You are on page 1of 361

A

abbreviated clause tieåu cuù giaûn löôïc


(nh. reduced clause)
abbreviation (1) vieát taét
abbreviation (2) (nh. tænh löôïc; giaûn löôïc
ellipsis, reduction (2))
abbreviatory quy öôùc giaûn löôïc
convention
abduction pheùp suy dieãn
abductive change söï chuyeån bieán theo
pheùp suy dieãn
abessive “voâ” caùch
ability (cf. possibility) khaû naêng (cf. tính khaû
höõu)
ablative ly caùch
ablaut (nh. anpophony, luaân phieân nguyeân
gradation (2), vowel aâm (giöõa caùc hình
alternation) thaùi coù quan heä vôùi
nhau)
ablaut basis cô sôû ablaut
abnormal plosion noå baát thöôøng (giai
ñoaïn ~)
abridged thu goïn
abridgement thu goïn (söï ~)
abrupt closure kheùp ñoät ngoät (ñoäng
taùc ~)
10

abrupt release (nh. buoâng ñoät ngoät


instantaneous release)
absence of nexus khoâng coù loõi chuû vò
absolute case (nh. tuyeät (ñoái) caùch
absolutive)
absolute clause tieåu cuù tuyeät ñoái
absolute comparative tyû caáp tuyeät ñoái
absolute construction keát caáu tuyeät ñoái
absolute equivalent ñôn vò töông ñöông
tuyeät ñoái
absolute idea yù nieäm tuyeät ñoái
absolute neutralization trung hoøa hoùa tuyeät
ñoái
absolute phrase ngöõ (ñoaïn) tuyeät ñoái
absolute point of ñieåm quy chieáu tuyeät
reference ñoái
absolute possessive sôû höõu (caùch) tuyeät
ñoái
absolute superlative cöïc caáp tuyeät ñoái
absolute synonymy (cf. ñoàng nghóa hoaøn toaøn
partial synonymy) / tuyeät ñoái
absolute universal phoå nieäm tuyeät ñoái
absolutive case tuyeät (ñoái) caùch
absolutive-patient tuyeät caùch chæ bò theå
abstract (n.) toaùt yeáu
abstract (v.) tröøu xuaát
abstract case caùch tröøu töôïng
abstract form hình thaùi tröøu xuaát
abstract noun danh töø tröøu töôïng
11

abstraction tröøu xuaát (vieäc ~)


abstractness tröøu töôïng (tính ~)
absurd phi lyù
acataphasia roái loaïn ngoân ngöõ
(chöùng ~)
accent (1) gioïng
accent (2) (word / troïng aâm (töø/ caâu)
sentence ~)
accent (3) daáu chæ caùch phaùt
aâm ñaëc bieät
accented mang troïng aâm / thanh
ñieäu
accentual pattern moâ hình troïng aâm
accentuation caùch phaân boá troïng
aâm
acceptability chaáp nhaän ñöôïc
(acceptable, adj.; cf.
grammaticality)
access to direct khaû naêng thaønh boå
objecthood ngöõ tröïc tieáp
accessibility khaû naêng truy caäp
accessibility hierarchy toân ty truy caäp
accessibility scale thang ñoä truy caäp
accessible khaû caäp; khaû truy
caäp
accidence vó toá, bieán toá (x.
inflexion)
accidental ngaãu nhieân; baøng tính
accidentalization quy veà moät heä hình
(söï ~)
12

accommodation (nh. thích öùng / thích nghi


convergence (3)) (vôùi moâi tröôøng ngoân
ngöõ)
accommodative aspect theå thích öùng
accomplishment thaønh tích / thaønh töïu
accusative (nh. objective ñoái caùch
(case))
achievement thaønh quaû
achronical phi thôøi gian tính;
khoâng phaân bieät
ñoàng ñaïi hay lòch ñaïi
achronism thaùi ñoä phi thôøi
acoustic feature neùt / ñaëc tröng aâm
hoïc
acoustic image hình aûnh aâm thanh;
aâm hình
acoustic filtering loïc aâm (hieän töôïng /
caùch ~)
acoustic phonetics ngöõ aâm hoïc aâm hoïc /
thanh hoïc
acoustic cue daáu hieäu nhaän dieän
aâm hoïc
acoustics aâm hoïc; thanh hoïc
acquisition thuï ñaéc (quaù trình ~)
acrolect (1) tieáng aù-chuaån
acrolect (2) (cf. basilect, tieáng coù uy tín nhaát
hyperlect, mesolect,
paralect)
acronym teân goïi taét (baèng chöõ
ñaàu)
13

acronymy (caáu taïo töø baèng


caùch) chaép chöõ ñaàu
töø
acrostic caâu thô goàm caùc
tieáng ñaàu / cuoái cuûa
baøi thô
act haønh ñoäng
act of communication haønh ñoäng giao tieáp
act of saying / haønh ñoäng noùi
speaking
act of speech haønh ñoäng ngoân töø
actant dieãn toá
actant model moâ hình dieãn toá
actantial structure caáu truùc dieãn toá (x.
valency)
actantial theory lyù thuyeát dieãn toá
action haønh ñoäng
action noun danh töø haønh ñoäng
action-schema löôïc ñoà haønh ñoäng
action-state network haønh ñoäng – traïng
thaùi (moái töông quan
giöõa ~)
action verb vò töø haønh ñoäng
activation söï phaùt ñoäng
activation cost phí toån cuûa vieäc xaùc
ñònh cuõ-môùi trong giao
tieáp
active articulator khí quan caáu aâm chuû
ñoäng
14

active consciousness yù thöùc töï giaùc chuû


ñoäng (W. Chafe)
active language tri thöùc ngoân ngöõ
knowledge (nh. naêng ñoäng
productive language
knowledge; cf. passive
language knowledge)
active vocabulary (cf. voán töø chuû ñoäng
passive vocabulary)
active voice (cf. middle thaùi chuû ñoäng
voice, passive ~)
activity hoaït ñoäng
actor haønh theå; ngöôøi haønh
ñoäng
actor-action-goal haønh theå-haønh ñoäng-
ñoái töôïng (moâ hình
caâu nhaän ñònh ñieån
hình)
actual division of the (caùch) phaân ñoaïn thöïc
sentence taïi (cuûa caâu)
actual topic (chuû) ñeà thöïc taïi
actual world theá giôùi hieän thöïc
actualization (nh. hieän thöïc hoùa
realization,
manifestation)
actualizing classifier loaïi töø (coù taùc duïng)
hieän thöïc hoaù
actuation (of change) khôûi phaùt (söï bieán
ñoåi)
15

actum hình thaùi caùch (trong


moät soá ngoân ngöõ phi
AÁn-AÂu, vd. t. Taây
Taïng)
aculalia lôøi noùi voâ nghóa cuûa
ngöôøi thaát ngöõ
acute (cf. grave) boång
acute accent daáu saéc
acuteness aâm saéc boång; aâm
saéc "saùng"
adage ngaïn ngöõ
adaptation (1) thích öùng; öùng duïng
(söï ~)
adaptation (2) phoûng thuaät (baûn ~)
additional articulation caáu aâm phuï; caáu aâm
(nh. secondary boå sung
articulation)
additive coäng toá; phuï gia
additive bilingualism song ngöõ coäng theâm
(cf. subtractive (coäng ñoàng ña soá hoïc
bilingualism) theâm ngoân ngöõ cuûa
ngöôøi thieåu soá)
additive clause tieåu cuù phuï gia
additive emphatic coäng toá cöôøng ñieäu
additive de-emphatic coäng toá phi cöôøng
ñieäu
address hoâ göûi (caùch ~)
address form (nh. caùch xöng hoâ; töø ngöõ
address term, form/ xöng hoâ
term of address)
address term töø ngöõ xöng hoâ
16

addressee (nh. allocutor) ngöôøi nhaän (thoâng


ñieäp)
addresser (nh. locutor) ngöôøi göûi (thoâng
ñieäp)
adequacy thoûa ñaùng (söï ~)
adessive (case) caùch keá caän
adherent baøng trôï (yeáu toá ~)
adhesion söï keát dính; söï keát
lieân
adhesive aâm toá keát dính
adhortative x. exhortative
adjacency constraint cheá ñònh do keá caän
adjacency pair caëp keá caän
adjacency principle nguyeân taéc keá caän
adjacent keá caän
adjectival complement phuï ngöõ (cuûa) tính töø
adjectival modifier phuï ngöõ (laø) tính töø
adjectival noun tính danh töø
adjectival phrase x. adjective phrase
adjectival predicate vò ngöõ tính töø
adjectival pronoun ñaïi töø tính töø
adjective tính töø
adjective-based traïng ngöõ goác tính töø
adverbial phrase
adjective clause tieåu cuù tính töø
adjective numeral soá töø tính töø (tính)
adjective order trình töï cuûa tính töø (khi
laøm ñònh ngöõ)
17

adjective phrase ngöõ (ñoaïn) tính töø; tính


ngöõ
adjectivization tính töø hoùa (söï ~)
adjectivized tính töø hoùa
adjectivizer taùc töû tính töø hoùa
adjoined clause tieåu cuù phuï caän
adjunct (1) (cuõ; cf. phuï ngöõ
adnex)
adjunct (2) traïng ngöõ (ngoaøi caáu
truùc caâu)
adjunct (3) (cf. conjunct, traïng ngöõ cuûa vò töø
disjunct, subjunct)
adjunct island quy taéc cheá ñònh caùch
constraint duøng phuï ngöõ
adjunction (1) gheùp theâm (vieäc /
caùch ~)
adjunction (2) phöông thöùc phuï ngöõ
adlative (case) caùch chæ ñích (t. Phaàn-
U)
admirative (mood) thöùc khaâm phuïc (t.
Albani)
adnex (cuõ; cf. adjunct) keát ngöõ
adnominal (modifier) (phuï ngöõ) cuûa danh töø
adoptive form hình thaùi sieâu chænh
adposition (cf. giôùi töø
preposition,
postposition)
adpositional predicate vò ngöõ giôùi töø tính
18

adstratum (cf. gia taèng; taàng theâm


substratum,
superstratum)
adultomorphic x. adultocentric
adultocentric laáy ngöôøi lôùn laøm
trung taâm (quan ñieåm
~)
advanced tongue root goác löôõi ñöa veà phía
tröôùc
adverb phoù töø; traïng töø
adverb clause tieåu cuù traïng ngöõ
adverb particle (nh. tieåu töø traïng ngöõ
prepositional adverb)
adverb phrase ngöõ (ñoaïn) traïng töø
adverbial traïng ngöõ (coù tính ~)
adverbial phrase ngöõ ñoaïn traïng ngöõ
adversative trôû ngaïi (bieåu hieän yù
~)
adversative relation quan heä traéc trôû
aerometry ño luoàng hôi (vieäc /
caùch ~)
aesthetic distance khoaûng caùch thaåm
myõ
affectation loái noùi kieåu caùch
affected bò taùc ñoäng
affected actor vai haønh theå bò taùc
ñoäng
affected object (cf. boå ngöõ bò taùc ñoäng
effected object)
affected patient vai bò theå bò taùc ñoäng
19

affectedness tính bò taùc ñoäng


affective caûm xuùc (coù tính ~)
affective meaning (nh. nghóa caûm xuùc
attitudinal / emotive/
expressive meaning)
affinity söï töông caän; söï gaàn
guõi
affirmation khaúng ñònh (söï/ lôøi ~)
affirmative (nh. positive) (caâu, thöùc) khaúng
ñònh
affix phuï toá
affix hopping böôùc nhaûy phuï toá
affixal thuoäc phuï toá; phuï toá
tính
affixal negation phuû ñònh baèng phöông
thöùc phuï toá
affixation phöông thöùc phuï toá
affixing language ngoân ngöõ duøng phuï
toá
affricate aâm taéc-xaùt
agency söï taùc ñoäng
agent taùc theå; chuû theå taùc
ñoäng
agent-oriented tình thaùi höôùng vaøo
modality (cf. speaker- taùc theå
oriented modality)
agentive taùc caùch
agentive object boå ngöõ taùc caùch
agentivity tính caùch taùc theå
20

agentivity scale thang ñoä cuûa tính


caùch taùc theå
agentless passive thaùi bò ñoäng khoâng
coù taùc theå
agglutinating chaép dính
agglutinating language ngoân ngöõ chaép dính
(cf. inflecting language,
isolating language,
fusional language)
aggregate noun (nh. danh töø taäp hôïp
plurale tantum)
agnation ñoàng ngoân lieäu (quan
heä~)
AGR x. agreement
agrammatis (cf. aphasia, chöùng maát ngöõ phaùp
agraphia, alexia,
anomia)
agraphia (nh. chöùng maát khaû naêng
dysgraphia) vieát
agreement (agree, v.) phuø öùng
(nh. concord)
aim muïc tieâu; muïc ñích
air chamber buoàng hôi
airstream luoàng hôi
airstream mechanism cô cheá luoàng hôi
Aktionsart (Ñ.) theå (x. aspect)
AL x. artificial intelligence
alethic (modality) taát chaân (tình thaùi~)
alexandrine (nh. (thô) möôøi hai aâm tieát;
teùtrameøtre) (thô) thaäp nhò ngoân
21

alexia (nh. dyslexia, word chöùng maát khaû naêng


blindness) ñoïc (chöõ)
algorithm thuaät toaùn
alienable khaû ly
alienable possession sôû höõu khaû ly
(cf. inalienable
possession)
alienation x. de-automatization
allative höôùng caùch; ñích caùch
allegorical phuùng duï (coù tính ~)
allegory phuùng duï (pheùp ~)
allegro form daïng phaùt aâm nhanh
alliteration (alliterative, laëp aâm ñaàu; laëp
adj.) thuûy aâm
allocutor (cf. addressee) ngöôøi tieáp chuyeän
allo-form bieán theå (aâm vò / hình
vò)
allograph tha töï; bieán theå chöõ
vieát
allomorph bieán theå hình vò; tha
hình
allophone bieán theå aâm vò; tha
aâm
alloseme bieán theå nghóa vò; tha
nghóa toá
allusion nhaéc nhôû; aùm chæ
alphabet baûng töï maãu
alphabetic writing vaên töï ghi aâm toá /
vaên töï ABC
22

alterity baát ñoàng nhaát (tính


~); dò bieät (söï ~)
alternant yeáu toá luaân phieân
alternation luaân phieân (hieän
töôïng ~)
alternative (class) song tuyeån (chuûng loaïi
~)
alternative (question) song tuyeån (caâu hoûi
~)
alveolar aâm lôïi
alveolarity tính chaát lôïi
alveo-/ alveolo-palatal lôïi ngaïc (aâm ~)
(cf. palato-alveolar)
alveolar ridge vaønh lôïi
alveolum x. alveolar ridge
ambient clause caâu taû moâi tröôøng
ambient dummy chuû ngöõ roãng duøng
subject trong caâu taû moâi
tröôøng
ambiguous löôõng nghóa; löôõng
khaû
ambiguity löôõng nghóa / löôõng
khaû (tính ~)
ambilingual löôõng ngöõ (coù khaû
naêng ~)
ambisyllabicity löôõng thuoäc (thuoäâc
caû aâm tieát tröôùc laãn
aâm tieát sau)
ambivalent löôõng trò
23

amelioration (of bieán ñoåi toát nghóa


meaning) (nh.
melioration; cf.
deterioration,
pejoration)
amphibrach (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphimacer, anapaest, tröôøng ñoä [010]
antibacchius, antispast,
bacchius, choreus,
choriamb, dactyl, di-
iamb, dibrach,
dispondee, dochmiac,
epitrite, iamb, ionic
majore, ionic minore,
mollossus, paeon,
proceleusmatic, pyrrhic,
spondee, trochee)
amphimacer (nh. cretic; moâ hình troïng aâm hay
cf. amphibrach) tröôøng ñoä [101]
amphisbaenic rhyme vaàn ngöôïc
amplitude bieân ñoä
anachronism (1) laãn loän thôøi ñaïi
anachronism (2) x. archaism
(linguistic ~)
anacoluthon (cf. giaùn cuù; caâu giaùn
aposiopesis) ñoaïn
anacusis ñieác ñaëc (taät~)
analepsis (cf. prolepsis) traàn thuaät hoài coá
analogic change chuyeån bieán do loaïi
suy
analogic creation saùng taïo theo pheùp
loaïi suy
24

analogical pathway con ñöôøng töông töï


analogist (cf. anomalist) phaùi loaïi suy
analogous chu caûnh töông töï
environment
analogy (nh. over- loaïi suy (pheùp ~)
extention,
overgeneralization; over
regularization)
analphabetic notation caùch ghi phi töï maãu (O.
Jespersen)
analysis phaân tích (vieäc / caùch
~)
analysis-by-synthesis phaân tích baèng / qua
toång hôïp
analytic phaân tích tính
analytic approach (cf. tieáp caän baèng phaân
synthetic approach) tích (caùch ~)
analytic comparison so saùnh phaân tích tính
analytic language (cf. ngoân ngöõ phaân tích
synthetic language) tính
analytic procedure thuû phaùp / thuû tuïc
phaân tích
analytic proposition meänh ñeà phaân tích
tính
anapaest (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [001]
anaphor hoài chæ (yeáu toá ~)
anaphora (cf. cataphora, hoài chæ
exophora)
anaphoric hoài chæ (coù tính ~)
25

anaphoric antecedence tieàn leä cuûa hoài chæ


anaphoric ellipsis tænh löôïc hoài chæ
anaphoric grounding cô sôû hoài chæ
anaphorical chain chuoãi / toå hôïp hoài chæ
anaptyxis (cf. theâm nguyeân aâm
epenthesis, prothesis)
anarthria x. dysarthria
anatomy giaûi phaãu hoïc; caùch
caáu taïo
anastrophe pheùp ñaûo
ancestor language nh. parent language
anchored information thoâng tin coù caên cöù
(cf. unanchored ~) (E. Prince)
and-relation quan heä "vaø"
andronymic hoï / teân choàng
angled brackets (cf. daáu ngoaëc nhoïn (< >)
braces, curly brackets,
round brackets, square
brackets)
animacy tính ñoäng vaät
animate ñoäng; (chæ) ñoäng vaät
animate noun (cf. danh töø ñoäng vaät
inanimate noun)
anomalist (cf. analogist) phaùi baát thöôøng; phaùi
phaûn loaïi suy
anomaly baát thöôøng (hieän
töôïng ~)
anomia (nh. dysnomia) chöùng queân teân goïi
26

answer lôøi (giaûi) ñaùp; caâu


traû lôøi
antecedent tieàn leä (ngöõ); tieàn sôû
chæ
antepenultimate (aâm tieát) thöù ba (keå
töø aâm tieát cuoái)
anterior (cf. non- haøng tröôùc (nguyeân
anterior) aâm ~)
anteriority tính coù tröôùc (trong
thôøi gian)
anthropocentrism dó nhaân vi trung (quan
ñieåm ~)
anthropological ngoân ngöõ hoïc nhaân
linguistics hoïc
anthropomorphism nhaân tính luaän
(anthropomorphic, adj.)
anthroponomastics nhaân danh hoïc
anthroponym nhaân danh
anthropophonics nhaân aâm hoïc
(Baudouin de Courtenay)
(= ngoân aâm hoïc)
antibacchius (nh. moâ hình troïng aâm hay
palimbacchius; cf. tröôøng ñoä [110]
amphibrach)
anticipation x. prolepsis
anticipation error (cf. loãi ñoàng hoùa ngöôïc
perseveration error,
reversal error)
anticipatory taûo vò
anticipatory anaphora x. cataphora
27

anticipatory x. regressive assimilation


assimilation
anticipatory ñoàng caáu aâm sôùm
coarticulation
anticipatory subject chuû ngöõ taûo vò
anticlimax (nh. bathos) (loái haønh vaên) öùc
döông (ñang cao caû
boãng rôi toõm vaøo choã
taàm thöôøng)
antilanguage (1) bieät ngöõ xaõ hoäi
antilanguage (2) phaûn ngoân ngöõ (loaïi
vaên duøng quaù nhieàu
töø ngöõ leäch chuaån
hay töø ngöõ môùi xuaát
hieän)
antipassive phaûn bò ñoäng (thaùi ~)
antinomy maâu thuaãn noäi taïi
antinovel phaûn tieåu thuyeát
antiresonance phaûn coäng minh
antithesis phaûn ñeà; pheùp ñoái
choïi
antispast (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [0110]
anti-universalism phaûn phoå quaùt luaän
antonomasia (1) danh ngöõ mieâu taû
(duøng thay cho moät
teân rieâng)
antonomasia (2) teân rieâng (duøng nhö
moät danh töø) chæ loaïi
(vd. Sôû Khanh)
antonym töø traùi nghóa
28

antonymic pair caëp traùi nghóa


antonymy (cf. (quan heä) traùi nghóa
complementarity,
converseness)
aorist taùc thuaät (thì / theå ~)
aperiodic (soùng aâm) khoâng coù
chu kyø
aperture ñoä môû; khai ñoä
apex (nh. tip) choùp löôõi
aphaeresis löôïc aâm ñaàu
aphasia (aphasic, adj.; chöùng thaát ngöõ
nh. dysphasia)
aphesis (aphetic, adj.) löôïc nguyeân aâm ñaàu
aphonia (nh. dysphonia) chöùng maát tieáng
aphorism (cf. proverb) caùch ngoân
apical choùp löôõi (aâm ~)
apical-dorsal vowel nguyeân aâm choùp löôõi-
maët löôõi
apico-alveolar choùp löôõi lôïi (aâm ~)
apico-dental choùp löôõi raêng (aâm
~)
apico-labial choùp löôõi moâi
apico-post-alveolar choùp löôõi sau lôïi (aâm
~)
apocope löôïc / ruïng aâm cuoái
apodeictic taát chaân – taát yeáu
(tình thaùi ~)
apodosis (cf. protasis) thuyeát trong caâu ñieàu
kieän
29

apo koinou (caáu truùc) ñoàng chöùc


apophony x. ablaut
aposiopesis (cf. caâu löûng
anacoluthon)
apostrophe (1) hoâ ngöõ khieám dieän
(goïi ngöôøi vaéng maët)
apostrophe (2) daáu phaåy treo
apostrophe s s coù daáu phaåy treo
apparent-time analysis phaân tích theo thôøi gian
(cf. real-time analysis) bieåu kieán
appelative (noun) (h.) (danh töø) chung phaùi
sinh töø danh töø rieâng
apperception nhaän bieát (söï ~)
applicability khaû naêng öùng duïng
application öùng duïng (taàm ~)
applicative öùng duïng (coù tính ~)
applicative (aspect) theå öng yù (ñoái vôùi
moät chuû theå)
applied linguistics ngoân ngöõ hoïc öùng
duïng
apposition ñoàng chöùc / ñoàng vò
(ngöõ ~)
appositional clause tieåu cuù ñoàng chöùc /
ñoàng vò
appositive clause nh. appositional clause
appositional compound töø gheùp ñoàng chöùc
appositive compound nh. appositional clause
appraisal khen ngôïi (coù tính ~)
30

appraisor töø / hình vò coù yù khen


ngôïi (C. Morris)
appraxia (nh. dyspraxia) chöùng caâm do lieät cô
apprehensional (clause, (tieåu cuù, v.v.) coù
etc.) nghóa e sôï
approbation taùn ñoàng (söï / lôøi ~)
appropriate thích hôïp; thích öùng
(appropriacy,
appropriateness, n.)
approximant (nh. aâm tieáp caän
frictionless continuant)
appropriate word phöông phaùp “ñieàn töø
method thích hôïp”
approximation tieáp caän; öôùc löôïng
approximative system heä thoáng xaáp xæ
a priori synthetic toång hôïp tính tieân
nghieäm
arbitrariness (arbitrary, voõ ñoaùn (tính ~)
adj.)
arbitrary reference sôû chæ voõ ñoaùn
arboreal caáu truùc hình caây;
caây
arc cung
Arc Pair Grammar Ngöõ phaùp Song cung
archaic coå
archaism (nh. töø ngöõ coå
anachronism (2))
archetype nguyeân maãu
archiphoneme sieâu aâm vò
31

areal (cf. non-areal) khu vöïc; ñòa lyù


areal linguistics ngoân ngöõ hoïc khu vöïc
argot tieáng loùng
argument (1) luaän chöùng / luaän cöù
argument (2) tham toá
argument slot ngaên (daønh cho) tham
toá
argumentation laäp luaän (caùch ~)
arhyzotonic coù troïng aâm khoâng ôû
caên toá
arity x. valency
arrangement caùch saép xeáp
article quaùn töø
articulation (articulate, caáu aâm
v.) (1)
articulation (2) phaân ñoaïn (söï / caùch
~)
articulator khí quan caáu aâm
articulatory definition ñònh nghóa baèng thuaät
ngöõ caáu aâm
articulatory gesture cöû chæ caáu aâm
articulatory region vuøng caáu aâm
articulatory phonetics ngöõ / ngoân aâm hoïc
caáu aâm
articulatory phonology aâm vò hoïc caáu aâm
articulatory setting theá caáu aâm
articulatory target ñích caáu aâm
artificial nhaân taïo
32

artificial intelligence trí tueä nhaân taïo


artificial language ngoân ngöõ nhaân taïo
arytenoid cartilage xöông suïn hình choùp
ascender (cf. descender) thöôïng töï
ascension nh. raising (2)
ascribe phaân nhieäm; phaân vai;
gaùn nghóa
ascriptive (cf. equative / (caâu) ñònh tính (baát
equational) ñaûo)
aside (noùi) ñeá
aspect theå
aspectualizer taùc töû chæ theå
asprirata (cuõ; pl. phuï aâm baät hôi
aspiratae; nh. aspirate)
aspirate (cuõ) phuï aâm baät hôi
aspirated baät hôi
aspiration caáu aâm hôi / söï baät
hôi
assertion lôøi nhaän ñònh / khaúng
ñònh
assertive (act) (cf. non- (haønh ñoäng) khaúng
assertive) ñònh
assertive territory (cf. mieàn khaúng ñònh
non-assertive territory)
assibilation xuyùt hoùa
assimilation (assimilate, ñoàng hoùa
v.)
association (söï) lieân töôûng
associative lieân töôûng
33

associative field tröôøng lieân töôûng


associative meaning nghóa lieân töôûng
associative object boå ngöõ lieân töôûng
associative relation quan heä lieân töôûng
(nh. paradigmatic
relation)
associative response phaûn öùng lieân töôûng
assonance (1) laëp / laùy nguyeân aâm
assonance (2) laëp / laùy aâm
assumption giaû ñònh
asterisk daáu hoa thò
asterisked form (nh. hình thaùi coù ñaùnh
starred form) daáu hoa thò
asyllabic (cf. syllabic) phi aâm tieát tính
asymmetric dualism song tính phi ñoái xöùng
asymmetry phi ñoái xöùng (söï ~)
asyndetic co- ñaúng keát voâ lieân töø
ordination
asyndeton löôïc boû lieân töø
asyntactic compound töø gheùp phi cuù phaùp
atelic (cf. telic) voâ ñích
atelic verb phrase ngöõ vò töø voâ ñích
atemporal phi thôøi gian; voâ thôøi
gian
athematic (nguyeân aâm) phi töø
caùn
atomic phonology aâm vò hoïc nguyeân töû
atomistic approach caùch tieáp caän nguyeân
töû luaän
34

attack caùch khôûi aâm


atonic phi troïng aâm / khinh
aâm
attachment gaén boù (nghóa / vai)
(vaøo moät ñoái töôïng
nhaát ñònh)
attention söï chuù yù
attention focusing rule quy taéc veà tieâu ñieåm
chuù yù
attenuative giaûm löôïng
attested form (cf. daïng höõu chöùng
reconstructed form)
attitude (of speaker) thaùi ñoä (cuûa ngöôøi
noùi)
attitude scale thang thaùi ñoä
attitudinal bieåu thaùi; (thuoäc)
thaùi ñoä
attitudinal disjunct (nh. traïng ngöõ bieåu thaùi
content disjucnt)
attitudinal meaning x. affective meaning
(nh. emotive /
expressive meaning)
attitudinal satellite phuï ngöõ chæ thaùi ñoä
attraction söùc huùt; haáp löïc
attribute (1) ñaëc tröng; thuoäc tính
attribute (2) ñònh ngöõ; tính ngöõ
attributive adjective tính töø laøm ñònh ngöõ
(cf. predicative
adjective)
attributive clause tieåu cuù ñònh tính
35

attributive meaning nghóa ñònh tính


attributive noun danh töø laøm ñònh ngöõ
audible nghe thaáy ñöôïc
audibility möùc khaû thính
audiogram thính ñoà
audiolingual (method) x. audiooral
audiology thính giaùc hoïc
audiometer thính keá
audio-oral (method) nghe – noùi (phöông
phaùp ~)
audiovisual (method) thính thò (phöông phaùp
~)
auditory discrimination khaû naêng phaân bieät
baèng thính giaùc
auditory impression aán töôïng thính giaùc
auditory (method) nghe/ noùi (phöông phaùp
~)
auditory phonetics ngöõ / ngoân aâm hoïc
thính giaùc
auditory threshold ngöôõng thính giaùc
auditory target (cf. ñích thính giaùc
target articulation)
augmentative (cf. taêng kích (coù taùc
diminutive) duïng ~)
a-umlaut aâm a-umlaut (chuyeån
thaønh [ä])
aural language (nh. oral khaåu ngöõ; ngoân ngöõ
language) noùi
authentic (materials) (tö lieäu) thöïc
36

authorial voice tieáng noùi cuûa “taùc


giaû”
autism chöùng töï kyû
autolexical syntax cuù phaùp töø vöïng töï
laäp
automatic data caùch xöû lyù döõ lieäu
processing töï ñoäng
automatic hình aâm vò hoïc töï
morphophonemics ñoäng
automatic processing caùch xöû lyù töï ñoäng
automatic (speech caùch nhaän dieän töï
recognition ñoäng
automatic translation caùch dòch töï ñoäng
automatic variation söï bieán thieân töï ñoäng
autonomous phoneme aâm vò ñoäc laäp
autonomous speech x. idioglossia
autonomous syntax cuù phaùp ñoäc laäp
autosegment aâm ñoaïn töï laäp
autosegmental aâm vò hoïc töï ñoaïn
phonology
autosemantic word töø töï nghóa; thöïc töø
Austric (languages) Nam phöông (ngoân ngöõ
~)
Austroasiatic Nam AÙ (ngoân ngöõ ~)
(languages)
Austronesian Nam ñaûo (ngoân ngöõ
(languages) ~)
auxiliary (1) phuï trôï; trôï ngöõ
37

auxiliary (verb ~) (2) vò töø phuï trôï; trôï vò


töø
auxiliary language ngoân ngöõ phuï trôï
avalent (verb) voâ trò (vò töø ~)
aversive “traùnh” caùch
avoidance strategy chieán löôïc traùnh neù
avoidance style (nh. loái noùi traùnh
mother-in-law language)
axial properties thuoäc tính truïc (quy
ñònh noäi dung nghóa
cuûa töø vaø söï keát hôïp
vôùi caùc nghóa toá vaø
töø khaùc)
axiom coâng lyù
axiom of existence coâng lyù veà söïï hieän
höõu
axiom of identity coâng lyù veà caên cöôùc
ñoái töôïng sôû chæ
axiological scale (nh. thang ñoä ñònh giaù
evaluative scale)
axis truïc
akusma (Ng.) (cf. bieåu töôïng neùt khu
kinakema, kinema) bieät aâm hoïc (B. de
Courtenay)

B
babbling tieáng noùi baäp beï
baby-talk (1) loái noùi cuûa treû con
38

baby-talk (2) (nh. loái noùi cuûa ngöôøi lôùn


caregiver (-taker) vôùi treû con
speech, fatherese,
motherese, mother-talk)
back (vowel) (nguyeân aâm) haøng sau
bacchius (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [011]
backchaining (nh. laëp luøi (kyõ thuaät ~)
backward build-up) (duøng trong vieäc daïy
tieáng)
back channel keânh phaûn hoài
back channeling phaûn hoài “ñang nghe”
back-formation phaùi sinh ngöôïc (hieän
töôïng ~)
background giaû ñònh laøm neàn
assumption
background thoâng tin neàn
information
background knowledge tri thöùc neàn
backgrounding (cf. ñaåy luøi vaøo haäu
foregrounding) caûnh
backlooping x. loopback
backshift söï bieán ñoåi thì (khi ñoåi
lôøi noùi tröïc tieáp sang
lôøi noùi giaùn tieáp)
back slang tieáng loùng ñoïc ngöôïc
(traät töï aâm)
backup thuyeát minh laïi (moät
vaên baûn)
backward anaphora nh. cataphora
backward rhyme nh. amphisbaenic rhyme
39

backward build-up nh. backchaining


bahuvrihi compound töø gheùp sôû höõu
balanced bilingualism song ngöõ caân baèng
balance of the system tính caân ñoái cuûa heä
thoáng
ballistic ñaïn ñaïo; ñöôøng ñaïn
(bay)
-bar daáu ngang duøng sau
moät chöõ caùi (nhö X-)
chæ traät töï caùc phaïm
truø cuù phaùp
barbarism (1) loái noùi / vieát ngoaïi
quoác
barbarism (2) (cuõ) (cf. loãi duøng töø
solecism)
bare infinitive daïng nguyeân traàn
(cuûa vò töø tieáng Anh
khoâng coù to)
barrier haøng raøo (trong lyù
thuyeát Chi phoái vaø
Raøng buoäc)
barred i i coù vaïch ngang (= [])
barred u u coù vaïch ngang ( =
[])
bars (nh. slants, solidi) vaïch nghieâng
base goác
base component thaønh toá goác
base (form) (nh. root) caên toá
base language ngoân ngöõ cô sôû
base-rule quy taéc cô sôû
40

base structure (nh. caáu truùc cô sôû


deep structure;
underlying structure)
basic cô baûn
basic form hình thaùi cô baûn
basic word order traät töï töø cô baûn
basic sentence caâu cô baûn
basilect (cf. acrolect (2), tieáng cô sôû
hyperlect, mesolect,
paralect)
baow-waow theory thuyeát gaâu-gaâu
bathos x. anticlimax
beat (nh. tact (2)) phaùch
be informative noùi cho coù noäi dung
be perspicuous noùi roõ yù
be relevant noùi vaøo ñeà
behabitive öùng xöû (caâu ~)
behavio(u)r haønh vi; thaùi ñoä, caùch
öùng xöû
behavio(u)ral haønh vi / thaùi ñoä
(thuoäc ~)
behavio(u)rism haønh vi luaän
behavio(u)ristic caùch phaân tích haønh vi
analysis luaän
bel möôøi decibels
belief nieàm tin; quan nieäm
benefactive höôûng caùch
benefactor ngöôøi laøm hoä; aân
nhaân
41

beneficiary (nh. ngöôøi höôûng lôïi (vai ~)


beneficiens)
beneficiens (Lat.) (nh. ngöôøi höôûng lôïi (vai ~)
beneficiary)
biconditional x. equivalence
bidialectal song phöông ngöõ
(ngöôøi/ coäng ñoàng ~)
bidialectalism cheá ñoä song phöông
ngöõ
bifocal (aâm) hai tieâu ñieåm
bilabial hai moâi / moâi moâi
(aâm ~)
bilabial articulation (caáu aâm) hai moâi
bilabial hole fricative aâm xaùt moâi-moâi
chuùm troøn
bilabial slit fricative aâm xaùt moâi-moâi khe
deït
bilateral articulation caùch caáu aâm hai beân
(of a lateral consonant) (cuûa aâm beân)
(cf. unilateral)
bilateral (opposition) (cf. (ñoái laäp) hai chieàu
multilateral)
bilingual song ngöõ
bilingualism cheá ñoä song ngöõ
binariness tính soùng ñoâi; tính
löôõng phaân
binarism löôõng phaân luaän
binarity x. binariness
binary song ñoái; soùng ñoâi;
löôõng phaân
42

binary branching phaân nhaùnh ñoâi


binary contrast (nh. ñoái laäp löôõng phaân
binary opposition) (theá ~)
binary digit bít
binary feature (cf. unary ñaëc tröng löôõng phaân
/ single-valued / ([± x])
singulary feature;
multivalued feature)
binary noun (nh. binary danh töø song ñoái
plural; summation
plural)
binary opposition (nh. ñoái laäp löôõng phaân
binary contrast) (theá ~)
binary plural (nh. binary danh töø soá phöùc song
noun; summation plural; ñoái
cf. plurale tantum)
binary system heä löôõng phaân
binding lieân heä; raøng buoäc
binding domain phaïm vi raøng buoäc
binding scale thang lieân heä
binding theory lyù thuyeát raøng buoäc
(lyù thuyeát veà caùc
quan heä cuù phaùp – sôû
chæ trong caâu)
binomial ñaúng laäp song keát
(ngöõ ~)
binomial nomenclature danh muïc song thöùc
biolinguistics sinh hoïc ngoân ngöõ hoïc
bisyllable töø song tieát
bit (binary digit) bít
43

bi-transitive sentence caâu song chuyeån (taùc)


bi-transitive verb vò töø song chuyeån
(taùc)
biuniqueness töông öùng moät ñoái
moät (trong aâm vò hoïc)
bivalent song trò
black box modelling phöông phaùp / moâ hình
“hoäp ñen”
black English tieáng Anh cuûa ngöôøi
da ñen
blank verse thô khoâng vaàn
blade (nh. lamina) ñaàu löôõi
blame (lôøi) cheâ traùch
blasphemy (lôøi) baùng boå
“bleaching” (nghóa) phai baïc; bò
“taåy traéng”
bleeding (cf. feeding) “trích maùu”
blend (nh. portmanteau töø troän
word)
blocking haõm (coù taùc duïng
ngaên caûn vieäc vaän
duïng moät quy taéc ngöõ
phaùp)
bookish word töø (chæ duøng trong)
saùch vôû
block language loái vaên coâ ñaëc thaønh
ñoaûn ngöõ
body language ngoân ngöõ thaân theå
bonding relation quan heä lieân keát caùch
quaõng
44

boolean x. binary
bootstrapping ñoaùn nghóa cuûa töø
qua thaùi ñoä ngöõ phaùp
borrowing (nh. vay möôïn; töø möôïn
loan(word))
bottom-up (cf. top- (thao taùc phaân tích
down) ngöõ phaùp) töø döôùi
leân
boulmai modality tình thaùi mong öôùc
boustrophedon loái vieát chöõ theo hình
ñöôøng caøy (moät doøng
töø traùi sang phaûi, roài
moät doøng töø phaûi
sang traùi, v.v.)
bound (n.) giôùi haïn
bound (adj.) raøng buoäc
bound expression (nh. bieåu thöùc raøng buoäc
fixed / frozen / set
expression)
bound form ñôn vò / hình thaùi raøng
buoäc
bound morpheme hình vò raøng buoäc
bound morphology hình thaùi hoïc raøng
buoäc
bound root caên toá raøng buoäc
boundary bieân giôùi
boundary-marker daáu ñònh bieân; chæ toá
bieân giôùi
boundary marking ñaùnh daáu bieân giôùi /
ñònh bieân (caùch ~)
boundary-symbol x. boundary-marker
45

boundary tone thanh ñònh bieân


bounded (1) phaân laäp (danh töø ~)
(boundedness, n.)
bounded (2) höõu keát (vò töø ~)
bounded (3) giôùi haïn (ñôn vò tieát
taáu khoâng nhieàu hôn
hai aâm tieát)
boundedness (1) tính phaân laäp (cuûa
danh töø)
boundedness (2) tính höõu keát (cuûa vò
töø)
bounder keát toá
bounding theory lyù thuyeát giôùi haïn
braces (nh. curly daáu ngoaëc oâm ({})
brackets; cf. angled
brackets, round
brackets, square
brackets)
brachygraphy giaûn kyù
bracketing ñoùng ngoaëc (cho caùc
thaønh phaàn caâu)
brackets (cf. angled daáu ngoaëc
brackets, braces, curly
brackets, round
brackets, square
brackets)
branch (ngöõ) chi
branching lieân heä nhaùnh; ñöôøng
nhaùnh
branching node nuùt phaân nhaùnh; ñaàu
nhaùnh
46

brand-new môùi tinh / môùi toanh


(information) (thoâng tin ~)
breath-group nhoùm thôû (nh.
phonological phrase,
intonation-group, tone-
group, tone-unit)
breathed voâ thanh (aâm)
breathy coù tieáng thôû (aâm ~)
breathy voice (1) phaùt aâm moät hôi
breathy voice (2) tieáng theàu thaøo;
tieáng thì thaàm
breve daáu chæ nguyeân aâm
ngaén
bridging inference suy dieãn baéc caàu (khi
coù maâu thuaãn trong
caùch hieåu vaên baûn /
thoâng ñieäp)
bright vowel nguyeân aâm saùng (~
haøng tröôùc)
broad negation phuû ñònh roäng
broad transcription phieân aâm thoaùng
broken plural (pluralis soá phöùc sai leäch
fractus, Lat.)
broken tone thanh gaõy
bronchus (pl. bronchi) cuoáng phoåi
buccal (aâm) mieäng
bunching aâm coù vò trí löôõi cao
vaø caêng
bundle chuøm
47

C
cacology xuù ngöõ (töø ngöõ sai
do chaäp caáu truùc)
cacophony khoå aâm
cacuminal (cuõ, nh. uoán löôõi; quaët löôõi
retroflex)
cadence (1) choã haï gioïng cuoái
caâu
cadence (2) nhòp ñieäu trong thô /
nhaïc
caesura caùch / söï ngaét caâu
trong thô
calculus pheùp tính
calligraphic writing caùch vieát ñeïp
calligraphy ngheä thuaät vieát chöõ;
thö phaùp
calque (nh. loan sao phoûng
translation)
cancelling (of a voâ hieäu hoùa moät
presupposition) tieàn giaû đñònh
canonical chuaån; ñuùng maãu
canonical orientation ñònh höôùng chuaån
(encounter)
capital chöõ (vieát / in) hoa
cardinal number soá ñeám
cardinal point ñieåm moác
cardinal vowel nguyeân aâm moác
48

care giver / ~ taker x. baby-talk (2)


case caùch / Caùch
case attraction (nh. söùc huùt cuûa Caùch
case assimilation)
case assimilation (nh. (hieän töôïng) ñoàng hoaù
case attraction) Caùch
case differenciation söï phaân hoùa veà Caùch
case filter boä loïc Caùch
case form hình thaùi Caùch
case frame (cf. frame khung Caùch
feature)
case grammar ngöõ phaùp Caùch
case-marking ñaùnh daáu Caùch (caùch
~)
case-marking hình thaùi hoïc ñaùnh
morphology daáu Caùch
case meaning yù nghóa Caùch
case phrase ngöõ (ñoaïn) Caùch
case role vai cuûa Caùch
case stacking choàng Caùch
case structure of caáu truùc Caùch cuûa vò
predicate ngöõ
case syncretism trung hoøa hoùa veà
Caùch
case theory lyù thuyeát Caùch
catachresis aån duï nghòch lyù;
nghòch duï
catalectic (line of verse) caâu thô thaát luaät
(nh. truncated)
49

catalysis phuïc hoài veá sau cuûa


moät quan heä cuù phaùp
caên cöù vaøo veá tröôùc
cataphora (x. khöù chæ
anticipatory anaphora;
cf. anaphora, exophora)
cataphoric khöù chæ (coù tính ~)
cataphoric ellipsis tænh löôïc khöù chæ
categorial component thaønh toá phaïm truø
categorial grammar ngöõ phaùp phaïm truø
categorial rule quy taéc phaïm truø
categoric judgement phaùn ñoaùn coù tính
phaïm truø; phaùn ñoaùn
döùt khoaùt
category phaïm truø
category feature ñaëc tröng phaïm truø
category-neutral trung hoaø veà phaïm
truø
category variable bieán soá phaïm truø
categorema (Aristotle) phaïm truø ngöõ (nh.
thuyeát ngöõ)
catenative (verb) (n., vò töø "chuoãi" (chaúng
adj.) haïn nhö need trong I
need to do it, noái chuû
ngöõ (I) vôùi vò töø
nguyeân daïng (to do))
causal nguyeân nhaân (chæ ~)
causal clause tieåu cuù nguyeân nhaân
causal relation quan heä nhaân quaû
causality tính nhaân quaû
50

causation söï gaây khieán


causation chain chuoãi nhaân quaû;
chuoãi gaây khieán
causative affix phuï toá gaây khieán
causative construction keát caáu gaây khieán
causative verb (1) vò töø gaây haäu quaû
(nhö gieát)
causative verb (2) vò töø tham döï vaøo keát
caáu gaây khieán (nhö
laøm (cho), khieán (cho))
causativity tính gaây khieán
cause nguyeân nhaân
causee vai keû bò gaây khieán
causer vai keû gaây khieán
cavity khoang; coäng minh
tröôøng
cavity feature (cf. major ñaëc tröng veà coäng
class feature, manner of minh tröôøng
articulation, prosodic
feature, source feature)
ceneme khoáng vò
cenemic script x. phonographic script
center trung taâm; taâm
central (cf. peripheral) thuoäc trung taâm (cf.
thuoäc ngoaïi vi)
central (vowel) giöõa (nguyeân aâm ~)
central adjective tính töø ñieån hình
central coordinator (cf. taùc töû ñaúng keát ñieån
marginal coordinator) hình
51

central determiner (cf. trung ñònh ngöõ; ñònh


postdeterminer, ngöõ giöõa
predeterminer)
central meaning nh. lexical meaning
central modal (cf. semi- vò töø tình thaùi ñieån
modal) hình
central preposition (cf giôùi töø ñieån hình
marginal preposition)
centrality (of the verb) tính trung taâm (cuûa vò
töø)
centralization nhích veà phía giöõa
centralization diacritic daáu chæ aâm giöõa
centrifugal ly taâm
centrifuge (Ph.) ly taâm
centring diphthong nguyeân aâm ñoâi
höôùng trung
centripetal höôùng taâm
centripeøte (Ph.) höôùng taâm
centum language (cf. ngoân ngöõ kentum
satm language) (nhöõng thöù tieáng AÁn
AÂu vaãn giöõ caùch ñoïc
c laø [k] chöù khoâng
phaûi laø [t] hay [s])
ception tri giaùc vaø tö duy (S.
Palmer & L.Talmy)
cerebral (cuõ, nh. (aâm) uoán löôõi; quaët
retroflex) löôõi
certainty chaéc chaén (tính ~)
chain chuoãi keát hôïp
chain shift bieán ñoåi daây chuyeàn
52

chaining structure caáu truùc xaâu chuoãi


(treân truïc keát hôïp)
challenge (lôøi / söï) thaùch thöùc
change chuyeån bieán; bieán ñoåi
channel keânh truyeàn thoâng
channel-noise nhieãu treân keânh
truyeàn thoâng
chanting tieáng ca nghi leã
character (1) chöõ, kyù töï
character (2) nhaân vaät
character (3) caù tính; ñaëc tính; ñaëc
tröng
characterising caâu neâu ñaëc tröng
sentence
characterology ñaëc tröng hoïc
chart baûng; bieåu ñoà
chart of consonants baûng phuï aâm
chart of vowels baûng nguyeân aâm
checked coù thanh haàu hoùa
checked syllable aâm tieát chaët
checking tag (nh. caâu hoûi ñuoâi coù taùc
reversed polarity tag; cf. duïng kieåm nghieäm
copy tag)
chereme cöû (chæ) vò
cherology (cf. kinesics) cöû chæ hoïc
chest ngöïc
chest-pulse nhòp thôû cuûa phoåi
chest register aâm vöïc ngöïc
53

chest voice (cf. head gioïng ngöïc


voice)
chiasmus pheùp ñaûo ñoái
child language quaù trình thuï ñaéc
acquisition ngoân ngöõ cuûa treû con
choice söï löïa choïn
Chomskyan lyù thuyeát cuûa
Chomsky (thuoäc ~)
Chomsky's hierarchy toân ty Chomsky
choree x. trochee
choreus (cf. amphibrach; moâ hình troïng aâm hay
tribrach) tröôøng ñoä [000] [do
thay theá moät aâm tieát
daøi baèng hai aâm tieát
ngaén]
choriamb (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [1001]
choâmeur danh ngöõ bò “thaát
nghieäp”
chromatic accent troïng aâm nhaïc tính
chrone thôøi toá (söï theå hieän
cuï theå cuûa thôøi vò)
chrone language ngoân ngöõ duøng thôøi

