Sie sind auf Seite 1von 1

Kujon Polski 27

Edukacja.Gazeta.pl 1 Gazeta Wyborcza 1 Środa 3 października 2007

Daniel sagt über sich, er sei politisch nicht en- Model odpowiedzi Uczeń powinien posługiwać się bogatym słow-
gagiert. „Ich schreibe Lieder, um den Frust ab- nictwem, idiomami i używać urozmaiconych 4 .1 . 4 .2. 4 .3 . 4 .4 . 4 .5 . 4 .6. 4 .7 .
zulassen”. Wenn er Sachen gut findet, dann setzt CZĘŚĆ I struktur gramatycznych. B D A D B B D
er sich auch aktiv dafür ein – wie für die Sache Zadanie 1. Uwagi odnośnie oceniania poszczególnych
mit dem Feuchtbiotop. wypowiedzi pisemnych. Zadanie 5.
„Wir haben uns organisiert und mit dem Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje- Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje-
B.U.N.D. zusammengetan, auf den Markt gestellt my 0,5 punktu. Maksymalnie 2,5 punktu. Temat 1. – opowiadanie my 1 punkt. Maksymalnie 8 punktów.
und Unterschriften gesammelt”. Er schränkt gle- 1.1. Obwohl sie sich gar nicht für Fußball in- Na początku uczeń powinien nakreślić tło R F
ich wieder ein: „Die Sache hat sich dann aufgelöst; teressierte, versprach sie mich zu begleiten. historii, tzn. kto, kiedy, gdzie. Opowieść powin-
das war so eine Jugendaktion aus Spaß: in die 1.2. Alle mit mir in dem Verein trainierenden na zawierać opis wydarzeń (punkt kulmina- 5.1 X
Öffentlichkeit treten, sich mal in den Vorder- Jungen beneideten mich um sie. cyjny przy końcu opowiadania), które dopro- 5.2. X
grund stellen”. 1.3. Dann gab es diese Schulreise nach Bonn wadziły do zrozumienia przez bohatera, że za- 5.3. X
Irgendwann hofft Daniel bekannt zu werden ……. und ich entschied mich sie anzusprechen, przepaścił całą przyszłość. Opowiadanie po- 5.4. X
und dadurch mehr verändern zu können. Eine damit ich ihr meine Gefühle ausdrücken konnte winno być napisane w czasie Imperfekt (Präte- 5.5. X
Karriere als Profimusiker strebt er an, doch bis- albo:..., damit meine Gefühle ihr ausgedrückt ritum). 5.6. X
her ist er „halt nur ein kleiner Punker” auf einer werden konnten.
Berufsschule für Metallverarbeitung. Noch in die- 1.4. Ein Liebesgedicht wurde von mir für sie Temat 2. – opis
5.7. X
sem Jahr wird er sich aber eine Lehrstelle suchen, geschrieben. Opisujemy ulubione miejsce: lokalizację, wy- 5.8. X
da er den Realschulabschluss nicht schaffen wird. 1.5. Nach der Lektüre flüsterte sie mir ins gląd, atmosferę, cechy albo sytuacje, które przy-
Ein Fahrdienst für Behinderte und ältere Men- Ohr, dass sie sich noch nie im Leben so geehrt czyniły się do tego, że lubimy właśnie tutaj spę- Zadanie 6.
schen könnte ihm gefallen. „Ich würde das wegen gefühlt habe. dzać czas. Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje-
meinem Bruder machen, und es ist eine Erfah- my 1 punkt. Maksymalnie 8 punktów.
rung mehr. Mal anderen Leuten zu helfen”. Zadanie 2. Temat 3. – rozprawka
Daniel sieht darin keinen Widerspruch zum Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje- Na początku powinna zostać postawiona te- 6.1. F
Thema Gewalt. Respekt will er sich verschaffen, my 0,5 punktu. Maksymalnie 2,5 punktu. za. W rozwinięciu przedstawiamy argumenty 6.2. D
zur Not auch mit den Fäusten – jedenfalls dann, za i przeciw (nie wolno przedstawić argumen- 6.3. I
wenn er sich provoziert fühlt. „Ich musste sel- 2.1. mitgehen begleiten tów jednostronnie). Zakończenie pracy, czyli 6.4. B
ber viel einstecken, kann aber auch viel vertra- 2.2. der Sportclub der Verein podsumowanie, musi wynikać z treści wcześ- 6.5. A
gen. Wenn dann mal der Zeitpunkt gekommen 2.3. entschließen entscheiden niejszej (nie wolno w podsumowaniu przedsta-
2.4. hochachten ehren 6.6. H
ist, den ganzen Frust zu entladen, dann kommt wiać nowych argumentów). Uczeń przedstawia
es umso heftiger”. 2.5. bedingt abhängig tu swoją opinię i uzasadnia ją. Wskazane jest uży- 6.7. C
Wenn ihn heute die Wut packt, gibt es noch wanie zwrotów opiniujących i unikanie kolokwia- 6.8. E
ein anderes Mittel, Dampf abzulassen: Daniel Zadanie 3. lizmów.
schreibt Songtexte und Gedichte. Er sagt dann: Sprawdzane przez egzaminatora zgodnie Zadanie 7.
