Sie sind auf Seite 1von 893

Über dieses Buch

Dies ist ein digitales Exemplar eines Buches, das seit Generationen in den Regalen der Bibliotheken aufbewahrt wurde, bevor es von Google im
Rahmen eines Projekts, mit dem die Bücher dieser Welt online verfügbar gemacht werden sollen, sorgfältig gescannt wurde.
Das Buch hat das Urheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch,
das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann
von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles
und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist.
Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei – eine Erin-
nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat.

Nutzungsrichtlinien

Google ist stolz, mit Bibliotheken in partnerschaftlicher Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse
zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nichtsdestotrotz ist diese
Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch
kommerzielle Parteien zu verhindern. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen.
Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien:

+ Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche für Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese
Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden.
+ Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen
über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen
nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials für diese Zwecke und können Ihnen
unter Umständen helfen.
+ Beibehaltung von Google-Markenelementen Das "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über
dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht.
+ Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein,
sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA
öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist
von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig
ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der
Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben.

Über Google Buchsuche

Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google
Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser Welt zu entdecken, und unterstützt Autoren und Verleger dabei, neue Zielgruppen zu erreichen.
Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter http://books.google.com durchsuchen.
Mail

200
23.05

FG 3745

I
{
.
DISQVISITIONUM

MICA R V M

LIBRI SEX ,
U ut quoian Bitrat B v21234

funeration couturico ;
Apprime vtilis, & per neceſſaria Theologis, Iuriſconſultis , Medicis, Philofophis , ac præfertim
Verbi Dei Contionatoribus , & utriuſque Fori Iudicibus , quibusoi primis
aurea præcepta traduntur ,
A v CT O R E

MARTINO DEL RIO

Societatis Ieſu Presbytero. LL. Licentiato , & Theol. Dod .


olini in Academia Grætzenfi ,ac dein Salmatic. publico S. S. Profefiore.
Hac Veneta , & Postrema Editione omnium maxime claborata , Jueque pristine integritati
reſtituta acprætereaAuktoris Vita , Et quattuor Locupletiſſimis Indicibus aucta .

Admodum Reuer. Patri

D. IOANNI AVGVSTINO
Ex Comitibus Linguilliæ Congregationis Somaſchæ Thcologo
ac Concionatori præcellentiſſimo.
T
I
O

Art . X
EH

O
OM

X
O
OF

I
R

M
V

D
HO

O
S
TOMOXOHI

cido ,
E
MI
TRE
O OX
XOX LUXC

ALT JCHEN

VENETIIS , Apud Guerilios .

SVPERIORVM PERMISSV .
.
-
1
ADMOD VM

REVERENDO PATRI

Et Domino Collendiſlimo .

Iacobus Sarzina. Felicitatem ..

Vulgantur,at
non in vulgus
, Diſqui
ſitiones hæ Magicæ , dum tuo in

fcribuntur præclariflimo nomini ,

Pater admodum Reuerende. Sci

licet, & generis nobilitas, & tua præfertim cum


LINGVA , tum calamo ſingularis præſtan

tia , qua literatorum omnium


xur noſtri glo

riam æmularis , non modò, ſeds & antecellis ,

quàm facillimète Principem virum acclamāt.

Agè ergo, & gențilitiæ ftirpis tuæ Celum quàm

plurimis Heroum : fyderibus'emicans


, præcla

riori fapientiæ , ac pietatis tuæ fydere redde

fplendidius : Maiorum gladios ocioriæque ac

nobiliori
penna præuerte . Agè inquam , &
Anſelmi Marchionum Salinarum germinis à.

Friderico primoin LINGVILLIÆ comi

tem electi non degenerem te nepotem exhibe :

Laureato Bonifacij ( alterius LINGVIL

LIÆ comitis ab Aencobarbo decreti ) gladio

tuum dignum laurea calamum appone: Immi

ſce te Hyeroſolimitanorum equitum choro , &

2
quæ
quæ pro Gentenli Civitäte Philippus Ciſalpi

Galliæ Prior, quæ pro farta tečta Melitenfi


in the man næ

in hif . Inſula Aleramus Mamertini, item Prior , quæ

Ferdinandus in oppugnatione Bri


in his poftremò
campo
ma
Hori
gheraſcigladio præbuit argumenta virtutis , &

fidei . Tu pro fartis tectis politioribus literis

æmulare calamo nequicquam auitis gladijs in

fæliciori. Sic voueo , dum interim exiguum ,

hoc amoris erga te mei , qualecumque fit argu

mentum exhibeo , quod cum per otium licue

rit, vt inſpectes , & deuotam , quam in illo tibi

fifto obfequentiſſimi cordis victimam perhitt

maniter excipias, rogo . Vale tibi,ingeniorum

excitamento, literarum fplendori


, tuæ demumi

Somaſchenfis Congregationisgloriæ , & mene

dum diligas, fed vt facis, ama .

Vita
Vita, & Scripta Auctoris .

PV S. quoddamus, Lector,viti eſtſua,maiorumque vir


cute illuftris.Hiſpanus erat patre , Proannen iVico ( vul
! gò Proanno ) in MõtibusCampoo oriundus: vbi etiam
num veſtigia arcis antiquum eiuſdem Familiæ domicia
lium ,quod Hiſpanicæ Solat vocatur . Vetuftiflima hu
ius memoria ab O & auiani linperio accerfitur , cum pro gente fua adı
Montem Sierra Tajada di & um pugnat, obique fortiter Generokus
Cantaber Lucio Lamia oppugnante . Ex. cuius profapia. Fruendus ,
quifeliciore euentu vnà cũ Chriftianis,quosRex Pelagius anno 720 .
cius curæ commiſerat , quoſque.Donga celebris ,adhuc fpelunca ca
) pere non poterat , dum in Mauros impetum facit , magnam eorum
multitudinem inter fluuios Deba , & Oba fudit ; & fugat. Abhrac vie
Storia gentilitium nomen , & inſigne.Del Riogenti fuit . Fidus hu
. ius rei teftis liber.,. quem Del Bezrro vocaot , in quo Familiæ Hifpa..
niæ ad origines ſuas reuocantur , ftirpemque hanc ramos fuos late
diffudiffe , interque alios nobilem vnum in Bureba , ex quo Gonſal
uus Roderici Del -Rio Regis Henrici Quarti corporis cuftos poſte
mos reliquit diſperſos in varia Regum obſequia . Atque hunc cuius
librum præ manibus habes, eius abnepotem Brabantia : matre ex no
bili de Villanoua Celtiberiæ familiæ , edidit ingenio raro , cuius rei
monumenta hæc fidem faciunt ..

Scholia in Claudianum ..
Emendationes in Solinum ,
De Tragediaveterum .
De vita AnnæiSenecæ patris, & filii .
De verſibus tragicis .
Aduerfaria , & commentaria in Senecans...
Noteperj etue in Ius ciuile :
Repetitio in legem tranfigere .
Commentaria in legem contractus:
Annotationes in monita San &ti Orienti
AEnigmata Sancti Aldbelmi.
Di quiſitionam Magicarum Libri Sex .
Commentaria , Catena in Cantica Canticorunt :.
Speculum Marianum ..
Polemica Mariant ..
Florida Mariana .
Super Threros.Ieremicia
Super Geneſim .
Adagia Sacra . Alia :
-

1
Alia præterea dedit, quæ alieno nomine circumferuntur , fed &
poſthuma quædam apparantur; Viretſi Mineruæ ſtudia coleret im
penſiùs , wenili tamen vigore armorum dexteritatem fuit conſecu
tus. Quid mirum , ſi patre Cantaber ,matre Celtiber? Omni genere
Scientiarum præſtans, officia publica , atque imperium perpetuò re
cuſauit , plusinmeriticonſcientia,quàmin functionis fructu
ponens .
Philippi Secundi Hiſpan . Regis Confiliarius., & Supremus in ſuo
exercitu Iudex,æquum ſe ,& incorruptum ſemper exhibuit : Spretis
mundi illecebris Ieſu Socieratem .ingrellus, exemplo focijs , admira.
tioni omnibus fuit .. Diuinarum litterarum ſtudijs , fe totum tradidit,
adeoque eximius euaſit Theologus,vt Louanijin Belgio , Grecij in
Stiria ,Salmanticę in Hiſpania , Sacrarum Scripturarum oracula fum
ma cum laude fit interpretatus.. Acerrimus fuit hçreticorum inſe .
& ator ,ab omnibus laudem , à fubditis dum : Arſelarięin Brabantia Do
minus fuit , etiam amorem obtinuit . Dum Salmantica Louaniumu
maiore celeritare:, quàm vires ferebant, properat ', tertio quàm co
appulit die anno 1608.obijt,magno.omnium luctu .

Elche
T
:
Elenchus Librorum , & corum , quæ ipfis

generatim continentur

LIB. I. De Magia generatim , & de Naturali Astifi


,
ciali, & Præſtigiatrice .
LIB. II. De Magia Dæmoniaca,& eius efficacitate.

LIB . III. De Maleficio & vana obſeruatione.

LIB . IV . De Prophetia, Diuinatione , & Conieda


tione ,
LIB . V. De Iudicis officio , & ordine iudiciario in

hoc crimine .

LIB . VI. De officio Confeflarij , ac remedijs licitis ,


& illicitis.
IN
IN R. V. IN EASDEM

MARTINI DEL PARODIA .

rij Diſquiſitiones
M Agia, quam libro hoc videtis obfi
Magicas . Air fuiſe fraudiumpeculium ,
Neque vlliusmedentisarie gloriara
Tui Lipfi Carmen . Nequille praualere, fiue toxico
Opusforeinecare, fiuefaſcino .
Vius doctum opus hoc ; quod ima , Et hoc negar feraciora T befali
CPU ſumma ? , Negare rura, noxiumque Caucaſum .
Penna permeat ,fagace mente Scychaque.ſaxa,conſcioſque Colchicos
Sagas, Stygiasftriges reuelars Iberiam ,tuumque Taure verticem :
Quod iu T hefjala terra,voſqueColchi , Vbiiſta, poft Magia , floruit prius
Infames male cantibus patraftis; Agreſtis herba ;nam Promoibai in inge
Quod Panes, Saryrique, Dulijque Vapore ſape tabido imbuit ſara .
Peccaftis,genus improbum , Jalaxque ; Zarate Mede lethiferque Dardane ,
Torum hoc eruit, eralis medetur ; Tibi bec:fuille, ele cognitiſima
Sed quis? Delrius eruditione , Ait Magia ; poſtumaex origine;
Idem religione , clarus .ergo Tua exijfje dicite proſapia ,
Hic pura, o liquida omnia; hic venena T 40exarafle perfidas ſtylo notas;
Nulla , que timeasopinionum . Et inde tot perampla dolosmanus 1
Huic libro faucas i faue tibiiple , Decus tuliſleslaná ſiue dextera
Aique iftumlegeviimafumma noris. Opus patraret , aut virumque mutuas
Swo dediſſe impigre vices hero .
Neque vlla voia Noxialibus Dois
Sibiegefa &ta, cum veniret à viro
Nouiffimo hoc ad vſque laculum recens.
Sed hæc prius vere:nunc Appolline
Silet loquente, ſequc dedicat tibi
Apollo Delrie,atque Apollo Delrij.

HERIBERT. ROSVVEIDVS .
S. 1,

PRI
FEDERICI IAMOTTII MEDICI

carmen in Patris Martini Del Rij


librum de Magia .

Cæleftis magnumque decus, nomenque tulerunt,,


Iluſtri Sophia , o doctrina laude cluebane,
Cutraque iungebantfolerti pełtora menti :
Sacrifici quondam celebres , à Rege ſecundi,
Natura indagatores , aftrumquc periti:
Egregias aries Medicas, Mulafque colenses.
Talis erat Ioſeph peregrina gentis alumnus:
Talis apud Pharios Moſesoracula promens:
Talis , Allyrię Daniel fpe&tabilis vrbi.
Talis erat Solomon , dum regia fceptra ieneret ,
ludag, taleſque Magi, qui Šolis ab ortu
Vilibus in canis Chriftum petiere iacentem .
Inter ea miferos inteſtidamonis æſtrus
Mortales agitans , fua quos vecordia torfie,
Emiſie ſcelus, a fraudes , varioſque nocenti
Fallendique aftus, varias repperit aries
Falfidicum varum prafagia, pocala , canius .
Hinc exerta lues , atas hinc priſca parentum
Pretulit Aegypti Myftas bacchantis , Anumque
Fatidicam,que reiradedit refporſa Saule.
Hinc Medea fagax AEeta dira propago :
Impius binc Simon Magus, cognomine di &tus:
Hinc quoque Carpocrates , Magica qui tradidit arti
Publicus interpres pofito precepta pudore.
Nunc Magice peſtes ,impoſtursque nefanda
Pondera telluris, totum graf antur in orbem ,
Ludificanque animos : al non fine numine patris
Aerherij , qui iure malis offenſus , opacas
Mentibus humanis tenebras offundie , atra
Improuif& oculis praftringit nube Magia ,
Exigit meritas hominum de crimine peenas ,
Quique fidem ſanctam leuibus liquere procellis ,
Quique iugofalfi ſummitrant impia colla.
Tamque adeo genus humanum , terraſque parientes
Caligo obrueret fulua circundara vitia ,
Ni bonus , Medica ſpectatus DelRius arts ,
Diſcuieret tenebras fani medicamine libri ,
Ei clara viri perfunderet omni aluce .
Nam ſpecies formafque omnes , cauſaſque Magia
Duplicis aggreſſus docta fignare labella
Strenuus , fimplex fallo diftinguere verum ,
Funditus cucine noxas , quas intulit error .
O nimium audace , qui forti pe &tore , armis ;
Terrarumquepeſtes , immania monftra , laceflens,
Impia corda domas , awerrunge Joni nati
Aemita
Aemulus Alcide , fačtoque exempla ſecutus .
Hinc calus , prudens vir colligai infua prorſus
Ele fodaluio fortiffima pectoraveftro,
Aſpera qua ( peiten , femper ad ardua tendanı ,
Magnáque fufcipiant duro.comilala labore ..
Sed mihi nec cæcus liceat memorare priorum
Myſtarum , placidi IE:SV de nomine diétos,
Qui folida virtute.clutni , operumque labore
Difficili preſtanı reliquis. T u fingula pande
Calliope : tibi namque darum cognoflis quis horums
Auroram , mediumque axem folencque cadentem
Incolat, qui 101 faciant miracula retum ,
Fama leuis tantum noftras personit ad aures,
Nec Rabilis : neque enim fines penetrauimus orbis
Extremos . Aliu , qua difpicis omnia , Mula ,
Parribus hæc claris grari da munera cantus .
Poftulat à Mufis primasBellarminus Heros
Ferre , Sacerdotum columen quos purpura veftie :
Commoda qui mittens inuicta rela pharetra ,
Er cita conſuliiſque ſonantia mentibus, acres
Compoſuit lires ; Giurgia plena tumultu
Ancipiti , ' vera de religione , Deique
Legitimo culey :: nec deficit ante mouere
Saxum omne , atque omnem funem , quacunqueneceffe eft
Voluere , quam doctis hac indubitata reliquit.
Nec fuit inferior , quem Maldonaius Ibera
Gentis honos adij! , labor , vivox nuncia lari ,
Quam dedit.Omniporens Chriſtus , quam quatuor olim
Quadruplici vates obfignauere rabella ;
Plena forex cun &tis , nec ciui cognita cantum
Parifio , led ,or externis manifeſta paterel...
Sic, Pierio ſtimulante Pereriusceftro ,
Fatidico Daniele procul caliginis umbram
Diſpulit, tenebras ,verbifque interpres aperiis
Expoſuie dubij myſteria recta Prophcia .
Inclyia Turriadem virius, - roboris ardor ,
Pontificis pro jure facri , Canonmmque vetufto
Dogmate pugnaniem .,medium protraxit in agmen
Inirepidum :fummiſque viri virtutibus aliam
Extruxit turrim , facili quam magnanimus vir
Afcenfus fuperaret , o hinc conſpeltior elet.
Quania fuit vis, que contentio Polleuini ,
Cum docto ſimal ingentique volumine iudex ,
Inftar Ariſtarchi , variorum fcripta notarer ?
Quantus Peltani labor yexemplaria Graca
Pleraque prilganiis , Romano:compla lepore ?
Quänius erat Riberas , cum :nos oracula vatan ;
Quosparuos dixere ,fuo fermone doceret?
Nobilis ò quanto Scondonchus robore fretus,
Propulit à Socijs odium ; linguaſque procaces,
Ei Quadruplicorum conuincia falſa remouit ?
Scitaque donauit cultu monimenta Latino
Cofteris ipfiuſque comes veſtigia prefit ?
Quis
Gigis digno Molinamque , Sustrefiumque difertum .*
Exeulerit cantu ? quis Vazqui fortia falta
Laudibus ornarit meretricis , clarumque Valeniem ?
Tam mihi Seruiade canos circumspice crines ,
Chrifliadem fenem :: iuuenum queis tradita cura eft ,
Quorum hic Andómaros. fublimisi ac allé.Duaci ,
Monia facunde:decorauit flumine lingue ;s
Dezefanda palam ; pallimque piacula damnansa
Åſtitit hinc opifer ; fociamque laboris amico
Porrexii dextram ', Mufarum maxima cura :
D'auſqueius ; Lalic doctore Graieque camane ,,
Splendida qui monumenta Seleutenſi Bafilei
Dòctis explicuje chartis : que protinus almam !
Proferet in lucem cecis exempia latebris.
Sic , Caftalik moderaniena.legibus & quis
Frana domus ; apudi Audomsari memorabile fanum
Chriftiadem.léuat auxilio Veruccius.aftans,
Rectores :docili quem prefecere juu :niej,
Cui preit , vt veruex iuucnum.fe tarius , quam :
Ad Sophia.fontes , dulcia paſcua ducit ,
Sunt alij innumeri Varijs in firibus orbis ..
( Ad fine o facilefque med's placidaque camæne )
Ordinis:eximia clari virtute fodales::
Ai nos humanis.certum ',finemque, modumque
Mentibus addamus : nec enim hos.comprendere poffint
Morialesi, quibus exigua eft folertia-mentis:
T.4 verò impauido ; conſtantque impere; DELÊ I ,.
Acria bella gerens-laua cum gente ferarum ,
Mirificis aufis:decus immortale:tulifti ..
Perge-modò infign: bellum finire: triumpbo ::
Affer opem . vero ; belloque tuerc pericum ,,
Dum paline laudem.referat : fallacia contrà:
Subdola , damno fisiinféfans. Arnbusorbem ,,
Victori det victa manus :, palmamque relinquat ,
Belgica tum tellus vero florebil, equo ,
Este perpetuum canin celebrabit in aunm ..

FINI S.

INI
IN EVNDEM

TRIMETRI.

Audebat ORCVS arte dæmonas ſua :

Magiciſque monſtris vertere Orbem cardine :


Gemebat ORBIS Tartari victusdolo ,

Maliſque rabeſcebatæger cantibus .


Quid hoc ? gemit nunc ORCVS, & verfa vice
Lætatur OR BIS fraudibus liber Stygis .

Etiamne SORTI tertio in regno locus ?

Non . Ifta virtus eft viri.cuius viri

DELRIO . notum BELGICIS nomen fcholis ,

Notumque IBERIS . plura vise librum lege .

IOANNES GAVDA. S. L.

IN
IN MARTINI DELRIO NOVIT ER

cxcufam Magiam Odarium .

Aput itta fus dolore


Fluuiatilem obteritque
Exeftque fæpècancrum .
Etante viperina
Teftudocabe pota
Mundam vorat conilen .
Laculis onufta capra
Virtute præpotentis
Dictam niopem ſibi fert.
Qyosicit ipſe dæmon ,
Siue illecancer, fiue
Serpens, no cenſve peftis ,
Quid agant .adeft cunctie
Huc dæmonum tenebris
Illuſe , quiſquis erras:
Defertione quifquis ,
Chriſti furris , Magia
Maniæque captus ceftro :
Tabelcis ,& quiamaro
Eelle INFIDELITATIS :
Huc , quiſquis infcicns es
NATURÆ , & artis cius ,
DELRI liber ſagacis
Mox in manum inferatur ,
DELRI liber SOPHIA
Germanus ille foetus ,
Animo imbibatur alte .
Nam paginæ recondune
Anim inedelam . Egentes
Ratione nofle morbi
Purgamina ; xuiternæ
De MENTIS igne cufuni
Hominem , ſibimedelam
Animo fagace promptam ,
Manugaelaram amicæ ,
Abiudicare , turpeeft .
Hoc DELRII volumen
Cali euolutum abarca
Per ianua in viam dux
Erronius Parreſcit ,
Hocin manum volumen
Dare VERI , & ÆQVI amantes ,
Penitufque quidrecondat
NATÝRA , cui voluptas
Et noffe : IVRA quiſquis,
Verumque NVMEN opras
Date in manu volumen
ADELRIO euolutum .
CLAVDIVS DAVSQYESTIVS S.L.
IN EADEM

A L. I V D.

E V multa :certo pollicere Appolline :


SV
Ventura , feu minare multa credulis

Siue.exta ſpectes, aſtra Coelo ſeu notes ,

Impoſtores,mendax ,ſuperbus, improbus ,

Fatere', verusiſte te prodit libero,

Mentita
veris corrigit, fallacias,
Commenta , tricas, fraude confütos dolos ;
Præſentecuncta diſfuit.victrix Deo:

Vis ingenipotentis & conftans-labos ..


Atque iftud'audes ünpius conuellere :

Impoſtores ; mendax, ſüperbus; improbus »


Fatere.verus iſte te proditliber :

Veri peritusauctor, inuictusmalis ..

Magicifque laruis , nominis norum decus


DELRI.O , fá &ta dičta.veratomnia .

Spectata :virtus,, certa ſtat ſcriptis fides .


Fatere : verus iſte te proditlibero,
Séumulta
certo pollicere Apolline:
Ventura; ſeuminare multa credulis:

Impoſtores, mendax, ſuperbus, iimprobus.

CAROL.V'S: GOOSSINV.SS .. I ..
OSO C.VL.V.S.SIS. IGNARO,

MARY
MARTINO DELRIO

M A GIÆ

A V E R R v N C 0.

ODE PINDARICA .

Stropha 1 .

Bledatquidemmortalium mentesDierumlociſquePater (Sol)


O vbi luce caſſasnoctis:opacæ tenebras.diſpulit :Atvero ſapientię
inclyta lampas ( tum latat animos ) quum caliginofam
errorum nubem
detergit. Diu porro exlegem terram ,cæcitatem.effundens,mortali
bus roxiali mendaciorum nocteoblimauit:dolis.confutain.cum pre
Itigijs Magiamadhalans. Eniinuero reducem Solalterlucem .

Antiſtropha .

Elriuslibro tertio panditomnem


, mentem perſcrutatus dece
ptorum dolum ,ac Stygismonftrum ;noxaque perniciabilem (vt
eaomniapotis eflet ) exterminare per veritatem . Quapropter addecet,
Mulæcantibusgaudentes; viro huic gratias plectere trijuges ,& hym
nummeliflum pangere, quæſintelucubrationum premia.decentia.
Date igiturcorollasauro,vibrantes, & diſcriminatas ( quæ hunc) magis
( decebunt) quam Herculem :Plura ſiquidem portenta
edomuit.Marti.

Epodos

Ei namquehic adiutricemanu haudexGocytotricipitem dun


taxat in lucem atraxit canem ( Cerberum ) Etenim um etiam
reformidans tres Soles tuos, Delri, ( tresinquam .Diſquiſitionum Tomos )
infernalibus deſidēs in vmbris triformesHecate occulitinfidias.Quin
& Erinnum tertia iccur, ac ſemetmordicibus exeft tibique; ( impostu
ra eius ) Triumphati pottinuidet .Sed enim quis.derepentemultus ci
tur: num aliquod ( Dieſpiter ) fulmen ( vibrat ) Nimirum , haud.me fu
git, tuæ deuitat Sapientiæ fulgetrum .

Stropha 11.

Niuerſa Stygis horridæ mortalibus exitium molitta turba , le


V cum detrimentum omne , cumque impietate inſaniam , præſti
gias, ac impoſtorum cateruam malisexulcatam agens. Cedit vna
omniſque
omniſque fraus , pernicies omnis veritati ( quam luces) Edomimusvi:
resdeperdidit Tartarus, fortitudine harum paginarum latè conſcan
te . Acetiam ſi poft amorum illicia parare Circe aggredietur . ve
hominibus varias inducere formas, reformidabit te , quidemonſtra
ris moly maloram depulſorium .

Antistropha.

Vod fi autem Medea miſcere venenum , vel fiimpudens vene


Q fica nonnulla incantare laborabit philtrum , aut toxicum quod
piam , Phoebemquepulcro aſpectu præſignem deducere in terram ,
vel fi è Tripode vaticinium Icitarideproperabit Mercurius aliquis
flammæ falfidicæ , aut etiam fi Chalchas quiſpiam de inſequentis æui
futuris hariolari volet,horum omnium voti compos reddetur nullus
quando folerte animo impofturam declina re malitiam auſpicaris
edocere .

Epodos .

Rguens vanitatem veritate ,circumque mentes hominum de


A pendentes ftultitia dia ſapiens reſecas. Qualis Theſeus ſecutus
filum viæ ducem , dotem iugalem Ariadnæ , obtruncauit Labyrinthi
luctificum portentum . Athenaſque vrbem feruans; & Pubisfeptem
flores . Atvero , tu plures animas feruas Barathro eximens , quæ il
læfæ præquam illuftribus, cauſa fofpitatis ( à te recepta ) aternum per
gentdoctarumte Muſarum extollere pinnis .

TERTIVS BOVLLIV S.

N
PRI V IL EGI V M.

YDOLPHVS II. diuina fauente clementia ElectusRomanorum Ina


perator ſemper Auguftus , ac Geninaniæ , Hungariæ , Bohemize , Dalma
RS tiæ , Croatia , & c . Rex , Archidux Auftriæ , Dux Burgundice , Stiriz , Ca
tinthiæ ,Carniolæ , & c. Comes Tiro , & c . Notum facimus tenorepræſentium
vniuerfis. Expofitumnobis Martinum Del-Rio Societ.Ieſu presbyt.mulraà mulcis
annis, & dim cum in Belgio Sereniſs.Hifpan .RegiCatholico Philippo II.a Coni.
fuit , & poftea cum Soc. Ieſu.aggregatus,varijs in Acade. vtilitati publice pro virili
concionando , docendo, componendo incubuit in humanioribus artibus, Iuriſpra
dentia, & Theologia laboraſſe, quæ partim edita, partiın ve edantur, velconfecta ,
vel affecta habeat, aut fecundis curis recudidefideret. Vereri autem ,neque iam non
fine aliquo noininis lui, & latorum diſpendio expertus, à quibusininime expediat ,
ea typographio fibi fuifquc in fraudem exprimantur, ac proinde humiliter rogare,
vePriuil. fe noftro aduerfus eiufmodiiniuriam , acfraudem muniamus. Nositaque
benigne confiderantes, quam vtilem Martinus ipfe Del-Rio , qui nobis ab infigni
piecate, ac do& rina prædicatur,Rei litterariæ publicæ operá nauet, quòd in ijs ,quæ
iam ante ab ipfo editaſunt kiqueat. Omnibus,&fingulisTypogr. Bibliopol. ac aliys
quamcumque librariam negotiationem exercétibus ſeri,o ,tiriniterque vecamus , &
inhibemus ,ne quiſquam prænarrata opera per viginti annocum fpatium à prima
editionis die computan. intra Sacr.Rom .Imp. Regnorumque, & Dom .noſtrorum
hæreditariorum fines,fimili, vel alio chara_tere,aut forma, fiue in toto ,fiue in parte
recudere, velalio recudenda mittere,aut alibietiam impreffa adducere, vendere, &
diſtrahere clam ,feu palam contra voluntatem , & confenfu fupradicti Mart. Del
Rio præfumat ,Si quis vero ſecusfaciendo Priuil. hoc noftrum Cel.negligere ,vel
Cranlgredi conatusfuerit, eum non ſolum prænarratis libris perperamquipperecht
fis, & adductis ( quosprænominatusDel-Rio eiuſque Mandatarij vbicunq; depre
henros, vel propria authoritate,vel Magiſtr. illius ope , &auxilio fibi vendicare po
terunt) de facto priuandum , fed &pena vo . Marcharum auri puri fifco noftro cęſ.
fraudis vindici, & fæpe fato Del-Rio eiuſve Mandatariorum vfibus cx æquo pen
dendadecernimus irremiffibiliter puniendum . Mandamus ergo omnibus,ac fingu
lisnoftris , & S. R.Imp. Regnorumque, ac Dicionum noftrarum hæreditariarum
fubditis, cuiuſcumque ftatus,gradus,ordinis,conditionis,autdignitatis exiftant, cam
Eccleſiaſt. quam Secula. pręfertim vero ijs ,qui in Magiftratu conſtituti,vel proprio,
velfuperiorum nomine, & loco lus,aciuftitiæ adminiſtrationem exercent,ne quen
quam hoc Priuileg. noftrun Cæſ.temerè,& impunè tranſgredi,aut violare patian
tur, quin potius contumaces,fi quos forte compererint præfcripta poena puniri alijſ
que modis idoneis coerceri curent ,Quatenus , & ipfi eandem mulctam euitare vo
luerint. Harumteftimonio lictcrarum manu noftra tubſcript.ac ſigilli noftri Cæſa
!
rej impreſſione munitarum . Datum in Arce noftra Regia Pragæ die 15. Menſ.Iun.
Anno Domini 1602. Regnorum noftronam Romani 27. Hungaricizo. & Bohe
mici itdem 27. & c.
!
RVDOLPHV S.
Mandatum Sacra Caf. Maieftatis.
Rud . Coraducius, Proprium
10. Baruitias , 6C

VIR
VIR ORNATISSIME.

P.4 X CHRIST 1 .

VAS octaua decimaIanuarij ad ine dediffi loannes Albine, eas deci


maſeptima Februarij recepi.. moleſtum fuit intelligere , moleſtiam tibi
vanorlun hominum iactantia creari.bono ſis animo ,nihil hæ lacuxma
tuendæ.cacodæmonis Mormolycia ſunt,qui ſe ringitur impugnari. Prça
ualebit camen mendacio Veritas . Confeitim Pragam ſcripſi ad eos,
quorum opera Caſarium Diploma impetraui; ve obliſtant Stellionibus, & calida ,
quam merentur perfundant. Recens eftmemoria conceſſimihi Priuilegijs:nihil ve
reor, ne obrepantſubleflores, vel ſubrepant: claufa inuenient omnia . Tu tantamita
cc , & vrgæcæpta . Tibiſoli Magicas Diſquiſitiones, tam luculento auctas,& melio
res auctuario cudere permitto . Ceteris, quotquot Auguſti Imperij Maieſtatem
agnoſcunt Typographis, ne mea me neſcio atingant cudendo , recudendove, vel
alibi excuſa vanum proponendo, poteftatemihi ab Inuictiſs.Cafare noſtro con
cella veto , prohibeo . hortorne ludum faciant, quod ære graui ſintluituri. Tibi
etiam , quoad Magicas Diſquiſitiones meas , fic abs meauctas , caſtigataſque ,
vt in caufa mea propria , quo poflun optimo iure , Speciale Mandatum Procura
tionemque do ,delego ; poftulandi , perſequendique vbi vbi commadum fuerit ,
exemplariun.confiſcationem , & mulctæ marcharum auri , quot in diplomate ex
preſlæfuerunt exactionem , receptioremque. Lectoresveroomnes.certiores red
do , mepro meisgermanisnon habere, quæ velloan. Philipp.Speiſfius,vel Ioanne
Theobald. Schonyvetterus ( quosilta fcribi moliri ) vel quifquain.abs te alius, me
nonmodo ignaro ,ſed inuito malo exemplo, peiorefide, rituplagiario, vel chara
ctere, velicone , alia , librorum iftorum expreſſerint. Er, fi quod Priuilegium fina
xerint, id obreptitium ,& fubreptitium , vel.etiam Corneliæ legi ſubiectuin fore, id
palam his ad ce litteris denuncio , dico , & atteſtor. Videant , ne dum falſum , &
Incertum lucrum ancupantur per iniuriam ,iure in verum , & certum nominis, & pe
cuniæ incidantdecrimentum . Hanc mentis meæ , & voluntatis erga te iudicem , vt
Caſareo Doplomaui fubiungas , pecinitto ,& alia , et à me breuiexſpectes iubeo .
Animoſis alto , & muſcas iftasnoliinetuere , ſed ventilabro celaritatis , & conſtan
ciæ diſcute .Ego non deero , & beneficium meum , quoad potero,ftrenue tuebor .
Vale, Grætij Stir. xvii. Febr. cib . 150111. ...
Tinasex animo

MA R TIN DEL RIO


Societatis lefu , & c .

PRO
PROLOQVIVM

DE DIFFICVLTATE ,

ET NECESSITATE

Huius tractationis .

Ordior arma , quibus , cæli fuper aurea templa ..


! Molitur folium (upremo aquilone locare
Praua Dei foboles , parrio confidere regno
Que vetita : atque , imis Eremi derrufa fub antris,
Gliſcie arrox : odijs , animiſque furentibus iras:
Nutrit , nec damnis.bonsinum exfarur Ala quieſcil ..

RORSV Sita eft.nullæ funt induciæ , pax nulla ;vbinecodij,


necinuidiæmodus,autfinus vllus. hoftium Dei ſuperbia aſcen . Pfal 73.
ditſuper, augeturmalitia crudelitas inualefcit. amathibitribu - infin
la metere,dum nobisſpinas ferat:gauderfaasagere penas, &
fupplicia propria exacerbare , dummodo in cruciatus æterni
partem quam plurimos homines afcifcat , & diuinæ huic illu
dens imaginipretioſo CHRISTI fanguine dealbatam de
coleret, affertamque in libertatem ,prittinæ mancipet ſeruituci
& Cadincia plane victoria perdarpereundo ,perque latus hoftile in ſuamet ferrum
vifcera conuertat.. Nitul finit inauſunt, nihil intentatum relinquit.Videt animum
imbecillem , pauidinnque circuit, vileo ; ac vinintentu.nouit iinperterritum con- Pſal. 61..
ftantem ; vulpem induit ,exuujum ponit leoninum Heu ; quammultipartes vulpium in fin.
funt, & fuere ? quot luctator doloſuspellacijs. & rechnisirretitos ſupplantauit? Mil
lenocendi artes habet ; innumeris veiturtelis.prxcipuuin omni ætate de eadem
pharetra fuit illicitum quamcuriofarum ,tam ſuperſtitiofarum artium , quàm multa,
cam ftulta dæmonum commenta mortalium animosdementantia , quæ cuncta Ma Cornelij
gia nomen ambitu fuocomprehendit. De qua diſceptare , tuturum neſcio difficul Agrippa
tate fit maioris ,an neceſitatis. Etenim vbique locorum graffante prxcantricum , & Petre de
maleficiorú coliuie diriffima;medicinam facere necellarium , fed eadem tacerein. Anno ,
ueterato ; & recrudeſcenti seper malo ,difficile in primis, & laboriofum . Naetfi fuere Picatri
conali quá plures, qui de Magicis ſcripfere : quæ in illi hac de re ſcriptis mandarur, Anjeimi
vel quòd fidei, & moribus obnoxia , vetitæque lectionis, repelienda; vel quòd per- Parmen
piuca, & exilia ; multiplicanda , & augenda, vel quod obſcure ,finemethodo ,& pa- lis,Ioan.
rum firine tradita , luculentius, & ordinatins proponenda , rationibuſq; & auctori- Poá v vie
tate teftium melius ftabilienda fuere . Sane , qui fibras omnes artium fuperftitiofa -ri, 11 ,Geor.
runvnus fie ſcrutatus, & eruerit,neminem meegere memini. Scripfere Philofo Gadel
phi, Iuriſconſulti , Theologhi; ſed ſuo quifque duntaxat inſtitucós vr cum ſuæ fcho- man.com
pm. lië
læ , fectaq; vtcumqueſatisfecerit , cæteris certě minus profuiſſe , minus confuluiſſe. Triche
videatur Equidem debitoremme omnibus agnofco , & in his tribus facultatibus mi sie
longo tempore verfatum , fi dicam ;necmentiar, quia verum dicam , nec gloriabor, gano gia
qui profećtum mitti non arrogo . cuturam pr. fiteor,& operam , de fructu iudi- ph.
cium alijs permitto . Conatus aliquo progredi, & hoc opere communetribui ſcien Peucer
Erasti,
lijs ſtandum ingredi, quod viderem (rum communem ',non vnius peculiaremn ,hūc Danai,
burdum , atque hæreditatem .Quare ( quodneglectum,*** vel minus ab alijs animad -on.
ucrlum )
uerſum ) ſuperſtitioſarum artiunfundamenta diligenter inueftigaui , & ex ſcitis
Humanæ diuinæque fapientię neruoſius,quam prolixius fábruenda fuſcepi : gnarus
elle Chriftiani boininis tallacias has non ignorare , & fpiritalia nequitia ( vt ait Ter
cullian .) non quidem focia conſcientia y ſediinimica ſcientia nolie , net inuitaronja
speratione , fed expugnaioria dominatione tractare multiformem luem menris huma
na totius erroris artificem , falutis pariter , animaque vaftatorem . Necin (peciein
ad finxi quidquam ,quod refellerein, ſed ex ipſorum vanitatis, ac perfidiæ magiftro .
rumarcanis & , myfterijs , ipſa ab incunabitis crepundia deliciorun de-libris obſcu
Tiflimis deprópra , in lucein exculi : deinde in re , vt diffuſiſſima, ita , & minutiſſima ,
ad artem , rationemquereuocanda , non minimum laboris poſui, & nifi fallor, non
incommodamethodo digeſſi; vt huc illuc lacera , & deſiecta membra in.vnū quali:
corpuscoaleſcerent: denique , vt à quouis facile intelligantur, plano , & dilucido ,
quali veimurin ſcholis , ftylo , in lucem publicam typis mandaui.Quod vtfacerem ,
licet.bene multorum , qui flagitabant, deſideria. nonnihilexcitarint, longe tamen
fortius impulit lues quam obléæna , tam proferpens , veneficorum , & incantatorú ::
quæ hoc nouiffimo fæculo ſe per omnem in diesEuropam longius, ac latius diftun
1.Petr.s, dic. Vciure quam optimo liceat ingerere auribus , 'nentibuſque illud ſonoræ , & in
Eft 8.4d uictæ Ecclefiae petræ .. Sobrijeſtoie , o vigilare , quia aduerfarius vefter diabolus, .
Eph.6 - v.
12 tanquam leo rugiens, circuit , quarens quem deuoret : Nec non eandein in fenten
tiam alia Gentium Apoſtoli ; Induile vos,armaturam Dei, vi poffitis ftare aduer
fusinſidias diaboli : quoniam non .( cantum ) eft nobis collu &tatio aduerſus carnem ,
e fanguinē(aduerſushomines ,qui carne conſtant, & fanguine ,ac proinde fragiles,ac
Gaducis facile laſſantur ,ac vincuntur )fed ( præcipue ) aduerfus principes , ó potefta .
tes(videlicet )aduerfus mundi reitorestenebrarum hari contra(päritualia nequitia in
coeleftibus: hoc est contra naturas noncorporeas , fed fpirituales , longe ,vi potcn-
tiores, lic , & vafriores hominibus , & quarum habitatio non in luteis hifce donija
bas , fedin ſübimi , & acris regionibus .Reueranon cuin anilibus deliramentis,aut*
idiotarım inſomnijs , quod quidam dictitantdepugnandum , ſed cum ipſis dæmo-
nibus , quorum ope, conlilio magi viuntur . quod ratio , & experientia docct , no.
bisnunc inanus conferen :l . Hiſe de tocanimarum , quasſubieccrunt , poſſeſsió -
ne deturbari, & ab illaqueandis alijs , quas fpe deuoraucrunt , ratione, Sciure , ver
Juc armara manu, depelli , culerunt ſemper iniquo animo , nunc eo feruntuoleitiusz.
quod , cuin inſtance vltima die Lucifer.foluendus, inulto ſiciunt auidius Suam -exple :
re in genushumanum crudelitaté. Siquis fuperiorisæui Annales no indiligenter euo .
luit ,itariincomperiet, numquam tot, vbiqucprouinciarum examina malficorü :
deprehenſa , quoc fe hodierna die iudicibus , vel.leuem aliquam quærendicurame
adhib ntibus , offerunt , & à non quærentibus etiá reperiuntur .Quid mirum , exun
dire perfiliam , vera fidic exareſcente ? Sunt quidem alia quoque peccata mortaliú ,
diu'ni huius Hagelli cauliæ : fed peſtilitatispartem maximam libi vendicat, languor.
quidain , & contemptus Catholicifidei. Fides eniin vnamaximeeft virtus : qua cun :
Cta.diaboli conglia , Itudia , conatus, vireſque omncs refringuntw . hanc horret ,
bingrefugit, cum hacınçtuit compulſare. Sapienter ideo B.Petruscam rugienti,
Swop tisi velacpanopliam , vt obiciamusadionet.: cui refiftire (inquiens) føries in fide .
Conſentic iauietus athleta Paulus college fuo , quando fpondctnos in omnibus
( hoceft in primis ,& fuper omnia ).Scuro fidei omnia rela nequifimi-ignea extinétu .
dicup :6 . ras . Confirmatexperienti , fiue præteriti, fiue præfentis temporis , femper acrius,
worf, iso. & pecutintius Tartareas acies hominibus,inſultadte , quotieſcugye fideidiminuia
veldeprauatio aliqua viguit . Anse falutarem Chrifti Domini aduentum idololatria
torum pene.orbem : occupabat:nonne dæmonum vbiqueium multitudomaxima.
paſsim in ſunulacris :loquebatur, & cetus hominum frequenter inwíc biit, & in vi
rorum , ferninarumque fpecie conſpiciendam leſepræbebat ? nato tandem leſü,quin
bus locis fides-nondun aanunciata i pellis eadeinidololatriam comitatur , & vee
neficisreferra ſcateatomnias.vt locupleres ſunt redesnoftrorum fociorum de rebus
id.cis
Indícisepiftolæ ,& finora :quibus vero regionibusfemelrecepta Euangelijpredi
catio refrixit , vel varijs errorum maculis obfoleuit , vel ab hærefibus opprella peni
tus elanguit , vtin Africa ; & Aſia inter Mahumetanos : in Germania ,Gallia, & Bri
tannia inter hæreticos, in Italia , & alijs locis; inter Catholicos plane languido , quos
Politicos vocant ; ijſdem quoque in locisMagica biperftwo nimis inu luic . Sic
agrosolimtriticimire feraces cicuta , & aconitum , & alia venc iz leter ima con
minarunt. Hærefibus profectò vt vmbram corpori , fic Magicam fpurcitiem an
cilari, adeomanifeftuin eft , vt proteruiz licnegare. Præcipui olim hæretici etiam
magi tuere . ab his artibus Princeps hæreticoruin cognomen adeptus ſuit , Sama. Clemere
ritanus ille Simon Maguis . De Carpocrate , Menandro , Marco , Euphratelibres
Ophicis , Seuophianis ,eorumqaediagrammatede Priſcilliano, &berengariofi- crgnis.
dem faciunt grauiffimi, & veraciſſini ſcriptores ;-Vrenim , qux de Simone Cle- Iren.1.1.
mensfüfiffimeprodidie, prætermittam ; quæ de hoc & fucceffore fumul , lukinus Enf.li. 1:2+ 21.
Martyr corum conterraneustradidit , abſcribam ;is in hanc fententiam : Simonsm Hist. ca.
inquit quendam Samariiam ortum de Gina oppido , qui fub Claudio Ceſare forbri. c. Epi:
xas ope demonson , fretus Magicis artibus;in hac urbe Regia , Deus eſt habitus , pha.bar.
o quafi Deus honoratus , ftatuapofiram in Tiberiinter duospontes eft, cum hoc La. -7Sexer. ;
tino titulo , SIMONI DEO SANCTO . & c. Deinde: Menadrum etiam Sulpit in
aque Samaritam huius Simonis difcipulum , inftruétum viribus damoniacis,c pro Sachine
fectum Antiochiam , malios arie Magica decepiffe cognouimus. D. autem Ireneus l..Nan .
de Marco ſic breuiter:Marcus Magice impoſturęperinffimus,perquam , ú vi ."
ros multos, o non paucas fæminasſeducens, ad fe conueriit, & c. Mox , Anaxilai Apolog:
enim ludicra, cum nequitia corum quidicuntur Magi ,commifcens, per bec vir- .....
turesperficere putatur apud eos ,quifenfum non habent, càmente fua excelerunt , cap. &
[ quibus fubiungit Irenæusnonnullás hæretici huius præftigias , vinum albumin ru
brum mutarenon ipſum modos fed , alios per ipfum , Paredri demonis opera vati.
cinari, & huiufmodi aliá . De diſcipulis Carpocratianis fic Epiphanius : Magia
apud ipſo ( ait ) excogitariseſt,incanarionefque diverſasad omnem machinarionem
inueneruni, ad amorem , o ad illectamenta. Quin , Paredros demones libijpfis
attraham , ad hoc , ur promultas preſtigiasinmagna poreſtare , omnibus dominentur
qu bus celint, ! vnuſquiſque quamcunqasactionem aggredi audiat. Nimirum
feipfos decipientes ad perfectionem occecarementis ipſorum .] Priſcillianum ,qui Gno
fticorum vefániam in Hifpanias intuvlič ,Marci Ægyptiidiſciplinis ( quiMagusfuit)
imbutum , Seuerus fcribit geminoiudicio auditum , couietumque maleficij, nec dif
fidentemobſcenis fe ftuduiffedoctrinis:[ 'D.Hieronymus ,-Priſcillianum ( ait) Zo.
Epif.ad
roafrisMags ftudiofifſimum , ex Mago Epifcopum .]'iden Senerius Sulptius ; Crifpha
in vila S. Martini, talem quendam memorat Anatolium . narrac etiam eodem sem ca
tempore in Hifpanijs quendam fciffe iuuenem , qui falfus fretus miraculisſe primò tra pol .
Eliam ; poftea CHRISTV'M'effe Gitprofeffus , in quo etiani Rufo Epiſcopo fic
illuſerit, vt quafi Dominum adoraret : codem tempore , in oriente-quendamexſti
tiffe , qaiſe loannein eſſe iactaret . Magi, & hi hæretici. Machomeins hæreticus
fur, fed, & Magus teftė Zonara tomo tertio , Paulo Diacono - libro 18 biflor.
Galloran Hiſtoricitres nobis Pſeudochriſtos Iværeticos depingunt, & magicis pre
ftigijs excelluille addunt :nec mirum Avtechriſtianteambulones miracula fioulai
fe . Vnus Bituricenfis fuit , alter Burdegalenfis , de vttuque legendus Gregor. Tu
tonen de priore lib.i. it. depoſteriore lib.9. Tertius Eun , vocabatur, natione
Britannus , de quo mirifica referunt Robertus in Cromiciosek Ginihel. Neubrigien
fis lib.1. rerum Britan.cap.'91. Nec diffimilis in Hifpaniæ dięceft Conclienti furic
quidim Gonditfaluers tempore Innocentij.V.1. qui dæmone vilibiliter apparente ,
& docente librim dictauit , quem vocaba :VIRGINALEM ; in quo fe Dei:
filium abæterno genitum ,immortalem , mundi conuerforem ,& damnatoruma
omnium Saluatorem profitebatur : quiNicol. Eymerico . Barchinonæ vna cum di-
Scipulo , & fcriptore LibriNicol Calabro publice penasperfidiæ dedit . vide. Ber
Dard
ward ! Luxemburg :inCatal.litt: G. & litt. N. Io Aſia vero Sergiusille doctor hæra .
fis Armenicæ , & inftitutor iciunijArtziburtzi', de quo ex Damaſceno Euthymius
1
p.2. Panopliæ titu.20: huic Paredriuseratdemon caninus comes ,vt Agrippa . Ad
Berengariumquodattinet. Sacramentariorum Principem ,Nangiacihiſtoriam , qui
Capis 43. volet,legat, liberad manum mibinon eft ,, vt verba repræſentem . Et quid opus ?
ci fogy; magna femper hæreticis cummagis commercia , vtnotauit Tertullia..Præſcriptio
CAR: 57
beadu.hærct. & lib.deanima de priore loco hæc haber: Norata ſunt etiam -commer, 1
cia hereticorum cum M'agisquam plurimis ; cum circulatoribus cum Aſtrologis
cum Philofophis ,curiofisari ſcilicet deditis.. Querite , inuenieris , ubique memi
nerunt. [ pofteriore vero Magiam vocat berencarum opinionum auctricem .] Mes
ritò non enim confirmatmodo hæreticorumdeliria ,fed&veteribus adiunginoua t
nouaſque fcholas aperit curioſitatis.Legimus.poſtSarracenicam per Hiſpanias illu
uionem , cantum inualuiſſe Magicam , vt cum litteraruin bonarum omnium ,ſum
maibieflètinopia ,& ignoratio ſolæ ferme dæinoniacæ arrespalam Toleti , Hiſpa
li , & Salınanticæ docerentur. In hac quidem ciuitate , bonarum nunc artium ma
tre , cunillic degerem ', oftenſa mihi fuit crypta profundiflima gymnaſij nefandi
veltigium , quam virillisanimimulier Ilabella Regina , Ferdinandi Catholici vxor,
Mal' vixanteannos centum; cæmentis ſaxiſque iufferat obturari . Inuaſeruntprius Bo
the. cg-in hemiam Huffitæ, poftea.Geananiam Lutherani:illos quanta maleficorum vis fue
Formi. rit.ſubſecura:Sprengerus, & :Niderius , bæreticæ praoitatis quæſitores , docuerunt;
sario ) .. hivero , quos Sagarum torrentes in Aquilonarem tractum : infuderint norunt ; qui
hoc frigore Arstoo quaſi gelati', metu torpuerunt..vix enimillisinlocisquidquam
innocuum vellimmune ab hisſub humana ſpecie feris , dicam neſcio , an damonib .
Plerique qui ætate prouectioresnon in eculco modo , fed poft quæſtiones quoque
Treuirenli in ditione; confitebantur iudicibus fe hac labe prbum imbutcs,quo tem
pore tetrumvillud ', & Tartareum Lutheraniſmifulcrum ,ipfe quoque Magicæ nomi
ne famofus , A bernis Blandiburgicus, prouinciam illain fiamma, ferroque præda
brindusvartabat. Quotquot Inalpinas regiones vicinas Helirecijsincolunt , raras il-
lic foeminas maleficijexpertes, pleraſque crimine vno nobiles norunt : nec alio ve
rior, au promptior occurrit caufa , quam quod in hanc vfque horam V Valden
fium reliquiæ.nefariæ ., illic , vt in ſpeläis ,occultatæ hæförunt. Nihil per Angliam ,
Scorian Franciam , Belgiu.nhancpeitem celerius , & vberius propagauit , quam
dira Caluuniin lues . Antea paucisio locisde nou mulcis , & vilibus tantum incef
tus fiunor fpurgebacut , nunc.cumipla hæreſi , ve cam febri furor plurimospaſſim
& palain nobiliare , eruditionc, diuicijs , & dignitate claros inuafic. Sic Behemoth
Lob..0.7inlaturabilis epotoiam pelago fperat , quod lørdanisi influet in os eius , cle toque
in H46:
putus; cibo iplas Domini fortem deuitabit. Quid ? quod Dançus Caluinianus
1.7. 1. Minister itrigum conuentum Geneuç ordinariuin elle prope ſummaædem ,& in
ca vrbe ſpacio trium menfiun: plufquam quingen as perſonas iudicom ſententia:
niorce punitas naitat?: lege Creſpetum de odio ſarana:lib. 1. dijourj4 1.5 Cauſas,
autem mihi perquirenti cur hærelim comitetur affidue Magica commodum o cur
rere lasmeis quondam Doctor lo..M !donatus So.ietatis Ieſu :Piesbyter , vir
doctus iuxta, & ſanctus, diſertiflimc prodidit, cum de dæmonibuspublice Lutetit: .
Partiorum profiteretur :ile cauſis coinmemor-bat quinque his v -ibis ..
Primaciuſielt : quod demones in hæreticis, vtolim in iiblisshabeantdomiciliū.
Recte enim folet Hieronyunusdicere,diabolum cumidoli , in quibus habitabar an
te, diſiecta vidiller,peiora idola in hereticorum animisex-ipſis diuinis literis tabri
calle: Callianus grauis, & ansiquusauctor ,Collai.7..can 32.affirmat federronem
audiuiffe confitentem ,ſeper Aciuin , & Eunomiu'n impietatem facrilegidogmatis.
edidilſe.Quare necelle eit , vt ; quemadmodum finito bello militesper cminespar
ces.diffifiprædones fiunt omneſque viasobfident; ita dçmones ,inchiratis,aut abo.
licis hærefibus, quæ ante vigebant, quafi cuerfis templis in quibus colebar.tur : no
masid in alijs hominibus fedes,querant. Solent enim açmonts.cunicxlumine,in
qua
quo erant,egredi coguntur facere quodij
: faciunt , qui obfidione fatigati ,cogun
curarcem tradere quam tenebant. Perunt enim conditionis loco ,vt fibi liceatfein
alium locum recipere , quad exemplo illius legionis intelligimus , quæ à Chriſto,pe
ciuit , vt fineret ſe porcos occupare .
Secunda caufa eft, quod omnishærefis initio violenta eſtprorfus, & vehemens,
sed ſtare in codem gradu non poteft : quia , præterquam quodid diuina prouiden
tia non patitur , natura quoque ipſa ita fe habet, vt non poffit crror diu veritatem
imitari. Quare omnem hæreſim neceſſeeft, niſi ad eam religionem , vnde egrel
fa eft ,maturereuertatur ,aut in magicasartes , aut in extremam atheiſmi impieta
tem degenerare . Cumenim duæ linepotiſſimum caufæ , quibus heretici homines
efficiantur altera fuperbia laſciuiensis ingenij, nihilque credentis , nifi quod oculis
cernat , altera curioſitas quædarn intemperans, & ftudium nouitatis; fit omnino
neceffario , vt qui fuperbia hæretici facti funt,cumiam , quam primæ inuentionis
ardore in ea ſecta , quam nimis ſubito amplexilucem efle iudicabant;eodé ardore fri
geſcente , tenebraselle comperiant, deſperatione alibi inucniendeveritatis;proulus
Dibii credant , & quos in hçrefim curioſitas impulerat ;cum ea quę principio noua
elle videbantur, paululum inueterauerint , eadem curioſitate , & ad ineundanu
cum demonibus familiaritatem , & ad diſcendas , exercendaque demonum artes
imperlancar.
Tertia caufa , quod ita videatur effenatura comparatum , vt quemadmodum fa
men peftilentia ſequitur , ita herelim varia curioſarum artum genera ſequantur.
Nam , & hereſis tames quçdam eft verbiDei . Amos 8. Etenim . vrin annonä с.2
ritate.homines cogunturcibis vti non ſalararibus ,vnde fit , vt corrupris humoribus
gignitur peſtis: ila hereſi vigente, dum homines corruptis fcripture fenfibus vtun
tur, ad Magicas tandem artes deueniunt, quçquafianimimorbi ſunt ..
Quarta caufa, quod foleant demones hereticis, vtiadfauellandoshomines,qua'ni
tormoſi meretricibus . Nam hæreſim in ſcriptura meretricem appellari manite
Aum eft.Ifa... Quomodo facta eftmexetrix ,ciuitas fidelis ?Quare quemadmodum
lenones, quando ſcorsiforma defloruit ,ex ſcorto lenam faciunt:ita dæmones,cum
prima hæreſis ſpecies ita perije, veminus homines in erroreinpellicantur ex hære
ticis , Magosfaciunt.
Quina cauſa eft, vt opinor ,negligentia eorum , quireguntEccleſiam . Nam
quemadmodum in incultisagrislocuftæ gigniſolent:íta , ex inopia verbi Dei, gi
gnuntur præſtigiofæ artes... Nam & lacuſtæ in fcriptura dæmones ſignificant .
Apocal 9. Itaque videtur etiam in hoc tempus conuenire , quodait foel.cap.1. Re
fiduum cruce comedit locuſte , réſiduum locuits, comedii.brachus . Nam quod
quod hærerici reliquum fecerant , malefici dæmonum arte populantur, & quod
malefici relinquunt.achęi perdunt. ] Hæc non minus acute , quam vere Pater
Maldonatus .
Atque vtinam nonin oculos ea nobis incurrerent . Vidimus olim florentes Bel
gæ , Geuſios Caluiniſmo , Lutheraniſmo, & Anabaptiſmoerucarum inftar cuncta
depafcentes. Vidimus hos rres immundos Spiritus, dedraconis ore , de orebe- Apoc.160
ftig,o deore.Pſeudoprophelpexeunes : Videmusillisiain marceſcentibus, &ipſa verſo iso
teinporis diuturnitatefermeexſpirantibus,varia locuftarum fortiariarum examina
torum Septentrionem depopulantia. Videmus parte alia fic creſcere numerum
athæorum , fiuepolliticorum : vt,cum tam paucifuperfint feruentes, & veriCatho
lici, ipſa paucitate plane nulliqueant videri . Hereticis illis ,de SOCIETATE
noftramulti fe ftrenue oppoſuerunt, & corumrabiem præclare fcriptis libris intre
.
gerunt . Athços quoque Theologi , & Philoſophi noftri, non ſemel, hydræler- mus,Bel
neæ inftar repullulantibus capitibus , ignito veritatis:gladio reſecantes profligarunt. larminus
Locultas haſce., quas illipræterpiſere, vel obiter , & leuiter tantum velitati cun ,il- Burimus :
lis fuere ,nunc mihi exprofeſio , difputationis ventilabro diſpellendas, & veritatis Coßerus ,
caritatiſque, velut chalybæo fpeculo , vfulendas delegi, non virium vlla mearum Tyreus
fiducia ,
Palecia, fiducia , fed fupremi Numinis auxilio præfumpto : Illud enim , pro clíushonote ;
Molina, & gloria hoc certamen fuſcepi, fuum vti ſpeco pugilem non deleret . Age , ò vc
Fonſeca, ra &
, æterna SAPIENTIA , cuiusnomen perfidiMagi abnegarunt: iuua, &
Pererius tuere . Tu , o VIRRO SACRATISSIMA, quam præ cęlitibus cunctis
Valqui: depreciant, & defpuunt : clientem tuum protege , & faue pugnanti . Tu , o ſanctæ
Sero MICHAEL cun æthereis , quibus præes legionibus , qui Luciferumcun ſocijs
fou inus, rebellioniscælo
, deturbati., & in abyili profundumcompulifti , auxiliare in arc
'Maldo nam defcendenti. Voſque Superi omnes ,Beatæ animæ , hanc infernorum fpiri
Grete tuum tyrannidem reprimite , & à fratrum veftrorum mentibus duriſſimam peltein
auertité , & fæpe triumphatas furuorum ,ac tetrorum cacodæmonum acies , vti
loletis : cædice , fternice p
, rofligate . Veftris fretus ſuggeſtionibus , atque fuppe
rijs , quodque mihi , lectoribufque vertat benc ; li prius de ſuperſtitione iple
nonnulla ad ſequencium intelligentiam clariorem neceſſaria dclibaro , rem ag
gredior.