chroneme thôøi vò
chunking caét khuùc
circonstant x. free modifier
circularity luaån quaån (tính ~)
circumfix (nh. confix) tieàn-haäu toá; phuï toá
chu vi
54

circumfixation phöông thöùc (duøng)


tieàn-haäu toá
circumflex thanh uoán voàng
circumlocution (nh. loái noùi voøng
periphrasis (2))
circumstance hoaøn caûnh; chu caûnh
circumstant chu toá
circumstantial chu toá (coù tính);
(thuoäc) chu caûnh, tình
huoáng
circumstantial tình thaùi hoaøn caûnh
modality
circumstantial role vai chu toá
citation form (1) hình thaùi daãn
citation form (2) hình thaùi phaùt aâm rôøi
clashing moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [11]
class lôùp; chuûng loaïi
class dialect x. social dialect
classeme ñôn vò nghóa loaïi
classical linguistics ngöõ hoïc coå ñieån
classification phaân loaïi
classified (noun) (cf. (danh töø) bieät loaïi
non-classified (noun))
classifier (1) loaïi töø; loaïi toá (hình vò
chæ loaïi)
classifier (2) (cf. töø chæ loaïi; ñònh ngöõ
measure) chæ loaïi (M.A.K Halliday)
classifying adjective tính töø chæ loaïi
55

classifying genitive sinh caùch chæ loaïi


clausal (thuoäc/ coù tính) caâu
ñôn / tieåu cuù
clausal topic ñeà laøm thaønh tieåu
cuù
clause tieåu cuù; caâu ñôn
clause chaining caùch keát chuoãi tieåu
cuù
clause fragment chieát ñoaïn caâu ñôn /
tieåu cuù
clausemate yeáu toá cuøng thuoäc
moät tieåu cuù
clause object tieåu cuù laøm boå ngöõ
clause relation moái quan heä giöõa caùc
tieåu cuù
clause union söï hôïp nhaát tieåu cuù
clavicular breathing thôû baèng caùch naâng
xöông ñoøn
clear [l] (cf. dark [l]) aâm [l] saùng; aâm [l]
khoâng maïc hoaù
cleft construction keát caáu cheû
cleft-focus keát caáu cheû neâu
tieâu ñieåm
cleft-focus negation keát caáu cheû phuû
ñònh tieâu ñieåm
cleft-focusing neâu tieâu ñieåm baèng
keát caáu cheû
cleft palate ngaïc hôû
cleft sentence caâu cheû (neâu baät
danh ngöõ)
56

clicheù quaùn ngöõ; saùo ngöõ


click aâm muùt
cline (nh. gradience) daõy tieäm tieán
clinical linguistics ngoân ngöõ beänh hoïc
clipping caét töø
clitic doubling keát caáu khinh aâm
gheùp ñoâi
clitic pronoun ñaïi töø khinh aâm
cliticization pheùp keát hôïp phuï toá /
phuï ngöõ khinh aâm
close approximation caáu aâm kheùp
close contact tieáp xuùc chaët
close juncture tieáp ñieåm kheùp
close transition chuyeån tieáp kheùp
close (vowel) heïp (nguyeân aâm ~)
closed class (nh. finite chuûng loaïi kheùp
class)
closed syllable (cf. open aâm tieát kín
syllable)
closed text (cf. open vaên baûn kheùp
text)
closing keát thuùc hoäi thoaïi
closing diphthong nguyeân aâm ñoâi kheùp
daàn
closure (1) (cf. close caáu aâm taéc
approximation; open
approximatuion)
57

closure (2) caùch keát cuïc (cuûa


moät taùc phaåm vaên
chöông)
cloze testing traéc nghieäm baèng
(procedure) vieäc ñieàn töø (thuû
phaùp ~)
cluster phöùc caáu; toå hôïp
(aâm)
cluster effect hieäu quaû phöùc caáu
clustering phöùc; phöùc hôïp
co-agent ñoàng taùc theå
coalescence (nh. hoøa ñuùc/ hoøa nhaäp
convergence (2), (aâm vò)
merger)
coalescent assimilation ñoàng hoùa hôïp nhaát
(nh. reciprocal
assimilation)
co-articulation ñoàng caáu aâm
cochlea / cochleae oác tai
coda keát aâm; vó aâm
code maõ
code mixing troän maõ
code switching (cf. chuyeån maõ
dialect switching,
transcodification)
codification söï laäp maõ
coding x. encoding
coding density maät ñoä maõ hoùa
coding point tieâu ñieåm maõ hoùa
coding strategy chieán löôïc maõ hoùa
58

cognate (töø / hình vò) ñoàng


nguyeân
cognate object ñoái töôïng cuøng goác
cognition nhaän thöùc; tri nhaän
cognition-utterance vò töø nhaän thöùc-noùi
verb naêng
cognitive grammar (nh. ngöõ phaùp nhaän thöùc
space grammar)
cognitive linguistics ngöõ hoïc nhaän thöùc
cognitive meaning nghóa nhaän thöùc
cognitive semantics nghóa hoïc nhaän thöùc
coherence maïch laïc (tính ~)
coherence (logical / maïch laïc (logic / thôøi
temporal ~) gian)
coherence relation quan heä maïch laïc
cohesion (1) söï lieân keát (trong vaên
baûn)
cohesion (2) khaû naêng keát hôïp
cohesiveness (nh. tính nguyeân khoái
uninterruptibility) (khoâng cheâm xen vaøo
ñöôïc, cuûa töø)
cohyponym (cf. ñoàng haï danh
hyponym,
superordinate)
coinage taïo töø ngöõ môùi (vieäc
~)
coinate töø môùi ñaët
59

coindexation / ñaùnh daáu söï ñoàng


coindexing nhaát (baèng chöõ hay
soá côõ nhoû ghi sau
thaønh toá höõu quan)
collective (noun) taäp theå (danh töø ~)
colligation quan heä khaû keát
collision söï xung ñoät
collocable khaû keát
collocate töø / yeáu toá khaû keát
collocation (1) quan heä keát hôïp
collocation (2) keát ngoân; ngöõ coá
ñònh
colloquial hoäi thoaïi (coù tính)
colloquialism töø ngöõ hoäi thoaïi;
khaåu ngöõ
colocutor ngöôøi ñoái thoaïi
colour (of a vowel) maøu saéc (cuûa nguyeân
aâm) (M. Joos)
colour term töø ngöõ chæ maøu saéc
combination keát hôïp; phoái hôïp
combinatorial tieáng baät ra chæ coù
explosion khi keát hôïp (vôùi moät
töø keá theo)
combinatorial variant bieán theå keát hôïp
combinatorics (nghieân cöùu veà) caùch
keát hôïp töø
combining form daïng thöùc keát hôïp
command (1) (cf. caâu leänh (xeùt veà löïc
imperative) ngoân trung)
60

command (2) ñieàu khieån


comma daáu phaåy
comment thuyeát; bình luaän
comment clause tieåu cuù bình luaän
commissive (speech act) keát öôùc (haønh ñoäng
~)
commissive utterance caâu keát öôùc
commitative lieân ñôùi (caùch ~)
commitment söï lieân ñôùi
common core coát loõi chung
common gender (cf. gioáng chung
dual gender)
common noun (cf. danh töø chung
proper noun)
common sense löông thöùc
communicant ngöôøi (tham gia) giao
tieáp; ngöôøi coù haønh
ñoäng giao tieáp
communication (1) giao tieáp
communication (2) thoâng baùo
communicative caùch daïy tieáng theo
approach (to höôùng giao tieáp
teaching)
communicative thaåm naêng giao tieáp
competence (nh.
pragmatic competence)
communicative tyû löïc thoâng baùo
dynamism
communicative chöùc naêng giao tieáp
function
61

communicative keát öôùc giao tieáp


transaction
commutation (quan heä) giao hoaùn
commutation test traéc nghieäm giao hoaùn
compact (sound) (cf. (aâm) ñaëc
diffuse)
comparative so saùnh
comparative clause (cf. tieåu cuù so saùnh
comparison clause)
comparative (degree) tyû caáp; caáp so saùnh
comparative element yeáu toá/ ngöõ so saùnh
comparative linguistics ngoân ngöõ hoïc so saùnh
comparative method phöông phaùp so saùnh
(cuûa ngoân ngöõ hoïc
lòch söû)
comparative philology x. comparative linguistics
comparative phuïc nguyeân baèng
reconstruction caùch so saùnh
comparative sentence caâu so saùnh
comparison (cf. simile) so saùnh (söï ~)
comparison clause (cf. tieåu cuù (coù yù) so
comparative clause) saùnh
compensation buø ñaép / ñeàn buø / buø
tröø (söï ~) (trong caùch
caáu aâm)
compensatory keùo daøi ñeå buø laïi
lengthening aâm ñaõ maát
competence (cf. thaåm naêng
performance)
62

competence grammar ngöõ phaùp thaåm naêng


(cf. competence
grammar)
competition söï ganh ñua; söï caïnh
tranh
competitive dialog(ue) ñoái thoaïi (coù tính)
tranh caõi
complement boå ngöõ; phuï ngöõ
complement clause tieåu cuù phuï ngöõ
complementarity (1) tính boå sung (trong
caùch phaân boá)
complementarity (2) quan heä traùi nghóa loaïi
(cf. converseness) tröø
complementation (1) vieäc / caùch duøng phuï
ngöõ
complementation (2) theá phaân boá boå sung
(h.)
complementary (n.; (töø) ôû theá traùi nghóa
adj.) loaïi tröø
complementary theá phaân boá boå sung
distribution (cf.
distributional
equivalence,
distributional inclusion,
overlapping distribution)
complementary caáu taïo boå sung
formation
complementary term x. complementary
complementizer taùc töû phuï ngöõ hoùa
63

complete assimilation ñoàng hoùa toaøn boä


(cf. partial assimilation;
nh. identical
assimilation)
complete feedback thoâng tin phaûn hoài
troïn veïn
complete reduplication laùy hoaøn toaøn
(cf. partial reduplication)
complete sentence caâu hoaøn chænh
completive (aspect) (nh. hoaøn taát (theå ~)
terminative)
complex phöùc (hôïp)
complex noun phrase danh ngöõ phöùc
complex nucleus haït nhaân phöùc
complex sentence caâu phöùc
complex stop aâm taéc phöùc
complex symbol kyù hieäu phöùc
complex term thuaät ngöõ phöùc hôïp
complex tone thanh traéc phöùc
complex transitive vò töø ngoaïi ñoäng phöùc
(verb) (cf. chuyeån
monotransitive verb,
ditransitive verb)
complex word töø phöùc
complexity phöùc tính; tính phöùc
hôïp
complementizer taùc töû phuï ngöõ hoùa
component thaønh toá
component structure caáu truùc thaønh toá
64

component of thaønh toá cuûa heä


cognitive system nhaän thöùc
componential analysis phaân tích nghóa toá
composition (nh. pheùp gheùp töø
compounding)
compositional meaning nghóa caáu taïo
compound gheùp
compound bilingualism song ngöõ gheùp
compounding (nh. pheùp gheùp töø
composition)
compound letter chöõ caùi gheùp
compound sentence caâu gheùp
compound stress troïng aâm phöùc hôïp
(trong töø gheùp)
compound tense thì phöùc (hôïp)
compound tone thanh phöùc (hôïp)
compound word töø gheùp; töø phöùc
comprehension söï lónh hoäi; söï hieåu
bieát
computational ngöõ hoïc ñieän toaùn
linguistics
computational phong caùch hoïc ñieän
stylistics ñoaùn
computer language ngoân ngöõ ñieän toaùn
(nh. machine language)
conation noã löïc (tình thaùi ~)
conative (function) taùc ñoäng (chöùc naêng
~)
65

concatenation söï keát noái; söï keát


hôïp
conceptual category phaïm truø khaùi nieäm
conceptual meaning nghóa khaùi nieäm
(nh. cognitive meaning)
conceptual primitive nguyeân toá khaùi nieäm
conceptualism khaùi nieäm luaän
conceptualization khaùi nieäm hoùa (vieäc /
caùch ~)
concession nhaân nhöôïng (söï ~)
concession- quan heä nhaân nhöôïng –
contraexpectation phaûn döï kieán
relation
concessive clause tieåu cuù nhaân nhöôïng
concessive mood thöùc nhaân nhöôïng
conclusive x. telic
concord x. agreement
concord of tenses söï phuø öùng giöõa caùc
thì trong caâu
concordance (Ph.) x. agreement
concrete cuï theå
concrete entity thöïc theå cuï theå
condition ñieàu kieän
conditional ñieàu kieän (caâu / tieåu
cuù / thöùc)
condition-consequence quan heä ñieàu kieän –
relation haäu quaû
conditional clause tieåu cuù ñieàu kieän
conditional mood thöùc ñieàu kieän
66

conditional variant (nh. bieán theå coù ñieàu


contextual variant) kieän
conditioned (sound) bieán chuyeån / bieán
change aâm coù ñieàu kieän
conditioned variant bieán theå coù ñieàu
kieän
conductive deafness chöùng ñieác do ñöôøng
(cf. sensorineural daãn aâm
deafness)
conflict söï xung ñoät; söï ñoái
khaùng
configuration caáu hình
configurational caùc ngoân ngöõ coù tính
language caáu hình
confix x. circumfix
confrontation ñoái chaát
congratulation lôøi khen, lôøi möøng
congruence / congruity söï phuø hôïp
congruent phuø hôïp
conjectural family (nh. ngöõ heä phoûng ñoaùn
probable family)
conjoined clauses nhöõng caâu ñôn ñöôïc
gheùp laïi
conjoining x. co-ordination
conjugation bieán ngoâi (heä ~)
conjunct (cf. adjunct (3), traïng ngöõ lieân keát;
disjunct, subjunct) lieân keát ngöõ
67

conjunct reduction (nh. söï giaûn hoùa lieân keát


non-constituent /
incomplete / reduced
coordination, gapping)
conjunction (1) lieân keát (söï ~)
conjunction (2) lieân töø
conjunction of lieân töø phuï thuoäc
subordination
conjunctive lieân ngöõ; keát ngöõ
conjunctive adverb phoù töø lieân keát
connected speech lôøi noùi maïch laïc
connective keát ngöõ; keát töø
connective pronoun (x. ñaïi töø lieân keát
relative ~)
connector taùc töû lieân keát
connotation yù lieân töôûng
connotative meaning nghóa lieân töôûng
conscience yù thöùc
consciousness traïng thaùi höõu thöùc;
tính töï giaùc
consecutive (1) keá theo
consecutive (2) chæ keát quaû
consecutive clause tieåu cuù keát quaû
consistent (language) nhaát quaùn (ngoân
ngöõõ ~)
consistent SVO / SVO ngoân ngöõ SVO / SOV
etc. language v.v. nhaát quaùn
consensus söï ñoàng thuaän
consenter chæ toá ñoàng thuaän
68

consequent clause x. apodosis


consonance (nh. laëp phuï aâm (ñöùng
consonantal assonance; tröôùc vaø sau nguyeân
cf. rhyme) aâm) (vd. slip – slop)
consonant phuï aâm
consonant rhyme laëp phuï aâm (nhaát laø
phuï aâm cuoái töø)
consonant cluster toå hôïp phuï aâm
consonantal phuï aâm tính
consonantal assonance x. consonance
(cf. rhyme)
consonantal writing vaên töï chæ coù kyù töï
phuï aâm
conspiracy söï hôïp löïc
constant (1) haèng soá; haèng toá
constant (2) (cf. theá ñoái laäp thöôøng
neutralizable) xuyeân
constative (utterance) nhaän ñònh (caâu ~)
(cf. performative)
constellation quan heä hôïp quaàn /
khoâng töông thuoäc
constituency quan heä caáu thaønh;
heä thaønh toá
constituency grammar x. constituent structure
grammar
constituent thaønh toá; thaønh phaàn
constituent analysis phaân tích thaønh toá
constituent ordering caùch saép xeáp traät töï
thaønh toá
69

constituent structure ngöõ phaùp caáu truùc


grammar thaønh toá
constraint cheá ñònh; haïn leä
constraint on haïn leä veà khaû naêng
applicability of öùng duïng ngöõ phaùp
transformation caûi bieán
constraint on haïn leä veà khaû naêng
derivation phaùi sinh
constriction caáu aâm thaét / boùp
construal (rule of) quy taéc veà quan heä
giöõa caùc yeáu toá hoài
chæ vôùi tieàn leä
construct kieán taïo (khaùi nieäm
ñöôïc ~)
construction keát caáu
constructional x. structural ambiguity
homonymity
constructive formula caáu thöùc
construe phaân tích quan heä cuù
phaùp; coù quan heä cuù
phaùp (vôùi yeáu toá
naøo ñoù)
construing vieäc thuyeát minh noäi
dung (khaùi nieäm) cuûa
caâu (R. Langacker)
consultant x. informant
contact clause tieåu cuù lieân heä tröïc
keát
contact language x. pidgin
contact mutation (nh. x. mutation
umlaut)
70

contact relative (nh. tieåu cuù lieân heä tieáp


zero relative) xuùc
container verb vò töø "thuøng chöùa"
(coù boå ngöõ laø moät
caâu danh hoùa)
contamination nhieãm hôïp; nhieãm keát
content noäi dung
content clause tieåu cuù noäi dung
content disjunct (nh. traïng ngöõ noäi dung;
attitudinal disjunct) traïng ngöõ ngoân lieäu
content / contentive x. lexical word
word
context ngoân caûnh; vaên
caûnh; chu caûnh
context-bound bò ngoân caûnh raøng
buoäc
context-free phi ngoân caûnh / vaên
caûnh
context-free grammar ngöõ phaùp phi ngoân /
vaên caûnh
context-of-culture ngoân caûnh vaên hoaù
context-of-situation ngoân caûnh tình huoáng
(nh. situational context;
extralinguistic context)
context-of-utterance ngoân caûnh phaùt ngoân
context-sensitive / chòu aûnh höôûng cuûa
context-sensitivity (cf. ngoân caûnh
context-free)
context-sensitive ngöõ phaùp coù tính ñeán
grammar ngoân / vaên caûnh
71

contextual feature (cf. ñaëc tröng do chu caûnh


inherent feature, rule quy ñònh
feature)
contextual variant (nh. bieán theå do chu caûnh
conditional variant) quy ñònh
contextually do ngoân / vaên caûnh
determined quy ñònh
contiguous keá caän
contingency tính baøng bieân; tính chu
caûnh
continuant aâm lieân tuïc; aâm coù
tröôøng ñoä
continuous (aspect) x. progressive (aspect)
continuum theå lieân tuïc
contoid (cf. vocoid) aâm toá phuï aâm tính;
aâm caûn khí
contour ñieäu hình (ñi leân, ñi
xuoáng, taêng, giaûm,
v.v.)
contour tone (nh. thanh duøng ñieäu hình
dynamic tone, kinetic
tone; cf. register tone)
contour tone language ngoân ngöõ coù thanh
(cf. register tone duøng ñieäu hình
language)
contraction (1) löôïc aâm
contraction (2) töø löôïc aâm
contradiction in terms maâu thuaãn trong thuaät
ngöõ; maâu thuaãn ngöõ
noäi
contradictory (1) maâu thuaãn
72

contradictory (2) (nh. traùi nghóa maâu thuaãn


complementarity)
contrafactive (nh. phaûn hieän thöïc
counterfactive)
contrafactivity tính phaûn hieän thöïc
contrary (1) traùi nghóa
contrary (propositions) (meänh ñeà) töông phaûn
(2)
contrary formation caáu taïo ngöôïc nghóa
contrast (1) x. distinctive
contrast (2) x. opposition
contrast (in praesentia) töông phaûn (trong keát
hôïp)
contrasting (topics) töông phaûn (ñeà ~)
contrastive analysis x. contrastive linguistics
contrastive focus tieâu ñieåm töông phaûn
contrastive linguistics ngoân ngöõ hoïc ñoái
chieáu
contrastive (study) ñoái chieáu (nghieân cöùu
~)
control (1) kieåm ñònh (quyeàn)
control (2) chuû yù (söï)
control agreement nguyeân lyù veà quyeàn
principle kieåm ñònh söï phuø öùng
control theory lyù thuyeát kieåm ñònh
controlled chuû yù (coù)
controller (1) x. governor
controller (2) kieåm toá
controller’s privilege ñaëc quyeàn kieåm ñònh
73

convention öôùc leä


conventional öôùc ñònh
conventional haøm ngoân öôùc ñònh
implicature (cf.
conversational
implicature)
conventional name (nh. öôùc danh
exonym)
conventional sign daáu hieäu öôùc ñònh;
kyù hieäu
conventionalism (cf. x. nominalism
realism)
conventionality tính öôùc ñònh
convergence (1) quaù trình hoäi tuï (cuûa
caùc phöông ngöõ)
convergence (2) (nh. hoøa nhaäp
coalescene, merger)
convergence (3) (nh. bieán ñoåi thích öùng
accommodation) (vôùi moâi tröôøng ngoân
ngöõ)
conversation hoäi thoaïi
conversation analysis phaân tích hoäi thoaïi
conversational suy dieãn trong hoäi
inference thoaïi
conversational haøm ngoân hoäi thoaïi
implicature
conversational phöông chaâm hoäi thoaïi
maxim(s) (nh.
maxim(s) of
conversation)
74

conversational maxim phöông chaâm hoäi thoaïi


of quantity veà löôïng
conversational maxim phöông chaâm hoäi thoaïi
of quality veà chaát
conversational maxim phöông chaâm hoäi thoaïi
of relevance veà tính quan yeáu
conversational maxim phöông chaâm hoäi thoaïi
of manner veà caùch thöùc
(conversational) turn löôït noùi (trong hoäi
thoaïi)
converse töø traùi nghóa nghòch
ñaûo
converseness (cf. quan heä traùi nghóa
antonymy, nghòch ñaûo
complementarity)
conversion (nh. zero chuyeån (töø) loaïi
derivation)
conviction xaùc tín
convince (cf. persuade) thuyeát phuïc
convincing coù söùc thuyeát phuïc
conviviality söï hoaø muïc
co-object ñoàng boå ngöõ
co-occurrence (nh. söï cuøng xuaát hieän; söï
simultaneous ñoàng hieän
occurrence)
co-operative principle nguyeân lyù hôïp taùc
co-ordinate clause caâu gheùp
co-ordinate theá song ngöõ coäng
bilingualism toàn
75

co-ordinated (clauses, (tieåu cuù / caâu / keát


sentencces, caáu / vò ngöõ v.v.)
constructions, ñaúng keát
predicates, etc)
co-ordinating lieân töø ñaúng keát
conjunction
co-ordination (1) ñaúng keát (quan heä ~)
co-ordination (2) (nh. ñaúng keát coù lieân töø
syndetic co-ordination)
co-ordinator (nh. co- taùc töû ñaúng keát
ordinating conjunction)
coprolalia chöùng noùi tuïc
copula (nh. linking verb) heä töø
copula support beä ñôõ cuûa heä töø
copulative conjunction lieân töø noái keát
copy tag (cf. checking caâu hoûi ñuoâi sao
tag) cheùp (tính khaúng ñònh
hay phuû ñònh cuûa veá
caâu chính)
copying sao cheùp
core loõi; coát loõi
core grammar ngöõ phaùp coát loõi
core of meaning haït nhaân cuûa nghóa
core predication vò ngöõ noøng coát
core rule quy taéc loõi; quy taéc
haït nhaân
co-reference ñoàng sôû chæ (quan heä
~)
co-referent ñoái töôïng ñoàng sôû
chæ
76

co-referential ñoàng sôû chæ


co-referentiality quan heä ñoàng sôû chæ
co-representational ngöõ phaùp ñoàng theå
grammar hieän
corollary heä luaän
coronal aâm vaønh löôõi
corpus kho/ voán ngöõ lieäu
corpus-based caên cöù vaøo voán döõ
lieäu
correct chænh; ñuùng chuaån
correctness tính ñuùng chuaån
correlated pair caëp/ ñoâi töông lieân
correlation töông lieân (theá ~)
correlation in typology töông lieân trong loaïi
hình hoïc
correlation mark ñaëc tröng töông lieân
correlation of accent töông lieân veà troïng
aâm
correlation of töông lieân baät hôi (theá
aspiration ~)
correlation of contact töông lieân veà tieáp
xuùc (theá ~)
correlation of töông lieân phuï aâm
gemination ñieäp (theá ~)
correlation of töông lieân moâi maïc
labiovelarization hoaù (theá ~)
correlation of nasality töông lieân veà tính muõi
(theá ~)
77

correlation of töông lieân veà tính taéc


occclusion (theá ~)
correlation of töông lieân ngaïc hoaù
palatalization (theá ~)
correlation of quantity töông lieân veà löôïng
(theá ~)
correlation of relation töông lieân veà quan heä
(theá ~)
correlation of tension töông lieân veà ñoä caêng
(theá ~)
correlation of voice töông lieân veà thanh
(theá ~)
correlational bundle chuøm töông lieân
correlative töông lieân
correlative conjunction lieân töø töông lieân
correlative phonemic ñôn vò aâm vò hoïc töông
unit lieân
correlative series loaït / daõy töông lieân
correspondence söï töông öùng
correspondence fallacy söï ngoä nhaän veà tính
töông öùng moät ñoái
moät (giöõa caùc bình
dieän ngoân ngöõ)
corrigibility tính khaû chænh
co-text vaên caûnh
countability (noun ~) tính ñeám ñöôïc (cuûa
danh töø)
count(able) noun (cf. danh töø ñeám ñöôïc;
uncount(able) noun) danh töø ñôn vò
78

counter-agent taùc theå choáng ñoái;


phaûn taùc theå
counterexample phaûn daãn chöùng
counterfactivity (nh. tính phaûn haøm thöïc
contrafactivity) (cuûa vò töø)
counterfact(ual) x. unreal condition
condition(al)
counterfield phaûn tröôøng; phaûn
boái caûnh
counter-intuitive phaûn tröïc giaùc
countermove haønh ñoäng (ngoân töø
bò ñoái phöông buoäc
phaûi) ñaûo ngöôïc
counter-sequence phaûn tieáp noái
counter-sequentiality tính phaûn tieáp noái
coupling relation quan heä caëp ñoâi
co-verb (1) (x. modal phoù vò töø
verb)
co-verb (2) ñoàng vò töø
covered (aâm) heïp, caêng yeát
haàu vaø naâng thanh
haàu
covert (cf. overt) aån
covert prestige (cf. uy tín aån
overt prestige)
covert topic (chuû) ñeà aån
cratylism x. sound symbolism
creaky voice gioïng nghieán
creativity (cf. tính saùng taïo (cuûa
competence) ngöôøi baûn ngöõ)
79

creole (cf. pidgin) ngoân ngöõ lai; tieáng


creole
creole language ngoân ngöõ lai / tieáng lai
creole prototype tieàn maãu tieáng creole
creolization (cf. (hieän töôïng) lai ngoân
decreolization) ngöõ
crest choùp
cretic x. amphimacer
cricoid cartilage xöông suïn hình nhaãn
criterial property thuoäc tính ñaùp öùng
vôùi chuaån taéc
criterion (pl. criteria) tieâu chí; chuaån taéc
cross-categorization phaïm truø hoùa ñan
cheùo
cross-functional giaûi thích xuyeân chöùc
explanation naêng (qua vieäc xeùt
ñeán nhieàu chöùc naêng
khaùc nhau)
cross-linguistic (nghieân cöùu) xuyeân
(investigation) ngöõ
cross-over constraint cheá ñònh vöôït tuyeán
cross-reference tham khaûo cheùo
cross-sectional (nghieân cöùu) theo
(investigation) (cf. caùch caét ngang
longitudinal)
cryptophasia maät ngöõ cuûa ngöôøi
song sinh
cryptotype (B. L. Whorf) maät maãu
culminate ñaït ñeán toät ñieåm
80

culminative function chöùc naêng taïo ñænh


(of a stress) (cuûa troïng aâm)
cultural overlap söï ñan chen vaên hoaù
cultural relativism töông ñoái luaän vaên
hoùa
cultural transmission söï chuyeån giao vaên
hoùa
culture of language vieäc trau doài ngoân
ngöõ
cumulative tích luõy (theå ~)
cuneiform script (vaên töï) hình ñinh
curly brackets (nh. daáu ngoaëc oâm
braces; cf. angled
brackets, round
brackets, square
brackets)
current relevance tính quan yeáu hieän
ñöông
cybernetics ñieàu khieån hoïc
cycle chu kyø; tuaàn hoaøn;
voøng
cyclic node nuùt tuaàn hoaøn
cyclic rule quy taéc tuaàn hoaøn

D
dactyl (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [100]
81

dactylic (thuoäc) moâ hình troïng


aâm hay tröôøng ñoä
[100]
dactylology x. fingerspelling
dangling clause (nh. x. unattached clause
hanging clause)
dangling modifier (nh. phuï ngöõ thaû noåi
dangling participle,
hanging participle,
misrelated participle,
unattached participle,
unrelated participle)
dangling participle (nh. vò tính töø thaû noåi
dangling modifier,
hanging participle,
misrelated participle,
unattached participle,
unrelated participle)
dark [l] (cf. clear [l]) aâm [l] toái; [l] maïc hoaù
dash daáu ngang (–)
data cöù lieäu; döõ lieäu
database cô sôû döõ lieäu
database query vieäc truy tìm cô sôû cöù
lieäu
dative absolute taëng caùch ñoäc laäp
dative döõ caùch; taêëng caùch
dative-benefactive taëng caùch – aân caùch
dative-experiencer taëng caùch cuûa chuû
subject theå ñoùng vai ngöôøi
theå nghieäm
82

daughter (cf. mother, (nuùt) con; nuùt ngay


sister) döôùi
daughter adjunction phöông thöùc duøng phuï
(cf. sister adjunction) ngöõ tröïc tieáp
daughter language (cf. ngoân ngöõ con
parent language)
de-actualization phi thöïc taïi hoùa (söï ~)
de-automatization (cf- laï hoùa (söï ~)
familiarization)
de-adjectival phaùi sinh töø tính töø
de-familiarization x. de-automatization
dead language töû ngöõ
dead metaphor aån duï cheát; aån duï
moøn cuõ
decastich thô thaäp cuù; thô möôøi
caâu
decasyllable (thô) thaäp ngoân; (thô)
(decasyllabic, n. & adj.) möôøi aâm tieát
decision-procedure (nh. thuû tuïc / thuû phaùp
evaluation procedure) quyeát ñònh
declarative tuyeân boá (caâu ~)
declarative (mood) tuyeân boá (thöùc ~)
declarative sentence caâu tuyeân boá
declarative speech act haønh ñoäng tuyeân boá
declension bieán caùch (heä ~)
declination (nh. (ngöõ ñieäu) xuoáng daàn
downdrift; cf. downstep) (coù ñieàu kieän aâm vò
hoïc)
decoding giaûi maõõ (vieäc / caùch
~)
83

decreasing intonation ngöõ ñieäu yeáu daàn


decreolization phi lai hoùa (quaù trình ~)
deduction dieãn dòch
deductive reasoning laäp luaän dieãn dòch
deductive universal phoå nieäm dieãn dòch
deep structure (nh. D- caáu truùc saâu / chìm
structure; base
structure; underlying
structure; cf. surface
structure)
defective khieám khuyeát
defective distribution phaân boá khieám
khuyeát
deferred preposition giôùi töø chuyeåân haäâu
defining modifier phuï ngöõ haïn ñònh
defining relative tieåu cuù lieân heä haïn
(clause) (nh. ñònh
identifying/ restrictive
relative; cf. indefining
relative)
definite xaùc ñònh
definiteness tính xaùc ñònh
definite article quaùn töø xaùc ñònh
definite description mieâu taû xaùc ñònh
(caùch ~)
definiteness of sôû chæ xaùc ñònh
reference
definiteness (cf. tính xaùc ñònh (cf. tính
indefiniteness) baát ñònh)
definition ñònh nghóa
84

degree caáp; möùc ñoä


degree adverb phoù töø chæ möùc ñoä
degree of comparison caáp so saùnh
deictic (nh. indexical) (töø) tröïc chæ
deictic center trung taâm tröïc chæ
deictic distinction khu bieät tröïc chæ
deictic element yeáu toá tröïc chæ
deictic simultaneity tính ñoàng thôøi tröïc chæ
deictic system of heä thoáng tröïc chæ
spatial reference duøng cho sôû chæ trong
khoâng gian
deictic time thôøi gian tröïc chæ
deictic unit ñôn vò tröïc chæ
deixis (nh. indexicality) tröïc chæ
delabialization phi moâi hoùa (söï ~)
delayed auditory feed tín hieäu phaûn hoài thính
back giaùc ñeán muoän (ñeå
thí nghieäm hieän töôïng
“noùi laép nhaân taïo”)
delayed release (cf. buoâng daàn
abrupt release;
instantaneous release)
deletion löôïc boû; xoùa boû
deletion test traéc nghieäm löôïc boû
deletion under identity löôïc boû neáu ñoàng sôû
chæ
delexical (verb) (vò töø) khuyeát nghóa
deliberative (modality, (tình thaùi / thöùc) hoà
mood) nghi
85

delicacy möùc tinh teá (trong


mieâu taû)
delimitative (aspect) (theå) giôùi haïn / phaân
giôùi
delimitative (function) (chöùc naêng) phaân
giôùi
delocutive phaùi sinh töø ngöõ coá
ñònh
demarcative stress troïng aâm phaân ñoaïn /
phaân giôùi
demonstrative tính töø chæ xuaát
adjective
demonstrative ñaïi töø chæ xuaát
pronoun
demotic writing daân töï; vaên töï daân
daõ (vd. chöõ Noâm)
demotion giaùng caáp
denegation choái boû (vieäc ~)
denial (deny, v.) phuû nhaän (lôøi ~)
denominal phaùi sinh töø danh töø
denomination ñònh danh (caùch ~)
denominative phrase ngöõ ñònh danh
denominator maãu soá
denotation sôû thò; nghóa ~
denotative meaning nghóa sôû thò
denotatum (ñoái töôïng) sôû thò
dental raêng (aâm ~)
denunciation haønh ñoäng toá caùo /
toá giaùc
86

deontic modality (nh. tình thaùi ñaïo lyù


intrinsic modality,
modulation (1), root
modality)
depalatalisation phi ngaïc hoùa (hieän
töôïng ~)
dependency quan heä phuï thuoäc /
leä thuoäc
dependency grammar ngöõ phaùp cuûa quan
heä leä thuoäc
dependency phonology aâm vò hoïc cuûa quan
heä leä thuoäc
dephonologization (quaù trình) phi aâm vò
hoùa
dependent phuï thuoäc; leä thuoäc
dependent clause x. subordinate clause
deponent verb vò töø chuû ñoäng coù
hình thaùi bò ñoäng
depth chieàu saâu (trong caùch
phaân tích)
depth hypothesis giaû thuyeát chieàu saâu
derivation söï phaùi sinh
derivational coù tính phaùi sinh; do
phaùi sinh maø ra
derivational affixes (caùc) phuï toá phaùi sinh
derivational hình thaùi hoïc phaùi sinh
morphology (cf. töø
inflectional morphology)
derivational suffix (cf. haäu toá phaùi sinh töø
inflectional suffix)
87

derivative phaùi sinh (töø ~); (phuï


toá) coù coâng duïng
phaùi sinh
derived illocutionary löïc ngoân trung phaùi
force (nh. illocutionary sinh
conversion)
derived sentence caâu phaùi sinh
derived structure caáu truùc phaùi sinh
deriving language ngoân ngöõ duøng
phöông thöùc phaùi sinh
desaccentuation (nh. maát troïng aâm (hieän
loss of accentuation) töôïng ~)
descender (cf. ascender) haï töï
descending intonation ngöõ ñieäu ñi xuoáng
description mieâu taû (vieäc / caùch
~)
descriptive (cf. (coù taùc duïng) mieâu
restrictive / defining) taû
descriptive adequacy hieäu löïc mieâu taû
descriptive adjective tính töø mieâu taû
descriptive function chöùc naêng mieâu taû
descriptive genitive sinh caùch mieâu taû
descriptive linguistics ngoân ngöõ hoïc mieâu
taû
descriptive meaning nghóa mieâu taû
(nh. cognitive meaning)
descriptive negation phuû ñònh mieâu taû (cf.
(cf. metalinguistic phuû ñònh sieâu ngoân
negation) ngöõ)
88

descriptive relative tieåu cuù lieân heä mieâu


clause taû
descriptivism mieâu taû luaän
descriptor ngöõ ñoaïn chæ chöùc
danh
desentential transform hoaùn hình phaùi sinh töø
caâu
desiderative mood (nh. mong muoán (thöùc ~)
volitional / volitive
mood)
desiderative sentence caâu mong muoán
designation söï quy bieåu
designatum ñoái töôïng sôû quy
destination ngöôøi nhaän; ñích ñeán
deterioration (cf. bieán ñoåi xaáu nghóa
amelioration, pejoration)
determinable meänh ñeà khaû ñònh
proposition
determinandum ñoái töôïng caàn ñöôïc
xaùc ñònh
determinant ñònh toá
determination ñònh tính
determinative xaùc ñònh (coù taùc
duïng ~)
determiner ñònh ngöõ
determiner class lôùp ñònh ngöõ
determiner phrase ngöõ ñoaïn ñònh ngöõ
determinism quy ñònh luaän; quyeát
ñònh luaän
89

develarization phi maïc hoùa (söï ~)


developmental ngoân ngöõ hoïc phaùt
linguistics trieån (veà söï thuï ñaéc
ngoân ngöõ ôû treû con)
deverbal phaùi sinh töø vò töø
deviant leäch; leäch laïc
deviation söï leäch laïc; ~ leäch
chuaån
device thieát bò
devoiced maát thanh
devoicing voâ thanh hoaù (hieän
töôïng ~); (hieän töôïng)
maát thanh
diachronic (cf. lòch ñaïi
synchronic)
diachronic change (söï) chuyeån bieán lòch
ñaïi
diachronic explanation (caùch) giaûi thích lòch
ñaïi
diachronic foreignism töø (ngöõ) ngoaïi lai lòch
ñaïi
diachronic linguistics ngoân ngöõ hoïc lòch ñaïi
(nh. historical linguistics)
diachronic process quaù trình lòch ñaïi
diachronic source coäi nguoàn lòch ñaïi
diachronic spread söï lan roäng lòch ñaïi
diacritic khu bieät (daáu ~); phuï
(daáu ~)
diacritic mark daáu khu bieät, daáu phuï
diacritics khu bieät hoïc
90

diaeresis (1) caùch phaùt aâm rôøi hai


nguyeân aâm keá caän
diaeresis (2) (cf. umlaut daáu taùch bieät hai
(2)) nguyeân aâm keá caän
diagram bieåu ñoà
dialect bieät ngöõ; phöông ngöõ
dialect continuum theå lieân tuïc veà
phöông ngöõ
dialect (linguistic) taäp baûn ñoà phöông
atlas ngöõ
dialect (linguistic) x. dialectology
geography
dialect switching (cf. chuyeån maõ bieät ngöõ;
code switching, chuyeån maõ phöông
transcodification) ngöõ
dialectalization bieät ngöõ hoùa; phöông
ngöõ hoùa
dialectology (1) bieät ngöõ hoïc
dialectology (2)(nh. phöông ngöõ hoïc
dialect geography,
geographical linguistics,
geolinguistics)
dialinguistics xuyeân ngoân ngöõ hoïc
(khoa nghieân cöùu caùc
phöông / ngoân ngöõ
khaùc nhau trong moät
coäng ñoàng)
dialogical coù tính (chaát) ñoái thoaïi
dialogism ñoái thoaïi luaän
dialogue (cf. monologue) ñoái thoaïi
91

diamorph xuyeân hình toá (moâ


hình hình vò chung cho
caùc phöông ngöõ)
diaphone bieán theå phöông ngöõ
cuûa aâm vò
diaphragm cô hoaønh
diasystem xuyeân heä thoáng
(chung cho nhöõng ngoân
ngöõ khaùc nhau)
diathesis thaùi heä (heä ñoái vò
giöõa caùc thaùi)
diatype xuyeân moâ hình (chung
cho nhöõng ngoân ngöõ
khaùc nhau)
dibrach (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [00]
dichotic listening nghe töøng tai moät (ñeå
thöû phaûn öùng cuûa
töøng baùn caàu naõo)
dichotomic nhò phaân; song phaân
dichotomy nhò phaân/ song phaân
(pheùp ~)
dichotomization song phaân hoaù (söï ~)
diction (1) voán töø (cuûa moät taùc
giaû, moät vaên baûn…)
diction (2) caùch ñoïc (moät ñoaïn
vaên)
dictionary töø ñieån; töï ñieån
dictionary meaning nghóa (trong) töø ñieån
dictionary word x. lexical word
dictum (nh. lexis) ngoân lieäu
92

diegesis (cf. mimesis) phöông thöùc keå (thoâng


tin baèng caùch keå laïi)
difference dò bieät (söï ~)
diffuse (sound) (cf. loaõng (aâm ~)
compact)
diglossia song bieät ngöõ
digraph chöõ ñoâi; chöõ keùp
di-iamb moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [0101]
dimension chieàu; chieàu kích;
thoâng soá
dimensionality coù chieàu kích (tính ~)
dimeter (thô) hai chaân
diminutive (cf. giaûm kích (phuï toá ~;
augmentative) coù taùc duïng ~)
diminutive derivation phaùi sinh giaûm kích
diphthong nguyeân aâm ñoâi
dipthongization nguyeân aâm ñoâi hoùa
diphthongoid nguyeân aâm hôi chuyeån
saéc
diplonomy aûnh höôûng hai chieàu
diptote danh töø chæ coù hai
Caùch
diplomatics vaên thö hoïc
direct case (nh. tröïc caùch
nominative; cf. oblique
~)
direct illocutionary löïc ngoân trung tröïc
force tieáp
93

direct method (nh. phöông phaùp tröïc tieáp


immersion method)
direct object boå ngöõ tröïc tieáp
direct objecthood tính caùch boå ngöõ tröïc
tieáp
direct question caâu hoûi tröïc tieáp
direct quote daãn y nguyeân vaên
direct speech lôøi daãn thuaät tröïc
tieáp
direct speech act haønh ñoäng ngoân töø
tröïc tieáp
direction höôùng
directional object boå ngöõ chæ höôùng
directional relation quan heä phöông höôùng
directional schema löôïc ñoà phöông höôùng
directive (speech act) caàu khieán (haønh
ñoäng ~)
directive utterance caâu caàu khieán; caâu
meänh leänh
director khieån toá
dir(h)ema song thuyeát ngöõ (caâu
~)
discontinuous giaùn ñoaïn (thaønh toá
(constituent) ~)
discontinuous (sound) giaùn ñoaïn (aâm ~)
(nh. interrupted; non-
continuant)
discontinuity (of hieän töôïng taùch rôøi
phrasal verb) (hai phaàn cuûa vò töø
ngöõ tính)
94

discourse dieãn ngoân; ngoân töø


discourse analysis phaân tích dieãn ngoân
discourse coherence tính maïch laïc cuûa dieãn
ngoân
discourse decision quyeát ñònh cuûa dieãn
ngoân
discourse deixis tröïc chæ trong dieãn
ngoân
discourse event bieán coá cuûa dieãn
ngoân
discourse execution caùch thöïc thi dieãn
ngoân
discourse focus tieâu ñieåm (cuûa) dieãn
ngoân
discourse genre theå loaïi dieãn ngoân
discourse grammar ngöõ phaùp dieãn ngoân
discourse history lòch söû (cuûa moät)
dieãn ngoân
discourse model moâ hình dieãn ngoân
discourse organization (caùch) toå chöùc dieãn
ngoân
discourse particle tieåu töø dieãn ngoân
discourse tieàn giaû ñònh (cuûa)
presupposition dieãn ngoân
discourse referent ñoái töôïng sôû chæ trong
dieãn ngoân
discourse relation nhöõng quan heä trong
dieãn ngoân
95

discourse caáu truùc bieåu hieän


representation dieãn ngoân
structure (DRS)
discourse lyù thuyeát bieåu hieän
representation theory dieãn ngoân
discourse strategy chieán löôïc dieãn ngoân
discourse structure caáu truùc dieãn ngoân
discourse style phong caùch dieãn ngoân
discourse unit ñôn vò dieãn ngoân
discourse world theá giôùi cuûa dieãn
ngoân
discovery procedure thuû phaùp phaùt hieän
discrepancy tình traïng khoâng khôùp
discrete phaân laäp
discreteness tính phaân laäp
discursive ngoân töø / dieãn ngoân
(thuoäc ~)
disjunct (nh. sentence traïng ngöõ caâu
adjunct, sentence
adverb(ial), sentential
adverb; cf. adjunct (3),
conjunct, subjunct)
disjunction (1) pheùp tuyeån
disjunction (2) caùch duøng traïng ngöõ
caâu
disjunctive x. disjunctive question
interrogative
disjunctive question caâu hoûi tuyeån choïn
dislocation raõ/ thaùo rôøi (thao taùc
~)
96

displaced speech dieãn ngoân khoâng noùi


veà söï tình tröôùc maét
dispondee (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [111]
dispositional modality tình thaùi taâm theá
dissimilar baát ñoàng
dissimilation dò hoùa
dissimilative (tendency) dò hoùa (xu höôùng ~)
dissymmetrical baát caân ñoái
dissymmetry (n.) baát caân ñoái (söï ~)
dissonance nghòch aâm
distal vieãn tính; (caùch) xa
distance khoaûng caùch
distich thô song cuù; thô hai
caâu
distinctive (feature) (neùt / ñaëc tröng) khu
bieät
distributional phaân boá töông ñöông
equivalence (cf.
complementary
distribution,
distributional inclusion,
overlapping distribution)
distributional inclusion phaân boá bao haøm
(cf. distributional
equivalence)
distributional theory of lyù thuyeát nghóa hoïc
meaning döïa treân caùch phaân
boá
distributive (aspect) phaân phoái (theå ~)
97

distributive plural soá phöùc “phaân phoái”


distributive plural quy taéc phuø öùng trong
concord soá phöùc “phaân phoái”
distributive singular soá ñôn “phaân phoái”
distributive singular quy taéc phuø öùng trong
concord soá ñôn “phaân phoái”
dissyllable töø song tieát
ditransitive (verb) (cf. (vò töø) ngoaïi ñoäng song
complex transitive verb, chuyeån
monotransitive verb)
ditransitive caùch duøng boå ngöõ
complementation song chuyeån
ditrochee (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [1010]
divergence chia taùch; phaân reõ (söï
~)
diversification ña daïng hoaù (söï ~)
divine revelation khaûi thò cuûa Thöôïng
ñeá
dochmiac (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [01101]
doggerel (thô) dôû, taàm thöôøng
domain lónh vöïc; phaïm vi
domain of applicability lónh vöïc öùng duïng;
phaïm vi öùng duïng
domain of occurrence phaïm vi xuaát hieän
dominance / thöôïng vò; ñòa vò caáp
domination treân
dominant dialect / phöông ngöõ / ngoân
language ngöõ chieám öu theá
98

dominant position vò trí öu theá


dominated (by) ôû döôùi moät baäc (coù
cöông vò ~)
donkey sentence caâu “con löøa”
donor ngöôøi cho
dorsal maët löôõi (aâm ~)
dorsum maët löôõi
double articulation (1) caáu aâm hai tieâu ñieåm
double articulation (2) phaân ñoaïn hai baäc
(nh. double structure)
double assimilation ñoàng hoùa keùp
double-base caûi bieán hai cô sôû
transformation (nh.
generalized
transformation; cf.
single-base
transformation)
double-bar category phaïm truø baäc hai
double consonant phuï aâm ñoâi
double cross (nh. hash daáu thaäp ñoâi (#)
mark)
double genitive sinh caùch keùp
double marking chæ toá ñoâi
double negation phuû ñònh keùp
double rhyme vaàn ñoâi
double-peak consonant phuï aâm hai ñænh / hai
tieâu ñieåm
double predication keát caáu chuû vò soùng
ñoâi; vò ngöõ keùp
99

double structure (nh. caáu truùc hai baäc


double articulation)
double subject chuû ngöõ ñoâi
doublet caëp ñoàng nguyeân;
song thöùc
downdrift x. declination
downglide aâm löôùt xuoáng
downgrading giaùng caáp
downstep (ngöõ ñieäu) xuoáng daàn
(khoâng coù ñieàu kieän
aâm vò hoïc)
dramatis personae nhaân vaät kòch
drawl phaùt aâm keùo daøi
drift xu höôùng chuyeån bieán
(chung cuûa moät ngoân
ngöõ)
drill baøi taäp döôït
dropping (of a sound) ruïng aâm (hieän töôïng
~)
dual soá ñoâi
dual function chöùc naêng keùp
dual gender (nh. sex- gioáng ñoâi
neutral)
dual voice löôõng thaùi; thaùi song
toàn
dualism (cf. monism) nhò nguyeân luaän (veà
quan heä hình thöùc –
nghóa)
dual(ity) song tính
duality of structure x. double structure
100