„Das hat mich so in Rage versetzt, dass ich schre- z kryteriami zawartymi w Informatorze matu- Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje-
iben musste”. Ein großes Ziel hat er dabei schon: ralnym. CZĘŚĆ II my 0,5 punktu. Maksymalnie 4 punkty.
„Ich will endlich mal, dass jemand zu mir auf- Maksimum 18 punktów. Zadanie 4.
schaut. Jeder Mensch hat ja einen gewissen Stolz”. Aby uzyskać punkty za kompozycję, uczeń Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje- 7 .1 . 7 .2. 7 .3 . 7 .4 . 7 .5 . 7 .6. 7 .7 . 7 .8 .
QUELLE: PZ NR. 92/ DEZEMBER 97 nie może przekroczyć limitu 300 słów. my 1 punkt. Maksymalnie 7 punktów. B A C D B A A D

Zadanie 5.
Computer sind Zeitvernichter
Gespräch mit dem Hamburger Wirtschafts- Falsche freunde – fałszywi przyjaciele tłumacza
informatiker Professor Arno Rolf
Napisałeś test? Teraz pora na chwilę relaksu. Poniżej lista tautoni- Kompott Das Kompott to nie napój z ugotowanych owoców (kkompot), ale
? Sie Sprechen von Computer als Zeitvernich- mów – niemieckich słów, które mają podobne brzmienie do polskich, gęsty deser z gotowanych owoców jedzony łyżeczką.
tungsmaschine – warum? ale inne znaczenie. Sprawdź, co sprawia kłopoty tłumaczom. Konkurs Der Konkurs oznacza „upadłość”, a nie konkurs (niem. Wettbe-
Der Computer hat im Laufe der Jahre Abtei- werb) jak w przypadku polskiego wyrazu.
lungen automatisiert und ausgedünnt. Die Neu- akkurat Akkurat to po polsku „staranny”, „dokładny” i nie należy mylić go Kran Der Kran znaczy „dźwig” i nie ma nic wspólnego z polskim wyra-
strukturierung von Unternehmensabläufen und z polskim akurat. zem kran (niem. Wasserhahn).
sogar ganzer Konzerne läuft auf Hochtouren. Artist Der Artist ma węższe znaczenie niż artysta w języku polskim – ozna- Kraxe Die Kraxe to „plecak ze stelażem” i nie ma nic wspólnego z pol-
Der Computer gilt als Rationalisierungsinstru- cza tylko artystę cyrkowego. Artysta w znaczeniu ogólnym to Künstler. skim wyrazem kraksa.
ment schlechthin. In vielen Bereichen ist der Bagage Die Bagage to potoczne określenie oznaczające „motłoch”, „ho- Kriminalist Der Krimimalist to policjant z wydziału śledczego prowadzący do-
Computer aber auch eine Zeitvernichtungsma- łotę” i nie wolno mylić go ze słowem bagaż (niem. Gepäck). chodzenie w sprawach przestępstw kryminalnych, a więc przeci-
schine. Basilikum Das Basilikum to„bazylia” i nie ma nic wspólnego z polską bazyliką. wieństwo kryminalisty (niem. Krimineller).
? Inwiefern? Blatt Das Blatt to nie blat stołu czy biurka, lecz „liść”, „kartka (papie- List Die List to po polsku „podstęp”, „sztuczka” lub też „chytrość”;
Es gibt eine zweite, selten diskutierte Ebene: ru)” lub „gazeta codzienna”. nie można mylić tego słowa z polskim listem (niem. Brief).