DISQVE
DISQVISITIONVM

MAGICAR V M.

MARTINI DEL RIO ,;

SOCIETATE IESV PRESBYTERI

Liber Primus.

De Magia in genere , & deNaturali , ac Artificioſa

in ſpecie.

CAP v T I.

De fuperftitione , & eius / peciebus .


Lib.3.0
Tyınologiamnimis A mologia aurem illa etiam Seruio placuir :
rig.630 curiose Diu.Ifido cui,ſuperſtitio eft ,fuperftantium rerum int.dese
tus fcrutatur his
( ideft cæleſtium , & diuinarum , quaſi
verbis . fuperftitio per nos fant) inanis, o ſuperfiuustimor .
difta eo , quod fit De ſenibus quod addit Antiſtes Hiſpa
fuperflua , aut fun lenfis,non eft eius comentum : fic enim
pertainia obſerua Donatus,vel quiſquis ille: ſuperſtites ſunt in Tereta
Andr,
rio . Alij dicunt , à fenes,vel anus,quia diare multis fuperfti
feribus, quia multis annisſuperſtites, per ses iam delirant. Vnde ſuperſtitioſa,
etatem delirant , errant superſtitione qui Deostiment nimis , quod fignum eft
quadam , neſciētes, qua vetera colunt, aut deliramenti . ) Chriſtiani ſcriptores
quæ veterum ignari afcifcunt .Lucretius B nomen ſuperſtitionis in malum fumi ( o
Attem fuperftitionem dicitfuperftantium lent ,etiam in illo D. Pauli: Viri Athe Ador.17
rerum , id eſt, cæleftium feu divinarum , nienſes per omnia quaſiſuperſtitiofos vos W.22.
quefuper nosftanr:ſed male dicit. ] non effe video . Syriacè eft, nimiosin cultu
male a analogiam , fed fi mentem fpe dæmonum , Græcè & Hordouropesépcus ,
ctes. Nam Epicureus poeta nullum Deo æquo ſuperſtitioſiores : co ſcilicet, quod
rerum humanarum curam effecēfebat , vano dæmoniorum timore , lapides , li
& ideo fupremi nuministimorem ſuper gna , fpiritus , ignota quoque & ambi
ftitionem vocabat , eo quod quafi horri gua numina ,colerent . Quo ſenſu genti
bili aſpectu , timoriſte mortalibus ſuper lium errorem Patres Superſtitioncm nu
Lib.i. ftet, & impendeat , alludit enim ad ver cupant ,non Religionem : nifi addita va
fusillos Lucretij, C næ,vel falſæ denotatione. Quoniamin
Humara ante oculos fæde cum vita ter Religionem , & Superſtitionem multū
iaceret intereſt. Synæfius rectè Shonda ucriar
In terris oppreſſa graui fub religione . ait vitium eſſe virtutis draßeids perſona
Qua capuià celi regionibus oſtendebat, circundatum ,epift . 67.Non enim philo
5
Horribili ſuper afpeétu mortalibus in Sophi folum ( ait Cicero ) verum etiam Lib.i.
Aans . maioresnoftri Religionem à ſuperſtitione matur ,
Nam Lucretio , vt & alijs gentilibus, fepararlerunt, nam qui toros dies preca . Desto
& religio poniturpro ſuperſtitione.Ety. bantur , immolabant,viſui ſibi liberi
А ſuper
2 Diſquiſitionum Magicarum

fuperfföreseffent, Superftitiofifumtappel- A cultu diuino reperiatur , verum culeum


lati ,quod nomen paruit poftealatius. Qui cum non effe,quare nec Religionem dici
autem omnia , qua ad cultum Dei pertia pofle . Deinde cum Superſtitio omnis ,
nerent , diligenier retractarent, tan nomine ſuo vicium in cultu inelle indi
quam relegerent funt diéti religiofi ex re cet , conſequiturnullum cultum , qui ſu
legëdo, vi elegantesex eligendo tanquam perftitiofus fit,verum cultum vocádum :
à diligendo diligentes , ex intelligendo in . atque adeo ſuperftitionem omnem falfi
telligentes . His enim verbis omnibus - culrus efle,vt Lactantius dixerat.Sed fal
ineli vis legendieadem , quain religioſo. ficas iſta no vno tantum ex fonte : vt pu
Itafaltaeft in fuperftitiofó ,ó religioſo, gjatabár:fed ex duobusoritur: Capitalis om
alterum vitijnomen , alterum laudis . ) nino eft , quem ille non ignorauit :ſi vi
11.46.28 Adſcripſi verbæ , vt legenda cenfeo ex B delicet id pro Deocolatur , quod Deus
6.6.14.de Lactantio : exquo, & Diuo Auguſtino
Ciu. Dei non eft:hunc noftri nominanc, Superfts
6. ; corrigendus Non.Marcellus eadem ali tionem falſi cultus : alcer minus eſt dete
ter referens. Nonius etiam vult Super rior , ſrpe tamen lethalis, ſemper no
ftitiofos dici, quod pre cukura deorum ce xius,quem Firmianus perperam videtur
iera ſuperſedeanı,ideft negligant:itidem , à fuperfticione excludere, ſicuiqui debe
& religioſos quafi relinquolos (lic mem tur culcus,non quo debetur inodo ,exhi.
branæ , quodcaieris relictis folisſacrifi- , beatur. hunc vocant Theologi, indebiti
cijs deferuiant, ridiculum comment. & culius fuperftitionem eo quod non ,qua
Nonio dignum . Lactantius erudite , lis debetur . Prior generali nomine folec
qua folet argométorum vi, & copia Ci Idololatrig vocari ,quia quicquid , cum
ceronis difcrimen refellit, & concludit, C non fit Deus,vci Deus adoratur,idolum
Religio vericultus eft , Supirſtitio falfi. nominatur iuxta illud. Omnes Dij popu- Paral.16
(hoc præclarènon ita,quod fubdit:Om lorum , idola , hoc eft vanitas,& inanla, verf.26.
nium quid colas intereft,non quemadmo nihilque minus, quam quod volunt iha
dum colas , aut quid prerere . ) parumid beri.Ná visiſta eft vocisHebrex ELIL . ‫אליל‬
cóſideratè dictum . nam ſuperſtitio quo Pofterior nomen fuum retinet,necpro
que naſcitur,fi quod oportet .coli,Denm prium .quod fciam ,aliud habet:necim- Lib.s.de
optimum Maxiinum ,non vt oportet co poluit D. Auguſtinus, contentus deſcri- do ctrin.
las,aut precere . Religioni duntaxat lo pliſſe,cum de imaginarijs indebiti cultus Chriftir
cus : Si qui vniac vero Deo ſupplicant,ita Tignisageret, his verbis: que ad reme- na.c.23.
quemadmodum oportet,id faciat. Opri diorum , aliarumque obſeruationum cu
mèenim Theologi noftri Religionem . Dram pertinent,que non ſuntdiuinitus ad
dilectionem Dei, o proximi, tamquam
definiunt virtutem, qua Deo vero cultū
verum ,ac debitum exhibemus, ideoque publice conſtituta : fed per priuatasappel
dictitant, duo illi vitia extrema repugna lationes rerum temporalium ,corda diffi
re : Vnum in defectu poſitum ,quod cum pant miferorum .] De hoc indebito cultu
debito honoridetrahat, Irreligiofitas vo nullanunc à nobis diſputatio inftituitur:
catur : alterum in excellui , quod nó qui de falfi tantum culous ſuperſtitione diffe
dem verum cultum æquo maiorcmex rendum ; cumque ea duas fpecies com
hibet : ( quisenim ,quantú par eft,queac plećtatur . Expreſſam Idololatriam ,
exhibereilli infinitæ bonitatiſiinmenfz quandocultus Deo debitus clarè , & di
que maieftati ? ) [edideo nimium :quia ferte trasfeitur in creaturam : cum ludæi
nec verum , nec bonuin , ſed ſuperflua E vitulú, Ægypcij Anubim , Romani Qui
quadam circunftantia vitiatum : quæ , rinum coluere . & tacitam , fiue , vt alij
quod perperam , & in Dei potius iniuria , vocant Implicitam : illam quoque prio
quam honorem , materiæ debitæ adijci rem nunc initiam facimus, contéti, quæ
tur : ideo in exceffu pofitum vitium vo ad pofteriorem pertinent, & funt obſcu
Vide Gre cant. Cum enim bonum idem fit quod riora : pro modulo noſtro clucidare. Ta
gor. Vald perfectum , omnemque defectum fiue cita idolatria eft omnis magia prohibica,
ciam 32. vitium repellat: nihil etiam verum dicie vt fuo loco oftendemus.
10.pra : mereatur, nifi quod idem fitbonum :
perſpicuè intelligitur,ſimali quippiamin
CA
Liber Primus ,
A expreſſo nicicur,vtfuo loco docebo.Ta
С А Р у тіІ. citam vocant idololatriam Theologi ,
quia non tam ( v plurimum certe i ) n
De Magia,eiuſque diuifione, o Mago 1 cendunt Magi cultum illum exhibere
rum varijs nominibus . creaturæ , vt Deo ; quàm tanquam bene
factori cuidam , & munifico , à quo ali
quid conſequantur. Quæ intentio ,racio
nio terminis latiſſimis , vt fit ars ne multiplicisſui obiecti quatuor
, quafi
feu facultas,vi crtata , non fupernatu fpecies huius tacitæ idololatriz , feu pro
rali, quadam mira, o inſolita efficiens ; hibitæ Magix gignit . Fit enim aliquan
quorum ratio ſenſum ,“ communem hoa do v
, c duntaxatextraordinarij,& miriet
minum captum fuperat. Vfus fum ter- B fectus cognicio , vel operatio quæratur ;
minis laciflimis , quia video viros ma & tunc libinomen Magia ſpecialis, ac
Relea . gnos, Fr. Victoriain ſecuros,dum pome ftrictè fumpte ,vindicat:aliquandofit, vt
gia MA ria circumdantitrictiora ,artificiofan ,&
de nu.8. quis nicatur cognoſcereres futuras , vel
agles naturalem excluſiffe . Artem dixi, feu etiampræteritas,aut præſentes,ſed arca
m fiori. Facultatem , pro quauis cognitionc , & nas , & occultas ; conatus iſte Divinatio
SMS Operatione, apodicticatopica ſcientiam nominatur : aliquando deſiderat inftrui,
dif.2.0 gign : nte ,velnon gignente ,mechanica , & ilari,nó vt profit,fed vt noceat alijs ,
Alios.
vel liberali, arriticiola , vel artis experte ,vel viciorkein funnar, huic fceleri Malif
vera velcirculatoria ,fuperftkiol.2, vel vi cium eft nomen . Denique ſuntaliquan
tij experte . Efficiendi vocabulum pid do quibus decretuni eſt, ſine noxacæ
omni mentis ,animi , fenſus,aut mein- c terorum ,tibi,vel alijs hcc opere prodelle
brorun functione pofui.Vimintelligo , vtilitate,velvoluptate , & tunc Theologi
fiue rei adhibitæ , fiueperfonæ adhiben nuncupant Nugatoriam , feu vanam ob
tis,hominis nempe ,veldemonis. Crea feruantiam.Sic Magia reproba in Ma
tam , non ſupernaturalem nominaui, grampscialem , Diuinationem ,Malefi.
ve excluderem vera miracula ; quiæ fo cium , Vanam obferuantiam diuidi
lius Dei funt opus : quo circa milui mi cur , de quibus fingulis ordine diſputa
ra , quam miracula dicere . Communis bimus .
4 denique captus, & fenfusmentionem in Ablucſpecierum Magiæ diuerſitate,
E ferui , quia multorum magicoruin efte mira nominum varietasapud Hebrços,
Atuum cauſas folifapientiores, quioinni Græcos, Latinos manauit , ad cos ſigni
ætate pauci , conleejumtur. Tam latè D ficandum , quiftygijs hiſce myſterijs fo
fumptæ Magicę diuiſio ,petenda ex cau rent irritiati . Proſequamur præcipuas
fis finali, & efficiente . Ab efficiente, da appellationes.
tur diuifioin Naturalem , Artificiolam , Quædam Hebræorum , ad folam di- gn
Diabolicam , quia cüctieffectus eius uinationem videntur pertinere, vt duo 1989"
adſcribendi funt, vel inſitæ rebus natil illa coniungi folita , AOVOTH, & ID
ræ , vel umane induſtrix ,vel cacodæ DEGHONI; quorim niſi fillor porte
monismalitiæ . A finalicaufa ,rectè di rius lacius paulo patet, idcoque in facris Lev.19.9
ſpartitur ; primo in bonam , li bona inten litteris illi folet poſtponi,locis paffim ob . 31.09 20
tione , & licitis medijs vtatur; ( quod tan uijs . Aouob , à radice 31x of, quod vox er) ..
tum competit artificiofæ , ac naturali )& reddatur obſcurior & quaſi ex vire ftri- Dent !!
in malam ,cuius nempe finis,vel media , E dens.nam OF primo fignificatipſum dę vert. !! :
quibus vtitur, praua lunt ; hæc peculiaris monen refpondentem , ſecundo figni- veil24?
eft Magiæ prohibitę, quam idololatriam ficat Magum qui reſponſuın clici : licut E14.8.v.
tacitain , &fuperftitionis fpeciem effe di & Python o ventriloquus ,vocatur, vel 16.09
ximus .Hæcprohibita Magia fic deſcri ipſe demonin liabicans, & eximioho- 2.3.col.
bi poteft, Facultas,ſeu ars,qua , vi patti minis reſpondens: velipſe honio , cuidę- v.1.0 9 .
cum demonibus initi,mira quadam , mon inhabitar. Græcis etiam difuxais Ve docus
60.nmunem hominum caprum fuperan vtrumque ſignificat , à quodam cury pluribus compris.
tia.efficiuntur. Dixi vi pacti, quoniam clc , qui Pythonem habebat , & primus in Tag.
omnis Magiæ buius vispacto cacico ,vel ventriloquus Athenisfuit , vnde', & 6.8.0.19.
A 2 alij
Difquiſicionum Magicarum

Suid. de alij dopuxatis dicti. quod docent Suidas , A dæmone fæderati , diuinânt, vel præſti- ofGem.
Holych .
in voce & Heſychius, & Scholiaſtes Ariftopha- gioſa miracula operatur, immo & quos 41.ver ..
elpuxain's nis , & ex Ariſtophane , Plutarchoque Icumque incantatores , & veneficos co- Exo24. d..DE
Plut.ltb. poſfet probari . IDDEGHONI nóípe prehendere probatur, quia Lxx . morto ve.ll.es
de eff
ditu oraectat ad Chyromanticos , & fimiles , vo vertunt expoſitores , Emma's modò pap 22.08
sulor . quidam eenſet;fed ad oracula dæmonī, Juicerow's veneficos niodo , imunod o's , in 0.7 . AC 18
Ariſtoph frue per AOVOTH , fiue ex vifceribus cantatores. Vulgaus quoque nofter all- 6.9.v. Ils
vr in G.
in Vespis telluris , fiueper vibrarum euocatione, quando vertit coniectores , aliquan- fupra
ibid .
Schol. ve colligitur comparatione locorum SS. do verò ariolos , aliquando malefi- ein
fup.lir.B vbi hoc nomen vlupatur , fiue ad ge COS vc iftorum auctoritate voca- in Exod.
nus quoddam diuinationis,de quo libro bulum intelligamus adeò diffuſum in Gen,
tertio . B elle . Daniel.I
Alia nomina non tam quid dæmon Denique MECHASSEPHIM , vox v. 20.0
efficiat, quam quid Magusconetur,re eft orta ex radice CHASAPH, ſignifi- in Exal.
fpiciunt,patétqne latius.Adomnes enim cans quemuis maleficum præftigijs, vel fup.
diuinationes pertinent, NACHAS , KI alijs quibufuis malis artibus Magicis , no
SEM , CHONEN ;adoinnes vero in vtentem . Ideo-nofter cam latè interpre- Exo ‫ פיט‬d.7
.
cantationes, CHABAS , & LACHAR ; fauir,maleficos,maleficasartes ,malefi- u.11.
ad omnem denique Magicum in gene cia ,aut veneficia .Nodefuit ramen qui- 23.4.16.
ons re,CHARTVMM , & MECHASSE dam vehementer lauius criminis fupe. 2.PATA,
PHIM , de quibus nunc agendum.NA cus , & ex profeſſo fagarum patronus s 119.47.06
Genf 14 CHAS fignificat angures , & omnes qui lectoribus conaretur perfuadere % 12
veros. alios coniectores vanos',qui ex fortuitis C hoc vocabulum , faltem in lege Exodi Fere. 37.
Loui.19. quibuſdam fixtura ſolent diuinare , qua XXII.cap . reſtringendum ad folos vene Daniel.
VI . 26.12. lem fe prudenti vocis Equiuocatione , narios, cuius error facilè refellitur. Prie 24
23. v. 3. ad tempus lofephusfinxit : hic diuina mò, quia radix nominis , CHASAPH , Mic.5.0: 2.2.22. 2.
1.Det : tio prohibitamultislocis..
2.10.16 non ſignificat toxico perimere ( vtipfo 12: Na
KASAM figoitivat vniuerſium diui putat ) fed quando folitarie ponitur , nec hunr.3.2
Pwr Ar} . nart ,vndeKISIM diisinās few ariolus, fententia narrationis restrictionem po- 4.Ma ver.s.loj.
& KESEM diuinatio : fumitur etiam in ftulat ,cung Magicorum ludibriorum ge- 4. Reg. 9.
vid.v.az malum partem de quacunque ,rerum Rusomne cótinet, vtapud Mulachiam's V.2 2 .
5.v.1 quoque non fortuitaruin , prohibita & Nahum , & in libuisderelictorum :Si q.Reg.9
0.26.2 ". conieétitione,pallimin -SS.eius-mentio quando autem reſtringatır , id contin- qun
3.8.R.vi obuir est.
17.11a.j. Digic, rei,quæ defcribitur, conditione hoc
a . lere . GHONEN gaubusliber aliguribus& poftulante. Sie Exod.7.reftringiturad
27.0.9. conic'tocibus acco.nmodatur etiain jxäftigintores proprie dictos; dequibus
£ ?« . I. Onirockicis , quare perpetam Rabbini cantinagebatur, fic apudIeremiam po
7:24 0 recentiores reſting intad eos, qui lu niturpro diuinatoribus,apud Danielenk
6 .vc perfusioſc dies., & tempora obferuane pro fomniorum interpretibus. Der ad
28 . fauitanc fint an infaufta , fed hoc genus uerfarius locum vlluin , vbi pro ſolis Ver
Id loca adomnia pertinet . nestarijs vſurpetur . Bene est, quòd duo
de.Muhi CHABAR , & LACHA'S ,quomodo tantun loca adduxit . Vnum de Iezabel
s.0.1 2 . diſcrepens,ponduminueni;quare (ni falo clanculum venenis , & non ferro palamy
ur Dean lor)idem fignificant, nempe tardorine atque cædibus in prophetas graflari, fue
1. V.O
2. cantatorem , feu ( v Genuilesvocabant ). rit ſolica . Quanto veriſimilius eſt fæmis
13.2.6 . exorciſtam , qui profanis feumalisverbis naminiano dæmonum cultu furentem ;
PT aut muffitationibustira patraret .. incantationibus quoque , & rhobis alijſ
Job 40.0
De CHARTVMMIM , fallos puto que philtris Achabum , & alios demen
25.0P . Abenezram ,Ben -Natan ;Dalios Rab taſſe ? vcibidem bene,pofteriore loco ;cés
57. VEX,
‫לחץ‬ binos, qui ad naturalem ,ſeu bonain Ma fuit Toftatus.Sanè ante lezabelem Mar
* V.6.Es giamvidenturreferre . Quæfo ,fi hanc gia ſuſpecta non fuit Samariæ : poftea's
Shiten to fignifftaret, curcam feriò in SS..prohi
D'ora per hancforte exedram , peftis hçc im
beretur? Equidem puto hoc nomen cá inilla ,læſit adeò pertinaciter ,ve Šamai
plecti Magorudgenusomne; quiscum ritani nomen proincantatore vſurparo
wir
Liber Primus. " ,1

Jo .Co.tur. Vnde, & IESV Domino obiectum A quæ habes inferius libr. 5. fection . 16
* SO 4. Samaritanus es , & demonium habes lit.yy .
quafi genti propriun effet, cum dæmno Sic Latinis alia eſt propria fignifica:
ne commerciuin habere . Quare , & tio, alia per extéfionem accommodata
Dominus conuitium illud vnica nega Magorum nomen à Barbaris ad Græ- Hier, in
6.2 . DATI ,
tionerefucauit, ego demonium non his cos, Latinoſque traductuin , initio Per Apul.2 .
beo : quaſi dicat,cundæmonio paredro , fis , & Chaldæis in honore fuit , vt pro- Apolog.
vel curycli fæderato , nulla inibifamilia prium Sacrorum antiftibus,Regum mo Helych .
ritas intercedit, quapropter nec Samari deratoribus, philoſophis,atque Theolo. Suido
tanus fum : & poit Chriítun Dominum gis; in infaniam crepit vergere &, cun
folemnes Samariæ Magi principes , eo ctis malis artibus attribui. Venefici dice ,
tuinquefcholeSimonianorum fcilicet B bantur antè ſoli, qui malispharmacisiç.
& Menandrianorum.Secundumadfent debant, &venenarij vocabantur ;poſtea
locum Exod.c.22. Exodeo quod Lxx . de incantatoribus hoc nomen vfurpatu ,
verterint pepudNow's ;quod ipſeconten & cunctis Thellalis accommodatuin
dic folosvenenarios ſignificare;tam bo vani ( apud capitolium )Arioli ,Augu
nus cercè Grçcus,quam bonus Chriftia res, Aruſpices,Chaldai, T heffali,Gene
nus:refellitur ipfa confuetudine Lxx. In ehliaci , fæpè confunduntur . Lamie di
terpretum , quos conſtat ca voce latius Cte,quodpueris necem adferát,defum .
vii.Primo,quia Exo. 7. v. 11. etiam ver pro nomine , vel à famoſa illa, & crudeli
tunt apuatou's , vbi conftat agi de præ Repina Lamia,de qua Anton. Liberalis,
ftigiatoribus: nam & incantionem ,feu Diodorus, & alij, vel à fuccubis dæmo
præftigiasibi vocant laxias; & quos C nibus, de quibusPhiloſtratus , vel à feris
antè papulaxous, dixerat ijdem ab illis vo Lybicis,de quibusDion Sophilta.Srris
cantur é doido . Deinde æquè diffuse ges,abinfaufta, & nocturna aue, quæ cre
fumpferuntio Paralypomenis , soeppchen ditur exitiuin infantulis adferre Veter
. i Vide Ad
am e bus etiam Romanis caput Apuleium
di- metur
xdito. Tercio quoni in lereiniz ver
bis , nomine geprané my ,complexi funt Ćtæ mulieres ſunt varatrices: quod diui- res,so
diuinatores. Quarco ,quia, inter fomnio nandi fcientiam profiteantur , vt ſolet il- men. no
fum interpretes,apud Danielemn , recens læ feces,quæ fe iactant Aegyptias,collu frum in
fent puppiebrous. Tamergo latè fumunt thies omnium populorum ,ac nationumy Traged.
hoc vocabulum feniores ifti Hebræorú veteres enim verare dicebant. Ennius. Vidico
doctiſfuni: quod vero peritiid faciant;fi fatin , vares verant atate in agunda for- ment, in
putarem operæpretium , & antè non alij D taſfis , & veraculæ, vt conijcit vir doctus 2.75 .
Ad feciffent,probarem Hippocratis, Pla apud Suetonium in Vitellio ; Nullis in
tonis, Anítotelis , Theocriti, & aliorum fenfior ,quam veraculis , Mathema .
veterum teftimonijs . Iofephus, venon ticis Idein cenfet ab hoftili maleficio de
fuffragaturaduerfurijs , ficnec nobis re quo libro tertio agendum ,dictas oliin
D. lore. fragatur . Pro nobis ftant Philofoph . lib.
so Hier Simulatrices, a felto ; & Fiętricesa Ter
Dan de ſpecialibus legibuscirca medium , & tulliano . Longobardi kuis legibus Ma- Remigia
D. Aug. Catholici Pares plerique quilegem il fcasnominant;eo fortè,quod in conue- ustu.i.de
lam Mofis ad omnesMagorum Species aculis fuis,laruis fe tegant; vel quod de- monolar.
2.6.ifDel
cu: rotulerint: Hæc de Hebraicis . formi ſpecie oris, vt ſunt pleræque lar- cap.1.18
ych.
1.b. 6.ins Grecis ſura quoque funt nomina ;quę, uis, feu maſcaris , quam fæininis fimilio de Sorti .
Leui.ca. ſtrictè fumendo ,differút: nam idonda E res . Sortilegos veteres nominabant, qui leg.c.ult,
ariclum ſeu diui quarumlibet forciú fuperftitiofo iactu ali 35.9.16
. incantatorem , partis
1.264n20.
fum fapkaxsus venenarium , sous præ quid diuinare nitebatur. Sed Theologi,
add.cop: Aigiarorem propriè ſignificant. Sed fre & Iuriſpericipoſteriores cuin ntrando
L.Exod. quenter primum , tertuin , & quartum , ftrigum criminecófuderunt. Sorriarios
adomnem Magicàm porriguntur . göng eoſdem fortiarias , vocatos comperio
etiam quemcumque denotat impoito iam inde ab Hincmari Remēlis Archie
rem Videas illa cría Homonymnos con piſcopiæuo.Hi veneficiſimul, & Dæmo
iungi à Platone, Syneſio , Herodoto , nis vafalli Ligij funt,quare poffuntetiam
Chryfoftomo , & Heyſchio . Adde, dici SataniciVenenarij.Horum crimen
vetus )
Diſquiſitionum Magicarum
vetus, & ante CHRISTI Dominiad- A Primus ifte Chaldæus Magiæ inuentor:
uentum.Tales enim Canidia Horacij, & falluntur SixtusSenenfis, & alij , quibo
Erifichro Lucani, Martina Taciti , & nam illi tantum tribuunt. Secundus for .
Theſſalæ Luciani , & Apuleij. Nomen tė Bactrianus ; qui cú Nino bellum gelo
fortiariorum recentius eit . ſerit , de quo Plinius, Iuftinus , & Arno .
bius; Tertius , qui, & Erus dictus, fiuc
CAPVT III. Armenij filius , iuxta Clementem Ale .
xandrinum ; GueOromiaži,iuxta Plato
De Magia naturali ſex Phyſica. nem : necenim arbitror hos Eros fuille 1
diuerfos, vt cenfuit Fran . Patritius . Sui
Vi ſapra mortales oinnesMagicis con
Ode die eiere a life ; quibusidWar B fundere ,non quartum aliquem Sugge
cion, & Manes mutuanti ;duos credide rit . Arnobius quatuor commemorat :
re Deosauctores , & rerum Dominos ; primum illum Chaldæuin . ſecundū Bao
alterum bonum Oromazum , vel Oro Etrianum , tertium Pamphilium genere ,
magdam ; quem Solem cenfebant , & qui , & Erus dictus ; quartum Armeniú
malum alcerum Arianem , fiue Pluto genere , non Armenij filii , de quo Cle
nem : deinde ab his numinibus duplice mens, fed alium Hofthanis nepotem :
plutarc Magicam deduxerunt ; vnam , quæ fu Quinti fortè meminit Suidas cum Zo
1.4 . Ifid . perftitiofa tota , culturn falorum Deorú roaſtri Aſtronomi meminit , & Perfo
0 O /mus.
Laertius tradebat , & huiufmodi plura ; alteram , medun dicit fuifle . Sixti Procónefijme
initio ſuę quæ naturasintanas rerum callebat,qua tionem facit Plinius, omnes hi Magi fue
biftorie. Perſis vtramq; Apuleius adſcribit . Fal- C re . Sic etiam de dæmonibusagés Lactá dib.:.:.1 ,
Agatboi.
AS , B the lax prior;& nociua, facis diabolun indi cius Magorum quoque arsomnis, po idem af
cat auctorem , quiante diluuium eam do tentia horum adſpirationib.conſtar,dc. firmar.c.
26. 1ib.de
Apolo. 1. cuit malos illos gigantes , à quibus ca Idem aſſerit , & D.Cyprianus, & addit Ido.vani
lib.4.ro. Chamus imbutus ;ab hoc , eiuspoſteri Onhanem Magoruin præcipuum fuil tase ,c.16
Foga . Aegyptij. Chaldæi, Perfæ : ficenim in ſe ,huic famofos alios addit Tertullianus: lide anje
terprecorD. Clementis verba de Ange his verbis ; Hofthanes, Typhon & Dar ma ,lt cap
po penu .
lis peccatoribus; docuerunt ( ait ) bomi danus, Damigeron , Ú Netabis , Ti.1 . con
nes , quod damoxes artibus quibuſdam Berenice , publicaiam literatura eft , tragen .
obedire mortalibus , ideft magicis inuo que, “ c.his confentiunt Arnobius, fire Eufeb.li.
Cationibus, pollunt; ac velut ex fornace Etè verba diſpungas , & cum Eufebio , 10.de pre
paras.
quadam o officinamalitia torum mun- D D. Auguft. acMarcelinus.Zoromazdis Augu.li.
dum fubtracto pietatis lurmine impietatis meminit Suidas, Azonacis Plinius,cúq; 1 de ciu .
fumo repleuerunt.Prohis , alijs non facit præceptorem Zoroaſtris Corrupit Dei Mar
nullis caufis diluuium mundo introdu vocem Noachi :ab hoc.n. Cham , & fi- cellinus:
&tum eſt,co omnes , qui erantfuper terras lijcius Chus Magiam bonãedocti. Scris hiftor. bis
23
deleriſunt,excepia Noc familia, qui cĀ pſere etiam Magica Iulianus Chaldæus
tribus filijs , eorumque vxoribus ſuper philoſophus libris 4. de dæmonibus: &
fuit : ex quibus urus.Cham nomine,cui Theurgicorum auctor illius filius , Iulia
dam ex filijs fuis qui Mezraim appel nusideo Theurgus vocaus,de quibus,
labatur, a quo Aegyptiorum Rabylo Suidas, & Proclus cófulendi.Prophyrius
niorum , Perlarum dicitur genus,ma citat quemdă Palladem & Synbulú , &
le compertam Magicam tradidit diſci- E alios,nepe Adelphiū, Acylinum Alexan
plinam.buna gentes,que runteranı Zo drú Lybicum , Philocomum , Demoftra
Ioaſtrem appellauerunt admirantes pri cuin Lydum , Zoftrianú. Nicotheum ,Al
mumMagice urtis auctorem ,cuiusno. logenein , Meſum , quorum impijsfcri
mine etiam libriplurimifuper hoc habe pris vtebantur Gnoſtici . Picus teftatur
tur, c. ] addic hunc pofteaictumfulmi etiam legiſſe fe libros Chaldaice ſcriptos
ne, Zoroaftrema quaſi viuensaftrum , & Efre, & Melchiarmagorum . Ex his ho
dictuni , & pro Deo habitum . Zoroa die tantum extant, Zoroaftri zandarta
fter non vnus, fed multi fuere ( nam Go ſeu pays xenogea , quæ ex Platonicoru
copius nugatur , qui nullum putat fuiſſe ) ſcripaslaboriosè collegit Fran . Patricius,
ob
Liber Primus.

obfcuritatis maioris , quam vtilitatis, in A , de vniuerfo , & cx Belgis Robert, Tries


quæ cxſtant comment. Græca Pletho ziusauctor libri de demonum deceprio
nis , & Pfelli.Naturalem vero legitimaa nibus ; apud quos tamen duos quædam
queMagicen cum cæteris fcientijs Ada narrantur ,ineritò Satanici pacti fufpe-,
mo Deus largitus : a quo pofteritasdo cta , vt quod Guilhelm . narrat Heliotro
cta , per manus, & orbem eam propaga piam facere hominesinuiſibiles , & ar- ,
Plusli, uit : dchac arbitror intelligendum ,quod gento viuo inter duas cangas poſito in
4 demo ex Thalmucidis . Quin carboreus in c.s cantationes impediri. Ve quod Rober
l dePres Threnor. tradit Samhe dritasludæorú . tusdocet, rutam furto fublatam , & oci
Magiæ p.ticoselle debuifle. Ea, ( vt Pled mum cuin conuitijs plantatum vberius
lus,& Proclus aduertere ) nihil eft aliud, progenire: item feptem certæ herbulæ
quam exactior, quædam arcanorum na B gramina,iacta in fympofio , cóuiuasom
turæ cognicio ; qua cælorum , ac ſyderú nes ad rixas , & Lápicharum certamina
curlu ,& induxu , & fympathijs atque an prouocare . Nec minus friuola ſunt quæ
cipathijs rerum fingularum obferuatis Ludouic . Duicis memorat de vi gern
fuo tempore loco , ac modo , res rebus máruun pereaseffici poſle , quicquid ho
applicantur , & mirifica quædam hoc mo queatimaginari,lib.de gemmis,c.i. Sire. 1.9 .
pacto perficiuntur; quæ cauſarum igna O vanamauxelim ; an gemmæ omnipo de fato,
Tobie 7. ris præſtigiofa, vel miraculofa videntur rentes ? Solidiora longè & cutiota pet: 7.de Sym
Gal.li.10 Velur : cuin Tobias paternam cæcicard poffunt exépla , ex Sirenio , Fracaſtorio , pat.
femme, me felle piſcisdiſcuſlijt,quam vim Callyno & Langio .Naturalis huius Magicæpe- Ansip.10 .
nius.Ac mio piſci cribuunt cum Galeno plerique ritiſfimum fuifle Salomonem Rege mi- Låg.epi.
icem :cum tympani ex lupina pelle 10 - C nime dubitandum . Quæ tamen de mor- 33.exle.
– Dali . nus , aliud tympanum , exagninaten bis ab eodem Rege curatisincantatio . &.ansig,
Opianus
lib.3.cy lum , difteníum diſrumpit , cum Ve . ne, Flauius Ioſephas retulit ; ea vel falfa
netijs Turca quidam liquato plunbo funt, vel in illud referenda tempus , quo
Carda manus lauit innoxius, illuitria quoqueil ſe idololatriæ , & omni ſuperſticioni in
nus di.6. 1a,quæ narrar B. Auguſtinus lib. de Ciui merſerat . Tres magosEuangelicos hac
Asſubril .
Boiffe aus.cate Dei capite 4. 5.& fexto, de pauonis Naturali Magica imbutos volunt non
HiHPro carne neſcia putreſcere ;de paleis frigo nulli, & crediderim.Sed an hac fola , & m Mate.
dizio.c.8 ) re ſuo niues conſeniantibus , & calo non dæmoniaca quoque ? poſt Chriſty 9.24.pl
re fruétus maturantibus , vicontraria : Dominum adoracum , certo certius, Orthodo.
Tertuliade calce , quæ cumignitam , in fe vim crimine hoc alienos ; quid ante fuerint,
panicem habeat,aquisaccenditur, oleoinfuſo no D parum refert . Sane Theophylactus cen
tra.ca ul. accenditur, de Agrigentino fale , qui li fuit etiam verita imbutos. De Apollonio
1 Pacianus quaturigne,aqui veroinducatur , & cre Tyanzo videtur luſtinus Martyr tum
nitdi pitat: demagnete,de Epyri fonte, & fi Phyficis magis annumerare : ſed , vt fre
D.Hier. milibus. his adduntalij patres, de dicta quentius credam demonis vfum opera,
in Eule. mo, quo ceruus ſagitcas expellit , & che faciunt quæ perdoctè fcripfit Euſebius
CA. lidonia , quahirundines cæcos oculant
7 6.2.
41b..10
lib contra Hieroclem .
10. pullos . Confirmat Plinius de Pſyllis , & Naturalis Magia diuiditur in operatri
lib -.Ge. Marlis odore ſerpente ſoporantibus , & cem , diuinatricem , hæc in abdiris &
nial,dic. iinpune laceffentib . de Picis,Martijher. futuris coniectandis verſatur , de quali, Mic. Me
partis ba cuncos adatos expellente: vnde co broſequenti differendun nobis copio . de vedta
princip. munis fabuli increbuit
par.i.04. , eâ ſeras aperire E se : illa miroseffcctus producit de qua in Deum
12.6.4. Cófirmat Alex.ab Alexandro ,de vene nuncagimus . Multi de ca libros edide- fide ca. 7
no , Tarantula ,ſeu Phalangij Calabri,à runt,quorum qui catalogum nudu pro ex agrip
pe libris ,
quo morfis non aliud vitae , & remedij ponunt fine antidoto , videndum ne ve
præfidium , quam ſi certo muficæ ſono nenum aureo Babylonis calice propinét
Salcitare,ad numerum compellantur, do incautis . Imprimis ab hoc numero re
nec concidant fatigati . Prætereo innu moueo, yt däinoniacos Magos, Rober
mera, qux congeſſere Ariſtoteles ( fi au tum Perfcrutatorem , cuius Magiam c.de
Cap.4 . ctor iple lib . de admirandis auditionib . ) remonialem , & lib . de myſterijsſecreto
&Guilhelm . Aluernus opere pererudico sum Agryppa legerat , & ex ijs decor
pſerat
Difquifitionum Magicarum
pſerat non pauca ; Picatricem Hiſpa- Armerito,etiam Bodinus ,vt noxiæ fupees
num , Anſelmum Parmentem , Cicchú Atitionis reprehendit. Quid ipfe cenfor
Erculanum , Petrum de Albono , & Cor ille: Damonomaniam ſuam multiserro .
nel. Agrippam , & Paracelſum , & aucto ribus referſit ;nec qui poftea edidere , vt
rem peftilentis libri 57939 , innomi emendatam Antuerpienſes , vti par erat
natum , fed mirum hypocritam ; homi expurgarunt. Manent multa noxia , &
nes partim atheos,partim hæreticos. Al quæ ambiguam auctoris fidem fatis co
chindus, Rogerius Bachonus, & Gebcr teftantur,nocereque legentibus poffint.
Arabs multis (cacétluperſtitioſis:ideo ve Vnde, & ab inquifitoribus Romanis,iu
titæ lectionis etiam hos putarim . Ray re optimo ,liber ille inter vetitos refertur.
mundus Lulius, & Arnoldus Villanoua Detheatro vniuerſa natura , eiufdem Bo
nus,funtipli quoque in nonnullishære- B dini,fiDeus vicam dederit,oftendā alias,
ſeos notari : quare libroseorú nullus de plus in co corpore Rabbinicorum effe
beret legere , quiTheologicorum dog . deliriorum ; quam ſolidæ philoſophiæ ,
Vide da matun non ſitprobeperitus .Incande multa quoque cum Theologicis placitis
reitori claffem referendus Thomæ Bungey lib , adeò pugnantia , vt qui leuius de illis lo
rum , Eide Magia naturali, & eodem titulolibr . qui velit,erronca , & prorſus temeraria
merici,es Gregorij Riplay, qui poft mortem ne cogatur vocare,de quo alias. Adeò lubri, i
Maria. cromanticus fuit iudicatus . Ponceti , & cum periculofum
,& de his differere,niſi
num ,lib. Ardoini,lib .de venenis; legendi non vi Deum ſemper, & Catholicam fide , Ec
bus Hi l dentur,nifià medicis conſcientiæ timo cleſiæque Romanę cenfuram ,tanquam
pa.ca.g. rate ac piæ : cæteris ea lectio intuta . In Cynoſuram ſequaris.Quæ quidem bre
eslib.is. Cardanidefubtilitate , & varietate libris cuiter à me cominemorata funt, vt iuuc
ÇAP.4. nibus confulum , non vt viros doctosi
pallim laret anguis inherba , & indigent
expurgatione Ecclefiafticę limæ. lo .Ba irem fugillatum . Nunc quædam difci
puiſta à Porta , fpeciofo Magix naturalis ciamus dubia , vnde fequentium deciſio
atulo ,luperftitiofa multa , & illicitæ Ma dependet.
giæ velare nititur , verbi gratia de con
ficiendo fagarum vnguento , & hisſini QV AE STIO I.
lia . De Antonij Mizaldi Naturalis Ma
giæ libro, non habeo , quod dicam ,quia Quid celi adfpe &tus , of influxus ad
nondú legi: fufpicor, quod facit in Cen Magicos effe &tus conferat.
turijs memorabilium , fuperftitiofa illum
aunacuralib. non fecrcuife.Alberto Ma D O cipuum hoc veterum Magorum
Naturalib liber de Mirabilibus ,
nitate, & fuperſticione refertus eſt; ſed fundamento nititur , de quibus ita Pfel
magno Doctori partus ſuppoſititius lus cun exponit Aigle wportspy Man
Cicchide Eſculo Comment.in ſpherain gicas verò rationes conftituunt, àfummis
Sacrobuſti inter ſuperſtitioſa ſcripta col poteſtatibus, à terrenis materiebus.com
locandus.Pomponatij,de Incantationi pati aiuni ſupera inferis , præfertim
bus opuſculuin certèmiratus fui tamdiu ſublunaria. Hos ſecuti recentiores,quæ
colerari ab Eccleſia ,nuncrecens & me cunque per characteres, figuras , acnu
lib. 6. doritò
in Romano Indice damnatur : ve meros ipfi perficiunt, ea produci volunt
Angulari
Cortami riſſimun cnim , quod ab Antonio Mi à virtute ijs tiguriscomniunicata ab alijs
randulano fcriptum ,hoc opere Pompo- figuris ſublimnioribus,ex ſympathia qua
natium , fenec Philoſophum bonú, nec Xdam naturali rerum inter fe fimiliū,qua
quod fædius Chriſtianum bonum exhi tenus hæ figuræ ad amuſlim inuice coa
buiffe, cum effectus omnesmirificos cæ prantur . Quod confirmant fimilitudine
Jorum influxionibus adſcribat: adeo vt non vna. Primò,ficut Echo exoppoſito
velit, & religiones, & leges, earumque pariete caufatur:ſccundò ,ficut in conca
latores abijsdependerc : Quodprorſus lo ſpeculo collecti radij oppofitum cor
impium . Edidere quidam nomineFrā pus repercuſſu inflammant: tertiò ficug
ciſci Pici ComitisMirandulani , pofirio cythara eodem modo , quo alia , tenſis
nes Magicas, in quibus certe funt , quæ fidibus, fi ferias alteram ,cinnitu fuoocor
gic
na
Liber Primus.

gic concinere : ficiftasiinagirum ,nu- A gnantium , fin vero amorem conciliate


meroruin ,caracterumque fimilitudines velit , duoruin fe complectentium tffi
efficientiam miram contendunt habe .
gies ſculpendas :li fecundi aliquid peri
fe . Sed ifta prorfus friuola effe conuin tur,in reità iconis ſuperficie : fi vero in
citur . fauftum quid , in dorfo ſeu auerfa parte
-Primò quia fimiles ille , quas in celo infcribendum, quod velis euenire . Harū
comminiſcuntur imagines,prorfus fune imaginum Nečtanabum tradunt inuen
fictitiæ , & quædam ( vt philofophi va torem , & Albertum in Speculo,approba
cant) entia rationis ,quatenusfiguræ quę torem : quæ omnia feipfa vanitatis ar- Infrac
dam fimilitudo , & imago picturæ illis guunt , & poftea refellentur: Ex his ta- queft. i .
afcribitur,nominique ad placitnn impo men delirijspergunt maiora ſerere deli
fita , ftellas ab inuicem diftinguendi cau- B rainenta.
Peregri. fa ,vt bene Bartholom.Sibyllanus aduer Primò fi cui morbum , vel lamitatem
nos que tit,& patet ex imaginibuspicturifque A velis adferre , principio id attendendum
1.Decad . ftronomorum.quis eniin ncfcit nullas in Ytætati cius conueniensplaneta deliga
6.9.quaj. cælo effe veras vrſas,angues,lcones,cra Cur , verbi gratia , feni Saturnus, puero
princip.s teres,naues, Pegafos;fed hæc,dicis cau Mercurius, viro lupiter , deinde etiapla
g.1.09 2. fa tantum nos iinaginari Fictitiæ
? verd neta conueniens affectationi , ſeu quali
figuræ nulla poteſt efTe efficiencia , qua tati inducendæ , vt odio Mars,amori Ve
calis eft, nec cum vera figura ſympathia, mus: denique fignum quod parti corpo
vel amor naturalis: enjin quod nó eſt , ris ,quam velis iuruare vellædere,prælit,
quein effectun , in eo quod eſt, queat ve fi capiti aries , fipedibuspiſces.Nicun
producere ? C tur hac ratione, quia celeftibus corpori
.Deinde comparationes illæ nihil pror bus non Hebræi modo , & Græci genti
fus ad rem faciunc. In Echo cunctaſunt les,fedex Catholicis etiain olim quidam getusmer
Fealia entja , homo loquens, vox reper patres,& recentioresphilofophi Italiani cenariks.
cuffa paries repercutiensnec tainen vlla mam intelligentem tribuerunt . Balduin .
parietis cum homine ſimilitudo , vt illa Sed hæc omnia , vt ftolida, ita falfa, & de monte
rum ipfi dicunt effe imaginum . In fpecu per
periculofa
aftra .Inintelli
fenfu ,vel primisgente
dicere cęlum
anima antPaul
prædi- numia .
fis quoque illis incendiarijs,omnia ponú
tur reipſa confifterkia, nihil confingitur: ta ,dainatum olim fuit Conſtantinopoli Eckius
nec vlla quoque forme fimilitudo inter tana fynodo , & articulis Parifienfibus: li.de pre
terminos extremos,folem vrentem , & eſtque erroris,& ſcandaliplena opinio, deftina
lignum quod vritur. In cithaiis autem , De propter ſuperſtitionem , & idololatriam pen.eus
euidens requiritur à parte rei conuenien annexam , vtcum alij, cum copiofillimè lib.de A.
ria intenſionis modus idein fidium con Eckius, & Eſpenceus docuerunt. Patres nimatio
cinnicas, cithararum debita propinqui autem qui videntur hoc afferuiffe , illi de reeflori
tas , fimilisaeris criſpatio , quæ lonicum cçli anina figuratè , & allegorice ſunt lo- Pfal. 113:
quafi plectro eliciar citi,vt & ipfa's ,S.cuiusomnia loca qui- v.;.
De rique quis figurarum huiuſmodi busid innuitur, vno ex quinque modis , Lewis.26
characterumque vires, atque fimilitudi accipienda docuit me loan .Maldonar. Deu34t.320
nes vnquam nugonibus iftis reuelauit ? noffer . Primo per Proopopeiam , qua
quod reuelationis teſtimonium profe quæ aniniatorum funcinanimis tribuun Genef. 6 .
tuntiſi Chaldeos, Acgyptios,& Platoni cur,vt mari videre , & fugere ,cęlis ,& ter. v. 11 .
1. Parali
cos laudét,quæram rurſus, à quibus ifti Eræ audire ac placere, & c. Secundo per pom. 16 .
acceperint, quod fanè mortalium nullus Metonymian , continens ponitur pro 2.33.
folo ſtudio , vel experimento , intelligen contento , vt cum terra dicitur corrupta , Matt -II
ria quiuit conſequi. vel à Deo iudicanda, aut vrbi alicui re- v.22.
Præterea fatentur magi,quafdam ima miſſius futurum . T errioper Hyperbole,
gines non ad fimilitudinein celeſtium il vt quando lapides dicuntur clamacuri,
larum ,quasdiximus, fed ad fimilitudine terradicitur aſpectu Dei tremere, velre- verl. Luc.19.
40 .
rei, quam operans anirno concepit con fponfura interroganti. Quartò per Ana Pfal. 1039
ficiendas , verbi gratia . fi magus optet logiam el Metaphoram ,vtcuin fol dici- v.7
duoscommittere , duorum inter fepur sur præetle diei,Luna noćti, Luna voca
B TUE
Diſquiſitionum Mägicarum