dubious khaû nghi


dubitative mood thöùc ngôø vöïc
dummy (subject, (chuû ngöõ, yeáu toá)
element) giaû/ roãng/ buø nhìn
duration thôøi löôïng
durative (situations) coù thôøi löôïng/ coù
chieàu daøi trong thôøi
gian (söï tình ~)
duratve (sound) (nh. coù tröôøng ñoä (aâm ~)
continuant)
dvandva (compound) töø gheùp lieân danh
ñaúng laäp
dyad toå hôïp hai chieát ñoaïn
dynamic ñoäng
dynamic linguistics ngöõ hoïc (ñoàng ñaïi)
ñoäng
dynamic modality tình thaùi khaúng ñònh
söï kieän
dynamic perfect dó thaønh ñoäng (theå ~)
dynamic stress troïng aâm löïc
dynamic tone (nh. thanh ñoäng
contour tone)
dynamic verb vò töø ñoäng
dyne ñin
dysarthria (nh. chöùng thaát ngöõ ñoäng
anarthria) giaùc
dysgraphia x. agraphia
dyslexia x. alexia
dysnomia x. anomia
101

dysphasia x. aphasia
dysphemism xuù ngöõ
dysphonia x. aphonia

E
e/ o series loaït luaân phieân e/ o
echo question caâu hoûi voïng laïi
echo utterance caâu noùi voïng; caâu
noùi thuoäi
echoic memory kyù öùc ngaén haïn
thuaàn ngöõ aâm (W.
Chafe)
echolalia chöùng noùi thuoäi
eclectic approach / caùch tieáp caän / giaûi
solution phaùp chieát trung
eclecticism chieát trung (quan ñieåm
~)
economy tieát kieäm
economy of efforts tieát kieäm söùc löïc
economy principle nguyeân lyù tieát kieäm
ecthlipsis (1) ruïng nguyeân aâm cuoái
khi töø keá theo môû ñaàu
baèng nguyeân aâm
(hieän töôïng)
ecthlipsis (2) löôïc boû moät aâm / aâm
tieát (thöôøng laø giöõa
hai phuï aâm)
102

educational ngoân ngöõ hoïc daïy


(pedagogical) tieáng
linguistics
effected object (nh. boå ngöõ keát quaû
result object)
effective bieåu taùc
egocentric speech noùi naêng theo loái töï
kyû
egocentrism dó ngaõ vi trung (quan
ñieåm ~)
egressive aâm xuaát
ejective ïaâm phuït
elaborated code x. elaborated speech
elaborated speech lôøi noùi trau chuoát
elaboration khai trieån / un ñuùc (söï
~)
elaborater x. actant
elative (case) xuaát caùch
electromyograph (EMG) maùy ñieän ghi söï co
boùp cô
electropalatograph (nh. maùy ghi ñieän ngaïc ñoà
palatograph)
elegy thô bi; ai thi
element (cf. factor) yeáu toá; thaønh phaàn
elide xoùa boû; löôïc boû
elicit laáy thoâng tin (töø tö
lieäu vieân)
elision (elide, v.); (nh. xoaù boû; löôïc boû (söï
syncope; cf. haplology) ~)
103

ellipsis (nh. abbreviation tænh löôïc


(2), reduction (2))
elliptical (adj.) tænh löôïc
elliptical sentence caâu (coù phaàn) tænh
löôïc
embedded (ñöôïc) loàng (vaøo caâu)
embedded category phaïm truø loàng
embedded keát caáu loàng (trong
construction caâu)
embedded question caâu hoûi loàng
embedded sentence caâu loàng
embedding caùch loàng (caâu / ngöõ
ñoaïn)
emic (approach) (cf. etic) (caùch tieáp caän) chöùc
naêng
emotion caûm xuùc; söï xuùc
ñoäng
emotional state traïng thaùi caûm xuùc
emotional symbolism bieåu tröng caûm xuùc
emotive thuoäc caûm xuùc; caûm
tính
emotive meaning (nh. x. affective meaning
attitudinal/ expressive
meaning)
emotivitism caûm xuùc luaän / caûm
tính luaän
emotivity caûm tính / tính caûm
xuùc
empathetic deixis tröïc chæ nhaäp caûm
104

empathy nhaäp caûm (töï ñaët


mình vaøo quan ñieåm
cuûa ñoái töôïng)
empathy balance theá caân baèng veà
nhaäp caûm
empathy conflict söï xung ñoät veà nhaäp
caûm
empathy focus tieâu ñieåm nhaäp caûm
empathy principle nguyeân lyù nhaäp caûm
emphasis cöôøng ñieäu (pheùp ~)
emphasizer taùc töû cöôøng ñieäu
emphatic cöôøng ñieäu
emphatic pronoun (nh. ñaïi töø cöôøng ñieäu
intensive pronoun)
empiric universal phoå nieäm kinh nghieäm
empty roãng
empty case oâ troáng
empty category phaïm truø roãng
empty category nguyeân lyù phaïm truø
principle roãng
empty element x. dummy
empty morph hình toá roãng
empty node nuùt troáng
empty (null/ void) set taäp hôïp roãng
empty word (nh. form hö töø
word, function word,
functor, grammatical
word)
105

enable causation taïo khaû naêng gaây


khieán
enallage (pheùp tu töø) duøng tính
ngöõ baát thöôøng
enclave söï cheâm xen cuûa moät
ngoân ngöõ vaøo giöõa
moät coäng ñoàng dò
ngöõ
enclisis söï keát hôïp haäu töø
khinh aâm (vôùi moät töø
voán coù troïng aâm vôùi
keát quaû laø troïng aâm
chuyeån sang töø tröôùc)
enclitic haäu töø khinh aâm
encapsulated ñoùng voû; boïc voû
enclosing rhyme vaàn bao; vaàn voøng
encoding (nh. coding) laäp maõ; maõ hoaù
encounter x. canonical orientation
end-focus (principle) (nguyeân taéc) tieâu
ñieåm ñaët sau
endophasy tieáng noùi beân trong
end-rhyme vaàn chaân
end-stopped line doøng thô keát thuùc ôû
choã ngöøng logic
end-weight (principle) (nguyeân taéc) troïng
haäu
endearment x. term of endearment
endocentric (cf. noäi taâm (cf. ngoaïi
exocentric) taâm)
106

endocentric (headed) keát caáu / ngöõ ñoaïn


construction / noäi taâm
syntagma
endonym noäi danh
endophora (cf. noäi chæ
anaphora, cataphora,
exophora)
enjambement (Ph.) baét caàu (pheùp ~)
(tieáp caâu thô tröôùc
trong caâu thô sau)
eùnonciation (Ph.) haønh ñoäng phaùt ngoân
eùnonciation de phaùt ngoân hoäi thoaïi
discours (Ph.)
eùnonciation phaùt ngoân lòch söû
historique (Ph.)
entailment keùo theo; bao haøm
(quan heä ~)
entity thöïc theå
entity type loaïi (hình) / kieåu thöïc
theå
entropy entroâpi
entry x. lexical entry
entry condition ñieàu kieän tieáp nhaän
environment chu caûnh
epanalepsis pheùp ñieäp töø / ñieäp
ngöõ ôû ñaàu hay cuoái
caâu thô
epenthesis (cf. (hieän töôïng) cheâm aâm
prothesis, anaptyxis)
epenthetic (sound) aâm cheâm
107

epic (n. & adj.) söû thi


epicene (cuõ) nh. dual gender, sex-
neutral
epideictic x. deictic
epiglottis naép hoïng
epiglottal articulation caáu aâm naép hoïng
epigram ñoaûn vònh (chaâm
bieám)
epigraph (1) ñeà töø
epigraph (2) vaên khaéc (treân töôïng,
ñaù, v.v.)
epigraphy khaéc vaên hoïc
epilogue töï moä
epimone pheùp laëp töø / ngöõ coù
bieán aâm chuùt ít
episememe nghóa toá ngöõ phaùp
episode ñoaïn chuyeän; ñoaûn
thieân
episodic information thoâng tin ñoaûn tính
episodic memory kyù öùc ñoaûn thôøi
epitaph ñoaûn thi töôûng nieäm
epistemic (thuoäc) tri thöùc / nhaän
thöùc
epistemic contract hôïp ñoàng tri / nhaäân
thöùc
epistemic modality tình thaùi tri / nhaïân
thöùc
epistemic necessity tính taát yeáu tri / nhaän
thöùc
108

epistemic possibility tính khaû höõu tri / nhaän


thöùc
epistemology tri thöùc hoïc; tri thöùc
luaän; khoa hoïc luaän
epithalamion thô möøng cöôùi
epitrite (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [0111]
epithet tính ngöõ
epitheton ornantium tính ngöõ trang trí
(pl. epitheta ornantia)
eponym döõ / taëng danh
epopoeia (nh. epic) söû thi
epopee (nh. epic) söû thi
epos (nh. epic) söû thi
equational / equative (caâu) ñaúng thöùc
(sentence) (cf.
ascriptive)
equipollent opposition theá ñoái laäp ñaúng trò
equi-NP deletion (EQUI) löôïc boû danh ngöõ
ñoàng sôû chæ
equi-subject ñoàng (sôû chæ) chuû
ngöõ
equi-topic clause tieåu cuù ñoàng chuû ñeà
equivalence (1) tính ñaúng trò / töông
ñöông
equivalence (2) (nh. noái, lieân keát
biconditional)
equivalent ñaúng trò; töông ñöông
equivalent class lôùp töông ñöông
109

ergater khieån theå


ergative (case) khieån caùch
ergative-absolutive khieån caùch – tuyeät
caùch
ergative-antipassive khieån caùch – phaûn bò
caùch
ergative language ngoân ngöõ khieån caùch
ergativity (tính / cô caáu) khieån
caùch
erlebte Rede (Ñ.) x. free indirect speech
error (laàm) loãi; sai laàm
error analysis phaân tích loãi (vieäc /
caùch ~)
esophageal (nh. thöïc quaûn (thuoäc ~)
oesophageal)
esophagus (nh. thöïc quaûn
oesophagus)
essential condition (cf. ñieàu kieän thieát yeáu
felicity condition)
essive caùch cöông vò
establishing discourse xaùc laäp chuû ñeà dieãn
topic ngoân (caùch ~)
eùtat de langue (Ph.) traïng thaùi ngoân ngöõ;
ngöõ traïng
ethnography of x. ethnolinguistics
communication
estrangement x. de-automatization
ethnolinguistics (nh. daân toäc ngoân ngöõ
ethnography of hoïc
communication)
110

ethnoscience daân toäc phaân loaïi hoïc


ethnosemantics daân toäc ngöõ nghóa
hoïc
ethology taäp tính hoïc
etic (approach) (cf. (caùch tieáp caän) chaát
emic) lieäu
etymological figure thuaät chôi chöõ töø
nguyeân hoïc (keát hôïp
hai töø cuøng töø
nguyeân)
etymology töø nguyeân hoïc
etymon (pl. etyma) nguyeân töø; töø goác
euphemism uyeån ngöõ
euphony myõ aâm phaùp; uyeån
aâm
euro(peo)centric dó AÂu vi trung
euro(peo)centrism dó AÂu vi trung (quan
nieäm ~)
evaluation caùch ñaùnh giaù
evaluation procedure thuû phaùp ñaùnh giaù
(nh. decision procedure) (caùc khaû naêng phaân
tích)
evaluative affix phuï toá coù yù nghóa
ñaùnh giaù
evaluative genitive sinh caùch coù yù nghóa
ñaùnh giaù
evaluative meaning nghóa trò giaù
evaluative scale (nh. thang ñoä ñònh giaù
axiological scale)
even stress troïng aâm baèng phaúng
111

event bieán coá; söï tình


event frame khung söï tình
event integration nhaäp caûnh theâm moät
bieán coá
eventive töø ngöõ / hình thaùi chæ
bieán coá
everyday language ngoân ngöõ thöôøng
ngaøy
evidence baèng chöùng; söï chöùng
kieán
evidential (1) höõu chöùng; ñöôïc
chöùng kieán
evidential (2) chöùng toá
evidentiality tính höõu chöùng
evocative (x. expressive) gôïi caûm; bieåu caûm
evolution dieãn bieán; tieán hoaù
(söï ~; quaù trình ~)
evolutive (aspect) chuyeån bieán (theå ~)
examination frame khung khaûo saùt
example daãn chöùng; thí duï
examplification caùch duøng daãn chöùng
(minh hoïa)
exception tröôøng hôïp leä ngoaïi
exceptional case caùch ñaùnh daáu Caùch
marking haõn höõu
exchange trao ñoåi; caëp ñoái ñaùp
exclamation (cf. caûm thaùn; töø ngöõ
interjection) caûm thaùn
112

exclamation theory lyù thuyeát (veà nguoàn


goác) caûm thaùn (cuûa
ngoân ngöõ)
exclamative sentence caâu caûm thaùn
exclamatory sentence caâu (coù nghóa/ coù hình
thöùc) caûm thaùn
exclamatory question caâu hoûi (coù löïc ngoân
trung) caûm thaùn
exclusive (cf. inclusive) (ngoâi) tröø (khoâng goäp
ngoâi thöù hai: chuùng
toâi)
exclusive disjunction pheùp tuyeån chaët
(cf. inclusive disjunction)
exclusive OR lieân töø hoaëc coù nghóa
“loaïi tröø”
exegesis thuyeát minh vaên baûn
(vieäc / caùch ~)
exemption mieãn thöù
exercitive (speech act) (haønh ñoäng) haønh
chöùc
exercitive utterance caâu haønh chöùc
exhalation hôi thôû ra
exhaustive thaáu ñaùo; thaáu trieät
existence toàn taïi; hieän höõu
existent vaät / ngöôøi hieän höõu
existential keát caáu toàn taïi / hieän
construction höõu
existential- caâu toàn taïi-giôùi thieäu
introductory sentence
113

existential operator (x. taùc töû toàn taïi


existential quantifier)
existential (caâu) toàn taïi giôùi
presentative (nh. thieäu
existential introductory)
existential tieàn giaû ñònh toàn taïi
presupposition
existential quantifier löôïng töø toàn taïi
(cf. universal quantifier)
existential sentence caâu toàn taïi
exit operator taùc töû chæ vaät /
ngöôøi rôøi boû
exocentric (cf. ngoaïi taâm
endocentric)
exocentric ngöõ ñoaïn / keát caáu
construction / ngoaïi taâm
syntagma
exonym (nh. conventional ngoaïi danh
name)
exophora (cf. anaphora, ngoaïi chæ
cataphora, endophora)
exophoric ngoaïi chæ (coù tính ~)
exophoric ellipsis tænh löôïc ngoaïi chæ
expanded form hình thaùi khai trieån (coù
theâm phuï toá caáu taïo
töø)
expansion khai trieån; môû roäng
expansion rule (nh. quy taéc khai trieån
rewrite rule)
expectation döï kieán; chôø ñôïi
114

expectative (mood) döï kieán / chôø ñôïi


(thöùc ~)
experience kinh nghieäm; söï theå
nghieäm
experienced speech lôøi noùi coù theå
nghieäm; lôøi noùi beân
trong
experienced state traïng thaùi töøng theå
nghieäm
experiencer nghieäm theå; ngöôøi
caûm thuï; ngöôøi theå
nghieäm
experiential mieâu taû qua kinh
description nghieäm
experiential past thì quaù khöù kinh
nghieäm
experimental x. instrumental phonetics
phonetics
expert knowledge tri thöùc chuyeân gia
expiration hôi thôû ra
expiratory accent (x. troïng aâm löïc
dynamic ~)
expiratory theory of lyù thuyeát “löïc thôû ra”
syllable-formation (veà söï hình thaønh aâm
tieát)
explanation (caùch) giaûi thích
(explanatory, adj.)
explanatory adequacy hieäu löïc giaûi thích
explanatory power söùc giaûi thích
expletive (form) boå theá / thay theá boå
khuyeát (hình thaùi ~)
115

expletive insertion xen boå theá


explication söï hieån ngoân hoùa
explicative coù taùc duïng hieån
ngoân hoùa
explicative clause tieåu cuù giaûi thích
explicit hieån ngoân
explicit author taùc giaû hieån ngoân
explicit focus tieâu ñieåm hieån ngoân
explicit meaning nghóa hieån ngoân
explicit performative coâng thöùc ngoân haønh
formula hieån ngoân
explicit performative caâu ngoân haønh hieån
utterance ngoân
exploded diagram (cf. bieåu ñoà khai trieån ñeán
compact ~) toái ña
exploiting of maxims caùch khai thaùc caùc
phöông chaâm (hoäi thoaïi
– P. Grice)
explosion söï / tieáng baät ra
explosive baät ra (phuï aâm ~)
exponence söï bieåu hieän cuï theå
(cuûa moät ñôn vò tröøu
töôïng)
exponent bieåu theå
exposition lôøi löôïc trình
expositive (speech act) haønh ñoäng löôïc trình
expositive adverb phoù töø giôùi thieäu
expository discourse vaên baûn daãn nhaäp
116

expressibility (principle khaû bieåu (nguyeân lyù


of) ~)
expression (1) bieåu thöùc; caùch bieåu
ñaït
expression (2) (plane of) bình dieän bieåu ñaït (L.
Hjelmslev)
expression rule quy taéc bieåu hieän /
dieãn ñaït
expressive alternant yeáu toá luaân phieân
dieãn caûm
expressive (function) bieåu caûm (chöùc naêng
~)
expressive meaning x. affective meaning
(nh. attitudinal / emotive
meaning)
expressive (speech act) bieåu caûm (haønh ñoäng
ngoân töø ~)
Extended Standard Lyù thuyeát Chuaån Môû
Theory (EST) (cf. roäng (Chomsky)
Revised Extended
Standard Theory)
extended promotion ñeà baït môû roäng
extension (1) ngoaïi dieân
extension (2) söï khai trieån
extension (3) (bounded / tính [± höõu taän]
unbounded)
extension of meaning söï môû roäng nghóa
(nh. widening of
meaning)
extensional definition caùch ñònh nghóa baèng
ngoaïi dieân
117

extensional meänh ñeà ngoaïi dieân


proposition (cf.
intensional proposition)
extensive veá voâ tröng (L.
Hjelmslev)
extensive (construction / (keát caáu/ vò töø) phaân
verb) (cf. intensive) taùn
extensive structure caáu truùc ngoaïi dieân
external ngoaøi; ngoaïi taïi
external adequacy (cf. söï thoûa ñaùng ngoaïi taïi
internal adequacy)
external reconstruction phuïc nguyeân ngoaïi
(cf. internal chieáu (caùch ~) (so
reconstruction) saùnh vôùi caùc ngoân
ngöõ cuøng heä)
external sandhi sandhi beân ngoaøi
external time thôøi gian beân ngoaøi
(rieâng cuûa vaên baûn
hay cuûa ñoái töôïng)
external validation kieåm tra tính höõu hieäu
baèng cöù lieäu ngoaïi taïi
externalized language ngoân ngöõ ngoaïi hoùa
(cf. internalized
language)
extra-clausal thaønh toá naèm ngoaøi
constituent caâu
extraction trích xuaát (vieäc / caùch
~)
extralinguistic (nh. non- ngoân ngöõ chi ngoaïi;
linguistic) ngoaøi / phi ngoân ngöõ
118

extralinguistic context boái caûnh ngoaøi ngoân


(nh. context-of-situation; ngöõ
situational context)
extralinguistic tri thöùc beân ngoaøi
knowledge ngoân ngöõ
extrametricality phöông phaùp khaûo saùt
khoâng tính ñeán khoå thô
extranuclear ngoaøi haït nhaân
extrapolation ngoaïi suy
extraposition ngoaïi vò
extrapositive (thuoäc) ngoaïi vò
extrasyllabicity tính chaát ngoaøi aâm
tieát
extra-systemic ngoaøi heä thoáng
extrinsic modality tình thaùi ngoaïi taïi
extrinsic ordering (cf. trình töï ngoaïi taïi
intrinsic ordering)
eye dialect loái vieát ñeå ghi caùch
phaùt aâm bieät ngöõ /
phöông ngöõ
eye movement kyõ thuaät duøng / quan
technique saùt höôùùng nhìn cuûa
ñoái töôïng
eye rhyme hieäp vaàn treân chöõ
vieát

F
119

F0 / f0 (nh. fundamental taàn soá cô baûn


frequency)
fabula (nh. histoire) coát chuyeän; söôøn töï
söï
face theå dieän
face threatening act haønh ñoäng uy hieáp
theå dieän
face-to-face giao tieáp dieän-ñoái-
communication dieän
fact söï kieän; söï thöïc
faction (cf. fiction; nh. (taùc phaåm) phi hö caáu
non-fiction)
factitive taïo taùc; taïo keát quaû
factitive affix phuï toá taïo taùc
factitive morpheme hình vò taïo taùc
factitive tieàn giaû ñònh taïo taùc
presupposition (x.
factive presupposition)
factive (1) (cuõ) nh. factitive
factive (2) haøm thöïc
factive presupposition tieàn giaû ñònh haøm
thöïc
factive verb vò töø haøm thöïc
factor nhaân toá
factorization nhaân toá hoaù (söï ~)
factivity (n.) haøm thöïc (tính ~)
factor analysis phaân tích nhaân toá
(vieäc / caùch ~)
factual xaùc thöïc
120

factual information thoâng tin xaùc thöïc


facultative (nh. optional) tuøy yù
facultative variant (cf. bieán theå töï do
obligatory variant)
faculteù de language khaû naêng ngoân ngöõ
(Ph.)
fading intonation ngöõ ñieäu xuoáng
fall-rise tone (nh. uoán voõng (thanh ~)
falling-rising accent)
falling (tone / ñi xuoáng (thanh / ngöõ
intonation / ñieäu / nguyeân aâm ñoâi
diphthong) ~)
falling-rising accent thanh uoán voõng
(nh. fall-rise tone)
false cognate (nh. false töø ñoàng nguyeân giaû
friend)
false friend (nh. false töø ñoàng nguyeân giaû
cognate)
false vocal cords (nh. daây thanh giaû
ventricular bands)
false etymology töø nguyeân sai laïc
falsetto gioïng meù
falsifiability khaû naêng ñöôïc chöùng
minh laø sai
falsifiable coù theå ñöôïc chöùng
minh laø sai
family name hoï
family (of languages) (ngöõ) heä; hoï (ngoân
ngöõ)
121

family resemblance söï gioáng nhau trong heä


(Wittgenstein) toäc
family of sounds toäc aâm toá (caùch ñònh
nghóa aâm vò cuûa D.
Jones)
family tree caây ngöõ heä
fatherese x. baby-talk (2)
faucal (consonant) (phuï aâm) yeát haàu
faucal plosion tieáng baät khaåu maïc –
yeát haàu
faux amis (Ph.) x. false cognates
favourite (nh. major) (moâ hình caâu) öa thích
(thoâng thöôøng nhaát,
coù söùc saûn sinh cao
nhaát)
feature neùt; ñaëc tröng
feature coocurence haïn ñònh veà söï ñoàng
restriction (FCR) xuaát hieän caùc ñaëc
tröng
feature mode (cf. goùc ñoä ñaëc tröng
distribution mode,
manifestation mode)
feature specification söï minh ñònh ñaëc tröng
feedback phaûn hoài (thoâng tin ~)
feeding (cf. bleeding) “nuoâi döôõng”
felicitous höõu hieäu; hôïp leä
felicity condition ñieàu kieän höõu hieäu
feminine (gender) nöõ tính; gioáng caùi
122

feminine rhyme (cf. vaàn nöõ (vaàn mang


masculine rhyme) khinh aâm; vaàn giöõa
moät aâm tieát tröôùc
coù troïng aâm vaø moät
aâm tieát sau coù khinh
aâm)
feminine clausula caâu thô keát thuùc
baèng vaàn khinh aâm
feminist criticism caùch pheâ bình theo
quan ñieåm nöõ quyeàn
feminist linguistics (cf. ngoân ngöõ hoïc theo
genderlect) quan ñieåm nöõ quyeàn
fiction (taùc phaåm) hö caáu
fictional text vaên baûn hö caáu
fictive author taùc giaû khoâng coù
thaät
field tröôøng; lónh vöïc
field of discourse phaïm vi luaän baøn
field theory (nh. theory lyù thuyeát nghóa
of semantic (lexical) tröôøng
fields)
fieldwork nghieân cöùu ñieàn daõ
figure-ground hieän töôïng đñaûo hình
reversal / shifting neàn (hình chuyeån
thaønh neàn vaø ngöôïc
laïi, khi tri giaùc moät loaïi
tranh)
figurative expression caùch noùi coù hình
töôïng
figurative language ngoân ngöõ hình töôïng
(nh. imagery)
123

figurative meaning nghóa boùng; nghóa hình


töôïng
figure (cf. ground) hình
figure (of speech) bieän phaùp / pheùp tu
töø; hình aûnh tu töø
filled pause (cf. silent khoaûng ngöøng coù
pause) tieáng aäm öø
filler töø ñeäm; tieåu toá duïng
phaùp; yeáu toá coù theå
ñieàn vaøo oâ
filter boä loïc
final chung aâm; (yeáu toá)
cuoái
final devoicing (finally (hieän töôïng) voâ thanh
devoiced, adj.; cf. initial hoùa aâm cuoái
devoicing)
final state traïng thaùi sau cuøng
finalizer taùc töû keát thuùc
finding procedure thuû tuïc / thuû phaùp
phaùt hieän
fingerspelling (nh. khoa dieãn ñaït baèng
dactylology) ngoùn tay
finite (cf. non-finite) höõu haïn / höõu taän
finite category phaïm truø höõu taän
finite class x. closed class
finite clause caâu ñôn coù vò töø bieán
ngoâi
finite sequence chuoãi höõu keát
finite state grammar ngöõ phaùp “tieán böôùc
moät”
124

finite verb vò töø bieán ngoâi


finite verb form hình thaùi coù bieán ngoâi
cuûa vò töø
finiteness tính höõu haïn / höõu taän
finitive theå höõu haïn
first language (1) (nh. ngoân ngöõ thöù nhaát
mother tongue, native
language)
first language (2) ngoân ngöõ ñöôïc duøng
nhieàu nhaát (trong moät
coäng ñoàng ña ngöõ)
first person ngoâi thöù nhaát
Firthian thuoäc tröôøng phaùi Firth
“Fis” phenomenon hieän töôïng treû con
khoâng chòu chaáp nhaän
caùch phaùt aâm sai (do
baét chöôùc noù) cuûa
ngöôøi lôùn
fixed expression (nh. bieåu thöùc coá ñònh
bound / frozen / set
expression)
fixed pause choã ngöøng coá ñònh
fixed phrase ngöõ coá ñònh
fixed stress troïng aâm coá ñònh
fixed word order traät töï töø coá ñònh
flap aâm voã
flapped (sound) (aâm) voã
flat giaùng; beït; deït
125

flat structure caáu truùc deït; ~ coù ba


thaønh toá tröïc tieáp trôû
leân
fleeting success thaønh coâng huït (trong
vaên töï söï)
flexible order traät töï linh ñoäng
floating quantifier löôïng töø thaû noåi
floating segment chieát ñoaïn thaû noåi
floating tone thanh thaû noåi; thanh
treân aâm tieát khoâng
coù nguyeân aâm
floating trace veát thaû noåi (hình vò
chæ coøn laïi phaàn ñieäu
tính)
flouting of maxim baát chaáp phöông chaâm
hoäi thoaïi
fluctuant segment aâm ñoaïn dao ñoäng
flyting (cf. invective, thô maéng chöûi
lampoon)
focal accent (nh. troïng aâm tieâu ñieåm
sentence stress)
focal area vuøng tieâu ñieåm
focal consciousness yù thöùc coù tieâu ñieåm
focal space khoâng gian tieâu ñieåm
focalization (nh. tieâu ñieåm
perspective, point of
view)
focalizer taùc töû tieâu ñieåm hoùa
focus tieâu ñieåm (trong caâu)
focus construction keát caáu tieâu ñieåm
126

focus of assertion tieâu ñieåm cuûa lôøi


khaúng ñònh
focus of attention tieâu ñieåm cuûa söï chuù

focus of consciousness tieâu ñieåm cuûa yù thöùc
focus of new tieâu ñieåm cuûa thoâng
information tin môùi
focus presupposition tieàn giaû ñònh tieâu
ñieåm
focus(ed) interrogative caâu hoûi coù tieâu ñieåm
(nh. wh- question)
focusing adverb phoù töø tieâu ñieåm
hoùa
folk etymology (nh. töø nguyeân hoïc daân
popular etymology) gian
folk taxonomy caùch phaân loaïi daân
gian
folk theory lyù thuyeát daân daõ
folktale truyeän (coå tích) daân
gian
foot chaân (ñôn vò tieát taáu
cuûa thô)
foot-timed x. stress-timed
forbidding leä caám ñoaùn
force löïc
foreground tieàn caûnh
foregrounding (cf. ñöa leân tieàn caûnh
backgrounding)
foreign accent gioïng ngoaïi quoác
foreign language ngoaïi ngöõ
127

foreigner talk kieåu noùi ngoaïi quoác


foreignism töø (ngöõ) ngoaïi lai
forensic phonetics ngöõ aâm hoïc phaùp y
forestress tieàn troïng aâm; troïng
aâm ñaët ôû hình vò ñaàu
töø
form hình thaùi; hình thöùc
form class töø loaïi hình thöùc
(phaân theo ngöõ phaùp,
thaùi ñoä cuù phaùp)
form of address x. address form
form word (nh. emty hö töø
word, function word,
functor, grammatical
word)
formal hình thöùc; xaõ giao; nghi
thöùc
formal criterion tieâu chí hình thöùc
formal grammar (cf. ngöõ phaùp hình thöùc
notional grammar)
formal language ngoân ngöõ hình thöùc
formal semantics nghóa hoïc hình thöùc
formal universal (cf. phoå nieäm hình thöùc
substantive universal)
formalism (1) chuû nghóa hình thöùc
formalism (2) hình thöùc heä
formalist linguistics ngöõ hoïc hình thöùc chuû
nghóa
formality tính nghi thöùc
128

formalization hình thöùc hoaù (caùch


~)
formant formant; vuøng coäng
höôûng
formation söï hình thaønh; (caùch)
caáu taïo
formation of concepts söï hình thaønh khaùi
nieäm
formative yeáu toá caáu taïo (töø)
formula coâng thöùc
formulaic coâng thöùc (coù tính ~)
formulaic discourse lôøi noùi coù tính coâng
thöùc
formulaic expression bieåu thöùc coù tính
coâng thöùc
formulaic subjunctive haï thuoäc coâng thöùc
(nh. optative (thöùc ~; daïng vò töø ~)
subjunctive)
formulation laäp thöùc (caùch ~)
fortis (consonant) caêng (phuï aâm ~)
fortition caêng hoùa
fossilized hoaù thaïch
fossilized (compound) hoaù thaïch / maát söùc
saûn sinh (töø gheùp ~)
fourth person (cf. ngoâi thöù tö
obviative)
frame khung
frame feature (cf. case ñaëc tröng khung
frame)
129

frame of cognitive acts khung (cuûa nhöõng)


haønh ñoäng nhaän thöùc
frame of reference khung quy chieáu
framework boä khung; söôøn
framing tình huoáng hoaù
free töï do; ñoäc laäp
free alternation luaân phieân töï do
free direct speech lôøi daãn thuaät tröïc
tieáp töï do
free form hình thaùi töï do
free genitive sinh caùch töï do
free indirect speech lôøi daãn thuaät giaùn
(nh. style indirect libre, tieáp töï do
erlebte Rede,
represented speech)
free modifier (nh. phuï ngöõ töï do
circonstant)
free moneme nguyeân vò töï do
free morpheme hình vò töï do
free root caên toá töï do
free translation (cf. dòch thoaùt; phoûng dòch
literal translation)
free variant bieán theå töï do
free variation / bieán daïng töï do
fluctuation
free verse (nh. vers thô töï do
libre)
free word order traät töï töø töï do
frequency taàn soá
130

frequency adverb phoù töø chæ taàn suaát


frequency universal phoå nieäm thoáng keâ
frequentative (nh. taùi dieãn / thöôøng dieãn
iterative) (theå ~)
fricative (nh. spirant) aâm xaùt
friction tieáng xaùt
frictionless khoâng coù tieáng xaùt
frictionless continuant aâm lieân tuïc khoâng
(nh. approximant) xaùt
front tröôùc (haøng ~)
front vowel nguyeân aâm (haøng)
tröôùc
fronting nhích veà phía tröôùc
frozen expression (nh. bieåu thöùc ñoâng cöùng
bound/ fixed/ set
expression)
FSP x. Functional Sentence
Perspective
full ñaày ñuû; troïn veïn;
hoaøn chænh
full apposition (cf. ñoàng chöùc hoaøn
partial apposition) chænh
full sentence caâu hoaøn chænh
full stop chaám (daáu ~)
full verb x. lexical verb
full word x. lexical word
function (1) chöùc naêng; coâng
naêng
function (2) haøm
131

function word (nh. emty hö töø; töø chöùc naêng


word, form word,
grammatical word,
functor)
functional (1) x. relator
functional (2) chöùc naêng (thuoäc ~)
functional equivalence töông ñöông veà chöùc
naêng
functional grammar ngöõ phaùp chöùc naêng
functional burden (nh. gaùnh naëng chöùc
functional load) naêng
functional linguistics ngöõ hoïc chöùc naêng
functional load x. functional burden
functional phonetics ngöõ aâm hoïc chöùc
naêng; aâm vò hoïc
functional sentence phaân ñoaïn thöïc taïi;
perspective (FSP) quan ñieåm chöùc naêng
veà caáu truùc caâu
functional shift (nh. chuyeån di chöùc naêng
transfer)
functional structure caáu truùc chöùc naêng
functional syntax cuù phaùp chöùc naêng
functional yield x. functional burden
functionalism chöùc naêng luaän
functionalist (ngöôøi theo) chöùc
naêng luaän
functioning coâng naêng; (caùch)
haønh chöùc
132

functor (nh. emty word, hö töø; taùc töû chöùc


form word, function naêng
word, grammatical
word)
fund voán khung vò ngöõ
fundamental frequency taàn soá cô baûn
fundamental tone thanh cô baûn
fusion hoøa ñuùc
fusional language (nh. ngoân ngöõ hoøa ñuùc
inflecting language)
future töông lai; thì töông lai
future perfect theå dó thaønh thì töông
lai
future tense thì töông lai
futurity tính töông lai
fuzziness tính chaát môø
fuzzy môø
fuzzy grammar (cf. non- ngöõ phaùp môø
discrete grammar)
fuzzy logic logic môø

G
gallicism töø ngöõ ñaëc Phaùp
gap choã khuyeát / troáng
133

gapping (nh. incomplete tænh löôïc trung taâm


conjunct / non-
constituent / reduced
coordination,
conjunction reduction)
GB Government and binding
Theory
geminate (consonant) phuï aâm ñieäp; ñieäp
aâm
geminate- giaûi thuyeát nhö ñieäp
aâm
interpretation
gemination hieän töôïng ñieäp aâm
gender tính; gioáng
genderlect (cf. feminist bieät ngöõ giôùi tính;
linguistics) giôùi tính ngöõ
genealogical phaân loaïi ngoân ngöõ
classification of theo phoå heä (caùch ~)
languages
genealogical relation quan heä gia phaû
general affirmation khaúng ñònh toång quaùt
(nh. total ~)
general linguistics (nh. ngoân ngöõ hoïc ñaïi
theoretical linguistics) cöông
general grammar (1) ngöõ phaùp ñaïi cöông
general grammar (2) x. universal grammar
general negation (nh. phuû ñònh toång quaùt
total ~)
general phonetics ngöõ aâm hoïc ñaïi cöông
general pragmatics x. pragmatics
generalization khaùi quaùt hoùa (söï /
vieäc ~)
134

generalized implicature haøm ngoân khaùi quaùt


hoùa
generalized khaùi quaùt hoaù
generalized phrase- ngöõ phaùp caáu truùc
structure grammar ngöõ ñoaïn khaùi quaùt
(GPSG) hoùa
generalized caûi bieán toång quaùt
transformation (nh.
double-base
transformation; cf.
single-base
transformation)
generate saûn sinh; taïo sinh
generative saûn sinh; taïo sinh
generative grammar ngöõ phaùp taïo sinh /
saûn sinh
generative phonology aâm vò hoïc saûn sinh /
taïo sinh
generative rule (nh. quy taéc saûn sinh
production rule)
generative semantics nghóa hoïc saûn sinh
generative syntax cuù phaùp hoïc saûn sinh
generic toâång loaïi; toaøn
chuûng
generic background voán tri thöùc toång loaïi
knowledge
generic definite danh ngöõ xaùc ñònh
chæ toång loaïi
generic information thoâng tin toång loaïi
generic negation phuû ñònh toång loaïi
generic plural phöùc soá chæ toång loaïi
135

generic statement nhaän ñònh toång loaïi


generic reference sôû chæ toång loaïi
generic state traïng thaùi thoâng
thöôøng
genericity tính toång loaïi; tính
toång quaùt
genetic affinity söï gaàn guõi veà coäi
nguoàn
genetic classification phaân loaïi theo quan heä
coäi nguoàn
genetic relation quan heä coäi nguoàn
Geneva School Tröôøng Geneva (C. Bally,
S. Karcevsky, v.v.)
genitive sinh caùch
genitive of definition sinh caùch coù taùc duïng
ñònh nghóa
genitive-possessive phuï ngöõ sinh caùch chæ
modifier sôû höõu
genitive qualificative phuï ngöõ sinh caùch chæ
modifier phaåm chaát
genre theå loaïi (vaên chöông)
genus gioáng
geographical ngoân ngöõ hoïc ñòa lyù
linguistics (nh.
dialectology,
geolinguistics)
geographical name (cf. ñòa danh
exonym)
geolinguistics x. geographical linguistics
geometry of tree hình hoïc cuûa caây
136

gerund vò danh töø


gerundive vò danh töø (hình thaùi ~)
Gestalt (Ñ.) Gestalt; dieän maïo chung
Gestaltpsychologie (Ñ.) Taâm lyù hoïc Gestalt;
Taâm lyù hoïc caáu truùc
gesture cöû chæ
ghost (form / word) (hình thaùi / töø) ma (do
ñoïc sai moät chöõ coå
maø thaønh)
gingival chaân raêng / lôïi (phuï
aâm ~)
given (cf. new) caùi cho saün; caùi bieát
saün
given topic ñeà cho saün
glide löôùt; aâm löôùt
gliding tone (cf. level thanh löôùt; thanh traéc
tone)
gliding vowel nguyeân aâm chuyeån
saéc; nguyeân aâm löôùt
global derivation haïn leä phaùi sinh toång
constraint quaùt
global rule (nh. global quy taéc toång quaùt
derivation constraint)
gloss dòch giöõa doøng; chuù
thích (cho töøng chöõ
treân vaên baûn)
glossal (thuoäc) löôõi
glossary danh saùch töø ngöõ
(duøng trong moät cuoán
saùch, moät ngaønh, v.v.)
137

glossectomy giaûi phaãu caét löôõi


glossematics ngöõ vò hoïc
glosseme ngöõ vò
glossograph maùy ghi chuyeån ñoäng
löôõi
glossolalia chöùng giaû ngöõ
glottal thanh haàu (aâm ~)
glottal constriction x. glottal stricture
glottal reinforcement taêng cöôøng aâm thanh
haàu
glottal replacement thay theá baèng aâm
thanh haàu
glottal stop aâm taéc thanh haàu
glottal stricture thaét thanh haàu (ñoäng
taùc ~)
glottalic airstream cô cheá luoàng hôi thanh
mechanism haàu
glottalization thanh haàu hoùa
glottalized (aâm) thanh haàu hoùa
glottis khe thanh; thanh moân
glottochronology thoáng keâ ngöõ thôøi
hoïc
glottograph maùy ño / chuïp khe
thanh
gnomic thoâng leä (coù tính ~)
gnomic statement nhaän ñònh veà thoâng
leä
goal ñích; ñoái töôïng
138

goal incorporation hieän töôïng vò töø chöùa


saün ñoái töôïng
goal orientation ñònh höôùng nhaèm vaøo
ñoái töôïng
God’s truth duy thöïc (ngoân ngöõ
(linguistics) (cf. Hocus- hoïc ~)
pocus ~)
govern chi phoái
governing category phaïm truø chi phoái
government quan heä chi phoái
government(-and)- lyù thuyeát chi phoái-vaø-
binding theory (GB) raøng buoäc
governor (nh. controller chuû toá; yeáu toá kieåm
(1)) ñònh
gradable (cf. polar) coù thang ñoä; höõu ñoä
gradability tính höõu ñoä
gradation (1) chuoãi töø höõu ñoä
gradation (2) (nh. vowel x. ablaut
alternation)
gradience (nh. cline; daõy tieäm tieán; tính
serial relationship) tieäm tieán
grading pheùp chia baäc (E. Sapir)
gradual opposition theá ñoái laäp thaønh
baäc
grammar ngöõ phaùp
grammarian nhaø ngöõ phaùp
grammatical ngöõ phaùp (thuoäc ~);
(coù tính) ngöõ phaùp;
ñuùng ngöõ phaùp
139

grammatical phuø öùng ngöõ phaùp


agreement
grammatical ambiguity löôõng nghóa ngöõ phaùp
(tính ~)
grammatical analysis phaân tích ngöõ phaùp
(vieäc / caùch ~)
grammatical thaùi ñoä / haønh vi ngöõ
behavio(u)r phaùp (cuûa caùc ñôn vò
ngoân ngöõ)
grammatical category phaïm truø ngöõ phaùp
grammatical form (cf. hình thaùi ngöõ phaùp
lexical form)
grammatical function chöùc naêng ngöõ phaùp
grammatical gender phaïm truø ngöõ phaùp
gioáng
grammatical meaning nghóa ngöõ phaùp
(nh. structural meaning)
grammatical hình vò ngöõ phaùp
morpheme
grammatic*al rule (nh. quy taéc ngöõ phaùp
rule of grammar)
grammatical subject chuû ngöõ; chuû ngöõ
ngöõ phaùp
grammatical word (nh. töø ngöõ phaùp; hö töø
emty word, form word,
function word, functor)
grammaticality (cf. tính (ñuùng) ngöõ phaùp
acceptability,ungramma
ticality, well-
formedness)
grammaticalization ngöõ phaùp hoùa
140

grammaticization nh. grammaticalization


grammaticalized ngöõ phaùp hoùa (ñaõ
ñöôïc ~)
graph töï toá; chöõ ñôn
grapheme töï vò
graphemics töï vò hoïc
graphology vaên töï hoïc
grave (cf. acute) traàm
Great Vowel Shift cuoäc chuyeån bieán lôùn
cuûa nguyeân aâm tieáng
Anh
greeting (lôøi) chaøo ñoùn
Grimm’s law ñònh luaät Grimm
groove (fricative) (nh. rill raõnh (aâm xaùt ~)
fricative; slit fricative)
ground neàn; ñaát; cô sôû
grounding ñaët neàn taûng (vieäc ~)
group toå hôïp; töø toå
group noun danh töø toå hôïp
guttural (consonant) (phuï aâm) saâu (töø goác
löôõi ñeán thanh haàu)

H
h-colored coù saéc[h]; x. breathy
habit of pronunciation taäp quaùn phaùt aâm
habitual (aspect) taäp quaùn (theå ~)
141

habitual collocation quaùn ngöõ; thaønh ngöõ


(nh. idiom)
habituality tính taäp quaùn
haiku haøi cuù
habituality tính taäp quaùn
half-close (nh. mid- heïp vöøa
close)
half-line x. hemistich
half-open (nh. mid-open) roäng vöøa
half-rhyme (nh. vaàn thoâng
pararhyme)
Hallidayan theo lyù thuyeát cuûa
M.A.K. Halliday
hanging clause (nh. tieåu cuù treo; tieåu cuù
dangling clause, thaû noåi
unattached clause)
hanging participle (nh. vò tính töø treo; vò tính
dangling participle, töø thaû noåi
dangling modifier,
misrelated participle,
unattached participle,
unrelated participle)
hapax legomenon (pl. töø ñoäc hieän (xuaát
hapax legomena; Lat.) hieän chæ moät laàn
trong moät vaên baûn hay
moät voán ngöõ lieäu)
haplology (cf. elision, löôïc bôùt moät aâm /
syncope) aâm tieát truøng nhau
haptic medium (nh. phöông tieän giao tieáp
tactile medium) xuùc giaùc
hard (consonant) (phuï aâm) cöùng
142

hard attack khôûi aâm maïnh


hard consonant phuï aâm cöùng (maïc
hoùa hoaëc khoâng ngaïc
hoùa)
hard palate ngaïc cöùng; ngaïc tröôùc
hard sign daáu cöùng
hardening cöông hoùa (hieän töôïng
~)
harmonic (nh. overtone) thanh coäng höôûng
harmonics taàn soá coäng höôûng
harmony hoøa aâm; hoøa thanh
harmony of vowels haøi hoøa nguyeân aâm
(hieän töôïng ~)
hash mark (nh. double daáu thaäp ñoâi (#)
cross)
head (1) trung taâm (ngöõ phaùp)
head (2) (cf. prehead) phaàn ñaàu (cuûa ñôn vò
ngöõ ñieäu)
head-driven phrase- ngöõ phaùp caên cöù
structure grammar vaøo trung taâm caùc
ngöõ ñoaïn
head-first language ngoân ngöõ taâm-ñi-
tröôùc
head-last language ngoân ngöõ taâm-ñi-sau
head feature neùt ñaëc tröng cuûa
trung taâm
head feature quy öôùc ñaëc tröng cuûa
convention (HFC) trung taâm
head parameter tham soá cuûa töø trung
taâm ngöõ ñoaïn
143

head register aâm vöïc oùc


head-rhyme nh. alliteration
head voice (cf. chest gioïng oùc
voice)
headed construction x. endocentric
contruction / syntagm
headlinese ngöõ phaùp cuûa tieâu
ñeà
headword töø ñaàu muïc (trong töø
ñieån)
hearer ngöôøi nghe
hearing nghe; thính giaùc
hearing acuity khaû naêng phaân bieät
aâm
hearsay tin ñoàn
heavy noun phrase danh ngöõ naëng (coù
caáu truùc phöùc hôïp)
heavy stress troïng aâm naëng
heavy syllable (cf. light aâm tieát naëng (coù
syllable) vaän maãu phöùc hôïp)
heightened subglottal aùp suaát taêng döôùi
pressure thanh moân
hemistich (nh. half-line) baùn cuù; nöûa caâu thô
hendecasyllable (thô) möôøi moät aâm
(hendecasyllabic, n. & tieát; (thô) thaäp nhaát
adj.) ngoân
heptameter (thô) baûy chaân
heptastich (thô) thaát cuù; (thô)
baûy caâu
144

heptasyllable (thô) thaát ngoân; (thô)