Täglich kämpft der Büromensch mit seinem ange- brillant Przymiotnik brillant to nie brylantowy, ale „wspaniały”, „błyskotliwy”. Mannequin Das Mannequin to modelka prezentująca modę, a nie manekin
lernten Computerhalbwissen, vielfach lernt er Bukett Das Bukett to po polsku głównie „aromat” (np. wina), a jedynie na wystawie sklepowej (niem. Schaufensterpuppe).
den Umgang mit der Maschine, die ihm eigentlich w języku literackim bukiet kwiatów (niem. Blumenstrauß). Mappe Die Mappe to po polsku „teczka” i nie ma nic wspólnego z pol-
die Arbeit erleichtern soll, nach dem Was-pas- Couleur Die Couleur to nie kolor, lecz pejoratywne określenie typu, gatun- skim wyrazem mapa (niem. Karte).
siert-dann-Prinzip. Viele Programmfunktionen ku – jeder Couleur tłumaczymy jako „wszelkiej maści”, „rozmai- Misere Die Misere to nie surówka z ogórków, czyli mizeria, ale określe-
sind hochkomplex. Fachleute schätzen, dass ach- tego gatunku”. nie nieszczęśliwej sytuacji lub biedy (niem. Gurkensalat).
tzig Prozent der angebotenen Funktionen eines Dom Słowo der Dom oznacza w języku niemieckim katedrę, a nie dom, Nutte Die Nutte to nie zapis dźwięku (nnuta), lecz obraźliwe słowo „zdzi-
Office-Programms vom durchschnittlichen Nut- czyli budynek. ra” lub „dziwka” (niem. Note).
zer gar nicht gebraucht werden. Selbst eingeflei- Dozent Der Dozent to każdy pracownik prowadzący zajęcia na uczelni lub Papa Der Papa to „tata” i nie ma z polskim słowem papa (dachowa)
schte Profis kommen bei neuen Programmver- kursy, a nie stopień naukowy. Polski docent to przed 1990 r. dok- (niem. Dachpappe) nic wspólnego.
sionen ins Schwitzen, weil altbekannte Funktionen tor habilitowany niebędący profesorem. Pension Die Pension nie oznacza pensji (niem. Gehalt, Lohn), lecz „eme-
nicht mehr genauso funktionieren wie zuvor. Etat Der Etat to po polsku „budżet”, „środki finansowe”, a nie etat ryturę”.
? Aber es gibt auch Beispiele für Zeitersparnis: (niem. Planstelle). Polygon Das Polygon to nie teren przeznaczony do ćwiczeń wojskowych
E-Mails schreibt man schneller als Briefe, und extra Niemieckie extra oznacza „dodatkowy” i z reguły nie tłumaczy się poligon), lecz „wielokąt”.
(p
man muss nicht immer wieder probieren, wenn go na polskie ekstra, czyli wyśmienity, świetny. Promotion Die Promotion to „egzamin doktorski” lub „doktorat”. Słowo to nie
das Telefon besetzt ist. fein Niemieckie fein to „delikatny”, „subtelny”, „drobny”, „elegancki”, oznacza promocji jako okazji korzystnego zakupu (niem. Sonderan-
Aber E-Mail hat auch ein völlig neues Problem „porządny”, ale nie fajny (niem. cool, schön, gut). gebot) ani promocji w sensie reklamy (niem. Werbung).
geschaffen: den alltäglich eintreffenden Infor- Freier Der Freier to po polsku „klient prostytutki”, a więc zupełnie coś Pupille Die Pupille to po polsku „źrenica”. Słowo to nie ma nic wspólnego
mationsmüll. Er entsteht, weil die Entstehungs- innego niż frajer, czyli naiwniak, palant. z polskim wyrazem pupil, czyli ulubieniec (niem. Liebling).
und Verbreitungskosten der elektronischen Post fundieren Fundieren to po polsku „uzasadniać”, a nie fundować (niem. spen- Quote Die Quote nie oznacza kwoty, czyli sumy pieniędzy, lecz „odsetek
für den Absender gegen Null tendieren. Für den dieren, stiften). procentowy”.
Empfänger schlägt dies ins Gegenteil um: Es be- Garnitur Die Garnitur to komplet przedmiotów (np. mebli lub bielizny) w tym Razzia Die Razzia oznacza w języku niemieckim „obławę”, „łapankę”,
deutet Aufwand für Müllsortieren und Wegräu- samym gatunku, a nie garnitur, czyli męskie ubranie składające a nie rację (niem. Recht).
men. Unmerklich verändert sich auch die tägliche się ze spodni i marynarki (niem. Anzug). Ring Der Ring oznacza w języku niemieckim nie tylko ring bokserski,
Arbeit. Wie ein Brieftaubenzüchter wartet man Golf Der Golf to nie rodzaj swetra (ggolf), lecz „zatoka”. ale również „pierścionek”, „koło” i „obwodnicę (miasta)”.
ständig darauf, dass eine interessante Mail in Grad Der Grad to po polsku „stopień” i nie ma nic wspólnego z pol- Salat Der Salat to nie tylko zielona sałata, ale też wszelkiego rodzaju
den Schlag fliegt. Der Wechsel von Fehlmeldun- skim słowem grad (niem. Hagel). surówki warzywne i sałatki, np. z owoców (Obstsalat), na bazie
gen und Hoffnungen macht die Alltagsarbeit Hamburger Der Hamburger to nie tylko danie typu fast food (h hamburger), lecz kolanek makaronu (Nudelsalat), ziemniaków (Kartoffelsalat) lub
zerfahrener. również określenie mieszkańca Hamburga („hamburczyk”). drobno pociętego mięsa (Fleischsalat).