1. V.
1. Genel, cur regina cęli,Atelistribuitur immundi- A ita indirectè tātum & mediatè particula
I ha tia , altra dicunturlaudare Deum , item ribus agentibus ad agendu ſuppetias fe
ler.7.0.8
4.4 nominantur virtutem celorum . Quinto runt : fed cuijſdem caufis particularibus
0.17.106.1 nã ex veritate, fed ex hominum opinione , immediatè adagendum concurrere ne
If; V.15./vtcum legimus militiam celi de aftris , & quaquam poflunt. Vnde, & illud confe
63:8:23,7 ftellis. Qua regula apte accommodata quitur,quod ,cum influunt , in folam vná
7.Danic foluuntur omnia Pauli Ritij, & fimilium corporis partem , nequeát intluere, quin
4.v.3 : limpiorum ,de animationecęli arguinen fimul in alias influant.
Tophol. ta ex facris literis pecica . Quare merito tales aſtrologomagorú
V. s. cum obferuationcså medicis perius reijciun
fimil. Deinde celoruin ,& aftrorum putida
V ! Picus illa analogia ad ſingulas ætates, & corpo tur,vt inter ceteros à Bapt. Condroncho
lib.z.con
tra . A rispart es , & animi quoqueaffect iones B de morbis veneficis,lib.2.c.6. & iã olim
fuere decretis Ecclefiæ damnatæ , vt fuit
Jtrol. Me nonne nugatoria eft: fanè qui recte phi
dina lib. lofophantur,illi vel nullos præter lucem , oſtenſum à Pico , & Bened. Pererio.Me
2. de re- & inotun influxus in hæc inferiora cę ritò D.Baſilius ſcripſit,ridiculú efle aſtro- Fr. Pies
& fide lis & aftris concedunt, vel potiusinflue logis contradicere,cum corum dicta fint 4.opere.
Si Bul tias quidem agnoſcunt à motu, & lumi omnia ignorantiæ , & impietatis plena Ferer. de Diuta
en 2. de ne realiter diſtinctas , per quas,non ca Ec D, Bonaucntura obſeruationein hác na .After
Reloa lorem (hunc enim inotu ,& luce produ elle à Deo miledictim , & ab Ecclelii tog.
cunt ) fed alias elementorun qualitates interdictam , & queperaſtra procuran . in Hex
1.0 . Ce ny
etiam gignunt, quarum incorporearum tur,demonu illuſiones atquedeceptio rilogaij .
rerum temperamentum vis eft aliqua . nem effe.Hæc caufa fuit ,cur Tertulianus 1.de idole
Sed'addunt hanc poteſtatem certis can C aſtrologiam inter Magiæ fpecies recēlue lar. ana
cellis circumfcribendain .Primò poſlecę -rit:multis etiá Glycas, P.1. Hiſtor. in Ma- medium
los per fe resinanimas, mixta ,& elemen thematicos huiufmodiinuehatur.
ta , producere . Secundò cælos viuentia Obijciút, de diebus Criticis, quos me
imperfecta,quando nafcunturex putre dici in ſanguine minuendo , & potioni
dine,gignere, per accidenstame,icilimet bus præbendis ſertant, eo quod talibus
quando particularescauſæ materjam fic diebus Planetæ certi ægricudini illi pro
diſpoſuerunt,vt ſic ſeinen aptum viuétis, pellendæ idonei dominatuur. Verū hæc
cunc enim huic temperamento cęli fuo caufa, quam adferunt , nec vera eft , nec
influxumaiorem calorem largiuntur, & propoſito fubferuit.Agite enim , certum
illud perfectius reddunt. Tertio confen aliquem planetam nominate: qui domi
tiune,quoad perfecta viliencia,ad corum D netur primodie critico v.g. dies fit craſti
Contra generationem non poffe celeſtia corpo nus ,cui Luna prefie :fint ergo feptéegio
Auicen la aliter concurrere ,quam coadiuuando tantes, qui fingulis feptem diebus conti
Calalps- particularem cauſam eiuſdem fpecieicú nuisin morbuun inciderint: profectò tác
mum , o re genita.quo fenfu fol, & homo dicun futuri funt feptem dies critici continui:
alios. tuchominē gignere, quç cuncta in Scho nam primus crit leptinus dies criticuspri
Ang. Mi
rand.lib . lis Peripateticis contra quoſda funtrece- mi,fecundus ſecundi,atque deincepsita
22. ling/priora .Quartoquoad animi affcctiones ſinguli feptem aliorum ordine ſuo : fcpté
Cortam °. facile concefferun : quoniam hæc fequi enam cótinuis Luna diebus præerit. quo
Georg: folent corporis difpofitionem ,etiá aſtra nihil abſurdius. Cauſa igitur verior pete
Venetus influxu fuo mediante corporis temperie , da,ex ipfa humoris in corpore tunc feuié
Cane.
jibiza hominem nonnilil'inclinare ;femper ta- E tis proprietate. Nam quidam humores
Harmoco ,men arbitrij libertas integra manet ho adeo celeres & acres funt, w vnoquoq ;
mundi à mini.Fuſiusiſta diſſerunt, & probāt imul dies ſubiectú inuadant : alij fecundo die :
6.7.Vera ! æui pereruditi, eosce funt quitertio , & qui quartò ( vnde fe
Twins ti fcriptores liuius
in libr.id feo conſulendosijs , quibusiſta non fuffi brium differentiæ manant ) quidam tar
Metror.ciunt.Attamen his nihilconfirinatur fig diores feptimo tantum ,vel octauo diere
o Valementum illud aſtrologorum : quia celú , currunt. Harum acceffionuin dies mcdi
Suis de um &
SACraphi & aſtra cauſę funt communestát , cis coniecturam præbent, quid fperan
Volopo Co wniuerfales, quarenas conferuatinferio dum ſic deægri valetudine.Vnde & de
31• na ne & contrarijs fuis diffoluancur:acque cretorij, feu criticidies yocancur . Nihil
ergo
Liber Primus.

ergo hoc celicolis iſtisſuffragatur. A cenſet intellectui bene diſpoſito , & fu


Conclufio fit , ex articulo Pariſienſi pra materiam eleuato , res cunctas, quæ
xxi Quod imagines ex metallo vel cera , materia coſtant,celeftes, & terrenas,lim
! vel aliamateria , ad certas conſtellatio- plices,ac mixtas,obedire.Quod ſidemo
nes fabricare, velcereo charactere , aut rali dictuin obedientia , infanú cít: quia
figura efformat & aut ersă baprizatę exor hxc ſolis ratione pręduis competit: lide
ci aia aut confecrate ,aut potiusexecra naturali obedientia dictum , parum id
1& ſecundum prædectas aries;etfub certis philofophicè . Nam creature ſpiritualis ,
diebus , babcanı virtutes mirabiles que & corporalis, vnius quoque ipeciei ad a
inlibris huiuſmodiſuperſtitioſis recitan. liam fpeciein ,nulla nunc etnaturalis ſu
tur : error eft in fide, et philoſophia natura biectio ,nifi ratione actionis , & paffionis
li,et aſtronomia vera . Probaturconclu- B propter quam , quod imbecillius eft ,id ce
Tio.Fidei hoc repugnat , quia peccatū eſt dit fortiori Sedilla, quam Arabs videtur
idololatriæ , effectus qui à folo Deo pro inſinuare ,obediétia vniuerfalis, foli Deo
cedunt, expectare a dæmone, vel cóftel ratione omnipotentiæ debetur, & à crea
lationibus; blaſphemum quoque, & fa turis exhibecur . Merito igiturhoc deli
crilegum eft ,ritus facramentorum , & re rium refcllunt Theologi.
rum ſacrarú talibus ſuperſticionibus in Alij hanc virtutem largiuntur fpeciali Ananias
quinare. Phyficæ ,& aſtronomiæ ifta re cuidain temperamento corporis. Confirm
pugnant , quia necata tales Giderú influ gunt enim temperamentum quoddam Derade
xus agnoſcit,necillanaturalibus caulista æqualitatis ex humorum , & qualitatum 3.peregri
les effectus attribuit.Nam hæ figuræ ne actiuarum ad pondus æqua mixtione re na.gu. 3o
que viin habent quidqua : n ex aitris eli- C ſultare. quo qui fit praeditus, afferunt te- Cogo
ciendi,neq ; in fuo :ectún nouam aliqua merarij , pone miracula eum perficere : Sic Fulgi
quilicatum mixturam inducunt , aut vl. & ,,, vt videas non conſiſtere vno in gra- nas, Foro
lamellencialein formnamn imprimunt: ſed duinpietatein , adijciunt blafphemiam , riuius ,
manentibus eadem forma , & materia , huius temperamnēti vi ,Chriftum Domi- Garbus,
qualitatibus etiam operatiuis ijſdem per nú tot miraculis coruſcafe. fic impij no aluaici. me
ſeuerantibus, quæ prius fucranizarte tan tantuin Magi, fed & Fulginas Medicus.
cum noua figura excrinſecus aduenit, ad Verùm hoc totum prorsùs ridiculu , Agrippa ;
quam nihillidera pertinent , & quæ ni . oftendit Codronchus medicus ,lib.z . de parucell.
hil poteftinea , in quæ prius non potue morbis venef.c.4 . & impium elle , că ac- conci
liator dif
rac:nifi fortè ceram , vel aliam materiam curatè docuit Mich. Medina , vt malım fer xx
mollem figillare;quod tamen facit, non D eò vos remittere , quam nibil addendo , quicamë
6.-7.Da quacenus fic ,vel lic est figurata,fed qua mutādove aliena fcrima,co npıllare.Mi- eo now !
itoris au cenusdurior eit, & angulos alperos ha
b!!ARI. hi ſemper viſum pırùm philofophicè,ta- ne kuigi
Ń tre ber. Viderunt hoc mului , qui fobrij,etiam kem kurpegiar,feu (vtipli vocant iustitia- Pnate me
ehe nde
Dus e nó Chritiani . Nam Rabbi Mofes May le temperamentuin huinanæ comple- rat.
Arles li . mon , Tatianus ,& alij poftea citandi , fa xionis ,excogitari : quod fi non impoſſibi a.lt ,:.C.?
defuper tis clarè hoc profitentur . Idem afferunt lesprorsùs tainen eit fuperuacuun. A fol. 666
Tho. luciſconſulti quidam , & plures cum D. Ex hoc conſequiturneminem natura
9.1.ar. Thoma Theologi. Multa dehis imagini naſci vel medicuin vel faſcinatorem alio
14.4 cõrr. bus lectu grata haber Laurétius Ananias rum . Ná fi fpecieiratione hoccompete
O ' . lib.4.de Nac.dæmon.a tol. 168.
104 cap.
gene ret , omnes tales effent, li fpeciei ratione
aribi Fer E nó cópetit,cedo (ſodes)que ſinc illçcõdi
TAT, S:'u. QVÆST I O. II. tiones indiuiduæ , quæ hoc naturaliter
ou.ſuper tribuat ſuppofito? ſed vide de hacre Leo libr, 3.de
Fafcing
Hist ,qu: Aneffe tus Magici huiuſmodi, miracu nard . Vairum .
cap.6o
Ius ib.. lis fimiles ,oriri poſſine ex naturals QV Æ STIO III.
de faci hominis complexione.
u .. 11.
Titr, le Quanta qualifque fit visimaginationis , >
Loyber.ba Vi hoc arbitrati , nec olim dcfuere, quoad effectus hoſce miros?
Alpe nec defunthodie . Auicenna quide E viimaginationis multi multa tcri
ares id homini tribuit ratione animæ . nam DAN plere , vt Picus Mirandulanus libr.
B 2 de
12
Diſquifition Magicarum
um
de imaginar.Marf.Ficinusli.z.de Theo Aplis, quia rationem repugnantem noi hao
bog. Platonica, & in Priſciani Lydicom ber . Vnde fit , vt illi multa moliantur ,
mentar. de phantafia , & intellectu . An que vigilantes non auderent. tectum ſub
ton.Mirandulanus li.29.de fingular. cer limeconfcendunt per trabes,lacuna
tam . Toftatus in Gen.c.20 . Michael Me ria oberrant , omnia denique audent in
dina lib.2. de recta in Deum fide cap. 7 . trepide , quia imaginatio vaporum cali.
Vairus lib.2 . de faſcino c. 3. Valefius de gine confopita,pericula non agnoſcit.Non
ſacra philofoph c. 11. Pererius in d.c.30. Jentiuni auiem dormientes .quia obicet
Gen. & Conimbricenſes noftri in 7.phy fenfus non adeft , at motus obiectum ha
ſic.c.2.q.1. & alijmox cicandi. bei propriam appetitum fcilicet, qui/pe
In eo conueniuntomnes,imaginatio Etra imaginationi repreſentat. Cum er .
nis vim effemaximam :& quia vis hæc B go per fomnum ferientur cætera faculta
conſiderari poteſt, vel quo ad corpus ip tes animales ,fola imaginatio ita plerun
fius imaginantis ,vel quo ad corpusalte que operatur, vi vim motricē , ócaleras
rius: ideo de vtroque Teorſim difquiren inferiores, ceu mancipia quadam mone
dum.Conueniuntomnes quoad corpus ai quod cum fit , ſpiritusanimales mo
proprium imaginantis plurimum in illud tui inferuientes adſua organa ire cogun- .
pofle.doceturid ratione, & experientia. tur . Excitantur autem pradiéti morus ,
ratione, quia imaginatio ,dumretractat ex rerum ad id cogennum ſeruatis intro
rerum obiectarum ſenſu perceptarum Speciebus. Huic porrò affe &tui ſunt obno
fimulacra , excitat potenciam appetitiua ſanguine ſpumante o multo ferui
xij, qui
ad timorem ,velad pudorem , velad iră , doque fpiritu abundant.] Hæcille , &
vel ad trifticiaın: hę verò affectionesho- c trium exempla adijcit . Galeni, qui fc
minem fic afficiunt, vt calore , vel frigo fomno oppreffum integruin ferè fta
re alteretur , vt palleſcat,vel rubeſcac , vt dium confeciſſe narrat , nec à fomno
quali exiliat , feu efferatur , vel torpefcat excitatum priuſquam in lapidem impe
feu deijciatur. Etideo D.Th.optimè tra giffet . Thconei Stoicum dormien
didit, imaginacione poſſe in corpusima temin ſomnis ambulare . Periclis, feruu
ginantis oinnia , quæ naturalem coordi in fummo tecto (paciari folitum . Pu
nationein habentcuin imaginatione: ve parim verò hoc contingere potiffimum
Sunt motuslocalis in dormientibus, & alin his,quorum imaginatio vehementior
Terationes per frigus, & calorem , & quæ eft & acriùs perturbari, ac tenaciùs ap
hanc alterationein conſequuntur :nulā prehendere ſunt foliti , & fufficere ve
verò vim obtinere ad alias proprijcorpo D quæ imaginantur, aliquando ſenſu ali
ris diſpoſitiones, quæ naturalein cuina quo perceperint, vel totum illud quod
ginatione coordinationé non habent, imaginantur coniunctim ,velpartes eius
vt puta ad figuram manus,vel pedis, vel ſeorliin , vt cùm quis Chimeram vel
vt quis adijciat Ataturæ fuæ palıú vnā , Tragelaphum , aut fimilia voluit imagi
& quæ funt fimilia. Vide D.Tho . 3. part. natione. Nec enim neceffarium arbi
9.13.art.z.in add.3. & lib.3.contra gent. tror, vt fimul ſenſu percipiat: neq; vt pau
C, 103.Experientia quotidiana cernitik lò antè perceperit:neque vt ad eummo
in Noctambulisillis,qui in fomnijs mira dun , queimaginatio repreſentat;perce
faciunt in quibusconftat hæc per imagi perit ſenſu . Narrabo quod geſtú Legio
nationé fieri ſenſibus ſopitis , de quibus ne ,inquodam Religioforum collegio
extat Andreæ Libauij liber. Brcuiusaút . ante annosvix viginti:noui plonas, qui
rem expedit alter medicus Andreas Lau bºaccidit.Erat Laicus vnus lolitus inter
rentius li.4.hiftor.Anatom.q.12. his ver diu pueros rudimentis Catechiſini iin
bis , Dicamus moueri dormientes , quia buere,cogitationes eędem dormientire
exigua visinmaſculislarens å forri ima currebant,ita vtin fomnis & precineret,
ginarione excitatur : propterea non mo & doceret , & hortaretur , & increparet
tentur omniantes,nifi valida imperan . pueros çquè clamosè, & feruéter,ac fole
te imaginatione , brutorum imaginatio bar interdiu , fic turbabat vicinorú ſom
ni fimllima. Eft autem dormientium nu.itaq; quipropiquior illi habebatalius
imaginato brutorum imaginationi simil Laicus, & fæpè monucrat,quodá die illi
per
2
Liber Primus. t3

periocam minatur, fi pergat hosclamo- A Cæfalpini, lib.s. Peripateticar.quæft.ca


resedete ,furrecturam fe noctu , & ad pit.vlt.vbicontendit imaginationem à re
thalamú eius iturum , & fagello ex funi bus externis moueri poffe , non moto
culis intemperieshaſce abacturu . Quid ſenſu .
Gundifaluus ? fic enim vocabatur, ſurgic Quoad corpus alienum , nonnulli cen
circa noctis medium dormiens , & ſent imaginationis vim felógiffimè por
egreflus, vt decubuerat, in indufio cubi rigere , adeò vt poffit etiam remotiores
culum fratris collegæ ingreditur , manu faſcinare, vel fanare , & res loco mouere
forfices ferens & prætentans, & recta ad & fulgura, & pluuias calo deducere : vt
lectuluin alcerius,qui fuerat intermina Auicenna lib . de anima fect.4.C.4. & alij,
tus, contendit . Vide Dei prouidentia . qui tamen in modo efficiendiexplican
Luna lucebat, & nox innubis erat , & B do diffentiunt. quidam hoc illá poſle vo
frater ifte vigilabat : vider accedentem , lunt , per certos,quos ipfi fomniant, ra
& celeriter le de lecto deijcit , qua paries dios AlKindus lib . de imaginibus alij
erat nonnihil remotior . Noctambulus per ſpiritus ex corpore viimaginationis
lectulo proximus forficibusculcitráter , expulſos: Paracelfus lib . de imaginibus.
quaterue petit & confeftim , redit vnde Pomponatius lib . incantament.c.3 . & 4 .
venerat. Manè facto interrogatus, ne And. Catanæus lib.de mirabil. effectuu
gat ſe meminiffe, neque id facere vnquã caufis. Sibyllan.d.cap.8.9.3: Cæteri cum
in animum , vel leuiter ,induxifle : tantă Auicenna & Fulginate, ſolo animæ præ
cogitaffe,ſi alter cum flagelload fe acce ftantioris imperio : imaginationis virtuti
deret , illum intentatis forficibus perter hoc tribuit Augerius Ferret.lib.2.metho
refacere, & abigere . Non ergo neceffe C dit. 11. non indicat vtrum animæ impe
eft túc,cùm imaginatio operatur, imme rio ,an fluore ſpiricuú mediante; ſed puto
diatè præceffiffe rei externæ ſenſum : li cum in Auicennæ ſententia conſpirare .
cet neceffe fit , vt earum renun fit natu Sed nihilominus fit concl. talis ; In
rę ſenſus aliquis, & earum ſenſu quisa na corpus alicnum diſiunetum , ſeparata
ciuitate deftitutus non fuerit : ideo enim , abimagināle, anima humana neque per
nec cæcus à natiuitate colores , nec lur imaginationem neq; per aliam potentia ,
dus a natiuitate fonos imaginari poterit . mediantibus vllisradijs , ſpiritibus, vel
nam imaginatio motus eft à fenfu actu ſpeciebus , vlla mirifica huiuſmodi po
factus, auctore Ariftotele 2. deanima . teft efficere.
Sufficit etiam , vt rerum , quas imagina Hæc conclufio eft communis Thco
dif.z.
de ana murſiinilitudines aliquas ſenſu aliquádo D logorum ,D.Thom.Ferrarienf.Medinę
perceperimus: ficenim vel illud idé , vel Pici,Vairi citatorum , & medicorum Va
limile aliquid poterimus imaginari, & leſij, Condronchi, Bokelij, & Cæſalpi
fæpè ab externis, quæ remotiſſimaà no ni, & aliorum .
bis vel tempore ,vel loco imaginationé Probatur , quoniam imaginatio eft a
moueri , & præfagire nobis , quæ certo etio immanens : & ideò anima imagi
poftmodum eueniunt , Ariſtoteles fate nans nullam realem qualitatein poteft
tur in lib. de Diuinatione. Nec abfurdú imprimererei diſiunctę,quod vt in eam
mihi videtur, res futurasaliquádo, priur agat foret neceflarium .Conf. quia radij
quam contingant, ſignificaciones quaf tales,nulli ſunt: fpirituum tanta vis effe
dam aduentus fui præmittere , quæaeré non poteſt: ſpecies duntaxat habēt vim
ambiétem nos moueant,quo moto, fen- E repræſentandi: aniina denique vnius ad
fus noftermouetur , & fic fenfusmotio alterius animam vel corpus nulla eft na
præpa ratio quædam eftipfius imagina turalis coordinatio . Ei ideò præftigia
tionis , & ad præparationem imaginatio tor ille Mirabiliarius Cæfaritis Malte
nis neceffaria eft ſenſusmocio , adipſam fe , qui Autuerpiæ anno 1599. fortile
verò imaginationem , nullo alio fenfus gas quaſdam diuinationes fic palliabat ;
motu preterea indigemus.Hæc haud du quali , ſpiritus fui efficacia prædomi
biè eft fententia D. IGdori , & D. Hiero nantis ſpiritui alterius , alter ad eligen
nymi, & Thomę Mori. mox citandorű , dum , quod ipſe volebat cogeretur, præ
nec amplius probant argumenta Anda , clarè mentiebatur ,
Pom
14 Diſquiſitionum Magicarum
Pomponatius contendit , has ſpecies. A tibus, vt artificium ruſticum ,de quo ca
ſpirituales poſſe gignere aliquid reale , lumella lib. 8. & ad quod allulum , Cal
nempeid cuius funt ſpecies , ſicut faciūt purnio Eglo.2.
ideæin mente diuina: Verùm imperitè Me docei ipſa Pales cultum grégis: vini
dicitur. Nam ideæ in mente diuina func ser alba ?
fubftantiæ , nó accidentia : ſunt etiam al Terga maritus ouis naſcenti mutet in
tioris ordinis , quá hi ſpiritus,nec illæ quic agna ;
quam in Deo innouant aut immutant. Que neque diuerfi fpeciem feruare pa- .
Increaturisverð nunquam viſuın fuit,vt rentis
imaginaria ſpecies fibi fimile producat Poffie, ó ambiguo teſtetur vtrumqueco-,
v.g.ſpeciescqui gignat equum , ſpecies lore .
caloris,quam ego imaginor , nudum & B quod prinum facticaſſe Iacobum Pa
algentem alium à meremotum calefa triarcham legimusGen.xxx. & licet D.
ciat. Siquid tale valeret vis imaginatrix , Chryſ.com.57. in Gen.cenſuerit hoc na
iampridem alchimici aureos montes el turæ modum tranfiendile, & llidor.lib .
fentadepti . Denique ſpiritus hos neceſ 12. Orig.c.1 . contra naturam fuifle figni
ſe eft , fiſunt,rem eſſe planè debilé: quæ , ficet,id tamen non ita capiendum , quali
cùm extra imaginantem , velut extra ma negent naturali rationi conſentancain
tris vterum fætus . effufa ,ftatim ab aere hanc colorum in fętu varietatem; fedtā
circumſtante corrumperetur.Cæterum cum præter ordinarium naturæ curfum :
quæ aduerfarij obijciút ,ea vel falla funt , ná folent parentibus colore fimiles agni
velin ijs adimaginationem actio per co gigni: hic autem industria lacobi, quam .
tactum acceſſit , quare pertinent ad fe- C ab Angelo tamen edoctus erat , tette
quentem conclufionem . Hinc porro eli Theod. q.88 . in Gen. contra accidit .
ciuntur tria . Primo non pofle aucupem Necenim naturali rauoni conſentaneu .
folo viſu, & imaginatione aues celo de id tuifle ,ignorauit iſidorus, qui rationé
trahere , quod tamen alleruit Michael mox ſubiungit, & exemplis confirmauit,
Montanus,lib. 1. des Eſſais ,c.2.Secundò vt & D.Hieron. & D. Auguft. & Gale
non pofle quenquam ſola immaginatione nus, & Pinius, quorum omnium verba
alterius faſcinari, vt accuratè oftendit Va habes apud . Pererium noftrum ; & quæ
leſius lib.Sacræ philoſophiæ ,c-68. Tertiò dam apud Alfon . Mendozamin Quod
multo minus ficalium ſanaripoffe : vtre liber.9.9. Pofitiua, & Andr. Laurent.hi
ctè Aristotcle in problem . & Gratarolus ſtor. Anatom.l.8.c.20.Addit Pererius ſi
apud Pomponat.c.6 . Dmile exemplum de prole alba , ex vtroq;
Secunda concl.fatisveriſimile eſt per parente Aethio. ex Heliodori Aethiop .
accidens poffe aliquid imaginationen in hift.lib.1. Er talc ,quod Buſcoducis perlo
fcorpus vicinum , areta quapiam coniun natus demon cum vxore concubuit , af
tione ei copulatum , fitamen , o imagi ferens, vt ſunt petulantes ebriofi, fe dæ
nario ſit vabde intenſa , ó vicinum cor monem gignere velle ,natus ex eo con
pus ad eam affectionem valdè difpofi. cubitu intansdemoni facie fupilis , qui
tume , fimulac natus lafciuire, & f ltitare cæpit ,
Sic puto conciliari poffe fententias co narratur ab Hier.T orquemada in Hor
trarias, vnam abſolutè negantium ima to Florum . Sed hoc exemplo , & fimili
ginatricem vim externa corpora immu bus concluſio non ſatis probatur . Nam
care poffe ,quæ eft Fran. Suarez diſp. 18. E hæctribui poſſunt imaginationi matris ,
Metaph. fect.8. v. 28. & Conimbricen vt tribuit D. Isidorus his verbis ; banc
ſium in 7. Phyſ.c.2.q.1.2.7.Valentię 2.2. enim fæminarum dicunt ele naturam ,
diſp.6.quæft. 13 , puncto 2. Vairi & alio vt quales perſpexerint , fiue mente cogi
rum . alteram abſolutè id affirmantium , tauerint, in extremo voluptatis aſtu , dum
ve Michaelis Medinæ lib.2.de recta fide .concipiunt,talem fobolem procreeni Ete
cap. 7. Marſilij Ficinilib . 13. de Theol. nim anima in vfu venereo formas ex
Platonica . & Bened . Pererijſup .ſolent trinfecasintus tranſmiltiteorumq: fatia
ad hoc probandum adduceré mirifica tarypis rapie Species eorum in propriam ,
exempla diuerſitatis liberorum à paren qualitatem . I quodperte à D.Hier . Tra .
dit.
Liber Primus.
15
dit. in Gen.c.30. accepit, quimatri quo- A purnius verſibus ante laudatis. putarim
que totain viin tribuit ,vt & D.Aug. de tamen eos id noluiſſe , fed requirere v
Apiboue agens lib . 18. de ciuit. Dei, c.s. triuſque concurſum ; non maris dunta
fed & Tho.MorusMartyr. carininelepi xat , qui an ſolus fufficiat,problematicū ,
do , quod etſi totum Perer. refert, ego quia incertum eft quid , & quantumcó
partem decerpam , quæ nobis vlui ; ferat femen virile, aut fæemineum adfee
Atquigrauestraduntfophi: tusmateriam atque conformationem .
Quodcunque maires interim Si fæmina femen non emittit , vt voluit
Imaginantur fortiter Ariſtoteles in lib 1. & 2.de generat. ani
Dura liberis dant operam ; mal.aut ſi formam viuenti tribuit ſolus
Eiuslatenier , notas pater ,vt nonnullis viſum ; aut fi ad ge
Certas, indelebiles , B nerationem vtriuſque ſemen promate
Modoq; inexplicabili , ria , & forma fitnulaccurrat , quod mc
In ſemenipſuin congeri: dicorum præcipuis placuit :probabile eſt,
Quibus receptis intime patris imaginationem fufficere : fi vero
Simulque conſcrefcentibus; pater folum ad formam conferat , ma
Amentematris inſitam . ter ad formam conferat æquè, & ſolam
Natus refert imaginem . materiam fuppeditet ; probabilius foret ,
& ita vult factú , vt quæ marito quatuor non fufficere. Quicquid eft ,illud conftar
diffimiles proles legitimas pepererat , exiinaginatione tenipore conceptus,nó
quia fecura de abfente nócogitabat; vnú fatis emcacem elle concluſionis noftræ
ex adulterio conceptum curucæ huic fi probationem . Magis vrget imaginario ,
millimum ediderit ; eò quod concipiens'c quæ poft conceptionem fuccedit .Nam
metuerit,nevelut lupus in fabula maritus videmus prolem etiam iam formaram
interueniret. Diffimilitudinis tamen il in vtero maternæ imaginationis diſpen
lius caufa effe potuit, quod dum illos có dia fentire , vt in prægnantibus accidit
ciperet,mente & imaginatione alijs mç quotidie . Legi VVitebergæ ciuem ca- N. Come
cha intenderer . Putarim itaq ; fieri pol. daueroſa facie natum : eoquod mater met inco
fe , vt propter folam fæminæ imaginatio vterum ferens obuio cadauere fubitò Gen.30 ,
neinid contingat, licet fatear vtplurimú fuiflet pauefacta : Iſenaci , pudicam , &
concurrere imaginationem vtriuſque, vt formoſam matronam fcribune peperiſ
docet Fran . Valerius d . lib . de Sacra phi fe glirem ; quia ex vicinis aliquisgliri
loſophia ,cap .1 1.Neuter tamen tuncagic nolam appenderat , ad cuius fonitum re
per innginationen in corpus alterius. D liqui fugarentur : is occurrit mulieri gra
Nam imaginatio operatur duntaxat in uida , quæ ignara rei , fubito occurſu ,
femen prolificum , quod pars imaginan afpeétu gliris,ita eſt conterrita, vt fætus
tis fuit , & ideo ſemini anima imaginan in vierodegeneraretin formam beſtiola .
tis non quidem actu talem formam im Nicolao II. Pontefice Romæ quo
primit ( v.g.colorem cutis, vel crifpitudi dam in palatio mulier infanrei vrlo fi
em capillorum ) cuius actu femen ca. milem peperit, eo quod (mediciiudica
pax non eft ; fed virtutein quandam & runt ) ibidem varijs in locis vrſi depicti
ex generante deferendi & conferédi in cernebantur . Paderbornz inulier hæ
fretum , quem format, ea quæ generan retica ante annos ſexdecim plus minus
tifecundum animaminſunt , vt in cor ( res ibi tunc nora ) peperit filium modo
pore generato incipiar eſte corporaliter, E Eccleſiaſticorum palliatum & pileatum ;
quod in anima generancis eratſpirtuali que ex vehemétiodio in Papiltas ve vo
cer . lege eundem Valefiuin , cuius fen cant , obuijs ſemper maledicebat . Sed
tenciam coniunxi cum explicatione To hoc fortè diuinæ vltionis fuit. Quid aliun
ftati quæſt. 10. in d. cap: 30. Geneſ.Sed deexempla peto ? maternū ,paternumq;
an fufficiat ad hocimaginario ſoliusma genus ſuggerit. Fuit in macerno genere
FIS videtur velle Plinius lib.7.capit. 12. Antverpize ,quæ vterum geſtans , fimiā
dum vtriusliber cogiracionem neino in delicijs habebat,vnica ei nata filia mul
rat, & fortè Marſilius Ficimus fupra ,dum ta fimiorum retinuit,nam & puellula laci
promifcuè parentum meminit, & Cil care , & gefticulari, & fimilia non pauca .
Ex
Diſquiſitionum Magicarum
Ex paterno Lud . Delrio Vir honoribus A
clarus , ob fidelem Regi nauatam ope QV AE STIO IV .
ram à perduellibus Bruxellę captus inple
no Senau ; vxor grauida, cum in domu An folo contactu, vifu , voce, afflatu',
itrumpentes feditioforum duces vidillet, ofculo , vel nudi biniei applicatione
exterrita ; poft peperit, quem de fonte lu vulnera , morbi Janari , alia
Atrali ſuſcepi:is infans ſemper oculis exter mira huiuſmodi perfici naturaliter
natis maternum pauorem ; iam adole polfines
fcens emotæ mentis perfiftit. Fugio do
meſtica inala. ScribitFernelius lib . de ho
,pauonem , ouisin ponunt fundamentum
cubat linteis albis circumtegatu r , albos B nis iuæ : fpiritusper arteriain ex corde
omnino pullos,non variantis coloris ede promanare , & per viſum afpicientis ,
re . Quæfo ,num oua , non funt corpus vel per os loquentis , vel per poros
feiunctum : Videstamen iinaginationis tangentis erunipere , & viſi , audientis,
efficacitatem in illud . Præterea, cum , vel tacti le arterijs infinuare , indcque
imaginatio accenderit calorem in corpo cor petere, & co efficacius penetrare ,
reimaginantis ;cur contiguum ei corpus quo fpiritus vehementiori voluntate vi
nequeat etiain calefieri ? Non tango il centis, loquentis , aut tangentis fucrint
lam quæſtionem , an folius imaginatio emiſli .
nistanta vis fit in hac ſimilitudinis effica Prima conclufio , vis ifta voci non
citate , vt plerique à Fernelio lib. 7. phy eft iribuenda . Probatur , quia vox in all
fol. opinatur,an vero partem fibi motus C dientem nihil poteft operari niſi per acci
feminis & vis fofmatrix vindicent, vt do dens, ratione loni,vellignificationis ver
cet Andr.Laur.lib.8.hist. Anato. qu . 20 . boruin ,alterans audiētein , ca quam ad
cum legere poteftis. fert lætitia, timore , mxrore , & c . vt opti
Ego manum tollo de tabula : īnonco mè Vairus docuit .
cantum ,vel moueo potius dubium , Non obitat , quod adferunt , mirabi- d.lib.2.c.
B. Auguſt. narrat quendam ; quando les effectusmalis carminib Magosope- 21. Item
cumque ciplacebat , ad imitatas quafila fari , verbigratia inſufurratis quibuſdam chos Condre
li. 2 .
menianris cuiuslibet hominis voces , ita verbisin aurem tauri,bclluam profterni
demorbis
fe auferre à fenfibus , & jacere folitum vtmortuam ; rurfusalijs , eam in pedes vene56
mortuo fimillimum , vi non folum velli erigi. Parentum quoque execrationes
cantes , atque pungentes non fentiret ; fed D vix vnquain irritas cadere: Non inquá
aliquando , &igne vreretur admoto ,fin hxc obſtant, quia illa de tauro , ac fi
ne vllo dolorisfenfu , nili poſtea ex vul milia fiunt à damone , vi pacti.Execra
ziere . Hunc porro non obtinendo,ſed non tionum verò effectus, li repentinus,ori
ſentiendo nā mouille corpks ſuum probal ri poteft ex vehementi alteracione vere
quòd tanquam indefunéto ,nullizes inue cundit , timoris, trifticiæ ; fi verò lenin
wiebatur anbelirus : hominum ramen vo tus fit & tảrdus, non id putandum fo
ces , fi clarius loquerentur , tanquam de no verborum perfici , fed Deum puni
longinquo inaudiſſe ſe poſtea referebat. reiufto iudicio liberorum nequitiam , &
lib . 14.deciuit. Dei,c.23 .Hoc vir erudi impietatem . Huc ego retulerim illud
tus factum vult, quia per vehementem Vveſtphalæ mulieris, qux diris & deuo
imaginationem ille feipfum abftraxerità E tionibus filium reddidit immobilem ,
fenfu rerum præfentiuin .Cogita (lector) quod addæmonis operationem alijre
an non fit veriſimilius lúc magum fuil tulere .
fe, & ope dæmonis ex pacto in exſtalim Secunda conclufio , nec criam viſio Ananing
fic abripi confueuifſc . Nain huiuſmodi fola, vel cum imaginationenuda, ad boc libro 4.de
effectus omnem - imaginationis vim cla fatis efficax eft. Natur .
re fuperat ,cú exftaſisa voluntate huma Hoc de faſcinationc probant Vairus dam
na non dependeatspt fuo loco oftende lib.2. cap.9. Ananiasd .lib.4 . Condron
pur-Pergamus ad aliam quæftionem . chus d.l.2.C.2. Bokcelius L.de philurisc .
3. Andr.Laurent.1,10 bift, anatom.q.2.
ked
Liber Primus.
17
fed defanitáte & fimilibus effectibuspar A brum fundit lacrymas , lippitudinem ,
ratio eft . " & alios prauos humores , ac ípiritus, &
Supponunt contrarie fententiæ aucto inde per exteriores oculipartes, & orbis
res , oculum aliquid emittendo cernere ipfius circumferentiam ,inter palpebras,
cum Platonicis .Sed quomodo iampri & tunicam candidam , huiufmodi fluo
dem exhauſti non ſunt viſiui radij ilti, res ftillant.
aut quæ hæc vis fuppeditatrix pour fem Trux aſpectus vetularum , deformi
per materix ? verior longè , ac receptior fuo ſquallore, ac tetritudine, poteſt in
eft fententia Peripateticorum , & Theo fanculos perterrefacere : timor poftea
logorum ,de qua lege Lauren.d.qu. 2.vi concitans humores facit , vt citius mor
fionem fieri introlufceptione ſpeciei o bi erumpant,ad quos tenellum corpuſca
biectum repræſentantis: poteftatemque B lum iam erat diſpoficum ,ac prçparatum .
videndi potentiam effe paffiuam , quæ al Sic Tiberius non oculorum radijs , ſed
terari,non alterare quæar. Vifio quoque aſpectu horrido militem terrore quafi
actio immanens est, qui finita nihil in attonitum reddidit.
obietto fupereft,vipoze cui nihil accef Galgalum , feu rupiculum , ſeu hianri
fit, velin illud tranGuit. Sunt hæc verili
cillam, auiem fcribunt Plutarchus lib.s.
m2 , multa tamen primaſpecie videntur Sympofiac.c.7 . & Heliodorus lib.3 . Hi
repugnare. Amor ex mutuo afpeélu, lip ſtor.2.Aethiop.ſi oculosin ictericum de
pitudo ,anicularum faſcinatio , ipeculoru figat, fibi morbum , ægrofanitatem ad
vitiatio ,galgali, luppi,ſtruthiocimeli, gal ferre , quod fi verum, de quo merito
linacei, & reguli per vifum efficacia, quæ Vairus dubitat ; retulerim ad occultam
ounc breuiter reinouenda. C aliquam fimilitudinem , ac ſympathiam
Vifus,amorisinicij & increinenti ,dun morbi & auiculæ,non ad eius vifionem .
caxat eft occafio quædam ; nam princi hæctantum occafio eft alterationis, que
pio vifę formæ finiulacrum vifus offert fem perficit.
imaginationi, quod fimulacrum phanta Merim lupi, quia priores viderant,vo
ſia voluens,ac reuoluens , caufa eft , cur cis ei facultatem eripuerunt ? Miffas fac ,
homo iftud obiectum iudicet dignius ef bone vir , nugas poetarum de Maeri.
fe ,quod ametur, & expetatur,rebus cæte quin potius D. Ambrofium lauda , ita
ris.Sic incipic quis amare:moxamor prę fcribentem ; Lupi ſi quem priores homi
fentia rei amalæ fouetur , & glifcit :non nein viderint, vocem ex quadam nature
quòd obiectum externis oculis videat , vi videntur eripere: fi autem cos homo
(nam & abfentcsinagis amore crucian- D prius viderit , exagitari memorantur',
tur ) ſed quod affiduè de illo cogitet,il libro ſeptimo, in Luc. capitulo decimo,
ludque plus quam par eft ættimet , & fi hoc ridiculum dicit Andr. Laurent. de
bimet imaginando fomenta , & faces prç Lupo , & loin . Brodxus libr. feptimo,
beat ardorj. Etenim fi non intrinfecum
milcel. capitulo 7. ſcribit eos , qui ratio
malum foret, & abexterna penderet vi nem huius rei quærunt , płané defipere ,
fione ;cur, cum plures fimul eandem vi fed ipfe non fatis fapiebat, confundit -
deant, & ab eadem videanturr, vnus ifte nim lupum vifum cun vidente . Lupo vi
deperit,contemnunt cæteri? fo interdum homo obmutefcit, fed vilo,
Lippitudo , & a menſtruatæ vifufpecu qui prius hominem viderar: hoc tantum
lisiniultæ macukę,non ab ipfa viſione, & vuit Theocritus . Cur porrò lupuis vi
oculi organo manant ; fed vel ab halitu E fum prætreniens videndoraucedinein
intećto per os , ac nares erumpente , vel adferat nunc caufam Capella Tholof.
ex concauitatibus oculo vicinis, & fuffu Cantipratenfis , hoc vult fieri , quia lu
fioni mixtis fpiritibus contagiofis . Ad pus radijs oculorum fuorum immillis
oculum eniineft foramen ,cui indita pu homini , eius fpiritus vifiuo sin inſtanti
pilla , ex qua per neruum opticum vifio deliccet : ijs arefactis arteriæ deficcen
procedit , actio fane innoxià . Eft etiam tur , & fic inſtrumento vocis ob'igatius
foramen cerebri aliud , vnde nertiusmo impedito homincm raucefcere libro 2 .
TİLLLES , de fecundo neruorum coniugio de apibus capit. 57. par. 39. Verùm hoc
satus prodir , per hoc foramen cere de radijs non admitto . Ideò malim cum
с alijs
Diſquiſitionam Magicarum
alijs dicere , id accidiffe , quod quiinfe- A verſarer , talisibi puer viſebatur.Ferunt
ram improuiſam incidunt, ob micantes hoſce videre, quæ abdita in penitis terræ
eiusoculos & afpectum formidabilem , viſceribus , venas aquarum & metallo
metuunt vehementius : timor repenti rum cheſauros , & lub farcophagisfira
Rus ſanguinem ad cor fugat , & frigus cadauera; res receptiffima, & celeberri
cæteris membris inducit , & ſubitam ma eft : & fieri podle cenſuerút, non Pin
totius corporis alterationem :hinc rau darus, Tzetzes, & alij poetæ modo, led Cal. Rho
cedo , & vocis impedimentum . Nec & philoſophi: e quorum nonnulli vim dig.lib.6.
vana videtur ratio venatorum , nempè hanc humori melancholico , & nato- antiq.lec:
lupum ſi prior hominem videat , fe ad rum inde fpirituum veheinentiæ adſcri rus dili,
vindictam recolligere , & fic noxium bunt. Melior hec ratio toret, fi tantum 2.6.4.
quendam illi , necclamarequeat , vapo- B putarent ſe videre non viſa : nunc cuin
cem quaſi inſufflare;qui cum venena viſis veritas reſpondeat, inaniseft.quid
tus fita poteft raucedinem adferre: cum ſentirem , aliasexplicui, f.nec muto ſen
Com me
verò le ab homine iam deprehenſum tentiam , venas aquæ nouerunt,exvapo in enr.
videt, ac viſum fuille, metuere & fugam ribus manè & velperi locis illis expirat is. den ver.
medicantem dehoc vapore , emittendo Venasmetallorum cognofcunt, ex her- 31.
non cogitare . Iul. Schaliger hoc de lupo bæ quodam genere illic naſci ſolito.The
cotum falluin contendit. fauros , & cadauera ( dicunt enim ,quæ
Nec ſtruthiocamelus,nec tardigrada, & qualia ) putarim à dæmonibus oiten
& domiporta teſtudo aſpectu pulloso di, & indicari. Poteft acies oculorum ,
uis excludunt . in arenis enim ea relin quando nullum denfum corpus interij
quunt , & afpiciunr,ſolùın vt arceant no C citur , diffuſiſſima fpacia tranſmittere :
citura: poftea benigna mater tellus ea ca fed medium iftud ſarcophagorum , aut
lore maturat , ficur & lacertis accidit . telluris , tam denfum , folidum , & opa
Ferarum rex Gallinacei metuit aſpe cum , id velomnino expers , vel parum
Etum re vera , nec fucus eft demonuin capax eftilluminationis & pelluciditatis,
( vtquidam ſcripſit:d )ſed metutex qua . quæ ad videndum neceffaria . Accedit ,
Ananias dam arcana antipathia . Sic enim videas quod hanc iſtifacultatem videndi folent
.lib . 4- buffone hiante , quaſi coactam , miro ad ceitos dies reſtringere,feriam tertiam
cum eiulatu muſtelam ſe ori deuoran & fextam ; quod latentis pacti indicium .
dam inferere . Quinetiam rubedo oculorum , quæ in
De reguli feu baſiliſi intuitu netior Zahuris maxima confpicitur , plusno
narratio elt , quàm verior . Si reperitur D ceat , quam iuuet - acumen oculorum .
hoc animal, volunt Nicand.in Theriac. Conclufio tertia,Neque contacłusſo
Diofcorid ,lib.6. Plinius lib.8. Solin . cap. lues per fe ad hæc eft idoneus fatis.)Defa- d.l.2.c.
30.Schalig, exerc. 24. Mercurial. lib.i. ſcinacione probant Varus & Condron dh : 6.3.
de venenis capit. 21. violenco Italitu , ac chus,fed argumenta id æquè conuincúc
virulento vicinum inficit aerem , iftene de cæteris mirandis effectibus.
car accedentes . ſic Andr. Laurent. d.q. Primò , Tactus, quatenus tactus ,
ir. Quod addunt ſi ſe in aqua pura & homini datus fuit ad propriæ vitæ con
limpida confpiciat , ipſummer cmori:di ſeruationem , nec vim habet aliam
cam verbulo , non credo . Nam fi ſpi niſi tangendi. Si verò vim aliquam
ritus iftiexeius oculis exirent, ipfi viden habet huiuſmodi nira perpetrandi ,
ti forent connaturales , quare nec interi- E vis illa fit oportet falutaris natura fua ,
merent: fin connaturales non fint, prius vel noxia . Si falutaris , fuo prius corpo
in oculis incluſi debuerant nocuiffe : ri lalutem adferret : fi noxia ,prius neca
ab aqua vero eos infici & venerari ridi ret eum cui inelt : horum tamen nihil
culum . cernimus contingere . Deinde in om
Adijciam his Vairi argumentis , vnú nes æqualiter ageret quos tangeret , fa
quod mihi videtur difficilius. Norunt naretque , vel læderet etiam quos nol
Hifpaniæ genus hominum , quod vo let . Nullis denique foret opus alijs ob
cant ZAHVRIS ,nos Lynccos poffumus feruationibusacritibus. quæ cuncta vi
nuncupare , cum Madriti Anno 1575. demus aliter fe habere .
Scio
Liber Primus. 19

Scio Farragines multiplices expe- A Quarto Magneti ferrum affricatum ,


timentorum contra fententiam no- poteft aliud ferrum atrahere. Taurum fu
Atram adferri ; ſed parui ſunt mo rentem li ficu; alliges ſtacim māſueſcer.
menti. Refp.Vtrumque fieri poffe occulta qua
Primò tradunt torpedinem fariſſa , dam ſympathia,atque conſenſu qualita .
iftam tenencis manuin , corpuſque to , tum.De magnete multis noftri Conim
tum torpefacere : hyenä vmbra ca brie.d.q.1.artic. 3.cos adi. De tauro non
nes obmuteſcere : ferpentem quer ego credulus, nec qui velim periculum
nis contractam frondibus emori: can facere , fcio ramen ad cauſam phyſicam
dem ibidis penga liſti : viperam arun referrià Glyca : quod ficus inter arbores
dinis , vel faginæ virgulæ percuſſione fucci pleniffima lit : quamobrem halitų
obftupefcere ; veſpertiliones folijs pla- B cxfe calidum ,aerem (ecantem ,penetra
tani abigi, eryngium capræ fumptum bilemque emittere; qui tauri alligati fero
ore greges toros ſiſtere : cæteras pen ciam domet, & appenfarum carnes auiū
nas aquila pennis mixtas , contactu ab mollefaciat ,
funni : lepore marino viſo , vel tacto , Quinto . Cum puella napello educa
necari nonnulos: lupinas fides fi iun ta , Gi Alexander Macedo conſueflet, le
gas agninis , iftas difſilire . Refpondeo thális ei,iudice Ariſtotele,contactus fuif
hæc cuncta ratione antipathiæ natu fet. Reſp.non contactu ſolo , ſed ſudoris,
ralis euenire , & occultarum qualita & halitus commixti contagione , hanc
cum diffuſione noxia his alijs.nec va euin peftem fuiſſe haulurum.Sed conta
let confequentia , fi inde ad hominis gio nihil habet mirum ,neque infolitum .
contactum quo tangit alium hominem C Sexto . Cadauer coram occiſore ,pro
pter præcedentem contactum ,ſanguiné
cie fimilis eft , nec naturalis antipa folet fundere. Reſp.Varias reddi cauſas :
thia in eadem ſpecie locum habet : in quidam miraculo tribuunt: quidam ca
illa ſpecie differuntab ijs , quibus no ſui,quo factum fit aliquando ,vecadauer
ceni . tum cruorein mitteret,cum præſens erat
Secundo illud Lucani de Echineide, reus homicidij:recenfui alio loco mul
ſeu remora , vrgent . tas hac de re fententias , & auctotes lau
-Puppim retinensauro tendente ra daui; h nequc adhuc dum video , quid men como . IN
dentes folidius adferatur illa antipathia, ex veheOctavia
In medijs echineis aquis. - menti odio occiſi in occiſorem : quoet Seneca.
Refpondeo, id cuin femel, aut bistan- D qualitatem latentem , & arcanam impret ver. 127,
tum acciderit , fi accidit , caſu ex alia ſerit corpori, cum cadauere permanen 127
quapiam cauſa accidiſſe . Ecquid poft tem : & huc referendum illud Lucretij.
tot centurias annorum , tam frequen
ti nauigatione , caufæ , vt nihil huiuf Idque petit corpus mens unde eſt fauo
modi audiaur? certè non mortua ſpe Cia amore .
cies : Vidi vnam apud lacob . Plateau Namque homines plerunque cadunt
Tornacenfem ,habent & alij alias : vis in vulnus, illam ,
porius illa fiſtendi conficta fuit ; ſed quia Emica, in partem fanguis ,vnde icia
DD. Bafilius & Ambroſius in Hexam , mur itu .
mervinerc : potes confugerc ad occul Et ſi cominus eft .hoſtem ruber occk
tam aliquam qualitatem huius beftiolæ , E pat horror.
quæ vim habeat fiftendi motus . Lege Vi fit viui amantis , & mortui hoftis
fi lubet Coniinbricenſes noftros in libr. comparatio . Sic Lemnius lib. 2. de ocul.
7. Phyficorum 2. quæftione prima, ar natura mirac.cap.7 . Langius epift.40. Pi
( ic . 6 . etorius Dialogo 9.Gemmalib.j.de cha
Tertio ifta fides aliam vniſonam co racteriſm.cap.6 .
git tinnire . Refpondeo , cum a qualiter Septimo obijciuntur varia curatio
vtraque fit extenſa , nec admodum pro num genera mire frequentia . In pri
cul ab inuicem remotæ fint, recipiunt mis praxis quotidiana militum , qui ſolo
eandem aeris criſpaci reuerberationem , affiatu , ofculo , aut nudi linthei appofi
C 2 tionc
Diſquiſitionum Magicarum
Gione fanant , etiam attrociflima vulne- A tri Blefenfis Archidiaconi Bathonien
ta : quam vocant Artem Sancti An lis : cuius opera ſtudio Ioannis Bufæi
ſelmi.item genusillud Salutatorum , vt noſtri partim de nouo , partim corre
vocant in Hifpania , vel Gentilium San Etius edita anno ſuperiore : ſcribit Bleſ.
Et & Catharina, aut Sanéti Pauli ,vt nun Fateor quidem (ait ) quod ſanctum eft
cupant in Italia , velferia 6. Parafceues Domino Regi affiftere : ſanctus enim ,
filiorum vt nominant Belgæ , quiomnes Chriſtus Domini eſt , nec in vacuum
dono ſanitatis in varijs morbis le præ accepit vnctionis regiæ facramentum :
ditos gloriantur . luuat cos auctoritas cuius efficacia fi nefcitur , aut in due
Pomponatij libro de Incantationibus bium venit;fidem eius pleniffimam fa
capitulo tertio , qui reſpondet , ficut in ciet defectus inguinaria peftis , curatio
herbis, labidibus & animantibus inue- B ſcrophularum.cătú ille epiſtolar.]150.ad
niuntur hæ virtutes fanandi: fic nihil re clericos aulæ Regiæ . Prodijt ante annos
pugnare, quin & in tota humana ſpecie duos liber bene prolixus cuiuſda Guillz.
fimiles vires inueniantur , vt in vno TooKeri,cui titulus Chariſma fiue donā
hominc ſit virtus talis lapidis , in alio . Janationis, quo conacur doccrehoc cha
talis plantæ . Quod ergo plantahæc , rimate ſanandæ ftramæ præditam , qax
vel lapis ille poſfit, idem hominem e hodie regnacin Anglia Elizabetham.ac
ciam hunc , & illum naturæ vi effe . copi librum dono Illuſtris Viri Marci
Cturum . ] Implicatior hæc eſt res , Velleri Patricij, & confularis Auguſta
quàin ve vna propoſitione queat enoda ni , qui qua eft eruditione & huinani
ri . Quare dico primo , Donum con , cate , noluit nie beneficentiæ ſuæ ex
-ferenda ſanitaris, fiue curationisefle don C pertemeſſe. Eo in libro mihi multum
num ſupernaturale , cgratiam gratis a adulationis , & fuci, parum finceritatis ,
X1. Cor. Deodatam ] hoc certa fide tenendum , & veritatis viſum inelle ; nec fidemme
1. verf.9. ex Diui Pauli verbis. K alij quidem per reri. In primis vult hoc donum Regi
Spiritum datur ſermofapientiæ , alij as : bus Angliæ ab ipfo vfque Lucio compe
temſermo ſcientia , ſecundum eundem tijlle: nec quidquam affert adid proban
Spiriium , alteri fides in eodem fpiritu , dum . Nec quidqua affert adid proban
Alijgratiafanitatum in vno fpiritu , alij dum , nec fieri id poteft. Nam poft Lu
operatio virtutum , alijpropheria , alij di ciun multi Reges non Chriſtianifuere,
forerio ſpirituum . ] Tale curationis do quos ille victos non dicet opinor . de
num , fed à febribus tantum ſanandi,ha fijt ergopenes illos chariſma & interru
bere pucantur in Flandria ,quotquot na- D ptum fuit . Et cur meritis Diui Eduar
ti funt ipfo die Parafceues : & quot di denit , quod tribuunt cæteri ? an v
quot nullo foemineo fætu intercedente Franciæ Regibus antiquioris priuilegii
Septimi maſculi legitimo thoro funt na fplendorem eripiat ? an vtdoceat ( quod
ri : quod nequit ad naturalein cauſam impudenter afferit pag.84 .)Reges Fran
reduci : quare prodigioſa eft curatio , & ciæ per quandam propaginem ab An
fi nihil fuperftitionis accedar , reducen gliæ Regibus accepille ? & vide , vt pro
da ad hanc primam concluſionem . non bet; quia Francorum ferè totæ prouin
enim abſimile vero eft , ob diei hono ciæ iuriſdictioni Regum Angliæ ſubijcie
rem & inyfterij fanctitatem , & hono bantur. Bellam racicnem , & dignam à
rem coniugij , hoc Deum conceffiffe . Francis elucidati, quod non diffido fa
Nec etiam potuit niſi virtute diuina fie- E Cturos : nifi inepto huic ardelioni reſpon
ri , quod refertur Reges Angliæ olim dere dedignentur . Nec illud quidem
quoſdam annulos benedixiſſe voiles ner probat , vtnec Polydorus , licetafferat
uorum contractioni & fpafino , ac idem fuccefToribus Eduardi collatum ;
morbo comitiali : eoſdem etiam con quòd Eduardo :de quo quis non imme
cactu ftrumolos fanare folitos , & V ritò dubitet: nam necin bulla canoniza
trumque conceſſum Diui EduardiRe tionis D. Eduardi, nec in vita eius con
gis meritis , fcribit Polydorus Virgi ſcriptà ab Eilthcdo Rhiuallenſi amplius
lius libro octauo . Hiftor . Angl .fol. 140. habetur, quam D. Eduardum quandam
Nefcio an codem referendum illud Po mulicrem frumoſam perſanaffe ; nec
onlin
Liber Primus.