(heptasyllabic, n. & adj.) baûy aâm tieát
hermeneutics thuyeát minh hoïc (moân
nghieân cöùu veà caùch
lónh hoäi moät vaên baûn
duøng ngoân ngöõ töï
nhieân)
hertz (Hz) hec / Hz / hertz
hesitation noise tieáng aäm öø
heterogloss (cf. tuyeán dò ngöõ
isogloss)
heterograph (cf. töø dò töï ñoàng aâm
heterophone,
homophone)
heterography (cf. dò taû
homography)
heteromorphemic dò hình vò (thuoäc ~)
heteronym (1) (cf. töø ñoàng töï hay ñoàng
heterograph, aâm
homophone)
heteronym (2) (cf. töø dò nguyeân
paronym)
heteronymy tính chaát ñoàng töï /
ñoàng aâm / dò nguyeân
heterophemy (cf. noùi nhòu hay vieát nhòu
tongue-slip)
heterophone töø ñoàng töï dò aâm
heterorganic (sounds) (aâm) dò vò
heterosyllabic dò (aâm) tieát (thuoäc ~)
heterotopy aâm laïc vò
hexameter (thô) saùu chaân
145

hexastich (thô) luïc cuù; (thô) saùu


caâu
hiatus choã taùch (coù hai
nguyeân aâm lieân tieáp
thaønh hai aâm tieát)
hierarchic organization toå chöùc coù toân ty
(caùch ~)
hierarchic structure caáu truùc coù toân ty
hierarchy toân ty (heä ~)
hierarchy of access to heä toân ty veà khaû
subjecthood naêng coù cöông vò chuû
ngöõ
hieratic writing taêng töï; thaàn vaên
hieroglyph thaùnh töï
high (vowel) (cf. low, (nguyeân aâm) cao; heïp
mid)
high frequency taàn soá cao
hissing (sound) (tieáng) xì xì
histoire (Ph.) x. fabula
historic present thì hieän taïi lòch söû
historical lòch söû
historical linguistics ngoân ngöõ hoïc lòch söû
(nh. diachronic
linguistics)
historical-comparative ngoân ngöõ hoïc so saùnh
linguistics – lòch söû
hocus-pocus linguistics ngöõ hoïc duy danh; ngöõ
(cf. God’s truth ~) hoïc aûo thuaät
hold (phase) (1) (giai ñoaïn) giöõ
hold (2) hieän dieän; ñang dieãn ra
146

hold (3) coù hieäu löïc; coù giaù


trò
hole in distribution oâ troáng trong heä phaân
boá
holograph toaøn vaên do taùc giaû
vieát tay
holophrase töø-caâu
(holophrastic, adj.)
holonym (cf. meronym) toång danh
holophrastic utterance caâu moät töø; caâu toaøn
khoái
homeostatic system heä thoáng töï ñieàu
chænh
homograph töø ñoàng töï
homographic chính taû coù söï töông
orthography öùng moät ñoái moät
giöõa aâm vaø chöõ
homography (cf. nhaát taû; quan heä
heterography) ñoàng töï
homomorph töø ñoàng hình khaùc loaïi
homonymous lexeme töø vò ñoàng aâm
homonym töø ñoàng aâm
homonymic conflict söï xung ñoät giöõa töø
ñoàng aâm
homonymous ñoàng aâm
homonymy (quan heä) ñoàng aâm
homophone töø ñoàng aâm dò nghóa
homophonous ñoàng aâm dò nghóa
homophony (quan heä) ñoàng aâm dò
nghóa
147

homorganic (sound) (aâm) ñoàng vò


honorific expression bieåu thöùc toân xöng
horizontal axis (cf. truïc hoaønh
vertical axis)
horizontal grouping quy nhoùm / taäp hôïp
ngang
horizontal splitting chia taùch ngang
hortative thöùc coå vuõ
human / non-human (phaïm truø) “ngöôøi / phi
ngöôøi”
hybrid word töø lai goác
hydronym thuûy danh
hypallage x. transferred epithet
hyperbaton pheùp taùch keát caáu
cuù phaùp thaønh chuoãi
tuyeán tính (bieän phaùp
tu töø)
hyperbole (cf. litotes) (pheùp) ngoa duï
hypercorrection sieâu chænh
hyperlect (cf. acrolect tieáng thöôïng löu
(2), basilect, mesolect,
paralect)
hypernym x. hyperonym /
superordinate
hyperonym (nh. thöôïng danh
superordinate)
hypersememic (cf. sieâu nghóa taèng hoïc
sememic) (thuoäc ~) (nghieân cöùu
quan heä giöõa ngoân
ngöõ vôùi theá giôùi beân
ngoaøi)
148

hyphen daáu noái


hypocoristic (suffix) giaûm kích aâu yeám
(haäu toá ~)
hypomorphemic caáp ñoä döôùi hình vò
stratum
hyponasality giaûm tính muõi hoùa
hyponym (nh. haï danh
subordinate; cf.
cohyponym,
superordinate)
hyponymy x. inclusion (1)
hypophoneme thaønh toá döôùi caáp
aâm vò
hypophonemic stratum caáp ñoä döôùi aâm vò
hoïc
hyporheme tieåu thuyeát; thuyeát
caáp döôùi
hypostasis chuyeån töø loaïi (hieän
töôïng ~)
hypotaxis, hypotactic phuï keát
(adj.) (cf. co-ordination,
parataxis)
hypotheme tieåu ñeà; ñeà caáp döôùi
hypothetical giaû thieát
hypothetical condition ñieàu kieän giaû thieát
(nh. unfulfilled condition,
unreal condition,
rejected condition,
counterfactual
condition)
149

hysteron-proteron pheùp ñaûo loän traät töï


bình thöôøng cuûa phaùt
ngoân (bieän phaùp tu
töø)

I
iamb (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [01]
iamb (iambic, adj.) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [01]
IC x. immediate constituent
IC-analysis x. immediate consituent
analysis
ICM x. idealized cognitive
model
icon hình hieäu
iconic hình hieäu (coù tính ~)
iconicity hình hieäu (tính ~)
ictus aâm tieát coù troïng aâm
ID x. immediate dominance
idea yù; yù nieäm
ideal hearer / listener ngöôøi nghe lyù töôûng
ideal language type kieåu ngoân ngöõ lyù
töôûng
ideal speaker ngöôøi noùi lyù töôûng
idealization lyù töôûng hoaù
150

idealized native ngöôøi baûn ngöõ lyù


speaker töôûng hoùa
ideation bình dieän yù nieäm
ideation phase giai ñoaïn hình thaønh yù
nieäm
ideational function of chöùc naêng yù nieäm
language cuûa ngoân ngöõ
ideational meaning nghóa yù nieäm
identical ñoàng nhaát
identical asimilation ñoàng hoùa ñoàng nhaát
(nh. complete
asimilation)
identical environment chu caûnh ñoàng nhaát
identifiability khaû naêng (ñöôïc) nhaän
dieän / ñoàng nhaát hoaù
identifiable coù theå (ñöôïc) nhaän
dieän / ñoàng nhaát hoùa
identifiable referent ñoái töôïng sôû chæ coù
theå xaùc ñònh ñöôïc
identification nhaän dieän / ñoàng
nhaát hoùa / xaùc laäp
caên cöôùc (vieäc / caùch
~)
identifier taùc töû nhaän dieän
identify nhaän dieän; ñoàng nhaát
(hoaù)
identifying keát caáu ñoàng nhaát
construction hoaù; keát caáu ñaúng
thöùc
identifying mnemonic thieát bò hoài öùc nhaïân
device dieän
151

identifying relative x. defining relative


identity caên cöôùc; tính ñoàng
nhaát
identity condition ñieàu kieän nhaän dieän /
ñoàng nhaát
identity deletion / löôïc boû yeáu toá ñoàng
erasure nhaát
ideogram / ideograph yù töï
ideographic script vaên töï ghi yù
ideophone töø duøng bieåu tröng
aâm thanh; töø bieåu yù
idioglossia (nh. maät ngöõ (caù nhaân)
autonomous speech)
idiolect bieät ngöõ caù nhaân;
caù ngöõ
idiom (1) (nh. habitual thaønh ngöõ
collocation)
idiom (2) bieät ngöõ; phöông ngöõ
idiom chunk boä phaän cuûa thaønh
ngöõ
idiomatic thaønh ngöõ tính
idiomaticity tính thaønh ngöõ
idiomatization thaønh ngöõ hoùa (quaù
trình ~)
idiophone ñaëc tröng ngöõ aâm
cuûa caù nhaân
if-clause caâu phuï duøng if
if-needed inference söï suy dieãn caàn ñeán if
iff (= if, and only if) khi vaø chæ khi
152

ill-formedness (nh. khoâng chænh; khoâng


ungrammaticality) chuaån (tính chaát ~)
illative (1) nhaäp caùch; noäi bieán
caùch
illative (2) phoù töø chæ haäu quaû
ill-formed khoâng chænh; khoâng
chuaån
illiteracy (traïng thaùi) muø chöõ
illocution x. illocutionary act
illocutionary (cf. ngoân trung
locutionary,
perlocutionary)
illocutionary act haønh ñoäng ngoân trung
illocutionary chuyeån vò ngoân trung
conversion
illocutionary force löïc ngoân trung
illocutionary goal (muïc) ñích ngoân trung
illocutionary meaning nghóa ngoân trung
(nh. illocutionary force)
illocutionary operator taùc töû ngoân trung
illocutionary particle tieåu töø (duøng laøm
taùc töû)ø ngoân trung
illocutionary satellite phuï ngöõ ngoân trung
illocutionary suicide yeáu toá hieån ngoân
phuû ñònh löïc ngoân
trung cuûa caâu (nhö toâi
xin vu caùo raèng noù
löøa anh)
illustrated (dictionary) (töø ñieån) coù minh hoïa
illustration minh hoïa
153

illustrative sample maãu minh hoïa


image (1) hình (aûnh)
image (2) hình aûnh (tu töø)
image (3) hình töôïng cuï theå hoùa
moät khaùi nieäm tröøu
töôïng
imagery x. figurative language
imaging system heä thoáng nhöõng caùch
hình dung (khaùi nieäm
hoùa) hieän thöïc (L.
Talmy)
imitation baét chöôùc; moâ phoûng
(vieäc / caùch ~)
imitation theory thuyeát moâ phoûng
(giaûi thích coäi nguoàn
cuûa ngoân ngöõ baèng
quaù trình baét chöôùc
nhöõng aâm thanh cuûa
töï nhieân)
imitative (sound/ word) moâ phoûng (aâm / töø
~)
immanent noäi taïi
immanent structure caáu truùc noäi taïi (L.
Hjemslev)
immediate constituent thaønh toá tröïc tieáp
(IC)
immediate dominance thöôïng vò tröïc tieáp
(ID)
immediate domination x. immediate dominance
immediate focus tieâu ñieåm tröïc tieáp
immersion method x. direct method
154

immutability tính baát di dòch (cuûa


ñònh luaät ngöõ aâm)
impediment chöôùng ngaïi; söï ngaên
caûn
imperative (mood) (cf. thöùc meänh leänh
command)
imperfect (aspect) theå vò thaønh
imperfective (aspect) theå khoâng hoaøn
thaønh
impersonal voâ nhaân xöng
implementation (söï) theå hieän; hieän
thöïc hoùa
implementation of lan truyeàn (söï bieán
change ñoåi)
implication haøm yù; keùo theo
implicational universal phoå nieäm taát suy
implicative (glagol, Ng.) (vò töø) bao haøm (coù
nghóa haøm thöïc trong
caâu khaúng ñònh vaø
haøm hö trong caâu phuû
ñònh)
implicative predicate vò ngöõ bao haøm
implicatum (implicata, ñieàu ñöôïc haøm yù
pl.)
implicature haøm ngoân
implicit aån maëc; haøm aån
implicit comparative tyû duï maëc aån (trong
nghóa cuûa tính töø höõu
ñoä)
implicit meaning haøm nghóa; nghóa haøm
aån
155

imply bao haøm; keùo theo


implied author taùc giaû aån maëc
implosive (1) aâm baäp vaøo
implosive (2) phuï aâm huùt vaøo
imposition söï aùp ñaët (O.
Yokoyama)
impossibility baát khaû höõu (tính ~)
impressive aán töôïng (töø ngöõ ~)
improper compound töø gheùp giaû hieäu (nhö
vó nhaän)
in-group language (cf. ngoân ngöõ duøng trong
out-group language) nhoùm
inactive consciousness yù thöùc töï giaùc khoâng
chuû ñoäng
inactive information tri thöùc khoâng ñöôïc
kích hoaït
inadequacy (cf. tính khoâng thoaû ñaùng
observational/ (cuûa moät moâ hình)
descriptive / explicative
adequacy
inalienable baát khaû ly
inanimate baát ñoäng vaät
inanimate noun (cf. danh töø baát ñoäng vaät
animate noun)
incapsulation x. nesting
inceptive (aspect) khôûi phaùt/ khôûi ñoäng
(theå ~)
inchoative (aspect) (x. laâm traïng (theå ~)
inceptive)
incidence taàm nghóa
156

inclusion (1)(nh. quan heä bao nghóa


hyponymy)
inclusion (2) x. nesting
inclusive (cf. exclusive) goäp (ngoâi thöù nhaát
phöùc soá coù bao goàm
ngoâi thöù hai : chuùng
ta)
inclusive disjunction pheùp tuyeån loûng (caû
(cf. exclusive hai veá coù theå ñöôïc
disjunction) tuyeån)
incompatibility ñoá kî (tính ~); khoâng /
baát töông thích (tính ~)
incompatible ñoá kî; khoâng / baát
töông thích
incomplete khoâng troïn veïn; dôû
dang
incomplete conjunct ngöõ lieân keát khoâng
coordination (nh. non- troïn veïn
constituent/ reduced
coordination,
conjunction reduction,
gapping)
incompletive khoâng hoaøn taát (theå
~)
inconsistency tính thieáu nhaát quaùn
inconsistent thieáu nhaát quaùn
incorporating topic chuû ñeà bao goäp (caùc
chuû ñeà tröôùc)
incorporation cô caáu ña toå hôïp; söï
bao goäp
157

incorporating language ngoân ngöõ ña toå hôïp


(nh. polysynthetic
language)
increasing intonation ngöõ ñieäu maïnh daàn
indeclinable khoâng bieán caùch ñöôïc
indefinite baát ñònh
indefinite article quaùn töø baát ñònh
indefinite- ñaïi töø baát ñònh – nghi
interrogative pronoun vaán
indefinite noun phrase danh ngöõ baát ñònh
indefinite numeral soá töø baát ñònh
indefinite pronoun ñaïi töø baát ñònh
indefinite quantifier löôïng töø baát ñònh
indefinite relative (nh. tieåu cuù lieân heä baát
non-defining relative; cf. ñònh
definite relative)
indefiniteness tính baát ñònh (ngöõ
phaùp hay nghóa hoïc)
independency quan heä khoâng phuï
thuoäc
indeterminacy tính baát ñònh
indeterminate class danh saùch baát ñònh
(khoâng roõ laø kheùp
hay môû)
index (1) chæ hieäu (Ch. S. Peirce)
index (2) chæ luïc; muïc luïc tra
cöùu
indexical (nh. deictic) tröïc chæ
indexical item yeáu toá tröïc chæ
158

indexicality x. deixis
indicative (mood) thöùc traàn thuaät
indirect illocutionary löïc ngoân trung giaùn
force tieáp
indirect interrogative (caâu) nghi vaán giaùn
tieáp
indirect object boå ngöõ giaùn tieáp
indirect question caâu hoûi giaùn tieáp
indirect quote caâu daãn giaùn tieáp
indirect speech (nh. lôøi daãn thuaät giaùn
reported speech, oratio tieáp
obliqua)
indirect speech act haønh ñoäng ngoân töø
giaùn tieáp
individualizing loaïi töø caù theå hoaù
classifier
Indo-European AÁn-AÂu
inessive ñònh vò (caùch ~)
inference suy dieãn (söï / caùch ~)
infinite class x. open class
infinitival clause tieåu cuù coù vò töø
daïng nguyeân
infinitival construction keát caáu (duøng thöùc)
voâ ñònh
infinitival particle tieåu töø to chæ vò töø
daïng nguyeân (trong
tieáng Anh)
infinitive (1) thöùc voâ ñònh
infinitive (2) daïng nguyeân (cuûa vò
töø)
159

infix noäi toá


infixation phöông thöùc (duøng)
noäi toá
infecting influence aûnh höôûng laây nhieãm
infelicity (cf. felicity tính voâ hieäu löïc
condition)
inference explosion söï buøng noå cuûa soá
khaû naêng suy dieãn
infinite regress khaû naêng phaân nhoû
ñeán voâ taän (nghóa toá
hay chieát ñoaïn)
inflectional / inflecting ngoân ngöõ khuaát
language (nh. fusional chieát; ngoân ngöõ bieán
language) hình
inflection (cv. inflexion) vó toá; bieán toá
inflectional hình thaùi hoïc bieán hình
morphology (cf. töø
derivational
morphology)
inflectional suffix (cf. haäu toá bieán hình töø
derivational suffix)
inflexible baát khaû bieán
inflexion (cuõ) x. inflection
influence aûnh höôûng
inform reason nguyeân do thoâng tin
informal (discourse / khoâng chính thöùc (dieãn
speech) ngoân ~)
informant (nh. tö lieäu vieân
consultant)
information capacity dung löôïng thoâng tin
160

information dynamics tyû löïc thoâng tin


information focus tieâu ñieåm thoâng tin
information loss söï toån thaát (löôïng)
thoâng tin
information source nguoàn thoâng tin
information structure caáu truùc thoâng tin
information theory lyù thuyeát thoâng tin
informational maïch laïc veà noäi dung
coherence thoâng tin
informational thoûa hieäp trong thoâng
compromise tin
informational hybrid keát caáu lai taïp veà
thoâng tin
informational tính baát khaû dung veà
incompatibility thoâng tin
informational tính thöøa dö veà thoâng
redundancy tin
informative coù giaù trò thoâng tin
informativity giaù trò thoâng tin
ingressive aâm nhaäp
inhalation hôi thôû vaøo
inherent coá höõu
inherent attribute tính ngöõ noäi taïi; thuoäc
tính coá höõu
inherent feature (cf. (neùt) ñaëc tröng noäi taïi
context feature, rule / coá höõu
feature)
inherently reciprocal vò töø chöùa saün nghóa
verb töông hoã
161

inheritance thöøa höôûng (caùc quan


heä caáu truùc sau khi
chuyeån hình)
initial (1) (cf. medial, thuûy aâm; aâm ñaàu
final)
initial (2) (at ~ position) (ôû vò trí) ñaàu
initial devoicing (hieän töôïng) voâ thanh
(initially devoiced, adj.; hoùa aâm ñaàu
cf. final devoicing)
initialism (taäp quaùn vieát taét)
giöõ chöõ ñaàu töø
initiator cô quan khôûi phaùt
(luoàng hôi)
initiator (of action) ngöôøi / nhaân toá khôûi
innateness hypothesis giaû thuyeát baåm sinh
(“khaû naêng ngoân ngöõ
laø baåm sinh”)
inner ear tai trong
inner inflection bieán hình beân trong;
khuaát chieát beân trong
inorganic (cf. organic) voâ cô
input ñöôøng vaøo
insertion xen
instantaneous release x. abrupt release
instantaneous (situation ñieåm tính (söï tình ~)
type)
instantiation minh hoïa; minh ñònh
institution thieát cheá
institutional thieát cheá (thuoäc ~)
162

institutional fact söï kieän thuoäc thieát


cheá
institutional linguistics khoa nghieân cöùu ngoân
ngöõ trong caùc thieát
cheá
institutionalization thieát cheá hoùa
institutionalized pheùp ngoa duï thieát
hyperbole cheá hoaù
institutionalized lòch söï thieát cheá hoaù
politeness
institutionalized ngoân caûnh tình huoáng
situational context thieát cheá hoaù
institutionalized time thôøi gian thieát cheá
hoaù
institutionalized pheùp khieâm duï thieát
understatement cheá hoaù
instrumental (case) caùch coâng cuï
instrumental phonetics ngöõ aâm hoïc khí cuï
(nh. experimental
phonetics)
intended pleonasm truøng ngöõ coá yù
intensification söï taêng cöôøng
intensifier taùc töû / traïng ngöõ
taêng cöôøng
intension (cf. extension) noäi haøm
intensional meaning nghóa noäi haøm
(nh. intension)
intensional definition ñònh nghóa baèng noäi
haøm
intensive (construction / (keát caáu/ vò töø) taäp
verb) (cf. extensive) trung
163

intensive-iterative pheùp laëp laïi vôùi yù


nghóa cöôøng ñieäu
intensive pronoun (nh. ñaïi töø cöôøng ñieäu
emphatic pronoun)
intensity (cf. loudness) cöôøng ñoä
intention yù ñònh
intention of utterance yù ñònh cuûa vieäc phaùt
ngoân
intentional (cognitive) caáu truùc nhaän thöùc
structure cuûa yù ñònh
intentionality tính chaát coá yù
inter-level bình dieän trung gian
interaction töông taùc (hoaït ñoäng
~)
interaction quaûn lyù söï töông taùc
management (vieäc / caùch ~)
interactive system heä thoáng töông taùc
interactional xaõ hoäi ngoân ngöõ hoïc
sociolinguistics töông taùc
interactionalism töông taùc luaän (quan
ñieåm veà baûn chaát
töông taùc trong taát caû
caùc bình dieän ngoân
ngöõ)
interchangeability khaû naêng thay theá
nhau
interconsonantal (vò trí) giöõa hai phuï aâm
(position)
interdental giöõa (hai haøng) raêng
interdependence töông thuoäc (quan heä
~)
164

interdisciplinarity (of tính lieân ngaønh cuûa


linguistics) ngoân ngöõ hoïc
interface giao dieän
interference (1) giao thoa (hieän töôïng ~)
interference (2) (nh. (söï) chuyeån di tieâu cöïc
negative transfer)
interfix trung gian toá; trung toá
interfixation phöông thöùc (duøng)
trung (gian) toá
interior monologue ñoäc thoaïi beân trong
interjection (cf. thaùn töø
exclamation)
interlanguage (nh. ngoân ngöõ trung gian
intermediate language) (trong vieäc hoïc tieáng)
interlingua ngoân ngöõ trung gian
(trong ngaønh trí tueä
nhaân taïo)
intermediate language ngoân ngöõ trung gian
(nh. interlanguage)
intermediate söï phoùng chieáu trung
projection gian
intermediate state ngöõ traïng trung gian
intermediate vowel nguyeân aâm trung gian
(giöõa hai nguyeân aâm
moác)
internal adequacy (cf. söï thoûa ñaùng noäi taïi
external adequacy)
internal inflection bieán hình beân trong;
khuaát chieát beân trong
internal object boå ngöõ noäi taïi (chöùa
trong vò töø)
165

internal reconstruction phuïc nguyeân beân trong


internal rhyme (cf. vaàn löng
Leonine rhyme)
internal sandhi sandhi beân trong
internalization nhaäp taâm; nhaäp noäi;
noäi hoaù
internalized language ngoân ngöõ noäi hoùa
(cf. externalized
language)
international language ngoân ngöõ quoác teá;
quoác teá ngöõ
International Phonetic Töï maãu Ngöõ aâm
Alphabet Quoác teá
International Phonetic Hoäi Ngöõ aâm hoïc
Association Quoác teá
interpersonal lieân nhaân
interpersonal meaning yù nghóa lieân nhaân
interpretant nhaän hieåu (moät trong
ba yeáu toá cuûa tam
giaùc bieåu nghóa theo
lyù thuyeát C.S. Peirce)
interpretation (cf. thuyeát minh; giaûi
translation) thuyeát; dòch (mieäng)
interpretative (coù tính) thuyeát minh
interpreter ngöôøi dòch (mieäng); ~
thoâng ngoân
interrogative hoûi; nghi vaán
interrogative clause caâu / tieåu cuù nghi
vaán
interrogative pronoun ñaïi töø nghi vaán
166

interrogative sentence caâu nghi vaán; caâu hoûi


interruptability tính coù theå cheâm xen
interrupted x. non-continuant
interruption söï döùt quaõng / ngaét
quaõng
intersection of sets söï ñan chen giöõa caùc
taäp hôïp
inter-sentence anaphor hoài chæ xuyeân caâu
(yeáu toá ~)
intersentential linkage lieân heä giöõa caùc caâu
intertextual lieân vaên baûn
intertextuality tính lieân vaên baûn
interval khoaûng; khoaûng caùch
interview phoûng vaán (cuoäc ~)
intervocalic (position) giöõa hai nguyeân aâm
(vò trí ~)
intonation ngöõ ñieäu
intonation contour ñieäu hình ngöõ ñieäu
intonation-group (nh. nhoùm ngöõ ñieäu
breath-group,
phonological phrase,
tone-group, tone-unit)
intonational phrase x. intonation-group
intonation pattern moâ hình ngöõ ñieäu
intonogram baûn ghi aâm ñieäu
intonograph maùy ghi aâm ñieäu
intransitive adjective tính töø khoâng theå coù
boå ngöõ
167

intransitive verb (nh. vò töø baát caäp vaät; vò


one-place verb) töø noäi ñoäng
intransitivity tính noäi ñoäng; tính baát
chuyeån taùc
intraoral pressure aùp suaát beân trong
mieäng
intrasentential linkage lieân heä beân trong caâu
intrinsic noäi taïi; coá höõu
intrinsic bound giôùi haïn noäi taïi
intrinsic modality x. deontic modality
intrinsic ordering (cf. trình töï noäi taïi
extrinsic ordering)
intrinsic system of heä thoáng quy chieáu
spatial reference noäi taïi trong khoâng
gian
introductory (element) daãn nhaäp (yeáu toá ~)
introflecting language ngoân ngöõ coù phöông
(nh. introflexive thöùc khuaát chieát beân
language) trong
introflection phöông thöùc khuaát
chieát beân trong
introflexive language x. introflecting language
introspection noäi quan
introspective method phöông phaùp noäi quan
intrusive aâm cheâm
intuition (nh. tacit tröïc giaùc; caûm thöùc
knowledge,
Sprachgefuhl)
intuitive tröïc giaùc (coù tính ~)
invariable baát bieán
168

invariant haèng theå


invective (cf. flyting, duøng ñeå la maéng
lampoon)
inventory danh saùch lieät keâ (ñôn
vò / yeáu toá, v.v.)
inversed word order traät töï töø ñaûo
inversion ñaûo (caâu, traät töï, vai)
inversion test traéc nghieäm ñaûo vò
inverted commas x. quotation mark
inverted pseudo-cleft caâu cheû giaû ñaûo vò
sentence
ionic majore (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [1100]
ionic minore (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [0011]
irony, ironic (adj.) bieám duï; (lôøi) mæa mai
irrealis phi (hieän) thöïc (tình
thaùi ~)
irrealis scope taàm bao quaùt cuûa yù
phi thöïc
irregular baát quy taéc; phi quy
taéc
irrelevant khoâng quan yeáu
irreversibility tính khoâng theå ñaûo vò
(cuûa keát caáu cuù
phaùp)
island cuø lao (toå hôïp coù caùc
thaønh toá khoâng theå
taùch rieâng)
169

island condition ñieàu kieän cuø lao (cho


pheùp caùc thaønh toá
cuûa moät toå hôïp coù
theå taùch rieâng)
island constraint haïn leää cuø lao
isochronism x. isochrony
isochrony (cf. moâ hình coù troïng aâm
isosyllabism) caùch ñeàu
isogloss tuyeán ñaúng ngöõ
isoglottic line x. isogloss
Øisograph x. isogloss
isolate (language) (ngoân ngöõ) taùch
bieät / bieät laäp
isolated opposition (cf. theá ñoái laäp ñôn nhaát /
proportional) opposition) bieät laäp
isolating language ngoân ngöõ ñôn laäp
isolect bieät ngöõ ñôn ñaúng
tuyeán
isolex (cf. isogloss) tuyeán ñaúng töø
isomorph (cf. isogloss) tuyeán ñaúng hình
isomorphic line x. isomorph
isomorphism tính ñaúng hình
isophone (cf. isogloss) tuyeán ñaúng aâm
isophonic line x. isophone
isopleth tuyeán ñaúng ngöõ vaên
hoùa
isoseme tuyeán ñaúng nghóa
isosyllabism (cf. moâ hình coù aâm tieát
isochrony) baèng nhau
170

isotopy tính töông hôïp (veà) chuû


ñeà (trong vaên baûn) (A.
Greimas)
italics chöõ in nghieâng
item ñôn vò; hình thaùi ñôn;
yeáu toá
item-and-arrangement (moâ hình) ñôn vò-vaø-
(IA) (model) caùch-saép- xeáp
item-and-process (IP) (moâ hình) ñôn vò-vaø-
(model) thao-taùc
iteration taùi dieãn
iterative nh. frequentative
iterative numeral soá töø thöôøng dieãn
iterative rule x. recursive rule

J
Jakobsonian theo lyù thuyeát cuûa R.
Jakobson
Jakobsonian hypothesis giaû thuyeát Jakobson
(veà thöù töï thay ñoåi
cuûa caùc theá ñoái laäp
aâm vò hoïc)
jargon bieät ngöõ ngheà nghieäp
jaw-breaker töø khoù phaùt aâm; töø
“treïo quai haøm”
joint moneme (cf. free nguyeân vò raøng buoäc
moneme)
journalese gioïng baùo chí
171

judgement phaùn ñoaùn


junction quan heä hoäi keát
junctives chæ toá tieáp ñieåm
junctor taùc töû lieân keát
juncture keát hieäu; tieáp ñieåm;
tín hieäu tieáp ñieåm
jussive (form/ sentence) (hình thaùi/ caâu) meänh
leänh coù nghóa “cho
pheùp”
juxtaposing keát noái
juxtaposition quan heä ñaúng keát
khoâng coù lieân töø
juxtapositional change bieán aâm keát hôïp

K
kana chöõ kana (vaên töï aâm
tieát tính cuûa tieáng
Nhaät)
kanamajiri chöõ kanamajiri (vaên töï
Nhaät Baûn keát hôïp
chöõ kanji vôùi chöõ kana)
kanji chöõ kanji ("haùn töï";
vaên töï Nhaät duøng
chöõ Haùn)
katakana chöõ katakana (vaên töï
Nhaät ghi mora)
172

Katz-Postal hypothesis giaû thuyeát Katz-Postal


(phuû nhaän söï töông
ñoàng veà nghóa giöõa
caáu truùc saâu vaø caáu
truùc beà maët)
Kazan School Tröôøng Kazan
Keenan-Comrie toân ty Keenan-Comrie
hierarchy
kenning pheùp thay danh tính
baèng hình aûnh mieâu
taû
kernel sentence caâu loõi
kernel string chuoãi loõi
kernel transformation chuyeån hoùa coát loõi
(khoâng coù taùc duïng
vôùi tieåu cuù phuï)
key (1) chìa khoùa
key (2) gioïng; phong caùch noùi
key-lowering (nh. haï thaáp gioïng
register-lowering)
keyword töø chìa khoaù
keyword system heä thoáng töø-chìa
khoaù
kinakema (Ng.) (cf. bieåu töôïng neùt khu
kinema, akusma) bieät ñoäng-aâm hoïc (B.
de Courtenay)
kinema (Ng.) bieåu töôïng neùt khu
bieät ñoäng hoïc (B. de
Courtenay)
kineme (ñieäu) boä vò
kinesics ñieäu boä hoïc
173

kinesthesia ñoäng giaùc


kinesthetic ñoäng giaùc (thuoäc ~)
kinetic tone x. dynamic tone
kinship term töø ngöõ chæ quan heä
thaân toäc
koineù (Hy) daïng ngoân ngöõ chung
kymogram baûn ghi ba ñoäng
kymograph maùy ghi ba ñoäng

L
label nhaõn
labelled brackets ñoùng ngoaëc coù (ñeà)
nhaõn
labeling ñònh nhaõn; ñeà nhaõn
labial moâi (aâm ~)
labial umlaut hieän töôïng umlaut moâi
labialization (hieän töôïng) moâi hoùa
labialized moâi hoaù
labial velar x. labiovelar
labiodental moâi raêng
labiovelar moâi maïc (aââm ~)
labiovelarization (hieän töôïng) moâi maïc
hoùa
lacuna choã khieám khuyeát
LAD x. language acquisition
device
174

laletics ngöõ aâm hoïc cuûa


khaåu ngöõ
lamina (nh. blade) ñaàu löôõi
laminal ñaàu löôõi (aâm ~)
lampoon (cf. flyting) baøi chaâm bieám
landing site vò trí chuyeån tôùi
landmark moác ñònh vò; neàn ñònh

language ngoân ngöõ; (thöù) tieáng
language acquisition quaù trình thuï ñaéc
ngoân ngöõ
language acquisition thieát bò thuï ñaéc ngoân
device ngöõ
language apprehension tri giaùc ngoân ngöõ
(vieäc / caùch ~)
language barrier raøo chaén ngoân ngöõ;
ngoân ngöõ baát ñoàng
(tình traïng ~)
language behavio(u)r haønh vi ngoân ngöõ
language capacity (nh. linguistic
competence)
language change chuyeån bieán ngoân
ngöõ
language contact tieáp xuùc ngoân ngöõ
language death söï tieâu vong cuûa ngoân
ngöõ
language diffusion x. language spread
language engineering x. language planning
language faculty khaû naêng ngoân ngöõ
(töï nhieân)
175

language family ngöõ heä


language game troø chôi ngoân ngöõ
language generation söï saûn sinh ngoân ngöõ
Language Independent Traät töï thaønh toá ñöôïc
Preferred Order of öu ñaõi trong moïi ngoân
Constituents (LIPOC) ngöõ
(S. Dik)
language laboratory phoøng maùy (ñeå hoïc
tieáng)
language loss thaát ngöõ (hieän töôïng
~)
language loyalty x. language maintenance
language maintenance söï trung thaønh ñoái vôùi
ngoân ngöõ
Language of Thought Giaû thuyeát veà Ngoân
Hypothesis ngöõ cuûa Tö duy (G.
Fodor)
language pathology beänh hoïc veà ngoân
ngöõ
language planning (nh. keá hoaïch hoaù ngoân
language engineering, ngöõ
language treatment)
language recognizing heä nhaän dieän ngoân
system ngöõ
language shift söï bieán ñoåi ngoân ngöõ
(do nhaân toá phi ngoân
ngöõ)
language spread (nh. söï baønh tröôùng ngoân
language diffusion) ngöõ
language system heä thoáng ngoân ngöõ
language treatment x. language planning
176

language universal (cf. phoå nieäm ngoân ngöõ


linguistic universal)
langue (Ph.) (cf. parole) ngoân ngöõ (phaân bieät
vôùi lôøi noùi)
lapsus calami vieát nhòu
lapsus linguae noùi nhòu
laryngeal aâm thanh haàu
laryngealized thanh haàu hoùa
laryngectomy giaûi phaãu caét boû
(moät phaàn) thanh haàu
laryngograph maùy ghi chaán ñoäng
cuûa thanh haàu
laryngopharynx phaàn thanh haàu döôùi
yeát haàu
laryngoscope maùy quay phim hoaït
ñoäng cuûa thanh haàu
larynx thanh haàu
last name hoï (“teân ñeå sau cuøng”
theo taäp quaùn cuûa
ngöôøi AÂu)
lateral aâm beân
lateral consonant phuï aâm beân
lateral fricative aâm xaùt beân
lateral plosion tieáng baät beân (sau
aâm taéc)
law of harmony of luaät phuø-traàm (trong
tones töø laùy tieáng Vieät)
177

law of the sign quy luaät cuûa phuø hieäu


(hai maët naêng bieåu
vaø sôû bieåu khoâng bao
giôø thieáu nhau)
lax aâm lôi
lay ñoaûn thi
layer lôùp
layer of structure lôùp cuûa caáu truùc
layering (1) phaân lôùp
layering (2) cuøng caáp
leading question caâu hoûi daãn daét
learnability khaû naêng hoïc; tính hoïc
ñöôïc
learned expression loái noùi baùc hoïc
learned word töø baùc hoïc
least effort (law of ~) giaûm khoù (luaät ~)
leave-taking lôøi töø bieät
lect bieán theå ngoân ngöõ
lectal bieät ngöõ hay phöông
ngöõ (thuoäc)
left-branching ñöôøng nhaùnh sang traùi
left dislocation raõ sang traùi
left linear grammar (cf. ngöõ phaùp tuyeán tính
right linear grammar) vieát töø traùi sang phaûi
(trong ngoân ngöõ hoïc
ñieän toaùn)
leftward expansion khai trieån sang traùi
legal hôïp phaùp
(leit)motif moâtíp
178

lemma (1) boå ñeà


lemma (2) (cf. lexical daïng töø ñieån cuûa töø
entry)
lemmatization caùch xaùc ñònh daïng
töø ñieån cuûa töø
length tröôøng ñoä
length-mark daáu chæ tröôøng ñoä
lengthening taêng tröôøng ñoä
lenis (pl. lenes) yeáu; lôi
lenition giaûm ñoä caêng (cuûa
phuï aâm) (hieän töôïng
~)
lento (phaùt aâm / ñoïc) chaäm
Leonine rhyme vần Leùonine (tieáng
tröôùc choã ngaét nhòp
hieäp vaàn vôùi tieáng
cuoái doøng thô)
letter chöõ caùi
level (1) bình dieän; caáp ñoä;
möùc ñoä
level (2) baèng; phaúng
level of adequacy möùc ñoä thích ñaùng /
thoûa ñaùng
level of stress möùc troïng aâm
level of representation caáp ñoä theå hieän /
trình hieän
level-skipping (cf. thaêng caáp
loopback, layering(2))
level tone thanh ngang; thanh baèng
179

levelling san baèng (vieäc ~; caùch


~)
lexeme töø vò; töø caùn vò; ñôn
vò mang nghóa töø vöïng
trong töø
lexemic töø vò (thuoäc ~)
lexemic distinctness tính khu bieät töø vöïng
lexemic identity tính ñoàng nhaát töø vò
lexemic stratum töø taèng; lôùp töø vò
lexemic system heä thoáng töø vò
lexical töø vöïng (thuoäc ~)
lexical access truy caäp töø vöïng (trong
nhaän thöùc)
lexical ambiguity tính löôõng nghóa töø
vöïng
lexical attachment xaùc ñònh vò trí cuûa töø
vò (vieäc / caùch ~)
lexical category phaïm truø töø vöïng
lexical causative (cf. keát caáu gaây khieán töø
morphological ~) vöïng
lexical component (cf. thaønh toá töø vöïng
postlexical component)
lexical cycle voøng töø vöïng
lexical diffusion lan truyeàn (söï bieán ñoåi
aâm) qua töø vöïng
lexical entry (cf. lemma muïc töø
(2))
lexical field (nh. tröôøng töø vöïng
semantic field)
180

lexical form (cf. hình thaùi töø vöïng


grammatical form)
lexical-functional ngöõ phaùp töø vöïng-
grammar (LFG) chöùc naêng
lexical gap oâ troáng töø vöïng
lexical-interpretative nghóa hoïc thuyeát minh
semantics töø vöïng
lexical item yeáu toá töø vöïng
lexical meaning nghóa töø vöïng
lexical means (of phöông tieän töø vöïng
expression)
lexical metonymy hoaùn duï töø vöïng hoïc
lexical phonology aâm vò hoïc töø vöïng
lexical priority theá öu tieân töø vöïng
hoïc
lexical semantics ngöõ nghóa hoïc töø vöïng
lexical stress x. word stress
lexical structure (nh. caáu truùc töø vöïng
lexical system)
lexical syntax cuù phaùp töø vöïng hoïc
(giaûi thích quy taéc cuù
phaùp baèng nghóa cuûa
töø)
lexical system (nh. heä thoáng töø vöïng
lexical structure)
lexical tone thanh ñieäu cuûa töø
lexical verb (nh. full vò töø thöïc nghóa
verb)
181

lexical word (nh. content thöïc töø


/ contentive / full /
dictionary word)
lexicalist hypothesis giaû thuyeát theo quan
ñieåm töø vöïng
lexicalist morphology hình thaùi hoïc treân quan
ñieåm töø vöïng
lexicalization töø vöïng hoaù
lexicography töø ñieån hoïc
lexicology töø vöïng hoïc
lexicon voán töø vöïng
lexico-grammatical (loaïi/ nghóa) töø vöïng-
(class / meaning) ngöõ phaùp
lexicostatistics töø vöïng thoáng keâ hoïc
lexis (1) (nh. lexicon) voán töø vöïng
lexis (2) (nh. dictum) ngoân lieäu (cf. tình thaùi)
liaison ñoïc noái
license caáp pheùp
licensed tính ngoaøi aâm tieát hôïp
extrasyllabicity leä
licenser taùc töû ñieäu tính caáu
truùc aâm vò cuûa töø
lifting thao taùc naâng caáp
ligature chöõ gheùp dính
light syllable (cf. heavy aâm tieát nheï
syllable)
light vowel nguyeân aâm saùng
limitative coù chöùc naêng haïn
ñònh
182

linear hình tuyeán; tuyeán tính


linear grammar (cf. ngöõ phaùp tuyeán tính
regular grammar) (trong ngoân ngöõ hoïc
ñieän toaùn)
linear(istic) phonology aâm vò hoïc tuyeán tính
(x. segmental ~); (luaän)
autosegmental ~)
linear precedence (LP) quy taéc traät töï tuyeán
rule tính
linear processing caùch xöû lyù theo traät
töï tuyeán tính
linear script vaên töï tuyeán tính
linear structure of caáu truùc tuyeán tính (töï
language nhieân) cuûa ngoân ngöõ
linear succession söï tieáp noái tuyeán tính
linearity tuyeán tính
linearity principle nguyeân lyù tuyeán tính
linearization (1) tuyeán tính hoùa
linearization (2) aùp ñaët tuyeán tính leân
nhöõng ñôn vò phi tuyeán
lingering relevance (cf. tính quan yeáu thöôøng
current relevance) xuyeân
lingua franca ngoân ngöõ chung (ñöôïc
nhöõng ngöôøi dò ngöõ
duøng ñeå giao tieáp vôùi
nhau)
Lingua Mentalis Ngoân ngöõ trong Trí
naõo
lingual löôõi (phuï aâm ~)
lingual roll/ trill rung löôõi (aâm ~)
183

linguist (1) ngöôøi bieát nhieàu thöù


tieáng
linguist (2) nhaø ngoân ngöõ hoïc
linguistic ngoân ngöõ hoïc (thuoäc
~)
linguistic anthropology nhaân hoïc ngoân ngöõ
hoïc
linguistic area (nh. khu vöïc ngoân ngöõ;
Sprachbund) ngöõ vöïc
linguistic behavio(u)r haønh vi ngoân ngöõ;
thaùi ñoä ngoân ngöõ hoïc
linguistic ñaëc tröng hoïc ngoân
characterology ngöõ
linguistic competence thaåm naêng ngoân ngöõ
linguistic community (khoái) coäng ñoàng
ngoân ngöõ
linguistic construct kieán taïo ngoân ngöõ
hoïc
linguistic criticism pheâ bình (veà) ngoân
ngöõ hoïc
linguistic determinism quyeát ñònh luaän ngoân
(cf. linguistic relativity) ngöõ
linguistic environment chu caûnh ngoân ngöõ
linguistic experiment thí nghieäm ngoân ngöõ
hoïc
linguistic form hình thaùi ngoân ngöõ
linguistic geography ñòa lyù ngoân ngöõ (nhö
(nh. dialectology (2)) phöông ngöõ hoïc)
linguistic intuition caûm thöùc ngoân ngöõ
(hoïc); tröïc giaùc ngoân
ngöõ (hoïc)
184

linguistic minority daân toäc noùi tieáng


thieåu soá
linguistic pragmatics duïng phaùp ngoân ngöõ
hoïc; ngöõ duïng phaùp;
ngöõ duïng hoïc
linguistic performance (caùch) duïng ngoân /
thöïc haønh ngoân ngöõ
linguistic philosophy trieát lyù ngoân ngöõ hoïc
linguistic relativity (cf. töông ñoái luaän ngoân
linguistic determinism) ngöõ hoïc
linguistic relevance tính quan yeáu ngoân
ngöõ hoïc
linguistic semantics nghóa hoïc ngoân ngöõ;
ngöõ nghóa hoïc
linguistic science x. linguistics
linguistic sciences (1) ngoân ngöõ hoïc vaø ngöõ
aâm hoïc (nhö hai moân
hoïc rieâng)
linguistic sciences (2) (caùc) khoa hoïc veà
(sciences du langage ngoân ngöõ
(Ph.))
linguistic sign daáu / phuø hieäu ngoân
ngöõ; kyù hieäu ngoân
ngöõ
linguistic statistics thoáng keâ ngoân ngöõ
hoïc
linguistic substrate cô taèng ngoân ngöõ hoïc;
(nh. substrate language) taàng ngoân ngöõ cô sôû
linguistic theory lyù thuyeát ngoân ngöõ
hoïc
linguistic typology loaïi hình hoïc ngoân ngöõ
185

linguistic universal (cf. phoå nieäm ngoân ngöõ


language universal) hoïc
linguistic variable bieán soá ngoân ngöõ hoïc
linguistic view of the theá giôùi quan cuûa
world ngoân ngöõ
linguistic world image hình aûnh cuûa theá giôùi
qua ngoân ngöõ
linguistically irrelevant khoâng quan yeáu veà
phöông dieän ngoân ngöõ
hoïc
linguistically relevant quan yeáu veà phöông
dieän ngoân ngöõ hoïc
linguistically söï khaùi quaùt hoùa coù
significant yù nghóa ngoân ngöõ hoïc
generalization
linguistician x. linguist (2)
linguistics (nh. linguistic ngoân ngöõ hoïc
science)
linguo- löôõi (thuoäc ~)
link (moái) lieân heä
linkage lieân heä (vieäc / caùch
xaùc laäp ~)
linking morpheme hình vò (coù taùc duïng)
lieân heä
linking “r” aâm “r” coù taùc duïng
lieân heä
linking verb (nh. copula) vò töø lieân keát; heä töø
linking word x. copula töø coù taùc duïng lieân
keát
lip(s) moâi
186

lip position tö theá moâi


lip rounding (tö theá / ñoäng taùc)
troøn moâi
lip spreading (tö theá / ñoäng taùc)
baønh moâi
LIPOC x. Language Independent
Preferred Order of
Constituents
liquid nöôùc (phuï aâm ~)
lisping taät khoâng phaùt aâm
ñöôïc [s], [z]
list danh saùch
listener ngöôøi nghe
literacy (cf. illiteracy) bieát chöõ
literal meaning nghóa nguyeân vaên
literal translation (cf. dòch saùt nguyeân vaên
free translation)
literary criticism pheâ bình vaên chöông
literary language ngoân ngöõ vaên chöông
literary linguistics (cf. ngoân ngöõ hoïc vaên hoïc
stylistics)
literary pragmatics ngöõ duïng phaùp vaên
hoïc
literary semantics nghóa hoïc vaên hoïc
literary theory lyù luaän vaên hoïc
litotes (nh. meiosis; cf. (pheùp) noùi giaûm;
hyperbole) khieâm duï
loan blend (cf. loan shift) töø möôïn giöõ aâm goác
loan shift (cf. loan blend) töø möôïn bieán aâm goác
187

loan translation (x. phoûng dòch; sao phoûng


calque)
loan (word) (nh. töø möôïn
borrowing)
local determinacy tính xaùc quyeát cuïc boä
(nguyeân taéc quy moät
aâm toá vaøo moät aâm
vò naøo ñoù maø chæ
xeùt hình thöùc ngöõ aâm
vaø chu caûnh ngöõ aâm
cuûa noù)
local transformation caûi bieán cuïc boä
localism khoâng gian coù cöông vò
chuû ñaïo (quan ñieåm ~)
localist hypothesis giaû thuyeát khoâng gian
luaän
locality condition ñieàu kieän veà tính cuïc
boä
localization khoâng gian hoaù (quan
ñieåm ~)
located point ñieåm ñöôïc ñònh vò
location ñònh vò; vò trí
locative ñònh vò (caùch ~); vò trí
ngöõ
locative adverbial traïng ngöõ vò trí/ nôi
choán
locomotion söï di chuyeån
locus (pl. loci) aâm tieâu
locution x. locutionary act
188

locutionary (cf. taïo ngoân


illocutionary,
perlocutionary)
locutionary act haønh ñoäng taïo ngoân
locutionary force löïc taïo ngoân
locutionary meaning nghóa taïo ngoân
(nh. propositional
meaning)
locutor ngöôøi noùi (x. addresser)
logic logic
logic of belief logic cuûa nieàm tin
logic of values logic cuûa caùc giaù trò
logical logic (thuoäc ~)
logical connective keát töø logic
logical consistency tính nhaát quaùn logic
logical constant x. logical connective
logical form (LF) (cf. daïng logic
phonetic form)
logical positivism thöïc chöùng luaän logic
logical presupposition tieàn giaû ñònh logic
logical semantics nghóa hoïc logic
logical subject chuû ñeà logic; sôû ñeà
logico-discursive nghóa logic ngoân töø
meaning
logocentrism (nh. quan ñieåm ñeà cao
phonocentrism) ngoân ngöõ noùi
logogen model moâ hình töø daïng
logogram/ logograph chöõ ghi töø
(cf. phonogram)
189

logographic script vaên töï ghi töø


logophoric pronoun ñaïi töø hoài chæ (trong
lôøi daãn tröïc tieáp)
logographic script vaên töï ghi töø
logophoric pronoun ñaïi töø chæ ngöôøi phaùt
ngoân
logorrhea chöùng baêng ngoân
logo-syllabic writing chöõ vieát ghi hình-aâm
tieát / töø-aâm tieát
long component thaønh toá daøi
long segment chieát ñoaïn daøi
long term memory kyù öùc daøi haïn
long (vowel) (nguyeân aâm) daøi
longitudinal (cf. cross- nghieân cöùu theo caùch
sectional) caét doïc
loopback (nh. voøng quay ngöôïc
backlooping; cf. level- (chuyeån moät caáp cao
skipping, layering(2)) xuoáng laøm phuï ngöõ
cho moät caáp döôùi)
loose (contact / loûng (caâu / tieáp xuùc)
sentence)
loss of accentuation maát troïng aâm (hieän
(nh. desaccentuation) töôïng ~)
loss of information maát thoâng tin (tình
traïng ~)
loudness (cf. intensity) ñoä lôùn
low (vowel) (nguyeân aâm) roäng;
thaáp
lower category phaïm truø thaáp (hôn)
lower lip moâi döôùi
190

lower jaw haøm döôùi


lower teeth raêng döôùi
lowering ñoäng taùc haï thaáp
lungs phoåi

M
macaronic (vaên baûn) laïm duïng
töø ngöõ ngoaïi quoác
(nhaát laø Lat.)
machine aided (human) dòch maùy coù ngöôøi
translation hieäu chænh
machine language (nh. ngoân ngöõ maùy
computer language)
machine translation dòch maùy
machine trasnslation heä thoáng dòch maùy
system
macrocontext vaên caûnh vó moâ
macrofamily ñaïi ngöõ heä
macrolinguistics (cf. ngoân ngöõ hoïc vó moâ
microlinguistics,
prelinguistics,
metalinguistics)
macron daáu chæ nguyeân aâm
daøi
macrosegment chieát ñoaïn vó moâ
macro-state ngöõ traïng vó moâ
macro(-)structure caáu truùc vó moâ
191

magnitude (of sound) ñoä lôùn (cuûa aâm


thanh)
MAHT x. machine-aided human
translation
main clause caâu chính; tieåu cuù
chính
main stress troïng aâm chính
main subject chuû ngöõ chính
main syllable aâm tieát chính
main variant bieán theå chính
main verb vò töø chính
major (nh. favourite) (moâ hình caâu) chính
(thoâng thöôøng nhaát,
coù söùc saûn sinh cao
nhaát)
major articulator (cf. khí quan caáu aâm chính
minor articulator)
major class feature (cf. ñaëc tröng veà ñöôøng
cavity feature, manner daãn aâm
of articulation, prosodic
feature, source feature)
major parts of speech töø loaïi chính
major pause (nh. choã ngöøng chính
phonological phrase
boundary)
major syllable (cf. minor aâm tieát chính
syllable)
majuscule vieát hoa; chöõ hoa
malapropism duøng töø sai ngoân
caûnh
192

