uka)tremolu
- E.Pujol:Escuela - Priprema i prati
Resonada De la pokrete prstiju
Guitara; desne ruke
prilikom
postavljanja i
okidanja žice
- Razvija spretnost
lijeve ruke,kao i
samostalnost i
jačanje prstiju

105
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
pojedinačno;
- Razvija spretnost
prstiju u legatu
- Razlaže akorde
“arpeggio”(sve
moguće varijacije)
- Tremolo i rasguado
- Ukrasni
tonovi(ornamenti)
Etide:
- H.V.Lobos: 12 - Primjena tehnike - Razvija strpljivost, - Individualna
Etida; sviranja na upornost i nastava
- N.Coste:Etide op instruktivne marljivost u radu
38; kompozicije ( Etide - Razvija sposobnost
- F.Sor:Etide op 6; i Kaprisi) kao za savladavanje
- H.Albert:Etide; zaokružene cjeline problema
- M.Giuliani:Etide op - Razvija sposobnost
48; snalaženja u
- F.Tarrega:Etide; različitim
- E.Pujol:Etide: situacijama
- Dj.Regondi:Etide;
- D.Bogdanovic:Poli
metrijske etide;
- S.Dodgson-
H.Quine:Studies for
guitar
Polifone
kompozicije:Svite - Ovladava tehničkim - Razvija strpljivost, - Individualna
- L.S.Weis:Partita A postupcima upornost i nastava
dur br 15; sviranja polifonije marljivost u radu
- L.S.Weis:Svita e - Pojedinačno sluša i - Razvija sposobnost
moll; izdvaja glasove i za savladavanje
- L.S.Weis:Svita in naročito teme problema
la;F.M.Toroba:Suit - Izdvaja teme u - Razvija sposobnost
e miniature; akordima uz snalaženja u
- E.G.Baron:Svita A poštovanje različitim
dur; fraziranja i situacijama
- G.Sanz:Svita e ornamentike - Razvija kreativnost
moll; - Poštuje barokni - Razvija sposobnost
- J.S.Bach:Chello način sviranja za javne nastupe
suite (1-6);
- J.S.Bach:Laut
suite(1-4);
- J.S.Bach:Preludium
i I fuge(razlicita
izdanja)
Djela velike forme:
Sonatine i Sonate - Stiče psiho-fizičku - Razvija strpljivost, - Individualna
- Molino:Tri Sonate formu za izvođenje upornost i nastava
- M.Giuliani:Sonata cikličnih marljivost u radu
Eroica op. 150 kompozicija - Razvija sposobnost

106
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Sonata op 15 za savladavanje
- Velika uvertira op problema
61 - Razvija sposobnost
- A.Diabeli: Sonate snalaženja u
- F.Sor:Gran solo op različitim
14 situacijama
- F.M.Toroba; - Razvija kreativnost
Sonatina - Razvija sposobnost
- N.Paganini:Velika za javne nastupe
Sonata A-dur
- F.Sor:Sonata op 25
- Sonate i Sonatine iz
šire svjetske
literature po izboru
nastavnika

Varijacije
- Sor:Fantazije
- M.Giuliani:Varijacij
e na Hendlovu
temu op 107
- Varijacije na
Mocartovu temu
op.9
- S.Rak:Varijacije
- C.Domenikoni:
Varijacije na
Anadolijsku temu
- Dz.Duarte:
Varijacije na
italijansku pjesmu
- M.Giuliani:
Varijacije op.4
- Varijacije iz šire
svjetske literature
za gitaru po izboru
nastavnika
Kompozicije male
forme:Komadi - Ovladava i - Razvija strpljivost, - Individualna
- A.M.Barrios: Choro primjenjuje upornost i nastava
de saudade tehnike za marljivost u radu
- I.Albeniz:Komadi iz izvođenje laganih - Razvija sposobnost
spanskih svita minijatura kao i za savladavanje
- E.Pujol:Segedilja virtuoznih problema
- F.M.Torroba:Koma kompozicija uz - Razvija sposobnost
di za gitaru poštovanje snalaženja u
- M.Ljobet:Komadi različitih stilskih različitim
za gitaru karakteristika situacijama
- M.de Falja:Komadi - Razvija kreativnost
- J.Turina: - Razvija sposobnost
Fandangiljo za javne nastupe

107
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Izbor renesansno-
baroknih, klasicno-
romanticarskih
kompozicija kao i
komada XX vijeka
odgovarajucih
muzickih i
tehnickih zahtjeva
po izboru
nastavnika

108
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira durske i - Razvija strpljivost,
molske skale kroz upornost i
dvije oktave marljivost
- Svira hromatske - Razvija sposobnost
skale za savladavanje
problema
Arpedja
- Svira razložene - Razvija strpljivost,
trozvuke i upornost i
četvorozvuke marljivost
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Dvozvuci
- Svira terce, sekste, - Razvija strpljivost,
oktave, decime upornost i
marljivost
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Kadence
- Svira kadence u sva - Razvija strpljivost,
tri položaja upornost i
marljivost
- Razvija sposobnost
za savladavanje
problema
Tehničke vježbe:
- A.Karlevaro:Serie - Demonstrira - Razvija strpljivost,
didactica 2-4; tehnike sviranja, upornost i
- Hactor artikulaciju i marljivost
Quine:Guitar scales ornamente: - Razvija sposobnost
and arpegios; - Predudari(jednostr za savladavanje
- E.Pujol:Escuela uki,dvostruki),legat problema
resonada de la o,tremolo,rasguado
Guitara 2-4; ,vibrato
- J.Sagreras:Le - Primjenjuje
quinte lezioni di tehničke vježbe za
chitara prste lijeve i desne
ruke
- Upoznaje
interpretaciju
koncerata pisanih
za gitaru i orkestar
- Ovladava različitim
tehnikama za lijevu
i desnu ruku i
njihovom
sinronizacijom

109
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Etide:
- H.V.Lobos: 12 - Primjena tehnike - Razvija strpljivost,
etida; sviranja na upornost i
- Dj.Regondi: 10 instruktivne marljivost u radu
etida za gitaru; kompozicije-Etide - Razvija sposobnost
- E.Pujol; Etide za kao zaokružene za savladavanje
gitaru; cjeline problema
- N.Coste :Etide op - Razvija sposobnost
38; snalaženja u
- D.Bogdanovic:Seda različitim
m etida; situacijama
- F.Sor: Etide op 29,
op 6;
- M.Djulijani: Etide
op 48;
- Sor-Segovija: 20
etida;
- L.Legnani:Capricci
op.20
- F.Tarega:Etide;
- Etide iz šire
svjetske literature
za gitaru po izboru
nastavnika
Ciklična
djela:Sonatine, - Stiče psiho-fizičku - Razvija strpljivost,
Sonate,Svite, formu za izvođenje upornost i
Varijacije, Koncerti cikličnih marljivost u radu
- J.Turina:Sonata; kompozicija - Razvija sposobnost
- L.Berkeley:Sonatin za savladavanje
a op 51; problema
- F.M.Torroba:Sonati - Razvija sposobnost
na ; snalaženja u
- M.Djulijani:Sonata različitim
op 15, I op. 150; situacijama
- F.Sor: Sonata op - Razvija kreativnost
15,I op 22; - Razvija sposobnost
- M.Ponce: Sonata za javne nastupe
Clasica;
- M.Ponce:Sonatina
Meridional;
- N.Paganini:Velika
sonata A-dur;
- Sonate i Sonatine iz
šire svjetske
literature po izboru
nastavnika
Svite
- J.S.Bach: Laut - Ovladava tehničkim - Razvija strpljivost,
suite 1,2,3,4; postupcima upornost i
- J.S.Bach:Celo suite sviranja polifonije marljivost u radu

110
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
1-6; - Pojedinačno sluša i - Razvija sposobnost
- S.L.Weiss:Suite; izdvaja glasove i za savladavanje
- Dz.Duarte:Engleska naročito teme problema
svita; - Izdvaja teme u - Razvija sposobnost
- G.Sans:Suita akordima uz snalaženja u
espanola; poštovanje različitim
- L.Brauer:Crni fraziranja i situacijama
Decameron; ornamentike - Razvija kreativnost
- A.Tansman:Suite in - Poštuje barokni - Razvija sposobnost
mondo Polonico; način sviranja za javne nastupe
- D.Bogdanovic:Leva
ntinska svita;
- Svite iz šire
svjetske literature
po izboru
nastavnika
Varijacije
- L.Legnani:Introduk
cija, tema sa
varijacijama op 64;
- F.Sor;Fantazije;
- M.Djulijani:
Varijacije za
gitaru;
- L.Brouer:
Varijacije na
Djangovu temu;
- S.Rak:Varijacije;
- D.Bogdanovic:Bluz i
sedam varijacija;
- D.Aguado:
Variaciones
brillantes;
- M.Ponce:Tema
varie et finale;

- Varijacije iz šire
svjetske literature
odgovarajuce
muzickim i
tehnickim
zahtjevima po
izboru nastavnika
Koncerti za orkestar
I gitaru:
- A.Vivaldi:Koncerti
za gitaru i
orkestar;
- M.Giuliani:Koncert
za gitaru i
orkestar, A-dur;

111
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- L.Bokerini:Koncert
za gitaru i
orkestar, E – dur;
- M.K.Tedesco:
Koncert za gitaru i
orkestar;
- J.Rodrigo:Fantazija
za džentlmena;
- J.Rodrigo:Concerto
de Aranjuez;
Djela Male
Forme:Komadi - Ovladava i - Razvija strpljivost,
- M.C.Tedesco:Taran primjenjuje upornost i
tella ; tehnike za marljivost u radu
- J.Turina:Seviljana; izvođenje laganih - Razvija sposobnost
- N.Koskin:Pad ptica; minijatura kao i za savladavanje
- J.Rodrigo:Tri virtuoznih problema
spanska komada kompozicija uz - Razvija sposobnost
- L.Brauer:Elogio de poštovanje snalaženja u
la danza; različitih stilskih različitim
- E.Pujol:Guajira; karakteristika. situacijama
- A.M.Barrios:Catedr - Razvija kreativnost
ala; - Razvija sposobnost
- Odgovarajuci za javne nastupe
komadi po
muzickim I
tehnickim
kriterijumima iz
šire
- Svjetske literature
po izboru
nastavnika.

5.Okvirni spisak literature i drugih izvora

I razred

Etide:
- Matteo Carcassi: Etide op. 60;
- Fernando Sor: Etide op. 60,31,35;
- Matteo Carcassi: Capricci op.26;
- L.Legnani: Capricci op. 36;
- H.V.Lobos: 12 etida;
- N.Coste: Etide op. 38;
- M.Giulliani: Etide op. 1a I op. 48;
- D.Bogdanović: Polimetrijske etide;
- F.Tarrega: Etide;
- H.Albert: Etide(sveska 2,3)
- L.Brouwer: Estudios sencillos od 1 do 10;
- D.Regondi: Etide;
- Etide iz šire svjetske literature po izboru nastavnika

112
Djela krupne forme

Sonate i Sonatine:
- M.Giulianni-Sonatina op 71;
- A.Diabelli: 3 Sonate (C-dur, A-dur, F-dur);
- F.Mollino: 3 Sonate op 6;
- F.Carulli: Sonatina op.81;
- F.Sor: Sonata op 15;
- Sonate ili Sonatine iz šire svjetske literature po izboru nastavnika, i tehničkoj i
muzičkoj sposobnosti učenika.

Polifone kompozicije

Svite:
- R. de Visee: Svite (a-moll,c-moll, g-moll, h-moll,e-moll,G-dur, D-dur);
- J.A.Logy: Partite (a-moll,C-dur);
- J.S.Bach: Chello suita 1-6;
- F.Campion: Suite(d-moll, e-moll, c-moll, D-dur);
- L.Roncalli: Suite(e-moll, h-moll, a-moll, d-moll, g-moll,C-dur, D-dur, F-dur)
- J.S.Bach: Laut Suite 1- 4;

Varijacije:
- F.Sor: Variacije op. 9;
- F.Sor: Variacije op. 28;
- F.Sor: Fantazije;
- M.Giuliani: Variacije op. 4;
- L.Legnani: Skerco i varijacije op.10;
- Varijacije iz šire svjetske literature po izboru nastavnika.

Male forme

Komadi:
- H.V.Lobos: Preludiumi;
- M,Ponce: Preludiumi;
- A.M.Barrios: Valcer br3 ,4;
- A.M.Barrios: Katedrala;
- J.Turina: Garotin, Soleares, Rafaga;
- M.Ponce: Valcer;
- R.Diens: Tango od skaja;
- L.Brower: Elogio de la danca;
- Komadi iz čire svjetske literature po izboru nastavnika.

II razred

Etide:
- Koste: N. H.V.LOBOS:12 etida;
- Etide op. 38;
- DJ.Regondi: Etide;
- H.Albert: Etide(zbirke 2,3) ;
- M.Giuliani: Etide op 48;
- F.Sor: Etide op. 31, 35, 60 i op. 6;
- F.Tarrega: Etide;
- M.Carcassi: Etide op 60;

113
- L.Legnani: Caprica op. 20;
- D.Aguado: Estudios;
- Etide iz šire svjetske literature po izboru nastavnika.

Djela krupne forme

Sonatine i Sonate:
- F.Sor: Grande Sonata op. 25;
- F.Sor: Gran Solo;
- M.Giuliani: Sonata op. 15;
- M.Giuliani: Velika Uvertira op. 61;
- Diabelli: Sonata ( A-dur,F-dur);
- F.Carulli: Sonata op. 81;
- F.Molino: Sonata op. 6;
- Sonate i Sonatine iz šire svjetske literature po izboru nastavnika.

Polifone kompozicije

Svite:
- J.S.Bach: Chello Suita 1-6;
- J.S.Bach: Laut Suite 1- 4;
- S.L.Weiss: Partita A-dur, br.15;
- S.L.Weiss: Sonata –Suita e- moll;
- R. de Vise: Suite;
- G.Sanz: Suita espanola;
- Dz.V.Duarte: Suita op 6;
- Svite iz šire svjetske literature po izboru nastavnika;

Varijacije:
- F.Molino: Fantazija;
- F.Sor: Fantazije;
- M.Giuliani: 3 teme favoriti con variazioni di M.Catalon;
- F.Sor:Introdction et variation op. 30;
F.Sor: Variacije op. 16;
- M.Giuliani: Variacije op. 4;
- L.Legnani: Fantazija;
- Variacije iz šire svjetske literature za gitaru po izboru nastavnika.

Male forme

Komadi:
- J.Malats: Serenada espanola;
- A.Mudara: Fantazija;
- A.Lauro: Valses Venezolanos;
- F.Tarrega: Capricio arabe;
- J.K.Mertz: Tarantela;
- A.M.Barrios: San u šumi;
- L.Brower: Elogio de la danza;
- R.Dyens: Saudade 1, 2, 3;
- F.Sor: Andante Largo;
- Komadi iz šire svjetske literature po izboru.

114
III razred

Etide:
- H.V.Lobos: 12 Etida;
- N.Coste: Etide op. 38;
- F.Sor: Etide op. 6;
- H.Albert: Etide;
- M.Giuliani: Etide op. 48;
- F.Tarrega: Etide;
- E.Pujol: Etide;
- Dj.Regondi: Etide;
- D.Bogdanovic: Polimetrijske etide;
- S.Dodgson-H.Quine: Studies for guitar.

Polifone kompozicije

Svite:
- L.S.Weis: Partita A-dur br. 15;
- L.S.Weis: Svita e-moll;
- L.S.Weis: Svita in la;
- F.M.Toroba: Suite miniature;
- E.G.Baron: Svita A-dur;
- G.Sanz: Svita e-moll;
- J.S.Bach: Chello suite (1- 6) ;
- J.S.Bach: Laut suite(1- 4) ;
- J.S.Bach: Preludiumi i fuge(razlicita izdanja).

Djela velike forme

Sonatine i Sonate:
- F.Molino:Tri Sonate;
- M.Giuliani: Sonata Eroica op. 150; Sonata op 15; Velika uvertira op. 61;
- A.Diabeli: Sonate;
- F.Sor: Gran solo op. 14;
- F.M.Toroba: Sonatina;
- N.Paganini: Velika Sonata A-dur;
- F.Sor: Sonata op. 25;
- Sonate i sonatine iz šire svjetske literature po izboru nastavnika;

Varijacije:
- F.Sor: Fantazije;
- M.Giuliani:Varijacije na Hendlovu temu op. 107; Varijacije na Mocartovu temu
op.9;
- S.Rak: Varijacije;
- C.Domenikoni: Varijacije na Anadolijsku temu;
- Dz.Duarte: Varijacije na italijansku pjesmu;
- M.Giuliani: Varijacije op.4;
- Varijacije iz šire svjetske literature za gitaru po izboru nastavnika.

115
Kompozicije male forme:

Komadi
- A.M.Barrios: Choro de saudade;
- I.Albeniz: Komadi iz spanskih svita;
- E.Pujol: Segedilja;
- F.M.Torroba: Komadi za gitaru;
- M.Ljobet: Komadi za gitaru;
- M.de Falja: Komadi;
- J.Turina: Fandangiljo;
- Izbor renesansno-baroknih, klasično-romantičarskih kompozicija kao iz komada XX
vijeka odgovarajućih muzičkih i tehničkih zahtjeva po izboru nastavnika.

IV razred

Etide:
- H.V.Lobos: 12 etida;
- Dj.Regondi: 10 etida za gitaru;
- E.Pujol: Etide za gitaru;
- N.Coste: Etide op 38;
- D.Bogdanovic: Sedam etida;
- F.Sor: Etide op 29, op 6;
- M.Djulijani: Etide op 48;
- Sor-Segovija: 20 etida;
- L.Legnani: Capricci op. 20;
- F.Tarega: Etide;
- Etide iz šire svjetske literature za gitaru po izboru nastavnika.

Djela krupne forme:Sonatine i sonatine


- J.Turina: Sonata;
- L.Berkeley: Sonatina op. 51;
- F.M.Torroba: Sonatina;
- M.Djulijani:Sonata op 15, I op. 150;
- F.Sor: Sonata op 15, i op. 22;
- M.Ponce: Sonata Clasica;
- M.Ponce: Sonatina Meridional;
- N.Paganini: Velika sonata A-dur;
- Sonate i Sonatine iz šire svjetske literature po izboru nastavnika.

Polifone kompozicije:Svite
- J.S.Bach: Laut suite 1, 2, 3, 4;
- J.S.Bach: Celo suite 1- 6;
- S.L.Weiss: Suite;
- Dz.Duarte: Engleska svita;
- G.Sans: Suita espanola;
- L.Brauer: Crni Decameron;
- A.Tansman: Suite in mondo Polonico;
- D.Bogdanovic: Levantinska svita;
- Svite iz šire svjetske literature po izboru nastavnika;

Varijacije:
- L.Legnani: Introdukcija, tema sa varijacijama op. 64;
- F.Sor: Fantazije;
- M.Djulijani: Varijacije za gitaru;

116
- L.Brouer: Varijacije na Djangovu temu;
- S.Rak: Varijacije;
- D.Bogdanovic: Bluz i sedam varijacija;
- D.Aguado: Variaciones brillantes;
- M.Ponce: Tema varie et finale;
- Varijacije iz šire svjetske literature odgovarajuće muzičkim i tehničkim
zahtjevima po izboru nastavnika.

Djela male forme


Komadi:
- M.C.Tedesco: Tarantella;
- J.Turina: Seviljana;
- N.Koskin: Pad ptica;
- J.Rodrigo: Tri spanska komada;
- L.Brauer: Elogio de la danza;
- E.Pujol: Guajira;
- A.M.Barrios: Catedrala;
- Odgovarajući komadi po muzickim I tehnickim kriterijumima iz šire svjetske
literature po izboru nastavnika.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- gitara kao osnovno sredstvo;
- uređaji za reprodukciju različitih nosača zvuka.

7.Obavezni način provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- tri provjere znanja (po jedna u svakom klasifikacionom periodu) i godišnji ispit.

Prva provjera:
a) jedna skala
b) jedna etida

Druga provjera:
a) jedna skala
b) dva stava barokne sonate

Treća provjera:
a)jedna skala
b)komad ili tema s varijacijama

Ispit na kraju školske godine

Ispitni program

I razred
- Jedna skala sa odgovarajućom kadencom
- Jedna etida
- Sonata, Sonatina ili 2 stava svite
- Jedna kompozicija po slobodnom izboru
Napomena: Cio ispitni program izvodi se napamet.

II razred
- Jedna skala sa odgovarajućom kadencom
- Jedna Sonata, Sonatina ili dva stava Svite
- Kompozicija po slobodnom izboru

117
Napomena: Cio ispitni program izvodi se napamet

III razred:
- Jedna skala sa odgovarajućom kadencom
- Jedna Sonata, Sonatina ili dva stava svite
- Varijacije
- Komad
Napomena: Cio ispitni program izvodi se napamet

IV razred
- Oktave sa odgovarajucom kadencom
- Sonata
- Tri igračka stava svite ili fuga
- Dvije etide
- Komad
Napomena:Cio ispitni program izvodi se napamet

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pređen obavezan minimum programa, pozitivna ocjena sa provjere znanja i
godišnjeg ispita i najmanje dva javna nastupa u toku školske godine.

Obavezan minimum programa

I razred
- Tehnicki materijal prema izboru nastavnika
- Durske i molske skale sa kadencama, kao i hromatske skale
- Četiri etide u toku školske godine prema izboru nastavnika
- Jedna Sonatina ili Sonata (cijela) prema izboru nastavnika
- Tri kraća igračka stava iz svite, prema izboru nastavnika
- Četiri kraća komada u toku godine prema izboru nastavnika

II razred
- Studije i tehnički materijal prema izboru nastavnika
- Durske i molske skale sa propratnim vježbama i odgovarajućim kadencama
- Četiri etide prema izboru nastavnika
- Jedna Sonata ili Sonatina (cijela) prema izboru nastavnika
- Dva do tri stava svite prema izboru nastavnika
- Jedne variacije prema izboru nastavnika
- Dva do tri kraća komada prema izboru nastavnika

III razred
- Studije i tehnički materijal prema izboru nastavnika
- Durske i molske skale sa propratnim vježbama i odgovarajućim kadencama
- Cetiri etide prema izboru nastavnika
- Jedna Sonata ilin Sonatina (cijela) prema izboru nastavnika
- Dva do tri stava svite prema izboru nastavnika
- Jedne variacije prema izboru nastavnika
- Dva do tri kraća komada prema izboru nastavnika

IV razred
- Sve durske i molske skale kroz dvije oktave sa odgovarajucim kadencama
- Četiri etide
- Jedna Sonata, cijela
- Tri igračka stava svite ili fuga

118
- Varijacije
- Tri do četiri komada

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani gitarista.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% pa do 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Sviranje skala i akorda, Teorija muzike sa osnovama Poznavanje ljestvica i
dvozvuka, kadenci harmonije akorda, intervala i kadenci

Sviranje muzickih djela Istorija muzike sa Poznavanje, definisanje i


različitih stilova upoznavanjem muzičke analiziranje karakteristika
literature različitih muzičkih stilova

Sviranje muzičkih djela Muzički oblici Poznavanje, definisanje i


različitih po obliku analiziranje različitih
muzičkih oblika
Sviranje djela kamerne Polifonija Poznavanje, definisanje i
muzike polifonog stila analiziranje djela polifonog
stila
Sviranje muzičkih djela za Kamerna muzika Sviranje djela kamerne
gitaru uz pratnju klavira muzike za kamerne
ansamble gitara sa ostalim
instrumentima

Sviranje djela za gitaru Čitanje s lista Čitanje s lista odlomaka iz


djela solističke muzike

119
1.2.10. ČITANJE S LISTA

1. Naziv predmeta: ČITANJE S LISTA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 36 36
II 36 36
III 36 36
IV 33 33
Ukupno 141 141

Vježbe- individualna nastava

3. Opšti ciljevi nastave


- Ovladavanje čitanjem s lista.

120
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje tehniku - Čita s lista odlomke - Razvija brzinu - Individualna
čitanja s lista iz djela solističke i opažanja i nastava
(djela solističke i kamerne muzike reagovanja
kamerne muzike) - Razvija sposobnost
- Jovan Jovičić: snalaženja u
Škola gitare za različitim
mlade početnike situacijama
- Jovan Jovičić:
Škola za gitaru I i II
dio
- S.Prek: Albim I, II,
III
- V.Andre: Zbirka
kompozicija za
klasičnu gitaru
- Dionice kamerne
muzike

121
Razred: DRUGI
Informativnia ciljevi Socijalizacijski Preporuke za
Formativini ciljevi
i sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje tehniku - Čita s lista odlomke - Razvija brzinu - Individualna
čitanja s lista iz djela solističke i opažanja i nastava
(djela solističke i kamerne muzike reagovanja
kamerne muzike) - Razvija sposobnost
- Jovan Jovičić: snalaženja u
Škola za gitaru II i različitim
III dio situacijama
- V.Andre: Zbirka
kompozicija za
klasičnu gitaru
- F.Noad:
Renesansna gitara
(The Renaissance
Guitar)
- F.Noad: Barokna
gitara (The
Baroque Guitar)
- F: Noad: Klasična
gitara
- (The Classical
Guitar)
- Dionice kamerne
muzike

122
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje tehniku - Čita s lista odlomke - Razvija brzinu - Individualna
čitanja s lista iz djela solističke i opažanja i nastava
(djela solističke i kamerne muzike reagovanja
kamerne muzike) - Razvija sposobnost
- F.Noad: snalaženja u
Renesansna gitara različitim
(The Renaissance situacijama
Guitar)
- F.Noad: Barokna
gitara (The
Baroque Guitar)
- F: Noad: Klasična
gitara
- (The Classical
Guitar)
- U.Peters: Klasici
gitare I-V
(Classikov der
Gittarre)
- Dionice kamerne
muzike

123
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje tehniku - Čita s lista - Razvija brzinu - Individualna
čitanja s lista odlomke iz djela opažanja i nastava
(djela solističke i solističke i reagovanja
kamerne muzike) kamerne muzike - Razvija sposobnost
- F.Noad: snalaženja u
Renesansna gitara različitim
(The Renaissance situacijama
Guitar)
- F.Noad: Barokna
gitara (The
Baroque Guitar)
- F: Noad: Klasična
gitara
- (The Classical
Guitar)
- U.Peters: Klasici
gitare I-V
(Classikov der
Gittarre)
- Dionice kamerne
muzike

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora

I razred
- Jovan Jovičić: Škola gitare za mlade početnike
- Jovan Jovičić: Škola za gitaru I i II dio
- S.Prek: Album I, II, III
- V.Andre: Zbirka kompozicija za klasičnu gitaru
- Dionice kamerne muzike

II razred
- Jovan Jovičić: Škola za gitaru II i III dio
- V.Andre: Zbirka kompozicija za klasičnu gitaru
- F.Noad: Renesansna gitara (The Renaissance Guitar)
- F.Noad: Barokna gitara (The Baroque Guitar)
- F: Noad: Klasična gitara
- (The Classical Guitar)
- Dionice kamerne muzike

III i IV razred
- F.Noad: Renesansna gitara (The Renaissance Guitar)
- F.Noad: Barokna gitara (The Baroque Guitar)
- F: Noad: Klasična gitara (The Classical Guitar)
- U.Peters: Klasici gitare I-V (Classikov der Gittarre)
- Dionice kamerne muzike

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- instrument;
- uređaj za reprodukciju zvuka.

124
7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika
- na kraju svakog klasifikacionog perioda;
- ispit na kraju školske godine;
- godišnji ispit- čitanje s lista odlomka iz jednog djela solističke muzike ili dionice
kamerne muzike.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na godišnjem ispitu.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani gitarista.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% pa do 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Čitanje s lista djela za gitaru Instrument-gitara Sviranje djela za gitaru
Citanje s lista dionice gitare Kamerna muzika Sviranje djela kamerne
iz djela kamerne muzike muzike
Čitanje s lista Solfeđo Čitanje s lista

125
1.2.11. KAMERNA MUZIKA

1. Naziv predmeta: KAMERNA MUZIKA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave:

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 36 36
II 36 36
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 210 210

Vježbe- odjeljenje se dijeli na grupe od 2 do 4 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje sa osnovnim zakonitostima kamernog muziciranja;
- Ovladavanje specifičnim zahtjevima zajedničkog muziciranja u domenu ritmičke,
agogičke i tonske problematike;
- Razvijanje kolektivne odgovornosti;
- Razvijanje sposobnosti za timski rad.