muth verbum additum de luccellorum A maſculos, & fremnellas rotidem : vt fine


chariſmate,vt nec à Tagantio , quem ip duo paria. Et hi funt multa millia , quos
feetiam adducit , & vtriuſque verba ad ait ſanalle , velleac poffe infinitiorem
fcribit; ve in manifeſto mendacio depre numerum . Probat etiam a cæremoniarú
hendatur. Solum ergo illi de Eduardo ſanctitacc ;quæ mihi ſuſpecte, quia video
probarunt. Addo ex Blefenfi Henricum medicos prius emplaſtra applicare , &
II. de quo loquebatur : Polydorus ad eas longe diuerſas eſſe, abijs ,quibus vsú
dit fui temporis Henricum VII. & Hen fuiffe , B. Eduardumex Eilrhedo Too
ricum fortè octauum , ſed nondum fchif Kerus non ignorat. Tertia probatio de
maticum ,nondum hæreticum :nam Hi ducitur, exeo quod Regina nec omni
ftoriam ante fcripferat. Quid fi Polydo bus,nec lemper,ſed aliquibus aliquando
no dicam ,mecrederc, fi ipfe Henricus 8. B hanc gratiam , & grauate ſolet impetici
pro mendaciſſimo fcriptore cum non ( pag.105. & 106.)item quod parsma
habuit ; fi non idein Cambdenius , & gna hominum curata iſtius gratiæ bene
quotquot rerum Anglicarum benc pe ficio , quali relabitur in priftinum morbi
rici,iudicant? Res canta vnico teſte non ftatum (d.pag. 106.)quod potius eftindi
poteft probari. TooKerus autem idem cio , non efle hoc chariſma a Deo ; cuius
donum contendit non fimpliciter con perfecta funtopera & fanationes ; cócra
ceffum Elizabethæ ,fed multò excellen quæ ope malorum ſpirituum fiunt , nec
cius,'quia ſanctior Eduardo . Non mire plane lanant,nec perpetuo liberant. Nec
re:nam & Apoftolis , & Sanctis , & om ad rem facit, quod ex Chryfoft. ſubdit ,
nibus , & ipli Sancto Sanctorum pręfert nam id ad principiuin (anationis perti
co libello in Præfa .& c.3.4. non femel. C net,non ad recidiuá morbi, de qua nunc
Demum quo pacto probat hoc Regina loquimur. Probat ctiam quia quidam
le miraculum :Primum pag.9o.per ficti ludæus Hundius cain curationem pi
tium quoddam fuum colloquium cum ctam in lucem dedit.curnon addidit epi
Pontificijs quibuſdam , quorum nec no grammaaliquod? Nam pictoribus, aid;
mina , nec colloquij locum , aut tempus poctis quidlibet andēdifemper fuit equa
addit ; nc deprehendatur.Curnon finxi poreſtas.Nec plura habet probandi gene
fti, Sanderum , Campianum , Alanum , ra: poftea c.g. foluere conatur obiectio
Stapletonum ? gloriosè de histriumpha nes aduerfarioruin , quas ita proponit,ve
res. Nunc refpondeo effe quendam , qui apparcat eum Puricanos, & cæteros me
de quodam , cuidá nihil credit.visſcire ? re Caluiniftas planè habere diffentien
cgo , tibi, dc toto hoc colloquio . Sum- D tes, & inficiantes , acdamnantes totam
ma colloquij, ſe illos conuicifTe ,bullas exhanc ſcrophulanam ſtropham ,fi nec fra
coinmunicationis in Henricum VIII. tres eius Eaangelicicredunt: fruſtra pe
à Clemente VII . & à Paulo Ul .& in Eli tat, me Catholicum ſibicredere , quiip
zabethāa Pio V.latæ , iimpias fuiſſe ; quia ſum & fraterculos illos omnes prohære
Reginæ Elizabethæ chariſma fanationis ticis habeo , & ex ipfiuſmetopere poſsú
integrum remanfifle poſſit oftendere ; efficaciter Catholicis (nam Caluinianos
quo audito ,illos quafi animis conſterna aut Caluino papiſtas nihil moror) perfua
tos ſubito conticuiſſe, opinor impuden dere non temere credendum libro Too
ciam tantain adinirantes; vel metu dela keriano. Argumenta hæc funt. Miracu
rionis negare non audentes.Sed quopa la propria ſunt Ecclefiæ Catholicæ , &
cto probat?primùm fe à tette fide digno E nulli dantur, qui fit extra Ecclefiam Ca
inaudiuiffe quendam Romanenfiuin fi tholicam.hoc probat c . 5.Scd Elizabe
dei,in via fibi occurriſſe propè Londinu, tha eft extra Ecclefiam Catholicam : er
qui fateretur , ſe ſtruma Reginæ conta go Elizabethæ non dantur miracula .
Ctu liberatum . Quafi verò ille vnicus te Min. probo , quia Ecclefia Rom . ſola eft
ftis, nec nominatus,nec iuratus, nec tem Cathol. Elizabetha , vt fchifmatica , eft
poris,ncc circumftantiarum cæterarum extra Eccleſiam Rom . Ergo Elizabetha
mcmor ſufficiat ad conuincendum . His cft extra Ecclefia Cathol Maior proba
addit poftea teftes alios alio curatostem tur, quia Ecclef. Cathol. eademcit, quæ
pore , quosnominat oino quatuor, duos vniuerſalis: Ronnana ſola cft vniuerfalis:
ergo
Diſquiſitionum Magicarum
ergofola eft Catholica .Solam eſſe vni- A vos , fed nos, in ipforum Ecclefia, hoc
uerfalem ; docent omnia Hiſtoriarú mo eft vera , fumus. Ergo præterea fatearis
numenta : certè veftra Anglicana cuius oportet, velillorummiracula non fuiffe
caput eſt Elizabetha.mediam infulam vera miracula ,vel Reginæ veftræ ,quæ
non egreditur . Secundo , Non poffunt alterius fidei eft,qnamilli fuere ;vera ini
miracula fieri , ad confirmationem falla racula non eſſe.
fidci:( non femel hoc dicis, o vere dicis ) Denique fi quæram a te; cur in ſanita
Sed fides, quam proficetur Elizabetha tibus a Veſpaſiano, Pyrrho , & alijs Geci
elt falfa fides : ergo ad confirmationeni libus, velhereticiscollatis,non recogno
fidei , quam proficetur Elizabetha , non ſeas ianum Dei , fed Diaboli ? relpon
poflunt fieri iniracula. Minorem nega des cap . s.quia infidelium opera huiuf
bis;probabo, quando articulos fidei Eli- B modi actu & factu impurorum fpirituú
zabethinæ mihi propolueris : interea fiunt, & laudas D. Auguſt huiusſenten
quia Catholicos alloquor , quibus certu ciæ veriſſimæ auctorem . Reſponde igi
eit Elizabethım efle Sacramentariam , tur ,cum hanc fententiam veram effe cre
& proindehæreticam ,argumentum eſt das;ın fas tibi fit, credere miraculis, quæ
prorſus apodicticum . Nec pores retor. Chriſtianiſſimi Franciæ Reges in hoc
quere dicendo , non faceret miracula , genere ad fidei Apoſtolicę Romanæ có
nifi vera eius fides foret : fed facit: ergo firmationem operarentur ? fi fas crede
vera eft eius fides . nam affumis pro ex re , ergoiam concedis in probatione fale
plorato id ,dequo diſceptamus: ego ve fæ fidei( fic enim profiteris ) vera miracu
rò præmiffisnitor, quæ Catholicis func la patrari poffe , quod negafti , & eft fal
fidei, hoc eft certiſſimæ . Tertio in Eccle C fillimum . Siverò dicisid tibifas non ef
ſia Catholica ſemper effulfide chariſma ſe , nec nobis Catholicis fas eric credere ,
ſanitatis , probas toto capitulo 4. ex D. quæ facit Elizabetha ad confirmationé
Irenæo, D. Auguft. & D. Nyſleno , D. fidei ſuæ ,Dei ope fieri,aut vera effe mira
Gregorio Magno , & alijs dereliquijs D. cula , fed ad cogimur dicere, vel ficticia , .
Stephani , de Gregorio Thanmaturgo , ſinon verèægri , velfieri phyſica aliqua
Hilarione, & alijs Sanctis , vſque ad no vi emplaftrorum ,aut aliorum adhibito
ſtra fermè tempora . Vnde arguméror: rum , vel ex pacto tacito vel expreſſo cũ
Horum fuit vera Ecclefia , nos Papiſtä demone, a quo nec hæreticorü genius,
fumus in eadem , in qua ipfi fuere : ergo nec aliæ quædam circumftantię inultú
nos ſumusin vera Ecclelia , vosin alia abludunt:Tu TooKere videris, quid me 1
eſtis, quàm nos: ergo vos non eſtis in ve D horum omnium malis credere :nam ci
ra Eccleſia. Vnde fequitur verum , & in bi credere, in ijs, quæ afferis, nondude
uictum effe primum argumentum no cretum mihi,neque cóftitutum . Neque
ftrum . Illorum Patrum veram Ecclelia tu cures fua leo ,qd ego de hac re creda:
fuiſſe, cu ipſe fateris: quia fateris ,per hæc perge potius Dominam tuam palpare ,
miracula illorum probari miraculorum & fcribere, vnde caput vnctius queas re
continuam efficientiam . Negas nos in ferre. De Francie regibus; quorum ad
cadein cum illis Ecclefia effe : probo . Illi huc nullus apertè hæreſiin profeſſusfuit;
Romanum Pontificem , pro capite Ec res non Annalium modo ,led & medico
cleſize viſibili agnouerunt ,vt & nos : illi rum publicis libris , vt Guidonis in Chi
crediderunt, quicquid noscrediinus ,pur rug.magne tract.2.doctr. 2. 5. & loan .
gitorium , ſeptem Sacramenta , præſen- E Tag uurij libro 1.inſtitution . chirurgicar.
tiam corporis Dominici in Euchariſtia , & quotidiana certaque experientia eſt
orandum pro defunctis , & c . quæ vos ne conteſtata ; hoc illis beneficium quondā
gatis , nosprofitemur :nec nos quicquá concellum fuiffe , vt contactu ftrumas ,
credimus,quod illi non crediderunt:vos feu fcrofulas fanarent. Si vis ea naturalis
autem nec vnum illorum, quos nomina fuiſſet , non pertraducem hereditariam
fi miraculorum verorum patratorem , regni tranfiuillet in Regem folum , ex
laudare poteftis, quo cum in fidei catho clulis cæteris fratribus ; quorum fæpè té
licæ articulis per omnia conueniatis, aut peries , & complexio patrıſimilior , qua
a quo nosin vllo diffentiamus . Ergonó Regisipfius. Conditio quoque fceptri,
ſeu
Liber Primis.
feu coronæ , cui comes illa facultas me . A cer dictum : rarò enim ficuti vtuntur, lici
dica,nihil tale poterat naturaliter largiri . tè vtuntur : neccredendum tot hominis
Quod verò Hicronym . Cardanus libro bus perliinis hoc donuin a Deo actribu
contradiction . medicar. ſcripſit Keges tum . Quamobrem confulo vicarijs , &
Francorum ex longo elu aroinatū hanc Officialibus Epiſcoporum ,ceteriſque or
vim habereridiculum , vanum , & dignu dinarijs, vt priuſqua perinittant eos, hoc
eft ſcutica Io.Brodæilib.8 .miſcellan , ca. curationismunusobire ;diligenter exa
10.De Pyrrhi Regis digito ,cotactu mor minent, an naturalibus vrátur remedijs ,
bos fanante;iure optimo Anton . Miran an verò per gratiam gratis datam ,an per
dulanus cenſuit hoc mendacijs incredi Pactum cum dæmone operenturquæ :
bilibus adnumerandum ; vel, vt puto ,dæ iunt ex circüſtantijs cognofcenda.Quod
monicis potius. Nihilo ninus . B vniuerfim non fint reijciendi, contra
Dico 2. Negandum non eft aliquando quam inſinuat Ciruelus 3.p.de fuperfti
nonnullos inuentos , inueniri,quifoloco tionec.3. & 7. probatur, quia nunquam
tałtu fanant. Hæc conclufio probatur abbreuiatur manus Domini nehanc gra
legendis ſanctorum paffim , & quotidia ciam quibus vulc largiacur : certum tainé
na experientia . Er hæ fanitates confe . puto , hanc nunquam largiri nifi Catholi
runtur interdum ,dumtaxat ad certum té cis:hactenus eniin nulla hereticimiracu
pus, vt legimus de S.Beniamin apud So la fecerunt: & prudentiffimè fuinmus
zom.libro 6. & Nicephor.lib. 11. & fci Francie Senatus deciſione quadain vni,
mus B.Petronillain a S. Petro , fpirituali cx hoc genere empirico ,an . 1577.vetuic
eius parente , ad breue tempus fanatá funf donec ab ordine , & collegio medicoru :
fe; & quod narrat Mich. Medina depue c approbatus effet , ægrotis potiones vl
ro quodam Salmanticenfi: interduna ad las imperare ,autmedicamenta præbere,
cotain vitam non redeunte morbu. Ad vel morborum curam pablicè profiteri ,
tempus quidem id contingit, quando la lege An.Robertum rerum iudicatar.l.1.
nansid à Deo impetrauit certam ob cau c.g.doctiffimè differentem .
fam ,maiuſque bonum fanati,v.g.nela Dico 4./olo conta &tu ,aut fibilo,aut ha
nicate is abutacur,aut ad maius meritum hiruautoſculo naturaliter quem quam al
patientiæ , alioqui ordinariè curationes terigrauem , “ verum auferre morbum ,
miraculoſx perfectæefic conſueuerunt. vel vulnera ſanare ,vel ferrum extrahe.
Sanatio vero naturalis fit ad tempus,quá repoſſe , non credo . hzec concluſio tota
do , ſubſecuta in melius immutatio ,profi eft contra Pomponatium ; & quo ad có .
ciſcitur ex fola vi imaginatrice ægri ,vt tactú , etiam repugnat Veracrucio , illius
de puero illo cenſuicidem Medina . Ent fundamentum iain poſui: huius autem
in Hiſpania genus hominum , quod Sa hoc eft :naturali complexione, vel con
ludadores vocant: vel Enſalmadores ,eo Itellationequidam funt nociui , quod in
diſcrimine, quòd ifti dicant fe fanare vi fafcinatione patet ex ſolo aſpectu ; ergo
orationum, quas conceptis verbis dicut: ex ijfdem cauſis , quidam naturalicom .
illi, vi faliuæ , & halitus, quemægroin plexione,velconſtellatione crunr faluta
Diso z. ſpirant . dehis. Saluatores :ccnfal res, & medici.Sed tam paucis verbis mul
matores,nec poffuntdiſtricte, in vni ta fupponic, non cócedéda.Primòquod
uerfum damnari, nec etiam in vniuersi de conſtellationibus, Albertum fecutus ,
vi& or. approbari.) etenim poteft fieri vt aliquá ait ,veruin non eft.Siloquitur de conſtel
Idleft.de do nonnullihabeant donum fanitatis:lic E latione, quando iſte naícebatur :omnes
Magia. Victoria, &Veracrucius: & ficadinité earn vim habituri, qui tunati . quod quis
libr.2.deda quæ Nauarrus fcripfit his verbis; Por credat ? fi de conſtellatione ſub tempus
Athma contactus;poterunt fanare omnes, quot
rò illi , qui vulgò Salutatores vocantur,
Ma nual . ( quantumcunque aliàsfine perditiſſimi
pel.: quoccunctangent: ſide vtraque fimul ;
h.ll.nu . bomines) licile pofluntfuo munere perfun annus ille magnus interceſſerit oportet ,
gi: quoniam gratia illa gratis data huiuf qui eandem ſtellarum poſituram , & in
modi hominibus à foloDeo.conceditur in fluxus reduxeritquando tangit;quierāt,
vrititatem aliorum ,& allegat,Margari quando natus; at quistanto viuit,vel vi
tam confeffor .) Sed hoc nimis generali xit tempore ? Alioquin non poterit hos
alia
24 Diſquifitionum Magicarum
alia die præftare, quam quando pofitu- A re.Vnde & Vairus narrat, ex hoc grege lils ... -
fæ æqualitas iſta ,quam oportet , accide quendam ,cum ingreffus furnum fuiflet, Faſcin .
WII .
rit, quam igitur incerta futura hæc cura & alius,coignaro ianuam occlufiffet, ibi
flammis abfumptum .
cio : Secundò quod vulgarem illam de
faſcinatione opinionem admitcit, hoc po Wenio ad Poinponatij fundainérın ,
ftea docebo prorfus a vera Pluilofophia & refpondeo ; lapides,herbas, & anima
alienú .Tertiò peccar illatione, nec enim Jia , quæ vim aliquam beneficam huiuf
fequitur, nociua eft qualitas hominis in modi a natura acceperunt , eam obtine 1
hominem ; ergo & qualitas hominis in re ex temperaméto certo , & definito to .
hominem fatenda eit eſſe fanatica, nam cius fpeciei :fit enim inde, vt omnis ma
auctore Ariſtotele,plura neceſſaria ad fa gnes ferrum attrahat, omne rhubarbarui
nitatem , quam adægritudinem . malum B bilem expurget, omnis rupica morbuin
enim ex quouis defectu ,bonum ex inte ictericum fanet.Oporteret ergo, ſi ſaluta
gra caula . Deinde contagio folo hauri toribus vis ca naturalis inellet ; ratione
cur afflatu . Verum in hac curationeſedu fpecici humanæ eam accepiflent , & fic
- 10 obferuant modos tangendi certos,nú omnes homines ea vi pollerent. Si ratio
merum , & alias ceremonias . Accedunt neindiuidui, & fingularis complexionis
multa fufpicione plena periculo . Pri hoc vni triburis , quod altcri adimis : cut
mò quod falutacores illi dicant, ad virtu non in magnete quoque & rupica hæc
tem hanc exercendan mulco vini potu diuerfias , rationeindiuidei,reperitui ', vt
opus ſe habere:fieri autem non poteft, vt Vous magnes nequeat , quod pot alter !
vini potus profit ad contrariorum mor Neutra ergo ex parte fimilitudo locum
borum curationem :fiprofit frigidis ,non c habet . Item quod rhubarbarum bilen
proderit calidis . Item folent panein a fe temperet , id facit raticne peculiaris ſui
adınorfum porrigere morfis a cane ra temperamenti:cuncta enim fpeciei illius
bido,velinfectistoxico :cui pani neutra indiuidua, & nulla alterius,codem plané
caularum Veracracij fuffragatur. Tertiò modo morbis medentur.Sedin homini
dicunt in præfentia akerius falutatoris bus non poteft cfle hæc fimilitudo , & pa
vim maiorem ſalutandibubentis,felana ' ritas temperamenti:quia hominis forma
te nequire, quod eft abfurdam : deberet ciuerfiffima eſt,a forina rhubarbari;qua
enim potius visilla ,fi naturalis eflet,ma- re & temperamentam corporis diſcre
gisintendi. Quartò mentiuntur,cum di pat a temperamento rhubarbari . nam
cunt naturaliter vnum falutatorem aba alias longè requirit diſpoſitiones mate
löjs falucatoribus cognofci, licetcú pritis D ciæ forma hominis,quam forma plantę,
nunquam viderint: quod fignum alicu fueciue . Quo ergo pacto vis eadem na
ius notæ illis a demone impreſſæ , Sanè turalis ratione temperamenti competat
pleriſque rocx veſtigium incit, vt dicti. homini, qnæ rapicæ velrhabarbaro
tant ipfi , Sanctæ Catharinæ , vel Quite Quoad illos autem , qui genus , & co
riz . Quinto fallantur , dum pıxanthanc gnationem B. Pauli tumidis bucciscre
vim competere feptimo cuique filio , fi pant , feque angues fine læfione contre
mafculinum ordinem femineus partus itare porte;iam plerifque impoſtura co
pon interruperit,quod eft ridicukim na gnita eft, folere prius contra norlum ſe
wuræ adfcribere, & non miraculo . Sextò feantidotis præmunire.
kepè iactitant fibi reuelari,qız procul in De inilitari illa vulnerin curatione ;
corum abſentia geſta fuere , vt ille , qui E audacterdico , niti drmonico pacto , &
Torquemadæ patrem a morfu canisra ex genere fio , id letliale crime. Loquor
Forsi bidi fanauir ,narrat Hiſtoriam ipfe Tor de illa ,quç ſolum obligat lintconam quç
Florico" quemada; Septimò gloriantur fine no olco , & vino vritur, fi congruo tempo
1 cumento ferratare poſſe carbones , & risinreruallo fanet , nec mala murmura
ardentem clibanum fubire; quæ natura his addar, aut alias fuperftitiones phyfl
liter fierinequeunt, nifi fe præmuniant cis licitis remedijs annumeranda . Bla
lotione , & inunctione reruin frigidifli fphemum quoque eft vocare artem D.
marum , quæ tamen non poffunt, nifiad Anfelmi , quæ fuit Magi illius Antelmi
modicum tempus, ignis activitatirefifte Parmenfis commentum A . ccedit quod
fica
Liber Primus

ficà vulneribus , autmorbis fanati, po- A Commonit liuore magos, vtralia tentent,
: Atea in dolores grauifſimos, & fæpè mor Accumulentque fuas zelo ferucnie rui
Asanias bos fanioresreincidant, & vt plurimum was ,
libr. 4.de
Birdymo vitæ exitum peffinum fortiantur , quod Queis forfanſi ſuppeteret non vana po
poſleni maltis notorum multorum exe ieftas >,
plis atruere.Sedparco nominibus mora Demere non etiam properarentaddere
tuorum . monſtra ,
Ex lib.i. Reftat quiddam Alberti Magni, qui AEmulaſed ſignissanium, non viribus
de moru refert duos fevidiffe pueros,quorú vnus aqua .
Anima Quodremouere nequit,duplicara Juſti
lum . cum ferretur iuxta oftia claufa , omnia ,
que ad dexteram eius latu ſita, aperieba nerira .
Cur :ab altero verò idein in finiftris oftijs Hinc eft laudato quodpoffunt carmine
præftabatur , cur non crgo ferrum ex Marſi ,
vulnere ad folum tactum , vel præſen Cum lacila lauos producunt arte dracom
ciam alicuius excidat ? Nonne ſcribic nes ,
Matthiolus , in Italiæ montibus herbain Abſentes, fape iubčiconfligere fecum ,
fe nouille , qua ab equis calcata conti Tunc vt quiſque grauem bello perſenſe
nuo ferrei calcei foluuntu . Pici herba Türbydrum .
cuneum adactum extrali , teſtibus De Afpidis aui durg cldafas cognouerit
mocrito ', & Theophraſto . Acthiopide ir as
herba certo ritu incantati , ſelas omnes Concutit interius fecreti carminis arma
fi admoueatur aperiri , & fuo icmpore Protinus laxis verbolačtente venenis,
Venetijs furem ſuſpendio damnatum , C Mox impune manu coluber tractatur
cui fic fores omnes patefiebant] foc ille inermi.
epift. Nuncupatoria in Diofcoridem . Et morſus tantum , non virus in angueira
Refpondeo. In vltimis duobusapertam melur :
incantationem acceffille , in prioribus Interdum peririncanlans,[ io callida ſur
duabus herbis , occultan attrahendi& dusi
dilijciendi vim à natura inſitam : quæ Adintoris contemplie murmure ſerpens.
vis naturaliter hominibus ineffe nequit.Hoc quoniam demaire trahunt ( origi
Nec ratione ſpecifica , quia non omnes nc prima,
habenc , necindiuiduali : quir conditio Anguinea fraudis quod fic , linguæque
nes indiuiduanres non prochucunt talem periiig
effectum . Quare nec Ariftoteles , nec D In fpeciem reddunt commercia noutua
quiſquam rectè philofophantium , hoc fundi .
eft crediturus, mirandumque vehemen
ter vnum Albertum plura narrare ſo CAPVT IV .
lum , ſehuiuſmodi creditu difficilia vi .
dille, quam ad illum vjqu : ( vt ait Ant. De Magia artificiali.
Mirandulanus ) cereri qui exftanı ſcrie
ptores 101 ſaculorum ſimulomnes.'] Si
Hermita quædam perficit perhu
tamen hoc accidit , dæmonis præftigijs
adſcribendum.Cuius etiam pacto , & in nunc loquor de operatrice ,diuinatoriæ
cátationibus fretos fuiffe Pſyllos & Mar fuum locum reſemo . Magica operatrix
fos , ſatis colligitur ; ex Plutarcho', Pli- E artificialis , & ipſa duplex eft, Mathe
nioque , clarius etiamAlchimus Auitus matica , Preligiatoria. Mathemati
lib.z.his verſibus. Tam voco,quæ gcome
nititur principiis
Jam Magicam digne valeat quis dice- Ancis,arithmeticis ,vel aſtronomicis, hu Iwic.er
re fraudem ; jus exépla ſunt Sphæra illt Archim edis , denato
Occulias tacitó tentantem peétore vires, fecundum Claudianum vitrea , de gas deor .
Legifer vt quondam vates , fub regnoſu M.Tullius , & in Siracuſarum obſidio Plutarc.
in Marco
perbo , ne nauium perſpecula combuſtiones : Zonaraso
Dumnouamonftrare in limiraculafie Archyte columba lignea volans: Leo com.2.
nis Imp.auiculæ aurcæ cátillátes: & Boc
D aj
16 Difquifitionum Magicarum

Gellius tij æreæ , volantes & cantillantes, ſerpen A D.Chryl.hom.19 .circa fi. ad PopaAna
lib . o . tés ex eodernmetallo ſibilances , & fimi thiochen . ad quæ folet plurimum iuua
No.
lia multis narrata . Hæc Magia vocatur re corporea difpofitio , & naturalis agili
& Mo ab Herone & Pappo lavua Tausyixa '. tas, vt plurimis exemplis docet And Li
afs in Supponendum autem nihil hanc ettice bauiusp .2. Mirabilium tract. deNocta
Annali re poffe quod rerum naturæ repugner: bolisin hin.operis.
1. variar. quinimo indigere caufarum naturalium Altera fpecies ludrica s & deceptoria ,
perpen.et ope certo moru , & dimenſionibus vocari poteſt preſtigiarrix : a qua factú ,
Politian. applicatarum , vt in fpeculis illis Archi . vr mira Magorum a Græcis tuigrice &
.
*Pane medis , & hydraulicis noftris, & auto XU 36. & latinis ;ludi, & ludrica , ludi
pifcemo m tis pater . Quare fi
quis effetus pro bria vocara fint, ( vide Heraldum in lib .
ponantur ,caufaruin naturalium effica- B 1. Arnobij pig : 31.) cuius effectus non
citatem fuperans , ille ad prodigioſos re ſunt quales, aut qui videntur ad eam per
ferri debet, etiáfi humana induſtria ad tinent pleraque qur ab agyrtis, circulato
inſtrumenti confectionein , motumve ribus , & funambulis creduntur patrari
concurrerit . Idcirco diſſentio à Guilhel. incantationibus, cuin agilitate piduin ,
Parifienfi , Medina & alijs , qui caput e vel manuum fiant, vt quæ de Reatino
neum Alberti Magni(quod narrant)hu quodam narrat Pomponatius :interdū
mano credunt artificio articulatelocul fiunt etiam per animalia brata longo vfu . Defcript
eum , nec enim humana induſtria huc cdocta , vt quæ loannes Lco nariat ,de Africa
li. 11.9
vſquepertingit , nec naturalis ratio pa alino , & cainelo :interdum per merain Dan . 14
ditur , vt res inaniinata', vocem huna impofturam , & meatus occultos aliqui. D. Hie
nam , ad libitum interrogantium refpon- C. busſubingrellis, vt faciebant ſacerdores epift. 10
dendumemittat , nain hæc vitam , & Beli qui a Dracone cibos deuorari finge Herodot
reſpirationem in loquente', & perfectil bane, vt fiebat celebri in illa folis meriſa y lib.z.
finiam vitalium organorum coopera quam vulgusperegrinorū putabat ſpon
tionem , &difcurfum quendam loquen te ſua cibusſuggercle', reuera tamencia
Eis , requirunt.Que cum huic capii de bi a vicinæ vrbis incolis fuggerebantur I.ofeph.l
fuerint omnia : fi loquebarur , illein ca Er eciain accidebat, in fictius illis idolo •Rufo
4:
pite loquebatur , qui in ſtatuis idolorum rum amoribus ac tupris ,de quibus lo 11.2. Min
oracula fundebat: quifolus cacodæmon fephus , & Rufinus. Item quando Bar Eccl.6.2
fuit . Notum enim finulacra vocis pro chochabas , pſeudomeliis iudeorum ,
priæ expertia: fuille . Simulacra , enim . ftuppulam in ore fuccenfam aphelitu vē
Gentiuns argentum ( aurum :: os ha- D cilans, flammas vomere videbatur, tefte
Pfal.134. beni e non loqucntur; neqae enim eft ſpi D.Hieron. Apolog. aduerfusRufinum :
.I ۲۰ ritus in ore ipſorum . Fuit illa ſentencia fimile putarim , quod de Caco latrone
Guilhelmi, & olim Hermetis,fed a Theo narrarin Alcide poeta . Talia quæ vocat
logis confutata iampridem . Huc per Irenæus lib. I.aduer.hærel.c.4 .An xilai
D.Th.li.
zo contra tinet globus ille artificiofus , feu ahenea ludrica , v.g , facere vt conuiuz videan
gent. 64. ftatut , fic confecta , vt exocculto loco ', tur haberc Aethiopicuin nigrorein , ver
Valent " funiculo , quiintenfuserat,remiflo fagic de functorum pallorem alia ina aut equi
2. 2. di /p. casin ſpectantem ejacularetur , quo pa na capita.commentum vetus Plinio lib .
sz.Dize" co Kennethuni HII.Scotorum Regem , 28. & 35.& fexto Enpirica notum lib.d.
a Fenella interemptum , in Maioris & Pyrrhoniar. vt docet Marfilus Cagna
Bocchi Scothia Annalibus legitur . Eo- E tus libr.3. varior.cap.10 .
dem reducendą, quorundam mirifica Thaumaturgica, vt& Magia natura
folertia , vt aitficis illius , qui Romano lis, per fe bona eft, & licita , viomnes ar
Imperatori, vitrum flexile , & non fragi tes per le ſunt bona . Per accidens vura
le obtulit , de quo poft veteres. Guido que fit illicita', primo quando in malum
Aret.cpift. ad Michaelem Monachium , finem referunt ,fecundo quando ſcan
ferentium iramania pondera fronte , & dalun oritur,eo quodpufent ur hæc fic
funambulorun globisinfiftentium (vrvi ridemonum opera , quare no debe rent
di & qui membra , quafi lutea confra huiuſmodi permitti, niſi circulatorespu
ataye vui lubet ;flectunt, de quibus egit blicum , & idoncum a Catholicis habe
fent
Liber Primus . 27
rent artis fuæ teſtimoniam . Tertiò fi la & leges etiam hodic in aulis quorun
quod inde fpiritualc vel teinporale dam damnPrincipuin , alio & cicura nocen
num corporis, aut anine immineat ipfi tior. In Francia Triſcalinuscoram Ca- Bondin ,
circulatori , vel fpectatoribus. Ex hoc rolo IX . aliàs laudato Rege ; ex cuiuf- dem
enim capite damnantur, qui fine neceſſi dam nobilis ,ab eo remoti torque, an
tate , vel caufa iufta , ſe mortis periculo nellos ad fe figillatim cunctisſpectand
perlufum exponunt. bus pellicicbat , colque manu recipie
Cæterun Naturalis & Arrificiola bat aduolantes vt videbatur: nihilomi.
hans i
Magie,duo ſunt velamina; quibus te oc nus mox torquis integer , & illæſus re
Naxar.6. culere folet Magia Diabolica. Semper pertus fuit . Hic conuictus multorum ,
45. 24. 8. enim , vel naturæ vim mentitur , vt in ijs quæ nec arte , nec actu humano , nec
quę de aftrorum influxu & temperie ho B natura fieripoterant; faffus eft, ope dia
minis ſuperiore capite dilleruimus , vel boli cuncta le pertecifle , quod antè ob
mentitur artificium , vr in characteribus, Itinatus negauerat . loannes Trithe
imaginibus & huiufnodi,de quibus di mius , ex antiquioribus refert ; anno
ſputandum q.feq . 876. tempore Ludouici Imperatoris. Se
Nunc de preitigiatrice quædam , ad dechiam quendam religione ludæum ,
alia quæ poitea dillerentur lib.2.q. 8. fa prof. ffione medicum , Itupenda quæ
pienter ab Vinico Molitore lib.dc Phyto dam coram Principibus viris feciffe , vi
14
nicis mulieribus animaduerfum fuit , à debatur hominibus deuorare huploma
Diabolo fic inedium diſponi potle , vt chum equitem ; curium quoque onu
vnares alia videatur, & talia experimen ftum fæno cum equis , & auriga: am
ta plurima fieri a ioculatonbus, cum au- C putare capita manus , & pedes ; quæ
tem ſacanas fi magiſter ( ait ) loculorum ;
pelui coram inpofua linguine ftillantia
nemini dubiumelle , quin fubtilius hæc cunctis fpectanda præbebant, & ea ita
Diabolus operari poffit, hic , nunquam cim hominibus ille fis fuo quoque loco
difcipulus eit doctorpræceptore . Talis reftituebar: venationes ; decurfiones, &
illa,de qua Niderius , in Formicario c . haltıludia, & qua homines in terris agi
de mal ricis , o eorum decepriombus; tant , ea in aere audui faciebar : media
bruma hortum amen.flimum , in Cæ
Colonia,inquit , cutabatur virgo quadam
que mira in conſpectu nobilis n feciil'et, taris palatio , arboribus, herbis ,floribus,
que arte magica videbantur fieri, map cantillatione auicularum , fub to natis ,
pam enim quandam dicebatur laceraf & auditis produccbat. Si quis pedem
je , o fubito in oculis omnium redintegral D attraheret alterius , pes fubfequebatur ,
Je: virum quoddam ad parietem à feia & homo innoxius perlittebat. In Sici
Etstum confractum in momento re lia Eunum proponunt, fed eius facinus
paraſle o ſimilia . Manus inquiſitoris illud , quo inter verba fiammam ore
cuafi excommunicata .Budinus notat , videbatur vomere,artificio quoque non
eosfolere decem magicis præftigijs vnu præftigijs planè tribuendum : nam in
fubcilitatis , feu agilitatis artificiofæ a ore abdicam nucem ſulphure , & igne
clum miícere, vt perfuadeant , quæcun plenam habebat , qua leniter exſpiratio
que ab ipfis geruntur , citra prestigium , ne mora , fundebat flammam , vt fcri
bit Thomas Fazellus de mad . 2. rerum
fola dexteritate , & arte tieri, procurant,
vt quicquid ſortilegij admiſcent, id ſub Sicularum lib.5.cap.2.idem cap. 1.lib.3.
tilitatis, & agilitatis eſſe videatur. A- E deca. I. mira refert de quodam Diodo .
mit Satan homines ad riſum prouoca ro , quem vulgus Liodorum vocat; hunc
te , vt læti , ac hilares imbibant impieta magica arte imbutum , miranda præſti
giorum machinatione Catanæ floruif
tain , fic præftigiacores ifti agyrte , io
cularij, miriones , circulatores , ipfos iu le. Isnamque potenti carminum ſuorum
dices ſæpe ad ineptam quandain læti vi homines in bruta animantia conuer
tiam , & admirationem pertractos fa tere, omniumque fermè rerum formas
ſcinant , vi cuncta ipſis iocatoria tan in nouas metamorphoſes transfundere;
tum , nec punienda videantur, frequens long ſſimiſque à feſpatijs difficos, repen
talium femper vbique prouentus fuit , 1C ad fe trabere pofle videbatur. Catan
D 2 nenſes
28 Diſquiſitionum Magicarum
nenſes præterea adeo crebris laceflebat A bxthæficationem , & reſolutionem : ia
iniurijs , contumelijs dehoneftabat , ctabat quod alter eller electurus, idre
Vi vaniſſima crudelitatis laqueis cir diu ante prænouiſſe , & aliamulca : pro
cumuenti, ad cultus ei pendendi ftudium prer quæ tertiò in ius ab Illuftriffimo Ar
concitarentur . Quicum capitis reuscrs . chiepiſcopoMechlinienfi,D.Houio an
ci tradendus efet ,eliciorum carminum no 1600.vocatus, cum fiftere fe pollici
preſentiſſima arte a Carana Byzantii , tus eflet ,aufugit ad afylum omnium An
cuius imperium eo tempore Sicilia agno tichrifti præcurſoram . Princeps ille ; qui
ſcebat,ei rurſuse Byzantio Catanam eli præftigiatorem iudicio ,auctoritate, non
& torum manibus dilap /145, paruo tempo iure eripuerat; vix bienniun luperuixit ,
rum interſtitio, per aerem deuehife iuſſit. & florente ætate interije ; ncc quicquam
Quibus veneficijs adeò populo factuseſt B ali poftquam malæ caufæ defensionem
admirabilis, vt in ipfo quandam numi fuſceperat, poftea feliciter in gubernacio
nis potentiam effe raii , errore ſacrilego neceffit. Non impunitos vnquain Deus
gultum facris debitum ei exhiberent.Sed Principes finit, hoftium defenfores: quia
iandem à Leone Catanenfi Epiſcopo, di nominatim vecuir , ne preſtigiatricem
uina virtute ex improuifo caprusfrequen quis viuere patiatur. Exod. 22. verf. 18
ti in media vrbe populo , in fornacem hoc eft, vt Philo interpretatur,noluit dif
igneam inieétus , ignis incendioconſum ferri ſupplicium : fediplo quo coniuncta
pius eft.] Sic diuina iuſtitia præualuit , & forer die, interfici mandauic.
qui fe iudicibus fortè minus iuſto zelo
motus eripuerat, é fancti viri manibus e QVÆSTIO I.
labi non potuit. His fimilia præſtigia nar C
rabo ſequ. lib.6.in prin . & quædam Cra Anvis characterum , annulorum , figil,
cifthenicuidam tribuit Creſpetus ex A lorum , autimaginum fit, qua
thenæo , & alijs quibuſdam eſt Antonij lem Magi contendunt.
Gueuaræ Epiſcopi Modoncdenſis lib . 3.
& 44. Vm Magis ;
iam ,iftosio .
cuatores , quantunuis artificiofis , ope tonici, & ftultiffimi Artephius , ac The
ra demonum adhibere ; ideò legibus la bith ;ex recentioribus Pomponatius, Fi
cis Franciæ Reges S. Ludouicus, Philip cinus, Dulcis, & Anton.Mizaldus in Ce
pus,Auguftus, & Henric. 3.regno cxu tur. Memorabil. fed fuperftitiofe .
lare tales fanciuerunt. Creſpet. de odio D Verè & prudenter negarunt Hippo
Satanę difcur. 12.lib. 1 Noftris tempori- crates,Galenus, & quos citabiinusin
bus Cæſarium Malteſium Pariſijs cap fer. quæft.z.omnes.Sanè rem acu tetigit
tum fuiffe , fed aftu carceribus elapſum Tatianus Allyrius cenſens , fiquid his
ferebant; idque ei Baxius inquiſitor in efficiatur , id ex conſtituto fieri ,dunta- Doftor.
ter cætera in iudicio obijciebat; fed cum xat quia dæmones hæc fibi ſigna con- debitant
vrgeretur , & damnationem mctueret ; ftituerunt, & quaſdam quafi tefferas mi- DT 6.72.A 2
à gubernatore , qui cum erat ,iudicibus litarcs, aut pa ta conuenta , vc homines 4.90.A.2
.
Ecclefiafticis ſuſpendere iuflis , ereptus folent verborum certas formulas . Mo. 4.
in aulamirreplit ; & ibi multa de nouo ſes Maymon pronunciar , mendaces , Contra
cæpit edere ; chartasluſorias in alterius & ftultos eſſe , qui foli figure , foli ſcri gene.cap .
castenentismanu ,ipfediſtans, ſic muta- E pturæ , folis denique lincamentis , aut 105.
10 O
bat, vt bis , terquc alia in eis figura appa vocibus aere fracto natis , tantain mi- ibi' Fer
reret : in altera meníæ parte pofita vaſa rabilium poteftatem adſcribunt, conſen- rat. Sil.
ad ſe alliciebat mo!o vitri tantum fruftu tiune Medici , Theologi , & luriſperici verb. fu
lo : cogitationes nonnunquain diuina noftri. perst.qu .
10.
bat alienas , vt cum ſparſa faccari grano Nota ndum cx Conr ado VVim pina, Ciruelus
rum minutorum in menfam magna Magos triplex genus imaginum , feufi- de super.
multitudine, quodquis fibi granú men gurarü habere . Quibuſdam adhibendas ut.pa.3.
te delegiſſer indicabat ; etiam fi quis , in docét fuffumigationcs & incantationes, nus de
deligenda re propofita, dubitaffet,adde & per quinquaginta quatuor angelorú Arles
nomia
Liber Primus. : D

de fuper. nomina exorcifationes , & alia, quæ per- A fpeciem ſuperſtitiofam damınatam ellei
Jirierib. fida funt & manifeftam condinent idolo Fundantur eniin hæc omnia in aphos
Cendron
Thus lib. latriam . Primò quia hæc nomina non riſmo Magico libriimpij ; qui inſcribicut
demor niſi a demonibus potuerunt accepillo ARBAGĦTHEL 5X103T in Septena
( quod Cardanus facetur.) Secundò quia 2. vbi traditur, quod quando Deus now
fc.cap. 1. ho no mina rcbus vel perſonis impofuit , fimul
Bokelius dicere, quòdtales fumigationes
Trude phil tent Deum , autDeo placeant , eft error cum nominibus vires , & officia quxdā
This cut in fide: dicere autem quod talibus vii , illis diſtribuit: & ita caracteres ac nomi
na conſtellata ( Imagines fub certa con
Vairus , non fitdæmones facrificio honorare , &
Anan.co ideo dainabiliter idononat pecht,etiam ſtellatione formare , ú nominate ) ha
Alii .
lib. de / u eft error . Vtrumque definiuit Facultas bent vim non ratione figuræ , vel pro
1 perftus.c. Theologica Luteciana
· Articul. 1c. & B nunciationis, fed ratione virtutis, feuof.
! pen, en II . ficij illius, quod Deus ad tale nomen , vel
vlt.li. 15. Alterum genus imaginum , caracteri characterem ordinauit. ] Hoc totum eſt
de varico
bus & ſculpturis innititur barbaris & pe mendacium confictum ad ftabiliendam
regrinis, in quibusfunt nouem caldariæ , hanc ſuperſtitioncm . Nomina quidem
& nominaquatuor principum huius mū Deus in fcripturis impofuit fanctis qui
di cardinurn , & ter ſeptein nomina ex bufdam ,myſterijſignificandi cauffa , &
Mahumeticis delirijs Arabum decerpta: officio coruin , quo iftifuncturi, conue
quasilli figuras auctoribus tribuunt Ger nicatia: ſed ipfi nomini Deus vim effecti
uain nullam indidit .Animantibus verò
moni Babylonico , Hermeti Aegypcio ;
& Thori Græco : cales etiam numerant cunctis Adam nomina indidit , non
quatuor Salomonis annulos , talia cun- C Deus ,
cta pater annumeranda primo generi Par ratio eft de annulis, & figillis Ma
ſuperſticioſorum & execrabilium ; nec gicis, quantumuis præferant fpeciofilli
vim vllam habere poffe , niſi à dæmone; ma noinina Raphaelis ,Machabæoruin ,
quo Doctore , & Dedicatore miſerica Salomonis, Elizci, Zachariæ , Conſtan
isvita S. tini, & quorumdam ſanctorum : quibus
Hilario-' acceperunt: quæ per ſe vana, & inania el
mis, tirca le,delicijs, & laminisagés, docuit Diuus nominibus etiam interuenit blaſphemia,
Det. Hieron . Fatentur etiam ipfimet Alber dum hoſce ſanctos fiogunt nefariè Ma
tus Magnus, & Rogerins Baconus.Et gicis initiatos,item quia fignum crucis ,
etiam in fide error , quod vnus dæmon quo in ſigno vicit ille Magnus Imp. an
Art. Pa- Git Rex Orientis A, lius Occidentis, & numerant ſigillis fuis dæmoniacis .
rif.25. D
præfertim fuo merito . Denique certò tenendum quando ef
Tertia fpeciem genuit axioma quod fectus aliquis fequitur vfu characteruin ;
Tertul . dain Prolomæi,vultusinferiores celofu annulorum , ligillorum , vel imaginum : Placozi
lin. liber biectos valtibus cæleftibus, & hincintule quod fieri interdum contendunt: id to- de Repub .
*us,Bona re fcorpios omnes terreſtres regi à fcor tum à dæmone fieri, qui conſticutarum Trallia
nus 11.10 .
cus.Mi à ſe nugarum credulitatem conatur , vel
Maldus . pio celeſti, piſciculos omnesfiuuiatiles à de nouo mentibus inferere ,vel infertam Philoftr.
.: 14p.6.9. coeleſtibus piſcibus, hoc nugamentum lib.z.vite
1 defendunt cum Prolomæo petmuli . profundius & ftabilius infigere .
Sed fuperiusiam ex parte hoc confuta Porrò vt nugacitas Hermetis, & fimi apollo
tum fuit: nunc addo , fi tam pocens illa liundeprehendatur , vel ab indoctis , phas1.8.
correſpondentia imaginariæ figuræ ſu decerpain nonnulla , ex Italico lib . Lul: Antiq.6.2
6 perioris in hanc veram figuram inferio- E douici Dulcis: qui non vtili exemplo fi
rem ;cur adiungunt ricus quoſdaın ſuper seitig Salomonis ,& Hermitis ſigilla in lu
sila ftitiofos? v.g.ve li talem expectas effectú , cein edidit , deceret potius in Eccleſia
f** intergo figuræ eu debeas inſcribere ; li Catholica talia obrui filentij cinere , quá
gu contrariū ,in fronte,idq; faciendú aliqua cypistain ſplendidè euulgari. Aiunt er
1 do manu dextra,aliquando læua ; figillu go nugoncs : Qui gemmam poffideat ,
modo fodiédú capite deorsū, modo ca cuiinſculptus aries,leo, vel ſagittarius,cũ
pite ſurfum , & cætera de hoc genere.Vn ctis eum gratum , & gratioſumn fore :cui
j
de nihil vereor concludere , cum Gerſo virgo , taurus,capricornus, hunc religio
ne, & V Vimpina , han c etiam ylimain nis amplectende auidum effici; cui gemi
D 3 nis
Diſquiſitionum
Magicarum
ni,libra,aquarius,hos amicos fidos,legú A tiam nonnullislacefſit.
tenaces,& concordiæ ftudiofos fore: co Primò fic ratiocinatur.figura ,licetno
trà cui cancer,ſcorpius,piſces, ijsinſeren fitipfum principium operationis eftca
dum amorem ,iniquitatis ,leuitatis,men men comprincipium ; ergo ,vt eft figu .
dacijcuiSaturni character,is gliſcens ro ra , habetpeculiarem effectum . Ancece
bore; cui louis,amabilis, fortunatus , ad dens probat , tum quia in artificum in
fummos honores prouchedus;cui Mar Atrumentis efficit figura , veilla ſic , vel fic
cis, inuictus; cui Solis, opulentus;cui Ve operentur: tum quia ferrum lacum ſuper
neris , immerfabilis , & omnium com aquas fertur , quod fi in formam aliam
pos votorum :idem , cui Lunæ . Quid contrahas ,demergetur . Refpondeo, figu
inulta? nulla eft imagoftellæ , cui non pe ram efle comprincipium in mnotu locali ,
Culiaris efficacitas inhæreat. Micco ftel- B & operationibus, quæ per hunc motum
las,draconis figura ,lętum facit, & diuitē; fiunt: yt ſunt variæ diuiſiones continui
aſtrolabij, fatidicum ; idem (ride) afini, lí per dolabram , per maleum , per aſciam ,
chryſolicho inſculpta :ranz inimicos ad per ferram :non verò in operationibus ,
pacem ,amicos adodium impellit; came quæ fiunt per alterationé ,neque id pro
li,demones cogit,& c hæcille lib . 3.de bant ciis cófirmationes ,quarum etiam
gemmisà c.6 vſque . ad c. vl. Si nugaba vltima fortaſſis falfa eft.vix enim ferrumi
cur, certè craſsè rider Prælatum illum v in tantam latitudinem qucat extenuari ,
num ex Ecclefiæ cardinibus, cui opus vt porofum fiat, & aquis immerſabile
inſcribit : ſi feriò , non habeo qui excu Sed eſto fiat , eric non ratione figuræ , fed
ſem , cùm ea , quæ folius Dei ſunt;infun ratione quantitatis, quæ re non differt ab
dere prophetiam , & religionis , ac fidei C ipfa fubftantia,ſecundum multos.quæro
amorem , tenacitatemque , & fimilia ,cri enim qua figura velit eſſe ferrum ,circu
buic aſinonim , & liderum figuris: Non rali, quadra,an pendagoga?fi dicat, hac
ne hoceft fuadere , vt relictis bonis ar vel illa : inferam idem forefi alia fit for .
tibus , & ftudijs Ethicis , demergat mata lamina ; æquè tenui & lata figura ,
ſc humana curiofitas in barathrum fu quod indicium elt nihil operari figuram ;
perſtitionum , & facere , vt cuique fit fi dicat qualibet in figura fufficere illam
Dcus annullus ſculptus, quem dextra ge extenſionem , & diductionem ferri,cer
rit ? tè faceatur neceſſe est , a figura hoc non
Sed alia ex parte negotium faceflunt penderc. non minusenim differunt ex
Pomponat. & Caietanus. Ille , cùm obij fenfio quantitatis , & figura quantitati
cimus, pentagonos circulos ,& alia hu . D extenfæ imprella , quàm albedo a ſuper
iuſmodi ſigna, aut characteres,duntaxat ficie parietis dealbati.
Secundò adfert fundamentum illud
cfle qualitates quaſdam quantitatis: ip
ſam verò quantitatem non eſſe princi tertiæ ſpeciei iinaginum , quod iam ex
pium operatiuum : Refpondet , non eſſe plofumeft.
figuram principium operationis , fed ta Tertiò pretendit auctoritatem D.Th.
men ad operationem plurimum confer quaſi ſanctus doctor.d.c.104.conceſſe
fe :fic enim deformein materiæ figurā rit, imagines haſce virtutemaliquam de
hominis animo triſtitiam , fpeciofam ve colo habere, quatenus ſunt imagines, &
rò cidem gaudium adferre.quod fine ra rem conftituuntin ſpecie artificiáli. Re
tioneab codicitur, quia Magici chara fpondeo D. Thomai cum eo capite has
cteres,nihilnequepulchritudinis,ncquc E ſuperſtitiones impugnet, hoc tantum ex
deformitatis notatu dignæ , aut donen perſona aduerfariorum dixiſſe,qualid
ad has paffiones gignendas , habenr. cat , licet tibi de inaginibus id concede
Quod cùm ipfemet videretPomponat. rein ,de characteribustamen hoc falſum
tandem confugit ad credulitatein ijs vté foret .
cium . Verum credulitatis non maior vis Quartò fubdit , videri durum , & diffic
eſt, quàm imaginationis :de qua vide di cile cos omnes damnare, quitalibus vcú
Eta præcedenti capite . turimnaginibus. Reſpondeo, ftultorum cf.
2.2.4. 96. Caietanus vt erat acuto ingenio , & ſe numcrum infinitum ; ideò fufficere ,
peracri,vltrò ctiam communem fentear quod re vera res fit mala , & fuperftitio
1a .
Liber Primus.