Malayo-Polynesian Maõ Lai Ña ñaûo (ngoân


(languages) ngöõ ~)
male rhyme vaàn nam
malformation caáu taïo töø sai (do loaïi
suy sai)
mandative subjunctive thöùc haï thuoäc sai
khieán
manifestation x. actualization, realization
manipulating agent taùc theå sai khieán
manipulative (theå / thöùc) sai khieán
manner phöông thöùc
manner adverbial traïng ngöõ phöông thöùc
manner maxim chaâm ngoân veà phöông
thöùc
manner of articulation phöông thöùc caáu aâm
manner of production phöông thöùc saûn sinh
(aâm thanh)
manner of (verbal) phöông thöùc haønh
action ñoäng (ngoân töø)
many-valued logic logic ña trò
mapping aùnh xaï
margin ngoaïi vi; leà
marginal ngoaøi leà
marginal co-ordinator taùc töû ñaúng keát
khoâng ñieån hình
marginal modal (verb) x. semi-modal (verb)
marginal preposition baùn giôùi töø; giôùi töø
khoâng ñieån hình
193

marginal subordinator taùc töû phuï thuoäc hoùa


khoâng ñieån hình
marginally acceptable khaû thöù ôû ngoaïi bieân
marked coù ñaùnh daáu; höõu
tröng
marked form hình thaùi höõu tröng
marked term of an veá höõu tröng cuûa moät
opposition theá ñoái laäp
markedness tính coù ñaùnh daáu; tính
höõu tröng
markedness shift di chuyeån tính höõu
tröng (söï ~)
marker chæ toá; taùc töû ñaùnh
daáu
Markov chain chuoãi / daõy Markov
Markov process thuû thuaät Markov
masculine (gender) (cf. nam tính; gioáng ñöïc
feminine)
masculine rhyme (cf. vaàn nam (vaàn chaân
feminine rhyme) coù troïng aâm)
mass media truyeàn thoâng ñaïi
chuùng
mass noun (cf. count danh töø khoái
noun)
master speech act haønh ñoäng ngoân töø
chuû yeáu
material copula vò töø thöïc nghóa duøng
nhö heä töø
material implication haøm nghóa vaät chaát
material noun danh töø vaät chaát
194

MAT x. machine aided (human)


translation
matching condition ñieàu kieän phuø hôïp
matched pair caëp töông xöùng
mathematical ngoân ngöõ hoïc toaùn
linguistics hoïc
mathematical logic logic toaùn
matrix ma traän
matrix clause tieåu cuù meï
matrix sentence caâu meï; caâu chính
matrix string chuoãi meï
matrix predicate vò ngöõ meï
matronymic teân ñaët theo hoï ngoaïi
maxim (conversational phöông chaâm hoäi thoaïi
~)
maxim of discourse phöông chaâm cuûa dieãn
ngoân
maxim of manner (nh. phöông chaâm veà caùch
manner maxim) thöùc (“noùi cho roõ”)
maxim of quality (nh. phöông chaâm veà chaát
quality maxim) (“noùi ñieàu gì mình tin
laø coù thaät”)
maxim of quantity (nh. phuông chaâm veà löôïng
maxim of quantity) (“noùi heát söï thaät”)
maxim of relevance (nh. phöông chaâm veà tính
maxim of relevance) quan yeáu ("noùi vaøo
ñeà")
maxim violation vi phaïm phöông chaâm
(hoäi thoaïi)
195

maxims of x. conversational maxims


conversation
maximal extension ngoaïi dieân cöïc ñaïi; (söï)
bao quaùt toái ña
maximal command thoáng laõnh toái ña
maximal projection (nh. söï phoùng chieáu toái ña
phrasal expansion)
maximalism toái ña luaän
m-command x. maximal ~
mean length of tröôøng ñoä trung bình
utterance cuûa phaùt ngoân
meaning nghóa
meaning-changing caûi bieán coù thay ñoåi
transformation (cf. nghóa
meaning-preserving
transformation)
meaning algebra ñaïi soá hoïc cuûa nghóa
meaning-as-use theory lyù thuyeát “nghóa laø
caùch duøng” (L.
Wittgenstein)
meaning congruence lôùp töø coù nghóa töông
class hôïp
meaning extension ngoaïi dieân cuûa nghóa
meaning of speech act nghóa cuûa haønh ñoäng
ngoân töø
meaning postulate ñònh ñeà veà nghóa
meaning-preserving caûi bieán khoâng thay
transformation (cf. ñoåi nghóa
meaning-changing
transformation)
meaning structure caáu truùc nghóa
196

meaning substitution thay nghóa (vieäc / hieän


töôïng ~)
meaning system heä thoáng nghóa
meaning vs. content quan heä giöõa nghóa vaø
noäi dung
meaningful coù nghóa; mang nghóa
meaningfulness tính coù nghóa
meaninglessness tính voâ nghóa
mean length of chieàu daøi trung bình
utterance cuûa phaùt ngoân
means phöông tieän
Means-End Model moâ hình Phöông tieän-
Cöùu caùnh
means of actualization phöông tieän hieän thöïc
hoaù
measure ñaïc ngöõ (M.A.K.Halliday)
(= "loaïi töø")
mechanism cô cheá
mechanicism cô giôùi luaän
media (1) (n.) (cuõ; pl. phuï aâm giöõa (= phuï
mediae) aâm taéc höõu thanh)
media (2) (adj.) giöõa
medial (1) (trong ngoân ngöõ aâm
tieát tính) boä phaän ñaàu
cuûa vaän maãu
medial (2) (nh. middle thaùi trung (tính)
(voice))
medial (position) (vò trí) giöõa
medial vowel nguyeân aâm giöõa
197

medial verb vò töø trung tính


mediation vò theá trung gian
mediative coù vò theá trung gian
medio-passive thaùi bò ñoäng-trung tính
mediopalatal ngaïc giöõa (aâm ~)
mediovelar maïc giöõa (aâm ~)
medium (1) trung bình; giöõa
medium (2) (pl. media) phöông tieän/ keânh
truyeàn thoâng
medium stress troïng aâm trung bình
megamaxim of self- sieâu phöông chaâm töï
defense veä
meiosis x. litotes
mel mel (ñôn vò ño cao ñoä)
melioration (nh. bieán ñoåi toát nghóa
amelioration; cf.
deterioration,
pejoration)
meliorative (cf. toát nghóa
pejorative)
mellow (nh. non-strident; dòu
cf. strident)
melodic pattern moâ hình giai ñieäu
melodics neùt leân xuoáng cuûa
lôøi noùi (boä phaän cuûa
ngöõ ñieäu)
melody giai ñieäu
member thaønh vieân / phaàn;
bieán theå
198

member of phoneme chi theå cuûa aâm vò


membership tö caùch thaønh vieân;
thaønh phaàn
meme kyù öùc vò (ñôn vò kyù
öùc thöøa höôûng töø
truyeàn thoáng vaên
hoaù)
memory kyù öùc; trí nhôù
mensural (cf. sortal) ñaïc löôïng / ño löôøng
mensural classifier loaïi töø ño löôøng; danh
töø ñôn vò ño löôøng
mensurality (cf. ñaïc löôïng / ño löôøng
sortality) (tính ~)
mental (thuoäc) taâm trí
mental action haønh ñoäng taâm trí
mental attitudes thaùi ñoä noäi taâm
mental event bieán coá taâm trí
mental lexicon voán töø vöïng noäi taâm
mental model moâ hình noäi taâm
mental predicate vò ngöõ noäi taâm
mental process quaù trình noäi taâm
mental representation caùch trình hieän trong
taâm trí
mental spaces khoâng gian noäi taâm
mental state taâm traïng; traïng thaùi
taâm trí
mental structure caáu truùc noäi taâm
mental syntax cuù phaùp noäi taâm
199

Mentalese Noäi taâm ngöõ; thöù


tieáng noäi taâm
mentalism (cf. anti- taâm trí luaän (cf. phaûn
mentalism) taâm lyù luaän)
mentalist nhaø ngöõ hoïc taâm trí
luaän
mentalistic linguistics ngoân ngöõ hoïc taâm trí
luaän
mentalistic theory lyù thuyeát taâm trí luaän
mention nhaéc ñeán (vieäc ~)
mentioned entity thöïc theå coù ñöôïc
nhaéc ñeán
merger (nh. coalescence, hoøa nhaäp
convergence (2))
mereological system x. mereology
mereology (nh. heä toång-phaân
mereological system; cf.
meronym; holonym)
merism neùt khu bieät; neùt ñaëc
tröng
merismatics khu bieät ñaëc tröng hoïc
meronym (cf. holonym) phaân danh
meronymy quan heä toång phaân
nghóa
mesolect (cf. acrolect tieáng trung gian (giöõa
(2), basilect, hyperlect, tieáng cô sôû vaø tieáng
paralect) coù uy tín nhaát)
mesolectal tieáng trung gian (thuoäc
~)
message thoâng ñieäp
200

meta-action sieâu haønh ñoäng; sieâu


taùc duïng
metabasis sieâu cô sôû
metaclass sieâu chuûng loaïi
meta-communication sieâu giao tieáp
metacommunicative haønh ñoäng ngoân töø
speech act sieâu giao tieáp
metafunction sieâu chöùc naêng
metagoge aån duï gaùn caûm xuùc
cho vaät voâ tri
metagrammar sieâu ngöõ phaùp
meta-inference sieâu suy dieãn
meta-interaction sieâu töông taùc
metalanguage (cf. sieâu ngoân ngöõ
object language (1))
metalepsis hoaùn duï leäch thôøi (vd.
moä → caùi cheát)
metalexicography sieâu töø ñieån hoïc
metalinguistic sieâu ngoân ngöõ (hoïc)
(thuoäc ~)
metalinguistics (cf. sieâu ngoân ngöõ hoïc
macrolinguistics,
microlinguistics,
prelinguistics)
metalinguistic tieåu cuù ñieàu kieän
conditional clause sieâu ngoân ngöõ hoïc
metalinguistic function chöùc naêng sieâu ngoân
of language ngöõ hoïc cuûa ngoân
ngöõ
201

metalinguistic phuû ñònh sieâu ngoân


negation ngöõ
metanalysis sieâu phaân tích
metanalyse bieán ñoåi do sieâu phaân
tích
metaphony (hieän töôïng) ñoåi aâm
metaphor aån duï
metaphoric(al) khai trieån ngoaïi dieân
extension qua aån duï
metaphoric(a) scheme löôïc ñoà aån duï
metaphrase baûn dòch töøng chöõ
metaplasm caùch taùi taïo töø hình
(thöôøng ñöa ñeán moät
song thöùc ñoàng
nguyeân)
metapragmatics sieâu duïng phaùp
metarule sieâu quy taéc
metasemy chuyeån ñoåi nghóa cuûa
moät bieåu thöùc
metastatement sieâu nhaän ñònh
metasymbol sieâu kyù hieäu
metatheory sieâu lyù thuyeát
metathesis (cf. ñaûo aâm
spoonerism)
metatony chuyeån vò troïng aâm
metatopic sieâu chuû ñeà
meter nhòp (ñôn vò tieát taáu
cuûa thô)
202

method for phöông phaùp trình hieän


representing caùc quaù trình nhaän
cognitive structures thöùc
method of knowledge phöông phaùp trình hieän
representation voán tri thöùc
metonymy (cf. hoaùn duï; laân duï
synecdoche)
metrical phonology aâm vò hoïc tieát ñieäu
metrics (nh. prosody(1)) tieát ñieäu hoïc
microcontext tieåu vaên / ngoân caûnh
microlinguistics (cf. ngoân ngöõ hoïc vi moâ
macrolinguistics,
prelinguistics,
metalinguistics)
microphoneme tieåu / ñoaûn aâm vò
microsegment tieåu chieát ñoaïn
micro-state tieåu traïng thaùi
mid/ middle giöõa; trung hoaø; trung
tính
mid-close x. half-close
mid-open x. half-open
mid-position trung vò; vò trí giöõa
middle ear tai giöõa
middle verb vò töø trung tính
middle voice (cf. active, thaùi trung tính
passive)
MDP x. minimal distance
principle
203

mimesis (cf. diegesis) phöông thöùc moâ phoûng


(thoâng tin baèng caùch
“moâ phoûng”, nhö kòch
chaúng haïn)
mimicry nhaïi laïi
mind taâm trí
Mind-Body problem vaán ñeà quan heä giöõa
taâm trí vaø theå xaùc
minim neùt soå
minimal nhoû nhaát; toái thieåu
minimal distance nguyeân lyù khoaûng
principle (MDP) caùch toái thieåu
minimal free form hình thaùi töï do nhoû
nhaát
minimal pair caëp (töø) toái thieåu
minimal response phaûn öùng toái thieåu
minimal syntax caáu truùc cuù phaùp toái
structure thieåu
minimalism toái thieåu luaän
minimum syllable aâm tieát toái thieåu
minor rheme / tieåu thuyeát; thuyeát
comment caáp döôùi
minor articulator (cf. khí quan caáu aâm phuï
major articulator)
minor sentence caâu giaûn löôïc
minor subject tieåu chuû ngöõ
minor syllable (cf. major aâm tieát phuï
syllable)
minor theme / topic tieåu (chuû) ñeà; ñeà caáp
döôùi
204

minuscule (chöõ) vieát thöôøng


(khoâng vieát hoa)
miscommunication giao tieáp khoâng ñaït
miscue daáu hieäu sai laïc
misderivation nhaän ñònh sai veà phaùi
sinh
mismatch ñoái chieáu / keát hôïp
khoâng truøng khôùp
misplaced modifier phuï ngöõ ñaët nhaàm
choã
misrelated participle vò tính töø khoâng coù
(nh. dangling modifier, quan heä ngöõ phaùp
dangling participle, (vôùi vò töø goác)
hanging participle,
unattached participle,
unrelated participle)
mitigation giaûm nheï tyû troïng
(caùch ~)
mixed form hình thaùi pha troän
mixed language ngoân ngöõ pha troän
mixed structure caáu truùc pha troän
mobile linh ñoäng
mobile stress troïng aâm di ñoäng
modal adverb phoù töø tình thaùi
modal auxiliary trôï vò töø tình thaùi
modal operator taùc töû tình thaùi
modal particle tieåu toá / tieåu töø tình
thaùi
modal (propositional) thaùi ñoä (meänh ñeà)
attitude tình thaùi
205

modal verb vò töø tình thaùi


modal verbal predicate vò ngöõ vò töø tình thaùi
modality tình thaùi
modality verb vò töø coù yù nghóa tình
thaùi
modalizer taùc töû tình thaùi hoùa
mode (of expression) phöông thöùc (bieåu
nghóa)
mode (of consideration) goùc ñoä tieáp caän
mode of discourse phöông thöùc dieãn ngoân
model moâ hình (lyù thuyeát)
model-theoretic nghóa hoïc theo lyù
semantics thuyeát moâ hình
model of moâ hình lónh hoäi
understanding
modernism chuû nghóa hieän ñaïi
modification bieán ñoåi/ ñoåi nghóa
(taùc duïng ~); laøm phuï
ngöõ (vieäc ~)
modificator taùc töû ñoåi nghóa
modified RP x. near-RP
modifier phuï ngöõ; tính ngöõ;
traïng ngöõ
modifier clause tieåu cuù (coù chöùc
naêng) phuï ngöõ õ
modular coù tính modul
modular structure caáu truùc modul
modularity tính modul
206

modularity of language tính modul cuûa ngoân


ngöõ
modularity of mind tính modul cuûa taâm trí
modulation (1) x. deontic modality
modulation (2) neùt ñieäu tính theå hieän
thaùi ñoä
module modul
moll giaùng; beâ-mon
mollossus (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [111]
momentaneous (aspect) nhaát coá (theå ~)
momentary (event) (nh. nh. punctual
non-durative)
momentary aspect theå choác laùt
moneme nguyeân vò; hieäu vò
monism (cf. dualism) nhaát nguyeân luaän (veà
quan heä hình thöùc –
nghóa)
monofocal ñoäc tieâu ñieåm
monogenesis quan nieäm ñoäc nguyeân
(veà lòch söû caùc ngoân
ngöõ)
monoglot x. monolingual
monolingual ñoäc ngöõ; ngöôøi ñoäc
ngöõ
monolingualism ñoäc ngöõ (hieän töôïng
~)
monologic coù tính ñoäc thoaïi
monologue (cf. dialogue) ñoäc thoaïi
207

monometer (thô) moät chaân


monomorphemic ñôn hình vò
monomorphous ñôn hình
mononuclear sentence caâu moät haït nhaân;
caâu ñôn haïch taâm
monophthong (nh. pure nguyeân aâm ñôn
vowel)
monorheme (caâu) ñôn thuyeát
monosemantic ñôn nghóa
monostratal grammar ngöõ phaùp ñôn taèng
monosyllabism tính ñôn (aâm) tieát
monosyndetic ñôn lieân töø
monosystemic ñôn heä thoáng
monosemy (cf. ñôn nghóa (tính ~)
polysemy)
monostrata ñôn taèng
monosyllabic ñôn aâm (tieát); ñôn tieát
monosyllable töø ñôn tieát; tieáng
monothongization ñôn nguyeân aâm hoùa
monotonic ñôn thanh (cf. ña thanh)
monotony tính ñôn thanh
monotransitive (verb) vò töø ngoaïi ñoäng ñôn
chuyeån
monotransitive caùch duøng boå ngöõ
complementation ñôn chuyeån
monovalent ñôn trò
Montague grammar ngöõ phaùp Montague
mood thöùc
208

mood of irreality thöùc phi (hieän) thöïc


mood of unreal thöùc ñieàu kieän phi
condition (hieän) thöïc
mora mora (ñôn vò ño tröôøng
ñoä)
morph hình toá
morpheme hình vò
morpheme alternant yeáu toá luaân phieân
hình vò
morpheme-final vò trí cuoái hình vò
position
morphemic script vaên töï ghi hình vò
morpheme-structure quy taéc caáu truùc hình
rule vò
morphemic analysis phaân tích hình vò (vieäc /
caùch ~)
morphemic boundary bieân giôùi hình vò
morphemic class chuûng loaïi hình vò
morphemic suture tieáp ñieåm hình vò
morphemic variant bieán theå hình vò
morphemics hình vò hoïc
morphologic keát caáu hình thaùi hoïc
construction
morphologic(al) hình thaùi hoïc (thuoäc ~)
morphological luaân phieân hình thaùi
alternation hoïc (hieän töôïng ~)
morphological analysis phaân tích hình thaùi hoïc
(vieäc/ caùch ~)
209

morphological analyzer thieát bò phaân tích hình


thaùi hoïc
morphological category phaïm truø hình thaùi hoïc
morphological keát caáu gaây khieán
causative hình thaùi hoïc
morphological phaân loaïi ngoân ngöõ
classification of theo hình thaùi hoïc (vieäc
languages / caùch ~)
morphological marker chæ toá hình thaùi hoïc
morphological söï trung hoøa hoùa hình
neutralization thaùi hoïc
morphological theá ñoái laäp hình thaùi
opposition hoïc
morphological synonym töø ñoàng nghóa hình
thaùi hoïc
morphologization söï hình thaùi hoaù
morphology hình thaùi hoïc
morpho(pho)neme hình aâm vò
morpho(pho)nemic rule quy taéc hình aâm vò hoïc
morphophonemics x. morphophonology
morphophonology hình aâm vò hoïc
morphosyllabeme hình (aâm) tieát; tieáng
morphosyntactic hình cuù phaùp hoïc
(thuoäc ~)
morphosyntax hình cuù phaùp (hoïc)
morphotactics hình keát hoïc
morphotonemics hình ñieäu vò hoïc
mot (Ph.) x. prosodic word
210

mother (cf. daughter, meï; nuùt meï


sister)
motherese x. baby-talk (2)
mother-in-law ngoân ngöõ meï vôï
language
mother (node) nuùt meï; nuùt treân
mother-talk x. baby-talk (2)
mother tongue (nh. first tieáng meï ñeû; baûn ngöõ
language (1), native
language)
motif moâtíp
motion söï linh hoaït ngöõ phaùp
motivated (cf. arbitrary) coù nguyeân do
motivation nguyeân do
motivational statement nhaän ñònh veà nguyeân
do
motive ñoäng cô
motive of ñoäng cô giao tieáp
communication
motor theory (of speech lyù thuyeát ñoäng giaùc
perception) (veà cô cheá tri giaùc
ngöõ aâm)
mouth mieäng
mouth cavity (nh. oral khoang mieäng
cavity)
movable (cf. stationary) cöû ñoäng ñöôïc; di
chuyeån ñöôïc
movable entity thöïc theå di chuyeån
ñöôïc
move löôït lôøi
211

movement (1) (nh. chuyeån vò (ñoäng taùc


permutation, reordering) ~)
movement (2) di chuyeån
movement rule quy taéc chuyeån vò
movement hoaùn vò
multidimensional aâm vò hoïc cuûa tri giaùc
perception phonology ña chieàu
multidimensional ñònh möùc ñoä theo
scaling (technique) nhieàu chieàu (kyõ thuaät
~)
multilateral (opposition / (theá ñoái laäp/ theá
correlation) (cf. bilateral) töông lieân) nhieàu chieàu
multilingual ña ngöõ
multilingualism (nh. hieän töôïng ña ngöõ
plurilingualism)
multiple-choice item yeáu toá ñöôïc choïn giöõa
maáy khaû naêng
multiple negation phuû ñònh truøng ñieäp
multiple position phoù töø ña vò trí
adverb
multiple-regression thoaùi nhieàu böôùc
multivalued feature (cf. ñaëc tröng ña trò
binary feature, unary
value)
multivariate analysis phaân tích nhieàu bieán
multi-word (formation) ña töø (toå hôïp ~)
multi-word lexical item ñôn vò töø vöïng ña töø
multi-word naming keát caáu ñònh danh ña
construction töø
212

murmur (nh. breathy tieáng thì thaàm


voice (2))
musical tone nhaïc thanh; tieáng thanh
mutation (nh. contact chuyeån bieán nguyeân
mutation, umlaut (1)) aâm (do aûnh höôûng
cuûa chu caûnh)
mute (consonant) phuï aâm caâm
mutually exclusive loaïi tröø nhau
mutual knowledge söï hieåu bieát laãn nhau
myringotomy giaûi phaãu daãn löu tai
giöõa
mythologeme thaàn thoaïi vò

N
naive knowledge tri thöùc ngaây thô
naive notion khaùi nieäm ngaây thô
name teân (goïi)
name-thing situation tình huoáng ñaët teân cho
söï vaät
naming ñònh danh (vieäc / caùch
~)
naming unit ñôn vò ñaët teân
narrated world theá giôùi töï söï
narratee ngöôøi nghe keå
narrative (n.) chuyeän keå; (lôøi) töï söï
narrative (adj.) coù tính töï söï
213

narrative infinitive (cf. thöùc voâ ñònh töï söï


personal infinitive)
narrative logic loâgic cuûa theå loaïi töï
söï
narrative text vaên baûn töï söï
narrative thread maïch vaên töï söï
narrative time thôøi gian töï söï
narrative voice gioïng keå
narratology töï söï hoïc
narrator ngöôøi keå chuyeän
narreme töï söï vò
narrow heïp
narrow focus tieâu ñieåm heïp
narrow scope taàm bao quaùt heïp
narrow transcription phieân aâm saùt
narrow vowel nguyeân aâm heïp
narrowed meaning nghóa thu heïp
narrowing of meaning thu heïp nghóa
nasal (cf. oral) muõi (aâm ~)
nasal cavity khoang muõi
nasal passage ñöôøng muõi
nasal plosion tieáng baät muõi (sau
aâm taéc)
nasal release (nh. nasal keát aâm muõi; tieáng
plosion) buoâng muõi
nasal stop aâm taéc muõi
nasal twang gioïng muõi
nasal vowel nguyeân aâm muõi (hoùa)
214

nasality tính chaát muõi


nasalized muõi hoùa
nasopharynx phaàn yeát haàu gaàn
khoang muõi
national language ngoân ngöõ quoác gia
nationality word töø chæ quoác tòch
native language (nh. tieáng meï ñeû; baûn
first language (1), ngöõû
mother tongue)
native speaker ngöôøi baûn ngöõ
nativization (quaù trình) baûn ngöõ
hoùa
natural class aâm loaïi töï nhieân
natural fallacy söï ngoä nhaän töï nhieân
luaän (töôûng nghóa cuûa
töø phaûn aùnh baûn
chaát töï nhieân cuûa söï
vaät)
natural gender giôùi tính töï nhieân
natural generative aâm vò hoïc taïo sinh töï
phonology nhieân
natural force (semantic löïc töï nhieân (vai nghóa
role of ~) ~)
natural kind chuûng loaïi töï nhieân
natural language ngoân ngöõ töï nhieân
natural language laäp luaän baèng ngoân
argumentation ngöõ töï nhieân (vieäc /
caùch ~)
natural language giao dieän cuûa ngoân
interface ngöõ töï nhieân
215

natural language logic logic cuûa ngoân ngöõ töï


nhieân
natural language xöû lyù ngoân ngöõ töï
processing nhieân (caùch ~)
natural language lónh hoäi / hieåu ngoân
understanding ngöõ töï nhieân
natural logic logic töï nhieân
natural morphology hình thaùi hoïc töï nhieân
natural phonology aâm vò hoïc töï nhieân
natural reasoning caùch laäp luaän töï
nhieân
natural school tröôøng phaùi töï nhieân
natural topic chuû ñeà töï nhieân
natural topic hierarchy toân ty chuû ñeà töï
nhieân
naturalism (nh. töï nhieân luaän (veà
cratylism) quan heä aâm- nghóa)
naturalness tính töï nhieân
near miss giaû thuyeát sô khôûi veà
noäi dung vaên baûn
near-negative x. semi-negative
near-RP (nh. modified daïng phaùt aâm gaàn
RP) chuaån
near universals gaàn nhö phoå nieäm
necessary taát yeáu
necessary truth söï thaät / chaân lyù taát
yeáu
necessiation theá boù buoäc
necessity tính taát yeáu
216

Neg-assertion phaûn nhaän ñònh


negation phuû ñònh
negation of a total phuû ñònh moät nhaän
assertion ñònh toång quaùt
negation (speech act of haønh ñoäng phuû ñònh
~)
negation (modal verb of vò töø tình thaùi phuû
~) ñònh
negation marker chæ toá phuû ñònh
negation projection phoùng chieáu phuû ñònh
(söï ~)
negative (caâu, thöùc) phuû ñònh
negative evaluation ñaùnh giaù tieâu cöïc
(vieäc / caùch ~)
negative event bieán coá tieâu cöïc
negative evidence baèng chöùng tieâu cöïc
negative face (cf. theå dieän tieâu cöïc
positive face)
negative face strategy chieán löôïc baûo veä
theå dieän tieâu cöïc
negative inference suy dieãn tieâu cöïc
negative intensifier taùc töû taêng cöôøng
tieâu cöïc
negative knowledge tri thöùc tieâu cöïc
negative particle tieåu töø phuû ñònh
negative politeness lòch söï tieâu cöïc
negative scope taàm phuû ñònh
negative sentence caâu phuû ñònh
217

negative transfer (nh. chuyeån di tieâu cöïc


interference)
negotiation laäp luaän thöông löôïng
argumentation
negotiation behavio(u)r haønh vi thöông löôïng
negotiation scenario / kòch baûn thöông löôïng
script
Neogrammarian giaû thuyeát cuûa phaùi
hypothesis (nh. Taân ngöõ phaùp
regularity hypothesis)
Neogrammarian phaùi Taân ngöõ phaùp
neologism töø ngöõ môùi xuaát
hieän
nested construction keát caáu loàng
nesting (of constructions) loàng (nhöõng keát caáu
(nh. incapsulation, vaøo caâu)
inclusion (2))
network maïng löôùi
network grammar ngöõ phaùp maïng löôùi
network representation trình hieän tri thöùc nhö
of knowledge moät maïng löôùi (vieäc /
caùch ~)
neurolinguistics (nh. thaàn kinh ngoân ngöõ
neurological linguistics) hoïc
neuter trung tính; gioáng trung
neuter gender gioáng trung
neutral trung hoøa; trung dung
neutral gradable tính töø trung hoøa höõu
adjective ñoä
neutral vowel nguyeân aâm trung dung
218

neutralizable (cf. theá ñoái laäp coù trung


constant (2)) hoøa hoùa
neutralization trung hoøa hoùa
(hieäntöôïng ~)
new (information) caùi môùi; thoâng tin
môùi
New Criticism traøo löu Pheâ bình môùi
nexus loõi chuû-vò
nexus negation phuû ñònh loõi chuû-vò
NGP x. natural generative
phonology
node nuùt; ñaàu nhaùnh
noeme nghóa cuûa ngöõ vò
(glosseme)
noise taïp aâm; tieáng oàn;
nhaân toá nhieãu
nomen adjectivum (Lat.) danh töø phuï gia (= tính
töø)
nomen substantivum danh töø
(Lat.)
nomenclature danh muïc; danh baï
nominal danh tính
nominal classification phaân loaïi danh töø
(vieäc / caùch ~)
nominal compound phöùc caáu danh töø;
danh töø gheùp
nominal group (cf. noun toå danh töø; danh ngöõ
phrase)
nominal object ñoái töôïng höõu danh
nominal predicate vò ngöõ danh töø
219

nominal relative clause tieåu cuù lieân heä danh


töø tính
nominal relative ñaïi töø lieân heä danh töø
pronoun tính
nominal sentence caâu danh töø tính
nominalism (nh. duy danh luaän
conventionalism; cf.
realism)
nominalization danh hoùa; danh töø hoaù
nominalized restrictor taùc töû haïn ñònh danh
hoaù
nominalizing caûi bieán danh (töø)
transformation hoùa
nomination ñònh danh; taïo danh
(haønh ñoäng ~)
nominative (nh. danh caùch
subjective)
nominative(- ngoân ngöõ chuû caùch(-
accusative) language ñoái caùch)
(cf. ergative(-
absolutive))
nominative island ñieàu kieän cuø lao cuûa
condition danh ngöõ mang danh
caùch
nominative of danh caùch duøng cho
permanent identity tính ñoàng nhaát thöôøng
xuyeân
nominative sentence caâu danh caùch
(nh.Sneg. Grad !)
non-affixal phi phuï toá
220

non-anterior khoâng haøng tröôùc


(nguyeân aâm ~)
non-areal (söï khaùc bieät) phi ñòa
lyù
non-assertive (haønh ñoäng) khoâng
khaúng ñònh
non-assertive territory mieàn khoâng khaúng
(cf. assertive territory) ñònh
non-attributive (nh. (tính töø) khoâng laøm
predicative) tính ngöõ
non-chrone language ngoân ngöõ khoâng duøng
thôøi vò (söï khu bieät veà
tröôøng ñoä nguyeân
aâm)
non-classical logic logic (hoïc) phi coå ñieån
non-classified (noun) (danh töø) khoâng bieät
(cf. classified (noun)) loaïi
non-conjugated verb hình thaùi vò töø chöa
form bieán ngoâi
non-conclusive x. atelic
non-configurational ngoân ngöõ phi caáu hình
language (nh. W*
language)
non-consenter chæ toá cuûa thaùi ñoäï
khoâng öng thuaän
non-consonantal phi phuï aâm tính
non-constituent quan heä ñaúng keát phi
coordination (nh. thaønh toá
reduced/ incomplete
conjunct coordination,
conjunction reduction,
gapping)
221

non-continuant (nh. aâm khoâng lieân tuïc


discontinuous,
interrupted, stop)
non-continuous khoâng tieáp dieãn
non-contrastive khoâng töông phaûn
non-contrastive phaân boá khoâng töông
distribution phaûn
non-core rule quy taéc khoâng thuoäc
haïch taâm
non-correlation baát töông lieân
non-count(able) noun x. uncoun(table) noun
non-defining baát ñònh
non-defining relative tieåu cuù lieân heä
(nh. indefinite relative) khoâng coù taùc duïng
xaùc ñònh
non-deriving language ngoân ngöõ khoâng
duøng phöông thöùc
phaùi sinh
non-discrete grammar ngöõ phaùp khoâng
(cf. fuzzy grammar) phaân laäp
non-distinctive khoâng coù taùc duïng
khu bieät
non-durative (nh. khoâng thôøi löôïng (nh.
punctual) ñieåm tính)
non-equivalence khoâng töông ñöông / phi
ñaúng trò (quan heä ~)
non-factive voâ haøm (vôùi caùc vò
töø sai khieán)
non-factual phi xaùc thöïc (vôùi caùc
vò töø nhaän ñònh)
222

non-fiction (nh. faction) (taùc phaåm) phi hö caáu


non-finite voâ haïn; voâ ñònh;
khoâng coù ngoâi; khoâng
coù thì
non-functional phi chöùc naêng
non-future tense thì phi töông lai
non-gradable khoâng coù thang ñoä
non-headed (nh. khoâng coù trung taâm
exocentric)
non-identifiable ñoái töôïng sôû chæ
referent khoâng nhaän dieän ñöôïc
non-identifying (nh. khoâng coù hieäu löïc
non-defining) nhaän dieän
non-implicative voâ haøm
non-inherent attribute tính ngöõ phi noäi taïi;
thuoäc tính khoâng coá
höõu
non-intersecting set taäp hôïp khoâng caét
nhau
non-linear phonology aâm vò hoïc phi tuyeán
tính
non-linguistic (nh. phi ngoân ngöõ hoïc
extralinguistic)
non-linguistic criterion chuaån taéc phi ngöõ hoïc
non-minimal contrast töông phaûn phi toái
thieåu
non-necessity baát taát yeáu; tính
khoâng taát yeáu
non-nucleus phi haïch taâm; phi haït
nhaân
223

non-past phi quaù khöù


non-past tense thì phi quaù khöù
non-personal phi nhaân tính; phi nhaân
xöng
non-phonemic phi aâm vò hoïc
non-plural phi phöùc soá; khoâng
ñaùnh daáu soá phöùc
non-predicative phi vò ngöõ tính
non-referential noun danh ngöõ khoâng coù
phrase sôû chæ
non-relevant (nh. khoâng quan yeáu
irrelevant)
non-referential khoâng coù sôû chæ
non-referential object ñoái töôïng voâ sôû chæ
non-restrictive khoâng (coù taùc duïng)
haïn ñònh
non-restrictive relative tieåu cuù lieân heä
clause khoâng coù taùc duïng
haïn ñònh
non-restrictive relative ñaïi töø lieân heä khoâng
pronoun haïn ñònh
non-rhotic (nh. r-less) khoâng r-tính
non-rounded khoâng troøn moâi
non-root phi caên toá
non-segmental aâm vò hoïc phi ñoaïn
phonology
non-segmental phi ñoaïn (tính)
non-sentence phi caâu
224

non-singular phi ñôn soá; khoâng


ñaùnh daáu soá ñôn
non-speech sound aâm phi ngoân ngöõ
non-specific noun danh ngöõ khoâng (ñöôïc)
phrase minh ñònh
non-specified object vaät / ñoái töôïng khoâng
minh ñònh
non-standard phi tieâu chuaån
non-syllabic phi aâm tieát tính; khoâng
thaønh aâm tieát
non-tense khoâng caêng
non-tonal language ngoân ngöõ khoâng coù
thanh ñieäu
non-strident (nh. khoâng theù
mellow)
non-unique(-ness) (tính) khoâng duy nhaát/
ñôn nhaát
non-verbal giao tieáp phi ngoân töø
communication
non-verbal predication keát caáu chuû vò khoâng
duøng vò töø
non-vocalic phi nguyeân aâm tính
nonce-word (1) töø chæ duøng moät laàn
nonce-word (2) töø voán ñöôïc taïo ra
trong moät tröôøng hôïp
nhaát ñònh (nhöng ñaõ
trôû neân phoå bieán)
nonsense chuoãi töø bòa ñaët
(chaáp nhaän ñöôïc veà
ngöõ phaùp nhöng veà
nghóa thì khoâng)
225

nonsense word töø bòa ñaët (ñeå luyeän


nghe)
norm (1) tieâu chuaån
norm (2) bieán theå chính / chuaån
(cuûa aâm vò)
norm of pronunciation chuaån phaùt aâm
normal (1) (cf. abnormal) bình thöôøng
normal (2) (nh. ñuùng chuaån; hôïp
grammatical) chuaån; ñuùng ngöõ
phaùp
normal ordering traät töï bình thöôøng
(caùch xeáp ~)
normal word order traät töï töø bình
thöôøng / hôïp chuaån
normality postulate ñònh ñeà veà tính hôïp
chuaån
normative ñònh chuaån
normative goal ñích hôïp chuaån
normative grammar ngöõ phaùp ñònh chuaån
normative rule quy taéc ñònh chuaån
nose muõi
nostril loã muõi
notation caùch phieân aâm; kyù
hieäu
notion khaùi nieäm
notion explication giaûi thuyeát / hieån
ngoân hoùa khaùi nieäm
(vieäc / caùch ~)
notion formation söï hình thaønh cuûa
khaùi nieäm
226

notional verb vò töø khaùi nieäm (coù


thöïc nghóa vaø coù theå
töï noù laøm vò ngöõ)
notional word thöïc töø
notional grammar (cf. ngöõ phaùp theo nghóa
formal grammar)
noun danh töø
noun class lôùp / tieåu loaïi danh töø
noun classification phaân loaïi danh töø
(vieäc / caùch ~)
noun clause tieåu cuù danh tính
noun declension bieán caùch danh töø
(vieäc / caùch ~)
noun-equivalent thaønh toá danh tính
noun incorporation vò töø coù caáu taïo danh
töø+vò töø (nhö tieáng
Anh to tale-tell)
noun modifier (1) danh töø laøm tính ngöõ
noun modifier (2) phuï ngöõ cuûa danh töø
noun of action danh töø chæ haønh
ñoäng
noun phrase ngöõ (ñoaïn) danh töø;
danh ngöõø
noun prefix tieàn toá cuûa danh töø
noun suffix haäu toá cuûa danh töø
Novial ngoân ngöõ nhaân taïo do
O. Jespersen saùng cheá
(1928)
NP x. noun phrase
227

NP-movement di chuyeån danh ngöõ


(thao taùc ~)
NP-VP model moâ hình Danh ngöõ – Vò
ngöõ
nouniness tính chaát danh töø
nuclear aâm chính; aâm ñænh
nuclear argument tham toá haït nhaân
nuclear predication keát caáu chuû vò haït
nhaân
nuclear sentence caâu haït nhaân / ~ haïch
taâm
nuclear stress (1) troïng aâm caâu
nuclear stress (2) (nh. troïng aâm ñænh / haït
nuclear tone, tonic nhaân
stress)
nuclear syllable x. nucleus (2)
nuclear tone x. nuclear stress (2)
nucleus (pl. nuclei) (1) haït nhaân (aâm tieát);
(cf. margin) trung taâm
nucleus (2) (nh. nuclear aâm tieát haït nhaân
syllable, tonic syllable)
nucleus (3) caáu truùc haït nhaân
null allophone bieán theå aâm vò zero;
tha aâm zero
null anaphor hoài chæ zero
null coda vó aâm zero
null complement boå ngöõ zero
null element yeáu toá zero
null final chung aâm zero
228

null initial thuûy aâm zero


null onset khôûi aâm zero
null pro-form ñaïi hình thaùi zero; ñaïi
ngöõ zero; ñaïi toá zero
null (emty / void) set taäp hôïp roãng
null-subject language ngoân ngöõ coù chuû
ngöõ zero
null variant bieán theå zero
number soá
numeral soá töø
numerative löôïng töø
numerative classifier loaïi töø soá löôïng
numerator löôïng töø
nursery language ngoân ngöõ vöôøn treû

O
object boå ngöõ; ñoái töôïng
object clause tieåu cuù boå ngöõ
object control quyeàn kieåm ñònh boå
ngöõ
object language (1) ngoân ngöõ ñoái töôïng
object language (2) x. target language
object of a verb boå ngöõ cuûa vò töø
object of a preposition boå ngöõ cuûa giôùi töø
object of result x. result object
229

object raising ñeà baït boå ngöõ; ñöa


boå ngöõ leân
objectal thuoäc ñoái töôïng
objectification ñoái töôïng hoaù; taïo
ñoái töôïng
objection lôøi phaûn baùc
objectival boå ngöõ (thuoäc ~)
objective (case) ñoái caùch; taân caùch
objective accusative ñoái caùch duøng cho boå
ngöõ
objective complement boå ngöõ chæ ñoái töôïng
(cf. subjective
complement)
objective correlate lieân ngöõ khaùch quan
(coù lieân quan tôùi moät
traïng thaùi caûm xuùc)
objective dative taëng caùch chæ ñoái
töôïng
objective genitive (cf. ñoái sinh caùch; sinh
subjective genitive) caùch chæ ñoái töôïng
objective modality tình thaùi khaùch quan
objective possibility tính khaû höõu khaùch
quan
objective probability xaùc suaát khaùch quan
object-verb agreement söï phuø öùng giöõa boå
ngöõ vaø vò töø
obligation boån phaän (tình thaùi ~)
obligatory baét buoäc
oblique case giaùn caùch
230

oblique context ngoân / vaên caûnh giaùn


tieáp
oblique speech lôøi noùi giaùn tieáp
obscene tuïc (tóu)
obscure vowel nguyeân aâm toái (vd. [u],
[o])
observation quan saùt (söï / caùch ~)
observational thoaû ñaùng veà quan
adequacy saùt (tính ~)
obsolescent cuõ; ñang trôû thaønh loãi
thôøi
obsolete loãi thôøi; coå
obstacle chöôùng ngaïi vaät
obstacle to goal söï vaät caûn trôû
achievement (chöôùng ngaïi vaät ñoái
vôùi) vieäc ñaït muïc ñích
obstruction söï ngaên caûn
obstruent aâm chaën; aâm oàn (cf.
sonorant)
obviation (nh. inversion) ñaûo vai (hieän töôïng ~)
obviative (1) (nh. fourth hình thaùi ngoâi thöù tö
person)
obviative (voice) (2) (thaùi) ñaûo vai
occasional meaning nghóa haõn höõu
occasional word töø haõn höõu
occlusion (nh. closure (caáu aâm) taéc
(1))
occlusive x. plosive
occurrence söï xuaát hieän
231