126
4. Sadržaji/ Standardi znanja predmeta /Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje principe - Svira djela - Razvija sposobnost - Nastava se izvodi
izvođenja u kamerne muzike za timski rad sa dva, odnosno,
kamernom različitih stilova - Razvija kreativnost tri učenika u
ansamblu prema - Svira transkripcije - Razvija sposobnost ansamblu
vrsti i sastavu za ansambl gitara komunikacije
Duo gitara: ili kamerni ansambl - Razvija sposobnost
- Jovan Jovičić: 24 sa gitarom prilagođavanju
dueta F.Karulja za - Razvija spremnost
dvije gitare na pomoć
- Ferdinando Karulji: - Razvija sposobnost
Dueti za dvije snalaženja u
gitaru op. 333/II različitim
Dueti za gitaru i situacijama
klavir:
- Anton Dijabeli:
Laki dueti za gitaru
i klavir
Gitara i glas:
- Kompozicije starih
italijanskih
majstora za glas i
gitaru: Kačini
- V.Andre: Gitara u
kamernoj muzici-
kompozicije za tri
gitare

127
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje principe - Svira djela - Razvija sposobnost - Nastava se izvodi
izvođenja u kamerne muzike za timski rad sa dva, tri, četiri i
kamernom različitih stilova - Razvija kreativnost pet učenika u
ansamblu prema - Svira transkripcije - Razvija sposobnost ansamblu
vrsti i sastavu za ansambl gitara komunikacije
Duo gitara ili kamerni ansambl - Razvija sposobnost
- Jovan Jovičić: 24 sa gitarom prilagođavanju
dueta F.Karilja za - Razvija spremnost
dvije gitare na pomoć
- F.Karulji: op. - Razvija sposobnost
333/III; op.34; snalaženja u
op.120; 146 različitim
- M.Guljiani: op. situacijama
16a; op. 55; op.
75; op. 80; op. 92;
op. 94
- J.Kofner: op. 80;
op. 87; op.40
- F.Sor: op. 34; op.
38; op. 39; op. 61;
op. 62
- L.Von Kal: op. 24;
op. 39
Trio gitara
- A.Dijabeli: op. 62
- F.Granjani: op. 12
- J.Kofner: op. 168
Gitara i flauta (ili
violina)
- M.Guiljini: op. 25;
op. 52; op. 74; op.
74; op. 75; op. 77;
op. 81
- F.Granjani: op. 8
- F.Korulji: op. 109
Gitara i klavir
- A.Dijabeli: Dueti
op. 68
- M.Đulijani: op. 65;
op. 68; op. 93; op.
104
Tria, kvarteti i
kvinteti
- L.Bokerinija, M.
Guiljanija, L.Von
Kala, F. Karulja,
F.Molinoa i drugih

128
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje principe - Svira djela - Razvija sposobnost - Nastava se izvodi
izvođenja u kamerne muzike za timski rad sa dva, tri, i pet
kamernom različitih stilova - Razvija kreativnost učenika u ansamblu
ansamblu prema - Svira transkripcije - Razvija sposobnost
vrsti i sastavu za ansambl gitara komunikacije
Dvije gitare ili kamerni ansambl - Razvija sposobnost
- F.Sor: op. 41; op. sa gitarom prilagođavanju
44bis; op. 53; op. - Razvija spremnost
55 na pomoć
- M. Guiljani: op. 35; - Razvija sposobnost
op. 66; op. 67; op. snalaženja u
69; op. 116 različitim
- M.K.Tedesko: op. situacijama
196
- L.Brouver: Mikro
komadi za dvije
gitare
- Trio gitara, kvartet
gitara, kvintet
gitara L.Bokerinija,
M. Guiljanija,
L.Von Kala, F.
Karulja, F.Molinoa i
drugih

129
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje principe - Svira djela - Razvija sposobnost - Nastava se izvodi
izvođenja u kamerne muzike za timski rad sa dva, tri, četiri i
kamernom različitih stilova - Razvija kreativnost pet učenika u
ansamblu prema - Svira transkripcije - Razvija sposobnost ansamblu
vrsti i sastavu djela za ansambl komunikacije
Duo gitara gitara ili kamerne - Razvija sposobnost
- J.K.Merc: Dueti za ansamble sa prilagođavanju
dvije gitare gitarom - Razvija spremnost
- F. Sor: op. 41; op. na pomoć
54 bis; op. 63 - Razvija sposobnost
- M.Guiljani: op. snalaženja u
130; op. 137; op. različitim
116; op. 65; op. situacijama
101; op. 102; op.
103
- Trio gitara, kvartet
gitara, kvintet
gitara L.Bokerinija,
M. Guiljanija,
L.Von Kala, F.
Karulja, F.Molinoa i
drugih

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora

I razred:
- Vjekoslav Andre: Gitara u kamernoj muzici
- Uroš Dojčonović: Antologija muzike za gitaru u Srbiji (Ed. Prometej)

Duo gitara:
- Jovan Jovičić: 24 dueta F.Karulja za dvije gitare (Ed. Nota)
- Ferdinando Karulji: Dueti za dvije gitare op. 333/II
- Dueti za gitaru i klavir:
- Anton Dijabeli: Laki dueti za gitaru i klavir
- Kompozicije starih italijanskih majstora za glas i gitaru: Kačini
- Transkripcije djela Baha, Betovena,Kuprena, Mocarta, Persla, Ramoa i drugih

II razred:
- Vjekoslav Andre: Gitara u kamernoj muzici
- Uroš Dojčinović: Antologija muzike za gitaru u Srbiji

Duo gitara
- Jovan Jovičić: 24 dueta F.Karilja za dvije gitare
- F.Karulji: op. 333/III; op.34; op.120; 146
- M.Guljiani: op. 16a; op. 55; op. 75; op. 80; op. 92; op. 94
- J.Kofner: op. 80; op. 87; op.40
- F.Sor: op. 34; op. 38; op. 39; op. 61; op. 62
- L.Von Kal: op. 24; op. 39
- Trio gitara
- A.Dijabeli: op. 62

130
- F.Granjani: op. 12
- J.Kofner: op. 168
- Gitara i flauta ili violina
- M.Guiljini: op. 25; op. 52; op. 74; op. 74; op. 75; op. 77; op. 81
- F.Granjani: op. 8
- F.Korulji: op. 109
- Tria, kvarteti i kvinteti L.Bokerinija, M. Guiljanija, L.Von Kala, F. Karulja,
F.Molinoa i drugih

III razred:
Duo gitara
- F.Sor: op. 41; op. 44bis; op. 53; op. 55
- M. Guiljani: op. 35; op. 66; op. 67; op. 69; op. 116
- M.K.Tedesko: op. 196
- L.Brouver: Mikro komadi za dvije gitare
- Transkripcije djela Baha, Skarlatija, De Falje, Granadosa, Albeniza E. Pujola, M.
Lobeta, F. Tarege i drugih za kamerne ansamble sa gitarom

IV razred:
Duo gitara
- J.K.Merc: Dueti za dvije gitare
- F. Sor: op. 41; op. 54 bis; op. 63
- M.Guiljani: op. 130; op. 137; op. 116; op. 65; op. 101; op. 102; op. 103
- Transkripcije djela za kamerne sastave sa gitarom

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- prostorija primjerena veličini ansambla;
- odgovarajući broj stolica i pulteva, shodno veličini ansambla;
- audio i video uređaji za snimanje i reprodukciju.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu;
- dva javna nastupa u toku školske godine (po jedan u svakom polugodištu) ;
- ispit na kraju školske godine.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pređen minimum gradiva (dva dueta i dva ciklična djela);
- dva uspješna javna nastupa u toku školske godine (po jedan u svakom
polugodištu);
- pozitivna ocjena na godišnjem ispitu (jedan duet i jedna ciklična kompozicija).

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani muzičar – gitarista ili drugog izvođačkog usmjerenja u zavisnosti od
sastava kamernog ansambla.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

131
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Sviranje djela za kamerne Istorija muzike sa Poznavanje, definisanje
sastave različitih stilova upoznavanjem muzičke karakteristika različitih
literature muzičkih stilova i njihovih
predstavnika kroz analizu
muzičke literature
Sviranje djela kamerne Muzički oblici Poznavanje, definisanje i
muzike različitih muzičkih analiziranje različitih
formi muzičkih formi
Sviranje kompozicija Polifonija Poznavanje, definisanje i
polifonog stila analiziranje polifonih
tehnika komponovanja
Sviranje različitih Harmonija Poznavanje, definisanje i
kompozicija homofonog stila analiziranje harmonskih
sredstava u muzičkom djelu

132
1.2.12. HORSKO PJEVANJE

1.Naziv predmeta: HORSKO PJEVANJE

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 72 72
II 72 72
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 282 282

Vježbe- pjevanje u horskom ansamblu

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje sa horskom literaturom;
- Ovladavanje vokalnom tehnikom;
- Osposobljavanje za pjevanje u horskom ansamblu;
- Osposobljavanje za umjetničku interpretaciju;
- Osposobljavanje za timski rad.

133
4. Sadržaji/ Standardi znanja predmeta / Operativni ciljevi
Razred: PRVI,DRUGI, TREĆI, ČETVRTI
(predmet je programski isti za sva četiri razreda)
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje osnovne - Poštuje osnovne - Razvija osjećaj za - Rad sa manjim
zakonitosti vokalne zakonitosti vokalne radnu disciplinu, grupama (po
tehnike tehnike kolektivni rad i glasovima) i
- Razvija pravilnu odgovornost kolektivno
impostaciju disanja - Razvija sposobnost - Javni nastupi
i oblikovanja za snalaženje u
- Poznaje zakonitosti vokala složenim
pjevanja u horu - Razvija sposobnost situacijama
fraziranja i
pravilnog uzimanja
daha u pjevanju
- Upoznaje djela za vokaliza i horskih
ženski, muški i kompozicija
mješoviti hor
- Duhovna muzika:
- Pravoslavna muzika - Poštuje zakonitosti
(XII i XIII vijek, pjevanja u horskom
vizantijska muzika, ansamblu
XIX i XX vijek) - Interpretira horske
- Katolička muzika kompozicije
(XVI-XX vijek) - Poštuje notni tekst
- Svjetovna muzika i različite
- Muzika XX vijeka dirigentske
- Domaći autori zahtjeve,
- Strani autori interpretativne i
vokalne prirode

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Literatura za ženski hor
- Duhovna muzika: Vizantijaska muzika XI, XII i XIII vijeka (anonimni kompozitori)
- Pravoslavna muzika: St.St. Mokranjac; Odlomci iz liturgije Sv. Jovana Zlatoustog
- M.Tajčević: IV duhovni stih
- S.Rahmanjinov: Bogorodice djevo
- P.I.Čajskovski: Svjati Bože
- P.Česnokov: Da ispravitsja, Tebe poem
- Katolička muzika:
- Stari majstori (Palestrina, Lasso, Vittoria, Festa)
- Izbor djela duhovne muzike
- G.B. Pergolesi: Stabat Mater
- W.A. Mocart: Ave verum corpus
- J.S.Bach: Korali i kantate (jednostavnije)
- J.Gallus: Moteti
- Lukačić: Izabrane kompozicije
- Svjetovna muzika:
- St.St. Mokranjac:
- Rukoveti (jednostavnije-II,VII,VIII, IX)
- Složenije (III, X, XV)
- Primorski napjevi

134
- Kozar
- Muzika XX vijeka:
- R.Petrović: U kotarici mi majka selo donela, Canticum canticorum
- K.Babić: Razbrajalice, Tri madrigala
- M.Milojević: Muha i komarac
- T. Skalovski: II rapsodija
- T.Prokopjev: Kumanovke
- B. Tamindžić: Rukovet za ženski hor, Crmnički oro, Zavolje se dvoje mlado
- Literatura za muški hor
- Gregorijanski korali (po izboru)
- Pjevanja po Oktoihu
- Napjevi za muški hor-vizantijska muzika
- St.St. Mokranjac: I rukovet (II, VII, IX- transponovane za muški hor)
- Lambra Dimitrijević: Odabrane kompozicije (od XVI-XX vijeka)- izbor za muški
hor
- Literatura za mješoviti hor
- J.S.Bach:Korali (po izboru)
- Lambra Dimitrijević: Odabrane kompozicije (od XVI –XX vijeka)-izbor za mješoviti
hor
- St. St. Mokranjac: Rukoveti (po izboru)

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir;
- partiture;
- aparati za reprodukciju različitih nosača zvuka.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- provjera znanja vrši se po principu pjevanja po kvartetima (sopran I, sopran II, alt
I, alt II ili sopran, alt, tenor bas) i to kompozicije po izboru nastavnika (najmanje
jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa provjera
tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani dirigent;
- diplomirani kompozitor;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% pa do 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

135
11.Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Pjevanje različitih vokalnih Solfeđo Pjevanje iz notnog teksta
muzičkih oblika (polifonih i jednoglasnog i višeglasnog
homofonih) stava
Pjevanje različitih vokalnih Muzički oblici Poznavanje, definisanje i
muzičkih oblika analiziranje različitih
vokalnih muzičkih oblika na
primjerima iz literature
Pjevanje višeglasnih vokalnih Polifonija Poznavanje, definisanje,
polifonih formi analiziranje i interpretacija
vokalnih višeglasnih formi

136
1.2.13. UPOREDNI INSTRUMENT - KLAVIR

1. Naziv predmeta: UPOREDNI INSTRUMENT - KLAVIR

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 36 36
II 36 36
III 36 36
IV 33 33
Ukupno 141 141

Vježbe - individualna nastava

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje klavira kao harmonskog instrumenta;
- Savladavanje osnovnih tehnika sviranja na klaviru;
- Osposobljavanje učenika za korepeticiju.

137
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Poznaje sve durske - Svira sve durske i - Razvija strpljivost, - Individualna
i molske skale i molske skale kroz upornost i nastava
njihov prstored jednu oktavu u marljivost
osminama, - Razvija sposobnost
paralelno za savladavanje
problema
Akordi - Razvija sposobnost
- Poznaje sve durske - Svira durske i snalaženja u
i molske trozvuke i molske trozvuke u različitim
njihov prstored malom razlaganju situacijama
(kvintakord, - Razvija sposobnost
sekstakord, analitičkog
kvartsekstakord) razmišljanja
troglasno, - Razvija kreativnost
paralelno
Škole za klavir
- J.Kršić: Početna - Savladava osnovne
škola tehnike sviranja na
- Nikolajev: Početna klaviru
škola
- Bajer: Početna
škola (čita notni
tekst)
Etide:
- Divernoa op. 176
- Lemoan op. 37.
- Izbor
(jednostavnijih)
(čita notni tekst)

138
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Poznaje sve durske - Svira sve durske i - Razvija strpljivost, - Individualna
i molske skale i molske skale upornost i nastava
njihov prstored paralelno u marljivost
osminama kroz - Razvija sposobnost
dvije oktave za savladavanje
Akordi problema
- Poznaje sve durske - Svira durske i - Razvija sposobnost
i molske trozvuke i molske trozvuke, snalaženja u
njihov prstored simultano i u različitim
malom razlaganju, situacijama
troglasno kroz
dvije oktave,
paralelno
Etide:
- Divernoa op. 176 - Savladava osnovne - Razvija sposobnost
(složenije) tehnike sviranja analitičkog
- Lemoan op. 37 razmišljanja
(složenije) - Razvija tačnost i
- Heler –izbor preciznost
- Bertini: op 100 - Razvija kreativnost
(izbor) (čita notni - Razvija marljivost i
tekst) strpljivost
- Razvija sposobnost
Polifonija kontrolisanja treme - Nastupi na internim
- J.S.Bah: Male - Ovladava osnovnim - Razvija sposobnost i javnim časovima
kompozicije – izbor principima sviranja za savladavanje
jednostavnijih (čita polifonije problema
notni tekst) - Razvija sposobnost
snalaženja u
Sonatine: različitim
- Vanhal, Andre, - Ovladava i situacijama
Betoven, Klementi, primjenjuje
Haslinger (Čita tehnike za
notni tekst) izvođenje manjih
formi

Kompozicije male - Ovladava i


forme (obuhvatiti primjenjuje
najmanje tri stilske tehnike za sviranje
epohe) minijatura
- J.Kršić: Klavirska različitog karaktera
čitanka II (čita i stila
notni tekst) - Svira jednu
kompoziciju u
formi klavirske
pratnje za solo
instrument ili za
četiri ruke

139
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Poznaje sve durske - Svira sve durske i - Razvija strpljivost, - Individualna
i molske skale i molske skale u upornost i nastava
njihov prstored triolama kroz tri marljivost
oktave - Razvija sposobnost
Akordi za savladavanje
- Poznaje sve durske - Svira durske i problema
i molske trozvuke i molske trozvuke - Razvija sposobnost
njihov prstored četvoroglasno, snalaženja u
simultano i malo različitim
razlaganje kroz situacijama
dvije oktave
Etide:
Černi op. 849 - Savladava osnovne - Razvija sposobnost
Bertini op. 100 tehnike sviranja analitičkog
Berens op. 88 razmišljanja
Keler: Zbirka - Razvija tačnost i
klavirskih preciznost
kompozicija za - Razvija kreativnost
savladavanje - Razvija marljivost i
tehničkih problema I strpljivost
sveska - izbor - Razvija sposobnost
J.Kršić: Klavirska kontrolisanja treme
hrestomatija za IV - Razvija sposobnost
razred za savladavanje
(Čita notni tekst) problema
- Razvija sposobnost
Polifonija snalaženja u
- J.S.Bah: Male - Ovladava osnovnim različitim - Nastupi na internim
kompozicije za principima sviranja situacijama i javnim časovima
klavir polifonije
- Polifone
kompozicije drugih
kompozitora
barokne epohe,
odgovarajuće
težine (čita notni
tekst)

Sonatine:
Kulau, Dusik, - Ovladava i
Klementi, Čimaroza, primjenjuje
Benda, Diabeli, tehnike za
Betoven, Hajdn izvođenje manjih
(čita notni tekst) cikličnih formi

140
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Kompozicije male
forme - Ovladava i
J.Kršić: Klavirska primjenjuje
hrestomatija za III tehnike za sviranje
razred minijatura
Šuman: Album za različitog karaktera
mladež i stila
(jednostavnije) - Svira dvije
Čajkovski: Album za klavirske pratnje
mladež za solo instrument
(jednostavnije) (koji učenik svira
Tajčević: Deci na odsjeku) ili
(čita notni tekst) dvije kompozicije
četvororučno
(nastavnik svira
solo dionicu)

141
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Poznaje sve durske - Svira sve skale kroz - Razvija strpljivost, - Individualna
i molske skale i tri oktave u upornost i nastava
prstored triolama marljivost
Akordi - Razvija sposobnost - Nastupi na internim
- Poznaje sve durske - Svira durske i za savladavanje i javnim časovima
i molske trozvuke, molske trozvuke problema
dominantne i četvoroglasno, - Razvija sposobnost
umanjene simultano, malo snalaženja u
septakorde i razlaganje kroz različitim
prstored četiri oktave, situacijama
paralelno
- Svira dominantni i
umanjeni
septakord, malo
razlaganje
četvoroglasno kroz
dvije oktave
Etide:
Černi op.849 - Savladava osnovne - Razvija sposobnost
(složenije); op. 299. tehnike sviranja analitičkog
I sveska razmišljanja
(jednostavnije) - Razvija tačnost i
Berens op.88; op. 61 preciznost
(jednostavnije) - Razvija kreativnost
Heler op. 100 - Razvija marljivost i
(Čita notni tekst) strpljivost
- Razvija sposobnost
Polifonija kontrolisanja treme
J.S.Bah: - Ovladava osnovnim - Razvija sposobnost
Male kompozicije principima sviranja za savladavanje
Dvanaest malih polifonije problema
preludijuma - Razvija sposobnost
Šest malih snalaženja u
preludijuma različitim
(Čita notni tekst) situacijama
Sonatine:
Klementi, Kulau, - Ovladava i
Hajdn, Čimaroza, primjenjuje
Skarlati, Mocart, tehnike za
Betoven izvođenje manjih
(Čita notni tekst) cikličnih formi

142
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Kompozicije male
forme - Ovladava i - Nastupi na internim
J.Kršić: Klavirska primjenjuje i javnim časovima
hrestomatija za IV tehnike za sviranje
razred minijatura
Šuman: Album za različitog karaktera
mladež i stila
Čajkovski: Album za - Svira dvije
mladež op 39. klavirske pratnje
Tajčević: Deci za solo instrument
(čita notni tekst) (koji učenik svira
na odsjeku) ili
dvije kompozicije
četvororučno
(nastavnik svira
solo dionicu)

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


Etide:
- Černi op. 849
- Bertini op. 100
- Berens op. 88
- Keler: Zbirka klavirskih kompozicija za savladavanje tehničkih problema I sveska -
izbor
- J.Kršić: Početna škola za klavir
- Divernoa op. 176 (složenije)
- Lemoan op. 37 (složenije)
- Heler –izbor
- Bertini: op 100 (izbor)
- Černi op. 849
- Bertini op. 100
- Berens op. 88
- Keler: Zbirka klavirskih kompozicija za savladavanje tehničkih problema I sveska -
izbor
- J.Kršić: Klavirska hrestomatija za IV razred
- Černi op.849 (složenije); op. 299. I sveska (jednostavnije)
- Berens op.88; op. 61 (jednostavnije)
- Heler op. 100

Polifonija:
- J.S.Bah:
- Male kompozicije
- Dvanaest malih preludijuma
- Šest malih preludijuma

Sonatine:
Vanhal, Andre, Betoven, Klementi, Haslinger Kulau, Dusik, Klementi, Čimaroza,
Benda, Diabeli, Betoven, Hajdn Klementi, Kulau, Hajdn, Čimaroza, Skarlati,
Mocart, Betoven

143
Kompozicije male forme:
- J.Kršić: Klavirska čitanka, II J.Kršić: Klavirska hrestomatija za III razred
- Šuman: Album za mladež (jednostavnije)
- Čajkovski: Album za mladež (jednostavnije)
- Tajčević: Deci J.Kršić: Klavirska hrestomatija za IV razred
- Šuman: Album za mladež
- Čajkovski: Album za mladež op 39.
- Tajčević: Deci J.Kršić: Klavirska hrestomatija za IV razred

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo.

7. Obavezani načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- u toku svakog klasifikacionog perioda;
- ispit na kraju školske godine u drugom, trećem i četvrtom razredu.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- uspješno savladan obavezan minimum programa;
- pozitivna ocjena na kraju školske godine, odnosno pozitivna ocjena na godišnjem
ispitu.

Obavezan minimum programa


I razred
- Najmanje 40 vježbi početne škole
- Četiri kompozicije po slobodnom izboru različitih stilova i karaktera
- Jedna klavirska pratnja malih komada za solo instrument ili kompozicija za četiri
ruke

II razred
- Četiri etide različitih tehničkih zahtjeva
- Jedna polifona kompozicija
- Jedna Sonatina u cjelini ili više stavova različitog karaktera iz različitih Sonatina
- Dvije kompozicije različite po karakteru i stilu
- Jedna klavirska pratnja za solo instrument ili kompozicija za četiri ruke

III razred
- Četiri Etide različitih tehničkih zahtjeva
- Dvije kompozicije polifonog stila
- Dvije kompozicije male forme
- Jedna klavirska pratnja za solo instrument ili kompozicija za četiri ruke
- Jedna Sonatina u cjelini

IV razred
- Četiri etide različitih tehničkih zahtjeva
- Dvije kompozicije polifonog stila
- Dvije kompozicije male forme
- Jedna klavirska pratnja za solo instrument ili kompozicija za četiri ruke
- Jedna Sonatina u cjelini

Zahtjevi na godišnjem ispitu:


II, III, IV razred
- Jedna skala po izboru
- Jedna etida
- Jedna kompozicija J.S.Baha

144
- Jedan stav Sonatine
- Jedna kompozicija male forme

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani klavirista.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30 – 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Sviranje kompozicija različitih Istorija muzike sa Poznavanje, definisanje i
stilova upoznavanjem muzičke analiziranje karakteristika
literature muzičkih stilova
Sviranje kompozicija različitih Muzički oblici Poznavanje, definisanje i
formi analiziranje različitih muzičkih
oblika
Sviranje kompozicija polifonog Polifonija Poznavanje, definisanje i
stila analiziranje polifonih oblika

145
1.3. IZBORNI PREDMETI

1.3.1. TEORIJA DŽEZA

1. Naziv predmeta: TEORIJA DŽEZA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 36 36
III 36 36
IV 33 33
Ukupno 105 105

Teorija- odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika.

3. Opšti ciljevi nastave


- Poznavanje istorije i teorije džez muzike;
- Povezivanje teorije džez muzike sa drugim muzičkim disciplinama: harmonijom,
muzičkim oblicima, naukom o muzičkim instrumentima.

146
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje Istoriju - Sluša i analizira - Razvija kritički
džeza I dio kompozicije odnos prema nauci i
- Prethodnici džeza karakterističnih umjetnosti
- Afrički korijeni predstavnika po - Razvija analitičnost,
- Američko pravcima i stilovima marljivost, kvalitet
presađivanje džeza rada i ispunjavanje
(stapanje afričke i radnih obaveza
evropske muzičke - Prepoznaje džez
tradicije na tlu SAD) stilove
- Klasični bluz (Lemon
Džeferson, Ledbeli,
Big Bil Brunzi i
drugi)
- Skot Džoplin -
regtajm
- Nju Orleans –
rađanje klasičnog
stila
- Prvi zvuci – Kreolska
subkultura; prvi
ulični orkestri
- Rasad iz Nju
Orleansa – Oridžinel
Diksilend Džez Bend,
Kriol Džez Bend,
Džozef King Oliver, - Sluša i analizira
Sidni Beše, Džimi kompozicije
Nun, Džoni i Bejbi karakterističnih
Dodz, Kid Ori i drugi predstavnika po
- Veliki Džeri Lord – pravcima i stilovima
Džeri Lord Morton i džeza
»Red Hot Pepers«,
Besi Smit i novi bluz - Prepoznaje džez
– Besi Smit, Klara stilove
Smit i Ma Rekni
- Bijela pritoka - Nju - Razvija kritički
Orleans Ritam Kings odnos prema nauci i
- Prvi genije – Luj umjetnosti
Armstrong - Razvija analitičnost,
- Era svinga – marljivost, kvalitet
sazrijevanje džez rada i ispunjavanje
muzike radnih obaveza
- Pojava velikog
orkestra – Flečer
Henderson, Džin
Goldket, Red Alen,
Luis Rasel i drugi
- Afirmacija klavira –

147
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Strajd klaviristi:
Fets Voler, Erl
Hajns, Džejms P.
Džonson, bugi
vugi...
- Dominacija
saksofona – Kolman
Hokins, Lester Jang,
Ben Vebster, Ad
Džonson, Don Bajas i
drugi
- Djuk Elington – razni
orkestri, period od
1923. Do 1973. God.
Sa značajnim
solistima
- Sving orkestri – Beni
Gudman, Tomi i
Džimi Dorsi, Beni
Moten, Kaunt Bejzi,
Arti Šo, Glen Miler i
drugi
- Preporod diksilenda
– Bank Džonson,
Vajld Bil Dejvidson,
Bobi Heket, Maks
Kaminski, Bili
Baterfild, Magsi
Spenijer i drugi
- Mali sving orkestri i
vokalni džez – Roj
Eldridž, Beni Karter,
Bili Holidej, Sara
Von, Ela Fitdžerald i
drugi
- Džez u Evropi –
Đango Rajnhart i
drugi
- Moderno doba džeza
1.
- Bi bap pobuna –
opšti dio
- Čarli Parker- njegov
uticaj; razni
ansambli
- Dizi Gilespi – mali
sastavi i big bend
- Tejtum i Pauel
prekrajaju klavir –
Art Tejtum, Bad

148
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Pauel, Telonijus
Monk, Oskar
Piterson, Erol
Garner, Bil Evans i
drugi
- Čarlijevi i Dizijevi
sljedbenici – Kliford
Braun, Fets Navaro,
Soni Stit, Džej Džej
Džonson i drugi
- Majls Dejvis – razni
ansambli
- Modern Džez Kvartet
- Pokušaj sinteze –
„Third stearn“
(Treća struja) u
džezu – Džon Luis,
Ginter Šuler, Gil
Evans, Majls Dejvis i
drugi - Primjenjuje
- Upoznaje nomenklaturu,
nomenklaturu, terminologiju,
terminologiju, tonalitet
tonalitet - Konstruiše durske
- Upoznaje dijatonski skale stupnjeva
sistem, konstrukciju
durske skale,
stupnjeva - Primjenjuje moduse
- Upoznaje modus durske skale
durske skale - Opaža i intonira
- Upoznaje intervale, intervale,
proste- složene, proste/složene,
klasifikaciju, šifre, klasifikuje šifre,
stepeni stepene
- Primjenjuje sistem
- Upoznaje sistem pamćenja intervala
pamćenja intervala - Upotrebljava
- Upoznaje krugove krugove intervala,
intervala, kvintni kvintnog kruga, dva
krug, dva kruga kruga velikih
velikih sekundi, tri sekundi, tri kruga
kruga malih terci, malih terci, četiri
četiri kruga velikih kruga velikih terci
terci, (kvartnog (kvartnog kruga)
kruga)
- Primjenjuje akorde
- Upoznaje akorde tercnih struktura-
tercne strukture dijatonske trozvuke
- Dijatonski trozvuci u u duru sa simbolima
duru sa simbolima i i obilježava