1. Hactenus ſufficiant dicta : plura fup- A menfem non conatur exire, foletque as
peditant, qui ex profeſſo de lucre. deò robuſtus elle , vt impedimenta cun
cta contraria ,vel ei non refiltant, vel per
QV AE STIO I. reſiſtenciam , quandomater vterum fert
diutius, non admodum debilitetur.Vide
Annumeris arithmeticis ,aut muficis Hipocratem li.de Otimeſtri partu , qué
magica visvlla inſies curius hac in re fequeris, quam Academi
cos ad numerorum vim ſuperſtitiofe có
Lapins Patres Orthodoxipaſſim de numero fugientes: quorum dicta inuenies in ope
rum connexione mulca philofophá re erudito Fabij Paulinili.6.Hebdomad .
Medina cur :idem tamen dumtaxat, in hac pro C.4. Hippocratem fecutus idem reſpon
14.7.feb. portione, & connexione numerali diwi- B dit And.Laurentius lib. 8. hiſt. Anatom .
Ano na quædam myfteria contemptabantur, c.9. & q.30.Annorum climactericorum
4. Cad. nec vllam vimnaturalem , vel Magică, ratio , vt & Criticorun dierum , potiffi
let 16. de numeris ipfis , qua tales,cribuebant. Py mun pendet ab humorum , & comple
retet
WIR de thagoræivero , & Platonici pucidè fuper xionis , quæ in hominibns funt , rationc ,
Atrilir. fticioliin hacre fuerunt.Sir. acperiodo quadam naturali: Nam ad
Cvateus Concluſio , Numerus , qua numerus 7 mificorum numerum vim confugien
fot. Ba eft,nullam neque naturalem ,neque fuper tes Py hagoræos, & ad Arithmeticos cal
si naturalens vim operandi contine!.]Hác culos reducentes alios, aut aſtrologoru
pas lib .
quineget, philofophú negat.Andr.Lau planetarias nagasprouocantes Aſtrolo
rentius libro 8. Irrt Anetom.quæft. 10. gos accuratè refutar Andr.Laurent.li.3.
Coiftia
W676 & probat optimè , Leotard . Vairus lib. C de criſibus,vfque ad cap.8. Fracaftoriú ,
2. de faſcino cap.11. & Catholici cæle qui lib.de caulis críticorum dierum om
ri, ad vnú concedunt :præfertim quor nia retulit ad motuin humoris melácho
quor numerum ,nihil reale elle a rebus lici, refellit idem cap.9 . & 10.& poftea tá
numeratis diſtinctum contendunt. quid dem cap.13.fuam fententiam pioponit ,
cnim operetur , quod ipfum folummo caufas effe duas, inaterialem , & cfficien
do imaginarium elt? ſed & ab illis con Cem .Materialem eſſe quemlibet humo
cedenda conclufio , qai volunt effe ali rem noxiam quantitate, vel qualitate
quid reale rebus numeratis ſuperaddvú . peccantem . Efficientem eſſe daplicem ,
Fatentur enim , numerum effe quantita vniuerfalem & particularem . Vniuerla
tem , quantitas vero per fe non eft opera lem , & remotam elle celum ,cuias vires
tíui, mſi forcemotus localis, de quo núc D ferè omnes Luna excipiar, & nobis com
non agitur . Denique quæcumque de municer. Particulareni , & propinquam
figura dixinus , eadem in numeris locũ elle ipſam naturam , quamHippocrates
obtinent. Numerus enim , eft quantitas vocat calorem infitum ,Galenus facalca
difcreta;cuits quim continuæ ,non po tem corpus difpenſantem , alijteinperié ,
teft efle maior efficacitas. fiue fpiritum vocant: quæ fic motiones
Cur igitur( dicat aliquis) annus climaa ſuas fatis circuitibus perficit ,quafi ratio
tericus homini folet effe lethalis , & ne vteretur,quod fi aliquandoerrat, ida
octimeſtris partus minime vicalisaſinon ntareríæ vitio procedit,eam contemacia
aliquid momenti numerushabet?Quo ſua vincentis
ad partum octimeltrein , id contingir: Icaque quod cardior,velcelerior fie cei
quia femen humarinn multiplex eít , E fis ,id partim materiali ,partim efficienti
quoddam perficit fætunn ſeptiinomen caufæ tribuendum . Si enim humor fic
ſe , & tunc foetus poft fextum menfem temperamento calidus , fubftantia te .
conacur exire , quod fi non reperit ma ALIS, & qualitate benignius, facilius a n.1
grmm reſiſtentiamn ,tunc validus exit , & Cura domari ,celerius coqui ,& excerni :
robuftus, fi vero reperit ,continua illa me Si craſſus,frigidus & contuinax , diffici
fis pugna debilitatur. & octauo'méfe de ljus;itema validiore natura ,citius ; a de
bilis ,atque inualidus adinodum proditini biliore cardiuscoqui.
lucem . Aliud femen perficit foetium no Quod autem nunc pari, nunc ímpari
notantum menfe , &tuncfgtus ante húc dic contingat criſis , id a fola mareriali
D 4 Cala
32 Diſquiſitionum Magicarum
cauſa prouenire, nempe peculiari humo A totisiudicare,ve'cuin architectusexifiura
ris cuiuſque motu , bilem tertio quoque damento parietes , ex parietibus tectum
die moueri, pituitam quotidie,melácho futurum ,totamque domum colligit Se
licum humorem quarto die, Ergo bilio ptenarijpartes in qnas proxime reſolui
ſos inorbos omnes imparibus iudicari tur duas elle: quatuor fcilicet, & tria: Sed
diebus,cæteros quotidie ex paribus: quia propinquior eſt quaternarius , iudicabit
ijſdem diebus morbi iudicandi , quibus ergo quartus ſeptunum ; & vndecimus ,
mouentur.Huius quotidiani, tertiani, & qui ſecundæ ſeptimanæ quartus eſt, de
quartani motus caulam non minus oc cimumquartum ; & deciinusfeptimus ,
caltam elle quam magnetis ,aut chatarti qui tertiæ feptimanæ quartus elt vigeſi
corun funt propriecates. num. Quineciam quartus dies ſeptiina
Quod denique feptenarijs tantū per- B næmedius eft,parique cun extremisiú . 3
felte & falutarescriſes perficiantur , id gitur focietate,vnde fit, vt fi primus dies
totum efficienti caufæ tribuenduin . Na morbum diſcutere aggrediatur,ci filtem
tura ,(inquit) definitum ſibielegittempus, quartus imponat:Si primus nihil tentet ,
quo morusſuos , criſes perficit.Tempus fed quartus inorbum iudicareaggredias
illud fola experientia
quain
( folam Hip tur,feptimus finem importat .]Hactenus
pocrates ſecutus,vtdocui idem cap . 11. ) ille Regis Chriſtianiſlimi medicus .
feptimo die, decimoquarto ,vigeſimo per Exdictis fequitur, fi quosPentaphilli
herba effectushabeat, noipfi quinario ,
feltas, ó ſalutares criſesfepe contingere:
Sunt igitur præfixiilli dies , a natura , fed ſubstantiæ foliorum , tribuendos.Su
ordinais. Cur autem feplenarium porius, perftitiofum autem effe , quod vnú eius
quàm alium numerum , ſibi prodelicijs C folium ephimeran, tria tertianam , qua
elegerit natura : Fatetur id altioris effe có tuor quartanam ſanent; itein quod he. .
templationis, & Theologicam reddit ra liotropoij grana tria tertianæ , quatuor
tionem . Hocideo factum , quia rerum quartanæ proſint ;item alia , liuiuſmodi ,
omnium Parens Creator Deus eam in medicinis per ligamenta feruari malo
Natur & legem impofuit. Nam o diei ſe cxemplo folitis.tale quoque fucrit arbi
primo benedixit Deus , creum filijs Il crari pilulas, leu catapotia impari nume
rael, tanquam celebratiſſimum corime roplus prodelle, quam pari, licet æquali
dauit , 6 Jeprimodiepoſt abfolucam yni præbeātur quantitate. Muſic: numeri vi
uerfi iſtius,quod oculis cernimus,creatio magra pollent,nó vt numeri; fed vi tono
nem quieuitab operibus ſuis. Naturam rú varietate , & loni modulainine ſuaui
ergo cuiuſque particularem criſes ſepti- D ter aninu afficiétes:qua deremox plura .
mo quoque die perfectas moliti,nec eas Sequitur etiam cx dictis vinos elle ,
alio vnquant aggredidic , nifi aut impe ac fuperftitiofos , qui vim aliquam in
dita , aut laceflita fuerit , & ideo propter effe volunt certis pſalmis : co quod cer
huiufmodi impedimenta ,nonnunquain co numero lint collocati , & cos credunt
intercedentibus diebus , fcu intercalari efficaces , vt proſpere coepta lcgentifuc
bus crites fiunt ; de quoidem egit lib . z. cedant, vel ve grauibuspericulis libereit- '
a cap . 13. &hoc lib.13.cap.rs. Particula cur,vt Pfal...Beatusvir : quia vilicaseſt
rem denique hinc caulam ab illa vniuer quid perfectum , quaſi vero feptenarijs
faliefficiente,neinpèceli motu , iuuari ; & quinariys , & ternarijs fua quoque non
ve fi aliquandoaccidat lune feprimanas fit perfectio . Dicunt etiain Palu.10. In
cum feptenarijsmorbis concurrere,cri- E Domino confido felicem elle,quia dena
Sisinde meritó fehcior faciliorquc fperc rius inumerus eit bonus; & quia centena
fur,& hactenus tātuma Galenoin libro rius ex deciesdecein conflatur,idcoad
de diebusdecretorijs Aſtrologos iuuari, huc felicioreni elle cencelinuin Pſal
de cubusegerat Laurent. d .lib.3.capite mum , Mifericordiam , iudicium ,Re
7. & 8 , fellütur, quia denarius, aut centenarius ,
Cur qenique quilibet ſepteniarius ſuu quatenusnumeri ſüne , bonitatem reale
habeat indirem , nempe quaternarium , mullam habent.Nam ncc phyficam nec
caufam cfle conununephylicis,& arich ethicam bonitarem habcat, fed artificio
meticis axioma , parres de ſuisproximis ſam tantum ab imaginatione numerin
tis
Liber Primus . 33
tis procedentein , quæ non obtinet vllā A quibus hoc Petrus Gregor. impegit.vi
in corpora ,ſeu res quæ numerantur,effi dendum etiam ne quid vanæ ſuperſtitio
cacitate Deinde in Hebræo fonte alius nis haurias ex libro Fabij Paulini,Denu
eft ordo Pfalmorum , quàm in verfione mero Seprenario:nam quæ ille, non tam
Latina : ergo qui pfalmus felix eft fecun ex fua , quam Platonicorum fententia ,
dum verfionem Latinam , infelix eritſe plurima retulit,ea Catholicæ Theologię
ciindum fontem Hebræum , quod eft di parum ſunt confentanca, vt quod illi mu Devima
Etu'abſurdiffimum :vel ,dicenti Hebraicè ficis numeris Magicam vim fatis aperte ficos,
vnus eritfelix , & dicenti Latine alius , cribuerunt.Nam quæ de vi muſices com
quod æquè ridiculum . Merito igitur hos menti poetz , illa Platonici in Numero
numerariospſalmiticos damnat Ciruc rum , qua numeri, virtutem trāítulerunt ,
lus Darocenlisp.3.de fuperftitionibus.c. B Scripferant de Orpheimulica illam dæ .
6. in fine . monibus,aniinantibus brutis, faxis,arbo
Cæterum frauis , & dolus Magorum ribus,imperafle. Sic enim Oudius,de ar
numerariorum ex eo quoque deprehen boribus ;
ditur, quòd Archimagus ex Proclo tra --- qua poftquam parte refedit
didit: nonagere ipfosde numero fenſili Diis genitus vates, & fila fonantia
& materiali , ſed de formali ( vt vocant ) mouit :
& rationali.Eteniin ratio formalis numé Vmbra loco venit; non Chaonis ab.
ri nibil eft aliud , quàm illud ipfum , quo fuit arbor ,
plura indiuidua,plura funt , & ab voicate Non nemus Eliadum , non frondibus
fecedunt,quod fiue fit pura negatio ,fiue c /cults ali ,
quid pofitiuum , certè nihilad operan , C Nec tilta molles , nec fagus & inuba
laurus .
dum efficaxindiuiduis adiungit. Nimi
zum nebulones , fub hac voce formalis Vosquoque flexibiles heder & veniſtis,
numeri,aliquid occulunt,quod ad ipfant a una
dæmonis ex pacto operationem perti Pampine a vitès, amicta vitibus vl
neat.Confirmatur hæc coniectura vehe mi, ớc.
11.1.4 :8. menter, quia priſciheretici , qui nume Metamorph.libro. 10. & Seneca Herc.
Tereu !. ris multum cribucrunt, de Magia ijdem Fur.addir de dçmonibus, feris , & faxis ,
Script. ca. conuicti non femel fuerunt. DeBalilidia & fuuijs.
4. Epi- nis id Irenæus prodit, poft quem cæteri . Que ſiluas,cã aquas,ſaxaque traxe .
phaber idem de Marco conſtat vetuſtiſſiinoillo rat
244
Ireneusals hæretico , & de Gnofticis omnibus . D. Ars, qua præbuerat fluminibus mo
8. -6.126 Cautc igitur legenda quæ ,de effica ras :
Irmansi cia imparis numerimaiore ,quàm paris, Ad cuiusfonitum conſtiterant fer & ,
. 6 27 congerie,nec fatis digerit,PetrusGrego Mulce non ſolitis vocibus inferos.
11.3 566,10 rius in Syntaxiartis mirabilis : qui,quod Ventos addit Horatiuis.
eam ſententiam tribuit orthodoxis patri. Vnde vocalem temere inſecute Or
.
bus D.Hieronymo , & Cypriano , ma pbea filue :
gnam illis iniuriain facit. cumque loca Arte materna rapidos morantem
corum nulla citer , meritò vanitatisinca Fluminum lapſus , celeresque ventos
re arguitur, dum , quod Patres de impa de manibus , & dæmonibus idem tradi
ris numeris myſterijs, ( quod vnitas , & dere Virgilius 4.Georg.& G.Aeneid. O
Trinitasin ſacroſancta cernantur Trini. E id.Seneca,Horatius,Propertius,& lięc
tate & præftantia differunt: hoc ille , ad breuiter complexus Manilius, adfinxic
neſcio quam vim phyſicain , cum Agrip de fideribus.
pa Mago & hæretico ,quem patribuste Atlyra didu &tis per cælum cornibus,
item adiungir , ne quid dicam grauius , inter .
incohfideratè retulit: Vide D.Hiero.apo Sidera confpicitur ;qua quondam ce
log. pro libris contra louinianuin ſub perat Orpheus
finem , & deprehendes meritò hæc a Omne ,quod attigerat cantu ; Manej
medicis, & ab Hieronymo. Origenem , que per ipſos
Tertullianuit , Cyprianumque citari . .. Fecit jer domuitqueinfernas carmi .
710
Diſquiſitionum Magicarum
ne leges A quatenus cum facrofancta Ecclefia lan
Huic fimilis honos , fimilifque poten Etionibus confentiunt. Prudenter hoc
tia caufa : & caute,fibime lius etiam alijs cauiffet,la
Tunc filuas,ſaxatrabens, nunc fi poftquam poetarum illa, & Platonicoru
dera ducit , deliria , tain diligenter , & calide aliquot
Etrapit immenfum mundi reuolubia capitibus propofuerat ; cenfuram fingu
lis orbem . lis, feu antidotum ex Catholicæ Theolo
Ecce ve vimmufici numeriporrigant in giæ apotheca appofuiffet, ne phaleratis
aquam , acrem ,terram ,ccclum ,fidera , & illis dictisminus eruditidecipiantur.No
inferos. Sed & itludinuenio apud Pliniu fecit: quare nonnullum precium opere
de cantu ;Figlinarum operamulti rumpi futurum ,fi coner præftare, quod ab infti
credunt iakimodo,& dc ferpentibus cox . B tuto noftro minime alienum arbitror :
trahi Mufarum cantu , criam in noctur ſtrictim tamé, & indicando, quid in eius
na quiete lib.28 cap.22. Cuius rei, quá argunentis lectori cauendum .
uis noſter amicus, de re litteraria , vt qui Primam c ...citat poetas, & quos cita
optime mecius , credat rationem non ui fcriptores Ethoicos; quibus quatenus
quærendam , ſed effe anilem quandım credendum ,nonrepeto.Nec Nicolai Vi
veterum opinionem :tamen ,quia de fer centini muſici verba pertinent ad fabulo
pentun incantationc nónulla in S. Sune fa illa de Amphione,& Orpheo ; fedad
do cſt,ot oſtendam lib ſex. videtur ratio. veros effectus , quos veteresmemora
diligenterinueſtiganda. runt:nec Steuchus Eugubinus in Pl. 67 .
In primisarbitror, diſtinguendum in initio aliudadfert , quam nudkan fabula
ter modos muficos , & fufurros magi- C Threiciæ commemorationé. Hæ quod
cos , feumala carmma : his nullam viin adauctoritates abeo ciratas fufficient...
inelle naturalem , fed demonemex pa Cap.6 .& 7.modos proponit omnino
eto ferpentes foporare , vrnas diftringe feptem , quibus hæc mira Orpheus face
gere, & quætalia facere: illis vim phyli re potuerit;quos priuſquádifcutiamus, il
camineffe. Vt verò intelligimus ,que , & lud mihi fpero neminem fore qui non
quanta inlt,rurfus diſtinguendum incer concedar :non qui probat fieri potuiffe ,
ca;quæfenfu prædita , & quæ fenfus ex cum continuo idfa & tum cuincere.quid ;
pertia :nan nihil dubito animalia ſenſu qui fe demonftraturum id pollicitus , ne
auditus prædita,muficis modiscapipof probabiliter quidem ( aut fillor magno
fe , & catenus admiferim . quæ de miris pere)id fieri poffe probauit ,nifi vltima ra
muſicis effectibus adferút prædicti poc D tione , quæ ad muſices vim nihilomni
tr, & , vt ipfe ait, fenilem recitans fabulā. no facit . Et principio fundamentum lo
Marcianus.Capella librodeMuſica Nā cat omnium modoruin , quod eft huiuf
quod Fabius Paulinus ea vult vlterius ob modi -mouetur celum harmonia , po
tinere ,non credo :Sedinijs,quradani tilfimum ipſiplaneta. quidfi cum Ariſto
mantia ausita pertinent , veriſimilia fa tel'eid negemnonne delebitur tota ædi
teor vt
, & in Eukebij.verbis de l'audibus ficij delineatio agam benignius.efto ,
Conſtantim ; quæ vero ad infenfibilia , quid tum ( hæc Harmonia ipfo Proclo ,
reijcula & redicula puto ,vtde-faxis, & fif & Platonicis alijs teftantibus nó eft fen
ais, & c. Etideo argumento Plutarchi in fu corporeo perceptibilis, fed animo ran
Symbol. & Solin cap.7 . Polihift.quo ab tum acmente ; cuius qui faxa , & arbores
Arionis delphine , ad Megarenfes , vel E expertes effe neget, cautes ipfe fit profe
Thebanosmurosargumentantur , non to , & caudex.Deinde,air inferrera om .
aſſentior capi carmine fera potait , faxa rica fubie &taelle planetis, á fellis vim
mon potuere:Nihilominus cenfet vir ille accipere Quod, quia nimisindefinitè, &
doctus difputandifaltem ( vt ait gratia o vniuerfum dictum ,certè ncgamus , pro
ftendi poffe ,hunc attractionan filuarū , bat experimento florum , & herbarum ;
& fixorum veram fuiffe :Sed poftea fol . quæ ad lunæ incrementa & folis conuor
184.proaſtatur , fe quæ ad probandum fionesmutantur , moucntur , creſcunt ,
affcrt Othm ex Platonicorun folum marcefcunt ; animaliun quoque quæfi
modomenreaterereynecastairin derun satwas fequantur ; & lapidum
ilai
qua
Liber Primus. 35
quorum eadem lex eß , v Heliotropij A iacticant; ca Theologi( hoc eftPhiloſo
quifolem imicatur ,Selenitis qui lunam , phi Chriſtiani) vự commentitia, & defu
Helioſelini qui vtrumqueſidus,magne perftitione vehementer ſuſpecta,camps
tis qui cynoſuræ .Quæ tamen omnia dici dem exploſerunt . Nos ergo iubeamu
mus ad occultas quaſdam qualitates , ijs illa valere, quia Catholiciſumus, quia fu
rcbus inſitas, referenda :nam fi non pen perſtitionem deteftamur.Quæ addit,ma
det hoc a peculiarinatura lapidum , ani ioris momenci non ſunt.Nec enim nam
malium , truticum horum li ; hoc totum ralss Magia , cum vult fummis infima
oritur aſubiectione illa inferiorum cor inele, et in imislaterefumma , camcon
poruin ad ftellas ; cur non cæteræ her fulum chaos voluic inducere , vt cunctis
bæ , animalia, lapides idem perpetiütur ? imisomnia ſumma, & cuncta ima ſumn
fed pergit, & admirandosſympathiæ & B mis omnibusvelit ineſſe ;ſed quædã qui
antipathiæ memorac effectus, & conten buſdam :ncmpe ijs , quorum formæ (pe
dit eosinde naſci, quod omnes res natu cificæ idoncæ funt,ad ſummorum influ
cales a ſtellarum radijs illis dicatis,pecu xus recipiendos: quæ condicio inſenſibi
liari characterevirtutis earum participe libus iftis deeft .Vnus eft ac folus Deus ;
inſigniantur, & fuperioracorpora in hęc in quo vnocætera omnia excellenti qua
inferiora vires ſuasinfundant:cogor re dameminentique ſuntdignitate: ipfeTo
peterc nonnulla ex capitulo tertio , quæ lus eft harmonia {ui , & vniuerfi, & hoc
Hione priina, & leuiter iterum delibare . fenfu folummodo verum eft ,dpporier it
Fateor celorum orbcs, & aſtra nonnihil vezervirãr,harmoniam vniuerfa con
influere viriumin resinferiores,fed non tinere, quia videlicet Deus omnia in nu
quiduis promiſcue cuiuis, verum prona C mero pondere,& menfura diſpofuit .
tura ( ubitantiæ , fiue eflentiæ cuiuſq; rei , Quodvlterius Anton. Mizaldus tetende
apce & diuerfimode, & præterea pro di ritlibro de harmonia coeli , & terræ , f2
ſpoſitione quoque qualitatum , & condi & tum ab eo ,nec pie ,nec philoſophicè .
cione fingulorúindiuiduorum.Sicenim , Quod Macrobius afferit , Muſica caps
non adainas ,ſed magnes conucrtitur omne quod viuit: idG de muſica lonicoc
non ad Orientis viciniora figna,ſed ad porei, & veriloquimur ; non niſi de illis
Arcton . Sic cynoſura influit in magne creaturis verum eft,quę ſenſu auditus ve
tem quia inferior; cur non in ferrum , plū re prædita funt:fide muſica capias meta
bú ,aut alios lapides? Deinde multo pre phorica,vel imaginaria,aut fpeculatiua il
ftantioris eft efficaciæ ,vim attrahenditri la, quæ in nuda quadá proporcione quan
buere alteri: quamipfum illud attrahere D titatiua poſitaeſt ; nihil ad Dionyſium ,
ad ſe,verbi gratiaefficaciore influxu in quod aiuntnamlaxa, & filuas talis muli
digeret cynoſura, ad dandum magneti ca,non niſiimaginariè , & mccaphoricè
vim ferrum alliciendi,quàm ad attrahen duxerit . Mundianima quadam , ani
dum ipfum magnetem . Nec ſequitur , mari , viuere quæcumque in mundo
magne s attrahit ferrum , & magne s at funt, eft merum figmentum gentilium
trahitur a cynoſura ;ergo magnes vi fer philoſophorum , in Theologorum ſcho
rumattrahendi accepit influxu cynoſu lis iampridem damnatum : cum nulla ſit
ræ . Quæ poteft effe tanta vis efficaciæ fi mundianimafegregata a foriniſubſtan
deruun , vt in res adeo differentes ſpecie tialibus rerum fingularum . Si faxa viua
ac genere ;vētos,tluuios,montes ,fluas, ſunt , ve voluere poft Thaletem , & Ti
faxa , demones: muficum Ionum faciat E mæum , Philoponus libro primo de ani.
efficaciter hæc omnia imperio quodam ma , & alij, & multis Paulinus capitulo
operantem ?quo pacto idem fonus vnius ſexto ,nititur probare; viuuntanima pro
citharæ ,cam diuerfa potluit attrahere ? fru pria,non communi ; & propria, quali vi
ftra confugias ad ſympathias, & antipa uæ ſunt arbores , vegetante dumtaxat ,
thias:nam hænó deffluunt ex fideribus, non fenfitiua, nec aliud, vel Hippocratis
non depluuntur ab orbibus celeſtibus , libro
de natura pueri , vel Plotini 4. En
ſed ipfas rerum differentias, & fpecificas nead-4 :argumentis probatur. Quale vc
formas conſequuntur . At quæ depecu rò illud , & an Ecclefiæ tolerandumiſtel
liari illo characters aftrorum Platonici las vifu , & ratione præditas,quod dicitu
fol.
Diſquiſitionum Magicarum
fol.1 98. cuius dogmatis falſitas crionea A munem fuun ,& ordinariuin influxum ?
doctiſſimè ab Eſpencæo libro de anima atque ita felenites propter occultam ali
tione celorum ante inultos annos fuit quam qualitatem ,a ſpecifica differentia
demonitrata . Atlapides varij varie a cius mananten ),admirandas illasmura .
ſtellarum radijs' mouentur : vt ſelenites tioncs colorum , & motus edit, eo quod
qui non ſolumfigura , & coloribus luná qualitas illa lunaribus qualitatibus amica
iiitatur,fed etiam motu , illam enim vf . quadam naturæ fimilitudine ,& ( vt fic lo
“ que fubfequitur , vel potius cum illa cir quar)aınoris phyſici vinculo ,colligetur.
cumfertur; vt magnes , qui vim quoque Necmirum nos has qualitates explicare
motum alijs tradendi , & in aliostransfe . non poffe :quia ipſi fontescarum ,nempe
rendi accepit;vt pantasra , lapis ab Apol differentiæ ſpecificæ ,nos latent. Ponen
-Ionio inuentus, qui cæteros ipfe lapides B das tamen differentia ſpecifica conuin
trahit; vt androdamas,qui argentumises, cit . Nam diuerſa ſpecies diuerfas diſpo
& ferrum , vt lapis ille Cyzici fugitiuus', fitiones naturales requirit , & medicis ex
quem Argonautæ pro anchora vſi ibi re perinento copertum eft,quædam ſeto
liquerant , & Cyzicæni è Pricxnco fæpè tis, hoc diftcrentiæ fpecificæ , feu formæ
profugum plumbo fixerunt;vt automa ratione; quædá non nifi vna aliqua qua
ia varia Boetij, & aliorum , quæ motum litate adcertos effectus idonea reperiri ,
hunc accepere a radijs ſiderum , leſe in & quæ talia , illa quouis tempore vim il
loca , & corpora iſta inferiora penetran lami apta nataſunt exercere, necopus
cium , & in ea agentium : ficur ctiam obie eft expectare dum iftud,velillud aftrum
dominetur.
cta imago in ſpeculare vitrum , & paries
in vocem reflectendam , & ignisinful- C Vanitas commenti huius Platonici
phur,atq ; eſcam . Hæc ille. Quæ mea sé adhuc clarius elucefcit ,fi modum ipſum ,
tentia nequeunt dimouere.Nam finene quem ex refutatis hiſce argumentis eli
.ceflitate vlla hi radijconftituuntur, quos ciunt , preflius conſideres : huncita ex
alias refutauimus . Automata illa , cum preſſunı habes fol.centeſimo nonageſi
fint artificiofa , ab artificio humano per ino feptimo ; Quemadmodum ex certa
-certa , quædam inſtrumenta mathemati herbarum , o vaporum commiftione ,
cis fulta proportionibus, tendiculis, rotu o compoſitione, per artem medicam a
lis, & c .vim acceperunt ,non a ftellis , & ſtronomicamque confe&ta ,conflarurcom
ab intrinſeco , non extrinfecus patieban munis quadam forma velut harmonia ,
tur , & mouebantur : vt cernere eft in illo fiderum muneribus , quafi doteorna .
Beato Franciſco , & alijs nonnullis , qux Dia , viin theriaca , qua mirificam habere
Sereniſſimus Archidux Auſtrie,dux Sty vim exiſtimatur ,aduerſus aduentantena
riæ ,Carinthiæ , & cær. Ferdinandus Cas ſenectutem , atque venenum tribus in ea
roli F.Ferdinandi N.maioribus fuis reli pariter conſentientibus virtutibus, cæle
gionis zelo,& virtute ,digniſſimus, poffi Stifcilicet ,per artificiū oportune admix
det.Ignis agit inſulphur ,& in eſcam ,non tionis accerfita ; altera item celefti , fed
in alii, quia alia carent diſpoſitionibus partibus eius naturaliter infita ;rertia de
ad ſubitam inflammationem requiſitis. mum elementari.Sic ex tonis.primo qui
Speculareddunt imagines ſola ſuperfi dem ad fiderum normam dele &tis, dein
ciei politura diaphana, & fplédida æqua de adeorummet exemplar, o conuenien
licate,percongruam incruſtationem ter tiam inter ſe compofitis; communis quafi
minata . Echo fola vocis repercuſſione E quadam harmonia forma colligitur,
reſultat , & hæcomnia promiſcue obri in eacæleftis etiam visfuboritur:celeſti il
hent, quouis planeta ,aut fidere domina la huic fimiliter temperare reſpondenti
te , Quod & in magnete ,androdamante , harmonia , que virtus celirus deuocata ,
pantaura, & alijs lapidibus deprehendas. poffit animos flectere ,delinire, adiram
Vnde patet non a cælefti corpore , ſed a impellere, cobibereque.] In quibus yer
propria ( quod cogor ſæpius repetere , bis congeriem quandam vidco falfaru
quia aduerfarijeadem fæpius inculcant ) ſappofitionum.l. Quod per aſtrologicas
forma, & fpecic hanc vim hifce gemmis obſervationes vult theriacam , & cætera
indicam ,celo nihil largience,præter.com medicamenta componi, & admiſceri,
quæro
Liber Primus. 32
quæro quo tempore phaniacopeo fit virili in cantibus adhibeat, & imiteter ce
attrorun ifte fitas confiderandus ? an losſimili placituris, fimilemque fufcepeu
herbarum legendarum , an miſcenda ris influxum . Hactenus illi quæ om
rum , an vtroque ?fi veroque annus Pla nia nos,vt futilia , & magiz vetitæ quz
conicus ille magnuseftexpectandus , & dain tegnuna, &inuolucra , reiccimus ,
interea virtus herbarumemarccfcet . Si capite 3. quæft. 1. & cap.4.quæft.i. &
legendarum , atqui quando miſcebun quoad verbailla ſignificatia , reijciemus
tur, fors ericinfluxus contrarius : fimi mox feq . quæftione . Prima regula illis
fcendarum ; non vno die, fed læpè mul fallis fundamentis innititur , & obferua
tis hæc commiftio fit ; deinde qui fieri tionem exigit , cui adipiſcendæ nullius
poteft,vt cùmtanta fit diuerfitas:imind , hominis vita ,fed nec cornicis fecula ,ſuf
& contrariæ quandoque qualitatesher- B ficiant, quæetiam eft in feincertiffima.
barum iniſcendarum ,vnus, & idem ce Secúdanó eft expers erroris, & hærefis ,
li influxus vno tempore, idem tribuat fin cenfencium aftra hominibus dominari,
gulis , quod fingula requirunt, & quod de qua differemus ( Deo dante ) libro ter
conueniat vniuerſis Item communis tio diſputationum contra diuinationem
illa forma, eft chymæratantu :n Platoni aſtrologicam . Tertia , quoad resſenſus
ca , & quoddam ens rationis , nuſquam expertes, cantu , aut voce mouendas,vt
fubfiftens , vel exiftens: vt etiam prima docui, ridicula , & indigna philoſophis
illa vis cæleftis dependens à cerca dierű , cft cenfenda .
& menſium , & annorum obſeruatione Cùmergo talia ſint Platonicorú fun
luperſtitioſa.Hanc denique vim , volunt damenta , non obſcurum eft aliquid vi
commiſceri virtuti primæcælo deuoca- C dentibus, quàm folidè, & prudenter are
tæ ( nonne videris lector,cibi audire ri næ inædificentur feptem illi modi , qui
fus magicos Numæ de loue Elicio ; & bus cap.7 . afferit , Orpheum verè , &
fimilibus ? ) ſed pergunt ; ad deuocandú reapſe faxa , & filuas trahere cum ani
autem , elle ncceffe cognitionem coniue mantibus ad citharæ modulos potuiffe :
nientiæ tonorum cum regulis ; ad hanc Scd quiiſti modi ?
cognitionemtette Ficino crescegulas2 Primus eft id fieri potuille vi ipſa mu
ſtronomos præfcribere . Primaeft in fices coeloruin , vtdixi, influxumelicien
dagare,quas in ſe vires habeat , & quos te,deducente , atrahente . ] Hic modus
effectus ex fe producar qualibet ftella , nititur duabusfalfis hypotheſibus: ſcili
fidus, & afpectus ; & quæ horú quodq; cet , elle quandam mundi animam , har
ferat, & quę auferat: & inconis atqz ver- Dinonicis numeris compoſitam , res fin
borum ſignificationibus hæccuncta in gulas peruadenté, quæmufico concen
ferenda ; reijcere oportera , quæ aufe cu delectetur ; item cælum , & fidera ef
rant & ea muſicum deteftari , probare , fe animata animà rationis compote , &
verò quæ ferant. Secunda eft , confide quæ ira concitctur , & voce ſonora de
rare, quæ ftella , cui loco , vel rei , vel ho mulceatur . Quæ cuncta à Theologis
mini maxiinè dominetur ; & obferuare , improbari,ipfemet Paulinus fatetur.
qualibus paffim fonis , atque cantibus il . Secundus eft, hac virtute prædituelle
lihomines vcantur , & ex quo genere cancun ,non ſoni tancum ratione,ſed ex
harmoniæ quælibet ex natura res ficcó occulta quoque vi verborum , qua cæle
ftituta ( id eit quaproportione , & quo Item illam vim detrahi dc ſuperna ſede
modo . ) vt ipfe fimiles quaſdam mul- E poffe cenfent ; & confirmant prodigij
cus adhibeat , vna cum ſignificationi plenis verborúalijs effectibus ,quæ om
bus , quæ ſideribus ijſdem Itudet expo nia pendenter Paulinus ex Theologo
Dere . run præſcripto ad demonum fraudes re
Tertia eft regula , adimaduertere fi ferenda non diffitetur fol.204 . & 206 .
tus aſpectuſque Itellarum quotidianos, Tertius eft dependens ex illa aftrolo
& fub hisexplorare,ad quales potiſſimu gica obſeruatione ; cui Prolomæus , &
ſerinones, cantus, motus,faltus,mores , Albuir azar , & fimiles plurimum tribue
actus, incitari homines , & res ſingulæ re : hunc quoque Paulinus fol. 207.Ma
ad quos effect is folcant : vt fimiliapro gicæ annumcrat; addere debuit , illici
te
38 Diſquiſitionum Magicarum

tæ , & dæmoniacæ , ne quisde naturali A rupesipfas, & vaſtos montes , Offam ,


accipiat . Rhodopen , & c. animalia quoque , non
Quartusinde petitur , quod propor docilia modo, vt sút elephassacduphin
uiones numerorum vim habeant fimile & cerui , fcd fccas maxin.èefferas acito
figuris : figurarum verò certis lineis, & lidas cuiufque fpeciei .
punctis conformatarum admiranda fit · Sexcus modus tradit admixtionem ar
efficacia: & quia lyra Orphei , ad cele tificiofam , & naturalcm elementorun .
ſtis lyræ figurain fuerit conformnata. Sed Verùm hæc etfi mirifica quádoquc per
hancrationein , & Platonicoruin de fi ficiat, in quæftionc tamen, de qua nunc
gurarum virtute delirainentum ,merico agimus, cit fuperflua . Nam hic nuda
Paulinus, cum Theologis , nugas & . naturalis clementorum admixco inter
fomnia eſſe credit, & addit Concilijs ac B uenit ; fed nuda per fonum citharæ aeris
Pontificum decretis eſta prohibitum verberatio , quæ res inanimas non po
huiufmodi(tudium . Egorefutaui d.c. teſt attrahere , nec fenfus aurium exper
I.quæft.4 . tia demulcere . Naturalis elemencium
Quintus modus, eft petitus à vi qua in cantu admixtionis nihil reperio : ted
dam eximia naturę, qua id foliOrpheo , folam illain imaginofam enplicis gene
vel cum paucis ,erat cóceffum : per quá ris virium commixtionem , quain elle
dam ſympathiæ rationem ille cum re nullam oftendi .
bus omnibus , per quaſdam indiuiduas Septimus, ett vis attractiva quædam
conditiones ad hoc apras , inditam : faſcinatrix ſeu magica : quam cuin Plo .
vi videmus rebus innumeris à natura tinus d. libr.4 . fierivelit, vel ex oculis
quaſdam virtutes mirificas infitas , qua- C quibuſdain qualitatibus rerunt ,veltigu
rum plurima exempla idem accumulat ris, vel cantu , vel deliderio feu imagina
Paulinus fol. 210. ſed nuiſcer vera fal tione ; fecundum , & tertium inodum jā
fis , comperta incompertis : ijs quæ in reiccimus : quartum quoque, qua tri
.S.S. legimus , quæ apud poetas legun buit imaginationi virtuteniefficacem in
tur , & quæ diuino facta miraculo , ijs longè ab imaginante distantia : fed &
quæ naturali vi perficiuntur. Quid enim primum refuta ,oftendensnullam dari
cum natura commune robori Samſo pofle.phyficam qualitatem occultam ,
nis? aut quæ virtus illa naturalis comæ quæ in tam diuerfæ fpeciei, imò & gene
vel capillis infira ? nec vlla vi naturali ris res fimul eodem modo queat opera
Franciæ Reges ſtrumam fanant conta ri, cùm idcam fit neceffe tacere per mo
Etu : nec alina Balaam loquens, neccá- D dum caufæ , non prima ſeu vniuertalis ,
pana Vilillæ ,nec piſciculi cænobij Mau ſed fecúdariæ , & particularis . Nec enim
riciani, inter naturæ admiranda debue vila qualitas.inet.fingularis vlli rei fingu
funt numerari: nec verifimile eft Or lari, qua fingularis eit , quin ad difpoli
pheo vim illam attractiuam lapidum ac tiones indiuiduas pertincat, & abipfis di
Siluarum à natura datam . Nainexem manet;& proinde non niſi cffectum par
plorum , quæ phyſica ratione conftant , cicularem , & libi proportionatum po
& ab eo referuntur, omoia fić vim ex telt ptoducere .
ſerunt in vnius tantum ſpeciei materiā , Reftat ergo, illa quæ de inanimatorā
vt in alterius nihil tale queant . Magnes atractione feruntur ,efle vel fabuloja ,
ferrum attrahit , non auriminoreni iro vel damoniace operationes, vt ven ſlime
lem Tengiritas crocodili fugiunt, non E iudicauit Pauſanias lib.6 . Nam Orphcú
afpides aut hippopotami. Lupini tergo magum infignem fulle , mnenjini me
ristympanum in agninæ pellis yn pa apud Suidam legere .
num valet,non in vitulinæ . Galli can Addamus mulices effectú alium mia,
tum formidat leo , non vulpes , & fic de rabilem . Tarantulam vocant, infectú
cæteris dicendum . At Orpheum cen ab vrbe Tarento Apuliæ , vbi frequens ;
Tent ifti vim habuiſſe deducendi cantu eius duo funt genera, quæ videntur Bu
non tantum quercus , fed omnesomni ftamantius in libro de animanritus ſa
Rò ſpeciesarborcas,nec arbores tátum , cræ ſcriptura , & alij , non ſatis diſcerne
ked , & qualiacunque faxa, & marmora , rc . Vnumeft ex genere lacertarú , quod
Itellio
Liber Primus .

Atelio vocari porelt , Salmanqueſams A foribusnotiffimam . Audiui, quadde


vocant Hifpani, de quo non loquimur rent ; fi quæ pupugerat tarantula , etiam
modo :alterum eft ex genere araneorü, alio in loco,nioreretur, confetti mor
feu phılangiorú,Hiſpaniæ ( quod fciam ) bo liberati ictum abea : quod fi verum , 1
ignotum , huic peculiare est , quod ex admirandum ſanè eft huius veneni mi
Matthiolo in Dioſcoridem lib.2. cap.sz. raculum : de cuius caula mihi nó liquet,
referam . Vaguur æftate in campis, & quæ enim dependentia veneni tam ro
proferpit ex terræ cauernulis , & ici mef mioui à ſua matrice , ſeu fonte ? aut quæ
fores, quoruincura ocreis non munira, hæcoperatio in tam diftans ?
ictialijperpetuò canunt, alijrident , alij
1
plorant, alij Calcant , alij clamitant , alij
dormiunt, ali vigilijs afficiuntur, alij vo B QVÆSTIO III.
mitionibus laborant, aliy fidant , alijtre
mebundi fiunt, alij pauoribus infeſtan An verbis , incantationibus vis in
tur ; alij alia pariuntur incónoch , fim fitmorbos ſanandi , aut mirifica
que phreneticis , lymphaticis , ac ma perficiendi? Lib.r.ca
niacis fimiles . Sedmirum ( addic Mat s.conrra
thiolus ) certe, quam facile huiufce vene Idetur Origenes non immunis ab Colfu m .
Serenis
ni vis mufica mulceatur . Quandoqui V
dem , viequidem alleſt.iri poffum , 218 medici valdè fuperftitiofi. Q. Screnus, med. Ae
& Aetius,& alij.conatur Trallianus etiá in libr.
ditis lyricis inſtrumeniis, vel tibiarum
fono, frimo ſtarim occurfu a languori - Galeno aſcribere : confentiune Arabes *. capir.s.
OUANIA :
bus cejane, o in medium tripudiare, C ferèomnes Cabaliſta ,& recentiores lu- nus
fal:are incipiunt tamque dių rem profe . dæi; Magi quoque omnes, cũ Agrippa, Eupori
quunrur, ac ſiſanieffent o nullo vnqua & Paracelfo : Plinius, & cum eo recen- fis .
tiores quidam , qui Platoni nimis addi. Marcello
tenerentur dolore , quod ſi eueniat,vitibi on Tral
cines'tantillum conquiefcant , ac interpo. eti. Item Cabalitæ quarti ordinis. Nam Tranas
nant, non multo poft tempore in terram vi hoc obiter dicam , cot corum fantor- paffim .
concidunt ad priſtinos redeunt languo dines. prinnus eorum qui fequuntur tra- Libr. 28.
res niſi tandiu indifícienie fonicu ſaliat, ditionem R Rambanifuper Geneſim , ficus in
atque tripudient, donec veneni virus par de quinquaginta portis intelligentiæ.Se Pofirio
tim inſenſibilner per cutis meatus', par cundus : quiſequuntur Abraham à ve- ne Magi
cis, Fran.
tim per Judorem exeat ( diſcutiatu . r neris,quun libro fuo de creatione mun li.de VILA
Obid igitur tibicines ftipendio conducun D di ponit triginta duas femitas fapientiæ , Hudio
tur , aliernatimque mutanter , vt abſque quas amplexi R. Ifaac , & Iacob Cohen . 10r. Pom
vllafonitus intermiffione, tamdiu fripu In his duobus nihil deprehendo magi. ponarea
dienı d morſi , quouſque penitus curari: cum ſed ſolas nugas . Tertius ordo fuit ex !. C.
cum tamen dum hec aguntur', fint, qui ponentin decem enumerationes Ne- Cand.de
Antidoris eos corroboreni , nimirum the zer Zephiro :h',ve lofepli Caftilienſis in Direil. q.
riaca, msithridatico , ac alijs , que uene fua Iſagoge, Iofeph filiusCarnicolin li- 8.299 par.
Lo
noorum morfibus aduerfantur . ] Hæc bro portarum iuftitiæ , & Paulus Ritius de r
yer.lb 1.
ilíc , quibus addenduin videri muſican in Porta lucis: hi incipiunt vian ſterne de pest:
juuare , quia nielancholicos , & lympha re fuperftitioni. Quarti ordinis funt,qui ca.vlt.ng
ticos affectus venenun illud inferit , fi conitituunt plura principia na quinqua lit.ca. 4
1 ad hoc aptum nacta humorem corpo. E ginta porti addunt, litteras 22. alphabet mange
ris , & id co mu ſi ca , qu od S. S. pr ot it e , & lic fac iun t nu me ru m 72. qu em vo nus in po
HORES,no rabara
tur, la citiam in animo gignente , pelli cant SEMHAMAP
tur noxi contraria . Confirmatur : quia men expoſitorium Dei, & dicunt effe viniło.
li
nor quiuis modu quibuf uis admo rl is , numerum LXXII . A gelorum preli- Verba me
fed certicertis profim . Vnde es natum , dium orbis , & perquos inuocatos edan dentur
vt quidam hocnon perpendent ; qui tur miracula ab hominibus , hanc do- morbis
cuere Ioſeph Carnicof. & Recan ch , cu ports
in eos inciderant, quibus congrua mo & alij . Hec eftCabala merè blafphe oc quod
dulario non adhtibebatur ,hanc e xperien
tiam aufi fuerin negare , lippis , & ton ma , & Magica . Verum hi omaes nenme
diuer
40 Diſquiſitionum Magicarum
Niliguis diuerſis fundamentis nituntur. Quidam A ad quem ordinem pertinent quædant
tieexcu- impiè negant curandum ,hifce rebus de operationes, quæ vires hominum , &
fare dice- monum opera intetueniat ,nec ne ( vt Pa Angelorum omniuin exfuperant : qua
de logui racelſus ) qui proinde fatis indicant ea na rum operationum principum non eft rei
de verbis curaliternon perfici: & hoc dicere hære fingularis natura,fediplailla Dei gratia ,
pacto-ni- cicum eft. Alii ( vt quoscitaui medici , voluptas abſoluta , & omnipotentia, hæ
xa : fed & Plinius ) ſolis adhærent experimen dicuntur operationes
gratia , et faperniaru
for foret cis ,& quæ fieri vident, leuiter nimis illis Yalesſtrictè fumpta voce, item operatio
impro.in ipfis,quæ cernuntadhiberi,medijsaſcri nes miracoloſa.Altera ett ordoprodigio
verbis tri bunt,deijs , quæ non vident nihil cogi ſus, quiordo-reipla non excedic termi
buere : tantes . Platonici quoque Phyſiologiæ nosnaturalis ordinis,fed tantum dicitur
que non minus addicti, Magicis autem nugis ni B excedere ratione modi, quem vel om
exiisfed miscreduli: facile pro naturalibus fuper nes homines; vel pleriqucignorant, &
corkero, ftitiofamulta receperunt; cótra hos om ideo ſolentus eum quoque vocare fuper
quida neshanc ftatuimus . naturalem , large accepto vocabolo, cla
er demo Concluſionem . Nulla vocatula vim rius autem ac lignificanrius vocator or
‫תזרח‬ habenı naturalem vulnera , vel morbos: do prerernaturalis,ad quein referuntur
AXP ſanādi,vel'noxasaliasdepellendi.] malæ mirificä сperationes factæ per
Numiso Dixi; Nulla ( negans de quouis ver bonos, velmalos Angelos motu locali ,
borum genere ) fiue hore prolata , ſiue vel ſubita naturalium agentium applica
fcripto comprehenfa :fiue rola , & inco tione . Quoniam verò in his ', effectus
plexa ( vt vocant: Gue :complexa , & in naturæ rerum fecundum effentiam non
propolitionem , velorationein aliquam C repugnat,nec nodus operandi viresan
verfu ,aut profa relata : ſiue ſignificatiua, gelicas exfuperar : ideò rales effectus po
fiue nihil fignificantia: ſueHebræa,fiue tius funt naturales latè ſumpra voce, quã
alterius linguæ :fiue dicta cum ſibilo , aut ſupernaturales, aut iniraculoftpropriè lo
afflatu ;fue alicet, quomodocunque, ab quendo, & pretertracurales , quàm con
fente,vel præſenteægro . trarisnaturæ aut violenti:quia tamen vul
Dixi, Vim naturalem , quja Zeloty gò cenſentur ordinem naturæ ſuperare ,
piä illa adiuratio , & lex TORATHKI ideò folent ſupernaturalibus annumera
NA , quicquid habeat efficacitatis, de ri, ſedpropriè acpreffe præternaturales,
furfum habebat :fere ficut hodiè preces aut miti', aut prodigiofi, debent vocari .
Ecclefiafticæ , formulz Sacramétorum , Trescrgo Deusorchines ſtatair,naturar
& Sacramentaliuin , & exorciſmi, vim D lem, miraculoluin , & prodigioſum :feu ;
habent fupernaturalem ex Dei inſtitu fiduosmalis , naturalem ', & fupernatu
cione, velgracioſo concurrendi modo ; ralein . His aliun adiunxit ordinem ho
qua dere non eft noftri inſtituti nunc dif mo,nempe Reruntartificialium : quan
férere. Nec enim (quod pro tota hac ma do res naturales,finià leinrento accom
teria norandumn ) nuncagiipus de opere modans , & appricans , diuerſas rebus
naturali, vt opponitur operi animali ,vel forinasindidit : quasillis natura non tri
operi libero , vel operi violenco :fed vt op, buiſſet , nifiindultria humani intellectus
ponitur operi artificiali , velociam operi adlaboraffet . Nunquam camen poteft
fupernaturali . Deus ad huius vniuerſi humana induſtria quicquam efficere',
perfectionem priimò ftatuit quendam quod rerum naturæ repugnet :quarena
ordine natura;dum rebus fingulis largi. E surali ordiniaccedit ifte artificialis, non
tus eft naturam fuam atque effentiam pe verò eun deſtruir , & fubferuit potius
culiarem , & fingulis dedit proprias huic quàm tranſcendit : & naturale in hac &
naturæ congruentes operationes, quæ ceteris hoc tractatu quæftionibus pri
vocantur operasjones naturales, quia na mo-tantùm illo modo fumimus, vrires
turæ fuppofitifunt conuenientes. Dein illos alios ordines excluda rus,artificia
de Deusaddidit alium ordinemſuperna lcem ,prodigioſum ;& miraculoſum ,
ruralē , qui poteft diwdi in duas fpecies , Notandum præterea,naturalem effc
prima eft ordo gralia ſeus miraculofas { tum à natura non produci, nifimotu
( proijſdem enim hæc duo nunc ſumo ) velmutatione ; ſanitas autemmutatione
tiac
W

Liber Primus.