OCR x. optical character


recognition
octameter (nh. octonarius (thô) taùm chaân
(2))
octastich (thô) baùt cuù; (thô) taùm
caâu
octonarius (Lat.) (1) (nh. (thô) baùt cuù
octastich; octave; octet)
octonarius (Lat.) (2) (nh. (thô) taùm chaân
octameter)
octave (nh. octonarius (thô) baùt cuù
(1); octastich; octet)
octet (nh. octonarius (1); (thô) baùt cuù
octastich; octave)
octosyllable (thô) baùt ngoân; (thô)
(octosyllabic, n. & adj.) taùm aâm tieát
officialese gioïng haønh chính
off-record strategy (cf. chieán löôïc taøng aån
on-record strategy)
oesophageal x. esophageal
oesophagus x. esophagus
off-glide (cf. on-glide) chuyeån tieáp thoaùi; giai
ñoaïn thoaùi; löôùt thoaùi
old information thoâng tin cuõ
omission löôïc boû
omniscient narrator ngöôøi keå chuyeän bieát
roõ moïi söï
omnitemporal meänh ñeà phieám thôøi
proposition
232

on-glide (cf. off-glide) chuyeån tieáp tieán; giai


ñoaïn tieán; löôùt tieán
on-line ñang ôû treân maïng
on-record strategy chieán löôïc coâng khai
one-dimensional moät chieàu; ñôn kích
one-participant verb vò töø moät tham toá
one-place verb (nh. vò töø ñôn trò
intransitive verb)
one(-to)-one töông öùng moät ñoái
correspondence moät
onoma epitheton (pl. danh töø phuï trôï (= tính
onomata epitheta, Lat.) töø)
onomasiology (cf. ñònh danh hoïc
semasiology)
onomastics danh hoïc
onomatopoeia töø töôïng hình; töø
töôïng thanh; töø moâ
phoûng
onomatopoetic töôïng hình, töôïng thanh,
moâ phoûng (coù tính
chaát ~)
onomatopoetic theory thuyeát töôïng hình töôïng
thanh (veà coäi nguoàn
ngoân ngöõ)
onset khôûi aâm
ontogenesis x. ontogeny
ontogenetic coù quaù trình hình
thaønh vaø tieâu vong
trong töøng caù nhaân
ontogeny (cf. phylogeny) caù sinh (caùch tieáp
caän ~)
233

ontologization of baûn theå hoùa tri thöùc


knowledge
ontology baûn theå luaän
opacity tính chaát ñuïc (khoâng
roõ thöïc chaát, nguyeân
do)
opaque ñuïc (khoâng roõ thöïc
chaát vaø nguyeân do)
opaque context ngoân / vaên caûnh ñuïc
opaque formation caáu taïo ñuïc
opaque rule quy taéc ñuïc
open approximation (cf. caáu aâm môû
closure; close
approximation)
open class chuûng loaïi môû / ~ voâ
haïn
open condition x. real condition
open juncture tieáp ñieåm môû
open predication keát caáu chuû vò môû
open question caâu hoûi môû
open syllable (cf. closed aâm tieát hôû
syllable)
open text (cf. closed vaên baûn môû
text)
open transition chuyeån tieáp hôû
open vowel nguyeân aâm roäng
opening ñoäng taùc môû
openness (1) ñoä môû; ñoä roïâng; khai
ñoä
234

openness (2) tính chaát môû, roäng,


khoâng giôùi haïn
operand(um) (cf. ñoái töôïng taùc ñoäïng
operator)
operation thao taùc; thuû phaùp
operational coù tính chaát thao taùc
operational code maõ (coù tính) thao taùc
operational coding laäp maõ coù tính thao
taùc (vieäc / caùch ~)
operational definition ñònh nghóa baèng thao
taùc (vieäc / caùch ~)
operationalism thao taùc luaän
operationalization thao taùc hoùa (vieäc /
caùch ~)
operative verb vò töø taùc ñoäng
operator taùc töû
opposition (nh. contrast ñoái laäp (theá ~)
(2))
opposition ‘checked- ñoái laäp ‘kheùp-hôû’
free’
opposition of contact ñoái laäp ‘chaët-loûng’
optative (mood) öôùc voïng (thöùc ~)
optative sentence caâu toû yù mong nuoán
optative subjunctive haï thuoäc öôùc voïng
(nh. formulaic (thöùc~,daïng vò töø ~)
subjunctive)
optical character nhaän dieän chöõ / kyù
recognition hieäu baèng thò giaùc
(vieäc / caùch ~)
235

optimization toái öu hoùa / caûi thieän


(vieäc / caùch~)
opting out of maxim (coá yù) vi phaïm moät
phöông chaâm (vieäc ~)
option khaû naêng löïa choïn
optional tuøy yù; khoâng baét
buoäc
optional part of the phaàn tuøy choïn cuûa
sentence moät caâu
optional variant bieán theå töï do / tuøy
choïn
oracy khaû naêng nghe-noùi
oral (sound) aâm mieäng
oral airstream cô cheá luoàng hôi
mechanism (nh. velaric mieäng
airstream mechanism)
oral cavity (nh. mouth khoang mieäng
cavity)
oral communication giao tieáp / thoâng baùo
baèng lôøi
oral gesture cöû chæ baèng mieäng /
~ caáu aâm
oral language (nh. aural khaåu ngöõ; ngoân ngöõ
language) noùi
oral (method) nh. auditory (method)
oral tradition truyeàn thoáng truyeàn
khaåu
oratio obliqua x. indirect speech
oratio recta x. direct speech
order meänh leänh; traät töï
236

ordered coù traät töï


ordered pair caëp töø coù traät töï
saép xeáp nhaát ñònh
ordering trình töï
ordering of rules trình töï caùc quy taéc
order of informativity traät töï trong chaát
löôïng thoâng tin
ordering operation thuû phaùp saép xeáp
traät töï
ordinal number soá thöù töï
ordinal numeral soá thöù töï
ordinary clause tieåu cuù bình thöôøng
ordinary discourse dieãn ngoân thöôøng
ngaøy
ordinary language ngoân ngöõ bình thöôøng
ordinary language trieát lyù cuûa ngoân
philosophy ngöõ bình thöôøng
ordinative thöù töï (soá ~)
organ of speech khí quan phaùt aâm
organic (cf. inorganic) höõu cô
organogenetic ngöõ aâm hoïc caáu aâm
phonetics
organs of articulation khí quan caáu aâm
oriental studies ñoâng phöông hoïc
orientation höôùng; ñònh höôùng
oriented use of caùch duøng coù ñònh
gradable adjectives höôùng caùc tính töø höõu
ñoä
237

oropharynx phaàn yeát haàu gaàn


mieäng
or-relation quan heä “hoaëc”; quan
heä tuyeån
orthoepy chính aâm hoïc
orthography (nh. chính taû
spelling)
oscillogram baûn ghi chaán ñoäng
ñieän
ostension tröïc chæ; minh ñònh
ostensive definition ñònh nghóa tröïc quan
otherness baát ñoàng nhaát (tính ~)
o-umlaut o-umlaut (chuyeån thaønh
[ö] hay [])
outburst tieáng baät ra
outer development phaùt trieån beân ngoaøi
outer passive (x. pseudo- (thaùi) bò ñoäng beà
passive) ngoaøi / giaû hieäu
out-group language (cf. ngoân ngöõ duøng ngoaøi
in-group language) nhoùm
outline phaùc thaûo
out-of-sequence ôû beân ngoaøi chuoãi
tieáp noái
output (1) ñaàu ra
output (2) keát luaän
output structure caáu truùc keát quaû
OV word order traät töï töø OV
overall context toaøn theå ngoân / vaên
caûnh
238

overanalysis sieâu phaân tích; phaân


tích thaùi quaù
overcorrect sieâu chænh
overcorrection sieâu chænh; söûa thaùi
quaù (söï ~)
over-coded sieâu maõ hoùa; maõ
hoùa thaùi quaù
over-extension (cf. sieâu môû roäng; môû
underextension; nh. roäng thaùi quaù
analogy;
overgeneralization;
over-regularalization)
overgeneralization (nh. sieâu khaùi quaùt hoùa;
analogy, over-extension; khaùi quaùt hoùa thaùi
over-regularization) quaù
overlapping choàng cheùo; ñan xen
overlapping phaân boá ñan xen
distribution (cf.
distributional
equivalence,
complementary
distribution,
distributional inclusion)
overlong sieâu daøi
overpower khaéc phuïc
overlexicalization (cf. sieâu töø vöïng hoùa; töø
under-lexicalization) vöïng hoùa thaùi quaù
over-regularization (nh. sieâu quy taéc hoùa; quy
analogy; over-extention; taéc thaùi quaù
overgeneralization)
overt (cf. covert) hieån ngoân; hieån loä;
coâng khai
239

overt category phaïm truø hieån ngoân


overt prestige (cf. covert uy tín hieån loä
prestige)
overtone (nh. harmonic) thanh coäng höôûng;
thöôïng thanh
OVS word order traät töï töø OVS
oxymoron pheùp keát hôïp nghòch
lyù
oxytone töø coù troïng aâm chính
rôi vaøo aâm tieát cuoái
oxytonic coù troïng aâm ôû aâm
tieát cuoái

P
PA x. picture aider
package goùi tö lieäu
packaging (nh. functional caùch ñoùng goùi noäi
sentence perspective) dung cuûa caâu (Ch.
Morris)
paeon (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [1000]
palaeography coå töï hoïc
palatal ngaïc (aâm ~)
palatal mutation chuyeån bieán ngaïc hoùa
cuûa nguyeân aâm
palatal sound aâm ngaïc
palatal umlaut umlaut ngaïc hoùa
240

palatalization ngaïc hoùa


palatalized ngaïc hoùa
palate ngaïc
palato-alveolar (cf. ngaïc lôïi (aâm ~) (cf. lôïi
alveolo- palatal) ngaïc (aâm ~)
palatogram ngaïc ñoà
palatograph x. electropalatograph
palatography caùch duøng ngaïc ñoà
paleography coå vaên töï hoïc
palimbacchius x. antibacchius
palindrom thô thuaän nghòch ñoäc
palilalia noùi laép (do khuyeát taät
thaàn kinh)
panchronistic approach caùch tieáp caän phieám
(to languages) thôøi luaän (ñoái vôùi
caùc ngoân ngöõ)
pandialectal coù trong moïi bieät ngöõ
panlectal grammar (cf. ngöõ phaùp lieân phöông
polylectal grammar) ngöõ / bieät ngöõ
paradigm (1) hình heä; heä ñoái vò
paradigm (2) traøo löu khoa hoïc tieâu
bieåu cho moät thôøi ñaïi
paradigmatic ñoái vò
paradigmatic lieân töôûng ñoái vò
association (nh.
paradigmatic response)
paradigmatic axis truïc ñoái vò
paradigmatic class lôùp ñoái vò
paradigmatic level bình dieän ñoái vò
241

paradigmatic relation / quan heä ñoái vò


relationship
paradigmatic response phaûn öùng ñoái vò
(cf. paradigmatic
association)
paradigmatics ñoái vò hoïc
paradox nghòch lyù
paradoxical nghòch lyù (coù tính ~);
ngöôïc ñôøi
paragoge cheâm aâm cuoái töø
paragogic (aâm) cheâm cuoái töø
paragrammatism loãi ngöõ phaùp do
chöùng thaát ngöõ
paragraph ñoaïn (vaên)
paralanguage caän ngoân ngöõ
paralect (cf. acrolect, tieáng caän chuaån
basilect, hyperlect,
mesolect)
paralinguistic gaàn vôùi ngoân ngöõ;
caän ngoân ngöõ
paralinguistic feature ñaëc tröng caän ngöõ hoïc
paralinguistics (n.) caän ngoân ngöõ hoïc
paralepsis keå thöøa (coá yù theâm)
paralipsis keå soùt (coá yù giaáu)
parallel song haønh; song song
parallel construction caáu truùc song haønh
parallel distribution phaân boá song song
parallelism (1) theá song haønh
parallelism (2) laëp caáu truùc
242

parameter tham soá


parametric coù tính tham soá
parametric phonetics ngöõ aâm hoïc tham soá
parametrization xaùc laäp tham soá (vieäc
~ cuûa döõ lieäu) (ñeå
mieâu taû vaø phaân loaïi)
paraphonology caän aâm vò hoïc
paraphrase (n.) caâu moâ phoûng
paraphrase (v.) moâ phoûng (moät caâu)
paraplasm vieäc san baèng caùc töø
hình theo pheùp loaïi suy
pararhyme x. half-rhyme
parasite vowel (nh. nguyeân aâm kyù sinh
svarabhakti)
parasitic discourse dieãn ngoân kyù sinh
parasitic gap choã khuyeát kyù sinh
parasynthesis (n.) phaùi sinh töø keát caáu
gheùp
parasynthetic (adj.) phaùi sinh töø keát caáu
gheùp
parasyntheton töø ñöôïc caáu taïo theo
loái phaùi sinh gheùp töø
paratactic x. parataxis
parataxis (1), paratactic ñaúng keát
(adj.)
parataxis (2), (nh. ñaúng keát voâ lieân töø
asyndetic co-ordination)
paratone ñoaïn ngöõ ñieäu
parechesis loái “chôi chöõ” gaàn aâm
243

parent language (cf. ngoân ngöõ meï/ goác/


daughter language) coäi nguoàn
parenthesis (pl. ngöõ (ñoaïn) ñoùng
parentheses) ngoaëc
parenthetical chuyeån gioïng ñaùnh
modulation daáu yeáu toá cheâm xen
parenthetical verb vò töø cheâm xen
parisyllabic cuøng coù soá aâm tieát
nhö nhau
parisyllabic word töø coù soá aâm tieát
khoâng thay ñoåi (trong
khi bieán hình)
parody vaên bieám phoûng
parole (Ph.) (cf. langue) lôøi noùi (cf. ngoân ngöõ)
paronomasia chôi chöõ
paronym (cf. heteronym töø ñoàng nguyeân
(2))
paronymy (paronymous, tính chaát dò nguyeân
adj.)
paronymic attraction söùc huùt giöõa nhöõng
töø ñoàng nguyeân
paroxytone töø coù troïng aâm chính
rôi vaøo aâm tieát aùp
choùt
paroxytonic coù troïng aâm ôû aâm
tieát aùp choùt
parsing phaân nhaõn; phaân
taùch
part of speech töø loaïi
partial (coù tính chaát) boä
phaän
244

partial apposition (cf. ñoàng chöùc cuïc boä


full apposition)
partial assimilation (cf. ñoàng hoùa cuïc boä
complete assimilation)
partial devoicing (hieän töôïng) voâ thanh
(partially devoiced, adj.; hoaù boä phaän
cf. initial devoicing; final
devoicing)
partial homonymy ñoàng aâm boä phaän
partial overlapping choàng cheùo boä phaän
partial reduplication laùy boä phaän
(cf. complete
reduplication)
partial synonymy (cf. ñoàng nghóa boä phaän
adsolute synonymy)
participant nhaän dieän tham toá
identification (caùch/ vieäc ~)
participant in the act of tham toá trong haønh
communication ñoäng giao tieáp
participant role vai tham toá
participial adjective vò tính töø
(nh. verbal adjective)
participial clause x. participle clause
participial construction keát caáu phaân töø / vò
tính töø
participial phrase ngöõ ñoaïn phaân töø
participial restrictor haïn ñònh ngöõ phaân töø
participle phaân töø / vò tính töø
participle clause (nh. tieåu cuù phaân töø
participial clause)
245

participle conjunction lieân töø phaân töø


participle preposition giôùi töø phaân töø
particle tieåu töø; tieåu toá
particularized haøm ngoân caù bieät
implicature hoùa
partitive (case) chieát phaân; trích phaân
(caùch ~)
partitive (article/ noun) trích phaân (quaùn töø/
danh töø ~)
partitive genitive sinh caùch chieát phaân
partitive noun (nh. unit danh töø chieát phaân
noun)
partner ñoái taùc; ñoàng thaønh
toá
pasigraphy vieäc söû duïng caùc kyù
hieäu phoå bieán
passive (cf. active, (thaùi) bò ñoäng
middle voice)
passive adjective tính töø bò ñoäng
passive articulator khí quan caáu aâm thuï
ñoäng
passive language tri thöùc ngoân ngöõ thuï
knowledge (nh. ñoäng
receptive language
knowledge; cf. active
language knowledge)
passive organs of khí quan phaùt aâm thuï
speech ñoäng
passive transformation caûi bieán bò ñoäng hoùa
passive vocabulary (cf. voán töø thuï ñoäng
active vocabulary)
246

passivization bò ñoäng hoùa


passivity (passivively, tính chaát bò ñoäng
adv.)
past continuous (thì) quaù khöù tieáp
dieãn
past indefinite (thì) quaù khöù baát ñònh
past-in-the-past x. past perfect
past participle phaân töø quaù khöù
past perfect (nh. theå dó thaønh thì quaù
pluperfect) khöù
past progressive thì quaù khöù tieáp dieãn
past simple thì quaù khöù ñôn giaûn
past subjunctive thöùc haï thuoäc thì quaù
khöù
past (tense) thì quaù khöù
path(way) loái ñi
pathetic fallacy ngoä nhaän caûm xuùc
(gaùn caûm xuùc cuûa
ngöôøi cho vaät)
patient (nh. undergoer) bò theå; ñoái töôïng bò
taùc ñoäng
patient of change ñoái töôïng bò bieán ñoåi
patient of state ñoái töôïng mang traïng
thaùi
patienthood tö caùch bò theå
patienthood scale möùc ñoä bò taùc ñoäng
patois (nh. subdialect) thoå ngöõ
patronymic phuï danh
pattern moâ hình
247

pattern congruent phuø hôïp vôùi moâ hình


chung
pattern congruity tính phuø hôïp vôùi moâ
hình chung
pattern consistency tính nhaát quaùn vôùi
moâ hình
pattern inconsistency tính thieáu nhaát quaùn
vôùi moâ hình
pattern drill luyeän taäp theo moâ
hình
pattern matching ñoái chieáu moâ hình
(vieäc / caùch ~)
pattern recognition nhaän dieän moâ hình
patterning moâ hình hoaù (vieäc/
caùch ~)
pausal choã ngöng (thuoäc ~)
pause choã ngöøng
pause filler tieáng "aù", "ôø" ñeäm
vaøo choã ngöng
peak ñænh
peak of prominence ñænh ñieåm (cuûa söï)
noåi troäi
pedagogical linguistics x. educational linguistics
peer group nhoùm ñoàng chaát
pejoration (cf. bieán ñoåi xaáu nghóa
deterioration,
amelioration)
pejorative xaáu nghóa
pentameter (thô) naêm chaân
248

pentastich (thô) nguõ cuù; (thô)


naêm caâu
penultimate aùp cuoái
perceptibility tính khaû tri giaùc; ~ tri
giaùc ñöôïc
perception tri giaùc
perception verb vò töø tri giaùc
perception-utterance vò töø tri giaùc – noùi
verb naêng
perceptual (thuoäc) tri giaùc
perdurative (caùch) vónh cöûu
perfect dó thaønh (theå ~)
perfect infinitive thöùc voâ taän hoaøn
chænh
perfect nominalization danh hoùa hoaøn chænh
(söï ~)
perfect participle phaân töø dó thaønh
perfective hoaøn thaønh (theå ~)
perfective adverb phoù töø coù yù nghóa dó
thaønh
perfectivity tính hoaøn thaønh; tính
dó thaønh
perfectivity scale möùc ñoä hoaøn thaønh /
dó thaønh
performance (cf. duïng ngoân
competence)
performance grammar ngöõ phaùp duïng ngoân
(cf. competence
grammar)
performative adverb phoù töø ngoân haønh
249

performative analysis phaân tích ngoân haønh


performative manner phoù töø phöông thöùc
adverb ngoân haønh
performative negation phuû ñònh ngoân haønh
performative ngoân haønh (caâu ~) (cf.
(utterance) (cf. caâu nhaän ñònh
constative)
performative sentence caâu ngoân haønh
performative lôøi nhaän ñònh ngoân
statement haønh
performative verb vò töø ngoân haønh
performativity tính ngoân haønh
performatory x. performative
performer ngöôøi thöïc hieän
period/ periodic tröôøng cuù
sentence
period daáu chaám
periodic (soùng aâm) coù chu kyø
periodicity tính tröôøng cuù; tính
thôøi ñoaïn
peripetia (cv. peripeteia) tình tieát dieãn bieán
peripheral ngoaïi vi (thuoäc ~)
periphery ngoaïi vi (vuøng ~)
periphrasis (1) tröôøng phöùc cuù
periphrasis (2) loái noùi voøng
(periphrases, pl.; nh.
circumlocution)
periphrastic noùi voøng (coù tính
chaát ~)
250

perlocution x. perlocutionary act


perlocutionary (cf. xuyeân ngoân
illocutionary,
locutionary)
perlocutionary act haønh ñoäng xuyeân
ngoân
perlocutionary effect hieäu quaû xuyeân ngoân
perlocutionary force löïc xuyeân ngoân
perlocutionary verb vò töø xuyeân ngoân
permanent thöôøng toàn; thöôøng
xuyeân
permanent file hoà sô thöôøng tröïc
permanner x. performative manner
adverb
permission pheùp (cho/ ñöôïc ~)
permission-granting caâu cho pheùp – baûo
utterance laõnh
permissive (mood) cho pheùp (thöùc ~)
permutable coù theå ñaûo vò / hoaùn

permutation (nh. hoaùn vò (thao taùc ~)
movement, reordering)
permutation test traéc nghieäm ñaûo vò
(ñeå chöùng minh tính
quan yeáu cuûa traät töï
tröôùc sau)
perseveration beàn aâm (cf. hieän
töôïng ~)
perseveration error loãi beàn aâm
251

perseverative ñoàng hoùa beàn (aâm)


assimilation
perseverative ñoàng caáu aâm beàn
coarticulation (nh.
progressive assimilation)
persistence tính kieân trì
persisting in error thaùi ñoä kieân trì trong
sai laàm
person ngöôøi / ngoâi
person-deixis tröïc chæ ngöôøi
personal thuoäc caù nhaân
personal ending vó toá chæ ngoâi
personal infinitive thöùc voâ ñònh nhaân
xöng
personal name teân ngöôøi; nhaân danh
personal pronoun ñaïi töø nhaân xöng
personification nhaân caùch hoùa
perspective (cf. nhaõn giaùc; quan giaùc;
focalization, point of quan ñieåm
view)
persuade (cf. convince) ra söùc thuyeát phuïc
persuasion (force of ~) thuyeát phuïc (söùc ~)
persuasive thuyeát phuïc (thuoäc
söùc ~)
pertinent relation quan heä quan yeáu
petrification hoaù ñaù (tình traïng ~)
petrograph chöõ khaéc treân ñaù
petroglyph x. petrograph
PF x. phonetic form
252

pharyngeal yeát haàu (aâm ~)


pharyngeal cavity khoang yeát haàu
pharyngealization yeát haàu hoùa
pharyngonasal (aâm) yeát haàu muõi/
muõi hoïng
pharynx yeát haàu
phasal verb vò töø keát chuoãi
phase quan heä chuoãi; giai
ñoaïn
phase of production giai ñoaïn caáu aâm
phase structure caáu truùc chuoãi
phase verb vò töø coù caáu truùc
chuoãi
phatic function chöùc naêng kieåm
thoâng; chöùc naêng
baûo giao
phenomenological giaûi thuyeát hieän töôïng
hermeneutics luaän
phenomenology hieän töôïng luaän
phenotype (1) hieån ngöõ
phenotype (2) caáu truùc beà maët
philological giaûi thuyeát ngöõ vaên
hermeneutics hoïc
philosophical giaûi thuyeát trieát hoïc
hermeneutics
philosophical linguistics ngoân ngöõ hoïc trieát
hoïc
philosophical semantics nghóa hoïc trieát hoïc
(cf. linguistic semantics)
253

philology ngöõ vaên hoïc


philosophy of language trieát lyù cuûa ngoân
ngöõ
phonaestheme ñôn vò bieåu tröng aâm
thanh
phonaesthesia (1) bieåu tröng aâm thanh
(söï ~)
phonaesthesia (2) khoa nghieân cöùu söï
bieåu tröng aâm thanh
phonaesthetics x. phonaesthesia
phonation (type) (kieåu) taïo aâm
phonatory setting vieäc xaùc laäp moät
kieåu taïo aâm
phone aâm toá; aâm thanh
phonem(at)ic aâm vò tính; aâm vò hoïc
phonem(at)ic unit ñôn vò aâm vò hoïc
phonem(at)ic phieân aâm aâm vò hoïc
transcription
phoneme aâm vò
phonemic x. phonematic
phonemic analysis phaân tích aâm vò hoïc
(vieäc / caùch ~)
phonemic change bieán ñoåi aâm vò hoïc
phonemic clause tieåu cuù aâm vò hoïc
phonemic inventory danh saùch aâm vò
phonemic trình hieän aâm vò (caùch
representation ~)
254

phonemic restoration hieäu quaû cuûa vieäc


effect phuïc nguyeân aâm vò
hoïc
phonemic (segmental) lôùp / taàng aâm vò hoïc
tier (ñoaïn tính)
phonemic split chia taùch aâm vò (söï ~)
phonemic system heä thoáng aâm vò
phonemic tier lôùp aâm vò
phonemic transcription phieân aâm aâm vò hoïc
phonemic variant bieán theå cuûa aâm vò
phonemics x. phonology
phonemicist x. phonologist
phonemicization aâm vò hoùa (quaù trình
~)
phonetic ngoân aâm / ngöõ aâm
(thuoäc ~)
phonetic alphabet heä kyù hieäu ngöõ aâm
phonetic change bieán ñoåi ngöõ aâm hoïc
(söï ~)
phonetic form (PF) (cf. daïng ngöõ aâm
logic form)
phonetic image hình aûnh ngöõ aâm (F.
de Saussure)
phonetic indicator chæ toá ngöõ aâm
phonetic notation caùch ghi ngöõ aâm hoïc
phonetic rule quy taéc ngöõ aâm hoïc
phonetic script (nh. vaên töï ghi aâm
phonetic writing)
255

phonetic similarity töông ñoàng veà ngöõ


aâm
phonetic spelling caùch vieát ngöõ aâm
hoïc
phonetic symbol kyù hieäu ngöõ aâm
phonetic symbolism bieåu tröng aâm thanh
(hieän töôïng ~)
phonetic transcription phieân aâm ngoân / ngöõ
aâm hoïc
phonetic universal phoå nieäm ngöõ aâm
hoïc
phonetic value giaù trò ngöõ aâm
phonetic writing (nh. vaên töï ghi aâm
phonetic script)
phonetically consistent (nhöõng) hình thaùi kieân
forms (nh. proto-words, ñònh veà ngöõ aâm
vocables)
phonetician (nh. nhaø ngöõ aâm hoïc
phonetist)
phonetics ngoân aâm hoïc; ngöõ
aâm hoïc
phonetics of connected ngöõ aâm hoïc cuûa
speech tieáng noùi maïch laïc
phonetist (nh. nhaø ngöõ aâm hoïc
phonetician)
phonetization ngöõ aâm hoùa (quaù
trình ~)
phoniatrics aâm taät hoïc
phonic aâm thanh/ ngöõ aâm
(thuoäc ~)
256

phonic continuum theå lieân tuïc cuûa caùc


aâm thanh
phonic substance chaát lieäu aâm thanh
phonocentrism x. logocentrism
phonogram (cf. chöõ ghi aâm
logogram)
phonographic script vaên töï ngöõ aâm
(nh. cenemic script)
phonography x. phonographic script
phonologic(al) aâm vò hoïc
phonologic(al) thaønh toá aâm vò hoïc
component
phonologic(al) feature (neùt) ñaëc tröng aâm vò
hoïc
phonologic(al) feature lyù thuyeát neùt ñaëc
theory (nh. distinctive tröng aâm vò hoïc
feature theory)
phonologic(al) ñoái laäp aâm vò hoïc
opposition (theá ~)
phonologic(al) taät phaùt aâm
paraphasia
phonologic(al) phrase ngöõ ñoaïn aâm vò hoïc
(nh. breath-group,
intonation-group, tone-
group, tone-unit)
phonologic(al) phrase bieân giôùi ngöõ ñoaïn
boundary (nh. major aâm vò hoïc
pause)
phonologic(al) caùch trình hieän aâm vò
representation hoïc
phonologic(al) rule quy taéc aâm vò hoïc
257

phonologic(al) scaling ñònh möùc maïnh yeáu


cuûa aâm vò
phonologic(al) space khoâng gian aâm vò hoïc
phonologic(al) strength löïc aâm vò hoïc
phonologic(al) phieân aâm aâm vò hoïc
transcription
phonologic(al) universal phoå nieäm aâm vò hoïc
phonologist nhaø aâm vò hoïc
phonologization quaù trình aâm vò hoùa
phonology aâm vò hoïc; ngöõ aâm
hoïc (chöùc naêng)
phonometry thoáng keâ ngöõ aâm hoïc
(treân cô sôû cöù lieäu
ngöõ aâm hoïc khí cuï)
phonostylistics ngöõ aâm phong caùch
hoïc
phonotactics keát aâm hoïc
phrasal (phrasally, adv.) ngöõ (ñoaïn) tính
phrasal expansion (nh. söï môû roäng ngöõ ñoaïn
maximal projection)
phrasal stress troïng aâm ngöõ ñoaïn
phrasal verb (1) vò töø phöùc ñoaïn
phrasal verb (2) (cf. vò töø coù phoù töø boå
prepositional verb, nghóa
phrasal-prepositional
verb)
phrasal-prepositional vò töø coù moät traïng
verb (cf. phrasal verb, töø vaø moät giôùi töø
prepositional verb; nh. keøm theo; vò töø coù hai
three-part verb / word) tieåu töø
258

phrase ngöõ (ñoaïn)


phrase marker chæ toá ngöõ ñoaïn
phrase-sentence ngöõ ñoaïn haønh chöùc
nhö caâu
phrase structure caáu truùc ngöõ ñoaïn
phrase-structure ngöõ phaùp caáu truùc
grammar ngöõ ñoaïn
phraseme (nh. ñôn vò ngöõ cuù
phraseological unit)
phraseography vaên töï ghi töøng caâu
phraseologic(al) ngöõ cuù (coù tính ~)
phraseologic(al) phöùc cuù
locution
phraseologic(al) unit ñôn vò ngöõ cuù
(nh. phraseme)
phraseology (1) ngöõ cuù
phraseology (2) kieåu duøng töø ngöõ
rieâng bieät
phrastic ngöõ (ñoaïn) (thuoäc/ coù
tính ~)
phylogenesis x. phylogeny
(phylogenetic, adj.)
phylogeny (cf. ontogeny) quaàn sinh (caùch tieáp
caän ~)
phylum (phyla, pl.) (ngöõ) toäc
physicalism vaät lyù luaän
physiology sinh lyù hoïc
physiology of speech sinh lyù hoïc cuûa hoaït
ñoäng ngoân ngöõ
259

pictogram hình duøng laøm chöõ


hoa
pictographic writing chöõ vieát töôïng hình
picture frame khung hình aûnh trong
taâm trí (duøng ñeå nhaän
dieän söï vaät cuûa theá
giôùi)
pidgin (nh. contact tieáng boài; tieáng pidgin
language; cf. creole)
pidginization hình thaønh tieáng boài
(quaù trình ~)
pitch ñoä cao (cuûa (nhaïc)
thanh); aâm vöïc
pitch accent troïng aâm aâm vöïc
pitch contour ñieäu hình aâm ñieäu
pitch level ñoä cao
pitch pattern moâ hình aâm ñieäu
pictographic writing chöõ töôïng hình; vaên töï
hình hoïa
picture aider thuoäc tính cuûa ñoái
töôïng
pivot dieãn toá baûn leà
place nôi choán; vò trí; choã
place of articulation vò trí caáu aâm
place of stress choã ñaët troïng aâm
place-referring bieåu thöùc chæ nôi
expression choán
placement caùch boá trí / saép xeáp
plain baèng (phaúng)
260

plain tone thanh baèng; thanh voâ


tröng
planar phonology aâm vò hoïc bình dieän
tính
plane bình dieän (cuûa heä
thoáng ngoân ngöõ)
plane of content bình dieän noäi dung; ~
nghóa
plane of expression bình dieän bieåu ñaït; ~
phöông tieän
pleonasm truøng ngöõ
pleonastic truøng ngöõ (coù tính ~)
pleonastic genitive sinh caùch truøng ngöõ
(cuõ; nh. double
genitive)
pleonastic pronoun ñaïi töø truøng ngöõ
plereme (x. semantic nghóa vò; neùt nghóa
feature)
plosion (nh. occlusion) giai ñoaïn noå / baät
(cuûa aâm taéc)
plosive (nh. occlusive) taéc (aâm ~)
plot coát chuyeän
plot unit ñôn vò töï söï
plug “maét”
pluperfect x. past perfect
plural soá phöùc; phöùc (soá)
plural of majesty phöùc soá trong caùch töï
xöng cuûa vua
261

plurale tantum (pl. danh töø taäp hôïp; danh


pluralia tantum; nh. töø chæ coù soá phöùc
aggregate noun)
plurality tính phöùc soá
plurilingualism x. multilingualism
PM x. phrase marker
poetic thi ca (coù tính / thuoäc
~)
poetic diction ñoïc thô / ngaâm thô (loái
~)
poetic language ngoân ngöõ thô
poetic license khoaûn mieãn thöù cho
thô
poetics thi phaùp; thi hoïc
point of articulation ñieåm / vò trí caáu aâm
point-of-event (thôøi) ñieåm cuûa bieán
coá
point-of-observation ñieåm quan saùt
point-of-reference ñieåm quy chieáu
point of view (nh. ñieåm nhìn; quan ñieåm
perspective; cf.
focalization,)
pointer tính töø ñònh höôùng
polar löôõng cöïc
polarity löôõng cöïc (tính ~)
politeness lòch söï
polygenesis thuyeát ña caên
polyglot (1) ngöôøi ña ngöõ
polyglot (2) saùch ña ngöõ
262

polylectal grammar (cf. ngöõ phaùp ña phöông


panlectal grammar) ngöõ / bieät ngöõ
polymorphem(at)ic ña hình vò
polymorphism nh. polymorphy
polymorphous ña hình
polymorphy ña hình (tính ~)
polyphone ña thanh
polyphony ña thanh (tính ~)
polyphthong nguyeân aâm chuyeån
saéc nhieàu laàn
polyseme ña nghóa (töø ~)
polysemic (nh. ña nghóa
polysemous)
polysemous (nh. ña nghóa
polysemic)
polysemy ña nghóa (tính ~)
polysyllabic ña (aâm) tieát
polysyllable töø ña (aâm) tieát
polysyndeton caâu ña lieân töø
polysynthetic language ngoân ngöõ ña toång hôïp
(nh. incorporating
language)
polysystemic aâm vò hoïc ña heä
phonology
polysystemicism quan ñieåm (aâm vò hoïc)
ña heä
polytonic language ngoân ngöõ ña thanh
ñieäu
263

pooh-pooh theory thuyeát thaùn töø (veà


coäi nguoàn ngoân ngöõ)
pop marker tín hieäu daãn nhaäp hay
keát thuùc moät ñeà taøi
popular etymology x. folk etymology
popular language ngoân ngöõ bình daân
portmanteau (morph) hình toá troän
portmanteau word x. blend
Port-Royal Grammar Ngöõ phaùp Port-Royal
(tk. XVII)
position tö theá; vò trí
position of rest vò trí nghæ
position of stress vò trí mang troïng aâm
positional allophone bieán theå vò trí; tha aâm
vò trí
positional mobility (of a tính cô ñoäng veà vò trí
word) (cuûa töø)
positional variant bieán theå vò trí
positive (nh. affirmative; (caâu, thöùc) khaúng
cf. negative) ñònh
positive degree möùc ñoä tích cöïc
positive evaluation ñaùnh giaù tích cöïc
positive event bieán coá tích cöïc
positive face (cf. theå dieän tích cöïc
negative face)
positive face strategy chieán löôïc baûo veä
theå dieän tích cöïc
positive polarity tính löôõng cöïc tích cöïc
possessive (case) sôû höõu (caùch)
264

possesive adjective tính töø sôû höõu


possessive genitive sinh caùch chæ sôû höõu
possessive pronoun ñaïi töø sôû höõu
possessor ngöôøi chieám höõu
possession quan heä sôû höõu; vaät
sôû höõu
possibility tính khaû höõu
possible world theá giôùi khaû höõu
possible worlds nghóa hoïc cuûa nhöõng
semantics theá giôùi khaû höõu
postalveolar sau lôïi (aâm ~)
postconsonantal sau phuï aâm
post-creole continuum quaù trình chuyeån bieán
daàn sau khi hình thaønh
tieáng lai
postdental sau raêng (aâm ~)
postdeterminer (cf. haäu ñònh ngöõ
predeterminer, central
determiner)
postdorsal (aâm) maët löôõi sau
postfinal sau aâm cuoái (vò trí ~)
postfix hình vò ñaët sau caên toá
postinitial sau aâm ñaàu (vò trí ~)
postlexical component thaønh toá haäu töø vöïng
(cf. lexical component)
postmodification ñaët phuï ngöõ sau trung
taâm (vieäc ~)
postmodifier (cf. haäu phuï ngöõ
premodifier)
265

postnominal sau danh töø


postpalatal ngaïc sau (aâm ~)
postposing chuyeån ra phía sau
postposition (cf. haäu giôùi töø
preposition)
postpositional haäu trí; ñaëït sau
postpositive ñaët sau; haäu trí
poststructuralism haäu caáu truùc luaän
post-tonic ñaët sau aâm tieát mang
troïng aâm
postulate ñònh ñeà; coâng lyù
postvelar sau maïc (aâm ~)
postvocalic sau nguyeân aâm (aâm
~)
potential tieàm naêng
potential inference suy dieãn tieàm naêng
potential topic (chuû) ñeà tieàm naêng
power söùc; löïc; hieäu löïc
PP (1) x. prepositional phrase
PP (2) x. picture provider
pr x. preposition
practical reasoning caùch laäp luaän thöïc
duïng
pragmalinguistics ngoân ngöõ hoïc thöïc
duïng
pragmatic ambiguity tính löôõng khaû veà
duïng phaùp
pragmatic tieàn giaû ñònh duïng
presupposition phaùp
266

pragmatic duïng phaùp (thuoäc ~)


pragmatic case caùch duïng phaùp
pragmatic competence thaåm naêng duïng phaùp
pragmatic particle tieåu töø ngöõ duïng
pragmatically coù sôû chæ xeùt veà
referential duïng phaùp
pragmatics (nh. general duïng phaùp; duïng hoïc
pragmatics)
Prague School of Tröôøng Ngoân ngöõ hoïc
Linguistics Praha
pre-aspirated vowel nguyeân aâm tieàn baät
hôi
preaspiration tieàn baät hôi
precedence vò trí ñöùng tröôùc; tieàn

precondition ñieàu kieän tieân quyeát
predeterminer (cf. tieàn ñònh ngöõ
postdeterminer, central
determiner)
predicate vò ngöõ; vò töø
predicate calculus toaùn thuaät vò ngöõ
predicate frame khung vò ngöõ
predicate logic logic vò ngöõ
predicate-negation vò ngöõ - phuû ñònh
predicate noun phrase danh ngöõ laøm vò ngöõ
predicate scope taàm bao quaùt cuûa vò
ngöõ
predication keát caáu chuû vò; keát
caáu vò ngöõ
267

predicative vò ngöõ tính; vò ngöõ töø


predicative adjective tính töø laøm vò ngöõ
(cf. attributive adjective)
predicative expression bieåu thöùc vò ngöõ
predicative frame khung vò ngöõ
predicator truïc vò ngöõ; taùc töû vò
ngöõ hoaù
predictability tính khaû tieân ñoaùn
predictable coù theå bieát tröôùc
predictable theme chuû ñeà coù theå bieát
tröôùc
prediction lôøi tieân ñoaùn
preference öu theá; tính thoâng
duïng
prefix tieàn toá
prefixal thuoäc tieàn toá
prefixation phöông thöùc (duøng)
tieàn toá
prefixoid baùn tieàn toá
preglottalized tieàn thanh haàu hoùa
prehead aâm tieát tröôùc phaàn
ñaàu (cuûa ñôn vò ngöõ
ñieäu)
prelinguistic (period) tieàn ngoân ngöõ hoïc
(thôøi kyø ~)
prelinguistics (cf. tieàn ngoân ngöõ hoïc
macrolinguistics,
microlinguistics,
metalinguistics)
268

premodifier (cf. tieàn phuï ngöõ


postmodifier)
prenasalized tieàn muõi hoùa
pre-nominal modifier phuï ngöõ ñaët tröôùc
danh töø
prepalatal tröôùc ngaïc (aâm ~)
preposing ñöa ra phía tröôùc
preposition (cf. (tieàn) giôùi töø
postposition)
prepositional adverb phoù tieåu töø
(nh. adverb particle)
prepositional case giôùi caùch
prepositional object boå ngöõ cuûa giôùi töø
prepositional phrase ngöõ (ñoaïn) giôùi töø
prepositional verb (x. vò töø coù giôùi töø keøm
phrasal verb, phrasal- theo
prepositional verb)
prerequisite tieàn ñeà; yeâu caàu tieân
quyeát
prescriptive grammar ngöõ phaùp đñònh chuaån
prescriptive linguistics ngoân ngöõ hoïc ñònh
chuaån
prescriptivism ñònh chuaån luaän
present (thôøi/ thì) hieän taïi
present continuous thì hieän taïi tieáp dieãn
present indefinite thì hieän taïi baát ñònh
present infinitive thì hieän taïi voâ ñònh;
thöùc voâ ñònh chæ thôøi
hieän taïi
269

present participle vò tính töø hieän taïi; vò


tính töø chuû ñoäng
present perfect theå dó thaønh thì hieän
taïi
present relevance tính quan yeáu hieän taïi
present simple thì hieän taïi giaûn ñôn
presentative verb vò töø giôùi thieäu
pressure aùp löïc; aùp suaát
prestige dialect phöông ngöõ coù uy tín
presumption tieàn öôùc
presumptive (mood) tieàn öôùc (thöùc ~)
presupposed tieàn giaû ñònh (yeáu toá
ñöôïc ~)
presupposed tri thöùc ñöôïc tieàn giaû
knowledge ñònh
presupposition tieàn giaû ñònh
presupposition of tieàn giaû ñònh (veà söï)
existence toàn taïi (cuûa ñoái töôïng
ñöôïc noùi ñeán trong
caâu)
presuppositional thaùi ñoä bao haøm trong
attitude tieàn giaû ñònh
presyllable tieàn aâm tieát
preterite x. simple past
pretonic (1) (aâm tieát) ñaët tröôùc
troïng aâm
pretonic (2) (nguyeân aâm) ôû vò trí
tröôùc troïng aâm
prevelar tieàn khaåu maïc (aâm ~)
270

preverb tieàn toá ñi tröôùc vò töø


prevocalic ñöùng tröôùc nguyeân
aâm; aâm ñeäm
primary cardinal vowel nguyeân aâm moác cô
sôû
primary clausal topic chuû ñeà chính cuûa caâu
primary illocutionary löïc ngoân trung cô sôû
force
primary performative caâu ngoân haønh khoâng
utterance hieån ngoân
primary predication vò ngöõ chính
primary split chia taùch caáp moät
primary stress troïng aâm chính
primary verb vò töø cô sôû (coù theå
duøng vöøa nhö vò töø
chính vöøa nhö trôï vò
töø)
primary word töø nguyeân sô
primitive (1) (n.) khaùi nieäm goác
primitive (2) (adj.) nguyeân sô; caên baûn
principal allophone tha aâm / bieán theå
chính
principal clause tieåu cuù chính
principal variant bieán theå chính
principle nguyeân lyù; nguyeân
taéc
principle of aesthetic nguyeân lyù (döïa vaøo)
convention öôùc leä myõ hoïc
principle of context of nguyeân lyù (döïa vaøo)
situation ngoân caûnh tình huoáng
271

principle of economy nguyeân lyù (döïa vaøo)


tính tieát kieäm
principle of nguyeân lyù (döïa vaøo)
expressibility khaû naêng bieåu ñaït
principle of nguyeân lyù (döïa vaøo)
identification khaû naêng nhaän dieän
principle of immanence nguyeân lyù (döïa vaøo)
quan ñieåm noäi taïi
principle of least effort nguyeân lyù noã löïc toái
thieåu
principle of linguistic nguyeân lyù töông ñoái
relativity luaän veà ngoân ngöõ
Principles and Lyù thuyeát Nguyeân taéc
Parameters Theory vaø Tham soá
private verb (cf. public vò töø "suy nghó rieâng
verb) tö"
privative opposition ñoái laäp veá coù veá
khoâng (theá ~)
privative opposition ñoái laäp coù-khoâng
privilege of occurrence ñaëc quyeàn xuaát hieän
PRO ñaïi töø hoài chæ zero
duøng tröôùc thöùc voâ
ñònh
pro yeáu toá zero phi hoài
chæ duøng tröôùc vò töø
nhaân xöng
probable family (nh. ngöõ heä khaû höõu
conjectural family)
procedure thuû tuïc; thuû phaùp
proceleusmatic (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [0000]
272

process quaù trình; söï coá; söï


bieán
proclitic tieàn töø khinh aâm
productive naêng saûn
productive language tri thöùc ngoân ngöõ
knowledge (nh. active naêng saûn
language knowledge; cf.
receptive language
knowledge)
pro-comment ñaïi thuyeát ngöõ
pro-drop language ngoân ngöõ (coù theå)
coù kieåu caâu voâ chuû
ngöõ
production rule (nh. quy taéc saûn sinh
generative rule)
productivity söùc sinh saûn
profile ñöôøng vieàn (R.
Langacker)
pro-form ñaïi ngöõ; ñaïi hình thaùi;
ñaïi toá
pro-formation caáu taïo thay theá baèng
ñaïi ngöõ
programming laäp trình (vieäc ~)
programming language ngoân ngöõ laäp trình
progression söï tieán tôùi
progressive (1) höôùng tieàn
progressive (aspect) (2) tieáp dieãn (theå ~)
(nh. continuous)
273

progressive ñoàng hoùa xuoâi


assimilation (nh.
perseverative
assimilation)
progressive ñieàu kieän tieáp dieãn
conditional (thöùc ~)
progressivity tính tieáp dieãn; tính
tieäm tieán
prohibition caám (söï ~; leänh ~)
prohibitive thöùc caám ñoaùn
projection söï phoùng chieáu
projection principle nguyeân lyù phoùng
chieáu
projection rule quy taéc phoùng chieáu
prolepsis (cf. analepsis) traàn thuaät döï baùo
pro-locative ñaïi vò trí ngöõ
prolonged aspect theå keùo daøi
prominence tính noåi baät
prominent noåi baät; troäi
promise lôøi höùa
promotion ñeà baït
promotion to direct ñeàà baït thaønh boå
object ngöõ tröïc tieáp
pronominal (1) ñaïi töø tính
pronominal (2) (verbe, vò töø phaûn chæ
Ph.)
pronominal declension heä bieán caùch cuûa ñaïi
töø
274

pronominal reference sôû chæ baèng / cuûa ñaïi


töø
pronominal referring caùch duøng sôû chæ
baèng / cuûa ñaïi töø
pronominalization ñaïi töø hoaù
pronoun ñaïi danh töø; ñaïi töø
pronouncing dictionary töø ñieån phaùt aâm
pronoun of address ñaïi töø xöng hoâ
pronunciation phaùt aâm
pro-NP ñaïi danh ngöõ
prop (word) ñaïi toá roãng nghóa
proparoxytone töø coù troïng aâm ñaëït
ôû aâm tieát thöù ba keå
töø cuoái
proper name teân rieâng
proper noun danh töø rieâng
properispomenon töø coù troïng aâm hình
voõng ôû aâm tieát aùp
choùt (t. Hy coå)
property thuoäc tính
proportional clause tieåu cuù tyû leä
proportional theá ñoái laäp coù ñoàng
opposition (cf. isolated boä
opposition)
proposition meänh ñeà
propositional act haønh ñoäng meänh ñeà
propositional attitude thaùi ñoä meänh ñeà
propositional calculus toaùn thuaät meänh ñeà
propositional logic logic meänh ñeà
275

propositional meaning nghóa meänh ñeà


(nh. locutionary
meaning)
propositional negation phuû ñònh meänh ñeà
pro-rheme ñaïi thuyeát ngöõ
proscriptive coù tính ñònh chuaån
prose vaên xuoâi
pro-sentence ñaïi cuù ngöõ
prosiopesis löôïc phaàn tröôùc trong
phaùt ngoân
prosodeme ñieäu vò
prosodic (feature) (cf. (ñaëc tröng) ñieäu tính
major class feature,
cavity feature, manner
of articulation, source
feature)
prosodic level bình dieän ñieäu tính
prosodic pattern moâ hình gioïng ñieäu
prosodic phonology aâm vò hoïc ñieäu tính
prosodic word töø tieát ñieäu hoïc
prosody (1) x. metrics
prosody (2) (pl. ñieäu tính (hieän töôïng /
prosodies) ñôn vò ~) (cf. phonematic
units)
prospective voïng tieàn
protagonist nhaân vaät trung taâm
protasis (cf. apodosis) tieåu cuù ñieàu kieän
ñaët tröôùc tieåu cuù
chính
pro-temporal ñaïi thôøi ngöõ
276

protest phaûn khaùng (lôøi / thaùi


ñoä ~)
pro-theme ñaïi ñeà ngöõ; ñaïi chuû
ñeà
prothesis (cf. anaptyxis, cheâm aâm tieát ñaàu
epenthesis)
prothetic (aâm) cheâm ñaàu töø
proto-language tieàn ngoân ngöõ; ngoân
ngöõ tieàn thaân
pro-topic ñaïi chuû ñeà; ñaïi ñeà
ngöõ
prototype ñieån maãu; tieàn maãu
prototype-based phaïm truø döïa treân
category ñieån maãu
prototype semantics nghóa hoïc ñieån maãu
prototypical object ñoái töôïng ñieån maãu
prototypical passive thaùi bò ñoäng ñieån
maãu
prototypical scheme löôïc ñoà ñieån maãu
prototypicality tính ñieån maãu; tính
tieàn maãu
proverb (cf. aphorism) tuïc ngöõ
pro-verb ñaïi vò töø
pro-verbal ñaïi vò ngöõ
provisoed assertion khaúng ñònh öôùc leä
(lôøi ~)ä
provisoed denial phuû nhaän öôùc leä (lôøi
~)
277

proto-words (nh. tieàn töø


phonetically consistent
form, vocables)
proxeme khoaûng caùch vò
proxemics khoaûng caùch hoïc
proximal caän tính
P-rule x. phonologic(al) rule
pseudo-cleft sentence caâu cheû giaû (neâu
baät vò töø)
pseudo-coordination ñaúng keát giaû
pseudo-passive (vò töø) bò ñoäng giaû
pseudo-reciprocal caâu töông hoã giaû hieäu
sentence
PS(G) x. phrase-structure
grammar
psycholinguistics taâm lyù ngoân ngöõ hoïc
psychological reality tính hieän thöïc taâm lyù
hoïc (cuûa moät ñôn vò
hay nhaän ñònh ngoân
ngöõ hoïïc)
psychological state traïng thaùi tinh thaàn;
taâm traïng
psychological subject chuû theå taâm lyù
psycho-metalinguistics taâm lyù sieâu ngoân
ngöõ hoïc
psychosemantic ñaëc tröng taâm lyù –
feature nghóa hoïc
public verb (cf. private vò töø "coâng boá"
verb)
pulmonic phoåi (thuoäc ~)
278

pulmonic airstream cô cheá luoàng hôi phoåi


mechanism
punctual aspect theå ñieåm tính
punctual event (nh. (söï vieäc) ñieåm tính
momentary, non-
durative)
punctual tone (nh. level thanh (ñieäu) ñieåm tính
tone) (cf. contour tone)
punctuation daáu chaám caâu
pure tone nhaïc thanh thuaàn tuùy
pure form hình thöùc thuaàn tuùy
pure vowel x. monophthong
purism thuaàn khieát luaän
purpose clause tieåu cuù chæ muïc ñích
purpositive coù tính muïc ñích / yù
ñoà
putative (modality) öùc ñoaùn (tình thaùi ~)
pyrrhic (cf. amphibrach) x. dibrach