149
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
obelježavanjem stupnjeve, odnos
stupnjeva, odnosi trozvuka i skale,
trozvuka i skale, obrtaja trozvuka,
obrtaja trozvuka, naziva i simbola,
naziva i simbola, zadržičnog trozvuka
zadržičnog trozvuka sus4 sa obrtajima i
sus4 sa obrtajima i simbolima
simbolima - Primjenjuje
- Upoznaje istorijat funkcionalnu
funkcionalnu harmoniju
harmoniju - Primjenjuje
- Klasifikuje dijatonske trozvuke
dijatonske trozvuke - Primjenjuje
- Poznaje akordske akordske progresije
progresije -
definicija i tipovi,
funkcionalna analiza
akordskih progresija
u duru - Primjenjuje
- Upoznaje kadence - kadence: autentične
autentična i i plagalne
plagalna - Primjenjuje prirodni
(paralelni) mol i
- Upoznaje njegove dijatonske
konstrukciju trozvuke
prirodnog
(paralelnog) mola i
njegovih dijatonskih
trozvuka sa - Primjenjuje
simbolima harmonski i
- Upoznaje harmonski melodijski mol
i melodijski mol i
njihove dijatonske
trozvuke sa - Primjenjuje četiri
simbolima osnovna kvaliteta
- Upoznaje četiri trozvuka
osnovna kvaliteta - Primjenjuje
trozvuka akordske progresije
- Upoznaje akordske u molu
progresije u molu - Primjenjuje kadence
u molu- autentične i
- Upoznaje kadence u plagalne
molu - autentična i
plagalna
- Funkcionalna analiza
akordskih progresija
u molu

150
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje Istoriju - Sluša i analizira - Razvijanje kritičkog
džeza II dio kompozicije odnosa prema nauci
- Moderno doba Džeza karakterističnih i umjetnosti
2 predstavnika po - Razvijanje
- Hard bap i fanki pravcima i stilovima analitičnosti,
džez – Horas Silver, džeza marljivosti,
Čarls Mangas, Art kvaliteta rada i
Blejki, Soni Rolins, - Prepoznaje džez ispunjavanja radnih
Atr Farmer, Beni stilove obaveza
Golson i drugi
- Fri džez – Sesil
Tejlor, Ornet
Kolmen i drugi
- Džez – Mejsija –
Džon Koltejn – razni
ansambli
- Gitara u džezu – od
Čarlija Kristijana do
danas
- Klavir u džezu
poslije 1970.
Godine– Keit Džeret,
Herbi Hеnkоk, Čik
Koria, Mekoj Tarner
i drugi
- Big Bend poslije
1970. Godine – Gil
Evans, San Ra, Teds
Džons, - Mel Luis,
Don Elis, Badi Rič i
drugi
- Razni pravci poslije
1970. God. – soul
džez, bosa nova,
ritam i bluz, salsa,
rok džez i drugi
- Džez i ostale
umjetnosti – Džez na
filmu, pozorištu, TV,
džez i književnost i
slikarstvo
- Uvod u - Vježba
improvizaciju improvizaciju

- Poznaje - Konstrukcija
konstrukciju četvorozvuka –
četvorozvuka- septakorda
septakorda, simbola
i obrtaja

151
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje dijatonske - Primjenjuje
septakorde u duru, dijatonske
simbole i obrtaje, septakorde u duru,
upoznaje odnos septakorde i skale,
septakorda i skala, zadržični i
zadržičnog dominantni
dominantnog septakorda (7sus4)
septakorda (7sus4)
- Upoznaje dijatonske - Primjenjuje
septakorde u sve tri dijatonske
vrste mola, simbole septakorde u sve tri
i obrtaje, zadržične vrste mola, simbole
septakorde (sus4) i obrtaje, zadržičnih
septakorda (sus4)
- Upoznaje šest - Primjenjuje šest
osnovnih kvaliteta osnovnih kvaliteta
septakorda septakorda

- Upoznaje osnovne - Opaža osnovne


funkcije dijatonskih funkcije dijatonskih
septakorda u septakorda u
akordskim akordskim
progresijama u duru progresijama u duru
i molu sa i molu sa
zamjenama zamjenama
- Upoznaje alterovane - Primjenjuje
i supstitucione alterovane i
akorde, sekundarne supstitucione
dominante akorde, sekundarne
dominante
- Upoznaje tritonusne - Primjenjuje
supstitucije i tritonusne
supstitucije po supstitucije i
umanjenim serijama supstitucije po
umanjenim serijama
- Upoznaje nonakorde - Primjenjuje
sa simbolima- nonakorde
alterovana nona

- Upoznaje netercne - Primjenjuje


akordske strukture: netercne akordske
kvartne, kvintne, strukture: kvartne,
sekundne, akorde sa kvintne, sekundne,
horizontalnom akorde sa
crtom– polikorde i horizontalnom
akorde sa kosom crtom, polikorde i
crtom– akordi sa akorde sa kosom
specifičnim basom crtom, akorde sa
specifičnim basom

152
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje Istoriju - Sluša i analizira - Razvija analitičnost, - Rad sa grupom od
džeza III dio kompozicije marljivost, kvalitet sedam do 10
- Doprinosi razvoju karakterističnih rada i ispunjavanja učenika
džeza predstavnika po radnih obaveza
- Ostali kontinenti– pravcima i stilovima - Razvija kritički
Azija, Afrika, džeza odnos prema nauci i
Australija, Južna umjetnosti
Amerika
- Latin Džez– Kuba
- Značaj evropskog
džeza– Francuska,
Njemačka, Velika
Britanija, Italija,
Švedska, Poljska,
Austrija, Mađarska,
Čehoslovačka, SSSR
- Džez u Jugoslaviji do
1990. Godine
- Najznačajniji centri:
Ljubljana– džez
orkestar rtlj sa
dirigentima i
solistima, Zagreb–
džez orkestar RTZ sa
dirigentima i
solistima, Beograd–
džez orkestar RTB sa
dirigentima i
solistima
- Ostali centri: Novi
Sad, Sarajevo,
Skoplje
- Upoznaje - Primjenjuje durske
konstrukciju durske skale, moduse i
skale, modusa i dijatonske
dijatonskih četvorozvuke sa
četvorozvuka sa simbolima i
simbolima i obrtajima
obrtajima
- Upoznaje odnos - Primjenjuje akorde i
akorda i akordskih akordske skale,
skala, modusa u moduse u duru
duru
- Upoznaje modus - Primjenjuje moduse
uzlaznog uzlaznog
harmonskog mola harmonskog mola
- Upoznaje lidijsku - Primjenjuje lidijsku
- Prekomjernu skalu - Primjenjuje

153
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
prekomjernu skalu
Upoznaje skale:
- Harmonski mol - Primjenjuje
harmonski mol
- Umanjena skala - Primjenjuje
umanjenu skalu
- Cjelostepena skala - Primjenjuje
cjelostepenu skalu
- Prekomjerna skala - Primjenjuje
prekomjernu skalu
- Bebop skala - Primjenjuje bebop
skalu
- Pentatonska skala - Primjenjuje
pentatonske skale
- Blues skala - Primjenjuje blues
skale
- Sintetičke skale - Primjenjuje
sintetičke skale
- Elementi melodije - Primjenjuje
elemente melodije
- Analizira razvoj - Primjenjuje principe
melodije, rad sa razvoja melodije i
melodijom i principe principe
improvizacije- tipovi improvizacije
- Upoznaje funkciju - Primjenjuje
septakorda i septakorde i njihove
njihovih zamjena u zamjene u duru i sve
duru i sve tri vrste tri vrste mola
mola
- Upoznaje tritonusnu - Primjenjuje
supstituciju i tritonusnu
supstituciju po supstituciju i
umanjenim serijama supstituciju po
umanjenim serijama
- Upoznaje varljivu- - Primjena varljive-
deceptivnu kadencu deceptivne kadence
- Upoznaje akordsku - Primjena akordske
progresiju II- V - I progresije II - V - I
- Upoznaje povratnu - Primjenjuje
progresiju- povratnu progresiju-
turnaround turnaround
- Upoznaje akordske - Primjenjuje
obrasce i principe akordske obrasce i
akordskih progresija principe akordskih
- Modulacija– progresija
upoznaje pojam, - Primjenjuje
tipove, funkcionalnu modulacije
analizu- harmonski
ritam
- Upoznaje - Primjenjuje

154
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
kontrapunktsku kontrapunktsku
obradu statične obradu statične
harmonije harmonije
- Upoznaje - Primjenjuje
hromatizam u hromatizam u
improvizaciji improvizaciji

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Džejms Linkoln Kolijer: Istorija džeza, Nolit, Beograd, 1989.
- Miloš Krstić: Vek džeza, Beograd 2003.
- Igor Bril: Praktični kurs džez improvizacije

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- CD player sa zvučnicima;
- video rekorder i TV.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja (najmanje jedan put u klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jedan put u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


Visoka stručna sprema:
- diplomirani džez muzičar;
- diplomirani muzičar sa dokumentovanim radom u oblasti džez muzike.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

155
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Nomenklatura, terminologija, Džez klavir Bluz forma i rhytm changes
tonalitet Improvizacija
Dur-mol sistem Modusi
Durske i molske skale Džez simboli i šifre
Modusi Intervali i akordi sa obrtajima
Intervali, akordi i njihovi Akordske progresije u džez
obrtaji improvizaciji
Kvintni i kvartni krug Transpozicija
Kadence Džez skale u improvizaciji
Princip improvizacije Džez standardi
Akordske šifre Solfeđo Intoniranje intervala i akorda
Vrste skala sa obrtajima
Modulacije Melodijsko-ritmički diktati
Hromatika (pismeni i usmeni)
Akordske progresije Melodijske i ritmičke vježbe
Džez simboli i šifre Harmonske veze (funkcije)
Harmonija Horski četvoroglasni stav
Muzički oblici Dvodjelna i trodjelna pjesma
(vrste)
Polifonija Starocrkvene ljestvice–
modusi

156
1.3.2. DŽEZ GITARA

1.Naziv predmeta: DZEZ GITARA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 36 36
III 36 36
IV 33 33
Ukupno 105 105

Vježbe- individualna nastava

3. Opšti ciljevi nastave


- Ovladavanje vještinom sivranja džez muzike na gitari;
- Osposobljavanje za javne nastupe.

157
4. Sadržaji/ Standardi znanja predmeta / Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale - Svira C-dur i a-mol
i skale do tri
snizilice
- Hromatske skale
svira uvijek
udarcima na dolje
- Svira bluz skale
Tehnika džez gitare
- Upoznavanje sa - Razvija strpljivost, - Individualna
tonovima na grif upornost i nastava
tabeli gitare i sa marljivost u radu
hromatikom na - Razvija sposobnost
svakoj žici za savladavanje
- Upoznavanje sa problema
novom tehnikom - Primjenjuje nove - Razvija spretnost i
desne ruke- tehnike desne sposobnost
upotreba trzalice ruke-upotrebom snalaženja u
trzalice različitim
situacijama
Džez obrasci
- Upoznavanje veza - Arpeđo sviranje - Razvija strpljivost,
II-V-I, I-VI-II-VI-V-I veza II-V-I, I-VI-II- upornost i
u arpeđo sviranju VI-V-I marljivost u radu
- Uvježbavanje - Razvija sposobnost
hromatskih veza u za savladavanje
prvoj, drugoj i problema
trećoj poziciji - Razvija sposobnost
snalaženja u
različitim
situacijama
Džez standardi
- Clar Flea (Dragiša - Sviranje i - Razvija strpljivost, - Individualna
Buha: 557 džez fraziranje džez upornost i nastava
standarda muzičkih marljivost u radu - Javni nastupi
- Duplandžić: Brazil- kompozicija - Razvija sposobnost
200 Songs za rješavanje
- M.Blam i problema
M.Prodanović i M. - Razvija sposobnost
Karlović: Minus snalaženja u
One, vol 1-audio različitim
kaseta situacijama
- Upoznavanje sa - Razvija kreativnost
RIFOM S JAM BLUZA - Sviranje - Razvija sposobnost
kroz jednostavne kompozicija s rifom analitičkog pristupa
harmonije (tema iz bluza problemu
opere „Za dva
groša“)

158
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizaijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji Ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira skale u svim - Razvija strpljivost, - Individualna
tonalitetima i upornost i nastava
pozicijama marljivost u radu
Akordi - Razvija sposobnost
- Upoznaje 13 i - Svira 13 i oblike za savladavanje - Individualna
oblike dominantnog dominantnog problema nastava
septakorda septakorda - Razvija sposobnost
(6/7/9/11/13)i (6/7/9/11/13)i snalaženja u
njihove skale njihove skale različitim
Džez obrasci situacijama
- I-VI-II-I - Svira džez - Individualna
progresije I-VI-II-I nastava
Improvizacija
- Upoznaje - Svira improvizacije - Razvija strpljivost, - Individualna
improvizaciju upornost i nastava
(dijatonski pristup) marljivost u radu
- Razvija sposobnost
za rješavanje
problema
- Razvija sposobnost
snalaženja u
različitim
situacijama
- Razvija kreativnost
- Razvija sposobnost
analitičkog
pristupa problemu
Džez standardi:
- Clar Flea (Dragiša - Svira i frazira džez - Razvija strpljivost, - Individualna
Buha: 557 džez muzičke upornost i nastava
standarda kompozicije marljivost u radu - Javni nastupi
- Duplandžić: Brazil- različitih stilova - Razvija sposobnost
200 Songs - Ovladava za rješavanje
- M.Blam i artikulacijom i problema
M.Prodanović i M. fraziranjem - Razvija sposobnost
Karlović: Minus snalaženja u
One, vol 1,2 -audio različitim
kaseta situacijama
- Upoznavanje - Razvija kreativnost
ritmova: begin, ča- - Razvija sposobnost
ča-ča, mambo, analitičkog
bosanova pristupa problemu

159
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Skale
- Svira cjelostepene - Razvija strpljivost, - Individualna
i umanjene skale upornost i nastava
(cio stepen- marljivost u radu
polustepen) - Razvija sposobnost
Akordi za savladavanje
- Upoznaje nove - Svira nove problema
alterovane akorde i alterovane akorde i - Razvija sposobnost
skalu alterovanih zajedničku skalu za snalaženja u
akorda (zajednička više akorda različitim
skala za više situacijama
akorda) - Razvija sposobnost
Džez obrasci analitičkog pristupa
- Ovladava džez problemu
obrascima
Džez standardi:
- Clar Flea (Dragiša - Svira i frazira džez - Individualna
Buha: 557 džez muzičke - Razvija strpljivost, nastava
standarda kompozicije upornost i - Javni nastupi
- Duplandžić: Brazil- različitih stilova marljivost u radu
200 Songs - Ovladava - Razvija sposobnost
- M.Blam i artikulacijom i za rješavanje
M.Prodanović i M. fraziranjem problema
Karlović: Minus - Razvija sposobnost
One, vol 1,2, 3- snalaženja u
audio kaseta različitim
- Upoznavanje novih situacijama
ritmova: samba i - Razvija kreativnost
drugih - Razvija sposobnost
južnoameričkih analitičkog pristupa
ritmova problemu

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Džo Pas: Gitarski stil
- Ted Grin: Džez gitara
- M.Bej: Moderna gitara
- Mik Gudrik: Napredni gitarist
- Miloš Krstić: Džez praktikum
- V.G.Levit: Studije čitanja za gitaru
- Hervi Vinson: Lead guittar
- D.Karamarković: Patterni za gitaru 1.i 2.
- V.G.Levit: Berklee series guitar 1,2, 3
- V.G.Levit: Dueti
- V.G.Levit: Studije čitanja
- V.G.Levit: Melodije i ritam za gitaru
- V.G.Levit: Moderna metoda za gitaru
- Džon Mehegan: Tehnički i ritmički principi džez improvizacije
- Džon Mehegan: Tonalni i ritmički koncept
- Rik Severson: Blues and rock guitar
- Clar Flea (Dragiša Buha): 557 džez standarda

160
- Duplandžić: Brazil-200 Songs
- M.Blam i M.Prodanović i M. Karlović: Minus One, vol 1, 2, 3 - audio kasete

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- električna gitara kao osnovno sredstvo;
- gitarsko pojačalo;
- aparati za reprodukciju različitih nosača zvuka.

7. Obavezni način provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- u toku svakog klasifikacionog perioda;
- po jedan javni nastup u toku svakog polugodišta;
- godišnji ispit.

Ispitni program:
II razred:
- Jedna improvizacija skale II-V-I po izboru
- Jedna bluz kompozicija po izboru učenika

III razred:
- Jedna skala i položaji desne ruke
- Jedna improvizacija po želji učenika
- Jedna progresija po želji učenika
- Jedna kompozicija po želji učenika

IV razred:
- Jedna skala po izboru
- Tri kompozicije različitog ritma po izboru učenika

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- uspješno savladavanje nastavnog programa;
- po jedan javni nastup tokom svakog polugodišta;
- pozitivna ocjena na godišnjem ispitu.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani džez gitarista;
- diplomirani gitarista sa dokumentovanim radom u oblasti džez muzike.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% pa do 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11.Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Sviranje skala i akorda Teorija džeza Poznavanje ljestvica i akorda
Sviranje džez kompozicija Poznavanje istorije džeza
različitih stilova
Sviranje džez kompozicija Istorija muzike sa Poznavanje, razumijevanje i
različitih stilova poznavanjem muzičke analiziranje karakteristika
literature različitih muzičkih stilova na
primjerima iz literature

161
1.3.3. BAS GITARA

1. Naziv predmeta: BAS GITARA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II 36 36
III 36 36
IV 33 33
Ukupno 105 105

Vježbe- individualna nastava

3. Opšti ciljevi nastave


- Ovladavanje vještinom sivranja džez muzike na bas gitari;
- Osposobljavanje za javne nastupe.

162
4. Sadržaji/ Standardi znanja predmeta / Operativni ciljevi
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Skale - Upoznaje pet - Razvijanje
osnovnih pozicija strpljivosti, - Individualna
durskih skala kroz upornosti i nastava
sviranje intervala i marljivosti u radu
skalarnih - Razvijanje
fragmenata sposobnosti za
- Radi na tehnici rješavanje
desne ruke problema
- Bluz skale i forme - Savlađuje osnovne - Razvijanje
bluz skale i bluz sposobnosti
forme kroz analizu snalaženja u
karakterističnih bas različitim
linija i jednostavne situacijama
bluz progresije - Razvijanje
- Čita osnovne kreativnosti
orkestarske bluz - Sposobnost
bas dionice analitičkog pristupa
- Harmonizuje problemu
durske skale na
osnovu terci-
početak obrade
- Upoznaje osnovne arpeđa
latinske ritmove - Čita karakteristične
- Upoznaje moduse latino-orkestarske
bas dionice i izvodi
jednostavne
latinske forme

163
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Preporuke za
Formativni ciljevi Socijalizaijski ciljevi
sadržaji izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje moduse - Primjenjuje
arpeđa moduse - Razvija strpljivost, - Individualna
- Upoznaje - Ovladava arpeđima upornost i nastava
pentatonske i - Primjenjuje marljivost u radu
složenije bluz skale pentatonske i - Razvija sposobnost
- Upoznaje „slep“ složenije bluz skale za rješavanje
tehniku desne ruke - Primjenjuje “slep” problema
tehniku desne ruke - Razvija sposobnost
- Upoznaje osnovne snalaženja u
rok pravce - Izvodi bas dionice različitim
karakteristične u situacijama
osnovnim rok - Razvija kreativnost
- Upoznaje osnove pravcima - Razvija sposobnost
improvizacije po - Upotrebljava skale analitičkog pristupa
džez harmoniji u improvizaciji po problemu
džez harmoniji
- Konstruiše džez bas
linije
- Izvodi jednostavne
džez forme

164
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik

- Akordski tonovi - Radi na upotrebi - Razvija strpljivost, - Individualna


akordskih tonova upornost i nastava
- Primjenjue arpeđa marljivost u radu
- Arpeđa horizontalne i - Razvija sposobnost
vertikalne kretnje za rješavanje
- Primjenjuje veze problema
- Džez obrasci III-VII u - Razvija sposobnost
kompozicijama Just snalaženja u
friends, All the različitim
- Skale things You are, Joy situacijama
spring - Razvija kreativnost
- Harmonski - Razvija sposobnost
upotrebjava skale u analitičkog pristupa
kompozicijama: problemu
Take the „A“
Traine, The Girl
from Ipanema,
Green Dolphin
Street
- Čita džez-rok
ritmiku

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Muzički institut-kompletan program, skripta, Los Anđeles 1988
- Dik Gruv: Škola muzike-kompletan program, Los Anđeles 1988
- Čik Šer: Improvizacijski bas metod
- Čarli Fečer: Čitanje muzike za bas I i II
- Vilijam Kertis: Moderna metoda za bas
- Rajnhard Gleder: Transkripcije za džez bas
- Dejvid Časki: Džez i rok ritmovi za basiste
- Gover i Hoksman: Etide za bas, trombon i bariton
- Rufus Rid: Basista u razvoju
- Rej baun: Rej Braun bas metod
- Dejvid Bejker: Bluz paterni za basiste
- Kerol Kej: Bas linija I, II, III i IV
- Clar Flea (Dragiša Buha): 557 džez standarda
- Duplandžić: Brazil-200 Songs
- M.Blam i M.Prodanović i M. Karlović: Minus One, vol 1, 2, 3 - audio kasete

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- električna bas gitara kao osnovno sredstvo;
- gitarsko bas pojačalo;
- aparati za reprodukciju različitih nosača zvuka.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- u toku svakog klasifikacionog perioda;
- dva javna nastupa u toku polugodišta;
- godišnji ispit.

165
Ispitni program:

II razred:
- Jedna durska skala u najmanje tri pozicije u intervalima
- Bluz progresija iz tonaliteta po izboru učenika svirana u konkretnom tempu
- Izvođenje osnovnih latinskih ritmova samba, rumba, begin, rege, mambo, ča-ča
- Grupno izvođenje kompozicije blu basa

III razred:
- Izvođenje arpeđa 7-5 i 7
- Izvođenje dorskog ili lidijskog modusa
- Jedna rok kompozicija
- Jedna fank kompozicija
- Džez standard „Uvelo lišće“

IV razred:
- Harmopnska analiza i izvođenje dvije od šest navedenih kompozicija u malom
sastavu

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- uspješno savladavanje nastavnog programa;
- dva javna nastupa tokom svakog polugodišta;
- pozitivna ocjena na godišnjem ispitu.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani džez gitarista;
- diplomirani gitarista sa dokumentovanim radom u oblasti džez muzike.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% pa do 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Sviranje skala i akorda Teorija džeza Poznavanje ljestvica i akorda
Sviranje džez kompozicija Poznavanje istorije džeza
različitih stilova
Sviranje džez kompozicija Istorija muzike sa Poznavanje, razumijevanje i
različitih stilova poznavanjem muzičke analiziranje karakteristika
literature različitih muzičkih stilova na
primjerima iz literature

166
1.3.4. MUZIČKA ANIMACIJA

1. Naziv predmeta: MUZIČKA ANIMACIJA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III 30 42 72
IV 20 46 66
Ukupno 50 88 134

Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 2 do 4 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje osnovnih ciljeva animacije u širem, kao i muzičke animacije u užem
smislu;
- Sagledavanje osnovnih smjernica animacije kroz organizovanje, kreiranje i
planiranje muzičkog života;
- Osposobljavanje za samostalno sprovođenje akcija organizovanja muzičkog života
kroz raznovrsna predavanja, muzičke priredbe, radio emisije, časopis.

167
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Animacija
- Upoznaje pojam - Razvija snalažljivost - (Projekat treba
animacije i efikasnost izvesti na terenu,
- Animacija kao - Razvija kreativnost izvan učionice radi
neophodan oblik - Razvija spremnost i postizanja
posredovanja između sposobnost za samostalnosti, ali u
ljudi i umjetnosti saradnju slučaju objektivnih
- Animacija kao - Razvija spremnost poteškoća koje
obrazovno-kulturna za timski rad mogu da se jave u
aktivnost - Razvija preciznost, finalnoj realizaciji
1) samoobrazovanje - Precizira jasne odgovornost i projekta sprovesti
2) rad s publikom odrednice za pozitivnu diskusiju sa
3) razvijanje realizaciju identifikaciju sa kritičkim osvrtom
komunikacije, umjetničkog predmetom na rad grupe)
socijabilnosti programa koji je
- Upoznaje područja osmišljen
djelovanja muzičkog
animatora
(organizacija
muzičke omladine,
organizacija
muzičkog života u
školama)
- Upoznaje faze
procesa animacije:
- Proces otkrivanja
problema
(sociokulturološko
istraživanje)
- Proces stvaranja
grupe, uspostavljanja
komunikacije
- Stvaralački proces
(rad na jednom
kolektivnom
ostvarenju)
- Dalji život ostvarenja
animacija putem tog
dijela
Oblici kulturne
animacije - Primjenjuje oblike
- Upoznaje i navodi kulturne animacije
oblike kulturne
animacije: - Planira program i
- Animacija- priprema, unaprijed određuje
preanimacija ciljne grupe kojima
- Edukativna animacija je koncert
- Stvaralačka namijenjen

168
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
animacija
- Svečarska animacija
- Lanac oblika
animacije
Metod animacije
- Upoznavanje i
navođenje metoda
animacije:
- paternalistički
- direktivni
- učesnički
- Stvaralačke radionice
Priprema projekta u
kulturi - Osmišljava projekat
- Upoznaje i uočava u svojoj školi,
probleme u mjestu stanovanja,
muzičkom životu a zatim formira
sredine, proces grupu koja će
stvaranja grupe i realizovati projekat
uspostavljanje namijenjen
komunikacije sa određenoj ciljnoj
potencijalnim grupi
konzumentima - Vodi muzičke
- Upoznaje proces priredbe
vođenja muzičkih
priredbi - Piše najave
- Upoznaje način koncerta, osvrta,
popularisanja prikaza i intervjua
projekta u medijima
- Upoznaje posao
novinara- saradnika
- Upoznaje proces - Kreira umjetnički
oblikovanja projekat u okviru
umjetničkog projekta grupe i njegovo
u okviru grupe, realizovanje
precizirajući jasne
odrednice za
realizaciju
- Upoznaje i navodi - Primjenjuje
različite tipove različite tipove
animacije muzičke animacije muzičke
priredbe, kao i priredbe
načina vođenja - Kombinuje i
programa upotrebljava
različite mogućnosti
vođenja koncerta sa
ili bez mikrofona, u
školskoj sredini ili u
manjim domovima
kulture

169
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Vodi program,
primjenjujući
korekcije u
intenzitetu glasa,
brzini govora,
kontaktu sa
publikom, stavu i
načinu
improvizacije

170
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Animacija u
medijima - Preispituje, - Razvija snalažljivost - (projekat treba da
- Upoznaje animaciju modelira, kreira i i efikasnost se izvede na terenu,
u medijima: ostvaruje animaciju - Razvija kreativnost izvan učionice, radi
- animator na na radiju i televiziji - Razvija spremnost i postizanja
radiju sposobnost za samostalnosti, ali u
- animator muzički - Pronalazi sličnosti i saradnju slučaju objektivnih
saradnik razlike u pristupima - Razvija spremnost teškoća na času
- animator na animaciji u za timski rad sprovesti diskusiju
televiziji (kao medijima, kao i u - Razvija preciznost, sa kritičkim osvrtom
voditelj i kao pisanoj animaciji te odgovornost i na samostalni i
urednik) se kritički određuje pozitivnu timski rad)
prema istim identifikaciju sa
- Upoznaje i predmetom
demonstrira vještine - Razvrstava, analizira
pisane animacije: i pristupa izradi
odgovara na šest pisane animacije
pitanja: ko? Šta?
Kada? Gdje? Zašto? - Priprema tekst za
Kako? štampanje

- Upoznaje stilove i
forme pisane
animacije
- naslov i podnaslov
- sadržaj teksta
- stil i forma
- Imenuje, povezuje i
demonstrira
pripremu teksta za
štampanje
- Objašnjava šlajfnu
- Objašnjava pojam
pune stranice
- Pravi špigl
- Priprema teksta za
prelom
- Štampanje
Marketing i
menadžment u
kulturi - Primjenjuje
- Upoznaje marketing različite tehnike
i menadžment u menadžmenta i
kulturi marketinga u
- Istražuje i poznaje kulturi,
kulturne potrebe i primjenjujući
kulturne navike različite tehnike
- Modeli projekta u istraživanja tržišta
kulturi: putem: opažanja,

171
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Osnovni oblici upoređivanja,
- Kompleksni oblici analiziranja
- Mas-medijski povezivanja i
projekti u kulturi prognoziranja
- Novi oblici difuzije
kulture

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Milena Dragićević–Šešić i Branimir Stojković: Kultura, menadžment, animacija,
marketing,Clio, Beograd, 2003.
- Marina Marković: Poslovna komunikacija, Clio,Beograd, 2003.
- Dejvid Reg: Odnosi s medijima,Clio, Beograd,1996.
- Kit Digl: Marketing umetnosti, Clio, Beograd,1998.
- Alison Baverstok: Marketing u izdavaštvu, Clio, Beograd, 2001.
- Tijana Mandić: Komunikologija, Clio, Beograd, 2003.
- Snežana Nikolajević: Muzika kao događaj, Clio, Beograd, 1994.
- Ana Kotevska, Jasmina Zec, Jasminka Dokmanović, Bojana Žižić: Kontakt, Čigoja
Štampa, 1998.
Dodatna literatura:
- Martin Šingler, Sindin Viringa: Radio, Clio, Beograd, 2000.
- Dejvid Mek Kvin: Televizija, Clio, Beograd, 2000.
- Đovani Gocini: Istorija novinarstva, Clio, Beograd, 2001.
- Endrju Bojd: Novinarstvo u elektronskim medijima, Clio, Beograd, 2002.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- mogućnost izvođenja radio emisija (mala radio stanica), kompjuteri za štampanje
časopisa, mikrofoni za vježbe vođenja programa.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- usmena provjera znanja (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- praktična vježba (najmanje jednom u polugodištu);
- seminarski rad (najmanje jednom u polugodištu);
- godišnji ispit;
- (Ispit se sastoji iz pismenog i usmenog dijela, kao i prikaza jednog timskog rada).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- urađeni seminarski radovi i jedan timski rad;
- pozitivna ocjena na godišnjem ispitu.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani muzičar svih usmjerenja, završen kurs iz medija, iskustvo u radu u
medijima i organizaciji muzičkog života.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;

172
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Pojam animacije kao Istorija muzike sa Poznavanje karakteristika
neophodan oblik posredovanja upoznavanjem muzičke muzičkih stilova i njihovih
između ljudi i umjetnosti; literature glavnih predstavnika
Poznavanje područja Muzički oblici Poznavanje istorijata
djelovanja muzičkog muzičkih oblika, žanrova, kao
animatora, proces vođenja i analize muzičkog djela
muzičkih priredbi,
popularisanje projekta u
Polifonija Razvoj najznačajnijih
medijima; Pisanje najava,
polifonih oblika i njihovih
osvrta i prikaza koncerata;
tehnika
Poznavanje animacije u
različitim medijima i
primjenjivanje kroz projekat Poznavanje muzičkih Razvoj muzičkih instrumenata
koji treba da se izvede na instrumenata i njihovih karakteristika;
terenu, izvan učionice Primjena instrumenata, kako
u različitim kamernim
sastavima, tako i u orkestru

173
1.3.5. OSNOVI KOMPONOVANJA SA ARANŽIRANJEM

1. Naziv predmeta: OSNOVI KOMPONOVANJA SA ARANŽIRANJEM

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III 36 36 72
IV 33 33 66
Ukupno 69 69 138

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 2 do 4 učenika


Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 2 do 4 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Sticanje osnovnih znanja u domenu stvaranja jednostavnih muzičko-formalnih
struktura;
- Upoznavanje tehničko-tehnološkog pristupa rješavanju standardnih oblika (prije
svega male formalne cjeline), kao i otvorenih i nestandardnih oblika koji
predstavljaju slobodno kreirane cjeline.