fiat heceſſeeſt: mutatio non contingit, A rantur.Ore vero prolata verba, vim tan- gent de
fine qualitatum aétiuarum virtute actiuę cum habent contactu aerem ferendi, vt Lyathro
qualitates ad operandum exigunt ſubie & animalium , reliquorumque inanimo pis
ctum aptum , & idonee ad agendum prç rum foni. Sed ſonus tactum non magis
paratum . ' valet immutare , quàm color auditum ,
Ex hoc fundamento contra cunctas vel dulcedo viſum , quia non ſunt ſen
aduerfariorám machinas validè confur fuum iftorum obiecta . Quare cùm ad
git cóclufio , quæ fuit omnium Patruin : fanationem corporis neccfle fir ,fenfum
4.1.in pri. excepto fortaſſisOrigene: Diuus Tho cactus immutari : fateantur oportet , ſa
D.deex mx , Gerfonis, & Thcologorum cuncto nacioni morborum folam verbonim
traord.co rum ( quod ſciam :) Vlpiani etiam LC. prolationem , vel foriprionem nihilcon
guit. . negancis incantationes inedicinis annu- B ferre .
Hippocr
lib. dela merandas, fuit medicorum , & philofo Reſpondet , Pomponatius , verbis
Gro mort, phoram ſaniorum . primo , & per fe duntaxat auditum , af
Galer .!. 6 - Veauctoritate, fic & ratione præuale fectionibus , deinde animi immutatis
10km
ple.medi. mus . Ita enim ratiocinamur : Verba per accidenstactum quoque immutari.
Fimelii nullam vim ,nequc artificialem , nequc Sicut videmus ( ait ) fieri ab oratoribus
de abdir. naturalem , neque ſupernaturalem ha faculrare Rethorice , a à peritis mufi
vera caut bent , ad huiuſmodieffectus . de vi arti cis vi harmonia . ] Sed contra : Orato
de curJu ficiali , nemo vnquam vel ſuſpicatus res non verbis nudis , verum pondere
pronat. Be fuit . Supernaturalis (i foret : gratiæ , aut fententiarum , & rationum inomencis
Biuen. li. mairaculi foret: hoc autemdici nequit; perfuadent:fi nuda tantum barbaraque,
hot because quia Deus nihil cale promiſit,nec Eccle- C. & nihilſignificātia, vel parum apta per
Jalo. Lă- fiæ reuelauit, quale Magi iactant:neciu mouendis animis,aut veſana , & ridicu .
gü gut. uat Deus Ma gicas incantationes:necin la ,vt ſunt incantatorum verba, propo
za fras, Beelzebub fic operaretur,ne gloriamil nerent:numquam animos concitarent.
telebide
J • Phi li fuam ca menfura communicet ; quaw In muſicis , ipla concentusfuauitas, & ,
cofeph. c. folet Aogelis ; & Beatis . Vnde apparet, harmonica modulatio diftrahit animum
Auge, quàm incautè nuperus ille Homeri in à doloris cogitatione, & adlætitiam pro
Fuser.l.
2.saith . r , terpres Spondanus ſolcat repetereillud uocans lenit , & contemperat humores:
2Scalig. axioma: Dei bonitatis ele , ad eiuſque cui, quid fimile in horrificis , ac ftridulis
Lb 16.degloriam pertinere , tam admirandasef atqueſuſurris magorum ?
fibilis,
fubeil.cm .fe&tiones creatura , nempe demoni, con Vidit etiam Pomponatius hic ſe ope
349.Com
Préch. li. celife: Sed Caluinianus crat , cùm illa D tam luſille : quare ad ſacram confugit
demor iuuenis fcriberet: maturior ætate , cùm anchoram ;hæccontingere propter ti
venef.c.s reſipuit, & ad Catholicos redijt , num dem vehementem incantatoris, & in
BoKelii quam hoc effutijſſer . Si fupernaturalis cantanti . Hæc dicens cauſam præuari
ti.dephil ifta vis non eft:reftat , vt ſit prodigioſa , caris ( Pomponati ) & vim verbis om
Theiph. velnaturalis . Siprodigioſa : non fit mi nem detrahis. fi totum illad credulitas
libr. 9. de niſterio bonorum Angelorum : quia ( vt operatur quam tu fidem nuncupas: quç
bilplät, poftea docebo ) hi ſe non immiſcent Ma ro qualis ifta fides ? non dices opinor ſu
invich " gicis operationibus : ergo miniſterio pernaturalem ? fic enim vocare fupeſti
Periclis , malorum Angelorum.quod negantad tionem , atque perfidiam , prorfus im
Rob. Mai uerfarijquidam , ſed vim argumenti ne pium , & perfidium . dices ergo natura
mon ..
perplex. queunt euadere : fatentur alij, & ideo E , lem , ſiuehumanam . euge , habes tuæ Loco cisa
6.72.Leo. cozuntur etiam fateri vim verbis nul caufæ faučtem Ferrerium , qui fiduciam 10.
Vairi.l.12 lam inelle . hanc etiam ab adftantibus exigit. ridicu
de Fais. Denique nullam verba hæc vim ha lè.quaſi poſſit imaginatio , veladftantiū,
Ant, bet naturalem , quiaverba fi ſcripta, ſunc velipfius incantatoris , quicquam ope
:bile fin quidmortuum , & omnis energiæ ex rari in ægroti imaginatione ,corpus, vel
gal.0011ă pers:que ſi quam vim habent,ab atra animam.Ipfiusægricredulitascófidetis Refuraa
libr. 1.de inenti. vel chartæ ,cui inſcripta funt tem fe iuuari pofleab ea re,quænullam ima- ruin id.
Deren. In peramento vim illam accipiant oportet . di vim habet naturalem ,tam vehemens proxim
Cdyfin . & proinde fula , propria quevinonope effe poffet , vt humorum inducat ale
E ratio
Diſquiſitionum Magicarum
rationem , vnde (anicas ſubſequeretur,vt A formulismagoruminihil gratiæ ,velvir:
beneGalenus , fitamenipſe auctor'libri cucis promifit, nec elargitur , quomodo
de incantationibus : ſed.co caſu ſaniras ſit Deus fibi cötrarius.quomodo appro
verbis dumtaxat adſcribenda , vt occa bet artes, quas ipſcvecuit? denique talia
fioni cuidam , non vt caula . afferere blaſphemum , & erroncum effe
Simili modoʻſinceræ , & rectæ philo Paciſicnilis facultas Theologica iampri
fophiæ repugnant, ſentencia Origenis dem definiuit art.9 .& 4o.deMagia .
libro primo, & quinto contra Cellum , Tertiò fomniant, nomina propria rae
nomina in vna lingua producere :cffc diosquofdam cle rerum , quas fignifi.
Etus, quos ncqucant in aliam translata '; cant , & inipris nominibus,
quandamdatere .. quafi vicam
& ſententia Pictin conclufionibus Ca.
Quid dignum Anticy :
baliſticis ( quem optimè refellit Petrus B as, firon iftud : Quicquid cnim Platoni
Ciruelus Darocenfis in quæftionc de ci dicant:, nomina ſunt hominum arbi
Cabala, & Magia Iudæorum ,quæ eft vl tratu indita . Nomina quoque,nec ſunt 5
tima inter cius Paradoxas quæftiones, fubftantiæ corporcæ , aut ſpirituales,nec
barbara , & nihil ſignificancia nominas ſunt accid entia inhæ rent ia Cubie cto : qua
Libr. 19. plus habere cfficacitatis :ca quoque quæ re vitamin Te haberc non poflunt:aduc
Synsax . niunt quoque , ſeu indunturrebus, quas
4.8. Gregorius Toloſanus tradidit : cum de
Hiſtrionibus , &poctis dicta, ad excan Significant,atquedenominant,extrinfe
tatores accommodat,quod corum ver cusplanèsquarc nocCMNetres a rebus
ba , tum demumraca fint , & cfficacia , radij dicendi.Multa quoquelunt nomi
cumanimo intento , & obfirmato ca nanibil ſignificancia :multa quid aliud a
proferunt. non enim ifti pcrſuadendo , C rei natura lignificancia : quin & ipla illa ,
& affectiones concitando operantur , vt quæ naturam reifignificant ( qualia pu
illi .
tantur quæ creaturis Adanus impofuit ) omni
Videte tunc friuola & impiaMagi hæc nullum potuerunt a natucis rcrum v ...
ces patrocinia ,& quibus fupcrædificat, influxum recipere: quia res corporeæ na
vana fundamenta : quæ Cabalifticæ ta turaliter nihil efficere poffunt inid quod
le
men inſanię amatoribus mirificè placuc corporis expers eft ,vtſunt nomina .
runt . Afferuntprimòliacris, & ſylla Obijciunt nobis , Deum ipſumrebus f.
bis quandam elic cum celeſtibus corpo nomina indidiſſe . Probant , quia fcri
tibus , & memtibus ſympathiæ conne ptumkit, Omnibus ijs nomina voc at , &
xionem , quod tamen non probant vlla alibi: gaudete, quia nomina veftra fcri- Pfal. 146
rationc, ac ne traditione quidem : nec D pra funtincælis.] Refpondeo Deum qui- Luc. 20.
pofTet probari, nifi illorum teftimonio , dem nofle canctarum rerum , ſingulo . verf. 19..
quibusid a demonibus foretreuelatum , rumctiamAngelorum , & ftellarum (de
dæmones autem funt mendaciffimi,nú quibusco loco agit propheta ) naturas
quam fpontè verum dicturi , nec a ma proprias, & fic ea,cum lubet, proprijs no
gis, vt verum promant, compelli poſ minibus, hoc eft conuenientibus earum
funt , id nuncfuppono , inferius proba naturę,vocare pofle,fed ea nomina mor
turus . talibusincognita ſunt,nec magis reuela
Secundò dicuntverba illa maioris na ta.deindepræfenspofitum pro futuro ,
tura ſua efficacixclle , quæ funt orta à vocabit ; vt patet ex Hebræo vocabulo ,
lingua digniore ,& alanctiore dignita quod futurieft temporis. Prior ergo lo
tcinftituta, & quæ res ſanctiores ſignifi- E. cus nihil iuuat hos arguratores. multò
Lib.s.de cant: quain remirè nugatus deprchen minuspofterior: nihil enimaliud eftno
natur.de ditur Lauren . Ananias . Hoc diabolus mina diſcipulorum in celo ſcripta elle ,
mon.fol. commentus , vt ſanctiffimis quibuſque quàm effc in amicorum Dei relata al
99.
rebus facilius , & libentius myftas fuos bum , quod alibidicitur inſcripta effeli
faciat abuti . Sed refellitur, quia nec rei bro vitæ , quod fiue accipias fecundum
ſanctæ fignificatio ,nec linguædignitas, æternam Dei prædeſtinationem , quæ
nec probitas hominis inftituentis, vllam mutari nequit ; ſiue ſecundum præſente
qualitatem phyficam operatiuam pof iuftitiam ,quæ mutationi obnoxia ; certè
funt vocabulis imprimcre . Deus cgam id homincs impij parum rcucrenter ad
indi
LiberPrimus ,

únditicia nomina , quibus ab hominibus A vnum , atquc alterum : quare vis quoque
diſcipuli compellebantur , audenttranf vehementior imaginationis concurrit ,
ferre q
; uia magnopere gaudendum il & fpiritus copiofior in rem incantatam
lis , ob communem fibinominationem tranfit . Quæ vana ſunt,nec empfitan
cum cæterishoininibus ,brutis ctiam & da titiuilicio . Nec enim imaginatio ex
yiticis, quorum nomcn non minus Deo tra imaginantem in res ſeiunctas vim
aotumcrat, qui nouit omnia ? habet vllam ; nec fpiritusvllus aloquen
Hinctamenilliinferunt, voces ſignifi coprodit, qui rem incantaram contin
catiuas primend ', per influxum celeſte , git , præter afflatum ; afflatus autem fa
fignificare;ſecundariò ,tantumper ho cuicasad fanitatem nulla eft,ad morbú ,
minum impoſitioncm , & quia in figni & noxamper contagium aliqua , vt do
ficatiuis noininibus verumquc concur- B. cuimus.
sit , in non ſignificaciuis alterum tantum ; Ex hismanifeftum fit , falla quoque
idco plus virium habere nomina figni effe , quæ cx tam bellis axiomatibus in
ficaciua . Quod imprimis alijpernegant , ſerunt corrolaria . primo quod alſerunt
quinon ſignificanuis amplius deterunt.. oportere , vtſic ſanantes afficntegro , &
Equidemlubet ab his omnibus quæra ci vocabula quafi inhalent.2. quamli
IC :mumncceffe non fit quemlibet iutky bet huiuſmodi incantationem præter or
xum celeſtiumorbium per traduces qua: dinem folicum , & retrograde prolaram ,
lácates in ſubiectum , tam remotumn in aut ſcriptam , infolitos cffectus gignere ,
flucre, ipfis influencijs recipiendis aprū ', 3 :debere ea quæ magus vult impetrare :
& accommodatum : deinde,numresin inſcribirci,quam vt inftrumentum adhi
corporeæ , vtfuntnomina, lurt ſubicctü C bet.exempligratia, fi- rebella', velperga
idoneumrecipiendisqualitatibus corpo meno ;velherbæ folijs vtatur,dcbere in
reisiquorum ;-Vt priusnequitnegari, ita ſcribtrc folio ,membranæ vel cabellę; ad
pofterius nequitaffirmari . Nihil ergo quemid effectum faciat , cur cedo an
tribuit energjxprimus ille influxus coe quodverba non fatisefficacia per ſe pro
Ieftas. Impoſitio quoque humana ,cum : lata ? an quod alioquidæmon furdus , vt
fit nuda , & merèarbitraria denominar ca'nonaudiat, vel quod ſcripca quàm au
Dio , quid qucat influere , nec Argus.vi ditamelius intelligitran quod'admemo
deat;quem ferunt fuiſſe oculaciflimum . rizlapfumfulciendumopus hac indu
Quartum delirium :eft, vim comple Atria? nihilhorum in cauſa , fed vafer ille
xorum verborum ;( propofitionum ſcili vanarum obferuationum multiplicatio lib . I. de
eet , & orationum l'efficaciorem eſſer. Dne ,velut varijs retium plagulis ,lic plari Faſcini
rap.ro
Primò quinveritas( inquit archimagus) bus peccatis,miſeros amat illaqueare:Le
in ipſa. propofitione comenta hic acce gi exempla quæ Leon .. Vairus collegit,
dir", cuius veritatis: vismaxima eft , led in his omnibus paclum cumdæmo
guindo formula ſeu carmen virturis; ac nc intercedens cauſa fuit effectionū.Vi
operationis aftri,feu numinis quod com infra lib :6.anacephalæoſ.monito. Vo
precantur ,continee commemorationem)
O Sacan , Saran citiquam perpetuo fimi QVÆSTIO IV .
lis espergis hoc telo diuinoshonorescó
fequi.Nonneſatis hocindicant, quç my De amuletis;operiapris .
ſtes ille tuus; exempla pecit ; ex Hymnis
Orptiei, & Apulei ſcriptis , idolola.riæ , E TOta Græcorum athletarum con
pleniatumquia auctoritates illa poeca NO fuetudo , ſed paucis; qui phladterijs:
Am refertæ vanitatis : tum quia fenlum ; vfiad victoriam ,ne nicetcrijs magicis fu
ac intellectum carminis aftris aſcribit : perarer aduerfarius habes in antiquis
cum quia per hoc numen , intelligie ca gloſſis luuenalis Sat. 111. his verbis ; cu
codæmones; quosaftris ,& ſingularum ftici didicerunt luxuriam , & palæſtris voi
serum fpeciebus Magica diſtribuit.Co &fracterijs (corr.philacterijs)yr athlete
natur etiam probarc, quia qui integram ad vincendum , & mox :nam & nicete
orationis texturam promit , magis ani ria fillateria ( itemcorr. philacteria ) ſunt
modićtás intendit ,quàmqui verbum quæ ob victoriam fiebant, & decollo
E 2 pen
Diſquiſitionum Magicarum
5 pendencia geftabantur .] Gunctis autem A lis,Dei beneficia adfcrtbendus.Alijs au
nota Romanorum gentilium conſuetu tem ligaruris vu ; quas vel vſus Ecclefia
do , quifoliti puerulisde collo res turpi Carh.vel proborum medicorum arsson
culas ſuſpendere,Præfiſcini,vtdicebanr, commendat,omnino eft prohibitum . i
ne faſcinarentur, ( vnde & Faſcini no Quod ad reliquias , videtur non faris
men inter obfcæna relatum )alia quoque cautè locutus , insigois Doctor Theolo
amoleta ſuccini,aut alterius materiæ co . gus Ciruelus Darocenſis Ib.de fuperftit.
tra morbos geſtitabant quæ dicta amo capitulo quarto ,par.z. quando legiculis
leta ,amolimenta ,feruatoria , probra: que fultus rationibus facrarum reliquiarum
admodum & Græcis ſua fucre ripiat. ad coldrie geftationem improbare non
3d ,alpiduda, d'onpondid , digáteuta , veretur . Dilenrit ille ab laereticis , nam
Nipuaax7# pic malorum , vt putabant ...B ipfe vultreliquias Sanétoruin in tempus
auerruncatoria . Sic etiam prodeſte libi honorificè feruari , & adorari , led non
putabant Iudæi qua philacteria,feque per vult eas a priuatis collo appenfas gefta
illa cuſtodiri, ac præleruari a malis , per ritenere reprehendens antiquam viro
peram accipientes diuinum præceptun. rum valde lanctoruni conſuctudinem .
Ixo. 13. Eundem errorem Catholicis , non hæ Nonne Beata Helena clauorum CHRI
Deu.6 .8. reticus tantum VVierus,fed & qui Ca STi vnum fræno,equi,alium galeæ Co
Matt.23. tholicus videtur ex fcriptis, Remigius tantiniindidit Nonne Beatus Antonius
V. s . vbi
ura no Lotharingus , impingit ; hincomnium palinatam illam Anachoretæ Sacui Pau
samus in periaptoruin vfum temerè condeinnan li , & ipfius Antonijeritum cum melote
commen. cesex Patribusnon fatis intellectus . pallium exultansAihanafius rullir. Simi
lib.3.de :
monolat . Dico primo , Amuleta huiuſmodi, c lia de Theodori Martyris puluere Nyf
qua collo dependent , vim nullam obri ſenus:de catena B.Petri magnus Giego
nent naturalem ratione verborum , cha rius.Sed in re nota non eft immorangu .
ra &terum , vel figuræ ,vel conſtellationis, Conclufionis prior pars probatur,Ec
ſed duntaxat ratione materia fi qua huic clefiæ Catholicæ inueterato , & falutari
amripathia , vel Sympathia vis natura more , nec non fententia Diui Thomæ. The 2.3
lis infit. ) Hxc conclulio eft Catholico . Maldon . Mauarr. Silueftri , & aliorum . 9.96.9.4.
Mald . 171
rum omnium ,& etiain gentiliun, quos Ratio eft ,quia Sanctorun reliquias , ita 1.c.omn.
præcedenti quæftione citauimus ,proba fempermaiores noftriſunt venerati :A
kur,quia phylicæ ligaturæ faculcas necef gni illi ad hoc a ſolo Pótif.Maximoquo
fe eft , via natura rei ipfius dependeat , cannis benedicuntur : facræ fcriprura le
quæ non competit, niſi ratione inaterię , p ftimonia ,velicet or e proferre ,licet etiam
feu ſubiecti. Quare ſi quis effectus pro deſcripca collo deferect, & narrat L.com
ducatur,cuius caufa nequit efle vis natu tius Epiſcopus Sanctum Sunconem Sa
talis ſubiecti: effatus ille prodigioſus e luin mulieri magæ ainulétum in cubella
rit ,& amuletum fuperſtitioſum , qualia conicripriile; quo geſtato illa:non potuit
multa congeſſit Coſta Ben . Lucas Iu amplius diuinate ,nec magica amuleta Homi, in
Lib. doli dæus Lufitanus.Huc referendum , fi fi facere .( Sur. k . lui .) nec vllus ſanctoruin Pfal. 45 .
Euturis · guramattendunt, quod Hiſpanicis pue patrium hoc vnquam improbauit. Nam Hom . 34.
ris ex Gagate ad collum deligini ,manu Diuus Bafilius damnat épociqueza cha - ın M2.185 .
in deriſum , inſerto iacra digitos primo racteribus ( nimpe magicis ) infignita .
res pollice , conforinata . Higam vo Incertus auctor in Matth. qui exitat in
cant . E ter Chryſostomiopera inuehicur in duo
Dico ſecundò , Quando in ipfos ver. nequim genera hominu ): primum ,
bis modo fcriptionis cruci
, um numero , qui cx huumodi , ad colluun fufpenfis
fazura vel fimilibus fpesnonponitur , più ipfi fanctiores volcbant videri , vt Pha
o ſanctum eſt , reuerentia caufa San . Ellaio.in:fecundum quiex eadem luc
Etorum reliquias, cereas ayni Dei effi perbia, quæ ad collum alij luipenderent ,
gies, Euangelium S. Ioannis , Pfalmum ipfi de capillis, vel veftinents lus largie in Maf .
Dauidis a , fimilia Sacra Scripture batur.Ipfe Diuus Chryſoſtomus mulier- hom . 73
teſtimonia ſecungeſtare collo appēja, fed culas illas reprehendir, vel quod non re
offe&tus qui inde oritur,erit fupernatura cta ,ad Pharilajca , id intelionc facerent ,
vel
Liber Primus. 43
vel,qiiod,per opinionis errorem , nona A ant précantationibus fuis nomen Chri
Dei gratia miraculofum auxilium , ſed fti qui iam non pollunt feducere Chriftia
abiplamateria , vel forma ſcripturæ , id nos, vt dent venenumaddant mellisali .
præſtolarentur, vt faciunt hodie , quidi quantum .) Chryfoftomus homilia vige
cuncdebere effe fcriptumn Euangelium limaquinta, ad P. Antiochen . Quid ve
in membrana virginea,vel literis , velli ró diceret aliquis de his, qui carminibus,
neisminiatis , & cætera . Sanè Chryſo O ligaturis vtuntur: tdecircumligan
ftomus eadem id mente reprehendit, ribusaurca Alexandri Macedonisnk.
Pleap. qua DiuusHieronymus, qui fatis indi miſmata capiti, velpedibus? Dic mihi
13. Mai. cat , Phariſaicam illam ſuperſtitionem bene funt fpes noftr &, vt poft crucem o
præſidium ab ipfis pictaciolis, non delu mortem Domini ,ingeniilisregisimagi.
per a Cuftode Ifrael , Deo Sabaoth , ex . B neſpem falutishabeamus? c . damna
Ipectantem ,fe reprehendere:item quod runt hæc etiam tempore Caroli magni
quæ extrinfecus gerebant, corum cul Pacres Concilij Turonenſiscapitulo 24
tum , & obferuantamintrinfecam , quæ & ipfe Carolus libro fexto , Capitulo
przcipua , negligebant. Denique in vi rum capitulo 72. & prius Conftantius
ta Sancti Antonini infeftationem quan Imperator apud Ammian.libro decimo
dam dæmonum, cumpreces quaſdam nono , & Antonius Caracalla, apud Spar
membranulæ infcripfillet , & in cubicu cianum in eius vita . Tales fune nefariæ
lo ante Deiparæ Virginis imaginem af illæ formulæ precum ; quas contra vul
figi iuſiſlet, legiinus difpuliſſe. Suriusto nera, & pericula ignis,aquæ & alia , qui
mno 3. fol. 34.) Auctoritas DiuiGregorij dam per mendacium adfcribunt Beaco
Papæ , idem probatepift.ad Theodeli- C Leoni, & alijs fanctis , & ( proh dolor )
neam quem iure ſuo ,ideft,Caluiniſtico , muli hodie geſtitant; quibus Diabolus
carpit lol.Scaligeriit Elencho c.8.verba ſemper tandem imponit , & quando
D. Hieronymicontra mentem eius de funtin ftatu pefli mo lethalis culpæ , finit
torquens.Sedbene, quod ouillum lani cos occidi, & deferit ,quos ante aliquo
tium iam deponere Scaliger incæpit. ties defenderat. Poffem nominare mihi
Poſterior pars conclufionis probatur probe notiun cui id accidit. Forunt Fran
canonibus , qui anathema fulninant in ci, cum ſuperioribus annis, cum Barone
eos, qui philacterijs (hoceft conferuato Danou , hæreticoru Germanorum exa
rijst) vtuntur , & fi clerici ea faciant, iu mina in Franciam irrupiffent; & a Duce
bent eos Ecclefijs eijci. Cant. 1.& 4.26. Guifio ftrenue debellata fuiffent; huiuf
quæftione quinta. qui canones quomo- D modi (chediaſmata collo cælorumferè
do fint intelligédi, & de quo genere phi omnium appéla,fuiflereperta abijs , qui
lacteriorum loquantur , petendum ex a cadauera fpoliarunt. Hoc genus fuperfti
lio canone,nempe vic.eiuſdem quæſtio tionis fublannat Lucianus, & Antoniū
nis,vbiinter cætera in hunc modum ſcri Caracallam fupplicijs compefcere con
bit Beatus Iſidorus: ad hæc pertinenı liga ftituiſfe teftatur Spartianus . Et Tatianus Oral.es
. tur& execrabilium remediorum , qua ars Affyrius hæc omnia refert ad dæmonú fra gene,
327 non commendat medicorum , feu in pre dolos, & pactaper Magos cum illisini.
canlationibus , leuin characteribus fu ta . Huc etiam refero quod ,devrfarijs ,
ſpendendis a.que ligandis: in quibus om . fic refert Balſamon Commen.Syn.ſex
nibusars demonum eft quadam peſtife to ,in Trullo ; Vrſas trabere dicuntur ij ,
ra focietate hominum et Angelorum ma E qui ar&torrapbi appellantur , qui quidem
lorum exorta .) quæ fumpfit a D. Augu in capite, totius animalis corpore tin
Itino libro fecundo de doctrina Chriftia Eturas appendentes, & pillos ex ipfo ton
ired ... na.idem alibiconfirmat D. Auguſt, his dentes eos vna cum tin turis dant perin
loet verbis: Finguntſpiritusmaligni umbras de ac remedia amuleta,tanquam con
quaſdam honoris ſibimetipfis, vt ſic de tra morbos faſcinantes oculos confer
cipiant eos,quiſequunturChriſtum . Pf re poffint. ] Huc pertinent etiam forinu
que adeo , fratresmei , vr illiipfi , qui ſe læ omnes, quibus immiſcentur nomi
ducunt per ligaturas , per pracantatio na ignota Angelorum , hoc eft alia præ .
nes , per machinamenia inimici, miſce. ( Cr Michael, Gabriel,Raphael ,hoc mi
E 3 rum
46 Diſquiſitionum Magicarum
rum fortaffis alicui videbitur; quia Tri- A los, et ungulasſuas populis pro ſanctitate
themius , & Rubb . alia quoque nomi tribuit , quique ſub obieniu Angelorum
na confingunt eorum , quos dicunt ef demones in fuum auxilium inuocat: fit vide mi
fe motores orbium cæleitium , item fa abomni officiofacerdotalis alienus , etc.] pudSur.
ca decernere ,& fatales calus adminiſtra Igitur ex concilij huius fententia ,dam-10.3.mër.
re , & mirifica quædam homines ab his nanda cuncta periammata , periapta li- lunio i
diſcere , & liiniles impietates, quibus ille gaturarum , & fimilia , vbi alia nomina Bonifa
liber ngan ſcatet . In Sibyllis quoque leguntur , quàın trium , quos facra ſcri- cii.f.194.
oraculis libro fecundo, hic verſus exftat; ptura nomina , Angelorum . Nomi.
iuxta quoſdam codices coure leszanats natur quídem Variel.4. Exdr.4. verficu
Ταβριήλ , Ραφαηλτουριάλτε . Sedin allis lo 1.Sed liber illecanonicus non eft,nec
libris habetis i Coninia ,sporin sarsia aia B tantæ auctoritatis , & in eorum reperias
ate , in quibus primum illud eft corru Ieremiel , quem nemorecipit : Aldeber
ptum pro lefeuin , tertium pro saatina , ui vero cætera nom na nonnihil ſunt de
Vt vocant eos ſritchenius,& alij qui cę . prauata ex ijs , quæ in Necromantico
lorum motores eos faciunt.Sednitor au ruin libris habentur . Sed de Vriel ac
Ctoritate , & ſanctione concilij Roma curate fcripfit Nicol. Serarius noſter
ni , quod fuit congregatum Romæ ſub comment.in capit. 12. Tobiæ quæft. 10 .
Zacharia Pontifice , ad damnandos er cum quatuor fequentibus . Illud quo
tores Aldeberti, & Clementis hæretico que attendendum , nec ipfis Angelo
rum Gerinaniam turbantium , vbiincer rum nominibus verbis Vtentes , ca ma
cætera , lecta vna oratio Ardeberti , in lis Angelis accommodarinr . cur non
qua continebantur hæc verba; Suppli- C hoc aulint , qui auſi ſic abuti nominibus
co vos Angelus Vriel , Angelus Raguel, Dei? audi procopium in Leuit. contra
Angelus Tubuel, Angelus Michael', quoſdain curioſos hoc vtentes prætextu
Angelus. Adimis', Angelus Tubuas , his verbis agentem . Attamen (obijciunt
Angelus Sabaoth , Angelus Simihel. ] quidam inuoc antZabaoth . Quid iu ?
Quibus lectis, Zacharias Papa ,interro impie hocfaciunt. Nam illam appella
gauit Epifcopos, ſententiam de his fuam tionem non Deo,ſed dæmonibus tribuuni,
proferrant : illi:damnandum Aldober et plerumque illi demoniaci vfurpant no
tum pronunciarunt , yc hæreticum : cau mina diuina , dam ea imponunt damonia
fa vero ſubdicur, & ipfum decretum con bus,quorum ambitioni feruiunt. hoc fit
cilij his verbis; o &to enim nomina Ange in precibus Magorum , quibus inferta ;
lorum , quæ in ſua oratione Aldebertus D magna ( fic vocant ) nomina.
inuocanit, non Angelorum , præter Mi
chaelis, fed magis demonum nomina
funt , quos ad preſtandum fibi auxilium CAPVT V.
inuocauit. Nosautem , via veſtro San.
Eto Apoſtolatu edocemur, o diuina tra Ars aurifactoria , quam Alchimiam
dit auctoritas , non plus quam trium An nuncupant, ad quam magie ſpe.
gelorum nomina agnoſcimus;ideft, Mi- , ciem fit referenda ?
chael , Gabriel , Raphael. Zacharias
veſtra On .
fanétitale, viconfcripia illius omnia igne
concrementur , fed oportunum eft, vi ad E ſtet , quo ſe vſque vires eius extendant.
reprobationem eius in fcrinio noftro con quare quatuor ſunt diſcutienda .primò ,
feruentur ad perpetuam confuſionem an ars ilta finem fuum conſequa ur ? le
Nunc verò , quia omnia peracta ſunt, cundo habenda ne in numero artiüins
de virorumqueſententia , quorum ſupé liberalium ? tertiò ad quam Magix fpe
rius mentio facta eſt , nunc pertra &ta ciem pertiacat ? quartò licita fit , an it
tum eſt . Vniuerſum concilium dixit : licita ?
Aldebertus , cuius nobisactus , for ne
faria comenta lecta ſunt, qui ſe Apo
ftolum cenfuit nominari, ci qui capil.
QVAE
Liber Primus.
47 .
A gimus; In tabernaculis Cham ,Aegyptio Pl: 7.57 .
QV ÆSTIO I. rum , & poftca;/erra Cham ,vocatur ip - P105
fa Aegyptus . hoc ergo nomen facerdo- 23 .
" An aurum hac arte veruns con . tes, vt reitimonium antiquitatis fuæ afſc .
ficiamr ? ruarunt, vulgo Miſraim dicebatur Ae 1
gyprus, vnde & hodie adhuc Turce, &
Vo quæſtio hæc cóplectitur, quid Arabes vocant,Mafra . Quare ſi Ara
naturæ ope fieri queat, & quid fieri bes voluiflenr ab Aegypto hanc artem
foleat? quorü non eadem ratio eft, prius denominare, & addere fuum illud , Al ,
quam decidamus quæftionem , quçdain vocaſſent Almaſram . Quid ergo ſ ? uſpi
noinine, & origine ſunt præmitiéda . cor , vt multa Arabum vocabula ,efle He
B bræum illud , & quidem ſolide. nec aliud
SECTIO I. Significare quam artem fuſoriam , fiue ‫תלמים‬
liquatoria. Etenim Hebræis, Alichim ,
ſignificat itinera ,fiuefluxus , ab Alich , Job 29.6
Quidfit Alchimia, et quando quod ſignificat facere,ambulare,ſeu fue
inuenta ? re . Viide ars liquans , feu fundens mee 75
Ni como talla , abiecta litterula , ab Alichim , fit lob. 245
ment.in 10 .
Kasih Omen Arabicum effe volunr , viri Alchimia, facillima forinatione . Quid
docti,& id indicate nominipræfi enim eft Alchimia , quam pyrotechini
xum , A1, vc in Almanach, el Almage cha , ſiue ignaria ars, reſolutoria , & puri
Atum , & fimilibus. Mixtobarbarum ergo ficatoria nietallorum quæ vt Chimid
vocabulü fuerit ,ex Arabico Al, & Græ- C ſpecies quædain eft, fic etiam aurifacto
co Xuw feu Xúvw, quodidem ac tundo . ria ,fiue Chryfopæia , ſpecies , quædam
alij Græcam planè vocem cenſene, сх . eſt Alchimie , quæ in extrahendo , fiue
Dialogo quibuseftIoan. Chryſipp.Fanianus.qui feparando , & in congregando , fiue'
chry deducit, παρά την χυμών, και άλλα coagulando ex alijs mecaliis auro , rora
lopala le, & fufione.Sed huic Græci fcriprores occupatur,vnde non malè Spargiricam
was in repugnane , qui plerunque fcribunt gew vocant nonnulli #dpa Torranxalása
Annal. ueiar: non gouttav. Sed quid zmutid li priv sà ſegregando , & congregando.
Suid .
gnificat ?quidam ex plutarcho tradunt Ad hanc quidam retulitullum Manlijver
Mer i ſunt .
19. lic Acgyptum lacra lingua facerdotibus vo
Ofr. cari Chemiam :&inde fufpicantur,voca Materiamque manu certa duplica- Lib. 4
is do ri Chemiam ,quafi Aegyptiain ,videlicet, D rier arte :
quia primi mortalium Acgyptij illam a & quia de Alchimicis dictum , per erro
Mizraimio Chami filio acceperine , ab rem , pritauit ,ideo (quæ eft Critica auda
Aegyptijs Arabes didicerinr , & 'articu cia ) contra veterum codicum fidem , cũ
lum illum fuum Al, addiderint; ab Ara tollendum , vt fpurium iudicauit.vtrum
bibus, Europæi acceperint; & nomen & que male ; nam & Manilijverficulus eſt,
arté, ve & reliquá fere inedicina, & philo & non de Chryſopæis , fed de bractea
fophiam Græcanicam.Nimis iſtibeni rijs accipiendus , qui malleando aurum
gni lunr in Arabes . Nomen eniin no!ū in bracteas , feu foliola tenuiffima didu
komanis fuit antequam vlli noti philo cunc, & dilatanc, & ſic ſuperficiem adeò
Lophi,vel docti inter Arabes, & quo Arz dilatatam quaſi duplicant Alchimici.cer
Lib ., in bia tempore adhuc Chriſtiana .Inuenias E tè nótam duplicant manu , quam igne .
Luna de illud apud Iulium Firinicum Latinū ſcri Non ſtatui de toca Chymica agere ,
prorem , qui tempore' vixit Conſtantini quam ego artein , qua medicinæ admi
Diochi Magni.ApudAegyptios quidé hxc ars niculatur, ſanè laudo , & veneror, vt play
irf vfu etiain Diocletiani tempore vide fiologiæ foecum præftantiflimum ;inuen .
tur fuiffe, lí Suidx credimus, & abijs for tricem auri potabilis, rei non minus vti
te Romaniacceperunt . Verum illud de lisad fanandum , quam ad alendum , ac
Chemia, merum eſt commenrum : Ae quoad fieri poteft, vitam prorogandam ;
1 gyprus enim non Chemia , led Chamia fpiritus eniin' fubtililli.nos ex inetalliss
leta a Chamo :ſic enim in Pſalmisle gemmis, plantiſque educens; quo ſubci
E 4 fioray '
2
48 Diſquiſitionum Magicarum

lora, hoc puriora, & quo puriora , hoc a miam excolendam adiecere ? An , quia
efficaciora reinedia præbet ;metalla de Cabaliſta nugantar Chamum in arca
purat;ſegregat perficit, lapides confiar , Noacho patriJuo libros de Magia na
aquain elicit ,ignem vegetat, & in igne, turali furatum , quos Miſraimo nito fuo
vegetato , ac quaſi perrenato , fpecunen donauerit,idcirco inter illosetiam Chy
cdit arcis, & efficacitatis fuæ , in humana mici libri fuere ? Sed Chamum (cimus
vita propaganda. Milii quidem dubium non philofophiæ naturalis , verum Main 11
non eft liquorem illum Olibij Maximi, giæ Dæmoniacx fuifle propagatorem .
cuius beneficio lucerna mulois fæculis có Hermetis Triſmegiſti non pauci fuper:
feruata fuit ardens,Chymicinn fuiffe ,de funt libri,quis quæſo , vel color tenuis Subdi.
In Hift.
Patami. quo Bernardus Scardeonus,ſcribit Pata in illis huius artis ?'eruene, opinor , qui artojo
wij ante aliquot annos , vrnam fictilem B Phaetontxo aula eo decorſerunt, quæ
cffoffam his inſcriptam verſibus. de Turri Babel , & quæ de terra promif
PLOTONI facrum munus ne attingi fionis , SS. commemorauic , & quæ
te furess Salomon in Ecclefiafte de meretrice ,
Ignotum eft vobis hoc , quod in orbe lia mores eius depingens,Spiritu ſancto af
tel . flatus, fcripfit, illi ad Chyinices myſteria
Namque elementa gravi claufit digeſta deflexerunt ; qui aufi diuitias, quasjęco
labore nomicæ prudentiæ , & nauigationiin
Vafe fub hoc modico Maximus Oli Ophir ,difertè acceptas refert Legum Hi
bius . ſtoria ; Salomonis alchimiæ adiudica
Adfirfæcundo cuſtosfibi copia cornu , runt . In quos ( ve niitiline agam ) ni
Neprecium tanti depereat laticis . chil dicam aliud quàm quod fatuis fole
Plutoni Deo diuitiaruin dedicauit hoc mus, ſanam mentemijsoptandam . Mi
fuæ artis fpecimen homo gentilis , diui nore longè periculo peccant , Aimar ;
cias illi acceptas ferens. Intra maiorein Ranconetus ; & Cardanus, qui Sibylle
illam vrnain ininor alia reperta , in hac , vaticinium illud ;
duæ ampullæ adfabre laboratæ , argetea εννέα γραμματ ' έχω, τετρασύλλαβος είμι
vna ,aurea altera: puriffimo quodamam YOHLE .
bæ liquore plenæ , quo lucerna multis ia. ad Arſenicum , admirandilapidismare
ſæculis ardensconférunca cenſebatur. riam tranſtulerunt , quaſi quatuor fylla
2
De ſola Chryſopcia ſtatuidicere , quæ barum , & nouem litterarum vox alia nut
velexadfperfis paucul pulueris aureira la foret. Irem qui Pandoræ poculumhoc syliptor
mentis , aurum multiplicat, vel'ex non deflecontendunt, ab Hefiodo notatum , quale
Glo'o
auro verum aurum producit , nam quæ fed hi plures Epimethcos,fola fpe reliqua
ex auro liquato tantun dem, velminus : quam Promet heosse x hoc grege fatean
atri producit , ſed purgatius, ca nomen tur oporter. Nec minusilli ſuaues,quiSi
aurifactoriæ non meretur. Chryſopeię: ſyphium ſaxum extollunt , & propter hu
igicur originem quidam nobis valde fa ius lapidis inuentionein meruifle nomē ,
Giunt antiquam , quipræclaro Adamiti quafi diuina ſapientis-autumant:propter
tulo libelluin quendam infignem obiru promiſuam in vulgus beneficijcominu
dunt,vt & alij Moyfis, & Mariæ lororis nicationem ,ad inferos detrufum fener
eius , & Salomonis, & Herinetis Trime per reuolubilis faxi ſubuectione damna
gifti, & Ariſtorelis , & Pythagoræorum tum . homines præparcè auari . Libera
quorumdam libros venditát: hæc enim E liores alij , cum Suida Co!chis auratam
omnia pro impofturis habenda duxe pellein auertunr . illud enim dipes To
rim, & ocioforum hominum foninijs . äruokpannori , Iafonis ;; libros tuiffe in
Quid ?an ,quia ab Adamo prima fcient membranis arietinis defcriptos, artis al
tiarum principia , idcirco & dehacille chimice doctrinam aurifactoriam con
arte fcripfit , quern de nulla conftat feri cincntes . Addunt alij , hoc illud aureumy
priſfe? An, quia Moyfesin omni Acgyó fuiſſe femur, gotovo je pot iuxta Laert.
priorumfapientia excellens , idcirco , & lib.8.Aelia.var.hift.lib.2.Lucian . & alios,
ipre,& foror eius.(mitor Aaronem non fiue( vccorrigunralij.) govorūv piur; au
idditum , & Befelcel ,) anirnuin ad alchi reum flumen, a Pythagora -in Olympijs
often
1 .:
Liber Primus . 45
oftenfum quod tamen Origenes ebur. À nes, qui circumferuntur quoantecedit:
neū appellauit lib.6.contraCelum.Hoc fictitium Morienum ( Erenitam Ro
illud effe apud Hippocratein mirabile , manum fingunr inepti Arabicè ſcriben
& imprimis ſacrum terræ opus, ex quo tem , ) & verum Geber, fiue Gebrunt
Hippocr. animantia, plantz ,alimenta pharmaca , Arabem quinon inuenror artis , vt pu
'epift. fortuna, & ipfe Plutus profluant. Hinc tant Fallopius, & Eraſtus,fed cultor , &
4 Gra• apparentquam vetuftam iſti originein ornatorprzcipuus.Hæc de originc ha
sria . arti arcellant . Equidem opinor vetuſta bui dicenda :
tem, ſed certa teftimonia ante æuin Ca
ligula non coinperio . Nam quæ dicta, SECTIO II.
mera funt coniectanea , nec magis cer
tum quod quidam probant ex Eld.lib.4. B De artis alchimice in auro faciendo
Cap.8. verf.3. Quomodo autem interrog. efficacitate .
bis terrandicet tibi: quoniam dabil
terram multam magis, vnde fiat filtile ,
patuam autem puluerem unde aureur nis contencioſusin
Mironmemibilia trahatu r . Culo
contrarium for
1
Fr.) Hoc enim perſpicuè non ad artem res alchimniæ affirmatiuam , adeò tuen
fuſoriam , ſedad naturales metalliextce tur , vt & perfectius aurum ſuis ſe forna .
fx puluere productionein poteſt refer culis fouere , & educere , quam natura
ri. Sitamen quis contenderet, admate folita, contendant: olores contra Chy
tiam auri tranſmutatoriam pertinere , is micorum , omnia huiufmodi, vt præfi
kciar ,nequeinfallibili ſe teſtimonio nici, gias , ludibria, &merosiactacorun bon
quia liber ifte apocryphus eft , neque lo c bos opinantur. Equidem puto inter hęc
co claro , & aperto antiquitatem artis ſe extrema, vt fit,niedia via tutiſſime incea
probare.Cæpiffe fub Caligula docet Pli di. Videamusbreuiter, quid pro vtraque
!1.33.bip . hius,rationem ex auri piginento aurum
parte diſputari quear .
liquandi,fed mox delille. Foditur hoc Tres inucnio fententias . Primaeft ,
inSyria auri colore , fragili lapidum fpe non poffe aurum verum fic produci. Ses
cularium modo . Vim eius magnam Ca cunda, poſle aurum quidem quaſi veru;
ligula ,auriquam fanguinis non minas ſed quod tamen pro vero, nec licear vē
auidus excoqui iuffit ;& planè fluxit au dere æquali pretio quo verum venditur:
rum excellens ,fed ita parli ponderis, vc nec liceat illudin medicinis exhibere .
detrimentum fentiret.nec poftea tenta Tertia perfectius , & purius auruim fic
tum ab vilo . Diuturnum poftea ſcripto' D fieri poffe, quamquod in tetrę viſceribus
tíbus ſilencium fuit . Víque ad Diocle gignitur. Prima fententiaeft Toftati in
tianum fluere . Nam Suidas auctor eſt, Exod.c.7. q.10: Aegid. Romani , quod
cum coregnate Aegyptijres nous ino lib.3.q.8. qui Auicennam quoque pro
lirentur, cæde multorum illuftrium viro ſe cirat , fed male . nam Auic. verè cen
tum in ipfo exordio' hoc incendium fo: fuit contrarium , & ex profeſſo de hac
piturn fuiffe , & conquiſita tuin ibivete arte fcripfit ) negarunt etiam Auerr. in
tum de argenti, auri
& fufione fcripta , lib 1. de Generat. Aponenſis,diffe.209.
omnia tyranni iuffu flammis etadita , né Sed & ipfemer Chymicus Paracelſus
cx illa arte dítati Acgyptij, pecunijs frc lib. de Piloſoph . & videturid voluiffet
6, Romanis in poltcrum rebellarent . Bernard. Górnetius a Medis docto , &
Sxidas Aliquot annispoftea Zozimus Græcus E falito opere de fale lib . 2. ar.num.zo. fe
its Diocl. fcriptor vixit, cuiusdeArte ſacra , & cúndæ editionis fol.168 .
Chryſopcialibri M Scripti afferuantur Secunda ſententia ( vt opinor )'verè
in Regis ChriſtianiſſimiBibliotheca FO fuit D.Tho.nam licet, vbinoluit queſtio 1.2.9 :77.
tis bels : vbi & Blemmidæ liber de cadě nem decidere, ibi exhypothefitātum lo a. ad 1.
Chryſopæia dicitur exſtare . hicille Ni cutus fuerit : cainen vbi abfolutè & deci
cephorus Blemmidas eſt', qui fub Duca fiuè locutus , ibiapertè, & clarè hanc ſen innsåt.
Inper.mulca præclara philofophiżemo rentiam tenuit, produci pofle aurum , 4.7.9.30
nimenta edidit . Zozimo Græcuin ati quoad externasqualitates , fed quod ad Add. ar.
tiquiorein , non noui: illo Arabes om intrinſecā agri perfectionem no pertin- zo
gat:
Diſquiſitionum Magicarum
gar : quod etiam Caietano , & reliquis A ne ſui lapidis .Coueniunt, beneficiolas
Thomiſtis placuit poftea citandis, pidis hanc transformationem tribuen .
Tertia ( ententia eftomnium Chymi dam ; fed huncipfuin lapidem , quo ap
corü , & præterea Timonis in lib. 3. Me. pellent nomincsnon conueniunt. Lon
teor.q. vir. Antonij Mirandulani de ſin gum ſit omnia. Merculini, Treuiſani,
gula.certani.lib . 10.Marcelli Palingenij, Faniani ,Vallenſis , Roſarij , & aliorum
Cardani, Lacinij, & aliorum , quam ac nomina congerere, quæ funt ſignifica
curatetuetur And. LibaniusSyntaxi 2. tionis planè diuerfæ . Ex paucis cætera
lib .1. fingularium . poflunt dijudicare, vocát YouTufhEPH'N
Quartam his fentétiam poffemus ad aquam viuam, aquain vitæ , aquam fic.
dere Pyrrhoniam , & Academicam Du cant , lignum vitæ , fanguinem huma
bitantium ; qui fatentur fibi non fatis li- B num , lac virginis , Mercurium philofo
difpu. de quere: quam puto verè communiorem phorum , draconem , coruum , laton, eli
Magia.. elle hominum huius ætatis . Ex noftris xir ,medicinam morborum omnium ,
in 2. 2.di
illam defendere Benedict. Pererius , & id, de quo qui bibit non moritur, & fimi
put.b.9.
13.pwd. Gregorius à Valencia ; nam de bonirate, lia partim ridicula partim pegoatia ,par
& perfectione alchimici auri dubitant; tim irreligioſa .Modos operandi diuer
& lufpicantur, nunquam ab vllo verú , liffimos comminiſcuntur, & de eo inter
& perfectum aurum fuiſſe productum , fe digladiantur ; cum Brachefco certar
& Valentia quoque indicat ftudio ,& Tauladanus , Villanovanın impugnat
arte humana vel non poſſe , vel vix fie Treuifanus, alijalios , & inuicem fatuos
ri poflc , Quod dicemus ? amicus Pla ignoranteſque nuncupant . Sed de la
to amicus Socratesi, fed magis amica . C pidis materia forte faltem confentiunt ?
Veritas . nihilminus. funt qui ferri ſcoriam , funt
Axio. r.Nullis idoneisargumentiscon qui ſalem ,alumen ;magneſiam ,cadmia ,
trafentientes conuincunt aurum verum Calcanthum , arfenicum expofcant : funt
per alchimiam fieri nonpofle . Ad pro qui obtrundant bufones, capillos , ouo
bationem huius concluſionis ſufficit o rum putainina ,menftruum Huorem,vel
nusprobandi transferre in aduerfarium :: humanum fanguinem . Reſpondeo, tam
quia eftconcluſio negativa: & adfirma diuerfis nominibus eandem rem figni
tielle impoſſibile ; incumbit onus often ficari, ſed his vfos fcriptores ſcientix oe
dendi, curid fitimpoſſibile eò qnod is cultarda caufa, quam non voluere paf
contendant feididoneisargumci, pof fim intelligi , licuit land Aegyptijs fym
fe conuincere ; quod'nos negamus,Ve- D bola fua adhibere , licuit poetis perme
funtarne ſic poreft conclufio probari,ne Caphoras , & fabulas f pientir principia
que ex parte materię , feu ſubiecti;ncque occulere, licuit Ariſtoteliſe dictorum ob
ex parte modi repugnat naturæ talismę fcuritate , vt fa pius folet, atramcnto in
tamorphoſis . Non ex parte mareriæ. uoluere ; ipfæ facræ litteræ in Parabolis:
nam illa eft alterari, & corrumpi apta , loquunrur.cur cilpas ', ni di li diuerſis
& perduci etiam apta ad formam præ nominibus luſere ?Si quid minus aptè , &
ftantiorem , & eft capax forma introdu feliciter , & piè,ignofce.rem vide ,verba
cendæ . Non ex partemodi: quiamo deſpice. numqua rei vericarem , aur artis
duseſt , per decoctionem naturalem efficacitatem , ineptia ,aur infatida docē
ignis,qui decoctionem naturalem calo tis potuit extinguere . Deinde quid mi
sis naturalis proximè imitatur . Quid E rum hani quoque artem habere ſuascó
ergo deſit Faut fi quid horum , often pulfationes diflidențium ; quibus nec
datur . philoſophie pars vila,nec miedicina, nec
Ocendere conatur fequentibus argu iuriſprudencia, nec Scholaſtica Theolo
gumentis, quæ figillatim diluemusadfu gia nofciturcarere ? Diffenfio illa de ma
la ſolutione Primo argumentantur ab teria ,vel verborum eft, & nominum , vel
. artis ipfius incertitudine , & diffenfione fanè fuir, cum atsminus culta , & 'magis
artificum , qum chymiciincer le nec co incognita : periti in fulphur, & hydrargy.
meniunt in modo loquendi ,necin mar rum conſentiune
do operandi , nec de matena , apt Aomi Probant pofteà, naturam metalloru
ab
Liber Primus. SI
abijs ignorari. Primò quia conſent illa A qui cætera adhibet arte requiſita, etiamli
viuere , & nutriri ;cuin Cardano : velfu rolæ effentiain , & vim ignis ,& principia
perioris ordinis animam habere verum diſtillationis ignoret . Quid igitur , G
valdè reconditam , cum Fr. Georgioin qui naturam ignoret metallı , ſegregatio
Harmon , mundi. 2. quia lapides putant ne, congelationcque quæ requifita , cx
effe reiectamenta sideruin vt Paricel teris quoque omnibus peritè vtatur,mi
ſus) metalla verò adipem , & medullam nuſne ad fatum compofitionemq ; eius,
lapidum ; & proinde metalla cæliefie quam ad alcerius , nihil ad operationem
præftantiora excrementa: 3. quia vnică effectumq; amplius præter caufarum co
volunt eſſe perfectam ípeciein metalli, gnitioné adijcientis , vis excoctrixigniu
nempe aurum ; cæteras eſſe tantùm ru eft effectura ? Intelligentiæ igituriã ignis
de , & incohatum aurum , dequo mox B particeps, qui vnum inter , & alium no
plura. t . non habent perſpectam auri fui uit diſcrimen . Pone autem aliquem ,
caufam efficientem . qui foli calori effi qui op inè metallorum naturam noue.
cientia m tribuunt : quo tamen folo non rit: huic certè nihil argumentatio hæc
poteft auri ſubſtantia perſici . Oportet oberit , quoad auri produétionem : po
cnim vt fola quæ fubftantiam primum terit ergo produci ab aliquo , fufficerent
calore concoquat , & commutet ; Fri iſta : dicam tamen quid de ſingulis illis
gus deinde & ficcitasterrena, faciant a cenfeam . Viuere & nutriri metalla , vt
quam concreſcere. 5. deauri materia val animam habentia vegetatiuam : id non
admodùm abfurdum eft ,fed fateor ve- Liby.
de diſcrepant . Gilgil vult eſſe cinerem
exterra genitum , aquæ
& miſtum: Bra nus , quod Ariftoteles cenſuit n , ec lapi- mag.mo.
cefchus vitriolum ; plerique fulphur , & C des , nec foſſilia huiuſmodi viuere vel rah
argentum viuum , nec deeſt qui arſeni nutriri : excreſcere autem , per adiectio
con addat.quain re indaganda viden nem materiæ ,decreſcere per fubtractio
Plin.l.36
tur,vtvmbri , indicium fagæ naris ſecu nem eiuſdem : cùm verò Plinius , & alij , CAI.com
ti , certum ſane , vr ad ceruæ cunabula dicunt ea concipi, parturire,viuere,fene 19. La
perducat : fallax in rerum cflentia diſcer fcere ,mori metaphoricè tantùm loquú- Bapı.AL
nenda.Præterea quomodo poffunt mix tur . ſed de hocplura Scaliger, Fallopiul- bertus ha
ta refolui in mixtum illud , ex quo proxi que. Volo cum illis liberaliter depaciſci. edifi.c.ge
me generata fuerunt? nonne prius opor Eſto , non vivant metalla : quid indè : fa Staiga
tet refoluantur in corpora fimplicia? cilior profecto inanimæ rei in aliam ina exercic.
igitur fi , quod eorum eft fundanneri nimani, quam animatæ in animară erit :Fallo
tum , metalla in fulfur, & hydrargyrū D tranſmutatio . Paracelliſtarum illas locu demerak
reſoluuntur,certè hæc duo nequeunt ef riones ſanè non ſatis rectas nec commo los
ſe propria metallorum materia. dasſed improprias, &translatitias, nihil foffil
Hoc argumentŭ multas inuoluit quæ moror : loquuntur illi inquinatè ſentiút
ftiones, quas fi velim exacte diſcutere , perperam , eosnon defendo : de relo
non fectionis vnius, fed libri opus inte . quor, non vocabulis. Hoc vnum veril
gri futurum . Vno fortaſſis verbo præ ſimum puto ,neq; negari poffe , plus hu
ftiterit abfoluere , vt hæc illis omnia Jar midi pinguis, & fi vis plus adipoli elle
giamur , nihil aliud conſequi , quam al Yucci in metallis , quản in lapidibus ac
chimicos fic opinantes non eſſe veros gemmis, hinc enim metalla ductilia , &
philofophos, neque cauſas operationis dilatabilia ſunt , quod lapidibus obaridi
lux tenere,nec operari ſcientifice, fed E tatem , & ficcitatem denegatum . Vni
duntaxat cfle nudos faturarios pyrote cane fpecies metalli fit, mox videbimus.
chinos,mechanicos, & non philologos . Deauri efficiente cauſa conſiderandum
nullo autem pacto conſequitur , proban puto longe plura requiri, vrex terra, atq;
dum quod erat,auruin ab illis conficino vc ita dicam elementis ferè nudis primu
poſle: non enim gladium non facit,fa corpus mixtun exiftat , & coaguletur:
ber, quia qux ferri natura ,quæ gladijad quam requltantur, vt ex mixro jam coa
pugnam rotatio vibratioque fic accom gularo , & .exiſtente aliud conficiatur
modata, neſcit: non aquam roſacea mi mixtum , duntaxat differens perfectio
nusperfectam Chymicus elicit , quam ne . Auci fubftantia , ex terrx puluere,&
aquæ
37 Diſquiſitionum Magicarum
aquæ liquorc, in veniscauernarum folo A capiamus ergo exempli gratia, aurum .
calore non poteſt perfici , ſed frigiditas hoc auruin materiam reinotiorem ha.
quoque , & ficcitas requiruntur; poftquá bebit ,exhalationem quandam humecta
verò iam ſemel metallum coaluutin me yna ex parte ( quæ materia liquida à qui
tali ſubſtantiam , iam ignis folus poterit buſdam vocatur , vel aqua intrinfecus
fupplere ,quaad perficiendum coinmu vnctuoſa, ab alijs vnctuoſum aqueú in
tandumque illud in alterius metallis, qua corporatú, vel humidum liquidú )ex alia
licates erútneceffaria, quia qualitates illz parte habebit terræ portionc craflam , &
acciderariæ funt, & quæ actiuitatis ignee viſcoſam :ſic huic terre aquailla pinguis,
vim non exſuperant. Quod exemplo po & aerea commiſta , corporatur in pri
teft declarari. nam fandaracha naturalis mam , & ( vt fic vocem ) elementarem
Gal. lib. nó poteftgignicitra frigus illud:fedpoft B auri materiam · Hæc materianon eft
piimedia quam plumbum femel in terræ vifceri adhuc propria auri materia , ſed eſt ma
cam . fac. bus genitum fuit , fi illi miſceas acetum , teria communisomnium metallorum ,
Pli.l. 34. cerullam conficies : vt verò ex cerurla & etiam lapidum . etenim fi plus habeat
prodeat ſandaracha nulla iam opus refri ariditatis,deficiente humiditate, fic lapis:
Photo by : geratione,fed fufficiet ſola aduftio ,vt lan fi plus habeat pinguedinis humidæ , exit
6.6. Aeti: Laracha fictitia feu ſandyx Syricum na in metallum : & propter copiam huius
35 lib.z. fcatur . Orichalcum quoque ſine frigo humidi , nitidi ,puri,ac ſolidi,ſplendida
Amat.in reex ære, vitri puluere ,& calaminaris la adeò , ac nitida ſunt metalla . Et hæc eft
Diofc.
5. cnari li. pidistinctum fit; ſolaque decoctione,& fententia Platonis , & Ariftotelis ac le
63 percolatione per ignem indiget :cùm ta quacium : Neque huic ſententiæ repu . Plato in
vide pl. inen foſſicium , & naturale,fi quod eft c goat (meo iudicio) eorum Chymicorú, Timeo,
, .
li . Van huiufmodi, etiam frigus illud poftularet. quiphyſica principia norunt, & ample - 4 .& Cal
Deeism Quid, quod & Plinius,cenſuit, foloigne Etuntur,hoceft non empirici, ſed philo- phidius.
Technis lapides in as fundi, & ferrum gigni ? Jogi funt, ſententia . Tales enim facile Arif.li.
Ischnia Quid , quod & fola decoctione ferrumi affentiuntur huicremoto principio me- in ;Merce
. Ter.
6. 8.11.26
5.27. Ari. fit souwue Græcorum feu Calamiſch tallorum omnium . Equidem mihi vi phr li.del
fol. li. 4 . Hebræorum ? quod nos hodie chaly detur negari nonpoffe . Quæro cnim , lapid.14
Mereor. bem vocamus fiue aciarium , veteres num argentum viuum, & ſulphur fic im ni Lacini
VADNOC Latini. ferri nucleum , quia proprio no mediate ex inateria prima fincenata : Gli Mino
sius dels) mine deftruebantur . nam chalybs illis adfirinas , quæro qua diſputatione præce Chemica
6.7. dib .
Mag.l.2. idem , quod ferrum in genere . Neque dente hæc potius , quam alia fornia , ſit art.c.13.
delapidi in his alio frigore opus, quam cùm om- D introducta? ſi negas ; iimmediate pro . Alb.lt.se
bus ir.3. nia peregitignis, vt ainc materia ſe ad dijſſe ;quære quæpræceſſerit ? noenim mez.11.10
de rebus
bis.Hie, naturalefrigusrecipere ſinatur:vel aque omni forma potuit illa materia caruiſſe .• 6.2 . Con
lib. 2.mi. iniecta citius refrigeretur , & induretur : Negandum itaqueid non eft : ſed vlte- raren.li.
full.c.l. Porrò quá ſubdunt de auri materia dif rius progrediendum ,& poft hanc mate 3.philole
6.6. Geor.
fonantiam , obftrepit illa, non obtundit . riam communem adeò remotam , qux
Agricole
cedo, quam illi effe volunt ? quanicum renda quędam materia propinquior.De dere Mo
que dixerunt , ex hac etiam cætera me hac eft omnis , diſcepratio : Cenſuerit tall.
calla conftare philofophi chymici con itaque illam materiam remotam , non
fendent , fi facilem fore ad aurum uanſi fubito prætermiffis medijs ab extremo
um . Scd doctiores conueniunt in vná ad extremú progredi,& quod dici folet,
ſententiam : quamego quoque ſequor, E per falcu promoucri:ſed primo gigni im
& fic Ariſtotelem cũ his auctoribus con perfectiora quædam , & fic natura pro
ciliari poſſe puto . Non agitur nunc de gredi ad perfectiora . Exilla materia re
materia remotiſfima , quæ eft materia mota primum gigni ſulphur , & argen
prima , quam candem eſſe nemo addu tum viuuin fiue uspeépz upos : iftud potiſ
bitat: ſed agitur , de materia ſecunda, Gimum coaleſcere exhumido iſto pin
quæ iam certis formis eſt imbuta . hæc gui, & aereo ( ideo adeo mobile eft : ) ex
rurfus eft , quædam remotior, & quæda terræ verò pinguedine ſeu viſcoſitate po
- propinquior.non enim ſtatim ab vltima tiffimum gigniſulphur . Sulpur iftud po
ad primam hic immediatus eft crāficus : Itea in metalli generatione fungi vicem
viri,
Liber Primus. Y