Q
Q-binding x. quantifier binding
quadrilateral of vowels töù giaùc nguyeân aâm
(hình ~)
qualifier tính ngöõ
qualification ñònh tính (phöông thöùc
~)
qualify ñònh tính
qualitative ablaut ablaut phaåm chaát
279

qualitative adjective tính töø chæ phaåm chaát


qualitative reasoning laäp luaän caên cöù vaøo
phaåm chaát
quality phaåm chaát
quality maxim phöông chaâm veà chaát
löôïng
quantification ñònh löôïng (phöông
thöùc ~)
quantifier löôïng ngöõ; löôïng töø;
löôïng toá
quantifier binding söï raøng buoäc cuûa
löôïng töø
quantifier floating söï thaû noåi löôïng töø
quantitative ñònh löôïngï (coù tính ~)
quantitative ablaut ablaut veà löôïng
quantitative adverb phoù töø ñònh luôïng
quantity maxim phöông chaâm veà (soá)
löôïng
quantitative stress troïng aâm löôïng
quantity löôïng; tröôøng ñoä
quasi-homonym töø gaàn ñoàng aâm
quasi-synonym töø gaàn ñoàng nghóa
quasi-universal caän phoå nieäm
quatrain (nh. tetrastich) töù tuyeät (thô ~); thô
boán caâu
question caâu hoûi
question-answering logic cuûa caâu ñaùp
logic
280

question-answer caâu hoûi-ñaùp


sentence
question mark daáu chaám hoûi
question tag x. tag question
question test traéc nghieäm baèng
caâu hoûi
question word x. wh-word
questionnaire baûng caâu hoûi
quotation form hình thöùc daãn
quotation mark (nh. daáu trích daãn (daáu ' '
inverted commas) hay " "); daáu ngoaëc
keùp
quotifier phaân löôïng töø
quotification phaân löôïng (phöông
thöùc ~)
quotifying phrase phaân löôïng ngöõ

R
radial category phaïm truø ñöôøng roïi
radical goác löôõi (thuoäc ~)
radix (nh. root (2); goác löôõi
tongue root)
raising (1) (nguyeân aâm) naâng
leân
raising (2) (nh. ñeà baït; ñöa leân tröôùc
ascension) (thao taùc ~)
281

raising to object ñöa leân laøm boå ngöõ


(thao taùc ~)
raising to subject ñöa leân laøm chuû ngöõ
(thao taùc ~)
random noise taïp aâm ngaãu tính
range khu vöïc
range topic khung ñeà
rank caáp baäc
rank shift chuyeån caáp
rational grammar ngöõ phaùp duy lyù
rationalism duy lyù luaän
rational thought / tö duy duy lyù
thinking
raw fact söï kieän thoâ
reader ngöôøi ñoïc; ñoäc giaû
reading rule quy taéc ñoïc
ready-made utterance caâu/ phaùt ngoân cho
saün
real hieän thöïc; coù thaät
real condition (nh. open ñieàu kieän hieän thöïc
condition; cf.
hypothetical condition)
real-time analysis (cf. phaân tích theo thôøi gian
apparent-time analysis) thöïc
real world (cf. possible theá giôùi hieän thöïc
worlds)
realis hieän thöïc (thöùc ~)
realis-assertion nhaän ñònh hieän thöïc
282

realization x. actualization,
manifestation
realism (cf. nominalism) duy thöïc luaän (cf. duy
danh luaän)
reality hieän thöïc; thöïc taïi
realization thöïc hieän / theå hieän
(vieäc / caùch ~)
reanalysis taùi phaân tích
reason lyù do
reasonable phaûi chaêng
reasoning laäp luaän (caùch ~)
rebus principle nguyeân taéc ñoá hình
ñoaùn chöõ
rebuttal phaûn öùng cöï tuyeät
received pronunciation caùch phaùt aâm chuaån
receptive language tri thöùc ngoân ngöõ tieáp
knowledge (nh. passive thuï
language knowledge; cf.
productive language
knowledge)
recessive stress troïng aâm chuyeån luøi
recesssive tendency xu theá chuyeån luøi
recipient tieáp theå; ngöôøi nhaän
(vaät trao)
reciprocal töông hoã
reciprocal assimilation ñoàng hoaù töông hoã
(nh. coalescent
assimilation)
reciprocal pronoun ñaïi töø töông hoã
reciprocity nghóa / tính töông hoã
283

reclassification chuyeån loaïi


recoding taùi maõ hoùa (vieäc /
caùch ~)
recognition nhaän dieän
reconstructed form (cf. daïng phuïc nguyeân (cf.
attested form) daïng höõu chöùng)
reconstruction phuïc nguyeân; taùi laäp
(vieäc ~)
recover phuïc hoài (thoâng tin)
recoverability khaû naêng phuïc hoài
recoverability ñieàu kieän khoâi phuïc
condition
recoverability strategy chieán löôïc vì khaû
naêng phuïc hoài
rection quan heä chi phoái
recurrence hoài quy (söï ~)
recurrent coù tính hoài quy
recursion tính hoài quy
recursion principle nguyeân lyù laëp laïi coù
chu kyø
recursive hoài quy
recursive rule quy taéc hoài quy
reduced clause tieåu cuù / caâu giaûn
löôïc
reduced coordination ñaúng keát giaûn löôïc
(nh. non-constituent/
incomplete conjunct
coordination,
conjunction reduction,
gapping)
284

reduced (vowel) (nguyeân aâm) nhöôïc


hoaù
reduction (1) nhöôïc hoùa (aâm)
reduction (2) (nh. tænh löôïc
abbreviation; ellipsis)
reduction (3) giaûn hoùa (ñeå caáu taïo
töø)
redundancy (1) söï thöøa dö
redundancy (2) röôøm (raø) (tính / vaên
~)
redundant (feature) neùt dö
reduplicated (töø) laùy
reduplication (hieän töôïng) laùy
reduplicative töø laùy
reference (1) sôû chæ
reference (2) quy chieáu
reference (3) tham khaûo
reference analysis phaân tích sôû chæ
reference assignment quy chieáu
reference grammar ngöõ phaùp tra cöùu
reference point ñieåm quy chieáu
reference time thôøi ñieåm moác
referent sôû chæ (ñoái töôïng ~)
referential khaû naêng truy caäp sôû
accessibility chæ
referential ambiguity tính löôõng khaû veà sôû
chæ
referential identity tính ñoàng nhaát veà sôû
chæ
285

referential intent yù ñònh sôû chæ


referential meaning nghóa sôû chæ
(nh. cognitive meaning)
referential modality tình thaùi cuûa sôû chæ
referential noun danh ngöõ coù sôû chæ
phrase
referential operator taùc töû neâu ñoái töôïng
sôû chæ
referential tieàn giaû ñònh coù sôû
presupposition chæ
referential semantics nghóa hoïc veà sôû chæ
referentiality tính coù sôû chæ
referring expression ngöõ (ñoaïn) coù sôû chæ
reflection phaûn tænh; töï xeùt
(vieäc ~)
reflectiveness tính phaûn chæ
reflexive phaûn chæ
reflexive formation caáu taïo phaûn chæ
reflexive pronoun ñaïi töø phaûn chæ
reflexive verb vò töø phaûn chæ
reflexivity tính phaûn chæ
reflexivization phaûn chæ hoùa (söï caûi
bieán ~)
reformulation laäp thöùc laïi; taùi laäp
thöùc
reformulatory conjunct lieân keát ngöõ (coù yù
nghóa) taùi laäp thöùc
regional accent gioïng ñòa phöông
286

regional dialect bieät ngöõ ñòa phöông;


phöông ngöõ
register (1) aâm vöïc
register (2) phong vöïc
register-lowering x. key-lowering
register tone (cf. thanh duøng aâm vöïc
contour tone)
register tone language ngoân ngöõ coù thanh
(cf. contour tone duøng aâm vöïc
language)
regressive assimilation ñoàng hoaù luøi/ ngöôïc
regressive chi phoái ngöôïc
conditioning
regular hôïp leä; ñeàu ñaën
regular grammar x. linear grammar
regular phonology aâm vò hoïc quy luaät
tính
regularity hypothesis giaû thuyeát veà tính
(nh. Neogrammarian ñeàu ñaën
hypothesis)
reification vaät hoaù (phöông thöùc
~)
reify vaät hoùa
reifier taùc töû vaät hoùa
reifying classifier loaïi töø (coù taùc duïng)
vaät hoaù
reinforcement taêng cöôøng
reintroducing taùi daãn nhaäp chuû ñeà
discourse topic cuûa dieãn ngoân
reity vaät tính
287

rejected condition (nh. ñieàu kieän phi (hieän)


unfulfilled condition, thöïc
unreal condition,
counterfactual condition,
hypothetical condition)
related language ngoân ngöõ cuøng heä
relation / relationship quan heä; lieân heä
relation word x. relational word
relational (1) (cuõ) quan heä töø
relational (2) (adj.) quan heä
relational grammar ngöõ phaùp quan heä
relational meaning nghóa quan heä
relational sentence caâu quan heä
relational word quan heä töø
relative adjective tính töø lieân heä
relative adverb phoù töø lieân heä
relative attraction haáp löïc / söùc haáp
daãn töông ñoái
relative chronology nieân ñaïi töông ñoái
relative clause tieåu cuù lieân heä
relative pronoun ñaïi töø lieân heä
relative status cöông vò töông ñoái
relative superlative cöïc caáp töông ñoái
relative topicality tính chuû ñeà töông ñoái
relative universal phoå nieäm töông ñoái
relativity (hypothesis) töông ñoái luaän
relativization caûi bieán thaønh tieåu
cuù lieân heä (vieäc /
caùch ~)
288

relator (nh. functional taùc töû lieân heä


(1))
relatum ñoái töôïng lieân heä
relaxation (söï) buoâng lôi
release buoâng (ñoäng taùc/ giai
ñoaïn ~)
relevance (cv. tính quan yeáu
relevancy)
relevance theory lyù thuyeát veà tính quan
yeáu
relevant quan yeáu
relexicalization taùi töø vöïng hoaù; ñaët
tieáng loùng
relexification thay theá töø vöïng (söï
~)
relexification giaû thuyeát veà caùch
hypothesis taùi töø vöïng hoaù
reliability möùc tin caäy
relic area vuøng di tích; vuøng coøn
baûo toàn nhieàu hình
thaùi coå
relic form hình thaùi coå coøn soùt
laïi
remote xa; vieãn chæ/ vieãn taùc
reordering (nh. x. movement
permutation)
repair noùi chöõa; noùi laïi cho
roõ
repair strategy chieán löôïc noùi chöõa
289

repertoire voán phöông ngöõ duøng


ñöôïc
replacement test traéc nghieäm thay theá
replacive thay theá (yeáu toá ~)
replacive morph hình toá thay theá
reply (caâu / caùch) traû lôøi
report baùo caùo
reported question caâu hoûi thuaät laïi
reported speech (1) x. indirect speech
reported speech (2) lôøi keå
reporting verb vò töø "baùo caùo"
representation trình hieän / bieåu hieän
(caùch ~)
representation theory lyù thuyeát veà hoaït
of mind ñoäng trình hieän cuûa
taâm trí
representational chöùc naêng trình hieän /
function of language bieåu hieän cuûa ngoân
ngöõ
representational nghóa bieåu hieän
meaning
representative caâu bieåu kieán
sentence
represented speech x. free indirect speech
reproach cheâ traùch (lôøi ~)
request yeâu caàu
resolution of polysemy giaûi thuyeát tình hình ña
nghóa (vieäc / caùch ~)
290

resonance coäng minh; coäng


höôûng
resonance bar vaïch coäng minh
resonance cavity / coäng minh tröôøng;
chamber khoang coäng minh
resonant phuï aâm vang
resonator coäng minh tröôøng
resource phöông tieän; taøi
nguyeân
response phaûn öùng
response initiator taùc töû gaây phaûn öùng
ressyllabification taùi taïo aâm tieát
REST x. revised extended
standard theory
restricted code maõ haïn cheá
restrictive haïn ñònh (coù taùc duïng
~)
restrictive adjunct ñònh ngöõ haïn ñònh
restrictive modification ñaët phuï ngöõ haïn ñònh
(vieäc ~)
restrictive modifier (cf. tính / phuï ngöõ haïn ñònh
epitheton ornantium)
restrictive relative x. defining relative
restrictive relative tieåu cuù lieân heä (coù
clause taùc duïng) haïn ñònh
restrictive relative ñaïi töø lieân heä (coù
pronoun taùc duïng) haïn ñònh
restrictor taùc töû haïn ñònh
291

restructuring taùi caáu truùc hoùa


(vieäc / caùch ~)
result causation caâu gaây khieán coù
noùi roõ keát quaû
result object (nh. object boå ngöõ keát quaû
of result; effected
object)
resultant keát quaû (ngöõ chæ ~)
resultative (aspect/ keát quaû (theå/ caùch ~)
case)
resumptive pronoun ñaïi töø nhaéc laïi moät
ñaïi töø hoài chæ
resumptive relative tieåu cuù lieân heä nhaéc
nhôû
resumptive topic chuû ñeà nhaéc nhôû
retention (nh. hold giai ñoaïn giöõ
phase)
retroflex (aâm) uoán löôõi; quaët
löôõi
retroflexion (söï) uoán löôõi; quaët
löôõi
retrospective hoài quan
reversal error (cf. loãi do ñaûo vò
antipation error,
perseveration error)
reversed polarity tag caâu hoûi ñuoâi ñaûo cöïc
(nh. checking tag)
reversible coù theå ñaûo ngöôïc
Revised Extended Lyù thuyeát Chuaån môû
Standard Theory roäng coù ñieàu chænh
(REST)
292

rewrite / rewriting rule quy taéc vieát laïi


(nh. expansion rule)
r-ful(l) x. rhotic
rhematic thuyeát (thuoäc phaàn ~)
(ngöõ)
rhematic phrase thuyeát ngöõ
rhematic subject chuû ngöõ laøm thuyeát
rhematization thuyeát hoùa (thao taùc
~)
rheme thuyeát (ngöõ)
rhetoric huøng bieän (khoa ~) / tu
töø hoïc
rhetorical question caâu hoûi huøng bieän;
caâu hoûi tu töø
rhinolalia/ rhinophonia gioïng muõi
rhotic (nh. r- r-tính
pronouncing, r-ful(l))
rhotacism hieän töôïng r-hoùa
rhotacization r-hoaù (quaù trình ~)
rhotacized coù aâm saéc r
rim vaønh löôõi
rhyme vaàn
rhythmic stress troïng aâm (ñöôïc phaân
boá theo) tieát taáu
rhyming proverb tuïc ngöõ coù vaàn
rhyming slang tieáng loùng coù vaàn
rhythm tieát taáu
rising accent troïng aâm / ngöõ ñieäu
ñi leân
293

rising diphthong nguyeân aâm ñoâi leân


daàn
right-branching ñöôøng nhaùnh sang
phaûi
right dislocation raõ sang phaûi
right linear grammar (trong ngoân ngöõ hoïc
(cf. left linear grammar) ñieän toaùn) ngöõ phaùp
tuyeán tính vieát töø
phaûi sang traùi
rightward khai trieån sang phaûi
extendedness
rigid order traät töï cöùng nhaéc
rigid SOV language ngoân ngöõ SOV nhaát
quaùn
rigid SVO language ngoân ngöõ SVO nhaát
quaùn
rigid VOS language ngoân ngöõ VOS nhaát
quaùn
rigid VSO language ngoân ngöõ VSO nhaát
quaùn
rigid word order traät töï töø cöùng
nhaéc / nhaát quaùn
rill (fricative) (nh. groove raõnh (aâm xaùt ~)
fricative; cf. slit fricative)
rim vaønh löôõi
rise-fall (thanh ñieäu) leân-xuoáng
rising (contour tone) ñi leân (aâm ñieäu ~)
ritual (coù tính) nghi leã
ritual language ngoân ngöõ nghi leã
ritual utterance phaùt ngoân nghi leã
294

r-less x. non-rhotic
role vai; vai troø; vai nghóa
role assigning phaân vai (chöùc naêng
(function) ~)
role desambiguation loaïi tröø tính löôõng khaû
veà vai
role and reference ngöõ phaùp vai vaø sôû
grammar chæ
role grammar ngöõ phaùp vai
role structure analysis phaân tích caáu truùc
tham toá
role system heä thoáng vai (nghóa)
role theory lyù thuyeát vai
roll x. trill
rolled [r] aâm [r] rung
roman tieåu thuyeát
romanization la tinh hoaù
romanized la tinh hoùa (ñöôïc ~)
root (1) (nh. base form; caên toá
cf. stem)
root (2) goác löôõi
root (3) nuùt goác
root-inflecting ngoân ngöõ khuaát chieát
language
root-isolating language ngoân ngöõ ñôn laäp
root modality x. deontic modality
295

round brackets (cf. daáu ngoaëc ñôn / daáu


angled brackets, braces, ngoaëc troøn
curly brackets, square
brackets)
rounded troøn moâi
rounding troøn moâi (caáu aâm ~)
r-pronouncing x. rhotic
rule quy taéc
rule feature (cf. context ñaëc tröng quy taéc
feature, inherent
feature)
rule of grammar quy taéc ngöõ phaùp
rule ordering trình töï hoùa quy taéc

S
SAE x. Standard Average
English; Standard
Average European
safety-margin daûi / leà an toaøn
salience / saliency tính noåi troäi
salient noåi troäi
sample maãu (duøng laøm thí
duï)
sampling choïn maãu (vieäc / caùch
~)
sandhi sandhi (hieän töôïng ~)
sandhi (compulsory ~) sandhi cöôõng baùch
296

sandhi (internal ~) sandhi beân trong


sandhi (irregular ~) sandhi khoâng theo quy
taéc
sandhi (morphological ~) sandhi hình thaùi hoïc
sandhi (optional ~) sandhi tuøy yù
Sapir-Whorf giaû thuyeát Sapir-Whorf
hypothesis
satellite phuï ngöõ
satisfactive (speech haønh ñoäng ngoân töø
act) toû yù thoûa maõn
satm language (cf. ngoân ngöõ satm
kentum language) (nhöõng thöù tieáng AÁn
AÂu ñaõ traûi qua hieän
töôïng bieán aâm [k]
>[t] / [s]
saturated vowel nguyeân aâm ñaëc
saturation thanh löôïng
saturative (aspect) baõo hoaø (theå ~)
Saussurean (thuoäc veà) lyù thuyeát
Saussure
saying ngaïn ngöõ
scalar (scalarity, n.) thang ñoä (tính coù ~)
scalar interpretation giaûi thuyeát theo nghóa
thang ñoä
scale thang ñoä
scale-and-category ngöõ phaùp thang ñoä
grammar vaø phaïm truø
scale of sonority möùc höõu thanh
scaling particle tieåu töø xaùc ñònh möùc
ñoä
297

scan queùt
scansion phaân tích (caáu truùc)
tieát ñieäu (söï ~)
scenario kòch baûn
scenario of conflict kòch baûn cuûa vuï xung
doät
scenario of conflict kòch baûn cuûa caùch
resolution giaûi quyeát vuï xung
ñoät
scene caûnh; maøn (kòch)
schema löôïc ñoà
scheme of things baûn phaùc thaûo söï
vieäc
schismeme tieáp vò; tieáp ñieåm
school grammar ngöõ phaùp nhaø tröôøng
schwa aâm schwa; aâm []
scientific term thuaät ngöõ khoa hoïc
scope taàm (bao quaùt / taùc
ñoäng)
scope ambiguity tính löôõng khaû cuûa
taàm bao quaùt
scope of assertion taàm bao quaùt cuûa
nhaän ñònh
scope of negation taàm phuû ñònh
scope of modalization taàm tình thaùi hoaù
script vaên töï
second language ngoân ngöõ thöù hai
second order tính thoâng baùo thöù
informativity caáp
298

second person ngoâi thöù hai


second position clitic yeáu toáù khinh aâm coù
vò trí thöù hai
secondary thöù yeáu; phuï
secondary accent troïng aâm thöù yeáu / ~
phuï
secondary affix phuï toá thöù yeáu
secondary articulation caáu aâm phuï
(nh. additional
articulation)
secondary (cardinal) nguyeân aâm (moác)
vowel caáp hai
secondary clausal chuû ñeà thöù yeáu cuûa
topic caâu
secondary derivative töø phaùi sinh thöù yeáu
secondary meaning nghóa thöù yeáu
secondary predication vò ngöõ phuï
secondary response phaûn öùng caáp hai
secondary role vai thöù yeáu / vai phuï
secondary split chia taùch caáp hai
secondary stress troïng aâm phuï; troïng
aâm caáp hai
secondary topic chuû ñeà thöù yeáu
segment chieát ñoaïn; aâm ñoaïn
segmental chieát ñoaïn; ñoaïn tính
segmental phoneme aâm vò ñoaïn tính / chieát
ñoaïn
segmental tier lôùp aâm chieát ñoaïn
299

segmentation phaân ñoaïn (thuû phaùp


~)
segmentator thieát bò phaân ñoaïn
segregatory ñaúng keát phaân ly
coordination
self-embedding (caâu, ngöõ ñoaïn) töï
loàng vaøo caâu meï
self-referent structure caáu truùc töï chæ
selection tuyeån choïn
selectional restriction haïn ñònh do yeâu caàu
tuyeån choïn
selective listening caùch nghe coù choïn loïc
selective memory kyù öùc coù choïn loïc
selectivity tính tuyeån löïa
semanteme hình vò töø vöïng
semantic nghóa hoïc; ngöõ nghóa
(thuoäc ~)
semantic analysis phaân tích ngöõ nghóa
semantic autonomous tieåu cuù phuï töï laäp
subordinate clause veà nghóa
semantic case caùch ngöõ nghóa
semantic category phaïm truø ngöõ nghóa
semantic change (nh. chuyeån nghóa
semantic shift)
semantic component thaønh toá ngöõ nghóa
semantic congruence söï phuø hôïp veà ngöõ
nghóa
semantic content noäi dung nghóa
semantic feature neùt nghóa
300

semantic feature giaû thuyeát veà neùt


hypothesis nghóa (cho raèng ñöùa
treû lónh hoäi nghóa caùc
töø theo soá nghóa vò töø
ít ñeán nhieàu)
semantic field (nh. nghóa tröôøng
lexical field)
semantic invariant haèng theå ngöõ nghóa

semantic primitive nguyeân toá ngöõ nghóa


semantic relation quan heä ngöõ nghóa
semantic caùch trình hieän ngöõ
representation nghóa
semantic restriction haïn ñònh ngöõ nghóa
semantic shift (nh. chuyeån nghóa
semantic change)
semantic triangle (nh. (hình) tam giaùc nghóa
triangle of signification) hoïc
(Ogden & Richards)
semantic universal phoå nieäm ngöõ nghóa
semantic vs. caùch trình hieän nghóa
conceptual so vôùi caùch trình hieän
representation khaùi nieäm
semantics nghóa hoïc; ngöõ nghóa
hoïc
semantics of syntax ngöõ nghóa cuûa cuù
phaùp
semasiology (cf. nghóa hoïc töø vöïng
onomasiology)
seme nghóa toá
301

semelfactive (aspect / nhaát coá (theå ~; vò töø


verb) ~) (cf. durative)
sememe nghóa vò; nghóa cuûa
hình vò
sememic (cf. nghóa taèng hoïc
hypersememic) (nghieân cöùu quan heä
nghóa giöõa caùc ñôn vò
töø vöïng)
semi-abstract baùn tröøu töôïng
semiactive tính töï giaùc baùn chuû
consciousness ñoäng
semi-auxiliary (verb) baùn trôï vò töø
semicolon daáu chaám phaåy
semi-consonant baùn phuï aâm
semi-deponent verb vò töø baùn trung thaùi
semi-modal verb vò töø baùn tình thaùi
semi-negative (nh. near baùn phuû ñònh
negative)
semiosis (C.S. Peirce) söï thieát hieäu
semiosis triangle (C.S. tam giaùc thieát hieäu
Peirce)
semiotic (thuoäc) kyù hieäu/ phuø
hieäu hoïc
semiology kyù hieäu / phuø hieäu
hoïc; trieäu chöùng hoïc
(trong ngaønh y)
semiotic system heä thoáng phuø hieäu
semiotic triangle tam giaùc phuø hieäu
hoïc
302

semiotics kyù hieäu hoïc/ phuø


hieäu hoïc
semiotics of phuø hieäu hoïc cuûa söï
communication giao tieáp
semiotization quaù trình phuø hieäu/
kyù hieäu hoùa
semi-passive (vò töø) baùn bò ñoäng
semi-phoneme baùn aâm vò
(Bloomfield)
semi-productive baùn naêng saûn
semi-vowel baùn nguyeân aâm
semology nghóa taèng hoïc
semotactics caùch keát hôïp caùc
nghóa vò
sender ngöôøi göûi
sense nghóa; yù nghóa
sense and reference nghóa vaø sôû chæ
sense group töø toå bieåu nghóa
sense relation quan heä ngöõ nghóa
(giöõa caùc töø)
senser / sensor ngöôøi thuï caûm
sensorial caûm quan
sensorineural deafness chöùng ñieác do thaàn
(cf. conductive kinh thuï caûm
deafness)
sentence caâu
sentence adjunct x. sentence adverbial
sentence adverb(ial) traïng ngöõ cuûa caâu
303

sentence element thaønh phaàn caâu; yeáu


toá cuûa caâu
sentence grammar ngöõ phaùp caâu
sentence meaning nghóa cuûa caâu
sentence modifier (nh. phuï ngöõ / traïng ngöõ
sentence adverbial) cuûa caâu
sentence schema löôïc ñoà caâu
sentence stress (nh. troïng aâm caâu
focal accent)
sentence structure caáu truùc caâu
sentence type kieåu caâu
sentential caâu (thuoäc ~); coù
cöông vò caâu
sentential adverb x. sentence adverb
separability khaû naêng chia caùch
sequence chuoãi noái tieáp
sequence of tenses chuoãi thì
sequencing xeáp chuoãi
sequential order (nh. traät töï tieáp noái
temporal order)
serial construction (Blomfield; keát caáu chuoãi
nh. coordination)
serial relationship (nh. quan heä thaønh chuoãi
gradience)
serial set boä keát chuoãi
serial verbs vò töø keát chuoãi
serially ordered set boä töø coù thöù töï
series chuoãi; loaït
304

sesquisyllabic moät aâm tieát röôõi (töø


~)
set boä; taäp hôïp
set expression (nh. bieåu thöùc coá ñònh
bound/ fixed / frozen
expression)
set theory lyù thuyeát taäp hôïp
sex-neutral (nh. dual trung hoøa veà giôùi
gender)
shade of meaning saéc thaùi nghóa
shallow memory (cf. kyù öùc caïn
deep ~)
shadow pronoun ñaïi töø nhaéc nhôû
shallow structure caáu truùc caïn
shape hình thuø; hình daùng
shared background cuøng chung boái caûnh
shared knowledge cuøng chung voán tri
thöùc
sharp thaêng
shift chuyeån (bieán)
shifter chuyeån töû (R. Jakobson)
shifting of stress chuyeån troïng aâm
shifting stress (nh. troïng aâm di ñoäng /
variable stress) khaû bieán
shift-word töø chuyeån töû
short component thaønh toá ngaén
short duration thôøi löôïng ngaén
shortening ruùt goïn (hieän töôïng /
thao taùc ~)
305

short segment chieát ñoaïn ngaén


short-term memory kyù öùc ngaén haïn
sibilance tính xuyùt
sibilant aâm xuyùt
side effect hieäu öùng phuï
sides hai beân löôõi
sigmatic duøng chöõ Σ (sigma –
[s] Hy Laïp)
sigmatism taät phaùt aâm sai chöõ s
sign daáu hieäu; phuø hieäu;
kyù hieäu
sign language ngoân ngöõ daáu hieäu
(cuûa ngöôøi ñieác
chaúng haïn)
signal tín hieäu; hieäu leänh
signary danh saùch kyù hieäu /
phuø hieäu
signifiant naêng bieåu
significance taùc duïng bieåu nghóa
significans naêng bieåu
signification coâng duïng bieåu nghóa
significative meaning thöïc nghóa
significatum (Lat.) sôû bieåu
signifieù (Ph.) / sôû bieåu; caùi ñöôïc
signified bieåu thò
signifier naêng bieåu; caùi coù
taùc duïng bieåu thò
silent consonant phuï aâm caâm
306

silent “e” chöõ “e” caâm


silent (letter) (chöõ) caâm / khoâng ñoïc
silent pause (cf. filled khoaûng ngöøng laëng
pause)
silent stop phuï aâm taéc caâm
(khoâng baät ra)
silent stress troïng aâm caâm (khoâng
roõ nhöng coù theå ñöôïc
ngöôøi nghe phuïc hoài
deã daøng)
similar töông töï; töông ñoàng;
gioáng
similarity tính töông töï; tính töông
ñoàng
simile (cf. comparison) tyû duï
simple ñôn; giaûn ñôn
simple past quaù khöù giaûn ñôn
simple sentence caâu ñôn
simple utterance-unit ñôn vò phaùt ngoân giaûn
ñôn
simplicity tính ñôn giaûn; möùc ñôn
giaûn
simultaneity tính ñoàng thôøi
simultaneous ñoàng thôøi
simultaneous söï theå hieän ñoàng
implementation of thôøi cuûa caùc neùt khu
distinctive features bieät (cuûa moät aâm vò)
simultaneous dòch ñuoåi
interpretation
307

simultaneous söï xuaát hieän ñoàng


occurrence (nh. co- thôøi; söï ñoàng hieän
occurrence)
sincerity condition ñieàu kieän chaân thaønh
single ñôn nhaát; duy nhaát
single-base (cf. double- caûi bieán moät cô sôû
base transformation,
generalized
transformation)
single modality tình thaùi ñôn nhaát
single speech-act haønh ñoäng ngoân töø
ñôn nhaát
single-valued feature x. unary feature
(nh. singulary/ unary
feature); (cf. binary
feature, multivalued
feature)
single word töø ñôn
singular soá ñôn; ñôn soá
singulare tantum danh töø chæ coù soá ñôn
(pl.singularia tantum; cf.
plurale tantum)
singulary feature x. unary feature
singulary x. single-base
transformation transformation
singulative vi ñôn (chæ moät maûnh
leû raát nhoû cuûa vaät
chaát) (danh töø ~)
sister (cf. daughter, nuùt ngang caáp; nuùt
mother) ñoàng thuoäc
308

sister adjunction (cf. phöông thöùc theâm phuï


daughter adjunction) ngöõ ñoàng thuoäc
sister constituent thaønh toá ngang caáp
situation (x. state of tình huoáng; tình theá
affairs)
situation modal töø tình thaùi coù nghóa
tình huoáng
situation model moâ hình tình huoáng
situational grammar ngöõ phaùp tình huoáng
situation of interaction tình theá töông taùc
situation of reception tình theá tieáp nhaän
situation of utterance tình huoáng phaùt ngoân
situation semantics nghóa hoïc tình huoáng
situation type loaïi söï tình
situational tình huoáng (thuoäc/ do
~)
situational context x. context-of-situation
situational meaning nghóa tình huoáng
situational khaû naêng phuïc hoài
recoverability (cf. nhôø tình huoáng
structural recoverability)
situational semantics nghóa hoïc tình huoáng
situational topic chuû ñeà tình huoáng
situationality thích hôïp vôùi tình huoáng
(tính / möùc ~)
sjuzhet (Nga) söôøn chuyeän (cf.
fabula)
309

skeletal tier lôùp söôøn (goàm


nguyeân aâm vaø phuï
aâm khoâng minh ñònh)
SL (x. source language) ngoân ngöõ laøm nguoàn
slang tieáng loùng; bieät ngöõ
xaõ hoäi
slang expression ngöõ tieáng loùng
slants (nh. bars, solidi) vaïch nghieâng
slip of the tongue noùi nhòu (x. lapsus
linguae)
slit (fricative) khe deït (aâm xaùt ~)
slogofonema (Ng.) aâm tieát – aâm vò
slogomorfema (nh. aâm tieát – hình vò
morpfosyllabema)
slot ngaên; oâ; vò trí
slot-and-filler (method) ñieàn-vaøo-oâ (phöông
phaùp ~)
slurred pronunciation caùch phaùt aâm chuoài
small clause tieåu cuù thöù caáp
smooth artiulation caùch caáu aâm dòu nheï
social deixis tröïc chæ xaõ hoäi / lieân
nhaân
social dialect (nh. class bieät ngöõ giai caáp / xaõ
dialect) hoäi
social distancing khoaûng caùch xaõ hoäi
social information thoâng tin xaõ hoäi
social interaction söï töông taùc trong xaõ
hoäi
310

social meaning nghóa xaõ hoäi; nghóa


lieân nhaân
social status cöông vò xaõ hoäi
socialization söï xaõ hoäi hoùa
sociative (case) Caùch lieân ñôùi (“cuøng
nhau”)
sociolect bieät ngöõ xaõ hoäi
sociolinguistics (nh. xaõ hoäi ngoân ngöõ hoïc;
sociology of language) xaõ hoäi hoïc ngoân ngöõ
sociological linguistics ngoân ngöõ hoïc xaõ hoäi
hoïc
sociology of language x. sociolinguistics
sociopragmatics ngöõ duïng hoïc xaõ hoäi
sociostylistics phong caùch hoïc xaõ
hoäi
soft consonant phuï aâm meàm (ngaïc
hoùa)
soft palate (nh. velum) ngaïc meàm; (khaåu)
maïc
solecism (cuõ) (cf. loãi keát hôïp
barbarism (2))
solidus (pl. solidi) (nh. vaïch nghieâng (hai beân
bars, slants) kyù hieäu phieân aâm
aâm vò hoïc)
soliloque (Ph.) thoùi noùi moät mình
soliloquy ñoäc thoaïi tröïc tieáp
(kòch ~)
solipsism duy ngaõ ñoäc toàn luaän
solution giaûi phaùp
sonagram x. (sound) spectrogram
311

sonagraph x. sound spectrograph


sonant (nh. sonorant) aâm vang
sonometer thanh keá
sonorant (cf. obstruent) aâm vang; aâm töï thanh
sonority aâm löôïng; thanh tính
sonority hierarchy heä toân ty veà thanh
tính
sonority peak ñænh aâm löôïng
sonority scale thang ñoä thanh tính
sonorization höõu thanh hoùa (hieän
töôïng ~)
sortal (cf. mensural) chæ loaïi (loaïi töø ~)
sortal classifier loaïi töø chæ loaïi; danh
töø chæ loaïi
sortal universal phoå nieäm tieåu loaïi
sortality (cf. tính chæ loaïi (cuûa loaïi
mensurality) töø)
sound aâm; aâm toá
sound image hình aûnh aâm thanh (F.
de Saussure)
sound shift chuyeån bieán aâm thanh
sound symbolism (nh. bieåu tröng aâm thanh
cratylism)
sound change chuyeån bieán ngöõ aâm
sound law quy luaät ngöõ aâm
sound pattern moâ hình ngöõ aâm
sound quality phaåm chaát ngöõ aâm
sound recording baûn ghi aâm
312

sound spectrograph maùy ghi thanh phoå


sound wave soùng aâm
source (1) (cf. goal) nguoàn; ñieåm/ nôi xuaát
phaùt (cf. ñích)
source (2) (cf. xuaát xöù; ngöôøi göûi
destination) (cf. ngöôøi nhaän)
source (3) nguoàn (cuûa tín hieäu)
source feature (cf. ñaëc tröng veà nguoàn
major class feature, aâm (N. Chomsky & M.
cavity feature, manner Halle)
of articulation, prosodic
feature)
source genitive sinh caùch chæ nguoàn
source language (cf. ngoân ngöõ nguoàn;
target language) ngoân ngöõ nguyeân
baûn
SOV word order traät töï töø SOV
SOV language ngoân ngöõ SOV
space khoâng gian
space grammar (nh. ngöõ phaùp khoâng gian
cognitive grammar) (nh. ngöõ phaùp nhaän
thöùc)
spatial khoâng gian (thuoäc ~)
spatial deixis tröïc chæ trong khoâng
gian
spatial location vò trí trong khoâng gian
spatial logic logic khoâng gian
spatial organization toå chöùc (trong) khoâng
gian
spatial relation quan heä khoâng gian
313

spatiotemporal co- toaï ñoä khoâng – thôøi


ordinates gian
spatiotemporal ñònh vò khoâng gian –
location thôøi gian (caùch ~)
speaker ngöôøi noùi
speaker-know-best nguyeân lyù “ngöôøi noùi
principle bieát roõ nhaát”
speaker-oriented tình thaùi höôùng (vaøo)
modality (cf. agent- ngöôøi noùi
oriented modality)
speaker recognition nhaän dieän gioïng ngöôøi
noùi
speaker’s attitude thaùi ñoä cuûa ngöôøi
noùi
speaker’s certainty xaùc tín cuûa ngöôøi noùi
speaker’s error nhöõng loãi cuûa ngöôøi
noùi
speaker’s meaning nghóa cuûa ngöôøi noùi
speaker’s strategy chieán löôïc cuûa ngöôøi
noùi
special term thuaät ngöõ chuyeân
moân
specialization möùc chuyeân bieät hoaù
specific loaïi bieät
specific category phaïm truø loaïi bieät
specification minh ñònh (söï ~; vieäc
~; caùch ~)
specifier loaïi bieät ngöõ
spectrogram baûn ghi thanh phoå
314

speech lôøi noùi; ngoân töø;


dieãn ngoân
speech act haønh ñoäng baèng lôøi;
haønh ñoäng ngoân töø;
ngoân haønh
speech act participant toân ty trong möùc nhaäp
empathy hierarchy caûm cuûa ngöôøi tham
gia haønh ñoäng giao
tieáp
speech act theory lyù thuyeát haønh ñoäng
ngoân töø
speech act verb vò töø ngoân haønh
speech analysis (cf. phaân tích tieáng noùi (cf.
discourse analysis) phaân tích dieãn ngoân)
speech chain ñöôøng daây truyeàn
ngoân
speech coding maõ hoaù tieáng noùi
speech community khoái coäng ñoàng ngoân
ngöõ
speech compression neùn tín hieäu ngoân töø
speech event söï kieän ngoân töø
speech exchange moâ hình toå chöùc hoäi
system thoaïi
speech flow ngoân löu
speech parameter tham soá cuûa lôøi noùi
speech perception tri giaùc lôøi noùi (caùch
~)
speech production phaùt ra tieáng noùi
(caùch ~)
speech recognition nhaän dieän ngoân töø
(caùch ~)
315

speech situation tình huoáng cuûa lôøi


noùi
speech sound aâm toá
speech strategy chieán löôïc cuûa lôøi
noùi
speech synthesis toång hôïp tieáng noùi
speech synthetizer maùy toång hôïp lôøi noùi
speech wave soùng aâm cuûa tieáng
noùi
spelling (cf. caùch vieát (chöõ abc);
orthography) chính taû
spelling pronunciation caùch phaùt aâm theo
chính taû
sphere of influence phaïm vi aûnh höôûng
spirant x. fricative
spirantization xaùt hoùa (hieän töôïng
~)
split phaân ñoâi; taùch ñoâi
split ergativity tính khieån caùch phaân
ñoâi
split infinitive daïng nguyeân (bò) taùch
ñoâi
split reference sôû chæ phaân ñoâi
spondaic (thuoäc) moâ hình troïng
aâm hay tröôøng ñoä [11]
spondee (cf. moâ hình troïng aâm hay
amphibrach) tröôøng ñoä [11]
spoonerism (cf. noùi laùi
metathesis)
sporadic haõn höõu
316

Sprachbund (Ñ.) x. linguistic area


Sprachgefuhl (Ñ.) x. linguistic intuition
spread (lips) khoâng chuùm (moâi ~)
spreading söï lan roäng (cuûa moät
thanh ñieäu sang aâm
ñoaïn beân)
sputter lôøi noùi voäi (khoâng
ñöôïc roõ vaø ñuùng)
square brackets (cf. daáu ngoaëc vuoâng ([ ])
angled brackets, braces,
curly brackets, round
brackets)
S-R model x. stimulus-response
model
S-structure x. shallow structure
stability (of tiers) tính oån ñònh (cuûa
töøng “lôùp” ñôn vò aâm
vò hoïc)
stability principle nguyeân lyù oån ñònh
stage giai ñoaïn
standard chuaån; chuaån möïc
standard allophone tieâu theå; tha aâm
chuaån
Standard Average tieáng AÂu chaâu trung
European bình chuaån (B. L. Whorf)
standard language tieáng chuaån
Standard Model (nh. Moâ hình Chuaån
Standard Theory) (Chomsky)
standard caùch phaùt aâm chuaån
pronunciation
317

Standard Theory (nh. Lyù thuyeát Chuaån (ngöõ


Standard Model) phaùp cuûa N. Chomsky)
standardization chuaån hoaù / tieâu
chuaån hoaù
standing epithet tính ngöõ ñaõ thaønh
coâng thöùc
stanza ñoaïn thô töù tuyeät
starred form hình thaùi coù ñaùnh
daáu hoa thò
stasis tónh traïng
statal traïng thaùi / tónh traïng
(nghóa ~)
state traïng thaùi
state of affairs söï tình; söï theå
state of language (nh. ngöõ traïng
eùtat de langue)
state verb vò töø traïng thaùi; vò töø
tónh
statement nhaän ñònh
static traïng thaùi (thuoäc ~);
tónh
static passive thaùi bò ñoäng tónh
static relation quan heä tónh traïng
static tone thanh ñieäu tónh
stationary tónh / khoâng cöû ñoäng
(articulators) (cf. ñöôïc (khí quan caáu aâm
movable) ~)
statistic linguistics ngoân ngöõ hoïc thoáng
keâ
stative tónh; tónh traïng
318

stative perfect theå dó thaønh tónh (theå


~)
stative verb (x. state vò töø tónh
verb)
status (1) cöông vò
status (2) phaïm truø khaùi quaùt
hoùa
stem (cf. root) thaân töø; töø caùn
stem-composition phöông thöùc gheùp töø
caùn
stem derivation phaùi sinh töø töø caùn
stem inflexion bieán vó töø caùn
stereotype quaùn hình; quaùn ngöõ
stereotype expression bieåu thöùc raäp khuoân
stiff / slack distinction söï khu bieät raén / meàm
stimulus kích thích (toá)
stimulus and response (lyù thuyeát) “kích thích
(theory) vaø phaûn öùng”
stimulus-response Moâ hình "Kích thích –
model Phaûn öùng"
stock (cf. superstock) (ngöõ) toâng
stochastic ngaãu tính
story chuyeän keå
story episode tình tieát trong chuyeän
keå
story structure caáu truùc cuûa chuyeän
straightforward caâu hoûi thaúng thöøng
question
strand taùch rieâng
319

stranded element yeáu toá maéc caïn


strategy chieán löôïc
stop (consonant) taéc (phuï aâm ~)
stratification phaân taèng
stratificational ngöõ phaùp phaân taèng
grammar
stratified sampling caùch choïn maãu coù
phaân taèng
stratum lôùp; taàng
stream of doøng yù thöùc
consciousness
strength x. phonologic(al) strength
strength scale thang ñoä maïnh yeáu
(töø aâm taéc voâ thanh
ñeán aâm tieáp caän)
stress troïng aâm
stress contour ñieäu hình troïng aâm
stress-group nhoùm troïng aâm
stress mark daáu troïng aâm
stress pattern moâ hình troïng aâm
stress-timed (language) (ngoân ngöõ) coù troïng
(cf. syllable-timed) aâm caùch quaõng ñeàu
nhau
stricture caáu aâm boùp / thaét
strident (cf. mellow) theù
string chuoãi (keá tieáp)
strong maïnh
strong adequacy möùc thoûa ñaùng cao
strong consonant phuï aâm maïnh
320

strong declension heä bieán caùch maïnh


strong form (cf. weak hình thöùc maïnh
form)
strong vowel nguyeân aâm maïnh
structural ambiguity tính löôõng khaû caáu
(nh.constructional truùc
homonymy)
structural change bieán ñoåi do caûi hoaùn
structural class chuûng loaïi caáu truùc
tính
structural linguistics ngöõ hoïc caáu truùc
structural consistency tính nhaát quaùn vôùi
toaøn boä caáu truùc
structural tính thieáu nhaát quaùn
inconsistency vôùi toaøn boä caáu truùc
structural meaning (nh. nghóa caáu truùc
grammatical meaning)
structural pressure aùp löïc cuûa caáu truùc
structural khaû naêng phuïc hoài
recoverability (cf. nhôø caáu truùc
situational
recoverability)
structural semantics nghóa hoïc caáu truùc
structural set taäp hôïp caáu truùc tính
structural signal tín hieäu caáu truùc tính
structuralism caáu truùc luaän
structurally do caáu truùc quy ñònh
conditioned
structuration caáu truùc hoaù (caùch
~)
321

structure caáu truùc


structure dependence leä thuoäc caáu truùc
(quan heä ~)
structure description moâ taû caáu truùc
structure manipulation thao taùc thay ñoåi caáu
truùc
structure of event caáu truùc cuûa söï tình /
bieán coá
structure pattern moâ hình caáu truùc
stuttering noùi laép
style phong caùch
style indirect libre (Ph.) x. free indirect speech
style disjunct traïng ngöõ phong caùch
style of discourse phong caùch (cuûa) dieãn
ngoân
style of pronunciation phong caùch phaùt aâm
stylistic phong caùch (hoïc)
(thuoäc ~)
stylistic feature (neùt) ñaëc tröng phong
caùch
stylistic level bình dieän phong caùch
hoïc
stylistics phong caùch hoïc
stylization phong caùch hoùa; caùch
ñieäu (hoaù)
suasive verb vò töø thuyeát phuïc
subcategorization khung tieåu phaïm truø
frame hoùa
subcategory tieåu phaïm truø
322

subclass tieåu loaïi


subdialect (nh. patois) thoå ngöõ
subfamily (cf. haï (ngöõ) heä
superfamily)
subject (1) chuû ñeà
subject (2) chuû ngöõ
subject clause tieåu cuù chuû ngöõ
subject control quyeàn kieåm ñònh cuûa
chuû ngöõ
subject infinitive thöùc voâ ñònh laøm
chuû ngöõ
subject marking (caùch) ñaùnh daáu chuû
ngöõ
subject-predicate luôïc ñoà chuû vò
scheme
subject-prominent ngoân ngöõ thieân chuû
language (cf. topic- ngöõ
prominent language)
subject property thuoäc tính cuûa chuû
ngöõ
subject-verb söï phuø öùng chuû-vò
agreement
subjectival thuoäc chuû ngöõ
subjective (nh. chuû caùch
nominative)
subjective complement phuï ngöõ cuûa chuû ngöõ
(cf. objective
complement)
subjective deixis tröïc chæ chuû quan
323

subjective genitive (cf. chuû sinh caùch; sinh


objective genitive) caùch chæ chuû theå
subjective knowledge tri thöùc chuû quan
subjective modality tình thaùi chuû quan
subjective nominative danh caùch chæ chuû
ngöõ
subjective probability xaùc suaát chuû quan
subjective caùch hieåu chuû quan
understanding
subjectivity tính chuû quan
subjectless khoâng coù chuû ngöõ
subjectless sentence caâu khoâng coù chuû
ngöõ
subjunct (cf. adjunct, traïng ngöõ phuï / phoù
conjunct, disjunct) ngöõ
subjunctive thöùc haï thuoäc; thöùc
giaû thuaät
subjunctive of thöùc haï thuoäc chæ
manipulation meänh leänh
sublanguage ngoân ngöõ chi haï
sublinguistic ngoân ngöõ nhi haï (giao
(communication) tieáp ~)
submodifier phuï ngöõ thöù caáp
submorph haï hình toá; phoù hình
toá
submorphemic bieân giôùi haï hình vò
boundary
subordinate (adj) caáp döôùi; phuï thuoäc
subordinate (n.) x. hyponym
324

subordinate clause (nh. caâu / tieåu cuù phuï


dependent clause)
subordinating lieân töø phuï thuoäc
conjunction hoaù
subordination phuï keát
subordinator taùc töû phuï thuoäc hoaù
subphonemic level caáp ñoä döôùi aâm vò
subrheme tieåu thuyeát; thuyeát
caáp döôùi
subset tieåu taäp hôïp
subsidiary member thaønh phaàn phuï
subsidiary variant bieán theå thöù yeáu
substance chaát lieäu; thöïc chaát
substance of content chaát lieäu cuûa bình
dieän noäi dung
substance of chaát lieäu cuûa bình
expression dieän bieåu ñaït
substantialism chaát lieäu luaän
substantiation (1) bieän minh (vieäc / caùch
~)
substantiation (2) cuï theå hoùa (vieäc /
caùch ~)
substantivization danh töø hoùa (caûi bieán
~)
substantive (cuõ) thöïc theå töø
substantive universal phoå nieäm thöïc theå
(cf. formal universal)
substitutable coù theå thay theá
sustitutability (n.) khaû naêng thay theá
325

substitute yeáu toá thay theá


substitution (söï) thay theá
substitution frame khung thay theá
substitution item ñôn vò thay theá
substitution of thay theá nghóa (vieäc /
meaning caùch ~)
substitution test traéc nghieäm thay theá
substrate language ngoân ngöõ cô taèng
substratum (nh. cô taèng; taàng döôùi
substrate; cf. adstratum,
superstratum)
substring chuoãi caáp döôùi
subtheme tieåu ñeà
subtopic tieåu ñeà; ñeà caáp döôùi
subtractive song ngöõ tröø (vò trí
bilingualism (cf. ngoân ngöõ thöù nhaát
additive bilingualism) cuûa tieáng baûn ñòa bò
moät ngoân khaùc thay
theá)
substructure caáu truùc phuï
succion caáu aâm muùt
succion stop aâm taéc muùt
suffix haäu toá
suffixal (coù tính / thuoäc) haäu
toá
suffixation phöông thöùc (duøng)
haäu toá
suffixing language ngoân ngöõ duøng haäu
toá
326

suffixless adjective tính töø khoâng coù haäu


toá
suggestive question caâu hoûi (coù taùc
duïng) gôïi yù
sulcalized (sulcalization, loõm (caáu aâm ~)
n.)
summation plural (nh. danh töø soá phöùc toång
binary noun; binary
plural; cf. plurale
tantum)
superficial beà maët (hình thaùi
ngöõ aâm ~)
superfix x. suprafix
superfoot sieâu chaân
superheavy syllable aâm tieát sieâu naëng
superjump (Labov) sieâu voït (bieán ñoåi aâm
vò hoïc ~)
superlative cöïc caáp
superordinate (nh. thöôïng caáp; thöôïng
hyperonym; cf. danh
hyponym)
superordinate clause tieåu cuù thöôïng caáp
superposition choàng theâm (thuû
phaùp ~)
super-sign sieâu phuø hieäu
superstock (cf. stock) thöôïng (ngöõ) toâng
superstrate language ngoân ngöõ lôùp treân;
thöôïng taèng
superstratum (cf. thöôïng taèng; taàng
adstratum, substratum) treân
327

supertopic sieâu chuû ñeà


supinum (Lat.) vò tính töø bò ñoäng
suppletion thay theá boå khuyeát
suppletive alternant ñôn vò luaân phieân boå
khuyeát
suppletive form hình thaùi boå khuyeát
suppletive morpheme hình vò boå khuyeát
supposition giaû ñònh
suppositional thöùc haï thuoäc (coù
subjunctive nghóa) giaû ñònh
suprafix (nh. superfix) phuï toá sieâu ñoaïn
supraglottal (aâm) treân thanh haàu
suprasegmental (nh. sieâu ñoaïn
prosodic)
suprasegmental aâm vò sieâu ñoaïn
phoneme
suprasegmental aâm vò hoïc sieâu ñoaïn
phonology
surd (Ph.) voâ thanh
surface structure (cf. caáu truùc beà maët
deep structure)
surface structure toân ty nhaäp caûm cuûa
empathy hierarchy caáu truùc beà maët
surface subject chuû ngöõ beà maët
surname hoï
suspicious pair caëp khaû nghi
sustained intonation ngöõ ñieäu gaùc
SVO word order traät töï töø SVO
328