174
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Osnovni pojmovi
kompozicije
- Evidentira osnovne - Sluša i razumijeva - Razvija motivaciju - Rad u manjim
pojmove različite vrste (kategorija grupama i
kompozicije uopšte muzike personalnog individualni rad
razvoja) (kombinovano)
- Opisuje pojmove - Ispituje, razvrstava i - Razvija kvalitetni i
analizira različite savjesni odnos
vrste muzike prema radu
(globalno i u
osnovnim
podjelama)
Istorijsko lociranje
- Analizira pojmove - Ispituje tehničko–
posmatrane kroz tehnološki faktor
istorijski parametar jednostavnih
muzičko- formalnih
cjelina
Dvodjelne forme - Uočava osnovne
- Analizira dvodjelne principe izgradnje
forme dvodjelnih i
- Osnovne vrednosne trodjelnih formi
ocjene sa stanovišta - Savladava postupke
primjerenih izgradnje dvodjelnih
estetskih kategorija formalnih struktura:
(na osnovu - meLodijsko-
praktičnog iskustva) harmonsko-ritmički
parametri u
dvodjelnoj strukturi
- Analizira: vokalne i
instrumentalne
dvodjelne oblike
- Tehnike
komponovanja

175
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Trodjelne forme
- Analizira trodjelnu - Ovladava - Razvija - Rad u manjim
formu tehnologijom samopouzdanje grupama i
trodjelnog oblika - Razvija sposobnost individualno
(mala i velika komunikacije (kombinovano)
trodjelna pjesma) (razmjena iskustava - Prezentacija
- Ovladava modelima i polemika o ostvarenih projekata
izgradnje male dostignutim (javno i uživo ili u
trodjelne pjesme i dometima) demo varijanti)
njenim - Razvija
najosnovnijim produktivnost
karakteristikama (racionalno
- ovladava malom iskorišćeno vrijeme
trodjelnom formom na obradi pojedinih
parametara i
procjena njihove
upotrebljivosti u
muzičkoj formi)

Ostale formalne
strukture
- Opisuje ostale
formalne strukture
(sonata, simfonija,
fantazija, koncert,
kantata, opera,
balet itd.)
- Kritički procjenjuje - Definiše sve
trodjelne formalne relevantne muzičke
strukture iz ugla parametre i njihovu
istorijskog naslijeđa, ulogu u muzičkom
a posebno sa djelu: melodija,
stanovišta modernog harmonija, ritam,
valorizovanja djela metrika, boja,
(jednostavnim faktura, struktura,
podkategorijama) itd.
- Raznovrsni sastavi

176
5. Okvirni spisak literature i drugih izvora
- C. Kohoutek: Tehnika komponovanja u muzici XX veka, Univerzitet umetnosti,
Beograd, 1984.
- D. Despić: Muzički instrumenti, Univerzitet umetnosti, Beograd, 2002.
- A. Obradović: Orkestracija, Univerzitet umetnosti, Beograd.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- kompjuteri (određene konfiguracije);
- Hardver: Procesor P4 (2, 4 Ghz) RAM 512 MB, zvučna kartica: 24 bit (audiodigit 2 -
5.1) i digidisain pro tools;
- Softver: Finale 2003 (coda music) SF 6.0 Stainberg Reason 2.5 Giga studio Pro
tools.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmeno (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- pismeno (izrada projekta- najmanje jednom u polugodištu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine;
- pismeni zahtjevi: izrada male dvodjelne forme (III godina) i izrada male trodjelne
forme (IV godina).

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- Visoka stručna sprema: diplomirani kompozitor.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Evidencija osnovnih pojmova Teorija muzike sa osnovama Evidencija osnovnih pojmova
Kompozicije uopšte harmonije Teorije muzike ima direktno
upliva u domen
determinisanja ukupnog
korpusa osnovnog tumačenja
muzičkog jezika uopšte; Ona
predstavlja početni
pojmovnik koji je u stvari
Opis pojmova početni kurs u kome se
sagledava obim i koncept
sveukupne muzičke
umjetnosti; Veći broj
pojmova se detaljnije
prezentuje u domenu
Kompozicije;
Opis pojmova iz oblasti
Teorije muzike izučava samo

177
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
najosnovnije kategorije
pojmova bez značajnije
obrade istih, za razliku od
predmeta Kompozicija sa
aranžiranjem
Melodijsko-harmonsko- Harmonija Harmonski parametar u
ritmički parametri u dvodjelnoj strukturi muzičko
dvodjelnoj strukturi formalne cjeline kao osnovne
male muzičke forme
podrazumijeva jednostavni
koncept harmonskih obrta i
oni, defacto, predstavljaju
model u kome se harmonski
parametar identifikuje kao
nosilac kreiranja muzičke
ideje;
Iz predmeta Harmonija
preuzimaju se znanja iz
domena funkcionalnih
značenja harmonskih
struktura, karakteristike
njihovih veza (obrta) i
specifične odlike i pojedini
izuzeci koji iskoračuju iz
okvira dursko-molskog
tonalnog sistema
Melodijsko-harmonsko- Polifonija Melodija u muzičkoj
ritmički parametri u umjetnosti je lider u domenu
dvodelnoj strukturi svih relevantnih parametara i
razumije se, ima dominantnu
ulogu u gradnji muzičke
cjeline; Predmet Osnovi
komponovanja sa
aranžiranjem preuzima
osnovne definicije koje se
obrađuju u predmetu
Polifonija; One se prije svega
odnose na pojedinosti tipa:
odnosa izgradnje same
melodijske strukture u
osnovnim modelima, zatim
međusobnih odnosa
istovremenog zvučanja
(dvoglas, troglas i
četvoroglas) sa elementima
starih kontrapunktskih
tehnika i koordinacije
melodijskih i harmonskih
parametara (horizontalno i
vertikalno prožimanje)

178
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Uočavanje osnovnih principa Muzički oblici Muzički oblik je jedina
izgradnje dvodjelnih i disciplina koja se analitički
trodjelnih formalnih bavi problemom muzičke
struktura forme u programu koji je
zastupljen na ovom nivou
obrazovanja; Osnova
izučavanja forme leži u
činjenici da su male i složene
forme dvodjelnog i
trodjelnog tipa polazni
modeli koji su osnova za
kasnija znanja iz ove oblasti;
Podudarnost pojedinih znanja
nijesu slučajna i ona se
dopunjuju, sa napomenom da
se znanja iz ove grupe u
složenijim konstelacijama
izučavaju u predmetu Osnovi
komponovanja sa
aranžiranjem
Analiza vokalnih i Poznavanje muzičkih Poznavanje muzičkih
instrumentalnih dvodjelnih instrumenata instrumenata ima za cilj
oblika pored spoznaje tehničko-
tehnološkog momenta i
njihovo pravilno
razumijevanje u kontekstu
muzičke primjene s jedne
strane, i njihovu jasnu
dinstikciju u smislu konačnog
estetsko-istorijskog
definisanja; Analiza
instrumentalnih dvodjelnih
oblika sa specifične strane
izučava aspekt muzičkih
instrumenata i njihovu
primjenu i ulogu u datoj
konstelaciji
Definisanje svih relevantnih Etnomuzikologija Izučavanje izvornog muzičkog
muzičkih parametara i materijala sa aspekta
njihova uloga u muzičkom lokalnog ili svjetskog
dijelu: melodija, harmonija, stanovišta je jedna od
ritam, metrika, boja, osnovnih tačaka u konačnom
faktura, struktura, itd. razumijevanju cjelokupne
nauke o muzici; Ona generiše
istorijski aspekt sa modernim
saznanjima o datoj
umjetnosti; Bez tog saznanja
ne možemo računati na
sveukupno definisanje
značenja i funkciju muzike

179
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
danas; Traženje odgovora na
pitanje o ulozi parametara u
muzici kao što su: melodija,
harmonija, ritam, metrika,
boja itd, ne mogu se iznaći
bez relevantne analize sa
aspekta Muzičkog folklora;
Oni se u Osnovama
kompozicije sa aranžiranjem
posmatraju i iz ovog ugla, jer
tradicionalna muzička
umjetnost predstavlja bazični
koncept iz koga se
nastavljaju i razvijaju novi
koncepti, sve do zapadno-
evropskog modernog modela

180
1.3.6. KOMPJUTERSKI AUDIO I GRAFIČKI PROGRAMI

1. Naziv predmeta: KOMPJUTERSKI AUDIO I GRAFIČKI PROGRAMI

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 72 72
II 72 72
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 282 282

Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 2 do 4 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje sistema funkcionisanja kompjuterskih audio i grafičkih programa u
najosnovnijim parametrima, a posebno sa stanovišta muzičkog idioma i njegove
fundamentalne primjene u ovoj oblasti;
- Ovladavanje najbitnijim aplikacijama koje omogućavaju grafičku (u muzičkom
smislu), tj. Pisanu muziku u notnim simbolima, vidi komunikaciju unutar
kompjuterskog sistema (softversko-hardverska) i van njega (externo hardversko-
softverska);
- Ovladavanje osnovnim audio relacijama;
- Dizajniranje jednostavnih zvučnih struktura.

181
4. Sadržaji/ Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Specifični oblici
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenja
učenik učenik učenik
- Upoznaje osnovne - Principi i funkcije - Razvija snalažljivost - Rad u manjim
pojmove i programa– Finale u datim složenim grupama i
funkcionisanje zadacima, kao i individualni rad
kompjuterskih razumijevanje (kombinovano)
sistema postavljene
problematike
- Evidentira pojmove - Osnovni alati, - Razvija sposobnost
grafičkog notnog njihove opcije i nalaženja dodatnih
programa konkretna primjena rješenja i
grafičkih simbola u alternativnih opcija
skladu sa opštim
notografskim
pravilima
- Opisuje osnovne - Organizuje
funkcije u programu jednostavne
Finale (coda music) dokumente sa više
linija i uobličava ih
sa svim
funkcionalnim
opcijama

182
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Upoznaje pojmove - Funkcionisanje Midi- - Razvija sposobnost - Rad u manjim
muzičkog digitalnog ja u programu snalaženja u grupama i
povezivanja Finale, kako u složenim individualno
parametara povezivanju situacijama (kombinovano)
internih, tako i
eksternih
parametara
- Opisuje osnovne - Interni i eksterni ton - Razvija preciznost
Midi funkcije generatori-
sintetizatori i
sempleri i njihova
Midi komunikacija sa
softverom Finale
- Evidentira interne i - Automatizacija
eksterne opcije artikulacionog
paketa i
interaktivna
kontrola
- Automatizacija
artikulacionog
paketa i
interaktivna
kontrola
- Mogućnost
višeslojnog
upravljanja svim
parametrima preko
Finala

183
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Opisuje funkcije - Upravljačke funkcije - Razvija inicijativu i - Individualni rad
ostalih muzičkih ostalih sekvencera prilagodljivost
sekvencera - Istovjetni principi sa prema
(Steinberg, Reason i programom Finale mnogobrojnim
dr.) mogućnostima
mogućih rješenja
- Specifikacija audio - Dekodovanje i
opcija Sound Forge mnogobrojni
6.0 standardi Midi
fajlova
- Transponovanje Midi
podataka u Audio
standarde
- Procesiranje vitalnih
alata u Audio režimu
- Sound Forge i
njegove
mnogobrojne
funkcije

184
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Evidentira pojmove - Obrada Pro Tools - Razvija efikasnost i - Individualni rad
multichanel parametara produktivnost u radu - Prezentacija
recording audio - Funkcionisanje - Razvija preciznost u ostvarenih projekata
paketa Pro Tools višekanalnog radu (javno i uživo ili u
rekordera - Razvija kritički demo varijanti)
- Naslojavanje, odnos prema
montiranje i mogućim greškama
editovanje audio
sekvenci
- Odnos osnovnog
audio signala i
mnogobrojnih
parametara Efekt
Procesora
- Master audio snimak
i njegovo
lagerovanje

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- korišćenje Help menija pomenutih softvera.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- kompjuteri (određene konfiguracije);
- Hardver: Procesor P4 (2, 4Gz) RAM 512 MB, zvučna kartica: 24 bit (audiodigi 2-
5.1) i digidisain Pro Tools;
- Softver: Finale 2003 (coda music) SF 6.0 Stainberg Reason 2.5 Giga studio Pro
Tools.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- pismeno- izrada projekata (najmanje jednom u polugodištu);
- praktično- demonstracija projekata (najmanje jednom u polugodištu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- izrada partiture (I godina);
- izrada kompletne Midi postavke interne i eksterne komunikacije (II god.);
- midi podaci transportovani u Audio Codecs (III god.);
- višekanalne audio sekvence svedene na dvokanalni Master zapis (IV god.).

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- visoka stručna sprema: diplomirani kompozitor.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

185
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Osnovni alati, njihove opcije i Osnovi komponovanja sa Notografski arsenal
konkretna primjena grafičkih aranžiranjem predstavlja skup svih
simbola u skladu sa opštim mogućih notnih i grafičkih
notografskim pravilima oznaka koji su upotrebni
znaci raspoznavanja
Organizovanje jednostavnih posebnog muzičkog govora;
dokumenata sa više linija i Od klasičnih do modernih
njihovo uobličavanje sa svim oblika pisana komunikacija je
funkcionalnim opcijama jedini neposredni oblik
arhiviranja kreiranog
muzičkog djela, izuzimajući
moderni video-audio-
digitalno-kodirani znak koji
predstavlja još sigurniji
arhivski podatak;
Kompozicija definiše
cjelokupnu paletu znakovnih
mogućnosti i svrstava ih u
kategorije njihovih značenja
i funkcija; Cilj je
jednostavan: prepoznati
znak, odrediti njegovu
funkciju u sistemu
komunikacije i adekvatna
upotreba istog
Procesiranje vitalnih alata u Fizika Ažuriranje audio signala i
Audio režimu njegovo procesiranje u
današnjem značenju tog
Naslojavanje, montiranje i pojma, znači jednu
editovanje audio sekvenci kompleksnu i višeslojnu
operaciju, koja se ne može
Odnos osnovnog audio signala zamisliti bez osnovnog znanja
i mnogobrojnih parametara iz domena akustike i elektro-
EFEKT PROCESORA akustike; Zakonitosti
proizilaze iz prirodnih
konstelacija koje se prenose
na nivo digitalizovanog
automatizovanog
procesiranja zvuka;
Efekti tipa: reverberacije,
dileya, chorusa, phazer,
flanger ili parametri kao što
su equilazeri, modulatori,
ditheri, SPL de-esseri,
compressori, generatori itd,
bazirani su na
prepoznatljivim akustičkim
zakonitostima; Njihova uloga
u modernom dizajniranju

186
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
zvuka je nezaobilazna
kategorija; Mnogobrojne
savremene tehnološke
inovacije koje su stekle svoje
mjesto u domenu jednog
novog oblikovanja zvuka daju
potpuno novu dimenziju i u
kreiranju novog estetskog
pogleda na muziku danas; Ta
činjenica se nikako ne smije
zapostaviti, ukoliko se želi
držati korak sa savremenim
svijetom; Mladi muzičari se
moraju opremiti u tom smislu
novim znanjima, koja bi u
sadejstvu sa
pretpostavljenim talentom
dala rezultate na nivou
opšteg evropskog i svjetskog
standarda

187
1.3.7. POZNAVANJE HARMONSKIH STILOVA

1. Naziv predmeta: POZNAVANJE HARMONSKIH STILOVA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III
IV 22 44 66
Ukupno 22 44 66

Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 6 do 10 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje harmonskih stilova muzičkih epoha (od modalnog višeglasja do
savremenih pravaca XX vijeka);
- Upoznavanje karakteristika muzičkog jezika različitih muzičkih pravaca.

188
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Harmonsko
mišljenje modalnog
višeglasja
(srednjevjekovno i - Prepoznaje oblike - Razvija pozitivni - Rad u manjim
renesansno višeglasja i definiše odnos prema grupama i
višeglasje) njihove osobenosti predmetu individualno
- Navodi i opisuje - Upoređuje, uočava - Razvija sposobnost (kombinovano)
oblike višeglasja uz sličnosti i razlike analitičkog
ilustrovanje i među raličitim razmišljanja
analiziranje oblicima višeglasja - Razvija sposobnost
- Prepoznaje i upoređivanja
- Obrazlaže prve definiše začetak
nagovještaje funkcionalnih
funkcionalnih odnosa u modalnom
odnosa (kadence- višeglasju renesanse
klauzule) uz
ilustrovanje - Uočava, definiše
harmonska sredstva
Harmonski stil i identifikuje ih u
baroka: notnom tekstu
- Rani barok
- Pozni barok - Definiše uobičajene
- Obrazlaže proces alterovane akorde
pretapanja modusa - Definiše principe
u dursko –molski modulacionog plana
sistem - Analizira smjer i
način tonalnih
- Navodi harmonska promjena
sredstva ranog - Analizira barokni
baroka homofoni slog i
- Navodi harmonska harmonsku
sredstva poznog polifoniju
baroka
- Obrazlaže principe
modulacionog plana - Uočava sličnosti i
- Upoznaje teoriju razlike u
harmonije do harmonskom jeziku
baroka u različitim fazama
razvoja klasičnog
Harmonski stil stila
klasike: - Upoređuje
- Rana klasika harmonska sredstva
- Razvijeni klasični klasičnog i baroknog
stil stila
- Bečki klasičari
- Navodi harmonska
sredstva klasike po
fazama razvoja

189
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Obrazlaže principe
modulacionog plana
Harmonski stil
romantike
- Harmonija ranih - Uočava, definiše i
romantičara identifikuje
- Harmonija zrelog i harmonska sredstva
poznog romantizma u notnom tekstu
- Navodi harmonska - Definiše sistem
sredstva romantike vantonalnih akorda i
po fazama razvoja uočava sredstva
- Upoznaje teorije proširenog
harmonije u XIX tonaliteta
vijeku
Harmonske - Uočava sličnosti i
osobenosti razlike harmonskog
nacionalnih škola jezika ranog, zrelog
- Rusija i poznog
- Češka romantizma
- muzika nordijskih - Upoređuje
zemalja harmonska sredstva
- Mađarska klasike i romantike
- Srbija
-Crna Gora - Uočava i definiše
Harmonski jezik - Osobenosti
impresionizma harmonskog jezika
- Navodi harmonska nacionalnih škola
sredstva
impresionizma - Uočava i definiše
- Obrazlaže promjene nova sazvučja i
funkcionalnog odnosa među
značenja harmonskih akordima u
sklopova i veza impresionizmu
Stilski smjerovi XX
vijeka - Uočava i definiše
- Navodi, opisuje, različite vidove
analizira stilske kompozicione
smjerove u muzici tehnike u XX vijeku
XX vijeka: - Definiše osobenosti
- Proširena stilova XX vijeka
koncepcija (atonalnost,
tonalnosti bitonalnost,
- Atonalnost politonalnost)
dodekafonija - Uočava nova
- Upoznaje sazvučja i slaganje
savremene akorda
harmonske teorije

190
5. Okvirni spisak literature i drugih izvora
- Vlastimir Peričić: Kratak pregled razvitka harmonskih stilova (skripta), Izdanje
autora, Beograd, 1972.
- Dejan Despić: Harmonija sa harmonskom analizom, Zavod za izdavanje udžbenika
i nastavnih sredstava, Beograd, 2002.
- Dejan Despić: Harmonska analiza, Univerzitet umetnosti, Beograd, 1987.
- Pol Hindemit: Tehnika tonskog sloga, Univerzitet umetnosti, Beograd, 1983.
- Ctirad Kohoutek: Tehnika komponovanja u muzici XX vijeka, Univerzitet
umetnosti, Beograd 1984.
- Dragutin Čolić: Razvoj teorija harmonskog mišljenja, Univerzitet umetnosti,
Beograd, 1976.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo;
- partiture.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmena provjera (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- pismena provjera znanja u formi analitičkih zadataka, analize kraćih kompozicija
i odlomaka iz literature, (najmanje jednom u klasifikacionom periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani kompozitor;
- diplomirani muzikolog;
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzičar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Upotreba harmonskih Harmonija Harmonska sredstva klasične
sredstava u različitim stilskim harmonije
epohama
Upotreba harmonskih Istorija muzike sa Poznavanje, razumijevanje
sredstava u različitim stilskim poznavanjem muzičke karakteristika različitih
epohama literature muzičkih stilova kroz epohe

191
1.3.8. OSNOVE DIRIGOVANJA

1. Naziv predmeta: OSNOVE DIRIGOVANJA

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I
II
III
IV 22 44 66
Ukupno 22 44 66

Teorijska nastava - odjeljenje se dijeli na grupe od 4do 6 učenika


Vježbe – odjeljenje se dijeli na grupe od 4 do 6 učenika

3. Opšti ciljevi nastave


- Upoznavanje osnovnih elemenata tehnike dirigovanja;
- Upoznavanje osnova horskog dirigovanja;
- Upoznavanje osnova orkestarskog dirigovanja;
- Osposobljavanje za čitanje i sviranje horskih i orkestarskih partitura;
- Osposobljavanje za dirigovanje jednostavnijih djela horske i orkestarske muzike.

192
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Istorijski pregled
dirigovanja
- Upozanaje istorijski
razvoj dirigovanja
(heironomija; Lully;
Janovka; C. M.
Weber; C.W. Gluck)
Tehnika dirigovanja - Ovladava pravilnim
- Upoznaje stav stavom, držanjem - Razvija preciznost, - Rad u manjim
dirigenta, držanje tijela i položajem analitičnost i grupama i
tijela, položaj i ruku, izrazom lica strpljivost u radu individualno
pokrete ruku i izraz - Primjenjuje (kombinovano)
lica manuelnu tehniku: - Razvija sposobnost
- Obrazlaže i (pripremni pokret, za timski rad i
demonstrira taktiranje prostih i saradnju
manuelnu tehniku: složenih taktova,
pripremni pokret, karakterističnih
taktiranje prostih i ritmičkih figura, - Stiče sigurnost i
složenih taktova, sinkopa, kontrtana, samopouzdanje
karakterističnih punktiranih ritmova,
ritmičkih figura, taktiranje u
sinkopa, kontrtana, zavisnosti od metra i
punktiranih ritmova tempa izvođenja
- Taktira u zavisnosti (sažimanje više
od metra i tempa jedinica na jedan
izvođenja potez - battutta, i
(sažimanje više dijeljenje jedinice
jedinica na jedan brojanja –pododjela,
potez- battutta, i korona na svim
dijeljenje jedinice taktovim djelovima,
brojanja-pododjela, predtakt i uzmah,
korona na svim završni pokret)
taktovim djelovima,
predtakt i uzmah, - Primjenjuje
završni pokret) odgovarajuću
manuelnu tehniku
na primjerima iz
literature
- Poštuje sve zahtjeve
koje postavlja
određeni muzički
tekst
Pristup dirigenta
horskoj kompoziciji
- Upoznaje principe - Analizira horske
čitanja i sviranja kompozicije sa
horske partiture aspekta dirigenta,
- Analizira horske definiše i uočava

193
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
partiture liniju dirigentskog
- Upoznaje principe glasa
rada sa horskim - Čita, prati i diriguje
ansamblom horska djela, svira
horske partiture
Pristup dirigenta - Analizira
orkestarskoj orkestarske
kompoziciji kompozicije sa
- upoznaje princip aspekta dirigenta,
čitanja i sviranja definiše i uočava
orkestarske liniju dirigentskog
partiture glasa
-analizira orkestarske - Čita, prati i diriguje
partiture orkestarska djela,
- upoznaje način rada svira orkestarske
sa instrumentalnim partiture
ansamblom - Identifikuje
probleme tehničke i
izvođačke prirode

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Lambra Dimitrijević: Zbirka kanona i pjesmica
- Mirko Hadnađe: Od audicije do koncerta, Kulturni centar, Novi Sad, 1971.

Literatura za orkestarsko dirigovanje:


- A. Corelli: Kvintet za gudače d mol
- J. S. Bah: Svita za flautu i gudače h mol
- A. Vivaldi: Koncert za dvije violine i kamerni sastav a mol
- L. Sorkočević: Šest simfonija za dvije oboe, dvije horne i gudački orkestar
- Ž. Brkanović: Končertino za gudače
- B. Tamindžić: Igre iz Crnogorske svite za gudački sastav

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- klavir kao osnovno sredstvo;
- horske i orkestarske partiture;
- CD player.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- praktični rad: dirigovanje i sviranje partitura (najmanje jednom u klasifikacionom
periodu).

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa provjera
tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


Visoka stručna sprema:
- diplomirani dirigent;
- diplomirani muzičar.