Anicen. viri , utpayupovvicem feminæ volunt' A nunt , ac impugnant fequentia : qui


eti, a Chymici : hocparum refert , credide bus ſigillatim ac ordine folutiones ad
Geber.' rimpotius vtrumque agere, & pati in in iungam
Lullus, uicein , reactione. Nec conuincit con Primùm ergo adferunt illud Rogerij li.demi
, ali trarium quorundam obiectio ; nec in ple Baconis; licet natura potens fit, mira rabilibus
tik . dif. riſque fodinis fulphuris, vel argenti viui, bilis : tamen ars, viensnaturapro inſtruistinn
libi, " inueniri aurum ; necin auri pleriſque in menio', potentior eft virtute naturali. tura ,
ueniri fulphur , aut argétuin viuum . ſuf Hoc ergo videtureffe falſum ; tum quia
ficit enim ,in quibuſdam veſtigia horum nihil poteft ars humana , quod viresſu
reperiri, vt pyrotechnici fæpe experti . peret naturæ ( quæ nihil eft aliud, quàm
Ec, vt ex liis gignantur,tanquam'ex ma ordinaria Dei in creaturis diſpofitio :)
teria ; fic in hæc furfusmetalla refoluivo B quare ſi quis effectus producitur, quina
lunt chymici, & hanc refolutionem odo curamrerum ſuperet: ille non humanus,
-te probant, & guſtu ; ſe in inaterii refo fed vel diuinus, velprodigioſuseft; cum
luca qualitates fulphuris , & argenti viui quia omnis ars mechanica naturæ , vt
dictantes inuenire . Quoniam verò hic bafi, inſiſtit , & eam imitatur , nec fuis
agimus de accidentarijs duntaxat diffe poteft conatibus operum naturæ perfe
rentijs , quibus hæcinanimata dignoſcū Ctiones adæquaræ . Nam veriffimè Fa
tur folis : truftra obijcitur odora canum bius , ita ſcripfit; imitario , quæ artis eft
vis . Non enim dicitur hec refolun in propria , nunquam tam feliciter natură
fulphur , & hydrargyrum formale, atq ; exprimit: quin inter hanc ,o illam fem
-perfeétum , fed in inateriam quandam , per aliquid interſie, ipfaque veritasplat .
quæ ſulphuris , & hydrargyri qualitates C ribus parafangisſua ſequentem veſtigia
pleraſque retinens,fatis indicatformam bypocriſin pot ferelinquuar . ) quinoget;
præcelliffe horum foffilium : ficut homo iubendus agri lilia cum veris,Dedali vo .
occiſus cum eſt, & iam cadaucr fere diſ latum cum altibus comparare , & cum
folutum corruptione, indiciuin facit fæ Praxitelis aut Phidiæ caballo hoſtiles
tor , corpus illud carneú fuiffe, aut quod manus effugere. Reſpor. Comparatio
fimilius ,cum falem ,vel faccarum in ali. nem naturæ , & artis inſtituiduobus mo
quod ferculum diffoluis , fapor indicat , dis poſle , primo præciſe ac nude ſola că
ſubſtantiam illarum rerum condimenti fola conferendo ,vnumque altcri , fiue
huius materiem fuiffe : & odor aquæ di vtriuſque potentiam , feorfiminuicem ,
ſtillacæ , fatis apertè docet , qut herba & mutuò componendo , hoc fi Baco
diſtillatæ fuerint. præterea noeft necefle D nus voluit, vt inde fornaculisfuis catri
tes omnes reſolui in proximam fuá ina buat,quæ naruræ denegata ; fateor om
teriam , nec corpus reſoluitur in ſemen : niillum reprehenſione digniſſinú fuil
fed fufficit reſolui in materiam remotio fe , & argumento contrarium ſolidepro
rem , fiue elementarem . Ad vltimum bari . Altero vero modo poffunt iftaco
itaque argumenti membru dicimus me parari,non præſcindendovmun ab alte .
talla refolui immediate in illa ſua princia io , ſed extenſie ; v.g. artificium huma
pia , quando alterantur ,& pér alteratio mun cum ipfa natura; qua in compara
nem definunt videritalia metalla , & tione, artificiâ præfupponit naturæ vim ;
fiunt quid liquidam , vel aridum , retines plus autem tum pofle artem natura ſub
principiorum illoruin qualitatesmulcas ; pixim, & adiutam ,quapoflit natura ſola
& cum hoc fit , tunc quodammodore Ephurimis patetexperientijs.Sic enim na
foluuntur iterum in corpora fimplicia turalis operatio niuatur, accelerarur , &
feu elementaria, ner.pe in liquidum hu perficitur per humanam indutriam , &
midum , & terreum pingue : ficut etiam artein : quod voluiffe dumtaxat Rogeriu
paulatim , per varias alterationes pyro eius verba indicant, & veriſſimum eſt .
techniæ ,principalia illa proxima in iſtud Secundo reprehendunt quod dicitur
vel illud metallum coaluerunt . à Chymicis, vnicum effe perfectum ine
talluin , fiue vnicam metalli fpeciem (au
Tertiò argunentantur : fundamenta
Chymicorum ,fipenitus infpiciantur,vel rum ) cæterametalla dumtaxat eſſe auri
falla effe , vel prorfusdubia : & propo inchoacionos: & ideo tam facilemetal
la
Diſquiſitionum Magicarunt
La rcliqua ad axum , natura lem ſuā per- A Paulo, & tamen P.& P .fpecicnon dir
fectionem , reduci ; quam homo ager ferunt ) fedprobari præterea debet; quia
Bil , in ad fanitatem , & ouum ad pullum.Hoc homoeft rationiscopos , cquusnon cft ;.
Atis ww . illi triplici ariete libi, noncam quatery fic etiam quod aquila , & lco different
quam fubruere videtur: & ita mihi quo fpecie,non probandun tācumeo , quod
que aliquando vifum :nuncmaturiusre ratiogenerica illis competat, fed ctiam
perpenfa , videoilla ipfa , quæ tum attuli quia vtriuſque effentia diuerfa eft , cum
;
argumenta viobrelli folent, faccis la vnum fit volatile , aſrud beftia , feu gra
Acis , aricrisimpetum infringere : poſic diens . Sicigitur ,non quia hæc defini
commoda explicationeexarmari, & 1 ciocadem , qiwe auroycompetic argento :
eneruari . Arietes iftitres erant criplici ideo hæc duo fpecie diſtinguuntur : fed
teſtudine contecti . Primus peticwide B fequitur folummodò ambo hæc'inctalla
finitione metalli , quam Geber , Petrus effe:argentum quidem imperfecte ,quia
Bonus , &multi chymiciadmitunt :me poteftperfici,aurum perfečtiffimè,quia
tallum , eftcorpus fóſile ,durum , na ncquitin metalli cariòneperfici. Intan
juram fuam feruans, malleodilatabi ti iuxtà ac viro conuenit hominis dctini
Is. Sed hæc tota definitio æque conuc tio ,vt & vitulo , acboui animalis : fed in
ait argento , & plumbo , acauro ; æqud: fans adhuc perfici, & definitionismem
ergo funtmetalla, atquc aurum . Refpon . bra perfectius poreſt participare : non ta
differentias rerumcrentiales ,præterqua men infans , & vir ſunt hominis fpecies:
hominis,nobis elkeignotas: idco nosco idein de alijs metallis, & auro ftatuen
gi definitiones fornarcabaccidentarijs: dum , nam alia illa nararaadihocinitio
differétijs, quæ poſſuntfiepe communes C nuit, vtqucant adaureamperfectionem
effe pluribus; quæ probabiliter videntur progrcdi.
fpecie differe; vellici ſi definias cancm , Verum hicnouæ ſuboriuntur difficul
certè dcfinias pet proprietatem lacatus cares, nouifcopuliaffurgunt-dicarenim
hyæna tamen hunc imitatur, quæ canis: aliquis, hic fequeretur ,naturam
fic face
eít : & lictorum iftud congeftunt ,canis: pius à ſcopo ſuoauerrare; quàm fincm .
nö eft aniinalirrationale; quadrupes,ve fuumconſequi;quodconuicium ferre
lox Tatrabile, conuenict etiam hyeriæ ; na cur im Dcum . Naturæ quoque aberra
& illa erit,animalirrationale, quadrupesy tiones , de fuis inferioribus , more ſpe
velox ,Vatrabile - Nemo' tamen inferat cierum ,non ſolentprædicari, quia natu
canis nomen hyenæ competere, velhye ra'non multiplicar terum imperfectaru !
nam æquè carrem effe : fed potiùs infe- D indiuidua vividemus monftra fterilica
rendum , quiddáin Hyena reperiri,quod tis damnomultata ; hæc aurem metalla
in cane fit perfectius. Sic dico definitio de fuis indiuiduis rectè prædicantur ; vt
nis huiuſmodi accidentariæconditiones argentum dehoc vel'illo . Refpon. Non
infingulis meralbs inuicntas , non con aberrat à fcopo fuo natura , quia finis
uincere fingula fæc, quibusconueniunt cius eft, rerum varietate hunc mundum
metalli ſpecies eſſe . Namhæcnon eft: ornare : & perfectiora vult efle rariora ,
conuenientia generis in ſubsantia , led ! fit autem hominumauaritia , quimccal
dumtaxat quafigeneris impaccidentibus .. fà effodiunrpriuſquam ad debitam per
Spectficæ narnquediffererniæ abellen fectionem perueniant; vtininusauri fit,
tiä rei fünt deſunendæ . Quare vt aduer quàm cæterorum metallorum . Sicuti
Sarij probenra definitione,identitatem E quia vituliplerique occiduntur à lanio
genericamy ; necefle eft prius probent , nibus, idicirco paucioresboucs exiſtút:
vel fimul , & conſequenter probent ,prę fihis parceretur, boues fiant ; fiillis ab
tenfarum fpecierum differentiam ellen Aineretureffodiendis paulatim aureſce
cialem , velquid'ei quodammodoæqui rept. Enunciandi verò ratio , quædam
pollens ; v.g. Homo , & equus fpecies: eft fpecierum ;fiue generica ; quædam
funtſubanimalis genere , id probarine vero merèaccidentaria . Monftrorum
quicodumtaxat,quodammalisdefini de inferioribus attributiua enüciatioac
to , quæ tamcireſſentialiseſt, congeniar cidentaria poteft çquelocum habere ,ac
Frique ( fic enim conuenit Petro & argentijauti ,& c. licutenim dicasrecte ,
hoc
11.11 . Liber Primus. 55
hoc gas eltargentum , fic etiam rectè A rum fabricam ,fed ad qualicatum prima:
dicas , Gorgo , eſt monſtrum ; ſphinx rum maiorem , minoremue participa .
ett monſtruin : & ficutetiamdicas va rionem ,conſequuntur . Si plus habcant:
fis huius effentia eft ſtanca , vel materia terrenæ admixtionis, fient ferrum , æs ,
ciuseft ftannum ; nihil prohibet, quin plumbum ; fi plus acrei liquidi, ficnt fta
verè dicas ,pygmæusiſte eſt monftro num ,argentum aurum . Conatur qui.
fus, vel ſubſtancia huius pygızieſt mo dem natura ſemper aurum producere ;
froſa. Scd parum hxcadrem quæ do ſed , cùm ncquit co mineralis decoctio
prædicatione. Quia reuera , non quic pertingere, contenta eft alioruin mctal
quid imperfectum adhuceſt , co nomi lorum gencrationc pro modo virtutis ,
ne monitroſun eft : maximè fi aptum & materiæ proximæ diſpoſicione . Si
fit perfectionem fuam recipere , pullus B non fatis mulcum adfit ſulphuris ſubtilis,
in ouo non eft monſtrofus , viculus non ac rubei,adlit tamen ſatis hydrar gyi
cſt monſtrolus , infans non eft mon ſubtilis,& alibi;fiet argentum : G verð vis
ſtrofus , quia hic ad virum , illc adbouč , ſulphuris excedat, & vnctuoſum illud
üle ad gallinaceum tendit ; etiam ſunt liquidum omni fit ex parteprobe defę ..
poteftate, quod actu futuri.idem de mc catum ,produceret aurum .
callis alijs ab auro dicuntChymici . Sce Tertius illorum aries erat . Namquã
rilicate damnata ſunt tantum monftra conquiefcere naturam , fponte fua : fed
perfectorum animantiam ; non infecto moueri , & molili donec perfectionem
rum ,non inanimatorum . Atquc ica ruit fuam fitadepta; metalla verò hæcappa
hæc replicatoriamachina. rere omnibus,eriam preſente cauſa effi
Secundò contendunt aduerfarij pro- C ciente , in venisſuisconquieſcere , nihil
ximam mctallorum omnium materia ſolicita , vt in aurum transformcntur , li
candem effe non poffc , fed vniuſcuiuf cet enim centum annis illis permancant
que ſpecici debereeffe materiam proxi non impedita ,nunquam tamen magis
der mam diuerſam , quod etiam nonnulli illa aureſcent, fed in fuo ftatu permane .
gulie. in Chymici fatentur , t & probatur: quia bunt, fertum , plumbum argentum .Si
Carredo diuerfæ fpecie formæ candem (pecie ficigitur quictaiacent , fuamiamnacha
materiami nequeunt informare : vt de ſunt perfectionem . Refpondent Che.
20. Bra animahumana & equina patet , quaru mici , & benèreſpondent nos hanc con
Taw. neutra corpus alterius aptacitinforma mutationem deprehendere non poſse :
lalui re ; videretur alioqui, vetusillud deliriú ſed cur nequcamus, incredibilem red .
ftabiliri poſle : omnia ex omnibus , fiue D dunc rationem : quòd ad alteriusmetalli
quodlibet ex quolibergigni : & fic , fire. in aurum metamorpholim millenami
motæ inaterię ſufficeret identitas, poflet annorum tempusrequiratur. Quis hoc
vous Alchimicus alcecum ,in Apullcium illis definitum tempus reuelauit ? quis
illum , vel Lucianum auritum transfor . credat cùm ad cæterorum metallonm
more . Refpon . Animas animalium per perfectionem , curſus viginti, velaigin
fcctorum requirerecorpora organica , ca fufficiat annorum ? Maior ergo in au
certis perfectè modis difpofita : animas ro formando mora , fed non tot feculo
animalium imperfectorum , ipſas quo rum admittenda . Sicut autem herbaru ,
que , quia ex materia educuntur, requi & arborum incrementa non cernimus
rere fuam , & propriam , minus tamen dum creſcunt: fed crcuille deprehendi
perfectam, organorum corporis com- É mus.ita latenseſt alteracio hæc, & com
policuram , quæ compoſitura , fiue (vt mutatio metallorum : quæ ,non , dum fit,
dicam ) organizatio d , eilliusindiuidui ſed dum facta eft,cemipoteft: quod ve
efsentia eft . Inanimas verò res dum rò illam non cernimus,impatientiafccit ,
taxat cenſeo requirere materiam illain & cupidita's, dum malunt homines prace
communcm , & præcipuè conftantem fens lucrum minus capcre , & quale eft
partibus homogeneis ,eiſdem clse , & metallum effodere : quam ſpem pretio
perfectiùsdiſpoliram ,ad plumbi, ſtanni, redimere , & illam tam longinquam op
argenti vel auri formam : quia formæ periri tranſmutationem.Sed cur ad hac
ifta ,non ad compoGouræ , vel organo fornaculis , & follibus fuis fc criênio pero
ucaire
Diſquiſitionum Magicarum
uenire poffe Fanianus, & alij gloriantut, A adeffe in Chemnica operatione neccalo
fi non niſi luftris aliquot exactisid poteft rem operati, vt inſtrumentum agentis
natura. caulain puto ,quiqin terræ venis principalis, quia hicno adeft agensprin
plus liquidi humidi affluit, & calor quo cipale : Refpondeo ; de frigore iam dixi
que agitleniter ac puulatim :hicin chry mus. decalore verò dico hunc agere ve
follo , nihil adfuit liquidi : quare quic inſtrumentum ignis ; & effe eiuſdem fpe
quid reſiſtir, & reuocat curſuin efficien ciei cum calore cæleſti , ſeu eleinentari.
tis caule, id faciliùs hic abfumitur: ignis Agens autem principale eft femen auri
quoque eft continuus, & non impedi iplismetallisinſitum : quod ſemen calo
tus, & quantum potcſt vrget . Præterea rc fouétur,& adolefcit in aurum.Proba.
nonnunquam aliquid auti maturi , & tio verò huius,non incumbit alia ,quàm
perfecti artifices admiſcent,vt ficars ad- B. ab experientia, ad quam alchimici foléc
iyuans naturam , cauſa fit velocius reli prouocare. ſolemus enim à pofteriores
quum cóuertendi, vt notat Treuiſanus , probare vim feminis alicui rei infuifle',
libr.de tranſmutat.metallor.ante mediu . cùin genitum ex co aliquid , &ex porē
Ex his apparet admodum probabilem tia eius in actum deductum cernimus ,
effe fententiam Calliſthenis, Alberti Ma Denique cóclufio noftra dumtaxat exi
gni, & Chemicorum , vnicam effe per gebat , nos oftendere naturæ rerum hác
fectain metalliſpeciem . Sed pergam ef no eſſe contrariam Chryſopciam : ne
Alb. Ma fe liberalis accoinis : eſto ſpecie differát que id argumenta
argu aduerfariorum con
Ini lib. 3:
hemerai , metalla,quid tun ?ſpeciei( inquiunt) in Lincere.quod puto fufficienter often
Fr. 1.6.7. lpeciein quæ non ſit alteri ſubordinata ſum à nobis . Hæc de primo axiomate.
Gab. Ro immutatio impoſſibilis eft naturæ . Nos C
Jarii. Vä mox noelle impoffibilem oftendemus. SECTIO III. )
noceij. Bi SECTIO 1
ringucci: Nec ad ren facit illuddeſubordination
con alior. nc. Reuera enim multoruin commuta Deeadem efficacitate...
tio oftenditur , quæ fic ſubordinata non
funt : & fubordinatio ifta eodem modo It 2. axioma, longe probabilius ef
póteft intelligi de plumbo , & auro , ſtan
no , & argento : quo illi de his intelligūr, conlequi,& alia inaurum igne tranſmu
08
quæ in tertia ſect. producemus. tare,quàm non pofle .
Quartum argumentum eſt, arsiſta no Dico eſſe probabilius , quiareuera id
quit veras gemmas transformare in gé non probatur apodictice , fed tantum
mas alias veras;ergo nec metalla poteft D topicè, fic tamen ,vt moraliter ferè con P
in alia . Refpondeo, gemmas,ſi quæ fint uincant rationes ..
hquabiles, poſſe ad maiorem fortaffis Priinum argumentum , quo conclu
redigi perfettionem :non tainen in alias fio probatur,pendet ex fupradictis, quia
diuerfæ fpeciei mutari poffe , quia non contraria negativa habet argumenta
poteſt ignis quemlibet inducere calo non concludentia , imò ricc admodum
rem :nec geminæ ea cognatio eft , quæ vrgentia ?
metalliad metallum.Gemmæ verò ple Secundú, quia multarum rerum caue
fæque, velpotiùsomnes, quia lapidum fæ naturalesnoslatent,& poteft hçc ef
ex genere funt , etiam ſunt illiquabiles : fe de illarum numero :multa quoque
quia non habent humidum vnctuo fiunt naturaliter, quæ quis, propter cau
fum , vtmetalla,ſcdaqucum ,quodigne E ſarum ignorationem , li facta certò ne
diffintur. ſciat: vel noget facta , vel non facta na
Hic Alb. Vltimò obijciunt, non dari cauſam turaliter contendat.
5. Meta. fufficientem , quæ hoc operetur: cælos
Magn.in Tertium , quia Magorum illa indu
ph. enim naturaliter hæc metalla , in venis - Aria, quamurarunt angues in virgas,& libr.3.00
producere per calorem , & frigus : non è conuerſo : iuxta D. Auguſtinum , na - Trinis .
qua calor ille, vel frigus qualitastantum turalis mutatio fuit,mirabilior tamen eſt
eft , fiue calor aut frigus : fed qua eftor hac, de qua nos agimus.
ganum ac inſtrumentum cælorum , in Quartum , quia calorignis vim habct -
cuius virtute agit ; hic vero nec frigus transformádi mctalla per varias altera ?
tiones
Liber Primus. 57
tiones liquationem , reparationem , có . A venæ argenti, vocari galenam . Sed &
gregationem , & alias huiuſmodi: ſicut ouum quoquemagis differt a pullo , quã
& calor natiuus , cibum poteſt variè co inter ſe metalla. 4.Naturalitervidemits
formare , priufquàm augeat,incremen multos veriniculos mutari in volatilia ,
cum præbeat ipſi alico . nec minus eft vtpotemuſcas : & tamen reptile , & vo
miranda illa cibi , puta pomiin carnem : latile , pluſquam fpecie diftant. s. vt
quàm hydrargyriin aurum commuta . cura producit falem ,bitumen & attamē.
tio . Deniquc fingulas illas alteratio cum:Giceciä illla nobis artificum exhibet
nes conſideres; quas Chryſopatirequis induſtria . Sidicasſpecie differrehęcab
Tunt , etiam qui plurimas: nullam inue illis : cótra vrgebo : cú eaſdem habeant
nias,quæ vices ignisin materiam difpo qualitates ( quod docet experientia )no
fitam agentis excedat.cedo enim , quæ B magis differre, quàm pulli, quos forna
illarum ? quod fi fingulis par , cur non cesCayri produxerunt, àpullis ad pecto
fucceffiuè omnibus cùm , cius vis non ratis à matre.6.Plinius auctor eft triticu ,
retundatur , ſuggeſtis ſemper nouis fo & filiginem in inuicem commutata .di
mentis ? ces, folis accidentibuus ea differebant ,
Quintò , perſuadere id debent intel eademg; fuiſſe fpecie ? Galeni quidem libr.z.ad
lectui non malè difpofito, cùm variæ fi ſententia videtur, ſedmulcisid nonpro . Glauct
miles experientie , cum plurimorum id batur , eſto tamen :hoc fi vcrum , quid cap.7 .
ſe confecutos aſſecentium affertio.hoc ad 7. Nam Theophraſto Solium quoq ;
pofterius probabo lectione fequenti : in triticum fuit mutatum : loliumne hoc
prius verò probatur is , quæ fusè retu filueftre tricicum fuiſſe dicent ? quo all
exerc, 27. Ierunt Scaliger & Benedict. Perer.pri- C tore? ſcimus enim quid intertriticum , &
alibi. Is. mum ars poteft gignere veſpas , ſcara Jolium interfit.8. calchicininmiſijmy
4 Mag . bços,craboneſq cadau ;ex erib . & eft fter tari,fatis notuineſt ,verifimilius etiam ea
core animaliú : immo & ſcorpiones, ex ſpecie differre,quàmidenreflc.9.lapide
herbaBaſilico ritè pofita , & collocata cer fcere ligna, fi in fontes certos incidant :
tis locis:ſed vigentia hæc ſunt excellétio norunt Arduennæ : & lignumſie , 'cau
ra metallis:poteritigitur,& metalla .Di dexque,qui neget . Bene eſt non ncgāt
ces in his homine arte tantú materiam aduerfarij : Sed hanc dicent fortècom
materiæ apponere ,cçtera natura per pu mutationem indeterius , viuentis nem
trefactionem , & calorem ſolis produce pe ligni, in lapidem vitæ experte : mor
re : Veráin noſtro quoq; caſu manum tem hanc eſſe quandam ligni . facilius
tantūhomo adhiber , cætera calorignis D res de generare, quam mcliorentur. Ve
in materia efficit, &, quæ in eius poten geo , etiam meliorari. nam in Scotia ex
tia latebant, educit.2 .auru ex auripigmo putridis nauium frigmentis , & exarbo .
to produci arte Plinius auctor eft , vt dixi rum fructu inmare deciduo (res eft vul
mus. fi dicas auripigmétum venam da go notiffima;& probabiturlib . feq. ) gi
fe auri ſterilem , acnopem ,hoc eft aurú gnuntur anates.Sitam admirabilem ef
imperfectum , vt ait Fabianus : hoc ,vt di cctú tranſmutacionis aqua nobis exhi
citur fine probatione, negari quoq; po bet : cur ignis cfficacitati ,cuiusmaior lo
(4.4.4.li. teſt . Nam plus videtur differre ab au gè vis eft in agendo , malignè detrahi
nrs: Herodocusetiam fcribit platanum
deve
talic1 me ro , quàm cupru : nam cuprum metallis
annumerandú , illud verò potius colori in oleam vertiffe : & alij cadauera ,in ſta
bus ac tincturus.3.exouiscalore forna- E tuas ſalis,de quo plura dicamlib.2.9.18.
cis. Cayri folent pulli educi , non ſecus in fine .
Scal.l. Denique notiffimum eſt poſſe ſaltem
quàm fotu matris: curno & hic fornax
fuppleat vteri terræ vicem : fi dicas, ouú dæmones producere , per applicationě
naturalium agentiū ,non modo resina- JEST LycheScors
ri,
natura ordinari ad pullü , & effepullum
poremia : cótendunt alchimici idem ef niina s , fed & anima lia impe rfec ta, que es comu
le plumbū auri reſpectu , imò& argenti cumque ex putrefactione naſcuntur : nis in 2.
ideoq; folere hæc metalla iuxtainuicem mulio igiturfaciliuspoteritmctallum v -.-6.7.2018
33.6.6 . reperiri. Sanè Pliniusdicit venam plu num in aliud eadem applicationccom . 1.2. fent
bi , quæ vicina folec elle , & contigua : mutari, quia longe minor eftmetalloru 9.14 .
diffe
um
ſition arum
98 Diſqui Magic
differentia , quam inanimis & animati. A funt diuerforú , vt videatur procarisani- 1.11.1.18
Sed Diabolus nulluin huiuſmodi effe . mi, & perfrictx frontis , nulli credere . ! a and
ir addie
Cum producere poreſt , qui naturæ vi adfcribam , quæ nunc mihi admanuum . sium ad
Ces ſuperet : vt conftat :alioqui pofler ve Celius Rhodiginus auctor elt, fuo tem speculas
ra edere miracula . ergo effectus huiuſ pore in Gallia quendain ex infima ple- iu.deci
modi naturæ vires non fuperat . Igitur be hominem , mirè fagacem modum , min . fala
min
poteft fieri, vt vel docente Diabolo , vel excogitaſſe , quo chryſulcæ æquæ vi, ex conf. 74
induſtria , & ftudio candem homo ad metallo quolibet aurum ſecerneret : & deforti.
hanc cognitionem percingat.
addit tales artifices vocari Chryſoplyn. (.extsA
Atb. in.
sas, officinam verò Chryſophyſium . De
SECTIO IV. Arnoldo Villanouano relerunt grauiſli. Jersil.com
B mi Juriſconſulti , eum virgulas aureas ibid. Baí.
Analiqua narratione conftet aurum chemica arte produxiſſe, quas omnium lua. Plan
sean . in
bac arte factum examini ſubiecerit in aula Pontificis , & do.j.C.de
ideò concludunt chemiam veramelle Arg.pret.
Vllum aduerfarij fortius telum in fcientiam . Obijciunt , Arnoldum fuif- quod in
; ſe valdèfufpectum familiaritatis cu dæ- ibeſ, in
cur igitur , inquiunt, nullus hactenusef monibus : & ideò vel dæmonem hoc fes.ll. Penna
:0.
fcctuin conſecurus ? cur omnes oleum , verè feciſſe , vel faltem verum aurumu Com . 6 .
operá perdidere ? nonne moraliter hinc ſuppoſuiſſe . Reſpon . has elle malicioſas Ad para
Direct .
colligimus . id efle impoffibilibus annu coniecturas. Siſuſpectus Arnoldus, quo
merandú ? 2. quia, quæcunq ; adferun modo nó in Romana curia ,vbi aſſiduus Eymeris
tur experiencia , nitiatur ccftimonij sip . C erat comprehenſus, vt maleficus , & ca
forú chymicorum , quibus minimè cre Itigatus ? mera autem coniectura eſt ,
dendü : tum quod in cauſa propria, um demonem verum aucum fuppofuiffe .
quod médicitas, & paupertasfidem de Alij dicunt examini ſubiecifle , hoc eft 1
trahat, tūquod (pe faſcinati,& imagina obtuliffe : non vero quemqua veritatis 1
rionis vehementi apprehenſione,putant periculú feciſſe . Primum explicatioilla
effe aurum , quod non eft,ve aitpontifex verbo non con grurit, deinde quis credar
Extras . loan . 22. 3. quia poflunt eſſe operatio illlo offerente aurum adeximen , nemi
ſpodent. nes ,velfraudulenti. & deceptoria,yo fuit nem Romæ periculum fecifle ; ego ve
de crim . Bragadini Veneti Alchimia : qui in Ba rò ; inde ; quod non ſcribitur ab auctoii.
falfe. Laria fupplicio affectus anno 1591. corā bus illis falluin aurum deprehenfum ;
cap.13. omnibusimpofturam fuá confeſlus fuit : D probabilius crediderim experiencia Ar
ſe ex auri rainentis pulueribuſque quos noldo fuffragatam , Sanè id confirmat
mixtos carbonario pulueri habebat, au quod de iplius cum Raymundo Lullo
rum ſuum liquafle . Quare cauenduin , concertatione auctor Theatri humanæ vol.za/.
ne lectorein decipiat deceptus ipſe Vil vitæ tradidit , Raymunduin hunc Ba 3.
lamontius,pertina citer defendens, verá learicui , hominem acutiffimum ,mul
fuiffe, & finceram Ant. Bragadim Chry tis rationibus demonſtraſle Villanoua
Sopriam c : um enim illa ſcriberet, non no artis huius ,a durduar , tum Arnol
dum dies fraudem huius Cyprijplanıa du diſputandi pertarunt ; quin potius, in
peruerat. Vide quæ de illo Villamontius quit , te ſenſu craſtina conuincam die:
itinerarij lib.3.c.28. velpoffunt eſſe pro quæ cum illuxiflet , mctamorphoſim illi
digiofæ , dæmone faciente. 4.quia hanc E occulata exhibuit fide: qua ille motus ,
arrem nemo vnquam calluit: quod pa hanc ipfe artem ainplexus, multa de ea
teo ,eo quod nemo ſe vmquam dixit vl dem (cripfit opuſcula, ante annos fermé
timpum eius cffectum confecutum : ne 250. Dehoc Lullo ſcribit quidam noltri R.C. in
mo etiam verbis vel ſcriptis cam alios cemporis medicus : non alchimiſta , Nomen
docere potuit. His illi pugnant. Hunc ego inquirendo comperio apud infignü
Sitconclufio. De fačto aliquos bac ar Anglos , requidem vera praſtitiſſe,quod firip.
te verum aurum feciſſe, videiureffe val ſuislibrisprofiretur : in arce.Londi
de credibile . ni , inlu Regis probatiſimum aurum
Probo , quia tot ca de re narrationes confecife: mibigs genusnámi oftenfum
of ,
Liber Primus.

eft, quod adhuc appellant NobileRay- A neliorum & dibus non femel . Inceren
mundi , auri ſcilicet puri , obryzi , verò Gallum illum infalmatis omni
fummaqu : indicatura . ] Idem auctor bus difceffile , neque fe quidquam de Tbelauri
Theſauri,hocetiam narratde Bernardo co amplius refcire porn le ) Videscau- vabim
Treuuifano ; cum cú imitio frufta ma fam cur Veners non inferine Taruifi. lu. Ome:
gnas opesin hac Chryſoplyntica prode num , & quam inanis illa magni vio quod
giffet ; candem accuraciore Itudo- con ri , fed fæpè iniqui Cardanomattigis , lia ferno
fecutum ,vrbiennio arte in opus , fpem fufpicio Fortaffiseadem arte apudte lius sefe
Dete do in rein , deduceret.Hieron. Cardanus drenumille frenum aureum cófecerat, abd. turbosera
fatti dr. reftatur , Antoniuun pharmacopolá Tar quod Anaftafio Imperatori obtuli :ſed CAN
de me uilinum ,coram And. Gritto Duce , videtur ifte præftigiator potius fuiffe ,
Baliso precipuis patricijsVeneris, argentum vi B quàm Chymiita,poſtprimam operishu
uum in aucun cómutafle, & cius operis. jus edicione incidiin librum Andr. Liba
quædam adhuc exftare veſtigia . Hoc uijmedici, quip.1.ſingulariūySyntaxi1 I.
IuliusScaliger , in contradictoria exerci dere metallica.plura teſtimonia retulit .
catione eludirpotius, quàm diffoluit, di Nunc ad obiectiones refpondeamus.
Cens ; fi hoc verum aërimi fuiffet , Vene Ad primum ; maltos ego commemora
cos eú fuille coacturos Reipublicæ ope ui, quos non Chemicicátum , fed & me
tam hanc nzuare , velartificium indica dici, & I.C.grauiffimi teftantur rem ip
Ee . Quis cnim Scaligero indicauit , Tar fum factam exhibuiffe, Arnoldum , Lul
uiſinum eis non indicaffe : fanè credide lum , Tarlinum . Et hodie nominare
riin Venetos , vel incenti euentusfpeiir poffem , quos noui virosgraues , in di
contemptille , vel præftigijs effectum C gnitate policos, & Deum cimentes ;qui
adícripfiffe . Tu , Lector , ne idein ſen de feiphs idem profitentur. Quos men
tiasaccipe teftimonium aliud ciufdérei, tici , vel impofturis , aut præftigijs , aut
vt in Cardani, & Aragolij fide , hoc expe dæmoniacis artibus vti , numquam in
simentú (tet Guilhelmus itte Aragorius, animum meum poſſíın inducere : &
virphiloſophie , & medicinæ apprime fint inierij vins honettiffimis,qui queano
peritus, ftudiorum caufa degebatPata id fufpicari. Ad 2. dico ', Pont.loqui de
uij: ſemeljanno Isso Venetiasexcurrit, gregalibus , fiue fece illa Chemicorum ,
& honoriscaufi Hectorem Aufonium , qui lucrum caprant , & auditate pecu
matheſis & medicinæ laude clarum , in niæ in præceps ruunt : non de ijs , qui
aiſir : ibi cú intra alia Alchimicæaurificæ honeftam inde reruin nauræ cognitio
mentiofieret,eamq; Guilhelmus folidis, D nem duntaxat pecune. Nec veruin eft ,
vt ipfitun videbatur,argumétis fubrue nullos nifimendicos , vel pruperes huic
te : Aufonius in ſeqmenten dier conuē . ftudio incumbere , quod Principes vi
Pism indixit, cop; tresputricios Venetos, rimulti non fugiunt ,nec etiam pauper
e nobiliffima Corneliorumgeme addu tasoitinis a testimonio arcet , fed tan
Atos : ex eo aurs ', quod aut Tarwilinus tuun , quàm vilitas , aut vitioficas vitæ
Spectantibus parribus,hoceft ccleriter.no elekoneitat. Phocion piuper erat : plus
neigna inicrpofita mora , momento fecif illicamen iniurato , quàm iutato Paridi
fel , confectos annulosfpe&t andos contre credidiffem , Teftimonium in propria
Etando que exhibere curauit. Ipie dein caufa reijcitur,fed hic teftimoniuin dixe
ceps Aragoſius Taruifum excurrensbi reſcriptores, qui non erant Alchimilte .
fteriam fatti didicit. Narrabarille à E acceperant illi quidem hoc ab alchini
Gallo quodä , Aragofiofacie fimillimo , ftis,fedalcluimicidicta fua , factis proba
soni fuq per aliquor menfes hoſpitaliter rant . Nec fanè domeſticuin teitimo
Accepro , cumſa puluerembonorarij loco nium ,vtnec alia aliasinidonea reijciUA
accepiſſeſed vreotãquam arcano vtere Ar', quando aliunde cettiinonia hiberi
thr: Se vero non'tamprinari commodi , non queunt. Et quæfo , vnde hic ini- Per.Ge .
quam publicæ fidei erga Rempublica tiuin hiftoriæ haberi potuir, nifi exipfo rer. ling
pretam ftudio.co infcio, Venetias nanigal rumartificum dictis, & relationer Ad3. pol.fing
ſerem parribus indicale : Specimen ar poſſe aliquando effe tales, & fuiſle : Hinc 51.
#sexhibuiffe : priuatim quoque in Cors Wanen non fequi nullasnon fuiffe tales.
E 2 Ad
DiſquiſitionumMagicarum
Ad 4. mulcoshanc artem verbis fcriptif A medico , & chirurgo fatis eft mani
que prodidifle , & hodie eam tenere, & feftum .
alios docere , fi qui contingant in praxi.
errores , nihilmitum : quia facilè pecca QV AE STIO III.
tur in ijs , quæ abignis operatione depé
dent . Nec vllius artificis eft, in ijs, quæ Ad quam magie ſpecicm pertineal ?
ab.actiuitate extrinfeciagentis naturalis.
pendent , ſecurum ſemper effectum Equeexpeditum eſt reſpondere
fpondere. Nec vlla.quoquc arsalia , in
qua quis mente ſana perfectionis vlti fe tus ver usnoneft , quia falſum et , aut
mum apicem ſe conſecucum afleueret . apparens dumtaxat aurum :pertinet ad
femper aliquid diſcendum fupereft:nc- B magiam preſtigiauricem fi veruseft effe
quehoc huic arti peculiare , quodoppo Etus. tunc auificopedamonis , o pertinet
nitur ad Demoniacam : verum effectum : VO 4
co, quando aurum verumquis cöſequi 1
Qv Æ STIO II. tur :hoc autem poteſt fieridupliciter: vel
vera tranſmutatione, velfuppofitione :
An Chryſoppia babenda ex numero ar quando hoc facit dæmon , porelt etiam
tium ingenuarum ,anmecbani. reducihoc factum , ad.pcæltigiatricem :
CIS annumerandad: quando illud non nis , vt dixi,ad dæmo
niacam . Si verò verum aurum fine ope
damonis homo extrabir pyro.echmafuez 1
Flicilicet prifier informingereche, che non richiama bertines pour channelse
ignariam illam applicationem ::beo:T proprie ,ad Magiam naturalem : per ac
zicam verò fine fpeculationem artis ip aidens.ad artificiofam . Nā,quiad luper- Arogoſzc
fsus phyſiologia .,in remonffimis latebris: naturalem ceterunt,propter celorun in- uso SA
Latentem , & que ingenuam , & que ſcientifi Auxus : illi mco iudicio falluntur : nihil inger.
cam effe natura ſua., quam fir phyſica :: enin bic cernitur, veoſtenſum ; quod na
cuius eftporrionon ignobilis :aul medicam turę viresexcedat : Naturalis ergoalchi
na,cuifubferuit, o ancillasur :eoqueno mice exempla , iana nonnulla propofui. Vect: se
mine acroamaticis epopricis diſcipli Dæmoniacæ refert vnü auctor dæmo- lib.3.c.3,
nis annumerandam . Siverò confideres: nomania : ſe cx Guillelmo Conftátino ,
ipſos.Alchimiſtas , quidam illorum meri famoſo alchimico : ,, audiuifle ſocios ip
funt mechanici, & faturarij ,accinitio- D lius,cuin perdiu flantibus,fpes,ſpeciesve
nes : quidanı verò philofophorum no auri oftenderetur nulla , conlilium à.Dia
men honeftum.inprimis , ac laudabile , bolo petjlle ,riteneoperarétur, & optatúi
iure ſuo fibi vendicant. Etfi enim omnis finem contingerent: ania aliquo pecca
Alchimista ingenio fimuljac masu , vta . cum ab iplis cilet, quod.metallunii arce
air :: tarren idowni mechanicariifici ret expcutun . Diabo’un (vt folet )late
commune eſt ,& manus prinuãops . brofum dedific reſponſum , quam bieue ,
ris partem in illis vendica cineipias taambiglium :Laborare laborate :hoci
cauſaſque: artis ignorante: Certuin los pro fecunda pollicitationcarreptum
in rebus præparandis vfim . 1xta præce mitè apimalle:ergo per rexiſle in flando ,
prascangrua, & ſcientifica adh:bentes , : & fornaculis contiouandis, idque adeo
tempus , & carbones abſumunt; fuligino 'E ftrenue, ytin nihilum cūéta redegerinc ::
fiitaquc & merèmechanici dicédifunt , parati nihilominus pergere , & adimum
Sediquiin oleis,& aquis,& gunriis, & cunctam rem decoquere, & pro philolo
auroexcrahendo ,caufas, & præcepta 'ar phico lapide bona cuncta dilapidare:nifu
is norunt, quibus fietieffećtum fibi pol mifercus dementiæ Conftátinus ſuggeſ
Kcentur :ij,etfimanum ingenio , & ope fillet,morem huc efle dæmonis, vt deci
rationem ſpeculationiadjungant ;non piat amphibologia ſignificati: cumlabo
mechanici, fed pbiloſophi dicendi : rare iußit,hoc voluiflc : defterentabir .
operatio enim illa , & manuum auxi rito conatu , & ad honcftum opificium
kum , accidentaria funt fcientiæ : vcin aliquod fe transferrent , in quo certius
opere
Liber Primus. 61
! opera precium cernet'etur,licille : Sed A & atria diuitis Cræfi, quærantur omnia,
alijpaulò aliter narrát sidq;feexote Ma & iamyillæcæterabelle , inquit , vnum
tahs qui Conſtantini focius fuit,accepif dumtaxatopus, Reſch vocant(Hebræa
fe,bona fidcfcribút: hos operarios auri voce ) huiuspulueresfacilesinuentugde
auidos familiarem paredrum lub fpecie pud quemuis pharmacopæum , vel rhia
* vnius nymphæ excidiffe , & facro carmi zochomu .Marchio puerūmittit:com
ne lapidisconfectionem ab eo poftulaf inoduin in palatijaditu ille alter merces
fe,dæmonem iuftife , vti ex ſex metalli fuas expoſverat & , vt folent hoc genus ,
( vt dicunt) anifaris ,hoceftęquali propor nihil fibi deeffe Stentorea voce prædica
tione, & hydrargyri cerca mole mixtis , bat,adit eň Principis puer. Ille Refchex
nalagnia cóponerent. cum itaque hoc promitdepixicula fumofa, & pro folido
igniimpofuifTent,ecce tibi,fraudismini- B appendit, & qua quid foretobuium , ac
fter,catus ille Mercurius , more gradinis conculcatū addit fuperpondium . Puer
camtonitru metalla huc illucdefijcit, & Domino refert. impoitor eum pulueré
fpem fimulcorum ,cachingante lufosca inſpergit hydrargyro , & aurum verum
codæmone . Illi abacti a chryſollo, non producit,fed quodliquatum ex puluere,
a furore ; rarſusmagiftellun'adeunt, ex tic examen , verum aurum deprehendi
poſtulantprimum deiniuria : deinceps tur . Marchioni res mirè grata, & ipſe in
dupplicet fiunt, & veniunc faltem ,melio magiftrú bcneficus, ac gratus probè do
re fide,quid agendum doceat , pergunt natum dimittit.Chryſopæiam pergit ve
obferuare ,denumillenihil aliud retulit , gere : feliciter, quamdiu Refch durauit ,
quam ftrenue laborare . vbi eius reſiduum parum fuit : vndique
* Deceptorij effectus dux Hiſtoriæ oc- conquiri iuflit auri prolifica hanc mate
currunt , prior præftigatorius Diaboli rian . Negabant omnesſe, quis puluis,
cus : poſterior ad deceptorios , & Reſch diceretur,audille, vel didiciffe vn
emun torios per humanain callidita quiam ,itaque Marchio quod fuperaret:
tem pertinet , igne ſolum liquat,& auriſcobem ,impo
Priorem ſic narrat Cedrenus:Quidã Luramq; fimul deprehendit. ] æquè lepi.
ex eorum numero,qui chemicam artem dum eft quod narrat probe compertum
profuentur,callidus hominum ocalosim Gomes à Medis li.2. de fale , his verbis :
poſtara preſtringere yargemarijs, alijſq; Siquidem (uperioribusannis dum ageré
cbtulitmanus,pedef 9;(latvarum ,calia Lutetiæ aderar una eriam ſtudioſus qui
aurea , dicens fethefauri reperiffe : mat dam, quiſquisille fuerit, fatis mibino
tofque ita decéprosad paupertaiem rede- D rus iamqua conftantis atatis homo,atque
gie . Fama vulgata caprus, o ad Ana in omni re, ſcientia doétiffimus expe
Hafium perductus frenum equi exfolido rientiffimuſque , ſed qui ingenio e l'erad
auro conflatīt , ac margaritis confirtern acriore: adperſuadendu ve
fingendum
obtulit.Sed Imperator,freno accepro; Vt ro quam par fuir ſiebtiliore . Et qui van
omnes , in quit, fefelleris , me profecto rijs tametfi negotijs implicitus, Chymi
non decipies : ftatimq; bominem inca catamen arte , quam occultè exercebat ,
fellum quoddam releganit ,in quolandē mire dele &taretur , Ispucro Franciſco
perije 3 pimirum omnia hæc aurea , ni Gallorum Regi familiaris valde gratus,
hilerantnifi perinagiam faéta oculoru Atq ; in ocedis erat : ac, quo tempore diu .
ludibria . Pofteriore deſcribit Ieremias turnumillud, & exitialebellū apad Bela
Mederus, in Acroamar . Chymiſtas. E gas,anno 15 +2. ab eodem Franciſcocoa
duos ſocietatem initam pacto firmafle , motum ,a Carolo quinto Cefare confirma
Valter Chrylopeix certiffimam artein tres vigebas; e Gallia ille in Bulgas profe
Serenere proficeretur, alter rhizotomu Etuseſt,atq; Hiſpanum fe ſimulansidio
ageret , feu agyrtam empyricun , & in mate confifus, Louaniumprimo , quoipe
cer cætera ſcobemauri atrdinfectam co fe pauloantea eiuſdem cauſa belli e Lue
lore , pro lonaria puluere ,vederet: Eme: tetia pulfus me receperă deinde Anuer
stus BadenfisMarchiomirè deditus erat piam fe comulit, ubi domunculamcon
Pyrotechnię ,huncergoprior illeadir, & duxit; in eaq ;fornacem cū reliquis ine
circumgcnit aureosmories pollicitus Hrumentis Chymicisſecretoconfiruxit
F 3 iamgue
62 Diſquiſitionum Magicarum
iamque conuoca:isamicis , atque impri- A miſtis aurcocum lapide pureis quoque
mis quatuordivifimis fibi nous Hiſpa nummis, vniuerſa edu £tamala ,excre
nis mercatoribus : horum in negoriando nifqueper ignem coloribus , idñ non laps
tarditatemexprobare, atque ad maiora dem ,Jedaurum purum , purumipfa re
co.compendia exci'ara.capit . Irelle ferebat. Quaillico per duos ex merce
quippe ſibiartem yrofeſſuseft, qua breui toribus ad aurificesdelataeft, caquepro
ac compendio, finequc periculo, o naui bara faris triplum haberi inuenta ift ex
gatione,ditari ipfi amplifime , atque vel Auro purifimoarque eſtimatione primo.
Mide, Craſiqi diuitias nullonegotiofu Quonuntio allato domum , atque occlujo
perare pollent. Idq; ad oculum prompto poltje oftio , mira omnes exultare lasitia,
Jemonſtraturum experimento, ſi auri ſi ad triumpharegaudio cæperunt . Qua
bi nunmi quindecim ,boni probatiq; pon B re mutuo fe imprimisiureiurando aſtrın
deris præberentur . At illi protinus toti gentes , ne cuiquam hominum hoc'rane
demlibentiffime erogarunt . Itaque ac tum arcanumrelegerent: protinus expe
ceptis ille nummis, vnum qučuis ex mer rimentum , quod plufquam pro comper
catorum pedifequis ad ſe accerſiriix , to habebant , non denis amplius , Cente
bet: cui intranti ,duobustaniūregalibus mifue, ſed millenis , o coplus aureis ite
impenfis vadesinquit in domū, quæ pri, randum cenſuerunt. Iamque fe rotos Ar
ma occurrat pharmacopole , a quo pote chichymiſte, tāquam alieri Plutons pecu
lapidem , qui Onaſtros appellatur , quita niară Deo di uouentes, precibus ab eo pe
metfi vilioris fit precij, tamen ut emasci tierunt , vtmiltenis ab vnoquoque obla .
tius, totü impende. Quo abeunte heus ait, tis aurei experimentum geminare :nam
velõgam nebismorafacias , itorecta ad C ſiſuccederet , iam non per chiliadas ,fed
cu, qui e regioneporta maioris tēplicon per myriadesipfumdeinde experturum .
fiftit, vidi quidē hefterno die eiufcemodi Quibus ille lente, att grälioribus, qui
lapides proftare apud hunc longe præftan anteaverbisreſpondens, tandem annuit:
tiores quam alibi . Aſtute namq; illirē atq; ſub crepufculo veſpertino ad fenum . 1
mos adduci iuffit: fuereque adipfum , t
ononem acperquam caure præuenerat.
Nammal am quidemauream triginta: profecto quatuor aureorum miliaalla
pondo auri probatiſſimi coegerat, eamq; : am ieftimoniomihiunt, quiadny
ia n
in modumlapidiscompactā varijs ap merarunt. Quosille accipiens: atq ; ad
pingi fecerat,atquecircuueftiricoloribus: preparandos eosintegrumdari fibi die
quã eidem noro fibipharmacolafortedo perens mereatores dimifit: ftatimq; fub
le conſciolucriq;participe ,comměnarat: D ipſo noctiscomicinio admiſſis equisquos
darateffera, dicuiufcumq;petenti Ona præparariiufferat , quam celerrimeje in
Arum lapideno quarulocumq; oblaro pre Galliamintulit, atque Luteriam tādem
cioexhiberet:vndeoccurreniipedi equo tutas peruenit ] Hæc : lle : finis non toret
lapis eſi datus,arqsadmanus Archychi fcribendi, ſiquæ fingulis diebuscalia
miſte ( dignuseft enim hoc titulo perla contingunt , vellem perfequi . Vuilius.
tus. Tum ille lapidem oftenians, ac leſ crit, quod reliquuin eft, & adanimæ fa
quipedalia de corba proferens iubet ac buein fpectal,diſcutere .
cendi fornacem ,ollaseduci inſtrumen N
ta apponi, quin lapidem inungere larut QVÆSTIO IV .
req ; cæpit . Demum oblarosfibiaureos
dentibus premebat poft maltesbiscundēs, E Licitancanillicita fir alchimia ?
cum quadam tacita verborum interie
{tione,inollam immittebat. Quibus re Rohibicam cenfuit Angelusde Cla. in verb .
busſpectatori oculosinfe, non iniētosmo probat , ve Ale bin
uafio , fedid nullojure
do : ſed quafi colligatostenebat. Ex quo rum rationibus dumtaxat P.Valencia
illicaca ascecharitia lapicē curiofe lua Cò inclinat , vr ſaltem ratione circam
Arare oculis , lummopereadmirari, fpe ftantiarum ſicillicita, & perniciofa :idem
limatoexſpectatione accendi, bortari. P.Pererius cenfuit : vterque locis ante
que leinuicem ,neque cunctandum expe citatis .
Timsensun wclamabant . Tandem că Licitam verò acc vllo úre prohibi
tam ,
Ei , Liber Primus. 63