SVO language ngoân ngöõ SVO


svarabhakti x. parasite vowel
switch reference daáu hieäu [± chuyeån
sôû chæ]
syllabary vaên töï ghi aâm tieát;
vaên töï aâm tieát tính
syllabeme aâm tieát vò; “tieáng”
syllabic aâm tieát tính; thaønh
aâm tieát
syllabic consonant phuï aâm aâm tieát tính
syllabic division phaân chia aâm tieát
(vieäc/ caùch ~)
syllabic script vaên töï ghi aâm tieát;
vaên töï aâm tieát tính
syllabic writing chöõ vieát aâm tieát tính
syllabication x. syllabification
syllabification (nh. phaân aâm tieát (söï/
syllabication) caùch ~)
syllable aâm tieát; tieáng
syllable boundary bieân giôùi aâm tieát
syllable-final cuoái aâm tieát (ôû vò trí
~)
syllable juncture tieáp ñieåm aâm tieát
syllable pattern moâ hình aâm tieát
syllable peak ñænh aâm tieát
syllable-timed (ngoân ngöõ) coù tröôøng
(language) (cf. stress- ñoä aâm tieát töông ñoái
timed) baèng nhau
syllabogram chöõ ghi töøng aâm tieát
329

syllemma hôïp ngöõ


[taâm+phuï+lieân]
syllepsis (pl. syllepses) ñoàng chaáp (söï ~;
pheùp ~)
syllogism tam ñoaïn luaän
symbol kyù hieäu
symptom trieäu chöùng
symmetry (symmetric, (söï) caân ñoái
adj.)
synaesthesia x. synesthesia
synaffix ñoàng phuï toá; phuï toá
phöùc hôïp
synaffixation phöông thöùc (duøng)
ñoàng phuï toá
synaloepha hoøa ñuùc aâm tieát
(hieän töôïng ~)
syncategorematic hö töø; töø chöùc naêng
word
synchronic (cf. ñoàng ñaïi
diachronic)
synchronic etymology töø nguyeân hoïc ñoàng
ñaïi
synchronic explanation caùch giaûi thích ñoàng
ñaïi
synchronic foreignism töø (ngöõ) ngoaïi lai
ñoàng ñaïi
synchronic linguistics ngoân ngöõ hoïc ñoàng
ñaïi
synchronic phonetics ngöõ aâm hoïc ñoàng ñaïi
synchrony bình dieän ñoàng ñaïi
330

syncopation x. syncope
syncopated (nguyeân aâm) bò löôïc
boû
syncope (nh. löôïc aâm
syncopation; elision; cf.
haplology)
syncretic(al) hoãn hôïp; trung hoaø
hoaù
syncretism hoãn hôïp bieán toá;
trung hoaø hoaù (hieän
töôïng ~)
syndesis quan heä lieân hôïp
syndetic co-ordination ñaúng keát coù lieân töø
synecdoche (cf. pheùp caûi dung
metonymy)
synecdochical caûi dung (coù tính ~)
syneresis lieân keát nguyeân aâm
(hieän töôïng ~)
synesis phuø öùng ngöõ phaùp
theo nghóa (hieän töôïng
~)
synesthesia (cv. coäng caûm; phoái caûm
synaesthesia)
synesthetic coäng caûm / phoái caûm
(thuoäc ~)
synharmony söï hoaø ñoàng nguyeân
aâm
synonym töø ñoàng nghóa
synonymic ñoàng nghóa
synonymous ñoàng nghóa
331

synonymy ñoàng nghóa (quan heä


~)
synsemantic hôïp nghóa
synsemantic word (cf. hö töø; töø phoái nghóa
autosemantic ~) (cf. thöïc töø; töø töï
nghóa)
syntactic cuù phaùp (thuoäc ~)
syntactic amalgam toå hôïp cuù phaùp nghóa
(G. Lakoff)
syntactic ambiguity tính löôõng nghóa cuù
phaùp
syntactic behavio(u)r thaùi ñoä cuù phaùp
syntactic causative (cf. keát caáu gaây khieán
lexical causative) cuù phaùp (cf. ~ töø
vöïng)
syntactic compound töø gheùp cuù phaùp
syntactic negation phuû ñònh cuù phaùp
syntactic trung hoøa hoùa cuù
neutralization phaùp (hieän töôïng ~)
syntactic relationship quan heä cuù phaùp
syntactic structure (nh. caáu truùc cuù phaùp
syntax structure)
syntactic synonym töø ñoàng nghóa cuù
phaùp
syntactic word töø cuù phaùp; hö töø
syntactics (Ch. S. Peirce) keát phaùp
syntagm / syntagma keát ñoaïn; ngöõ ñoaïn
syntagm stress troïng aâm ngöõ ñoaïn
syntagmatic (axis) (cf. (truïc) keát hôïp
paradigmatic)
332

syntagmatic plane bình dieän keát hôïp


syntagmatic relation / quan heä keát hôïp
relationship
syntagmeme (cf. cuù phaùp vò (K.L. Pike)
tagmeme)
syntax cuù phaùp
syntax analysis phaân tích cuù phaùp
syntax category phaïm truø cuù phaùp
syntax structure (nh. caáu truùc cuù phaùp
syntactic structure)
syntax tree caây cuù phaùp
syntax unit ñôn vò cuù phaùp
synthesis toång hôïp (söï ~)
synthetic language (cf. ngoân ngöõ toång hôïp
analytic language) tính
synthetic proposition meänh ñeà toång hôïp
synthetic truth chaân lyù toång hôïp (söï
thaät treân cô sôû ñoái
chieáu vôùi hieän thöïc)
syntonic ñoàng thanh ñieäu
system heä (thoáng)
system sentence caâu trong heä thoáng
systematic heä thoáng (coù tính ~)
systematic phoneme aâm vò heä thoáng tính
(ñöôïc xaùc laäp treân cô
sôû ngöõ phaùp cuõng
nhö ngöõ aâm)
systematic phonemics aâm vò hoïc heä thoáng
tính
333

systemic heä thoáng tính (theo


quan ñieåm cuûa M. A. K.
Halliday)
systemic grammar (nh. ngöõ phaùp heä thoáng
systemic-functional tính
grammar)
systemic-functional ngöõ phaùp – chöùc
grammar (nh. systemic naêng heä thoáng tính
grammar) (M.A.K. Halliday)
systemic network maïng löôùi heä thoáng
tính

T
table of sounds baûng aâm toá
taboo (leä) kieâng kî
tachygraphy toác kyù
tacit knowledge (nh. tri thöùc aån maëc
intuition,
Sprachgefuhl)
tact (1) söï teá nhò (trong öùng
xöû, noùi naêng)
tact (2) (nh. beat) phaùch (trong aâm nhaïc)
tactic analysis phaân tích theo khaû
naêng keát hôïp
tactic form toå hôïp keát vò (laøm
thaønh moät hình thaùi
ngöõ phaùp)
tactics keát (hôïp) hoïc
334

tactile medium x. haptic medium


tag (caâu, töø) haäu ñeà
tag question caâu hoûi ñuoâi
tag statement nhaän ñònh ñuoâi
tagma keát toá ((K.L. Pike)
tagmatics keát toá hoïc ((K.L. Pike)
tagmeme keát vò ((K.L. Pike)
tagmemics keát vò hoïc ((K.L. Pike)
tail ñuoâi; haäu ñeà
talk noùi chuyeän
talk exchange chuyeän troø
tamber x. timbre
tap x. flap
target (1) ñích
target (2) muïc tieâu
target object boå ngöõ chæ ñích
target articulation (cf. caáu aâm laøm ñích
auditory target) (caùch ~)
target articulation khu vöïc muïc tieâu caáu
domain aâm
target language (nh. ngoân ngöõ ñích; ngoân
object language (2)) ngöõ cuûa baûn dòch
tautological x. tautologous
tautologous coù tính chaát truøng
ngoân
tautology (cf. pleonasm) truøng ngoân
taxeme neùt khu bieät ngöõ
phaùp
335

taxis (cuõ; pl. taxes) töø keát


taxonomic grammar ngöõ phaùp chia loaïi
taxonomic linguistics ngöõ hoïc lieät keâ –
phaân loaïi
taxonomy phaân loaïi (caùch / baûng
~)
taxonomy of phaân loaïi caùc haønh
illocutionnary acts ñoäng ngoân trung
(caùch ~)
taxonomy of speech phaân loaïi caùc haønh
acts ñoäng baèng lôøi (caùch
~)
technical term thuaät ngöõ kyõ thuaät;
thuaät ngöõ chuyeân
moân
technography chöõ vieát chuyeân moân
teknonymic teân (möôïn cuûa) con
telegraphese ngoân ngöõ ñieän tín
teleogical explanation giaûi thích (theo) muïc
ñích luaän (caùch ~)
teleology (teleologic(al), muïc ñích luaän
adj.)
telescoped word töø ruùt ngaén
telic (cf. atelic) höõu ñích
telic situation type (loaïi) söï tình höõu ñích
telicity tính höõu ñích
tellability tính deã keå (cuûa
chuyeän)
template maãu (ñeå nhaän dieän)
tempo toác ñoä; nhòp ñoä
336

temporal thôøi gian (thuoäc/ trong


~)
temporal clause tieåu cuù traïng ngöõ
thôøi gian
temporal deixis tröïc chæ veà thôøi gian
temporal location ñònh vò trong thôøi gian
temporal logic logic thôøi gian
temporal meaning (cf. yù nghóa thôøi gian (cf. ~
tense ~) thì)
temporal order (nh. traät töï thôøi gian (nh.
sequential order) traät töï tieáp noái)
temporal particle tieåu töø thôøi gian
(A.Wierzbicka)
temporally restrictive tính töø haïn ñònh thôøi
adjective gian
temporary nhaát thôøi
tendency xu höôùng
tenor gioïng nam cao
tenor of dicourse ñoái töôïng so saùnh
(trong pheùp aån duï)
tense (1) thì
tense (2) (aâm) caêng
tense back-shifting quan heä thì giöõa caùc
tieåu cuù
tensed (language / coù thì (ngoân ngö õ/
clause) caâu ~)
tensed sentence caâu coù thì
tenseless (language / khoâng coù thì / voâ thì
clause) (ngoân ngöõ / caâu ~)
337

tense locus quy ñieåm thì


tense-logic logic thì
tense phrase ngöõ ñoaïn thì
tense-system heä thoáng thì
tense vowel nguyeân aâm caêng
tension ñoä caêng
tenuis (cuõ; pl. tenues) (phuï aâm) maûnh
term thuaät ngöõ; ngöõ ñònh
danh
term formation caáu taïo töø / ngöõ ñònh
danh
term of endearment töø ngöõ xöng hoâ thaân
thieát
term of address x. address term
term operator taùc töû taïo töø / ngöõ
ñònh danh
term predicate danh ngöõ laøm vò ngöõ
term structure caáu truùc cuûa ngöõ
ñònh danh
terminal string chuoãi keát cuïc
terminative (aspect) x. completive
terminus ñieåm keát thuùc
territory (cf. assertive ~, mieàn/ vuøng/ taàm
non- assertive ~) (hieäu löïc)
tertiary stress troïng aâm caáp ba
tertium comparationis veá thöù ba cuûa so
(Lat.) saùnh
tertium non datur (Lat.) khoâng coù tröôøng hôïp
naøo khaùc
338

tessitura cöõ gioïng


tetrameter (thô) boán chaân
teùtrameøtre (Ph.) (nh. (thô) möôøi hai aâm tieát;
alexandrine) (thô) thaäp nhò ngoân
tetrastich (nh. quatrain) thô töù tuyeät; thô boán
caâu
text vaên baûn
text frequency taàn soá treân vaên baûn
text grammar ngöõ phaùp vaên baûn
text interpretation thuyeát minh vaên baûn
(vieäc / caùch ~)
text linguistics ngöõ hoïc vaên baûn
textology vaên baûn hoïc
text processing xöû lyù vaên baûn
(vieäc / caùch ~)
text-sentence caâu trong vaên baûn
textual deixis tröïc chæ trong vaên baûn
textual function chöùc naêng taïo vaên
baûn
textual meaning nghóa vaên baûn
thematic (1) tham toá (coù tính ~,
thuoäc veà ~)
thematic (2) ñeà (coù tö caùch ~)
thematic (3) (nh. stem) thaân töø; töø caùn
thematic continuity tính lieân tuïc cuûa chuû
ñeà / tham toá
thematic predictability tính khaû tieân ñoaùn
cuûa chuû ñeà
339

thematic-rhematic phaân ñoaïn ñeà-thuyeát


articulation (caùch ~)
thematic saliency tính noåi troäi cuûa chuû
ñeà
thematic role vai tham toá
thematic structure (1) caáu truùc ñeà-thuyeát
thematic structure (2) caáu truùc tham toá
thematic subject chuû ngöõ laøm ñeà
thematic vowel nguyeân aâm töø caùn
thematization ñeà hoaù (thao taùc ~)
(thematize, v.)
theme ñeà; chuû ñeà
theme prominence tính noåi troäi cuûa ñeà
theoretical grammar ngöõ phaùp lyù thuyeát
theoretical linguistics ngoân ngöõ hoïc lyù
(nh. general linguistics) thuyeát
theoretical model moâ hình lyù thuyeát
theory of linguistic (lyù) thuyeát tuông ñoái
relativity luaän ngoân ngöõ hoïc
theory of markedness lyù thuyeát veà tính
[±höõu tröng]
theory of semantic x. field theory
(lexical) fields
theory of speech acts lyù thuyeát veà caùc
(J.L. Austin, J.R. Searle) haønh ñoäng baèng lôøi /
ngoân haønh
theory of the lyù thuyeát veà caùc phuï
laryngeals (F. de aâm thanh haàu (cuûa
Saussure) tieáng AÁn-AÂu)
340

therapeutic sound bieán aâm trò lieäu


change
thesaurus kho töø vöïng
theta-assignment phaân ñònh vai cho caùc
tham toá (vieäc / caùch
~)
theta criterion tieâu chí theta
theta grid löôùi theta
theta-role (θ -role) x. thematic role
theta theory lyù thuyeát theta (trong
lyù thuyeát chi phoái vaø
raøng buoäc)
thieves’ cant / patter tieáng loùng cuûa keû
troäm
thing vaät
thingness vaät tính
third person ngoâi thöù ba
third-person thöùc meänh leänh ngoâi
imperative thöù ba
thought tö duy
three-part verb vò töø coù hai tieåu töø
(nhö look down on)
three-part word x. three-part verb
three-place verb vò töø tam trò; vò töø ba
choã
throaty (gioïng) khaøn / khaûn
thyroid cartilage suïn cuûa tuyeán giaùp
tier (in autosegmental lôùp (trong aâm vò hoïc
phonology) töï ñoaïn)
341

tilde daáu soùng (~) (duøng


trong töø ñieån)
timbre aâm saéc
time thôøi gian; thôøi
time adverbial traïng ngöõ thôøi gian
time-bound meänh ñeà bò raøng
proposition buoäc veà thôøi gian
time clause tieåu cuù thôøi gian
time of event thôøi ñieåm cuûa söï tình
time of speech thôøi ñieåm phaùt ngoân
timeless proposition meänh ñeà phi thôøi gian;
meäänh ñeà voâ thôøi /
phieám thôøøi
timing söï phoái hôïp (trong thôøi
gian)
tip (nh. apex) choùp löôõi
tip-of-the-tongue hieän töôïng queân
phenomenon khuaáy moät töø duøng
haøng ngaøy
title ñaàu ñeà
tmesis (pl. tmeses) phaân taùch thaønh toá
cuûa töø phaùi sinh (vieäc
/ caùch ~)
token (cf. type) (tröôøng hôïp) caù theå;
hieän daïng
tonal thanh ñieäu (coù ~;
thuoäc ~)
tonal juncture tieáp ñieåm thanh ñieäu
tonal (vowel) chính aâm
tonal tier lôùp cuûa thanh ñieäu
342

tonality tính thanh ñieäu; ñieäu


thöùc (cuûa caâu)
tonality feature ñaëc tröng ñieäu thöùc
tone thanh (ñieäu)
tone frequecy xaùc suaát cuûa thanh
ñieäu
tone-group (cf. nucleus ñôn vò ngöõ ñieäu
(2)) (nh. breath-group,
phonological phrase,
intonation-group, tone-
unit)
tone language ngoân ngöõ coù thanh
(ñieäu)
tonemics thanh vò hoïc
tone of voice gioïng noùi; caùch noùi
tonetics ngöõ aâm hoïc cuûa
thanh ñieäu
tone-unit x. tone group
toneme thanh vò
tongue löôõi
tongue advancement chieàu höôùng cuûa löôõi
tongue back maët löôõi
tongue blade ñaàu löôõi
tongue body thaân löôõi
tongue height ñoä naâng (cuûa) löôõi
tongue root (nh. radix) goác löôõi
tongue-slip noùi nhòu
tonetics thanh ñieäu ngöõ aâm
hoïc
343

tonic (tonicity, n.) coù troïng aâm


tonic accent troïng aâm
tonic stress x. nuclear stress (2)
tonic syllable x. nucleus (2)
tonogram baûn ghi thanh ñieäu /
ngöõ ñieäu
tonology thanh ñieäu hoïc
top-down (cf. bottom- (höôùng phaân tích ngöõ
up) phaùp) töø treân xuoáng
top-down processing trình töï xöû lyù töø treân
xuoáng
topic ñeà; chuû ñeà
topic accession toân ty trong khaû naêng
hierarchy laøm ñeà
topic chain chuoãi ñeà
topic continuity tính lieân tuïc cuûa ñeà
topic identification caùch nhaän dieän ñeà
topic properties caùc thuoäc tính cuûa ñeà
topic shifter taùc töû chuyeån ñeà
topical phrase ñeà ngöõ
topical clause tieåu cuù laøm ñeà
topic / topical sentence caâu laøm ñeà
topicality tö caùch ñeà; ñeà tính
topicalization (chuû) ñeà hoùa (thao
taùc ~)
topicalized (chuû) ñeà hoùa
topic-comment phaân ñoaïn ñeà-thuyeát
articulation
344

topic-comment relation quan heä ñeà-thuyeát


topic empathy toân ty nhaäp caûm vôùi
hierarchy chuû ñeà
topic establishment xaùc laäp chuû ñeà (vieäc
/ caùch ~)
topic introducer taùc töû daãn nhaäp chuû
ñeà
topic marking device thieát bò ñaùnh daáu
chuû ñeà
topic persistence tính tröôøng toàn cuûa
chuû ñeà
topic-prominent ngoân ngöõ thieân chuû
language ñeà
topic sentence caâu laøm ñeà
topic shading saéc thaùi hoùa chuû ñeà
(vieäc / caùch~)
topic shift di chuyeån chuû ñeà
(vieäc / caùch~)
topicworthiness tö caùch chuû ñeà
topological structure caáu truùc topo
topology topo hoïc
toponomastics ñaët ñòa danh (vieäc ~)
toponym ñòa danh
toponymy ñòa danh hoïc; ñòa danh
cuûa moät vuøng hay
cuûa moät ngoân ngöõ
total affirmation khaúng ñònh toång quaùt
total assertion (cf. total nhaän ñònh toång quaùt
affirmation; total
negation)
345

total assimilation ñoàng hoùa toaøn boä


total negation (cf. phuû ñònh toång quaùt
negation of total
assertion / affirmation
tournure (Ph.) loái noùi
trace (daáu) veát
trachea (nh. windpipe) khí quaûn; cuoáng phoåi
trade language ngoân ngöõ buoân baùn
traditional grammar ngöõ phaùp truyeàn
thoáng
traduction dòch saùt töøng töø
(vieäc / caùch ~)
tragedy bi kòch
trajector ñaïo töû; vaät ñang
chuyeån ñoäng; vaät
ñöôïc ñònh vò
trajector vs. landmark quan heä giöõa ñaïo töû
vaø moác
transcodification (nh. chuyeån maõ
code switching)
transaction phaàn vieäc (phaûi giaûi
quyeát)
transcribe phieân aâm
transcription phieân aâm (söï ~)
transfer/ transference chuyeån di; laãn töø
tieáng naøy sang tieáng
khaùc
transfer of meaning chuyeån hoùa nghóa
346

transferred epithet (nh. tính ngöõ duøng leäch


hypallage) taâm; tính ngöõ bò
chuyeån di
transferred meaning nghóa (ñaõ) chuyeån
hoùa
transferred negation phuû ñònh bò chuyeån di
transfix phuï toá xen keõ
transform bieán theå caûi hoaùn;
hoaùn hình; caûi hình
transformation caûi hoaùn; caûi bieán
transformational cycle chu kyø caûi hoaùn
transformational ngöõ phaùp caûi hoaùn /
grammar caûi bieán
transformationalism lyù thuyeát caûi bieán;
ngöõ phaùp caûi bieán;
caûi bieán luaän
transgressive x. durative
transition chuyeån tieáp (caáu aâm)
transition area vuøng chuyeån tieáp;
vuøng giaùp ranh
transitive (verb) (cf. vò töø ngoaïi ñoäng / caäp
monotransitive verb, vaät / chuyeån taùc
complex transitive verb,
ditransitive verb)
transitive adjective tính töø ngoaïi ñoäng
transitivity tính / möùc chuyeån taùc
translatability tính khaû dòch
translation (translate, dòch (baûn ~); phieân
v.) (cf. interpretation) dòch
347

translation loanword töø möôïn qua sao


phoûng
“translatese” (Chao “phieân dòch ngöõ”;
Yuen-Ren) gioïng vaên dòch, vaên lai
caêng
translational töø / hình thaùi töông
equivalent ñöông khi phieân dòch
translative di chuyeån (caùch ~)
translatology (nh. phieân dòch hoïc; lyù
translation theory) thuyeát phieân dòch
transliteration (cf. chuyeån töï (caùch ~) (cf.
transcription) phieân aâm)
transmutation chuyeån phaïm truø
(hieän töôïng ~)
transparent (cf. opaque) trong (suoát) (cf. ñuïc)
transparent formation caáu taïo trong suoát
transposition chuyeån vò
tree diagram bieåu ñoà hình nhaùnh /
hình caây
trema daáu hai chaám (treân
chöõ caùi)
triadic boä ba; tam phaân
trial soá ba
trial and error (by ~) moø maãm (baèng caùch
~)
triangle (hình / bieåu ñoà) tam
giaùc
triangle of signification hình tam giaùc nghóa
(nh. semantic triangle) hoïc (Ogden & Richards)
348

tribrach (cf. amphibrach) moâ hình troïng aâm hay


tröôøng ñoä [000]
trigger taùc töû kieåm ñònh
trigraph chöõ gheùp ba
trill (nh. roll) rung (phuï aâm ~)
trimeter (thô) ba chaân
triphthong nguyeân aâm ba
(triphthongal, adj.)
tristich tam cuù (thô ~); ba caâu
(thô ~)
trisyllable töø tam tieát
tritagonist vai thöù ba (trong vôû
kòch)
tr / TR x. trajector
trivalent (verb) (vò töø) tam trò
trochaic (thuoäc) moâ hình troïng
aâm hay tröôøng ñoä [10]
trochee (nh. choree) moâ hình troïng aâm hay
tröôøng ñoä [10]
trope caùch ngöõ; hình töôïng
tu töø
tropic töø / hình thaùi bieåu thò
tính ngoân haønh
truncated x. catalectic
truth conditional nghóa hoïc chaân nguïy
semantics
truth condition ñieàu kieän chaân lyù
truth function haøm chaân lyù (trong
meänh ñeà phöùc hôïp)
349

truth table baûng chaân-nguïy


truth value giaù trò chaân lyù; giaù
trò chaân nguïy
tune aâm ñieäu; ñieäu hình
Turing machine maùy Turing
Turing Test Traéc nghieäm Turing
turn (conversational ~) löôït noùi (trong hoäi
thoaïi)
turn-taking chuyeån löôït (veà cho
mình)
turning point ñieåm ngoaët trong töï
söï
two-member sentence caâu hai thaønh phaàn
two-part verb (nh. two- vò töø song phaàn
part word)
two-participant verb vò töø hai tham toá
two-place verb (nh. vò töø song trò / vò tö
monotransitive verb) øñôn chuyeån
two-part word (nh. two- töø song phaàn
part verb)
two-value logic logic löôõng trò
type (cf. token) kieåu; loaïi; đñieån daïng;
ñieån theå; loaïi hình
type of declension kieåu bieán caùch
type of event loaïi hình bieán coá; loaïi
söï tình
type of sentence kieåu caâu
type of speech act kieåu haønh ñoäng baèng
lôøi
350

types vs. token ñieån theå (so vôùi) caù


theå
typicality tính ñieån hình
typological phaân loaïi ngoân ngöõ
classification of theo loaïi hình (vieäc /
languages caùch ~)
typological consistency tính nhaát quaùn loaïi
hình hoïc
typological choã khoâng nhaát quaùn
inconsistency veà loaïi hình hoïc
typological linguistics ngoân ngöõ hoïc loaïi hình
typological similarity söï töông ñoàng veà loaïi
hình
typologically similar / thöù tieáng gaàn nhau
close language veà loaïi hình
typology loaïi hình hoïc; caùch
phaân loaïi hình
typology of loaïi hình hoïc cuûa caùch
argumentation laäp luaän
typology of cognitive loaïi hình hoïc cuûa caáu
structures truùc nhaän thöùc

U
UC x. ultimate constituent
ultima chung aâm tieát / mora
ultimate constituent thaønh toá toät cuøng
ultimate stress troïng aâm cuoái töø
ultimate syllable aâm tieát cuoái töø
351

umlaut (1) (nh. mutation, umlaut; chuyeån bieán


contact mutation) nguyeân aâm (coù aûnh
höôûng ñeán hình thaùi
hoïc)
umlaut (2) (cf. diaeresis) daáu umlaut ( )
unacceptable khoâng chaáp nhaän
ñöôïc
unaccusative verb vò töø phi ñoái caùch
unanchored (thoâng tin) khoâng beán
(information) ñaäu
unary feature (nh. ñaëc tröng ñôn nhaát /
single-valued / singulary ñôn trò
feature; cf. binary
feature, multivalued
feature)
unaspirated (adj.) khoâng baät hôi
unaspiration khoâng baät hôi (söï ~)
unattached clause (nh. tieåu cuù khoâng nôi
dangling clause; buoäc / thaû noåi
hanging clause)
unattached participle vò tính töø khoâng nôi
(nh. dangling participle, buoäc / thaû noåi
dangling modifier,
hanging participle,
misrelated participle,
unrelated participle)
unattached phrase ngöõ ñoaïn khoâng coù
choã buoäc
unbounded extent taàm khai trieån voâ
bieân
unconscious baát töï giaùc
uncontrolled khoâng coù chuû yù
352

unconditioned sound bieán ñoåi ngöõ aâm


change khoâng ñieàu kieän
uncount(able) noun (cf. danh töø khoâng ñeám
count(able) noun; nh. ñöôïc
non-count(able) noun)
underanalysis phaân tích baát caäp
under-coding maõ hoùa baát caäp
underextension (cf. môû roäng baát caäp
overextension)
undergoer (nh. patient) bò theå; ñoái töôïng bò
taùc ñoäng
under-lexicalization (cf. töø vöïng hoùa baát caäp
overlexicalization)
underlying stem töø caùn chìm
underlying structure caáu truùc saâu / chìm
(nh. deep structure; D-
structure; base
structure)
underspecification minh ñònh baát caäp
understanding hieåu; lyù giaûi
understood (ñöôïc) hieåu (ngaàm)
undertone thanh traàm
undesirable state traïng thaùi baát khaû
dung
unergative verb vò töø phi khieån caùch
unexploded stop (phuï aâm taéc) khoâng
(consonant) baät ra
353

unfulfilled condition ñieàu kieän khoâng ñöôïc


(cf. unreal condition, ñaùp öùng
counterfactual condition,
hypothetical condition,
rejected condition)
ungrammatical phi ngöõ phaùp
ungrammaticality tính phi ngöõ phaùp
ungraded antonym töø traùi nghóa khoâng
phaân ñoä
ungrammaticalness tính phi ngöõ phaùp
unidirectional phaùt trieån khoâng coù
development höôùng (söï ~)
unification hôïp nhaát (söï ~)
uniframe ñôn khung
unifying stress troïng aâm (coù taùc
duïng) hôïp nhaát
unilateral (cf. bilateral) (caáu aâm) moät beân
uninflected khoâng bieán hình
uninterruptibility (nh. tính khoâng cheâm xen
cohesivenesss) vaøo ñöôïc (cuûa töø)
unique constituent thaønh toá ñôn nhaát
unique morph hình toá ñôn nhaát
unique morpheme hình vò ñôn nhaát
unique reference sôû chæ ñôn nhaát
uniqueness tính ñôn nhaát
unit ñôn vò
unitifier taùc töû ñôn vò hoùa
354

universal base giaû thieát veà cô sôû


hypothesis phoå quaùt (cuûa moät
soá quy taéc)
unit noun (nh. partitive danh töø ñôn vò
noun)
unit substantive x. unit noun
universal (1) (n.) phoå nieäm
universal (2) (adj. phoå quaùt
universal grammar (nh. ngöõ phaùp phoå quaùt
general grammar)
universal negation phuû ñònh phoå quaùt
universal pragmatics duïng phaùp phoå quaùt
universal quantifier (cf. löôïng töø toång quaùt/
existential quantifier) taùc töû löôïng hoùa phoå
quaùt
universalism phoå quaùt luaän
universe of discourse phaïm vi luaän baøn
universe of tokens phaïm vi cuûa nhöõng
hieän daïng
universe of types phaïm vi cuûa nhöõng
loaïi hình
unmarked khoâng ñaùnh daáu; voâ
tröng
unmarked term veá voâ tröng; ~ khoâng
ñaùnh daáu
unmarked theme chuû ñeà khoâng ñöôïc
ñaùnh daáu
unmotivated khoâng coù nguyeân do
unobstructed (aâm/ luoàng hôi) khoâng
bò ngheõn
355

unpassive (thaùi) phi bò ñoäng


unproductive khoâng naêng saûn
unrelated participle vò tính töø khoâng lieân
(nh. dangling modifier, quan veà ngöõ phaùp
dangling participle,
hanging participle,
misrelated participle,
unattached participle,
unrelated participle)
unrounded khoâng troøn moâi
unreal condition (nh. ñieàu kieän phi thöïc
unfulfilled condition,
counterfactual condition,
hypothetical condition,
rejected condition)
unstressed khinh aâm
untagged corpus voán ngöõ lieäu khoâng
ñöôïc phaân bieät veà
tính quan yeáu
untensed khoâng ñaùnh daáu thì
unused (information) (thoâng tin) khoâng ñöôïc
söû duïng
unvoiced (nh. voiceless) voâ thanh
updating caäp nhaät hoùa
up-glide aâm löôùt leân
upgrading naâng cao chaát löôïng
thoâng tin (vieäc / caùch /
hieän töôïng ~)
uplifted stress troïng aâm ñi leân
upper lip moâi treân
upper teeth raêng treân
356

up-shift in pitch chuyeån höôùng ñi leân


trong aâm vöïc (hieän
töôïng ~)
upturn chuyeån gioïng leân cao
usage caùch noùi naêng thoâng
duïng; caùch duøng
use theory of meaning lyù thuyeát “nghóa chính
laø caùch duøng” (L.
Wittgenstein)
user ngöôøi söû duïng
usual meaning nghóa thoâng duïng
usual present (tense) thì hieän taïi thoâng
duïng
utter phaùt ra tieáng; phaùt
ngoân
utterance phaùt ngoân
utterance-act haønh ñoäng phaùt ngoân
u-umlaut (aâm) [u] bieán aâm
thaønh [ü]
uvula tieåu thieät
uvula roll / trill rung tieåu thieät (aâm ~)
uvular aâm tieåu thieät

V
V x. verb
V forms hình thaùi vò töø
vague mô hoà; môø nghóa
357

valence / valency (nh. dieãn trò


arity)
valency theory lyùthuyeát veà ngöõ trò
(cuûa vò töø)
valid coù hieäu löïc; coù giaù
trò
valeur (F) giaù trò (F. de Saussure)
validity hieäu löïc; giaù trò
value giaù trò
value hierarchy toân ty trong giaù trò
value judgement phaùn ñoaùn veà giaù trò
variable bieán soá; bieán toá
variable stress (nh. troïng aâm khaû bieán
shifting stress)
variant bieán theå
variant form hình thaùi bieán theå
variant stress troïng aâm coù vò trí
löôõng khaû
variation söï bieán thieân
vector verb vò töø chæ höôùng
vehicle moác so saùnh
velar (khaåu) maïc/ ngaïc
meàm (aâm ~)
velaric airstream cô cheá luoàng hôi
mechanism (nh. oral (khaåu) maïc
airstream mechanism)
velarization maïc hoùa
velic closure kheùp (khaåu) maïc
(ñoäng taùc ~)
358

velo-pharyngeal vuøng maïc-yeát haàu


velum (khaåu) maïc; ngaïc
meàm
ventricular bands x. false vocal cords
ventriloquism noùi “gioïng buïng” (moâi
khoâng maáp maùy,
khieán ngöôøi nghe
töôûng tieáng töø nôi
khaùc voïng ñeán)
verb vò töø
verb agreement söï phuø öùng (cuûa/
vôùi) vò töø
verb of action vò töø haønh ñoäng
verb of motion vò töø di chuyeån
verb of opinion vò töø bieåu ñaït yù kieán
verb of perception vò töø tri giaùc
verb of saying vò töø coù nghóa laø noùi
verb of volition vò töø bieåu ñaït yù
muoán
verb phrase ngöõ (ñoaïn) vò töø
verbal adjective x. participial adjective
verbal cô caáu boå ngöõ cuûa vò
complementation töø
verbal deprivation phaân bieät ñoái xöû veà
quyeàn noùi
verbal form hình thaùi vò töø
verbal group toå hôïp vò töø
verbal noun (nh. vò danh töø
gerund)
359

verbal object boå ngöõ cuûa vò töø


verbal restrictor taùc töû haïn ñònh vò töø
verbalization vò töø hoùa (quaù trình /
caûi bieán ~)
verbals nhöõng hình thaùi khoâng
bieán ngoâi (nhö thöùc
voâ ñònh) cuûa vò töø
verb-final language thöù tieáng ñaët vò töø
ôû cuoái caâu
verb-initial language thöù tieáng ñaët vò töø
ôû ñaàu caâu
verbless (clause/ (tieåu cuù/ caâu) khoâng
sentence) coù vò töø
verbs in series vò töø keát chuoãi
verdictive (sentence) caâu phaùn ñònh; caâu
keát aùn
verdictive (speech act) haønh ñoäng phaùn ñònh;
haønh ñoäng keát aùn
verifiability (cf. khaû naêng kieåm
falsifiability) nghieäm xaùc nhaän
vernacular ngoân ngöõ / phöông
ngöõ sôû taïi cuûa moät
coäng ñoàng
Verner’s law luaät Verner
vers libre (Ph.) x. free verse
versification laøm thô (vieäc / caùch
~)
vertical axis (cf. truïc tung (cf. truïc
horizontal axis) hoaønh)
vertical grouping taäp hôïp theo chieàu
doïc
360

vertical splitting chia theo chieàu doïc


vetative caám ñoaùn; coù tính
phuû quyeát
vibrant (sound) (aâm) rung
vibration rung (söï ~)
vibrato rung (trong aâm nhaïc)
view-point quan ñieåm
viewpoint adjunct (nh. traïng ngöõ quan ñieåm
viewpoint subjunct)
viewpoint subjunct x. viewpoint adjunct
villain nhaân vaät phaûn dieän
violation vieäc vi phaïm
viral sentence caâu sieâu vi
virtual motion chuyeån ñoäng giaû
visible speech lôøi noùi nhìn thaáy ñöôïc
(nhöõng caùch bieåu thò
lôøi noùi, tröø chöõ vieát
ra); thanh phoå ñoà (cuõ)
visual field taàm nhìn
visual memory kyù öùc thò giaùc
visual morpheme hình vò thò giaùc
visual perception tri giaùc thò giaùc
VO word order traät töï töø VO
vocable x. proto-word
vocabulary voán töø
vocal tieáng thanh (thuoäc ~)
vocal-auditory channel keânh daãn töø tieáng
noùi ñeán tai nghe
361

vocal bands x. vocal cords


vocal cords (nh. vocal thanh ñôùi
bands/ folds / lips)
vocal folds x. vocal cords
vocal lips x. vocal cords
vocal murmur tieáng thì thaàm
vocal organs khí quan caáu aâm
vocal reflex phaûn xaï phaùt ra tieáng
vocal tract ñöôøng daãn aâm
vocalic nguyeân aâm (thuoäc ~)
vocalic dilation ñoàng hoùa nguyeân aâm
caùch quaõng (hieän
töôïng ~)
vocalisme (Ph.) heä thoáng nguyeân aâm
vocative hoâ caùch
vocoid (cf. contoid) aâm toá nguyeân aâm
tính; aâm khoâng caûn
khí
voice (1) tieáng; gioïng; tieáng
thanh; thanh
voice (2) thaùi (chuû ñoäng/ bò
ñoäng)
voice disorder roái loaïn veà tieáng
thanh
voice onset time thôøi ñieåm khôûi thanh
voiceprint thanh phoå ñoà gioïng
noùi cuûa moät caù
nhaân
voice quality chaát gioïng
362

voice set (nh. phonation) kieåu taïo aâm


voice synthetizer maùy toång hôïp gioïng
noùi
voiced höõu thanh
voiceless (nh. unvoiced) voâ thanh
voicing theâm thanh
voicing lag hieän töôïng thanh treã
voicing lead hieän töôïng thanh sôùm
void (empty/ null) set taäp hôïp roãng
volition yù nguyeän; mong muoán
volitional yù nguyeän (tình thaùi ~)
volitional / volitive thöùc mong muoán
mood (nh. desiderative
mood)
volitive (clause) (caâu) yù nguyeän
volitive (propositional (thaùi ñoä meänh ñeà
attitude) (coù yù)) mong muoán
VOS word order traät töï töø VOS
VOT x. voice onset time
vowel nguyeân aâm
vowel alternation x. ablaut
vowel beginning caùch khôûi ñaàu
nguyeân aâm
vowel breaking caùch beû nguyeân aâm
vowel colour (aâm) saéc / maøu cuûa
nguyeân aâm
vowel gradation caùch bieán ñoåi nguyeân
aâm
363

vowel harmony haøi hoøa nguyeân aâm


(söï ~)
vowel mutation caùch chuyeån hoaù
nguyeân aâm
vowel quality feature ñaëc tröng veà chaát
cuûa nguyeân aâm
vowel quantity feature ñaëc tröng veà löôïng
cuûa nguyeân aâm
vowel reduction caùch nhöôïc hoaù
nguyeân aâm
vowel system heä thoáng nguyeân aâm
vowel trapeze hình thang nguyeân aâm
vowel triangle tam giaùc nguyeân aâm
VP (x. verb phrase) ngöõ vò töø; vò ngöõ
VSO word order traät töï töø VSO
vulgarism caùch noùi dung tuïc
vulgar pronunciation caùch phaùt aâm dung
tuïc
volume aâm löôïng

W
W* (W-star) language x. non-configurational
language
want traïng thaùi muoán
warning (lôøi / caùch) caûnh baùo
warrant cam ñoan
wave soùng
364

wave theory lyù thuyeát soùng


waveform hình soùng
wavelength chieàu daøi cuûa soùng
weak yeáu
weak adequacy tính thoûa ñaùng / hieäu
löïc keùm
weak consonant phuï aâm yeáu
weak declension heä bieán caùch yeáu
weak force of löïc thôû ra yeáu
exhalation
weak form (cf. strong hình thöùc yeáu
form)
weak government quyeàn chi phoái yeáu
weak position vò trí yeáu
weak stress troïng aâm yeáu
weak vowel nguyeân aâm yeáu
weakening giaûm löïc
weather it chöõ it (trong tieáng Anh)
chæ thôøi tieát
well-formed sentence caâu chænh; caâu ñuùng
ngöõ phaùp
well-formedness (cf. tính hôïp thöùc; tính
grammaticality) chaáp nhaän ñöôïc
wh-clause tieåu cuù duøng wh- (ñaïi
töø nghi vaán trong
tieáng Anh)
wh-element yeáu toá wh-
wh-movement di chuyeån wh-
wh-question caâu hoûi chuyeân bieät
365

wh-word töø nghi vaán


whisper (n., v.) (tieáng) noùi thaàm
whispered tone thanh ñieäu (khi) noùi
thaàm
whispered vowel nguyeân aâm (khi) noùi
thaàm
whistle huyùt saùo
whistled language ngoân ngöõ huyùt saùo
Whorfian hypothesis giaû thuyeát theo quan
ñieåm cuûa Whorf
wide roäng
wide scope taàm bao quaùt roäng
widening môû roäng
widening of meaning môû roäng nghóa
(nh. extension of
meaning)
windowing of attention ñoùng khung söï chuù yù
(caùch ~)
windpipe x. trachea
winged word töø ngöõ coù caùnh
wish lôøi chuùc
word töø; tieáng
word blindness x. alexia
word boundary bieân giôùi töø
word building pattern moâ hình caáu taïo töø
word by word dòch töøng chöõ / töø
translation
word class töø loaïi
word ending bieán vó
366

word formation caáu taïo töø


word frequency taàn soá töø
word order traät töï töø (ngöõ)
word order change bieán chuyeån trong traät
töï töø
word order flexibility linh ñoäng veà traät töï
töø
word order freedom tính töï do cuûa traät töï
töø
word order pragmatics duïng phaùp cuûa traät
töï töø
word stress (nh. lexical troïng aâm töø
stress)
world creative taùc töû saùng taïo theá
operator giôùi
world creative vò ngöõ saùng taïo theá
predicate giôùi
world knowledge tri thöùc veà theá giôùi
world view caùch nhìn theá giôùi;
theá giôùi quan
written communication thoâng baùo vieát tay
written language ngoân ngöõ vieát
writing system heä thoáng chöõ vieát;
vaên töï
wugs töø bòa ñaët (duøng vaøo
nhöõng thí nghieäm veà
ngoân ngöõ treû em)
367

x-Y-Z
X-bar projection phoùng chieáu (bình
dieän) X-gaïch ngang
X-bar syntax cuù phaùp X-gaïch ngang
X-bar theory lyù thuyeát X-gaïch
ngang (moät modul cuûa
lyù thuyeát chi phoái vaø
raøng buoäc)
X-question caâu hoûi X -gaïch ngang
(caâu hoûi chuyeân bieät)
X-tier lôùp X-gaïch ngang (moät
bình dieän cuûa caùch
trình hieän aâm vò hoïc)
yell tieáng heùt / gaøo
yes-no question caâu hoûi coù-khoâng
yod aâm [j]
yod coalescence hoaø ñuùc vôùi aâm [j]
yo-he-ho theory lyù thuyeát (cho raèng
ngoân ngöõ baét nguoàn
töø nhöõng) tieáng heùt
töï phaùt
yotation söï xuaát hieän cuûa aâm
[j] tröôùc caùc nguyeân
aâm
yotized vowel nguyeân aâm [j] hoaù
young grammarians phaùi taân ngöõ phaùp /
~ ngöõ phaùp treû
zero affix phuï toá zero
zero allomorph tha aâm / bieán theå zero
368

zero article quaùn töø zero


zero alternant luaân phieân zero
zero anaphora hoài chæ zero
zero-bar category phaïm truø zero-gaïch
ngang
zero coda vó aâm zero
zero derivation (nh. phaùi sinh zero
conversion)
zero element yeáu toá zero
zero final chung aâm zero
zero form hình thaùi zero
zero genitive sinh caùch zero
zero initial thuûy aâm zero
zero infinitive thöùc voâ ñònh zero
zero inflexion bieán hình zero
zero juncture tieáp ñieåm zero
zero link-copula heä töø zero
zero link-verb vò töø lieân keát zero
zero meaning nghóa zero
zero modification bieán ñoåi zero
zero morph hình toá zero
zero morpheme hình vò zero
zero onset khôûi aâm zero
zero phoneme aâm vò zero
zero plural phöùc soá zero
zero relative clause tieåu cuù lieân heä zero
zero relative pronoun ñaïi töø lieân heä zero
369

zero singular ñôn soá zero


zero suffix haäu toá zero
zero valency ngöõ trò zero
zeugma zeugma (pheùp keát hôïp
trong moät keát caáu cuù
phaùp nhöõng thöïc theå
thuoäc hai ba lónh vöïc
nghóa hoïc khaùc nhau)