194
10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama
- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

11. Povezanost predmeta


Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Čitanje, praćenje Solfeđo Čitanje muzičkih tekstova,
orkestarskih i horskih pjevanje u jednoglasnom i
partitura višeglasnom stavu
Čitanje, praćenje i Poznavanje muzičkih Poznavanje tehnike, tona i
razumijevanje orkestarske instrumenata načina bilježenja muzičkih
partiture instrumenata
Dirigovanje različitih Muzički oblici Poznavanje, definisanje i
muzičkih formi analiziranje muzičkih formi
Dirigovanje polifonih Polifonija Poznavanje i analiziranje
muzičkih formi polifonih muzičkih formi
Dirigovanje kompozicija Horsko pjevanje Pjevanje kompozicija
pisanih za horski ansambl različitih stilova i muzičkih
formi

195
1.3.9. ISTORIJA UMJETNOSTI

1. Naziv predmeta: ISTORIJA UMJETNOSTI

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 72 72
II 72 72
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 282 282

3. Opšti ciljevi nastave


- Sposobnost zapažanja vrijednosti umjetničkog djela i njegovo kritičko
prosuđivanje;
- Izgrađivanje pozitivnog odnosa prema umjetnosti i kulturi;
- Poznavanje podjele istorije umjetnosti;
- Upoređivanje karakteristika pravaca i stilova;
- Poznavanje uslova za nastanak pojedinih civilizacija;
- Upoznavanje istorijskih faktora koji su doveli do različitih umjetničkih pojava;
- Upoznavanje stilskih karakteristika;
- Upoznavanje estetskih, filozofskih i etičkih problema koji su doveli do stvaranja
oblikovnog izraza;
- Upoznavanje kanona u arhitekturi, skulpturi i slikarstvu, imajući u vidu društvene
trendove toga doba;
- Upoređivanje umjetničkih djela, upoznavanje anatomske i geometrijske
karakteristike figura;
- Upoznavanje zakonitosti boja koje preovladavaju u određenom stilu;
- Upoznavanje stilova i stvaranje mogućnosti za eksperimentisanje.

196
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Praistorija - Razlikuje na
- Nabraja, opisuje, primjerima - Razvija - Posjeta likovnim
ilustruje i analizira - Podjelu praistorije motivisanost, galerijama i
umjetnosti: (Lasko, Altamira) zalaganje i muzejima,
paleolita, mezolita, - Pećinsko slikarstvo efikasnost, istraživanje preko
neolita i metalnog - Dolmeni, menhiri, marljivost, interneta, stručne
doba u Evropi i kod kromlesi analitičnost, ekskurzije, posjete
nas - Grnčarstvo, pozitivnu bibliotekama i
vajarstvo orjentaciju prema korišćenje
- Nabraja zanimanju literature,
praistorijska korišćenje
nalazišta kod nas udžbenika,
oruđa, oružja, nakit fotografija, slajdova
Umjetnost starog - Razlikuje i reprodukcija
vijeka arhitekture,
- Nabraja, opisuje, vajarstva,
ilustruje, upoređuje primijenjenu
i analizira umjetnost,
umjetnosti slikarstvo, reljef,
Mesopotamije, pečat, pismo
Sumera, Asirije i mesopotamskog
Persije naroda
Umjetnost starog - Interpretira na
Egipta primjerima,
- Opisuje, ilustruje i pronalazi sličnosti i
analizira razlike sa susjednim
umjetnosti: Starog civilizacijama na
carstva, Srednjeg djelima:
carstva, Novog - Arhitekture
carstva, Saiskog (mastabe, piramide,
perioda civilizacije i egipatski stub,
uslove za nastanak hramovi, grobnice)
egipatske - Skulpture (reljefi,
umjetnosti sfinge)
- Slikarstva
- Pisma
- Primijenjene
umjetnosti
(sarkofazi,
zlatarstvo, posuđe,
nakit)
Antička umjetnost - Razlikuje i
- Nabraja, opisuje, interpretira - Razvija - Posjeta likovnim
ilustruje i analizira umjetnost Egeja: motivisanost, galerijama i
egejske umjetnosti: - arhitektura zalaganje i muzejima,
kikladske, minojske - vajarstvo efikasnost istraživanje preko
i mikenske - slikarstvo - Razvija marljivost, interneta, stručne
- grnčarija analitičnost, ekskurzije, posjete

197
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- primijenjena pozitivnu bibliotekama i
umjetnost orjentaciju prema korišćenje
- Upoređivanje zanimanju literature,
literarnih izvora i korišćenje
arheoloških otkrića udzbenika,
(Ilijada, Odiseja, fotografija, slajdova
Troja) i reprodukcija
Antička Grčka
umjetnost
- Opisuje, ilustruje i
analizira djela
Antičke Grčke
umjetnosti kroz tri
perioda:
- arhajski
- klasični
- helenistički - Analizira
- Predstavlja stilove u arhitektonske
arhitekturi: stilove, definiše
- dorski karakteristike i
- jonski međusobno ih
- korintski upoređuje
- Opisuje važno
slikarstvo: - Definiše
- geometrijskog karakteristike
stila važnog slikarstva
- crno-figuralnog
stila
- crveno-figuralnog
stila
Etrurska umjetnost - Upoređuje sa grčkim
- Opisuje, ilustruje i elemente etrurske - Razvija - Posjeta likovnim
analizira djela arhitekture i snalažljivost, galerijama i
etrurske arhitekture urbanizma (hramovi, prilagodljivost, muzejima,
i urbanizma: grobnice, putevi), motivisanost, istraživanje preko
- vajarstvo povezuje sličnosti u zalaganje i interneta, stručne
- slikarstvo vajarstvu i slikarstvu efikasnost ekskurzije, posjete
- primijenjena (skulptura, - Razvija marljivost, bibliotekama i
umjetnost sarkofazi, urne), pozitivnu korišćenje
obrazlaganje orjentaciju prema literature,
simbolike zanimanju korišćenje
Umjetnost starog udžbenika,
Rima - Upoređuje elemente fotografija, slajdova
- Opisuje, ilustruje i rimske arhitekture i i reprodukcija
analizira djela urbanizma,
rimske arhitekture i slikarstva i vajarstva
urbanizma: sa grčkim i
- slikarstvo etrurskim
- vajarstvo - Analizira i pronalazi
- Rimska umjetnost sličnosti i razlike

198
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
kod nas

199
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Ranohrišćanska
umjetnost
- Predstavlja osnove - Definiše elemente: - Razvija - Posjeta likovnim
hrišćanstva, veze - arhitekture motivisanost, galerijama i
između (katakombe, zalaganje i muzejima,
kasnoantičke i hramovi) efikasnost istraživanje preko
ranohrišćanske - slikarstva (fresaka - Razvija marljivost, interneta, stručne
umjetnosti i mozaika) analitičnost, ekskurzije, posjete
- Opisuje, ilustruje i - ikonografije i pozitivnu bibliotekama i
analizira djela: simbolike orjentaciju prema korišćenje
- arhitekture zanimanju literature,
- slikarstva korišćenje
- vajarstva udzbenika,
- simbolike fotografija, slajdova
Vizantijska i reprodukcija
umjetnost - Definiše
- Opisuje, ilustruje i karakteristike
analizira djela vizantijske
vizantijske arhitekture,
umjetnosti: upoređuje sa
- arhitekture ranohrišćanskom i
(kupola) pronalazi razlike
- slikarstva
- Informiše o:
-Raveni kao
središtu
vizantijske
umjetnosti na
zapadu
- zlatnom
Justinijanovom
dobu
- drugom zlatnom
dobu
- uticaju Vizantije
kod nas
- ikonoklazmi
- ikonama
Islamska umjetnost
- Upoznaje osnove - Identifikuje - Razvija - Posjeta likovnim
religije karakteristike motivisanost, galerijama i
- Opisuje, ilustruje i islamske: spremnost na muzejima,
analizira: - arhitekture saradnju, zalaganje istraživanje preko
- arhitekturu - iluminacije i efikasnost interneta, stručne
- iluminaciju - minijature - Razvija marljivost, ekskurzije, posjete
- minijaturu - slikarstva analitičnost, bibliotekama i
- slikarstvo - sitne plastike pozitivnu korišćenje
- sitnu plastiku - primijenjene orjentaciju prema literature,
- primijenjenu umjetnosti zanimanju korišćenje

200
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
umjetnost udžbenika,
- islamsku fotografija, slajdova
umjetnost kod nas i reprodukcija
Romanika
- Informiše o - Upoređuje elemente
predromaničkom arhitekture
periodu, seobi ranohrišćanske sa
naroda i karolinškoj romaničkom
renesansi umjetnosti,
- Opisuje, ilustruje i povezanost
analizira arhitekturu arhitekture i
(svodovi) i skulpturu skulpture
romanike kod nas
Gotika
- Upoznaje gotiku u - Upoređuje elemente - Razvija - Posjeta likovnim
Francuskoj, gotičke i romaničke motivisanost, galerijama i
Njemačkoj, arhitekture i zalaganje i muzejima,
Engleskoj,Italiji vajarstva i uočava efikasnost istraživanje preko
- Opisuje, ilustruje i razloge nastanka - Razvija marljivost, interneta, stručne
analizira djela: vitraža analitičnost, ekskurzije, posjete
- arhitekture pozitivnu bibliotekama i
(prelomljeni luk, orjentaciju prema korišćenje
kontrafore) zanimanju literature,
- vitraža korišćenje
- slikarstva udžbenika,
- skulpture fotografija, slajdova
- ilustracije i reprodukcija
Gotike kod nas
Srednjevjekovna
umjetnost na
Balkanu - Analizira djela
- Upoznaje kratku srednjevjekovne
istoriju Balkanskih umjetnosti na
naroda području Balkana
- Nabraja, analizira i - Prepoznaje
ilustruje djela karakteristike
nastalih nakon Raške, Srpsko-
seobe Vizantijske i
južnoslovenskih Moravske škole u
naroda arhitekturi
- Opisuje, ilustruje i - Pronalazi uticaj
analizira stilove u: Vizantije na
- arhitekturi slikarstvo-ikonopis
- slikarstvu
- ikonopisu
- minijaturi
Renesansa
- Renasansa u Italiji i - Određuje osobine - Razvija - Posjeta likovnim
Holandiji rano-renesansne motivisanost, galerijama i

201
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
- Opisuje i obrazlaže umjetnosti i zalaganje i muzejima,
pojave renesanse, upoređuje sa efikasnost istraživanje preko
definiše pojmove osobinama - Razvija marljivost, interneta, stručne
humanizma i prethodnih perioda analitičnost, ekskurzije, posjete
renesanse - Razlikuje autore, pozitivnu bibliotekama i
- Opisuje, ilustruje i određuje osobine orjentaciju prema korišćenje
analizira djela i njihovih djela zanimanju literature,
njihove autore korišćenje
Visoka Renesansa u - Određuje osobine i udžbenika,
Italiji i Njemačkoj utemeljuje na fotografija, slajdova
- Upoznaje osnove primjeru i reprodukcija
visoke renesanse arhitekture,
kroz arhitekturu, slikarstva, skulpture
slikarstvo i vajarstvo - Razlikuje autore i
- Upoznaje djela analizira njihova
renesanse kod nas djela
- Preispituje uticaje
evropske renesanse
na umjetnost kod
nas
Manirizam - Poznaje
- Upoznaje osobenosti karakteristike
manirizma kroz manirizma
arhitekturu,
slikarstvo i vajarstvo

202
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Barok
- Upoznaje osobenosti - Uočava razlike i - Razvija sposobnost - Posjeta likovnim
i terminologiju obrazlaže na snalaženja galerijama i
baroka konkretnim - Razvija muzejima,
- Upoređuje barok u: primjerima različite prilagodljivost, istraživanje preko
Italiji, Španiji, pristupe u motivisanost, interneta, stručne
Flandriji, Holandiji, interpretaciji zalaganje i ekskurzije, posjete
Francuskoj i barokne umjetnosti efikasnost bibliotekama i
Engleskoj kroz djela - Pronalazi primjere - Razvija marljivost, korišćenje
slikarstva, barokne umjetnosti pozitivnu literature,
vajarstva, kod nas orjentaciju prema korišćenje
arhitekture i zanimanju udžbenika,
njihovih autora fotografija, slajdova
- Upoznaje barok kod i reprodukcija
nas
Rokoko
- Opisuje nastanak - Određuje osobine
rokokoa ovog pravca u
Francuskoj i Italiji i
navodi sličnosti i
razlike
- Razlikuje autore i
analizira njihova
djela
Neoklasicizam
- Opisuje pravce kroz - Pronalazi - Razvija - Posjeta likovnim
analizu djela neoklasicističke motivisanost, galerijama i
arhitekture, osnove u antičkoj zalaganje i muzejima,
slikarstva i umjetnosti efikasnost istraživanje preko
vajarstva - Razvija marljivost, interneta, stručne
Romantizam analitičnost, ekskurzije, posjete
- Opisuje romantičku - Na osnovu pozitivnu bibliotekama i
senzibilnost i konkretnih primjera orjentaciju prema korišćenje
autonomiju duha određuje osobenosti zanimanju literature,
slikarstva 19. Vijeka i karakteristike korišćenje
- Obrazlaže autora i njihovih udžbenika,
povezanost djela u slikarstvu fotografija, slajdova
književnosti i i reprodukcija
slikarstva
- Upoznaje
romantizam kod nas
Realizam
- Upoznaje pojavu - Određuje osobine
realizma i uslove za djela i autora na
nastanak osnovu upoređivanja
kartikature, kritike i sa djelima iz
plakata prethodnih perioda
- Upoznaje sa

203
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
pojavom realizma
kod nas
Impresionizam
- Definiše pojam - Na osnovu - Razvija - Posjeta likovnim
impresionizma konkretnih primjera motivisanost, galerijama i
- Imenuje i analizira određuje osobine zalaganje i muzejima,
autore i njihova impresionističkog efikasnost istraživanje preko
djela u svijetu i kod slikarstva i - Razvija marljivost, interneta, stručne
nas prepoznaje autore i analitičnost, ekskurzije, posjete
karakteristike pozitivnu bibliotekama i
njihovih djela orjentaciju prema korišćenje
Postimresionizam zanimanju literature,
- Navodi uslove za - Analizira elemente korišćenje
nastanak, ukazuje slikarstva i vajarstva udžbenika,
na reakciju protiv i razlikuje autore i fotografija, slajdova
impresionizma njihova djela i reprodukcija
- Ukazuje na značaj i
uticaj
postimpresionizma
na razvoj umjetnosti
u svijetu i kod nas

204
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Art Nova
- Prikazuje doba u - Određuje osobine - Razvija - Posjeta likovnim
kome je nastao stila, razlikuje motivisanost, galerijama i
pravac art nova autore i osobine zalaganje i muzejima,
- Opisuje umjetničke njihovih djela efikasnost istraživanje preko
pokrete - Razvija marljivost, interneta, stručne
Moderna arhitektura analitičnost, ekskurzije, posjete
- Povezuje modernu - Nabrajanje i pozitivnu bibliotekama i
arhitekturu prije razlikovanje stilova orjentaciju prema korišćenje
prvog svjetskog rata moderne arhitekture zanimanju literature,
sa arhitekturom u svijetu i njihovih korišćenje
poslije drugog predstavnika udžbenika,
svjetskog rata, fotografija, slajdova
internacionalnim i reprodukcija
stilom,
postmodernizmom,
dekonstruktivizmom
- Informiše o
modernoj
arhitekturi kod nas
- Upoznaje :
- Bauhaus, modernu
školu za arhitekturu
i oblikovanje i
ukazuje na njen
uticaj na savremene
tokove u umjetnosti
- Čikašku školu
konstruktivizma
- Futurizam
- Češki kubizam
- Nacional i real
socijalizam
Umjetnost
dvadesetog vijeka - Upoređuje pravce u - Razvija - Posjeta likovnim
- Opisuje, ilustruje i slikarstvu i motivisanost, galerijama i
analizira slikarstvo i vajarstvu, grupe, zalaganje i muzejima,
vajarstvo: prestavnike i efikasnost istraživanje preko
- fovizma njihova djela - Razvija marljivost, interneta, stručne
- ekspresionizma analitičnost, ekskurzije, posjete
- kubizma pozitivnu bibliotekama i
- futurizma orjentaciju prema korišćenje
- dadaizma zanimanju literature,
- metafizičke škole korišćenje
- nadrealizma udzbenika,
- apstraktne fotografija, slajdova
umjetnosti i reprodukcija
- Upoznaje grupe u
okviru pravca,

205
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
predstavnike i
njihova djela u
svijetu i kod nas
Umjetnost nakon
drugog svjetskog - Nabraja umjetničke
rata pokrete koji su
- Upoznaje osnove nastali nakon drugog
umjetničkih pokreta svjetskog rata,
koji su nastali u njihove prestavnike
drugoj polovini i osnovne
dvadesetog vijeka u karakteristike
svijetu i kod nas i
njihove
predstavnike

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora


- Jenson: Istorija umjetnosti, Prosvjeta, Beograd
- Dj.Piskeli: Opsta istorija umjetnosti, Vuk Karadžić, Beograd

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- prostorija koja se može po potrebi zamračiti, episok, epidijaskop, grafoskop,
slajdovi, projektor, reprodukcije, adekvatna biblioteka, TV, video, računar, CD-
rom.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- usmeno (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- pismeno (najmanje jednom u klasifikacionom periodu);
- izrada seminarskih radova.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- pozitivna ocjena na kraju školske godine koja je izvedena iz ocjena sa usmenih i
pismenih provjera dobijenih tokom klasifikacionih perioda.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- diplomirani istoričar umjetnosti;
- diplomirani slikar;
- diplomirani grafičar;
- diplomirani vajar.

10. Način prilagođavanja predmeta učenicima sa posebnim potrebama


- program za izuzetno nadarene učenike;
- individualna nastava;
- nivo povećanih zahtjeva od 30% - 100% u zavisnosti od procjene nastavnika;
- škola je u obavezi da obezbijedi posebne materijalno-tehničke uslove za rad sa
ovakvim učenicima.

206
11. Povezanost predmeta
Povezanost sa predmetom
Znanja
Predmet Znanja
Istorijski razvoj Istorija muzike sa Istorijski razvoj muzičke
umjetnosti, slikarstva, poznavanjem muzičke umjetnosti; Karakteristike
vajarstva, arhitekture i literature i razlikovanje muzičkih
primijene umjetnosti; stilova, poznavanje
Karakteristike i stvaralaštva najznačajnih
razlikovanje umjetničkih predstavnika stilskih
stilova i poznavanje pravaca
svaralaštva najznačajnijih
predstavnika stilskih
pravaca

207
1.3.10. STRANI JEZIK II - ITALIJANSKI

1. Naziv predmeta: STRANI JEZIK II - ITALIJANSKI

2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Vrste nastave
Razred Praktična Ukupno
Teorija Vježbe
nastava
I 72 72
II 72 72
III 72 72
IV 66 66
Ukupno 282 282

3. Opšti ciljevi nastave


Realizuju se kroz usvajanje predviđenih sadržaja i razvijanje:
- Jezičkog znanja i kompetencije;
- Socio-lingvističke kompetencije;
- Govorne kompetencije;
- Strateške kompetencije;
- Društveno-kulturne kompetencije;
- Ovladavanje stručnom terminologijom;
- Razumijevanje stručnih tekstova;
- Lakše ovladavanje ostalim stručnim predmetima;
- Na bazi stručne terminologije na italijanskom jeziku lakše razumijevanje operskih
tekstova – libreta;
- Pjevanje italijanskih tekstova/arija iz opera s razumijevanjem, te time i bolja
interpretacija;
- Bolje razumijevanje društvene klime u italiji u kojima su nastala slavna muzička
djela;
- Kvalitetna komunikacija u okviru muzičkih krugova u svijetu;
- Razumijevanje određenih postavki i zahtjeva u okviru stručnih predmeta i stručne
literature;
- Svijest o nepostojanju granica zahvaljujući umjetnosti – s posebnim akcentom na
muziku.

208
4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi
Razred: PRVI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik

Izgovor i pravopis - Pronalazi sličnosti i - Razvijanje - Grupni rad


uočava razlike u sposobnosti učenika, frontalni i
Upoznaje: izgovoru glasova i pravilnog u parovima
- Italijansku abecedu glasovnih skupova izražavanja i
(alfabeto), italijanskog jezika pisanja
spelovanje u odnosu na
- Pravila pisanja i maternji jezik
izgovora (upotreba - Analizira i usvaja
slova H) izgovor riječi s
- Pravopisni znaci adekvatnim - Samopouzdanje
(akcenti, apostrof) akcentom (e - è, a
- Upotreba velikog - à)
slova - Upotrebljava
- Podjela glasova spelovanja
(suglasnici, - Vlada upotrebom
samoglasnici, velikog slova - Prevazilaženje
polusuglasnici) - Pravilno izgovara i problema i
piše eventualnih
- Poredi italijansku nejasnoća u
abecedu sa istim komunikaciji
oznakama u
muzičkim
ljestvicama
- Precizno izgovara
italijanske termine
koji se koriste u - Preuzimanje
muzici odgovornosti - Slušanje audio
------------------------- zapisa (dijalozi,
- Uočava razlike priče, pjesme)
između italijanskog
i maternjeg jezika
- Poredi sa rodom u
Član (jednina / maternjem jeziku: - Prevazilaženje
množina) - U italijanskom problema i
jeziku ima samo eventualnih
- Upoznaje jezičke dva roda (ne nejasnoća u
forme i strukture postoji srednji rod) komunikaciji
koje ne postoje u - Rod promjenljivih
maternjem jeziku riječi u maternjem
jeziku ne
korespondira uvijek
- Upoznaje i navodi: sa rodom u
- Određeni (m.r.: il, italijanskom jeziku
l', lo; ž. R. La, l' i (knjiga – ž. Rod
množine oba roda); - Il libro – m. Rod)
- Neodređeni; sažeti - Poznaje i pravilno
(nivo koristi adekvatan
prepoznavanja) član (rod i broj) uz

209
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
imenice i pridjeve
- Obrazlaže forme
sažetog člana
- Prosuđuje o
melodičnosti
italijanskog jezika
-------------------------
- Poznaje osnove
funkcionisanja i
upotrebe
zamjenica u
italijanskom
jeziku, uz
uočavanje sličnosti
i razlika sa - Primjereno
Zamjenice: maternjim jezikom obraćanje i
- Vlada pravilnim oslovljavanje
Objašnjava i navodi: Persiranjem sagovornika
- Lične zamjenice - Vlada pravilnim
(oba roda i broja; korišćenjem upitne
naglašene/ i pokazne
nenaglašene) zamjenice i
- Persiranje (lei) njihovom
- Upitne zamjenice kombinacijom u
(chi, che, che kontekstu - Questionnario
cosa, quale, Che cosa c'è? C'è...
quanto) Che cos'è? È...
- Pokazne Questo è un
zamjenice bambino - Upoređivanje
(questo, quello) - Vlada upotrebom kulturoloških
- Priloška zamjenica priloške zamjenice modela rodbinskih
CI CI, koristeći je na veza
- Neodređene novim primjerima i
zamjenice (niente, u novim
nulla,nessuno situacijama
qualcosa...) -------------------------
- Ilustruje - Samostalnost
primjerima i
adekvatno koristi
forme navedenih
pridjeva uz imenice
u cilju opisivanja i - Vero o falso
kvalifikacije
željenih pojmova
Pridjevi: (Il treno è grande)
- Opis osoba
- Upoznaje i Il ragazzo è grande
obrazlaže način / piccolo/
tvorbe i navodi Bello / buono
forme: La ragazza è
- Opisni (muški i Buona ... )

210
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
ženski rod, - Poznaje i vlada
jednina, množina) pridjevima koji - Slobodno
- Prisvojni (muški i izražavaju osnovne izražavanje
ženski rod, boje (I vagoni sono različitih stavova,
jednina, množina) rossi. mišljenja
- Izostavljanje/upotr La matita è gialla)
eba člana uz - Zna da pita koje je
prisvojne pridjeve boje neki predmet
- Di che colore è? Di
che colore sono?
- Pravilno
upotrebljava
prisvojne pridjeve
sa članom ili bez
(la tua casa; tua
madre; il tuo papà) - Imenovanje stvari
- Kroz adekvatnu pravim imenom
upotrebu pridjeva
stiče svijest o
melodičnosti
italijanskog jezika
-------------------------
- Razlikuje rod
imenica i poredi ga
sa rodom ostalih - Praktično-muzički
promjenljivih riječi izražajni oblici:
- Poznaje forme - Jezičke strukture i
imenica i muzika
adekvatno ih slaže - Radne navike - Pjesme
s pridjevima u rodu - Recitacije
i broju - Zagonetke,
- Obogaćuje leksički brzalice i poslovice
fond
- Pravilno
Imenice: upotrebljava glagol
- Upoznaje i (essere ili fare) uz - Stvaranje pozitivne
obrazlaže način termin koji orjentacije prema
tvorbe i navodi označava zanimanju
njihove forme: zanimanje
- Ženski i muški rod - Ilustruje
imenica primjerima i
Jednina/množina pravilno
imenica upotrebljava
Nazivi zanimanja termine koji
(sa glagolima označavaju
essere i fare) muzičke
instrumente
- Prepoznaje, - (i povezuje ih sa
razumije razlikuje i instrumentima na
imenuje termine slikama i sa onima
koji označavaju koji se nalaze u

211
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
muzičke učionici) i uočava
instrumente specifičnosti - Bolja i preciznija
- Podjela pojedinih riječi komunikacija
instrumenata - Vlada podjelom
(strumenti a corda, instrumenata na
strumenti a fiato, italijanskom jeziku
strumenti a (strumenti a corda,
percussione) strumenti a fiato,
strumenti a
percussione)
- Interpretira koji
instrument svira on
sam ili njegovi
drugovi
------------------------- - Sposobnost
- Vlada pisanjem i prevazilaženja
izgovorom osnovnih problema u
i rednih brojeva u razumijevanju,
italijanskom jeziku predusretljivost,
spremnost na
- Poredi i analizira saradnju
razliku u upotrebi
osnovnih i rednih
brojeva u
italijanskom jeziku
- Poredi i analizira
pridjeve i redne
brojeve u
italijanskom jeziku
Brojevi: - Pravilno kombinuje
- Upoznaje i redne brojeve s - Muzičke ljestvice
obrazlaže način imenicom i (abeceda)
građenja i navodi pridjevom i slaže ih
forme sljedećih u rodu i broju
sadržaja: - Brojčano izražava
- Osnovni brojevi i željenu količinu
redni brojevi
- Primjenjuje
- Redni brojevi u poznavanje rednih
muzici brojeva na stručne
predmete iz
muzičke oblasti, - Zajedničke
kombinuje ih i aktivnosti,
upotrebljava na uspostavljanje
novim primjerima društvenih
(prima vista; kontakata,
intervali: quarta, komunikativnost Projektni zadaci:
quinta...) - Izrada plakata,
postera
- Slušanje tonskih
zapisa i/ili

212
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
izvođenja samih
- Upotrebljava na učenika na
primjerima i različitim
pravilno koristi instrumentima, uz
prezent pravilnih i neposredno
nepravilnih glagola, korišćenje
Glagoli: analizira i adekvatnih termina
- Upoznaje i međusobno poredi
obrazlaže način navedene glagole, - Svijest o brisanju
tvorbe i navodi pronalazi sličnosti i granica kroz
forme glagola razlike u njihovoj muziku
- Navodi osnovna formi i upotrebi
pravila o upotrebi - Pravilno koristi i
indikativa: kombinuje particip - Muzika: sviranje i
prezenta i bliskog prošli pjevanje
prošlog vremena - Uočava greške u
(uključujući i upotrebi pomoćnog
particip prošli) glagola
*indikativ - Koristi adekvatni
- Prezent glagola pomoćni glagol uz
avere i essere glagole koje je do - Sigurnost prilikom - Izražajni oblici:
tada naučio (u odlučivanja za ili - Igra uloga,
- -prezent pravilnih pisanoj formi) protiv nekog - Dramatizacija
glagola po - Pronalazi sličnosti i prijedloga dijaloga
konjugacijama ( - razlike u formi i
are, -ere, -ire) upotrebi blisko
prošlog vremena u
- Prezent nepravilnih italijanskom i u
glagola (stare, maternjem jeziku - Sloboda u - Pjevanje pjesmica
andare, venire, - Govori o dnevnim i izražavanju ličnog na italijanskom
fare, dire, dare, prethodnim stava i osjećanja jeziku (tipične
bere, uscire, - Aktivnostima pjesme koje se
rimanere) - Pravilno koriste prilikom
upotrebljava različitih proslava)
- Modalni glagoli – modalne glagole,
prezent (volere, koristi ih u novoj - Spremnost za
dovere, potere) situaciji, na slušanje,
adekvatan način ih razumijevanje i
- Povratni glagoli kombinuje sa uvažavanje drugih - Vizuleni pregled
chiamarsi i infinitivom nota za različite
mettersi u (dobbiamo kompozicije u cilju
prezentu scappare); poredi pronalaženja i
upotrebu istih i - Obogaćivanje lične usvajanja
- Passato prossimo sličnih glagola u kulture navedenih stručnih
(sa avere ili maternjem jeziku termina, uz
essere); pravilni i - Prepoznaje i eventualno
nepravilni izražava imperativ slušanje i/ili
participi; slaganje u okviru tematskih izvođenje
participa uz područja na nivou odgovarajućih
pomoćni essere razumijevanja i komada
mehaničke