? Das Internet… Handikap Das Handikap oznacza w języku niemieckim „utrudnienie”, „przesz- Schmelz Der Schmelz to „lśniąca powłoka” np. emaliowanej wanny, ale
…ist in letzter Zeit viel benutzerfreundlicher kodę”, a nie jak wyraz handicap w polszczyźnie – „wyrównanie szans”. również zęba. Nie należy mylić znaczenia tego słowa z polskim
geworden, aber das gezielte Suchen von Informa- Index Słowo der Index nie ma nic wspólnego z polskim indeksem stu- wyrazem szmelc określającym złom lub stare graty.
tionen kostet auch noch immer viel zu viel Zeit. denckim, lecz oznacza „spis”. Schminke Die Schminke to ogólnie„makijaż”, a nie tylko szminka do ust.
Suchmaschinen treten mit dem Anspruch auf, Interesse Das Interesse to po polsku przede wszystkim „zainteresowanie” Sekret Das Sekret oznacza w języku niemieckim wydzielinę i nie ma nic
das Wissen der Welt im Griff zu haben. Der Nutzer, lub „uwaga”, rzadko interes w sensie zysku lub korzyści. wspólnego z tajemnicą, czyli sekretem.
der Antwort auf eine ganz bestimmte Frage sucht, Jackett Das Jackett to nie damski żakiet, ale męska marynarka. Górna część spannen Spannen to „napinać”, „naciągać”, a nie szpanować (niem. angeben).
bekommt beim Eingeben eines Schlagworts eine damskiego kostiumu to Blazer, a marynarka to Sakko. Theke Die Theke to nie polska teka (np. ministra) czy teczka albo duża
Flut völlig anderer Sichtweisen und Kontexte Kantor Der Kantor oznacza w języku niemieckim jedynie kantora – mu- torba, lecz „lada”, „bufet”.
präsentiert. Der logische Aufbau und die Präzi- zyka kościelnego – i nie można mylić go z kantorem – punktem tippen Tippen to po polsku „pisać na maszynie/komputerze” i nie na-
sion, die er erwartet und von einem Buch gewohnt wymiany walut. leży mylić tego słowa z polskim typować (np. kandydata).
ist, kann ihm die Suchmaschine nicht bieten. So Karte Die Karte to po polsku nie tylko karta, ale również „bilet”, „kartka”
entsteht oft Frust, auch über verlorene Zeit. i „mapa”.
? Wie kommt gerade ein Informatik-Professor Kirmes Die Kirmes to po polsku „odpust”, a nie kiermasz.
dazu, Kritik an der Computerisierung zu üben? Kleriker Der Kleriker to ksiądz po święceniach kapłańskich, a nie kleryk,
Gerade die Informatik muss die Auswirkun- czyli słuchacz seminarium duchownego (niem. Seminarist). Sło- Słownik „fałszywych przyjaciół” pochodzi z „Wielkiego słow-
gen ihres Tuns bedenken und Gott sei Dank tut wo der Kleriker używane jest tylko w języku literackim. nika niemiecko-polskiego, polsko-niemieckiego” wydanego
sie dies auch. Es geht dabei nicht darum, das Rad Koks Der Koks w języku niemieckim jest potocznym określeniem „pie- przez wydawnictwo Lektorklett. Publikacja zawiera m.in. po-
der Technik zurückzudrehen. Es geht um die vor- niędzy” lub „kokainy”. W języku polskim koks to potocznie środ- nad 340 000 jednostek leksykalnych (haseł, przykładów, ko-
her nicht bedachten Auswirkungen, die jede ki dopingujące. lokacji oraz zwrotów frazeologicznych), a także hasła z języ-
neue Technik nach sich zieht. Kollege Der Kollege/die Kollegin mają węższe znaczenia niż kolega/kkoleżan- ka młodzieżowego i mowy potocznej oraz minileksykon wy-
1 QUELLE: PZ NR 98 / JUNI ‘99 ka w języku polskim i oznaczają tylko kolegę/kkoleżankę z pracy. rażeń piłkarskich.