213
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
upotrebe 2. Lice
- Zapovjedni način jednine i 2. Lice
- Imperativ u okviru množine (Scusa!
tematskih područja - Rispondi alla
na nivou domanda!;
razumijevanja i - Scrivete il
mehaničke compito!)
upotrebe - Razumije i
- Scusi, scusa adekvatno koristi
glagole chiamarsi i
- Mogući način mettersi
(Condizionale primjereno
semplice) na nivou situaciji (mi metto
prepoznavanja le scarpe)
- Razumije i pravilno
koristi neke forme
- Povezuje i kondicionala u cilju
obrazlaže upotrebu izražavanja želje i
glagola koji kulturnog
označavaju: želju, obraćanja, pravilno
potrebu, slaganje, ih kombinuje i
neslaganje, poredi njihovu
dopadanje upotrebu u
maternjem jeziku
- (Io vorrei...;
- Upoznaje i navodi - Che cosa vorrebbe
osnovne glagole Lei, Signore?)
koji se koriste u
stručnoj - Pravilno izražava
terminologiji želju, potrebu,
slaganje,
neslaganje,
dopadanje
- Analizira situaciju
u kojoj se nalazi i
pravilno koristi
navedene glagole
na novim
primjerima i u
novim situacijama

- Učenik zna da
izrazi koji
instrument svira on
sam ili njegovi
drugovi,
profesori... (suono
il violino; ho
suonato il violino
al concerto...);
- Pravilno

214
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
upotrebljava
naučene termine
na novim
primjerima i u
novim situacijama
-------------------------
- Ovlada osnovnim
principima negacije
u italijanskom
jeziku
- Pravi razliku u
Odrični oblici: upotrebi No i Non,
poredi njihovu
- Upoznaje i upotrebu
objašnjava - Pravilno koristi
Negaciju: odrične forme
glagola
- No - Koristi negaciju za
- Non analiziranje
- Non ... Mai pojava, ljudi ili
- Non... Niente situacija
(nulla) - Pravilno koristi
- Non ... Nessuno negaciju za
izražavanje ličnog
stava
-------------------------
- Pronalazi sličnosti
u načinu
postavljanja
pitanja u
italijanskom i
maternjem jeziku
Postavljanje (upitne riječi,
pitanja: intonacija)
- Pronalazi razlike u
- Upitnim riječima načinu postavljanja
(Chi? Che? Come? pitanja u
Dove? Quanto? italijanskom i
Perché..? maternjem jeziku
Quando?...) (inverzija)
- Intonacijom - Razumije i
- Inverzijom odgovara na
jednostavna
- Navedene sadržaje pitanja u okviru
pronalazi u tekstu, obrađenih
prepoznaje u tematskih sadržaja
govoru, obrazlaže - Vlada navedenim
njihovu upotrebu načinima
na primjerima postavljanja
pitanja u
italijanskom jeziku

215
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
- Postavlja pitanja u
- Objašnjava značaj okviru usvojenih
intonacije na jezičnih uzoraka
primjeru iz oblasti - Učestvuje u kraćim
muzike uz dramatizacijama
korišćenje prema zadatom
adekvatnog predlošku
materijala - Uočava i analizira
značaj intonacije,
traži i poredi
elemente
intonacije u jeziku
sa elementima
intonacije u muzici
Prijedlozi: -------------------------
- Poznaje i analizira
- Upoznaje i navodi forme prijedloga
osnovne prijedloge: - Obrazlaže upotrebu
prijedloga u
- Prijedlozi u funkciji funkciji padežnih
padežnih značenja značenja i u
i u funkciji relacija funkciji relacija u
u prostoru prostoru
- Di, a, da, in, su, - Poredi padeže u
con, per; maternjem jeziku
- A destra, a sa padežnim
sinistra, dritto... značenjima u
- Prijedlozi + me, italijanskom jeziku
te… - Pronalazi razlike u
izražavanju
padežnih značenja
u maternjem i u
italijanskom jeziku
- Analizira i uočava
značaj prijedloga
za realizaciju
padežnih značenja
u italijanskom
jeziku (la casa di
Maria; telefono a
un amico; vieni con
noi?)
- Poznaje osnovna
značenja
najfrekventnijih
prijedloga i
pravilno ih
upotrebljava
- Pravilno određuje
mjesto ili položaj
nečega ili nekoga u

216
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
prostoru
- Pravilno
Prilozi: upotrebljava
naglašene
- Upoznaje i navodi zamjenice u
osnovne priloge: poziciji poslije
- Prilozi za vrijeme prijedloga
(za izražavanje -------------------------
sadašnjosti i - Poznaje forme
prošlosti): (adesso, priloga
ora, ieri, due - Razlikuje priloge za
giorni fa, il mese vrijeme za prošlost
scorso...) i sadašnjost
- Učestali prilozi za - Vlada adekvatnom
mjesto upotrebom
najfrekventnijih
Strukture: priloga za vrijeme
- Razlikuje i pravilno
- Upoznaje i koristi učestale
objašnjava priloge za mjesto
sljedeće sadržaje: (qui –qua, lì - là)
- Dani u sedmici, ----------------------
mjeseci, godišnja - Poznaje navedene
doba jezičke
- Che giorno è? È konstrukcije
lunedì… - Vlada jezičkim
- Che stagione è? È konstrukcijama u
primavera… cilju pravilnog
- Određivanje izražavanja i
- Atmosferskih pisanja
prilika - Pravilno koristi
- Che tempo fa? Fa termine koji
bel tempo izražavaju dane u
- Lični osjećaj sedmici, kao i
hladnoće, toplote: mjesece i godišnja
Ho freddo / caldo doba
- Che ora è? Che ore - Izražava
sono? atmosferske
- È l'una. Sono le prilike, kao i lični
due... osjećaj hladnoće,
- prevozna sredstva toplote
u gradu in - Vlada formama
autobus, a piedi, čestitanja u
in bicicletta zavisnosti od
- raspored dana, situacije
Određivanje - Izražava lične
vremena potrebe za hranom
La mattina, il i pićem
pomeriggio, la - Zna da pita koliko
sera, la serata... je sati i shvata
- proslava odgovor

217
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
rođendana: Buon - Pravilno koristi
compleanno! termine koji
- pisanje pozivnica izražavaju
- čestitanje: Auguri! prevozna sredstva
Congratulazioni! - Razlikuje različite
- Pokloni, hrana i faze dana u okviru
piće 24 časa i pravilno
Ho fame. Prendo... ih koristi
Ho sete. Prendo... - Pravilno izražava
- Praznici i kuda ide i odakle
svetkovine dolazi
Karneval Buone - Pravilno koristi
feste! Felice Anno konstrukcije za
Nuovo! izražavanje nečijeg
- italijanske maske zanimanja
- Služi se jezičkim
mehanizmima da
naglasi ili istakne
ono što želi
- Adekvatno koristi
jezičke
konstrukcije da
iskaže osjećanja,
želje i aktivnosti
kojima se bavi
- Saopštava podatke
o vremenu,
godišnjim dobima,
danima u nedelji
- Povezuje tekst
prigodnih pjesama
sa proslavama
svetkovina i
praznika

Slušanje:
- sluša kratke tekstove tipa pjesme, dijaloga, razgovora, intervjua, kratke priče;
- razumije i izdvaja osnovne informacije i bitne detalje iz navedenih audio zapisa;
- nasluti i prepozna značenje nepoznatih riječi u tematski poznatom kontekstu;
- razumije kratka i jednostavna uputstva.

Govor:
- predstavljanje, osnovni klišei prilikom susreta;
- informacije o sebi, članovima uže porodice i prijateljima (ko su, čime se bave);
- odgovara na jednostavna pitanja;
- ukratko opisuje i upoređuje predmete i stvari;
- opis događaja;
- izražavanje želje,potrebe, slaganja, neslaganja, dopadanja
- (Mi piace... / Non mi piace...perché, Adoro...Amo...Oddio ... Preferisco...Sono
/non sono d’accordo);
- traži i daje savjete i informacije, uputstva za snalaženje u vremenu i prostoru;

218
- izražava godine, cijene, sate korišćenjem brojeva;
- povezuje redne brojeve sa specifičnom upotrebom u stručnoj terminologiji.

Čitanje:
- pronalazi poznata imena, riječi i rečenične obrte u kratkim tekstovima na
poznate teme;
- razlikuje tip teksta (pismo, novinski članak, oglas, reklamu, pjesmu);
- jasno razumije kratka uputstva ili poruke iz svakodnevnog života;
- nalazi pojedine informacije;
- nasluti i sam odredi značenje nepoznatih riječi u tematski poznatom kontekstu;
- razumije jednostavne stručne tekstove koji se tiču kulture i muzike neke zemlje.

Pisanje:
- ortografski tačno piše kratke tekstove prema diktatu;
- sastavlja jednostavne tekstove o sebi ili svojim prijateljima i rođacima;
- piše kratka pisma, poruke i saopštenja (npr. pozivnicu za proslavu,
razglednicu...);
- opisuje ljude i događaje;
- unosi lične podatke u formulare i ankete;
- piše zamišljene ili istinite kratke intervjue;
- sastavlja kratke tekstove koji se tiču kulture i muzike neke zemlje.

219
Razred: DRUGI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik

Partitivni član - Uočava partitivni


član i pravilno ga
- Upoznaje i navodi koristi
forme i objašnjava - Vlada formama
upotrebu sljedećih složenog
sadržaja: partitivnog člana
- Di kad je količina - Pravilno koristi
Na bilo koji način - Forme složenog - Prevazilaženje
određena partitivnog člana problema u - Grupni rad
- Složeni član (del, - Razlikuje komunikaciji učenika, frontalni i
Dello...) Za izražavanje u parovima
izražavanje određene i
neodređene neodređene
količine količine
- Analizira i poredi - Osjećanje
upotrebu člana u zajedništva
funkciji određene i
neodređene
količine - Slušanje audio
-------------------------- zapisa (dijalozi,
- Razumije u tekstu i priče, pjesme)
u govornom iskazu
forme zamjenica u - Komunikativnost
Zamjenice funkciji kako
direktnog tako
- Upoznaje i navodi indirektnog objekta - Stiče svijest o
forme i objašnjava - Pronalazi sličnosti i postojanju velikog
upotrebu sljedećih razlike kod broja termina koji
sadržaja zamjenica u pokazuju veliku
- Zamjenice u funkciji direktnog i sličnost u
funkciji direktnog indirektnog objekta maternjem i u
objekta - Razlikuje funkcije stranom jeziku,
- (Complemento direktnog i uključujući stručne
oggetto) naglašene indirektnog objekta termine- na taj
i nenaglašene - Analizira i poredi način otkriva
- Zamjenice u upotrebu direktnog globalnu - Questionnario
funkciji indirektnog i indirektnog povezanost u
objekta objekta svijetu
(Complemento di - Poznaje i pravilno
termine) naglašene koristi poziciju
i nenaglašene nenaglašenih formi
- Slaganje participa u odnosu na glagol - Vero o falso
u - Adekvatno koristi
Složenim complemento - Kultura lijepog
vremenima oggetto (lo, la...) ponašanja
Na novim
primjerima i u
novim situacijama
- Pravilno slaže

220
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
particip u rodu i
broju sa direktnom
nenaglašenom
zamjenicom - Osjećaj za tačnost i
- Prevazilazi razlike - Poštovanje obaveza
u rodu imenica u
italijanskom i
maternjem jeziku,
te na bazi toga
koristi pravilne
forme direktnih
zamjenica
- Adekvatno koristi - Praktično-muzički
Complemento di - Osjećaj za značaj izražajni oblici:
termine (Gli, le) na života u porodici i - Jezičke strukture i
novim primjerima i društvu muzika
u novim - Pjesme
situacijama - Recitacije
- Razlikuje - Zagonetke,
upotrebnu brzalice i poslovice
vrijednost formi
koje su iste i za
Complemento
oggetto i za
Complemento di
termine (mi,ti, ci,
vi) - Osjećaj za zdrav
- Razumije u tekstu i stil života
u govornom iskazu
funkciju naglašene
zamjenice
- Vlada pravilnom - Muzičke ljestvice
upotrebom (abeceda)
naglašenih
zamjenica - Svijest o
-------------------------- povezivanju
- Koristi prethodno Različitih kultura
stečena znanja, te
vlada pravilnom
upotrebom
pridjeva različitih
formi za muški i
ženski rod
- Uočava pridjeve
Pridjevi koji su istog oblika
- Upoznaje i navodi za oba roda, tipa
forme i objašnjava grande, gentile, Projektni zadaci:
upotrebu sljedećih poznaje ih, - Ekološka svijest - Izrada plakata i
sadržaja analizira i vlada postera
njihovom - Slušanje tonskih
upotrebom zapisa i/ili

221
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
- Jednina i množina - Poznaje i pravilno izvođenja samih
muškog i ženskog koristi pridjeve učenika na
roda opisnih bello i quello u različitim
pridjeva, sa poziciji ispred - Preciznost u instrumentima, uz
akcentom na imenice i analizira izražavanju neposredno
pridjeve koji važe njihovu formu, korišćenje
za oba roda - Poredi forme ovih adekvatnih termina
- Pokazni pridjevi u pridjeva sa
jednini i množini formama
(questo, quello) određenog člana,
- Neodređeni uočava sličnosti i
pridjevi: razlike
nepromjenljivi - Poznaje i pravilno
(ogni, qualsiasi, koristi upitne i
qualche...) I oni neodređene - Muzika: sviranje i
koji razlikuju rod i pridjeve, obrazlaže - Sposobnost da pjevanje
broj (certo, poco, njihovu upotrebu sluša, razumije i
molto, tutto...) - Razumije u tekstu i uvaži druge
- Upitni pridjevi u govornom iskazu
(che? Quale?) pravilne forme
- Komparacija komparacije
pridjeva (pravilne pridjeva, kao i
forme): apsolutni superlativ
komparativ, - Uočava sličnosti i
superlativ, razlike u formama Izražajni oblici:
apsolutni superlativ komparacije - Igra uloga,
pridjeva u - Dramatizacija
italijanskom i dijaloga
maternjem jeziku
- Razumije u tekstu i
u govornom iskazu
- Pridjeve koji se
koriste u oblasti
muzike, uključujući
forme apsolutnog
superlativa
- Vlada navedenim
terminima i
pravilno ih
primjenjuje
prilikom izvođenja - Osjećaj za
muzičkog djela pozitivne uzore
- Tempo: andante,
moderato, allegro,
allegretto, lento,
Stručni termini adaggio, largo,
- Termini za andante...)
Izražavanje - Dinamika: piano,
Dinamike i tempa forte, mezzo Projektni zadaci:
(lagana, brza, piano, mezzo - Izrada plakata i
umjerena) forte, postera

222
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
- Komparacija pianissimofortissim - Slušanje tonskih
pridjeva npr. U o, crescendo, - Timski rad i zapisa i/ili
varijacijama u decrescendo... spremnost na izvođenja samih
tempu (meno -------------------------- pomoć učenika na
mosso, più - Razumije u tekstu i različitim
allegro), ili u u govornom iskazu, instrumentima,
dinamici (più che poznaje, pronalazi - Uz neposredno
pianissimo, sličnosti i razlike u korišćenje
fortissimo) maternjem jeziku, - Potencira planove adekvatnih termina
pravilno koristi i u realizaciji želja i
kombinuje: obaveza, uči se
- Imenice specifičnih saradnji u okviru
i nepravilnih formi tima, kao i
- Termine koji preuzimanju
označavaju odgovornosti
različite muzičke
forme (sonata, - Izražava lične
sonatina, concerto, stavove
etida, menuet,
simfonia, opera
lirica...)
- Termine koji - Sigurnost u
označavaju prostornim
Imenice različite muzičke Relacijama
- Upoznaje i izvođače (pianista,
obrazlaže način violinista...) - Vizuleni pregled
građenja i navodi: -------------------------- nota za različite
- Imenice specifičnih - Razumije u tekstu i kompozicije u cilju
i nepravilnih formi u govornom iskazu, pronalaženja i
tipa: la tesi, il poznaje, pronalazi usvajanja
programma, la sličnosti i razlike u navedenih stručnih
città,lo sport, il maternjem jeziku, termina, uz
dramma, il pravilno koristi i eventualno
pianista, kombinuje:* futur slušanje i/ili
l’orchestra, la - (futuro semplice) u izvođenje
radio, il dio... različitim odgovarajućih
- Imenice koje se funkcijama komada
koriste u oblasti (izražavanje radnje
muzike, a u budućnosti, kao i
izražavaju muzičke pretpostavke i
forme i različite naredbe )
muzičke izvođače - Futur II (futuro
composto)
- Imperfekat
(imperfetto)
- Opis radnje u
prošlosti, radnje
koja je trajala ili
se ponavljala u
prošlosti
- Upotreba gl.

223
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
Volere u
Glagoli imperfektu
- Upoznaje i - Odnos passato
obrazlaže način prossimo/
građenja i navodi imperfetto
forme glagola - Povratne glagole,
- Navodi osnovna gdje pravi razliku
pravila o upotrebi između povratne
sljedećih glagolskih zamjenice u
načina i vremena: maternjem jeziku
(ista za sva lica i
- Indikativ oba broja) i
povratnih
- Futur (forme i zamjenica koje
upotreba): futuro variraju u
semplice (pravilne i italijanskom jeziku
nepravilne forme), u zavisnosti od lica
futuro composto i broja
(upotreba uz: - Imperativ (sva lica)
quando, dopo che, - Negaciju uz sve
appena), obrađene glagolske
Kao i odnos futuro načine i vremena,
semplice/ futuro kao i nessuno,
composto mai...u različitim
- Imperfekat pozicijama u
(imperfetto) rečenici
- Sve forme i - Stručne termine:
upotreba, kao i glagole koji se
odnos passato koriste u muzici,
prossimo/imperfet uključujući i
to specifična značenja
- Povratni glagoli određenih glagola u
(forme i upotreba) toj oblasti

- Zapovjedni način –
imperativ
(imperativo)
(forme i upotreba)
- Negacija sa
akcentom na
nessuno, mai...u - Vlada svim
različitim određenim
pozicijama u članovima i
rečenici obrađenim
prijedlozima i
pravilno ih koristi
- Poznaje, pronalazi
sličnosti i razlike u
maternjem jeziku,
kombinuje,
pravilno koristi na

224
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
novim
primjerima/u
novim situacijama:
- Učestale prijedloge
u ustaljenim
izrazima
- Združene oblike
prijedloga u cilju:
– Preciznijeg i
pravilnijeg
Stručni termini: korišćenja
- Glagoli koji se prijedloga u
koriste u muzici, funkciji padežnih
uključujući i značenja
specifična značenja – Boljeg situiranja u
određenih glagola u prostoru i vremenu
toj oblasti, tipa: --------------------------
cantare, comporre, - Poznaje, pronalazi
suonare, ballare, sličnosti i razlike u
dirigere, redigere, maternjem jeziku,
scrivere, leggere, kombinuje,
ascoltare, sentire, pravilno koristi na
ripetere, novim
svolgere... primjerima/u
novim situacijama i
Prijedlozi vlada njihovom
Upoznaje i navodi: pozicijom u
- Združene forme rečenici
(prijedlog + član) - Sve prethodno
(preposizioni obrađene priloge
articolate) - priloge spesso, mai
- Pravilo spajanja Sempre, qualche
prijedloga s volta...
određenim članom - Razlikuje značenje
priloga bene ≠
male, poco ≠ molto
- Logično se izražava
Prilozi na određenu temu
Navodi: - Precizno izražava
- Mjesto priloga u frekventnost
Rečenici vršenja neke
- Prilozi : spesso, radnje
mai
Sempre, qualche
volta...
- Bene ≠ male
- Poco ≠ molto

225
Slušanje:
- sluša različite vrste tekstova (pjesme, intervjue, razgovore, priče);
- prepoznaje okolnosti sporazumijevanja govornika;
- razumije suštinu izlaganja govornika;
- prati i razumije razgovore iz svakodnevnog života;
- izdvaja informacije bitne za snalaženje u jednostavnim situacijama;
- prepoznaje stavove, emocije i raspoloženje govornika/sagovornika.

Govor:
- jednostavnim govornim sredstvima postavlja pitanja, odgovara, potvrđuje,
negira, objašnjava, savjetuje, preporučuje;
- izvještava o svojim aktivnostima;
- učestvuje u prikladnim dijalozima;
- izražava potrebu, namjeru, žaljenje, obavezu, zabranu, uzrok, posljedicu;
- daje kratke opise na zadatu temu, kako korišćenjem govornog jezika, tako iz
stručne oblasti;
- pravi kratke intervjue, realne ili zamišljene (npr. sa kompozitorom, operskim
pjevačem, muzičkim izvođačem);
- recituje i pjeva.

Čitanje:
- pronalazi bitne informacije u brošurama, oglasima, časopisima;
- razumije suštinu teksta nakon prvog čitanja;
- prati zaplet neke priče i izdvaja bitne događaje;
- čita poznate i nepoznate jednostavne tekstove, kako iz govornog jezika, tako iz
stručne literature;
- odgovara na pitanja iz teksta.

Pisanje:
- u pisanoj formi se zahvaljuje ili izvinjava;
- piše kratke, jednostavne svakodnevne vijesti i saopštenja;
- opisuje ljude, događaje, mjesta i pismeno izražava osjećanja;
- koristi određene fraze i izraze, kako iz govornog jezika, tako iz stručne literature;
- jednostavnim riječima i izrazima opisuje svoj budući profesionalni angažman.

226
Razred: TREĆI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Zamjenice - Razumije u tekstu i
Upoznaje i navodi u govornom iskazu
forme sljedećih forme navedenih
sadržaja: zamjenica
- Partitivna - Razlikuje funkcije
zamjenica »ne« - Poznaje i pronalazi
- Spajanje sličnosti i razlike u - Grupni rad
nenaglašenih maternjem jeziku, učenika, frontalni i
objekatskih kombinuje, u parovima
zamjenica, kao i pravilno koristi na
partitivnog »ne«, novim - Osjećanje
sa infinitivom, primjerima/u zajedništva
imperativom, novim situacijama
gerundivom, sa - Nenaglašene i
»ecco« naglašene
- Združene forme zamjenice (lične,
(forme accoppiate) povratne,
(Complemento di objekatske –
termine + direktne i
Complemento indirektne,
oggetto) partitivno »ne«) - Podsticanje
- Nenaglašene - Združene forme samopouzdanja, - Slušanje audio
objekatske (Complemento di motivisanosti i zapisa (dijalozi,
zamjenice i termine + ekonomičnosti priče, pjesme)
partitivno »ne« uz Complemento
modalne glagole oggetto ili
- Slaganje partitivno »ne«): ti
nenaglašenih presto il libro; TE
objekatskih LO presto domani
zamjenica, kao i - Nenaglašene
partitivnog »ne«, objekatske
sa participom zamjenice uz
prošlim, imperativ - Questionnario
- Naglašene forme (rispondimi; mi
zamjenica risponda)
- Nenaglašene o Komunikativnost
zamjenice,
partitivno »ne«,
kao i združene - Vero o falso
forme sa
infinitivom,
imperativom,
gerundivom, sa
»ecco« spiegami la
lezione! o Praktično-muzički
Spiegandome LA..., izražajni oblici:
uz modalne glagole - Jezičke strukture i
(puoi darce LA? CE muzika
LA puoi dare?) I u o Kultura lijepog - Pjesme
složenim ponašanja - Recitacije

227
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
glagolskim - Zagonetke,
vremenima brzalice i poslovice
- Naglašene forme
zamjenica
- Vježbanjem i
usvajanjem
pravilnog
naglašavanja
navedenih
zamjenica, učenik
stiče svijest o
njegovom značaju,
zbog moguće
konfuznosti u
značenju
-------------------------
- Poznaje, pronalazi
sličnosti i razlike u
maternjem jeziku,
kombinuje,
pravilno koristi na
Pridjevi novim
Upoznaje i navodi: primjerima/u - Osjećaj za tačnost i - Muzičke ljestvice
- Pridjeve čija je novim situacijama: poštovanje obaveza (abeceda)
forma identična sa - Particip prošli u
participom prošlim funkciji pridjeva
(lingua parlata) - Komparaciju
- Komparacija pridjeva (pravilne i
pridjeva: nepravilne forme)
nepravilne forme - Neke forme
(buono, cattivo, komparacije koristi
alto, basso, u stručnoj
grande, piccolo) terminologiji (C-
maggiore, B-
minore); scale
maggiori – scale
Stručna minori; intervalli
terminologija maggiori- intervalli
- Neke forme minori;
nepravilne - Uočava osnovna * Projektni zadaci:
komparacije koje značenja određenih - Izrada plakata i
se koriste u pridjeva i poredi ih postera
stručnoj sa njihovim - Slušanje tonskih
terminologiji (dur: značenjima u zapisa i/ili
maggiore ; mol: okviru stručne izvođenja samih
minore... ), skale, terminologije učenika na
intervali (legato, različitim
- Upotreba pridjeva staccato...) - Stiče svijest o instrumentima, uz
čija je forma ------------------------- upotrebi velikog neposredno
identična sa - Analizira upotrebu broja stručnih korišćenje
participom prošlim ranije usvojenih termina iz adekvatnih termina

228
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
u stručnoj imenica i pronalazi italijanskog jezika
terminologiji sličnosti u novim u oblasti muzike
(legato, formama i
staccato...) primjerima
- Razumije u tekstu i
u govornom iskazu,
poznaje, pronalazi
sličnosti i razlike u
maternjem jeziku,
pravilno koristi na
novim
Imenice primjerima/u
Upoznaje i novim situacijama:
objašnjava: - Termine koji na
- Znake i simbole u italijanskom jeziku
muzici označavaju znake i
- Podjelu simbole (SEGNI E
instrumenata, uz SIMBOLI: rigo, - Muzika: sviranje i
podvrste i chiave di do, pjevanje
preciziranje pausa, indicazione
instrumenata po della tonalità...)
pripadnosti - Termine koji
(strumenti a corda, označavaju
strumenti a fiato, različite
strumenti a instrumente: - Osjećaj za
percussione - Strumenti a pozitivne uzore
corda:
La famiglia del
violino (il violino,
la viola, il
violoncello, il
contrabasso);
strumenti a corde
pizzicate (l'arpa,il - Osjećaj za
clavicembalo, la pravilnije i
chitarra), preciznije
strumenti a corde izražavanje
percosse (il - Izražajni oblici:
pianoforte) Igra uloga,
- Strumenti a fiato Dramatizacija
In legno (il flauto, dijaloga
l'ottavino=il flauto
poccolo) ed ad
ancia (l'oboe); - Postizanje veće
strumenti ekonomičnosti u
traspositori(il izražavanju - Pjevanje pjesmica
corno inglese, il na italijanskom
clarinetto, il jeziku
fagotto, il
contrafagotto); - Preciznost u
ottoni izražavanju

229
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
(il corno, la - Pro et contra
tromba, il
trombone, la tuba)
- strumenti a
percussione
Timpani, la - Vizuleni pregled
grancassa, il nota za različite
tamburo militare, kompozicije u cilju
il tamburello,i pronalaženja i
piatti, il triangolo) - Timski rad i usvajanja
------------------------- spremnost na navedenih stručnih
- Uočava posebna pomoć termina, uz
značenja brojeva u eventualno
stručnoj slušanje i/ ili
terminologiji izvođenje
- Primjenjuje odgovarajućih
poznavanje rednih komada
brojeva na stručne
predmete iz
muzičke oblasti,
kombinuje ih i
upotrebljava na
Brojevi novim primjerima
Navodi i pojašnjava - Poznaje, pronalazi
forme sljedećih sličnosti i razlike u
sadržaja: maternjem jeziku, - Sastavljanje kraćih
- Termini koji kombinuje, tekstova uz
označavaju vokalne pravilno koristi na pravilno korišćenje
ili instrumentalne novim naučenih formi
ansamble primjerima/u
- Redni brojevi u novim situacijama:
stručnoj - Termine koji
terminologiji označavaju vokalne
ili instrumentalne
sastave: duetto, - Sastavljanje kraćih
quartetto, tekstova na zadate
quintetto... stručne teme
-------------------------
- Razumije u tekstu i
u govornom iskazu,
poznaje:
- Trapassato
prossimo *gerundio
- Partricipio
presente
- Condizioinale
presente i vlada
njihovim formama i
upotrebom
- Uočava i analizira
razliku u upotrebi

230
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
Glagolski oblici i triju obrađenih
Vremena prošlih vremena:
Upoznaje i obrazlaže Passato prossimo/
način građenja i imperfetto/
navodi forme Trapassato
sljedećih glagolskih prossimo
načina i vremena: - Pronalazi sličnosti i
- Indikativ razlike u korišćenju
trapassato prošlih vremena u
prossimo italijanskom i u
- Gerundiv (gerundio maternjem jeziku
– semplice/ - Pravilno koristi na
composto) glagol novim primjerima
stare u prezentu i navedena glagolska
imperfektu + vremena, tako da
gerundiv zna da ispriča neku
- Mogući način radnju u prošlosti,
(condizioinale uz adekvatno
presente) pravilne i korišćenje sva tri
nepravilne forme prošla vremena
- Particip prezenta - Izražava uzrok,
(partricipio uslov,
presente) istovremenost
dešavanja radnje
- Stručna - Pravilno koristi
terminologija iz mogući način
oblasti muzike (condizionale
zasnovana na presente) i koristi
gerundivu ga za izražavanje
želje i mogućnosti,
- Navodi osnovna kao i u kulturnom
pravila o upotrebi ophođenju
sljedećih - Poredi i analizira
Prošlih vremena: upotrebu gerundiva
passato prossimo / i participa
imperfetto / prezenta u
Trapassato svakodnevnom
prossimo jeziku sa njegovom
upotrebom u
muzici (stručni
termini)
(crescendo/
decrescendo,
andante...)
-------------------------
- Poredi i analizira
upotrebu
prijedloga u
različitim
kontekstima, gdje
pronalazi sličnosti i

231
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
razlike
- Izvodi zaključke o
upotrebi prijedloga
i pravilno
upotrebljava već
usvojene prijedloge
na novim
primjerima i u
novim situacijama
- Uočava način
upotrebe novih
prijedloga,
Pronalazi sličnosti i
Prijedlozi razlike u
Navodi forme maternjem jeziku,
sljedećih prijedloga: kombinuje,
pravilno ih koristi
(sopra, sotto, na novim
davanti, dietro, primjerima/u
dentro, fuori, entro, novim situacijama
vicino a, lontano da, -------------------------
verso, fra, tra...) - Poredi i analizira
upotrebu poznatih
glagola u novim
sintaksičkim
konstrukcijama,
gdje uočava
greške, pronalazi
sličnosti i razlike
- Utvrđuje upotrebu
prijedloga
- Koristi na novim
primjerima i u
novim situacijama
odgovarajuće
sintaksičke
konstrukcije
(comincio a capire;
Sintaksičke La ringrazio; li vuoi
konstrukcije aiutare? Devi
Upoznaje sljedeće smettere di fumare
konstrukcije i - Izražava stanja i
obrazlaže način potrebe
njihove tvorbe: - Pronalazi sličnosti i
- Glagol+di+infinitiv razlike sa
(dimenticare di, adekvatnim
finire di, smettere konstrukcijama u
di...) maternjem jeziku
- Glagol+ a+infinitiv -------------------------
(cominciare a, - Uočava razlike
mettersi a, između već

232
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
učenik učenik učenik
invitare a…) poznatih priloga i
- Glagolski izrazi priloga na
Sa avere tipa: aver - Mente
ragione, aver - Razumije u tekstu i
freddo, aver u govornom iskazu
bisogno) navedene priloge
I sa fare (far - Pravilno gradi,
presto, fare la poznaje,
colazione, fare il kombinuje,
regalo, far fare) pravilno koristi na
- Glagoli koji novim
zahtijevaju primjerima/u
različite novim situacijama:
konstrukcije od - Priloge za način,
ekvivalentnih - Nepravilne forme
glagola u komparacije
maternjem jeziku: priloga bene i
Chiedere A qcn, male,
domandare A qcn, - Apsolutni
ringraziare QCN, superlativ
aiutare QCN - Upotrebljava prilog
za način u
Prilozi adekvatnoj poziciji
Objašnjava i navodi: u rečenici
- Priloge za način
(- mente)
- Posebne priloge
tipa gentilmente,
difficilmente
- Forme komparacije
priloga (pravilna i
nepravilna)

Slušanje:
- sluša različite tekstove (razgovor, intervju, opis, oglas, reklama, priča, pjesma);
- izdvaja najvažnije informacije kratkog tonskog snimka;
- izdvaja bitne informacije iz oglasa i kratkih poruka, kao i iz stručne literature;
- prepoznaje opisanu ličnost ili događaj;
- razumije izlaganje u kome se poznati jezik javlja u novom kontekstu;
- u kontekstu određuje značenje nepoznatih riječi;
- razumije suštinu sadržaja i forme nekog složenijeg teksta, kako iz govornog
jezika, tako i iz stručne literature.

Govor:
- odgovara na pitanja po datim temama;
- verbalno izražava želju, vjerovatnoću, (ne)mogućnost, pretpostavku;
- govori o sopstvenom iskustvu;
- komunicira uz neznatno oklijevanje;
- daje kratke izvještaje i informacije o poznatim događajima i temama kako iz
svakodnevnog života, tako i iz stručne literature;
- recituje i pjeva.

233
Čitanje:
- čita i razumije jednostavne tekstove u sferi njegovog interesovanja, kao i stručne
tekstove;
- razumije određene izraze i fraze;
- razumije pojedinosti, veze između djelova teksta;
- prati zaplet neke priče i izdvaja najvažnije događaje.

Pisanje:
- piše i uobličava kratki tekst, uz jasno povezivanje ideja, kako na temu iz
svakodnevnog života, tako i iz stručne oblasti;
- pismeno izražava obaveze i dužnosti;
- piše o budućem pozivu;
- opisuje svoje aktivnosti iz svakodnevnog života, kao i iz prošlosti;
- sastavlja kratke izvještaje vezane za određene informacije iz svakodnevnog
života i iz stručne oblasti;
- piše lična pisma.

234
Razred: ČETVRTI
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
Zamjenice - Obrazlaže način
tvorbe složenih - Grupni rad
- Utvrđuje stečeno zamjenica učenika, frontalni i
poznavanje - Poznaje relativne - Komunikativnost u parovima
prijedloga i zamjenice, poredi i
upotrebe glagolskih analizira njihove
vremena i forme i upotrebu,
dopunjuje ga pronalazeći
- Upoznaje i navodi sličnosti i razlike u
forme sljedećih upotrebi
sadržaja: - Pravilno - Osjećaj za tačnost i
- Relativne upotrebljava na poštovanje obaveza
zamjenice novim
Pronomi relativi primjerima/u - Slušanje audio
(che, quale, cui) novim situacijama zapisa (dijalozi,
- Neodređene relativne priče, pjesme)
zamjenice: zamjenice, uz
ognuno, ciascuno, adekvatno
qualcuno, chiunque korišćenje
glagolskih vremena
- Izražava padežne
odnose
korišćenjem
odnosnih zamjenica
cui i quale (del
quale – di cui; alla - Osjećaj za značaj
quale – a cui...) života u porodici i
- Pravi razliku u društvu
značenju relativne - Questionnario
Imenice zamjenice che koja
Navodi: se odnosi na
- Imenice koje vršioca radnje i
označavaju zvanje one koja se odnosi
ili zanimanje tipa: na direktni objekat
studente – u rečenici
studentessa attore - Tvori složene
–attrice rečenice
- Imenice koje imaju
jedan oblik za oba - Obrazlaže način
roda, tipa: il tvorbe navedenih
nipote – la nipote sadržaja (imenice) - Vero o falso
- Imenice potpuno - Poznaje imenice iz
različitih oblika za sadržaja, poredi i
muški i ženski rod, analizira njihove
tipa: padre – forme i upotrebu,
madre, maschio – pronalazeći o Praktično-muzički
femmina sličnosti i razlike izražajni oblici:
- Imenice ženskog - Pravilno - Jezičke strukture i
roda koje se u upotrebljava na - Osjećaj za zdrav muzika
jednini završavaju novim stil života - Pjesme

235
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
na – o, (la mano, primjerima/u - Recitacije
l'auto, la radio) novim situacijama: - Zagonetke,
- Deminutiv, deminutiv brzalice i poslovice
augmentativ, - (cavallo -
pejorativ cavallino; vino-
vinello; giovane-
giovanetto; casa -
casuccia );
augmentativ
(libro - librone;
Uomo - uomone; ) - Muzičke ljestvice
pejorativ (lavoro – (abeceda)
lavoraccio)
- Pravi razliku u
značenju/upotrebi
augmentativa i
pejorativa - Projektni zadaci:
- Poredi forme i - Izrada plakata i
Stručna način upotrebe sa postera
terminologija adekvatnim - Slušanje tonskih
Navodi i objašnjava : imenicama u zapisa i/ili
- Podjelu na muzičke maternjem jeziku izvođenja samih
oblike i na muzičke - Sistematizuje, učenika na
vrste utvrđuje i različitim
- Kamerni sastavi obogaćuje instrumentima, uz
- Sonatni oblik prethodno naučene - Svijest o neposredno
- Instrumentalne termine koji povezivanju korišćenje
vrste i sastav označavaju Različitih kultura adekvatnih termina
simfonijskog zanimanja i
orkestra porodične odnose
- Vrste muzičkih - Pravilno i
djela (simfonija, adekvatno koristi
koncert, svita, forme deminutiva u - Muzika: sviranje i
simfonijska stručnoj pjevanje
pjesma) terminologiji
- Glas (la voce (sonatina, libretto)
umana): coro - Na osnovu već
(uključujući vrste stečenih znanja i
horova) soprano, osjećaja za
contralto, tenore, melodiju i ritam - Kultura lijepog
basso izražava sve veću ponašanja - Izražajni oblici:
- Specifična sposobnost da Igra uloga,
terminologija: italijanski jezik Dramatizacija
Koncertna sala - osjeća i razumije dijaloga
sala di concerto, - Na italijanskom
pozorište –teatro, jeziku poznaje,
balet – baletto, izražava, analizira, - Pjevanje pjesama
muzički festival – primjenjuje u na italijanskom
festival di musica, novim situacijama: - Osjećanje jeziku
takmičenje – - Muzičke oblike i zajedništva
concorso, muzičke vrste

236
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
stipendija - borsa - Kamerne sastave
di studio - Sonatni oblik
uključujući svu - Sastav simfonijskog
propratnu orkestra - Vizuleni pregled
terminologiju - Specifičnu - Stvara pozitivnu nota za različite
- Najveći terminologiju orjentaciju prema kompozicije u cilju
predstavnici vezanu za: zanimanju pronalaženja i
muzike u Italiji koncertnu sala - usvajanja
sala di concerto, navedenih stručnih
pozorište –teatro, termina, uz
balet – baletto, eventualno
muzički festival – slušanje i /ili
festival di musica, - Ekološka svijest izvođenje
takmičenje – odgovarajućih
concorso, komada
Italijanski glagolski stipendiju - borsa
sistem di studio
Objašnjava: - Piše molbu za - Sastavljanje kraćih
- Iskazivanje učešće na festivalu - Stiče osjećaj tekstova uz
trajanja ili – takmičenju, kao i odmjerenosti u pravilno korišćenje
svršenosti radnje molbu za stipendiju komunikaciji naučenih formi
kroz različite - Koristi stručne
glagolske termine iz
konstrukcije: pojedinačnih - Sastavljanje kraćih
- Početak radnje: oblasti -glas (LA tekstova na zadate
mettersi a, VOCE UMANA: stručne teme
cominciare a, soprano, contralto,
prendere a tenore, basso
- Spremnost da se - Analizira upotrebu
otpočne neka usvojenih
radnja: stare glagolskih oblika i
per+infinitiv pronalazi sličnosti
- Trajanje radnje u novim
koje se izražava u sintaksičkim
svim vremenima, obrtima i
upotrebom primjerima
sljedećih - Poznaje značenja
konstrukcija: novih sintaksičkih
andare+gerundio, oblika, pronalazi
stare+gerundio, sličnosti i razlike u
stare a + infinitiv maternjem jeziku,
- Završetak radnje: kombinuje,
finire di, smettere pravilno koristi na
di, finire col + novim primjerima /
infinitiv u novim
- Bezlični glagoli: situacijama:
piovere, nevicare, - Glagolske
accadere, konstrukcije /
succedere, izraze koji
bastare, bisognare, izražavaju
parere, sembrare trajanje, početak i

237
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
- Bezlično si (u 3. svršetaki radnje
Licu jedn. Svih tipa: mettersi a,
vremena) cominciare a,
- Slaganje vremena prendere a, stare
(indikativ) per+infinitiv,
andare+gerundio,
stare+gerundio,
stare a + infinitiv,
finire di, smettere
di, finire
- Bezlične glagole,
kao i bezlično SI
- Analizira upotrebu
slaganja vremena
Glagolski oblici i - Poznaje slaganje
vremena vremena,
pronalazi sličnosti i
Objašnjava: razlike u
- Indikativ: maternjem jeziku,
- Pasiv (passivo) pravilno ga koristi
- Pasiv sa glagolom na novim
essere i venire primjerima / u
- Mogući način: novim situacijama,
Condizionale pravi razliku u
composto značenju i upotrebi
vremena u realnom
Upoznaje: vremenu i u
- Passato remoto prošlosti
- Konjunktiv - Analizira upotrebu
Congiuntivo usvojenih
Presente / glagolskih načina i
passato/ oblika i pronalazi
imperfetto sličnosti u novim
/trapassato - Pravilno gradi pasiv
i Condizionale
composto
- Pravi razliku u
značenju i upotrebi
formi pasiva koji se
grade sa glagolom
essere i venire
- Poznaje,
kombinuje i
adekvatno koristi
na novim
primjerima / u
novim situacijama
- Pasivnu
konstrukciju i
Condizionale
composto (izražava

238
Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za
Formativni ciljevi
Sadržaji ciljevi izvođenje nastave
ucenik učenik učenik
Prilozi: želju ili mogućnosti
Objašnjava i navodi: u prošlosti);
- Pronalazi sličnosti i
- Pridjevske forme u razlike u
funkciji priloga maternjem jeziku
(poco, molto, - Razumije u tekstu i
facile, difficile, govoru:
obbligatorio, - Passato remoto
bello...) – mjesto u - Congiuntivo
rečenici i upotreba presente /
passato/
imperfetto
/trapassato
- Pravi razliku u
značenju i upotrebi
navedenih formi u
funkciji pridjeva i
priloga
- Poredi i analizira sa
adekvatnim
formama u
maternjem jeziku
- Navedene
pridjevske forme s
priloškim
značenjem
kombinuje,
pravilno koristi na
novim primjerima /
u novim
situacijama, uz
upotrebu
odgovarajuće
glagolske
konstrukcije (Per
lei tutto è facile;
E' bello sciare!
Lavorano molto)
- Razumije u tekstu i
govoru forme
konjunktiva
uslovljene
izrazima: è facile
che...; è bello
che...)

239
Slušanje:
- izdvaja potrebne informacije u nešto dužem izlaganju/dijalogu;
- razumije izlaganje/razgovor u kojem se poznate jezičke pojave javljaju u novom
kontekstu, kako na teme iz svakodnevnog života, tako iz stručne oblasti;
- prati tok događaja;
- razumije suštinu sadržaja, kao i pojedinosti nekog složenijeg teksta, uključujući
stručne tekstove.

Govor:
- recituje i pjeva;
- nabraja, rezimira, donosi zaključke;
- govori o sopstvenom iskustvu i stvarima koje poznaje iz svakodnevnog života i iz
stručne oblasti;
- kritikuje, savjetuje, ulaže žalbu i daje primjedbe;
- priprema kratko izlaganje na zadatu temu (npr. o životu i opusu poznatog
kompozitora, violiniste..., kao i o nekom muzičkom djelu);
- preuzima inicijativu u toku nekog razgovora;
- vodi razgovor o bliskim temama bez pripreme;
- govori o sopstvenim planovima na profesionalnom polju;
- učestvuje u razgovoru o nekom muzičkom djelu, kompozitoru, dirigentu,
koncertu...

Čitanje:
- brzo pređe složeniji, duži tekst (npr.kratka biografija, kritika nekog muzičkog
djela, anegdota, odlomak iz književnog djela...);
- razumije ideje i objašnjenja iz teksta uz pomoć rječnika;
- razumije poruku teksta iz svakodnevnog života i iz stručne oblasti;
- pronalazi u dužem tekstu tražene informacije i objedinjuje ih kako bi ispunio
zadatak;
- razumije jezik struke.

Pisanje:
- sastavlja kratku biografiju;
- piše molbu (za upis na Konzervatorijum, za dodjelu stipendije, za učešće na
takmičenju, za profesionalni angažman...);
- vrši sintezu elemenata prikupljenih iz razlilčitih izvora;
- opisuje radnju nekog djela (muzičko–scenskog, filma ili knjige) i iznosi svoje
mišljenje;
- piše izvještaj, referat, rezime na temu iz stručne oblasti i iznosi svoje mišljenje;
- sastavlja tekst o nekom muzičkom djelu, kompozitoru, dirigentu ili koncertu.

240
Opšte teme koje se mogu obrađivati kroz sva četiri razreda:

vokalni ili instrumentalni sastavi: duetto, quartetto, quintetto...

TEME:

- svakodnevni život (u gradu, na selu), škola, porodica, prijatelji, jela i pića,


stanovanje, hobi, zanimanja, moda, tradicija, kultura i običaji, zabava, druženje,
sport, slobodno vrijeme, mediji, društvo, život mladih, odmor i putovanja, druge
zemlje, poznate ličnosti, životna sredina i ekologija;
- muzički instrumenti;
- muzički izvođači (pianista, violinista...);
- podjela instrumenata (strumenti a corda, strumenti a fiato, strumenti a
percussione );
- tempo: andante, moderato, allegro, allegretto, lento, adaggio, largo,
andante...);
- dinamika: piano, forte, mezzo piano, mezzo forte, pianissimo, fortissimo,
crescendo, decrescendo;
- različite muzičke forme (sonata, sonatina, concerto, etida, menuet, simfonia,
opera lirica...);
- upotreba stručne terminologije u tekstu - glagoli tipa: cantare, comporre,
suonare, ballare, dirigere, redigere, scrivere, leggere, ascoltare, sentire,
ripetere, svolgere; -izvedene riječi;
- SEGNI E SIMBOLI: rigo, chiave di do, pausa, indicazione della tonalità;
- muzički oblici i muzičke vrste;
- kamerni sastavi;
- sonatni oblik;
- sastav simfonijskog orkestra;
- koncertna sala - sala di concerto, pozorište –teatro, balet – baletto, muzički
festival – festival di musica, takmičenje – concorso, stipendija - borsa di studio;
- glas (LA VOCE UMANA: soprano, contralto, tenore, basso)
- različite epohe i pravci u muzici;
- kompozitori, izvođači, dirigenti...

Preporučuje se obrada stručnih termina/tekstova u sljedećoj razmjeri:


Prvi razred: 10% od ukupnog fonda časova;
Drugi razred: 15% od ukupnog fonda časova;
Treći razred: 25% od ukupnog fonda časova;
Četvrti razred: 30 % od ukupnog fonda časova.

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora

OPŠTI DIO:
- udžbenik stranog jezika, sa dodatkom za samostalne vježbe učenika (po
mogućnosti stranog izdavača):
- preporučuje se i udžbenik CANTA CHE TI PASSA (C.M. Naddeo – G. Trama, editore
Alma, 2002) koji se može koristiti kao dopuna baznog udžbenika.
STRUČNI DIO:
- poseban udžbenik za muzičke škole (po mogućnosti stranog izdavača, uz dopunu
udžbenikom ITALIJANSKI JEZIK za III i IV razred Srednje muzičke škole (Draga
Ziherl, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva Beograd, 1997.);
- autentični dokumenti i/ili prilagođene verzije: note za kompozicije; adekvatni
tekstovi o muzičkim solistima i orkestrima, dirigentima, kompozitorima, piscima
libreta; adekvatni tekstovi o muzičkim žanrovima i pravcima; prospekti o

241
održavanju koncerata, opera, baleta, različitih pozorišnih predstava; prospekti o
održavanju muzičkih festivala i takmičenja sa uslovima učešća na njima;
prospekti o različitim Muzičkim školama i Muzičkim akademijama; prospekti o
konkursima za stipendije; audio i vizuelni zapisi; tekstovi iz štampe i sa
interneta.

Didaktička literatura:
T. Taechner: Insegnare la lingua straniera, Bologna II Mulino, 1986.
A. Giacalone Ramat (a cura di): L’italiano tra le altre lingue, strategie di
acquisizione, Bologna II Mulino, 1988.

Gramatike:
- Josip Jernej, Konverzacijska italijanska gramatika, Zagreb, 1982.
- M. Dardano/P. Trifone, Grammatica italiana con nozioni di linguistica, Firenze,
1988.
- Salvatore Battaglia– Vincenzo Pernicone, Grammatica italiana, Torino, 1986.
- Silvia Fogliato – Maria Carla Testa, Italiano: l'uso e la grammatica, Milano, 2000.
- Luciano Satta, La prima scienza, grammatica italiana, Firenze, 1986.

Rječnici:
- M. Dejanović – J. Jernej, Hrvatsko ili srpsko-italijanski rječnik, Zagreb
- M. Dejanović – J. Jernej, Talijansko-hrvatski ili srpski rječnik, Zagreb
- Ivan Klajn, Italijansko-srpski rječnik, Nolit, Beograd, 2003.
- DIZIONARIO GARZANTI, 2006.
- Emidio De Felice – Aldo Duro, Dizionario della lingua e della civiltà italiana
contemporanea, Firenze, 1976.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave


- kabinet stranog jezika sa fono i video opremom + kompjuter sa priključkom za
internet;
- muzički instrumenti;
- kasete i CD (muzički audio-zapisi);
- video kasete sa kraćim sekvencama.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika


- Provjeravaju se i ocjenjuju: usmeni odgovori, pisanje, govor i pismeni radovi;
- Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u
klasifikacionom periodu.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta


- Pozitivna ocjena na kraju školske godine;
- Zaključna ocjena izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim
periodima.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika


- Diplomirani profesor stranog jezika- italijanski jezik.

10. Povezanost predmeta: maternji jezik (morfologija, sintaksa, opšta


književnost), prvi strani jezik (morfologija, sintaksa), solfeđo, harmonija, istorija
muzike, muzički oblici, poznavanje muzičke literature, instrument i hor.

242
2. ISPITNI KATALOZI

2.1. Ispitni katalozi za stručno-teorijske predmete

2.1. 1. ISTORIJA MUZIKE SA UPOZNAVANJEM MUZIČKE LITERATURE

1. Naziv ispitnog kataloga: Istorija muzike sa upoznavanjem muzičke literature

2. Cilj ispita

Provjera nivoa postignuća standarda znanja iz predmeta Istorija muzike sa


upoznavanjem muzičke literature
3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na ispitu:

4. Muzika u prvobitnoj društvenoj zajednici


5. Muzika starih vanevropskih civilizacija
6. Muzika antičke Grčke
7. Muzika antičkog Rima
8. Muzička kultura u Crnoj Gori od praistorije do pojave hrišćanstva
9. Muzička kultura srednjeg vijeka
10. Muzika u periodu ranog hrišćanstva
11. Muzika Vizantije
12. Gregorijanski koral
13. Deformacija gregorijanskog korala
14. Razvoj notacije i teorije
15. Muzička kultura u Crnoj Gori u ranom srednjem vijeku od pojave hrišćanstva
do XII vijeka
16. Rani višeglasni oblici
17. Ars Antiqua
18. Ars Nova
19. Svjetovna jednoglasna muzika u srednjem vijeku
20. Franko - flamanska škola
21. Renesansa
22. Venecijanska škola
23. Rimska škola
24. Razvoj madrigala
25. Pojava instrumentalne muzike, instrumentalne dionice u vokalnim formama
od XIII vijeka
26. Barok
27. Rani barok
28. Razvoj opere u Italiji, Francuskoj, Njemačkoj i Engleskoj
29. Opera u Italiji
30. Opera u Francuskoj
31. Pojava opere u Engleskoj
32. Glukova reforma opere
33. Vokalno - instrumentalna muzika XVII vijeka
34. Srednji barok - rađanje instrumentalnog stila
35. Zreli barok
36. J.S.Bah
37. G.F.Hendl
38. Pretklasicizam u muzici (rokoko)
39. Opšte karakteristike klasicizma
40. Jozef Hajdn - tvorac klasičnog stila
41. W.A.Mocart

243
42. L.van Betoven
43. Opšte karakteristike romantizma
44. Rani romantizam
45. Razvoj opere u romantizmu
46. Zreli romantizam
47. Programska muzika
48. Eduard Hanslik i muzika druge polovine XIX vijeka
49. Simptom povratka na klasični model
50. Put ka muzici XX vijeka
51. Solo pjesma druge polovine XIX vijeka
52. Ruska muzika druge polovine XIX vijeka
53. Norveška i finska muzika
54. Češka muzika
55. Muzička kultura na južnoslovenskom prostoru do I svetskog rata
56. Muzička kultura u Crnoj Gori u XIX vijeku do 1918.godine
57. Muzička drama
58. Stilske karakteristika impresionizma
59. Klod Debisi
60. Moris Ravel
61. Aleksandar Skrjabin
62. Stilske karakteristike ekspresionizma
63. Druga bečka škola
64. Folklorni ekspresionizam
65. Neoklasicizam
66. Muzika u Rusiji- Sovjetskom Savezu u XX vijeku
67. Muzika na južnoslovenskom području u XX vijeku
68. Muzička kultura u Crnoj Gori između dva svjetska rata i poslije 1945. godine
69. Muzika u Francuskoj, Italiji i Njemačkoj prije i poslije II svjetskog rata
70. Češka moderna
71. Integralni serijalizam i Mesijan
72. Aleatorika
73. Poljska škola (Lutoslavski - Penderecki)
74. Elektronska muzika
75. Tendencija razvoja muzike u drugoj polovini XX vijeka u Evropi i Americi
76. Džez muzika

4. Tip ispita

Usmeno.
Nastavnik/aktiv formuliše pojedina pitanja i sastavlja detaljan spisak ispitnih
pitanja na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u ispitnom katalogu.
Na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na
odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih
tematskih oblasti.
Kandidat ima pravo da se pripremi za usmeni ispit 20 minuta.
Usmeni ispit traje najviše 20 minuta.

Ispit se realizuje u skladu sa Pravilnikom o načinu i postupku polaganja


praktičnog, završnog, stručnog i diplomskog ispita.

244
2.1.2. POLIFONIJA

1. Naziv ispitnog kataloga: Polifonija

2. Cilj ispita

Provjera nivoa postignuća standarda znanja iz predmeta Polifonija


3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na ispitu:

1. Objasni specifičnost polifonog načina komponovanja (vokalni stav) i


prepoznaj u zadatom primjeru
2. Objasni zakonitosti formiranja vokalne kontrapunktske melodije tipa "cantus
firmus" i prepoznaj u zadatom primjeru
3. Objasni zakonitosti formiranja vokalne kontrapunktske melodije tipa
"floridus" i prepoznaj u zadatom primjeru
4. Objasni princip izrade vokalnog polifonog stava na modalnoj osnovi (počeci,
kadence, odnos glasovi - sazvučja) i prepoznaj u zadatom primjeru
5. Objasni tretman konsonantnih sazvučja u dvoglasnom vokalnom polifonom
stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
6. Objasni tretman melodijske disonance u vokalnom polifonom stavu i
prepoznaj u zadatom primjeru
7. Objasni tretman disonantnih sazvučja u dvoglasnom vokalnom polifonom
stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
8. Objasni princip izrade slobodnog dvoglasnog vokalnog polifonog stava i
prepoznaj u zadatom primjeru
9. Objasni imitaciju i način primjene u dvoglasnom vokalnom polifonom stavu i
prepoznaj u zadatom primjeru
10. Objasni tretman konsonantnih sazvučja u višeglasnom vokalnom polifonom
stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
11. Objasni tretman disonantnih sazvučja u višeglasnom vokalnom polifonom
stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
12. Objasni princip izrade višeglasnog vokalnog polifonog stava tipa kombinacije
2 floridusa sa cantus firmusom i prepoznaj u zadatom primjeru
13. Objasni princip izrade slobodnog višeglasnog vokalnog polifonog stava i
prepoznaj u zadatom primjeru
14. Objasni imitaciju, njen značaj i način primjene u višeglasnom vokalnom
polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
15. Objasni tretman teksta u vokalnom polifonom stavu i prepoznaj u zadatom
primjeru
16. Objasni formu kanona (specifičnosti, način izrade, vrste) i prepoznaj u
zadatom primjeru
17. Objasni formu madrigala (specifičnosti, princip izrade) i prepoznaj u
zadatom primjeru
18. Objasni formu moteta (specifičnosti, princip izrade) i prepoznaj u zadatom
primjeru
19. Objasni specifičnost polifonog načina komponovanja (instrumentalni stav) i
prepoznaj u zadatom primjeru
20. Objasni zakonitosti formiranja instrumentalne kontrapunktske melodije i
prepoznaj u zadatom primjeru
21. Objasni princip izrade instrumentalnog polifonog stava na tonalnoj-
dursko/molskoj osnovi (harmonska sredstva, odnos glasovi - sazvučja) i
prepoznaj u zadatom primjeru

245
22. Objasni tretman konsonantnih sazvučja u dvoglasnom instrumentalnom
polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
23. Objasni tretman melodijske disonance u instrumentalnom polifonom stavu i
prepoznaj u zadatom primjeru
24. Objasni tretman disonantnih sazvučja u dvoglasnom instrumentalnom
polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
25. Objasni tretman disonantnih sazvučja (akordske disonance) u višeglasnom
instrumentalnom polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
26. Objasni imitaciju, njen značaj i način primjene u dvoglasnom
instrumentalnom polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
27. Objasni imitaciju, njen značaj i način primjene u višeglasnom
instrumentalnom polifonom stavu i prepoznaj u zadatom primjeru
28. Objasni dvostruki obrtajni kontrapunkt (princip izrade, primjenu) i
prepoznaj u zadatom primjeru
29. Objasni dvoglasnu sekvencu i njen značaj u instrumentalnim polifonim
formama (princip izrade, vrste, primjenu) i prepoznaj u zadatom primjeru
30. Objasni formu dvoglasne invencije (oblik i tonalni plan) i prepoznaj u
zadatom primjeru
31. Objasni formu dvoglasne invencije (ekspoziciju) i prepoznaj u zadatom
primjeru
32. Objasni formu dvoglasne invencije (razvojni dio) i prepoznaj u zadatom
primjeru
33. Objasni formu dvoglasne invencije (završni dio) i prepoznaj u zadatom
primjeru
34. Objasni formu troglasne invencije (oblik i tonalni plan) i prepoznaj u
zadatom primjeru
35. Objasni formu troglasne invencije (ekspoziciju) i prepoznaj u zadatom
primjeru
36. Objasni formu troglasne invencije (razvojni dio) i prepoznaj u zadatom
primjeru
37. Objasni formu troglasne invencije (završni dio) i prepoznaj u zadatom
primjeru
38. Objasni međustav u invenciji (značaj sekvence) i prepoznaj u zadatom
primjeru
39. Objasni formu fuge (oblik i tonalni plan) i prepoznaj u zadatom primjeru
40. Objasni odnos teme i odgovora u fugi i prepoznaj u zadatom primjeru
41. Objasni pojam kontrasubjekta u fugi i prepoznaj u zadatom primjeru
42. Objasni formu fuge (ekspozicija) i prepoznaj u zadatom primjeru
43. Objasni formu fuge (razvojni dio) i prepoznaj u zadatom primjeru
44. Objasni formu fuge (završni dio) i prepoznaj u zadatom primjeru
45. Objasni međustav u fugi (značaj sekvence) i prepoznaj u zadatom primjeru
46. Objasni trostruki obrtajni kontrapunkt (princip izrade, primjenu) i
prepoznaj u zadatom primjeru
47. Objasni višeglasnu sekvencu i njen značaj u instrumentalnim polifonim
formama (princip izrade, vrste, primjenu) i prepoznaj u zadatom primjeru
48. U zadatom primjeru barokne svite prepoznaj i objasni primjenu polifone
tehnike
49. U zadatom primjeru tokate prepoznaj i objasni primjenu polifone tehnike
50. U zadatom primjeru fantazije prepoznaj i objasni primjenu polifone tehnike
51. U zadatom primjeru preludijuma prepoznaj i objasni primjenu polifone
tehnike
52. U zadatom primjeru polifonih varijacija prepoznaj i objasni primjenu
polifone tehnike

246
4. Tip ispita

Usmeno.
Nastavnik/aktiv formuliše pojedina pitanja i sastavlja detaljan spisak ispitnih
pitanja na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u ispitnom katalogu.
Na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na
odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih
tematskih oblasti.
Kandidat ima pravo da se pripremi za usmeni ispit 20 minuta.
Usmeni ispit traje najviše 20 minuta.

Ispit se realizuje u skladu sa Pravilnikom o načinu i postupku polaganja


praktičnog, završnog, stručnog i diplomskog ispita.

247
2.1.3. HARMONIJA

1. Naziv ispitnog kataloga: Harmonija

2. Cilj ispita

Provjera nivoa postignuća standarda znanja iz predmeta Harmonija

3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na ispitu:

1. Objasni i napiši primjere vezivanja kvintno srodnih kvintakorda


2. Objasni i napiši primjere vezivanja nesrodnih kvintakorda
3. Objasni i napiši primjere vezivanja tercno srodnih kvintakorda
4. Objasni i napiši primjere vezivanja nesrodnih kvintakorda koji odstupaju od
opšteg pravila
5. Harmonizuj karakterističnim harmonskim obrtima prirodni mol
6. Harmonizuj karakterističnim harmonskim obrtima melodijski mol
7. Objasni sekstakorde glavnih stupnjeva i napiši karakteristične veze
8. Objasni sekstakorde sporednih stupnjeva i napiši karakteristične veze
9. Objasni i napiši primjere obrtajnog, prolaznog, skretničnog, i zadrzičnog
kvartsekstakorda
10. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju koristeći odgovarajuce trozvuke
(kvintakordi, sekstakordi, kvartsekstakordi)
11. Objasni i napiši primjer zadržice kao vanakordskog tona
12. Objasni i napiši primjer prolaznice kao vanakordskog tona
13. Objasni i napiši primjer skretnice kao vanakordskog tona
14. Objasni i napiši primjer anticipacije kao vanakordskog tona
15. Napiši harmonizaciju zadate melodije koristeći različite vanakordske tonove
16. Prepoznaj i označi u notnom primjeru vrste vanakordskih tonova
17. Objasni i napiši dominantni septakord sa razrješenjima
18. Objasni i napiši obrtaje dominantnog septakorda sa razrješenjima
19. Objasni i napiši septakord drugog stupnja i obrtaje sa odgovarajućim
razrješenjima
20. Objasni i napiši septakord sedmog stupnja i obrtaje sa odgovarajućim
razrješenjem
21. Napiši harmonizaciju zadate melodije koristeći odgovarajuće trozvuke i
četvorozvuke
22. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju koristeći glavne septakorde i njihove
obrtaje
23. Prepoznaj i označi u notnom primjeru glavne septakorde i obrtaje
24. Objasni i napiši karakteristične primjere sporednih septakorda sa
odgovarajućim razrješenjima
25. Objasni i napiši primjere dominantnog nonakorda i obrtaja sa odgovarajućim
razrješenjima
26. Objasni i napiši akorde sa povišenim četvrtim stupnjem uz odgovarajuća
razrješenja
27. Napiši harmonizaciju zadate melodije sa povišenim četvrtim stupnjem
28. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju sa povišenim četvrtim stupnjem
29. Objasni i napiši akorde sa povišenim drugim stupnjem uz odgovarajuća
razrješenja
30. Napiši harmonizaciju zadate melodije sa povišenim drugim stupnjem
31. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju sa povišenim drugim stupnjem
32. Objasni i napiši alterovane akorde sa sniženim drugim stupnjem sa
odgovarajućim razrješenjima

248
33. Napiši harmonizaciju zadate melodije sa sniženim drugim stupnjem
34. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju sa sniženim drugim stupnjem
35. Prepoznaj i označi u notnom primjeru alterovane akorde
36. Objasni alterovane akorde dijatonskog i hromatskog tipa, njihove razlike i
mnogostranost
37. Objasni vantonalne dominante i vantonalni sedmi stupanj i napiši primjere
sa odgovarajućim razrješenjima
38. Objasni vantonalne subdominante i vantonalni drugi stupanj sa
odgovarajućim razrješenjima
39. Objasni tonalitete prve grupe dijatonske modulacije i navedi zajedničke
akorde
40. Objasni tonalitete druge grupe dijatonske modulacije i navedi zajedničke
akorde
41. Objasni tonalitete treće grupe dijatonske modulacije i navedi zajedničke
akorde
42. Napiši harmonizaciju zadate melodije koristeći odgovarajući način
dijatonske modulacije
43. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju koristeći odgovarajući način
dijatonske modulacije
44. Prepoznaj i označi u notnom primjeru mjesto i sredstvo dijatonske
modulacije
45. Objasni princip moduliranja u tonalitete četvrte grupe
46. Objasni i napiši primjer hromatske modulacije pomoću promjene sklopa
trozvuka dijatonskog tipa
47. Objasni i napiši primjer hromatske modulacije pomoću promjene sklopa
četvorozvuka dijatonskog i hromatskog tipa
48. Objasni i napiši primjer hromatske modulacije pomoću preznačenja
alterovanih akorda dijatonskog tipa
49. Objasni i napiši primjer hromatske modulacije pomoću preznačenja
alterovanih akorda hromatskog tipa
50. Objasni i napiši primjer hromatske modulacije pomoću tercne srodnosti
51. Prepoznaj i označi u notnom tekstu hromatsku modulaciju
52. Harmonizuj na klaviru melodiju koristeci odgovarajući način hromatske
modulacije
53. Napiši harmonizaciju zadate melodije koristeći odgovarajući način
hromatske modulacije
54. Objasni i napiši primjer enharmonske modulacije pomoću enharmonizma
umanjenog septakorda
55. Objasni i napiši primjer enharmonske modulacije pomoću enharmonizma
prekomjernog trozvuka
56. Objasni i napiši primjer enharmonske modulacije pomoću enharmonizma
male septime
57. Harmonizuj na klaviru zadatu melodiju koristeći odgovarajući način
enharmonske modulacije
58. Napiši harmonizaciju zadate melodije koristeći odgovarajuci način
enharmonske modulacije
59. Prepoznaj i označi u notnom tekstu enharmonsku modulaciju

249
4. Tip ispita

Usmeno.
Nastavnik/aktiv formuliše pojedina pitanja i sastavlja detaljan spisak ispitnih
pitanja na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u ispitnom katalogu.
Na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na
odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih
tematskih oblasti.
Kandidat ima pravo da se pripremi za usmeni ispit 20 minuta.
Usmeni ispit traje najviše 20 minuta.

Ispit se realizuje u skladu sa Pravilnikom o načinu i postupku polaganja


praktičnog, završnog, stručnog i diplomskog ispita.

250
2.1.4. MUZIČKI OBLICI

1. Naziv ispitnog kataloga: Muzički oblici

2. Cilj ispita

Provjera nivoa postignuća standarda znanja iz predmeta Muzički oblici

3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na ispitu:

1. Objasni i definiši motiv i analiziraj na zadatom primjeru


2. Objasni i definiši figuru i pasaž i analiziraj na zadatom primjeru
3. Objasni i definiši dvotakt ( sadržaj dvotakta, ulogu metra u izgradnji
dvotakta, tematski sadržaj dvotakta) i analiziraj na zadatom primjeru
4. Objasni razliku između ponovljenog dvotakta i male rečenice ( 2+2 ) i
analiziraj na zadatom primjeru
5. Objasni rad sa motivom i analiziraj na zadatom primjeru
6. Objasni jednotakt i četvorotakt u ulozi osnovne metričko- formalne
cjeline, odnosno dvotakta i analiziraj na zadatom primjeru
7. Objasni korespodentne dvotakte
8. Objasni i definiši rečenicu ( konstruktivni faktori koji oblikuju rečenicu,
ritam, melodiju, metar, harmoniju, vrstu, strukturu i tematski sadržaj
rečenice) i analiziraj na zadatom primjeru
9. Objasni i definiši period ( vrste perioda, harmonske završetke rečenica u
periodu, minimum sličnosti i minimum razlike rečenica u periodu) i
analiziraj na zadatom primjeru
10. Objasni razliku između perioda, niza rečenica i ponovljene rečenice i
analiziraj na zadatom primjeru
11. Objasni ulogu pojedinih komponenti muzike u obliku ( metar, ritam i
melodija, harmonija, dinamika, agogika, tempo)
12. Objasni i definiši oblik male dvodjelne pjesme i analiziraj na zadatom
primjeru
13. Objasni i definiši prelazni oblik između dvodjelne i trodjelne pjesme i
analiziraj na zadatom primjeru
14. Objasni i definiši oblik male trodjelne pjesme i analiziraj na zadatom
primjeru
15. Objasni i definiši oblik složene trodjelne pjesme i analiziraj na zadatom
primjeru
16. Objasni i definiši prividno petodjelni oblik pjesme i analiziraj na zadatom
primjeru
17. Objasni i definiši petodjelni oblik pjesme i analiziraj na zadatom primjeru
18. Istorijat ronda, njegov nastanak i vrste
19. Objasni Kuprenov rondo i analiziraj na zadatom primjeru
20. Objasni klasični rondo i analiziraj na zadatom primjeru
21. Objasni izuzetke u obliku ronda i analiziraj na zadatom primjeru
22. Istorijat varijacija, princip variranja, organizaciju varijacionog toka, broj
varijacija, završetak varijacija i analiziraj na zadatom primjeru
23. Istorijat svite
24. Objasni tip barokne- Bahove svite i navedi tipove svite i analiziraj na
zadatom primjeru
25. Objasni i definiši noviju svitu i analiziraj na zadatom primjeru
26. Karakteristike sonatnog oblika od baroknog dvodjela do klasičnog
sonatnog oblika
27. Objasni klasični sonatni oblik i analiziraj na zadatom primjeru

251
28. Objasni sonatni rondo i analiziraj na zadatom primjeru
29. Navedi i objasni ciklične forme
30. Navedi i objasni vokalno- instrumentalne forme
31. Navedi i objasni barokne tipove sonata
32. Objasni raspored stavova u sonatnom ciklusu i analiziraj na zadatom
primjeru
33. Istorijat i razvoj koncerta
34. Objasni barokni koncert i vrste baroknog koncerta i analiziraj na zadatom
primjeru
35. Objasni klasični koncert i analiziraj na zadatom primjeru
36. Objasni koncert u romantizmu i analiziraj na zadatom primjeru
37. Objasni načine međusobnog povezivanja stavova u sonatnom ciklusu i
analiziraj na zadatom primjeru
38. Navedi i objasni slobodne instrumentalne oblike i analiziraj na zadatom
primjeru
39. Objasni solo pjesmu - strofičnu, variranu strofičnu i prokomponovanu
strofičnu pjesmu i analiziraj na zadatom primjeru
40. Objasni rečitativ i tipove rečitativa i analiziraj na zadatom primjeru
41. Objasni i definiši ariozo i ariju, navedi razliku između njih i analiziraj na
zadatom primjeru
42. Navedi i objasni vokalno- instrumentalne forme
43. Karakteristike Baroknih vokalno- instrumentalnih oblika
44. Objasni Rekvijem i Opelo i navedi primjere
45. Objasni sličnosti i razlike između Mise i Liturgije

4. Tip ispita

Usmeno.
Nastavnik/aktiv formuliše pojedina pitanja i sastavlja detaljan spisak ispitnih
pitanja na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u ispitnom katalogu.
Na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na
odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih
tematskih oblasti.
Kandidat ima pravo da se pripremi za usmeni ispit 20 minuta.
Usmeni ispit traje najviše 20 minuta.

Ispit se realizuje u skladu sa Pravilnikom o načinu i postupku polaganja


praktičnog, završnog, stručnog i diplomskog ispita.

252
2.2. Ispitni katalog za Stručni rad

1. Naziv ispitnog kataloga: Ispitni katalog za Stručni i praktični rad

2. Ciljevi ispita

Provjera nivoa postignuća standarda znanja iz predmetnih oblasti: Istorija muzike,


Muzički oblici, Harmonija i Polifonija, sa posebnim naglaskom na tehničko-
izvođački elemenat i praktično izvođenje muzičke kompozicije.

3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu su:

Etide:

- H. V. Lobos: 12 etida
- Dj. Regondi: 10 etida za gitaru
- E. Pujol: Etide za gitaru
- N. Coste: Etide op 38
- D. Bogdanovic: Sedam etida
- F. Sor: Etide op 29, op 6
- M. Djulijani: Etide op 48
- Sor-Segovija: 20 etida
- L. Legnani: Capricci op. 20
- F.Tarega: Etide
- Etide iz šire svjetske literature za gitaru po izboru nastavnika

Djela krupne forme: Sonate i sonatine

- J.Turina: Sonata
- L. Berkeley: Sonatina op. 51
- F. M. Torroba: Sonatina
- M. Djulijani: Sonata op 15, I op. 150
- F. Sor: Sonata op 15, i op. 22
- M. Ponce: Sonata Clasica
- M. Ponce: Sonatina Meridional
- N. Paganini: Velika sonata A-dur
- Sonate i Sonatine iz šire svjetske literature po izboru nastavnika

Polifone kompozicije: Svite

- J. S. Bach: Laut suite 1, 2, 3, 4


- J. S. Bach: Celo suite 1- 6
- S. L. Weiss: Suite
- Dz. Duarte: Engleska svita
- G. Sans: Suita espanola
- L. Brauer: Crni Decameron
- A.Tansman: Suite in mondo Polonico
- D. Bogdanovic: Levantinska svita
- Svite iz šire svjetske literature po izboru nastavnika

Varijacije:

- L. Legnani: Introdukcija, tema sa varijacijama op. 64


- F. Sor: Fantazije

253
- M. Djulijani: Varijacije za gitaru
- L. Brouer: Varijacije na Djangovu temu
- S. Rak: Varijacije
- D. Bogdanovic: Bluz i sedam varijacija
- D. Aguado: Variaciones brillantes
- M. Ponce: Tema varie et finale
- Varijacije iz šire svjetske literature odgovarajućim muzičkim i tehničkim
zahtjevima po izboru nastavnika

Djela male forme

Komadi:
- M. C. Tedesco: Tarantella
- J. Turina: Seviljana
- N. Koskin: Pad ptica
- J. Rodrigo: Tri spanska komada
- L. Brauer: Elogio de la danza
- E. Pujol: Guajira
- A. M. Barrios: Catedrala
- Odgovarajući komadi po muzičkim i tehničkim kriterijumima iz šire svjetske
literature po izboru nastavnika

4. Uputstvo za izradu stručnog rada i praktičnog dijela ispita

Stručni aktiv definiše teme za stručni rad. Stručni rad obuhvata pismenu analizu
jedne kompozicije iz ispitnog programa koja se analizira sa istorijskog, formalnog i
harmonskog aspekta, sa posebnim naglaskom na tehničko- izvođački elemenat.

Teme se definišu, za svakog učenika, na osnovu njihovog ispitnog programa koji


dostavlja predmetni nastavnik.

Praktični dio stručnog rada se realizuje izvođenjem iste kompozicije.

Ispit se realizuje u skladu sa Pravilnikom o načinu i postupku polaganja


praktičnog, završnog, stručnog i diplomskog ispita.

254
3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA
Red.
Naziv predmeta Obavezni načini provjeravanja znanja
br.
Istorija muzike sa upoznavanjem
1. usmeno, praktični rad
muzičke literature
Teorija muzike sa osnovama
2. usmeno, pismeno
harmonije
3. Harmonija usmeno, pismeno
4. Polifonija usmeno, pismeno
5. Muzički oblici usmeno, pismeno
6. Poznavanje muzičkih instrumenata usmeno, pismeno
7. Etnomuzikologija usmeno, pismeno
8. Solfeđo usmeno, pismeno
9. Instrument - gitara praktični rad
10. Čitanje s lista praktični rad
11. Kamerna muzika praktični rad
12. Horsko pjevanje praktični rad
13. Uporedni instrument - klavir praktični rad
14. Teorija džeza usmeno, pismeno
15. Džez gitara praktični rad
16. Bas gitara praktični rad
17. Muzička animacija usmeno, pismeno i praktični rad
Osnovi komponovanja sa
18 usmeno, pismeno
aranžiranjem
Kompjuterski audio i grafički
19. pismeno i praktični rad
programi
20. Poznavanje harmonskih stilova usmeno, pismeno
21. Osnove dirigovanja praktični rad
22. Istorija umjetnosti usmeno, pismeno i praktični rad
23. Italijanski jezik usmeno, pismeno

4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA


Obrazovanje se završava stručnim ispitom, koji obuhvata:
- pismeni ispit iz maternjeg jezika;
- pismeni ispit iz stranog jezika;
- usmeni ispit iz jednog od predmeta - po izboru učenika: Istorija muzike sa
upoznavanjem muzičke literature, Polifonija, Harmonija ili Muzički oblici;
- stručni rad sa izvođenjem kompozicije.

5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA


U skladu sa Zakonom o usmjeravanju djece sa posebnim potrebama škola izrađuje
nacrt individualnog programa, uzimajući u obzir odluku o usmjerenju. Individualni
program omogućava izvođenje nastave koja je prilagođena tako da učenici mogu
dostići propisani stručni standard u svim predmetima.

255
6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH
Programi stručnog obrazovanja koji su pripremljeni za mlade izvode se i za odrasle
u skladu sa polaznim osnovama za prilagođavanje izvođenja obrazovnih programa
obrazovanju odraslih, tako da:
- iz nastavnog plana izostavljaju se predmeti Fizičko vaspitanje i slobodne
aktivnosti, koji time prestaju biti uslov za završetak obrazovanja, a škola je
obavezna da odraslima ponudi sportske aktivnosti kojima se odrasli mogu
dobrovoljno priključiti;
- za odrasle ne vrijede uslovi za napredovanje koji su određeni u programima, nego
uslovi koje utvrdi škola u nacrtu izvođenja obrazovnog programa za odrasle;
- provjeravanje znanja izvodi se putem ispita, pri čemu se uzimaju u obzir načini
provjeravanja znanja (usmeno, pismeno, vježbe, praktični rad), određeni
obrazovnim programom.

7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA


Red. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih
Predmeti
broj saradnika
1. Istorija muzike sa - diplomirani muzikolog
upoznavanjem muzičke - diplomirani kompozitor
literature - diplomirani dirigent
- diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani muzičar
2. Teorija muzike sa osnovama - diplomirani muzičar
harmonije - diplomirani kompozitor
- diplomirani dirigent
- diplomirani muzikolog
- diplomirani etnomuzikolog
3. Harmonija - diplomirani kompozitor
- diplomirani dirigent
- diplomirani muzikolog
- diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani muzičar
4. Polifonija - diplomirani kompozitor
- diplomirani dirigent
- diplomirani muzikolog
- diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani muzičar
5. Muzički oblici - diplomirani muzikolog
- diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani kompozitor
- diplomirani dirigent
- diplomirani muzičar
6. Poznavanje muzičkih - diplomirani kompozitor
instrumenata - diplomirani dirigent
- diplomirani muzikolog
- diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani muzičar
7. Etnomuzikologija - diplomirani etnomuzikolog
- diplomirani muzikolog
- diplomirani kompozitor
8. Solfeđo - diplomirani muzičar

256
Red. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih
Predmeti
broj saradnika
9. Instrument -gitara - diplomirani gitarista
10. Čitanje s lista - diplomirani gitarista
11. Kamerna muzika - diplomirani gitarista

12. Horsko pjevanje - diplomirani dirigent


13. Uporedni instrument - klavir - diplomirani klavirista
Teorija džeza - diplomirani džez muzičar
14. - diplomirani muzičar sa dokumentovanim radom u
oblasti džez muzike
Džez gitara - diplomirani džez muzičar
15. - diplomirani gitarista sa dokumentovanim radom u
oblasti džez muzike
Bas gitara - diplomirani džez muzičar
16. - diplomirani gitarista sa dokumentovanim radom u
oblasti džez muzike
Muzička animacija - diplomirani muzičar svih usmjerenja, završen kurs
17. iz medija, iskustvo u radu u medijima i u
organizaciji muzičkog života
Osnovi komponovanja sa - diplomirani kompozitor
18.
aranžiranjem
Kompjuterski audio i grafički - diplomirani kompozitor
19.
programi
Poznavanje harmonskih stilova - diplomirani kompozitor
- diplomirani muzikolog
20.
- diplomirani dirigent
- diplomirani muzičar
Osnove dirigovanja - diplomirani dirigent
21.
- diplomirani muzičar
Istorija umjetnosti - diplomirani istoričar umjetnosti
- diplomirani slikar
22.
- diplomirani grafičar
- diplomirani vajar
Italijanski jezik - profesor italijanskog jezika
23.

257
8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA
Školski oblik

8.1. BROJ ČASOVA PO GODINAMA OBRAZOVANJA I VRSTAMA NASTAVE


Broj časova kod kojih se
Red. Ukupno Vrste nastave
Naziv predmeta Razred odjeljenje dijeli na grupe
br. časova
T V P T V P
Istorija muzike I 72 36 36 do 10
sa poznavanjem učenika
muzičke II 72 36 36 do 10
literature učenika
1.
III 108 36 72 do 10
učenika
IV 99 33 66 do 10
učenika
Teorija muzike I 72 35 37 do 10 do 10
2. sa osnovama učenika učenika
harmonije
Harmonija II 72 24 48 do 10 do 10
učenika učenika
III 72 24 48 do 10 do 10
3.
učenika učenika
IV 66 22 44 do 10 do 10
učenika učenika
Polifonija II 72 25 47 do 10 do 10
učenika učenika
4.
III 72 36 36 do 10 do 10
učenika učenika
Muzički oblici II 36 16 20 do 10 do 10
učenika učenika

5. III 72 32 40 do 10 do 10
učenika učenika
IV 66 29 37 do 10 do 10
učenika učenika
Poznavanje III 72 29 43 do 10
6. muzičkih učenika
instrumenata
Etnomuzikolo- IV 66 29 37 do 10
7.
gija učenika
Solfeđo I 72 72 do 10
učenika
II 72 72 do 10
učenika
8.
III 72 72 do 10
učenika
IV 66 66 do 10
učenika
Instrument – I 108 10 Individualna
gitara 8 nastava
9.
II 108 10 Individualna
8 nastava

258
III 108 10 Individualna
8 nastava
IV 99 99 Individualna
nastava
Čitanje s lista I 36 36 Individualna
nastava
II 36 36 Individualna
nastava
10.
III 36 36 Individualna
nastava
IV 33 33 Individualna
nastava
Kamerna I 36 36 do četiri
muzika učenika
II 36 36 do četiri
učenika
11.
III 72 72 do četiri
učenika
IV 66 66 do četiri
učenika
Horsko pjevanje I 72 72
II 72 72
12.
III 72 72
IV 66 66
Uporedni I 36 36 individualna
instrument- nastava
klavir II 36 36 individualna
nastava
13.
III 36 36 individualna
nastava
IV 33 33 individualna
nastava
Izborna nastava
Teorija džeza II 36 36 do 10
učenika
III 36 36 do 10
1.
učenika
IV 33 33 do 10
učenika
Džez gitara II 36 36 Individualna
nastava

2 III 36 36 Individualna
nastava
IV 33 33 Individualna
nastava
Bas gitara II 36 36 Individualna
nastava
III 36 36 Individualna
3
nastava
IV 33 33 Individualna
nastava

259
Muzička III 72 30 42 do četiri
animacija učenika
4.
do četiri
IV 66 20 46
učenika
Osnove do četiri do četiri
III 72 36 36
komponovanja sa učenika učenika
5.
aranžiranjem do četiri do četiri
IV 66 33 33
učenika učenika
Kompjuterski do četiri
I 72 72
audio i grafički učenika
programi do četiri
II 72 72
učenika
6.
do četiri
III 72 72
učenika
do četiri
IV 66 66
učenika
Poznavanje
do 10
7. harmonskih II 66 22 44
učenika
stilova
Osnove do šest do šest
8. II 66 22 44
dirigovanja učenika učenika
Istorija I 72 72
umjetnosti II 72 72
9.
III 72 72
IV 66 66
Italijanski jezik I 72 72
II 72 72
10.
III 72 72
IV 66 66

260
9. SLOBODNE AKTIVNOSTI
Slobodne aktivnosti učenika su sastavni dio nastavnog plana i obrazovnog programa.
Koncepcija slobodnih aktivnosti zasniva se na tome da sa jedne strane doprinose
rekreaciji i opštekulturnom uzdizanju učenika, a sa druge upotpunjavanju stručnog
znanja. Slobodne aktivnosti sadrže obavezne sadržaje i sadržaje po izboru učenika.

Program slobodnih aktivnosti radi škola, polazeći od utvrđenog broja časova u


nastavnom planu (u I, II, III razredu po 36 časova, a u IV razredu 33 časa godišnje).
Program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole, a sastoji se
iz tri cjeline:

obavezni sadržaji vezani za opšteobrazovno područje:


- dani sporta;
- ekološke aktivnosti;
- filmske, pozorišne, muzičke predstave i likovne izložbe;
- posjeta istorijskim spomenicima, muzejima, koncertima, sajmu knjiga i dr.

obavezni sadržaji vezani za stručno-teorijsko područje:


- posjete institucijama i preduzećima koja su stručno vezana za obrazovni program
koji se realizuje;
- posjete sajmovima informatike, tehnike i nastavne tehnologije;
- učešće na stručnim predavanjima i takmičenjima u poznavanju određenih oblasti.

sadržaji po izboru učenika:


- učešće u raznim sekcijama (sportska, dramska, literarna, muzička, likovna,
informatička, prva pomoć, saobraćajni propisi, tehnički i Internet klub i dr.);
- socijalni rad učenika;
- organizovanje dopunske i dodatne nastave i dr.

Uspješnost učenika na slobodnim aktivnostima se ne ocjenjuje, ali su obavezni


realizovati sadržaje slobodnih aktivnosti jer je to uslov za napredovanje iz jednog u
sljedeći razred, kao i za završetak obrazovnog programa.

261