ram , immò & inter artes metallatias à A exhauriunt , öjdemque verbis diſſimu
iure ciuilireceptam , communis eft fen lanı falfitatem , vitundem , quod noneft
Olandi, tentia iuris inteipictum . Pedetétin pro inrerum natura elle verum aurum , vel sie legi
di An grediendum : nam facilis huc in via iubci argentum fophiftica ranfmutatione con varinade
d. Asb ca, lapſus . fingant.coque interdum coram remeritas lione ese
iam Pla .
bol. Prima Concil. Nullo iure in foro fori damnata,a damnanua progreditur , ve tiniana ,
Bald hoe
hecars videtur prohibita , vinon liceat fidis metallis cudani publicemoncia Cha ( "Roma
us fuis.
fel... cam exercere , ex defowſione iuris po racteres fidis oculis , o non alias al liana , fed
Albirri. friui. mitum fornacisignem vulgum ignoran depraun
tem eludant. Hæc igitur perpetuis voci1,46 mye
le.Vale
DET.. minQuoad ius ciuile , & commune Ro
#*TIRRola
Alchimia orum ( de commune enim iure lentes exulare temporibus ,hac edictali tiatõcit.
Guid. Po nunc loquor, non de particulanbus lo- B conftitutionefancimus, viquicumque legend .
1.decif. corum ftatutis,vel regnorum ſanctioni buiuſmodi aurum , vel argentum fece isfaci fi mult
ta conſtitu rint, vel fieri fecurofa &to nandauerint , tione .
biani ir. bus ) res eft expedi , nec vlla
de emps ciotalis repertur.Quo ad uus Canonicũ , vel abbocfci enter ( dum idfie rer ) fa- Sed ad
e vend. vidéair obftare duo canones népe , cap. s
ci:ntibu mimiftr auerint , aut fciente r , buc reli
os Lane Epiſcop.26.q.6 .& c. fpondenc in extra vel argento, vel auro vfifuerini venden- guamen
dola ma
Beck uág.coinmun.lib.s.de crimin.falli.Sed , do, vel dando in felurum : verum panti
Acte facro fi bene conſideres, neuter cano n
cóuin ponderis aurum , vel argentum pænd
Tb me . cit intentum . Nam d.c. Epiſcopi taatu nomine inferre cogantur in publicuma
Ayfonci. modo damnareos quicreduntperſona. pauperibus erogandum , quantum alchi .
Higho rútranfmutationem in varias ferară ſpe mitum exiftat , circa quod eos aliqua
batrecó cies fieri, quod & ratio docet addicas : predictorum moaorum legitimeconſtile
filte. fiquidem ( ait ) Saianas transformaiſe ril deliquiffe : facientibus nihilominus
in varias ſpecies ferarum . ]Nonett igi Aurum , vel argentum alchimirum , aut
tur cur ad quamlibet fpeciei in ſpeciem ipſo,vi premittitur fcienter vtentibus per
tranſinucacioneincanon extendatur. Et petua infamia noia refperfis . Quod fi
licer eo extenderetur, dicerent alchimici adpræfatampænam pecuniariam exol
fe non credcrehanca dæmons, fed a na uendam delinquenriam ipforum faculta
tura fieri metamorphoſiin : nec eam effe tés non fufficiant,poreritdifcrerimodern
veræ,ac perfectæ fpeciei,io aliam perfe tio iudicis , pænam hanc in aliam ( puta
ctam fpeciem , fed imperfecti, & inchoa carceris , vel alteram iuxta qualuatint
tiin ſuam perfectionem Fortius ( tringit negotij, perfonarum differentia aliafque
alterum iilud cap. Spodent , nam illud Darlen dendo circumftintas ) commuilta
difertè alchimiain prohibet , & infamię re.lllos vero C. Subdit pænā un cosqui
carceriſquepęnam præfigit ,clericos etiã alchimica materia abutuntur ad mone
poffellis bencficijspriuat, & ad capien tarum adulteratione , de quibus eft eiuf
da reddit inhabiles . Reſponder Arfon dem Pont.conftirutio alia,in c.prodiens
cinus , Pontificem egiffe tantum deijs , cxtragang.fingular.titul.de crimine falſi.
qui Sophiſticè tranfmutationem confin Ad hunc Canone duplex inihi occurrit
gunt:tamen Canonis verba fatis clare reſponfio , vna eum non fuiſse vſu rece
indicát cenfuifTe loan.22.nullum a quo prú ,fed non vfu abolicum . Nam poftea
quun eorum verum aurūfieri , & ideò hæc ars in ipfa adhuc vrbe viguit; inaxi
omnes pro impoſtoribus habuifle ; fic mè, vix centum annis poftea,ſub Leone
cniin verbo tenus habetfanćtios; Spon- E Decimo , nan illi Aurelius Augurellus
dent quasnon exhibent, diuitias paupe egregius poeta librum fuum de Chryſos
res alchimiſtipariter,qui fefapientesexi päia ,dedicauit: Qui inter cetera illud ni
ftimant,infoneam inciduntquam fece misia &tāter,dephiloſophico ſuo lapide.
runt. Nam haud dubre huius artis al Ipfius vt tenni proiecta parte per una
chimie profeſores alterutrum ſe ludifi das
sant, cumfuæ ignorantia conſcijeos , qui Aequoris argentum fi viuum iim fo.
Supraipfos aliquid huiufmodidixerint , ret æquor ,
Admirentur : quibus cum veritasquaſi . Omne,vel immenfum vertimare pol
Sa non ſupperai, diem cernunt, faculrates' fer in aurum
F4 Pici
64 Diſqu Magi
iſiti caru
onum m
Pici quoque Mirandulani circunfer. A mo DD .illorú negat, neq ; negandum
tur liber hac de re , titulo , de Auroconfi eft. Nòn licet etiã id facere, vt in medica
čiendo: nec huiù Gnodiin Italia libri exil mentis quis eo vtatur : ná propter ratio
lotempore veritę lcctionis vmquam fue nem iam memoracam , nec veri auri vi
re . Altera Canonem ex hypothefi proce res falutares habere ,nec noxijs qualitati
derc ( auruin omnc alchimicum eſse fala bus,ab igae carbonario ,& venenato hy
ſum ) & idcò damnaritantum , qui falfum drargyrocontractiscarere cenſendum .
cudant,idquead lucrum ; nempe, ve vtá Multo minus licet co vti ad inonetarú
cur in cótraétibus, & folutionibus ( quod mixtionem : hoc enim vnú caput foret
clarè indicat textus ) ideò non damnan criminis monetarij. iuxta dicta ſanctio
tur hoc capite, qui verum aurum produ nem lo.22. & prædicti DD.iuris conce
cunt, & arti vacant animi dumtaxat cau- B dunt talespuniédos pęna monetæ adul
fa,nolentes in commercijs, aut folutioni teratæ . His caſibus ſubeſſetpeccatú mor
bus hac arte vi . Quare non ars,quæ ritè tale . Sivero quis illud cuderet, fiue pro
inftituitur , & exercetur , fed artis abufus duceret tantúea gratia , vtipfemet in an
damnaretur . Sit . nulos ,cathenas, aut ſuppellectilem pro
Secunda concluſio; In foro coſcienri « prian co vreretur :huic omni cura foret
non promiſcue ,fed cum dele £tu ars hæc adnitendum ; & vigilantia ,ne quis eo vi
permilla : immopleriſque, vipernicioſa , uo ,vel mortuo per hoc deciperetur.Alio
[sc illicita cenſenda .Hanc cóclufionem qui pro negligentiæ latitudine, hic quo
optimè probant argumenta Angeli , & que peccati grauitas nafceretur, & quan
auctorum primæ fententiæ , contra præ tùmuis quis diligens , vix vanitatis cut
cedétem verò viin habent nullam .No- C pam euadere. Numquam ſanè ftultitię,
fandum quoque, quicquid illicitieft ,id & imprudentiæ euadit qui ex hac arte
non ex artis natura ( quz in ſe mala non lucrum quærit . Semper enim ftultus eft
eſt , immò quatenus ars eft , & fcientias mercacor ,quiinillud negotiationis ge
imitatur,fecundum fe bona eft,vt& ce nusincumbit ,quo videt nulum , vel de
&
teræ fpeculatiuæ cognitiones) proficiſci; millibus aliquod vnum , lucrum feciſſe :
fed a vitio circumſtantiarum , quæ vt omnes vero,vel imille contra vnú facul 8
plurimum in hacoperatione inueniun tates ſuasabfumpfiffe. Quod cum alchi 06
cur . Hæli defint,non video quid repre micis contingat , idem de hisdamnilu
hendi queat , ſed quia vix vmquam de crionibus dubio procul ſentiendú . Nec
Sunt omnes , raro fit vt alicuius ratione cuti in conſcientia ,qui hacia re ſola va
non adſit vitium , & peccatum . Ideò D. naducuntur curioſitate,nam curioſitas,
dixi, pleriſque perniciofam , et illicitam peccatú eft oppofitum ftudiofitati , per
cenfendam . exceſſum ; quoquis deliderat immode
Sed quæ iftæ circumftantiæ ? præci ratè ſcire quod non expedit,velplus quā
puæ , & capita cæterarum : quattuor, fi expedit ipfi ,vel modo quo non expedit,
nis,modi,temporis, & perſonæ . & eft ex filiabus ſuperbiæ , [ Vide S. Th .
Si finis fit lucrum , etauaritia illicita 2.2.quæft.167. ] Er animusdeditus va
eft,quia lucrum ex hac arte eſtülicitum , nitatibus,atque inſanijs falfis, exponit ſe
non enim licet hoc auro vti ad conimer decipiendum Diabolo, atque hocelle .
cia , contractulve, vt ftatuit loan.22. In omnis ſuperſtitionis initium docet B.Au
Sic D.T. tellige,fi pro vero auro quis vti vellet, nā guſtinuslib.2.de doctrin.Chriſt.cap.22,
in 2. 4.7I.. hoc illicitum contendunt communiter E & 23. Et diuinae ſcripturæ teftimonio ,
9.3.Ar.
2.9. DD. de hac re fcribétes; & meritò , nam qui amat periculum peribit in illo . Sic
2012. aurum iftud , vel nunquam habet pro enim ſapiens loquitur ; Inſupernacuis
ad 1. prietates onines veri auri , vel id adeo rebus noli ſcrutari multipliciter , in
ibi.Cate, farò contingit,vt cenſendú fit.noncon pluribus operibus eius ( Dei) non eris cu
mus in tingere,quare tam verifimili caula dubi rioſus. Multos enim fupplārauit fufpicio ia
S.Fabia tandi exiitente , non licet in comerciun corú ( hoc eſt vana (pes, & expectatio . )
nus .d 9. deducere, viverum aurů , vendi tamen Erinvanitare detinuit fenfusillorü. De
verlem . poffe pro auro alchimico , & iuxta æfti nique ſubdit : qui amat periculum peri
prio . mationem peritorum aurifabroruin ,nes bir'in co.Ecclefiaft.3.a yer{,24 .Denique
vno
i Liber Primus.

to verbo , quando finismalus, arsilli. A Sacramentarij vbiq;præpofteri. Pecca


cita ,et qualis finis tale exercitiun's... aur deniquenimis curiolis fæpè experis
Simodus (hucmedia pertinent )exer mentis,dum inodòhanc rationem , mo
Gendi artem illiciens sars quoque , fi vas dò illam fequuntur , & fic nunquam .
nus,ars vana : ſifordidus , etinquinatus, fciunt, quod lemper addiſcunt.
ars eritinquinaia ,erimpura Hucrefc Temporis quoq; circüſtantias perpen
renda media fuperftitiola, vt fi ex pacto denda .Nam téporisia cura precioſuli,
expreflo, veltacito cum dæmone,quod ma : ciufq ; malè conſumpti ratio redden
frequens eſse docuit auctor Dæmono daDeo ,quarepeccant , qui nimismulú
Li.3.C.3. maniæ , & fanèdocet experientia ,adeò his vacant artibus,item qui eo tempore ,
yr Arnoldus Villanouanus , & Lullus , quo officij ratio , vel debicum aliud chari
& Geber , & Bachofus , & Richardus B tatis,autiuſtitiæ poftulat , vt ad feria ma
Anglicus , Magiæ huius nigræ fufpecti gis ſe conferant , v.g. magiftratum quis
vehementer fuerint, & Paracelſus , & gerit ? non poteft detrahae horis , quæ
Agrippa, & illeGuih .Conftantinus , & adreétè munus exercendú neceflaria :
alijnonnullideprehenfi , & interinftru , familiæ præcſt ? çconomiæ reiecta ratio
ctiones inquiſicorum fidei fic xna , hac nondebet incommodum ſentire. Eccle
quoque nota magos hæreticos digna fiafticus eſt ? quæ ratio ordinis poftulat
ſci, Duector Inquilifidei par. 3.fol.443. ca præponenda fornaculis , & voluptate
edition. Romanæ , quæ in lucem prodijt fuæ . Proſſimineceffitasoperam tuam
iuſsu Gregorij 13. vbiracionetn libera depoſcic : charitas ei iubet adeffe , no fa .
Nicola. Eymericus; quia vt
Ctor libri, cis ? peccas . Demum , vno dicá veibo,
plurimum alchimiſte , quandononpot c quod tépus ocio,licechoneftè dare, illud
funt pertingere ad finem intētum ,quæ , licebic hisſtudijs , necamplius . Ocium
runt auxilium dæmonis ( exempluin po voco quietem & vacationem ab actioni
fui præcedenti quæſtione) eum inuocat, bus,&ftudijs ad quæ quis tenetur .
& implorant, & implorando obſecrant , Denique perſonarum conditio hic, uel
& tacitè, velexpreſse ei ſacrificant. ] AC potiſſimu diſcrimen inducit : hæc enim ,
cedit experiencia , quia quandocumque & finem ſolet ilicitum intendere , & in
viguit intermultos ,alchimia , etiam in modo errores gignere ,& tempus, inop
termultos, tum vigueruntmaleficia , & portunum facere . Imprimis ars hæc il
fortilegia , vt hoc intelici auoexperimur, licita cenſendapauperibus , imino
Tum quia non defunt, quiadhibent va priuauis omnibus periculi pleniſſima elt,
nas obieruanuiascæremoniarú , nibil ad D manifeftumid fit, tum quia hi folent lu
effectum conducencium , ve-certæ diei , crum ípectare , & fic arcentureorú ratio
tunicæ ex lino crudo , certorum ciboru ne, quæ dicta ſuntin circultatia finis , na
abſtinentiam , & alia huiuſmodiinania . auro illo intendunt vti ad commercia ,
Quod fi adauiditatem odiú accedat, aut medicinas, velmonctā, aut fiiplino vſu
incontinentia , procliue admodú fuerit ri,periculum apertum eft, ne viantur hæ
ad pbilera , & intoxicationis recurrere . redes. Inihac arte depauperantur : fami
Peccatur quoq; non leuiterin artis tradi lix neceffaria non præbet: caufa funt vt
cione, quando Sacræ Scriprurænomini, vxores , & filia cogatur indigno feque
bus,ex verbis abutuntur ad fuas nomé ftu fuftentare ,cum mcdia , & inftrumen
claturas,vel præcepta ,neq ; minus, quan ta, propter inopiam deficiunt,facile pro
do libris fonsinferúi figuras,ſeu imagines E grediuntur ad fuperftitiofa,immò, &
vel planè obſcenas, vel etiã propter abu pactaquæ diximus in circumſtantia mo
fuum rei lacte prorfus blasphemas , quod di, Kane hocipfi quoqucchymici ſcripto
fucic illetypographus Baſilienfis, qui Ro resſuntteftari. Nam Geber ,non,ergo . Phil Rofarit
of.
farium excudit , & facræ Triadis ,Chri inquit, hac fcientia pauperi o egentscon fol.224 .
fti Domini refugentis, & B. VirginisMa venit fed potius eft illis inimica . Secun
riæ coronationis icones ,quas homines do Polyi. dicit Philofophus , impoflibile
hæretici temiptiseiecerunt, eas ad alchi eft indigeniem philoſophari. ] 1 , alchi
mica myſteria , & transformationes tra miæ ſtudere , ( nam folos alchimicos,
ftulit . Sed mirumid non eft ,funt eniu in libris Turba philoſophorum a vulgaci
64 Diſquiſitionum Magicarum
Pici quoque Mirandulani circunfer- A mo DD . illorú negat, neq; negandum
cur liber hac de re, titulo , de Auro confi eft.Non licet etiá id facere, ve in medica
ciendo: nec huiufmodiin Italia libri ex il mencis quis eo vratur : ná propter ratio
loteinpore veritę lectionis vmquam fue nemiam memoracam , nec veri auri vi
rc. Altera Canonem ex hypotheſi proce res falutares habere,nec noxijs qualitati
derc ( auruinomnc alchimicuni eſse falas bus,ab igae carbonario , & venenato hy
fum ) & ideò damnaricantum , qui falfum drargyrocontractis carere cenſendum .
Multò minus licet co vti ad monetarú
cudant,idque ad lucrum ; nempe,vt vrá
aurin cótractibus, & folutionibus ( quod mixtionem : hoc enim vnü caput forer
clare indicat textus ) ideò non damnan criminis monetarij, iuxta dicta fanctio
tur hoc capite, qui verum aurum produ nem lo.22 . & prædictiDD.iuris conce
cunt,& arti vacant animidumtaxat cau- B dunt tales puniédospęnamonetæ adul
fa,nolentes in commercijs , aut folutioni tetatæ . His caſibus fubefret peccatú mor
bus hac arte vti . Quare non ars, quæ ritè tale. Si vero quis illud cuderet, fiue pro
inftituitur , & exercetur , fed artis abufus duceret tantúea gratia ,vt iplemet in an
damnaretur . Sit . nulos,cathenas, aut ſuppellectilein pro
Secunda concluſio; In forocoſcientia prianco vreretur :huic omni cura force
non promiſcue , fed cum dele £tu arshæc adnitendum ; & vigilantia ,ne quis eo vi
permila : immo pleriſque , vtpernicioſa , uo , vel mortuo per hoc deciperetur.Alio
Picillicita cenſenda. Hanc cócluſionem qui pro negligentiæ latitudine, hic quo
optimè probant argumenta Angeli , & quepeccatigrauitas naſceretur, & quan
auctorum primæ fententiæ , contra præ tumuis quis diligens , vix vanitatis cul
cedétem verò vim habent nullam .No- pam euadere . Numquam fanè ftultitis ,
fandum quoque , quicquid illicitieft, id & imprudentiæ euadit qui ex hac artc
non ex artis natura ( quz ia ſe mala non lucrum quærit. Semper enim ftultus eft
eſt , immò quatenus arseſt , & fcientias mercator , qui in illud negotiationis ge
imitatur, fecundum fe bona eft, vt & cæ nus incuinbit ,quo videt nullum , vel de
teræ ſpeculatiuæ cognitiones) proficiſci, millibus aliquod vnum , lucrum feciſſe :
fed a vitio circumstantiarum , qux vt omnes vero, vel mille contra vnú facul.
plurimum in hac operatione inueniun tates fuasabfumpfiffe . Quod cum alchi
tur. Hæ fi defint,non video quid repre micis contingat , idem de hisdamnilu
hendi queat , fed quia vix vmquam de çrionibus dubio procul ſentiendú . Nec
funt omnes , raro fit vt alicuius ratione tuti in conſcientia , qui hacia re ſola va
non adlit vitium , & peccatum . Ideò D. na ducuntur curioſitate ,nam curioſitas,
dixi, pleriſque pernicioſam , et illicitam peccatú eft oppofitum ftudioſitati , per
cenfendam exceflum ; quo quis defiderat immode
Sed quæ iftæ circumftantiæ ? præci rate ſcire quod non expedit,velplus quà
puæ , & capita cæterarum : quattuor,fie expedit ipfi, vel modo quo non expedit,
nis ,modi temporis, & perfonæ . &eft ex filiabusfuperbiæ , [ Vide S.Th .
Si finis fit lucrum , et auaritia illicita 2.2.quæft. 167. ) Er animusdeditus va
eft, quia lucrum ex hac arte eft illicitum , nitatibus,atqueinſanijs falfis, exponit ſe
non enim licet hoc auro yui ad commer decipiendum Diabolo , atque hocelle
cia , contractuſve, vt ftatuit loan.22. In omnis ſuperſtitionis initium docet B.Au
Sic D.T. tellige, ſi pro vero auro quis vri vellet,nā guſtinus lib.2.de doctrin.Chrift.cap.22,
in 2.0.7. hoc illicitum contenduntcommuniter E & 23. Et diuinze ſcripturæ teſtimonio ,
93.97. : DD .dehac re fcribétes ; & meritò , nam qui amat periculum peribit in illo . Sic
77.217.2. aurum iftud , vel nunquam habet pro enim fapiens loquitur ; Infuperuacuis
ad 1. de prierates onines veri auri , vel idadco
ibi, Caie. rebus noli ſcrutatimultipliciter , in
Sil.et Fu rarò contingit, vt cenſendū fit non con pluribus operibus eius ( Dei ) non eris cu
mus in tingere , quare tam verifimili caula dubi rioſus . Multos enim fupplārauitſuſpicio
S.Fabia- tandi exiſtente , non licetin comercilun eoru ( hoceft vaná ſpes, & expectatio . )
nus.d 9. deducere, vt verum aurű , vendi tamen Erin vanitare detinuitfenfus illoru. De
verliem . poſle pro auro alchimico , & iuxta æſti nique ſubdit: qui amat periculum peri
prio . inationem peritorum aurifabrotum ,nes bit in co.Ecclefiaft 3.a verf.24. Denique
vno
LiberPrimus . * 657
mam ex materiæ potentia illic educi , A in cereris locum habercibiin Cominé .
quodhæreticuin :foret enim tunc ani optine Penna annotauit.Et Cardi Caie
ma corniptioni obnoxia , & mortalis.De canus diferte fcripfit, ac prudenter hanc
inde talis anima non haberet peccatuin artem ,vel nullorum hominum effe , vel
originale:quia pergenerationein virino Principumduntaxat , audito ſapientum
eflet propagarum hoc corpus, & homo confilioseſf6-- Sane pericula pleraque fu
conceptus,nec indigeret Chriſti redem- perionib.commemorata ceffare in Prin
prione:quæ heretica quoque omnia . cipibus manifeftum eft.
Quarto.Ex his omnibus patet,optimā Cæteri , non eft cur fibi blandiantur ,
effe, quum aiunt Angliæ ) legem ,ne cui vt tutosin conſcientia fe arbitrentur opi
fine permillu Principis , fub poena capia nione illa Oldradi, & aliorum iuriſconſ.
tis, liceat alchimicam exercere, quam le B Nam illi de foro tantum exteriore age
gem expediret etiam alibi ferri. Nam bant, dequo ab illis quærebatur . Et ple
tunc cuin delectu Princeps talia poteft rique eorum rem non difcufſerunt; ſed ,
permittere, conſideradis circumſtantijs vrouesfolent ducem gregis capruin fic
prædictis : ipfi enim reddenda Deo rá ipfi Oldraduni( cuius etiam argumenta ,
cio ( fi temere permittat, & promiſcue ) iam diffoluimus: ijs quæ dicta funt) clau
damnorum inde ortorum . Tunc etiam fis oculis, vt oraculum ,ſunt fecuti, nihil
celfarent pericula pleraque , quæ dixi eius addentes dictis( vt loan .Andr.Abb .
mus . Alberic. & Guido Pap. ) plerique etiam
Quinto , patet(nifi quæ circumſtantia ambigue loquuntur, li faciant verum au
impediat ordinarie hancarrem Princi rum , idque arte naturali ,( vr Oldrad.
pibus, & valde locupletibus effe licitam : C Ifern.Bal.Brun . & Fab .)nu'lus vero ipfo
qui & ea lunt philoſophiæ cognitione , rumfomnium , præter Thom . Arfonci
& co ingenio , vt fraudibus, & impoſtu , num ,mentionem fecit d . extrauagantis
Eisnonpareant, & ea pietate,vt in proxi Pontifici,c.Spondenc, & veleits non
mi, & Dei offenfione fe abftineant, & il fint recordati, vel non bona fide difſimu
his opibus, vt fubditospropterea non gra larint.Eclicet, vſu canon ille non obfer
geni, &eo fubditoruin amore,ac Deiti uetur :tanti camen Pontificis fententia ,
more ,vt publicuit regimen , vel paupe & iudicium fufficeredebet,vt vulgus ho
Euin lubuentionem propterea non ne minim ( lioc eftquibuſcumquc condi
gligant, & habenasſibi a Deo creditas ciones fuperiusrequiſitæ defunt) fibi exi
ipfi abijciant, & alijs planetcadant. Vte. ſtimer,ab hoc ſtudio abftinendum , quod
niin alijs honeftis itudijs animum prin- D grauiffimis verbis Summus Pontifex
cipes , quancun opus eft ,fic & hocītu . Romanus fibi cenſuit damnandum , &
diorelaxare quin poflint, non eft dubi aquoillos , tam ſtudioſe Chriſti Vica
Eandum . Sane quod Eymericus de iadi rius, Pecci fucceffor dehortatur. Sed hec
cijs Magiæ hæreticæ dixerat, cam præ Inffecerint ,de materianon paffim obe
fumptionem in Principibus viris, & val nia
delocupletibusnon clic admittendain ,

Finis Libri Primi. ‫יי‬

.!

...

DI
68

DISOVISITIONVM

MAGICARV M.

MARTINI DEL RIO

Liber Secundus .

QV I EST DE MAGIA DAEMONTACA.

Præcipua hæc operisnoftri tra& atio eft, & ideo pluribus


capitibus ,fiue quæftionibus , luculenter; quoad
61
poterimus , diſcutienda. Sit.

}
QV AE STIO I.

An fit aliqua Magia Demoniaca. 1


Aug.lib . h
Bj.de cis . Anc etiam eflene: A tium , & innumerata huulimodi;queunt, G
Dei. C. 6 garunt,qui damos reduci,ad vlam aliam cauſam ; quania
VE
D.Th. li. nes ofenegant ,cú tellectualem aliquam , & feparatun na
3. conrra Sadduccis, Demo curam Denique foimus Salmanticæ , &
gët.c. 104 crito , Ariftotele Toleriin Hepania ; & in Italia, aut.lacum
qui on
prime, Vi Auerroe , & Sim . Nuclmum , & in fpclæo Vilignano , ad
ftoria.de plicio ,quorum fen . hocauoruin meinoria huiųs.Goatiæ ce
Magiat A tentia eftimpia, et ; lebres (cholas fuiffe
mingo baretica's
Nam & demones effe.etdamoniacă QV Æ STIO II.
Mapiam ; quæ nec induſtria , ant artifi
cio hominum ,nec naturalibus cauſis ,, B Vnde fit hac Magia , fiue quem habeat
fedimmaceriali quapiam ; & ſeparata vir 1. primum auctorem .
eure nititur; hoc, & facra fcripturæ teſti
monijs , & omnium ætatun mentoria , Vnt qui dæmnones effe fateantur , fed PidoLaw '
atque experimentis , tam et compertú , e nttamen hanc Magiam a dæ - rene.Am
Shnege
vt velle probare;nihil fit aliud, quam ly monibus, feu diabolismanadie: tribuunt z.de nat.
chnis accenfis meridianæ luci opitulari . autem effectus eius, vel immediate Deo damon .
hoc probanr cum B. Auguſtinian Thcolo pertnagos huiufmodi operant , vel Deo fula 10-4
gi catholici omnes, & Philoſophiple per Angelos bonos ca perficienti. Prio .
rique Trifinegiſtus , & Pythagoræi; ex res dicunt effe quafdam gratiagratis da
Platonicis, Prellus, Plotinus , Proclus, lám tas, ficut funt gratiæ iingucrum , fanitatūs,
Blicus, Chalcidius, & Apuleius; & Arift. C & hæc dona,vt Balaan o ,fic & alijsim
Theoph.Ammon.Pluilo. Auic. & Alga probis concedi non raro folere.
zel. Anne dare reſponſa de furtis occul Dico primo hæc ſententia eft mere bla 1.Cor . 14.
ais, & de thefauris;conſequi ſcientiasno ſphema; tribuitenim Magicis artibus id , verf.8.
nullas ftatim , & fine labore addifcendi ; quod eft proprium gratiarum gratis da- Num.236
fubtraherccorpus præfens oculis viden tarum , & cum veris miraculis præftigias Matth.7
CON 13: Іe
Liber Secundus, 69

confundit. Deinde gratuita Dei dona A Augaſt. lib. de vtilitate credendicontra


fubijcit humano artificio , & certis, acri Manichaeos. His adde ficticiam illam ac
diculis obferuationibus. Deniq; inique , tein Planetariam ,laminis inſcriptam , &
& inuide Deus vctarer id, quod ipſeho ad Carolum Magnum a quodam Bedæ
minibus, vti gratiam , gratiofe largiatur . diſcipulo (fic mentiuntur. AK indum
Aduerfariorum argumenta ex locis illis. Alcuino ſupponuni)miſſaın , vtilem (ſcoli
fcripturæ perica,folún probant, aliquate cet) obrinendæomnicognitioni fuper
nusſimiles effectus per artes magicas » naturali artium , & fcientiarum , & conſe
& per gratias gratis datas fieri ; Deum quedis dignitatibus diuitijs,robori, amo
quoqueper malos aliquando miracula ns fruitioni, & c .
edere , ad fidei & diuinæ gloriæ propaga Dico Secondo cum Catholicis ,vtnec
tionem.Accedit,quod qui ex dono gra- B per fe,fic nec per bonos angelos his magi
tiæ gratis datæ operatur ; ille ad certum cis operacionibus Deun ſe immiſcerema
tempus,occafioné, aut ceremonias cer gis quam celerisrebus, in quibus concur
cas non reſtringitur, vt ſolentmagi;qui, rie , vrcauſa vniuerſalis. Quare cenfeo
fi velin miniprodeficiant,nihilefficiunt. becomnia veinſtituta fuere amalis an
Nec etiam huiuſinodi Dei dona gratui gelis;fic etiamab-illis perfici, e admini
ta poffunt alijs, perdiſciplinæ , ac præce Itrari, o contrarium eft erroneum . ]
ptorum modum ,tradi :Migi vero ſuis. Probatur priino ex varijs:Canonum cap.illud
d :ſcipulishanc Magicam tradunc, & au refcriptis, quæ Gratianus adhibct cauſa quodinf
ditores , inagi(troruin fecuti præcepta , xxvi:Secundoex Parifienfibus artic. 9. lineveel..
quæmagiftri eadem operantur., 19. & zz.Verba funt, quod Deusper ar- 'uli. 6.9:
Aliidicunt hos effe effeltus bonorum c tesmagicas,etmaleficia inducatur com- 2:0
Angelorum , quos per excellentiam vo pelleredemones ſuis incantationibus obie in 26 Pirn
9.50 .
cant, Spiritus.Siciactitabat his annisce dire: Error . Quod boni angeh includan .
lebrisillemagus Scotus Parmenſis , qui tur in l'apidibus yet confecrent imagines ,
Gebhardum Truchfefiuin Epiſcopatus vel veſtimenta, autalia
faciant,qua ir
Vbiorun. Apoftatam dementauir: eſtq; iſtis artibuscontinetur : Error, & blafphe
peruetusimpoſtura magorum maxime mia. Quod aliqui demones boni fint, alii
Platonicocum , Luubiſci, Porphyrij,Plo omnia cientes ,aliinec damnati, netal .
T
tini,Plocli,& luliani Apoftatæ . Exquo nati. Error. ]
rum traditione, Magi 1omnis diuiditur Tertio ex his Arnobij Cont.Gent. Ma
in Albam , quamcenfent effe licicam ; & gi non tantum fciunt demonas, fed etiam
Nigram que fit illicita. Albamergo vo- D quicquid miraculi edunt , perdemonas
cant d'esupier; & Nigram gooutérdy. Ve faciunt: illis afpirantibus,erinfundenti.
Libre de rum hanc fictitiam planè , & palliatam bus preſtigias edunt vel quæ funt non via
san.fit Theurgiajn ſatis iple Archimögus reij deri,etc . &ex his loan.Salisberienſis lib.
cit, cum difertisverbisteftatur fepiffime 1. de nugis curialium cap: 9. Eos autem
fub nominibus Dei, Angelorum ,ma qui nocentiora Ireſtigia artesque magi
lis demonum fallacijseam obftringi: cas,et variasſpecies mathematica repro
tcereius ceremoniarum pars maxima , bara exercentiampridem fancti Paires
müdirian animi, corporis, o rerum ex ab aula iuſerunt exire , co quod omnia
ternarum orenfiliumque oſteniet imma hec artificia,velpotius maleficiapeſtife
dostamen ſpiricus,odecepirices porefta ra quadam familiaritate demonum , et
tės hăr exquirere, vindorenturpro Diis.] E hominum nouerunt pro fluxiſſe.]
foter ad lit,buiusfpeciem ele ariem Al Deindeprobatur ratione,hosfpiritus
madel ariem notoriam ,ariem Paulinā, bonos dicinon poffe. tum quia iubent fe
arlem reuelationi ', huiufmodi ſuper canquain Deos adorari, & facrificia fibi
ftitionum plura , qua eoipfo ( inquit )ſunt fieri,quod boniangeli iubere nequeunt;
perniciofiora, quo apparentimperitisdi tum quia hæ artesnonminus dirigun
winiora : ] Habeancilli hoc Principis , & Cur adinferendum alijsexitium ,per fur
anteſignaniluide hac alba Magia iudi ta ,necessaduleria , & c.quam adiuan
cium ,abhoinine mendaciveritatéme dum ; tum quia mifcent multa menda
samn . Dannateandem Theurgjar.D . cia , & dcceptiones , cum quia docentuk
Magi
70 Diſquiſitionum Magicarunt
Magi in ſpiritus vtiimperio , & coactio Ai nij ex originali labe detorta indolens, mox.f.97
ne, immo& minis recum impoſſibiliū , quam feltiui Apologi frondibus velará PetriThi
ac plane abfurdatum , vt apud Euſebiu nobis protuli,t per quam falſe» Cælius deappa:
docet Porphyrius, quorum nihil bonis Calcagninus Libellode Amatoria Mx ritpris.
angelis poteft conuenire . gia;cuius verba non piget adſcribere, & tap. 12. a
lib. sede Hincapparet conſideranter legédum vasni fallor,legere iuuabic:Panssas ( in- n . 216
preparat
wib.cap.6 . Glycam d , um magiam ficdiftinguit a quit),olim iunčtamiraculo; furtino con- nu.zo.
P.i.ano Goeţia, quòd illa,fit beneficiorum geni cubitu genuitMagiam fecundam cognos
toLuinad boni alicuiuseffectione,Goc mine reformidanſq ;ne forte veritas,cum
cia ,maleficorum ad mali effectionem . qua perpenas inimicitiasgerit ;aqua etiã
Nain non tantum inpropric vfurpauit paribusfigniscongrella ,ſapi'us profliga
nomen Magiæ genericuin pro specifi- B ta eft, fuum partumenecare ,illum impu
cotheurgiæ , fed in errorcm quoque labi dentiæ ,actimori iunctis conrubiale fade
tur ponendum albam Magiam , & cius: re commendauit:atilliin finuincompre
adminiftrationem bonisangelis tribuen henſibilitatis & veftigio collocarunt fur .
tium . Vtque hoc femelmonea ſcriptor tim , fub præftigjarum cripundiis edu
iſte , vt & Conſtan.Manaffes,Gregoras , candam . Quemox in grandiorem claič
& Nicetas,nimismultum tribuere vide adulta, iamque pinnulas pramunita ,(uo
ar ſuperftitiofæ prodigiorum obferua tauit in fatuoruin arccs,ibique nidulansy,
cioni. credulitatem peperit . Quæ urpote paren
Errauit eúdent crrorem Palingenius tis beneficiisgrala , illam muiua enutrie ,
Stellatus, dum in.verito iure libro Zodia et quaſi aytirikapi alioqui breui in
Gis 8. cenſet acrem ctiam bonis dæmo- C teruuram .]Hæcilic puri acumine, &
nibus plenum elle , quos harum arcium veritate . Pergamus nos quoque pro ve
auétores facit, & Deosappellat, & Ploti ritate confligere, & vanitatem expugna
ni; & lamblici delirijs nimis deditus , & re , & fugatis timore ;& impudentia,laby
quam non-malus pueta ,cam non bonus: rinthium illum incomprehenſibilitatis :
Chriſtianus, vtpote hereticus porius ( fcri ( quis enim ,quæ nihilfunt,velintelligat,
pta probant), quam catholicus. Aulusca vel comprehendat?) Theologiæ velæ fi
men opus illud Eerrariæ Duci dedicare : lo permetiri; & praftigiaruni cræpundiis
vigor.de Succedit his error 3.eorum ,qui cenſe : irrlucem prolatis, tandem fatuorum hác
Magia bano Magicoseffectus per animas de arcem deinoliri, & è nidulis fuis credulio
Dum : 17. functoruin fieri: quos Catholici:Thco tatē; adeòperniciofam profligare ,quod
z fene. 9: logi iampridem exploferunt, idquenon D vtinam .Deus Opt.Max: nobis largíaturo
de arte difficulter,nam que rationem id conuin
Magica cuntdebonis fpiritibuseædem in anima Q. V AE STIO III.
bus beatdrin locum habent : quæ vero
in purgatorio ſuntanimæ ,non exeunt, Quæ fidiuiſio demoniacæ Magiez,
nifi fpeciali permiflione Dei , vt petant: et delibris eius.
luffragia viuorum : animæ denique per
petuisaddicte fupplicijs , nulla dænionu Vm nulla ſit Theurgia ;neque alba
licentia, vel permiſſionepoffint exire,vt Ст .
Magia fequitur,omnem hác pro
pote ;diuino iuſſur; peffimo carceri man digiofam Magiam ; non altam, quam
cipatæ : Apertiffimæ lunt igitur iinpoſtu Gostiam , & nigram :hanc folemus voca !
re, quæ de etiocandis perGrimoyriam E re Magiam ſpecialem ', cam Archima
animabus . Necromantici confinxere . gus in duas fpeciesdiſtinguit: vnan, cu-
Si exirent, ad vnius Dei exirent imperiū , jus culicres diciile dæmoni ſubnjicere ,
cur verò ideiusiubeat,vel permittit ,cau: ci ſacrificare , & eum adorare : alteram
fa fubeft nulla . Vt ad Magorum preces quam ipfe vellet per fuadere a pacto cü
& incantationes id iubeat , iinpium eft dæmonibus inmunem elle,ſed cam da
opinari . monibus, vel’inuitisimperare , virtuteg ;
Præcipua' ergo efficiens caufa iftarü quadam diuinorum nominum adiura
libr:3.de artium eſtipfe Diabolus,proxima eft ip tos aduocare', & cogere, priorem illam
Kat.de fe:Diabolusproximna,elthumaniinge fatetur effe legibus humanis, divinifque
veci
Liber Secundus. 71
vetitam ,nefandiffimam ,& cunctis igni A cim , de Agrippæ libris mibus de occulta
bus plectendain :pofteriorem afferit ,con Philofophia & omniumperniciofiffimo
fequi quidem quod prætendit , nempe quarto feorfimpoftca addito , & edico :
dæmones cogere ( quod poſt oftendetur necnon deThomæ Eboracenfis , Petri
offe idoneum ) ſed tamen manifeftis peri Aponi, & fimilium venenis , erlibro arts
culis illuſionum obnoxiam elle. Deprio Grimoria : qui , Patrum noftrorum æta
re verum eft eius teſtiinonium , deporte te ,circumferebatur ,docens mortuorum
riorebis mentitur:primo , dum negat că cuocationes. Omniahorumplacita ( ce
nitifedere cum demonibus inito,nim rc leita ,de antiquioribus etiam illis operæ
vera lemper expreſlo , vel tacito pacto pretium duco Archimagi verba aſcribc
corrumpitur. Secundo,cum aſerireada re.credendum illi in arte ſua ,nec magi
mones cogi, de quopoftea . Voluntveti- B Atri auctoritatem diſcipulis licet fubter
tæ huius Magiæ inuentorem fuiſſe qué fugere.ſic ergo fcribit : Hilibri acurius
dam Mercurium.fic contra Symmachu intuenti preceptorum fuorum canoncm ,
Prudentius, & Salisberientis lib.1.Poly ritum confuetudinem verborum , cha
crat.c.9. alij quendam Zabulum ( quem racterumgenus , extructionis ordinem ,
ego non alium exiſtimo ab ipfo cacoda infulfam phrafim , aperte feleprodunt ,
mone ,cui D.Cyprianus, & alij patres nonniſimeras nugas,o impoſturas conti
hoc nomen tribuunt ) deinde magiftrú nere, ó poſterioribustemporibus àperdió
Jaudant, quendam Barnabam Cyprium tiſſimis perditionum artificibus efle con .
( hunc confinxere in contumeliam D, flatos ex prophamis quibufdam obſerua
Barnabæ Apoftoli, vt deformi ſuæ mere tionibus noftræ religionis cerimoniis per
trici lenocinarentur,) Item ottentant,pa- C mixtis, infiriſque ignotis multis nomini
rismendacijiactantia,librosAdze , Abe bus, ac fignaculisviperterreantrudes ,
Jis, Enoch , Abrahæ , Pauli,CyprianiHo et fimplices , er ſtupori fint infenfatis, et
norij,Alberti Magni, & aliorum , & bla bis,qui neſciunt bonas litteras.] Hæc mi
fphemèmentientesdicunt, quç his libris fer ille , qui, videns mcliora ,infinem vf
continentur , ea fuulle tradicà ab Adami que vitæ deterioribus adhæfit.
cuftode Angelo Raziele, & à Tobie Co
mite Raphacle reuelata . Prætexunt etia QV Æ STIO IV .
Salomonis auctoritatein , cuius quandā
Clauiculam , ( quã egregièretutat Bap. Debaſi Magia huius , fiue de pa &to ;
Segmuslib.devero ftudio Chriſtiano c. expreſo, implicito.
7.) & aliudingens volumen in ſeptem par D
irs diſtinctum obtrudunt plenuin Sacri Oncl.1.Omnes operationesmagice,
ficijs, & incantationibus dæmonū . Húc COM velui bafi innituntur palto per me
librum ludæi, & Arabes in Hiſpania luis gos cum demone iniro : ita viquo'e found
pofteris hæreditario iure relinqucbant, que collibirum mago aliquid efficere ad
& per eum mira quædam ,atque incredi miniculo artisſuaexpreſſe vil implici
bilia operabantur.Sed quotquorinueni te teneatur à damonepoſcere,vi ex condi
ripotuerunt exemplaria iuftiffimeflam Eto concurrat 3
mis inquifitores fideiconcremarunt, & Probatur hoc primo Parrum auctori
Eimerj vrinam vltiinum exemplar nacti fuiſsét. tate.D.Cyprianusdicit , eos habere foe
tus Dire Vix clubito aliquod in manus loan . Trit dus cumdæmone.D.Auguſtini verba re lib . de de
lor, in themijinciddille, vnde ,& partitioncm , & E tulit Gratianus in Decretorum codice , plici mat
qafirer . materiam fuæ Steganographie, periculi, quæ ſuntiſta :Omnes aries huiaſmodi, lib.de
6. - 8.
eionna & fuperftionis pleniffimæ, acceperit, cu vel nugatorie,vel noxiafuperſtitionis,c.x doit.Clors
itemm . jus operis nomen , quod nonduin prohi quadam peftifera ſocietatehominum . fiat. 24 ;
(39 mi bitis ab Eccleſia libris ficinſertum , fufpi demonuns,quafi pacta infidelis, et dolo- lud.v.vli
Bu Nice
in hifto. cor accidiſſe: quia liber nondum typis fa amicitia ,conſtuuta. ] 26.9. ?.
list to Vulgatus, in paucorum manus incidit : Probatur deinde ex iure ciuili,ſanctio I.multi.
C.de me
alioqui,quádo prohibiti libri omnes Ma ne Imperatoria : c. Multi magicis arti. leforma
gici, fatis ifte prohibitus cenſendus, qui bus ufi eleminia rurbare ,viam infon- Therons ,
inter alios familiam ductat : idem dixc tium labefa &tate non dubirani,etmani.
bus
72 Diſquiſitionum Magicarum
bus accitis (ficlegendum audent ventila A Denique conſentiunt hacin reThe
re , vtquiſquis juos conficiat malis arti logitam veteres, quam recentiores, it
bus inimicos:bos ( quoniam nature pere riſconſulti quoque, & Medici, Condron .
Sriniſunı) feralis geftis abfumat. chus lib.i.de morbis uenefic. Cefalpin .
Tertio , id ftatuitur credendum articu difquifit. dam . & resprorſuscomperta ,
lis Parifiélis ſcholæ in hæc verba: Quod vnaniini maleficorum , & ſagarum con
Art.sk inire pactum chm damonibus tacitum , feflione ,inirè per Europam omuem , &
vel expreffumnonfit idololatria ,vel fpe cunctas ætates conſentiente. Lucanus
cie idololatria : Error : Etintendimusef etiam dubius licet,tamen huiuſmodi fæ
Se pactumimplicitum in omniobſeruatio dus agnouit, eo tantum deceptus, quod
neſuperſtitioſa , cuiuseffectus non debet à cogi pacto dæmonem exiſtimet. lib.6.pu
Deo vel natura rationabiliter expectari. B Quis labor bic fuperis cantus berbal- lopoli me
Quarto id ratioperfuadet. hoc enim que ſequendi
& multi mali homines optant , & dæ Spernendiqu : timor . cuius commer
mon cupit : nec eoruin id vires ſuperat . clapasti
docet hoc lſaias Propheta , apud quem Obſtrictos habuere Deos ? parere ne
impi dicunt percuffimus fædus cum mor celle eft ,
te , cum inferno fecimuspactum.quod Aniunai ? ignota tantum pietate me
S.Thom . Satis probabili interpretatione rentur ,
4.28.v.is. magis accommodat , vt, & Pontifices , An tacitis valuere minis ? hoc iuris
· Ioannes 22.in Extrauag.cótra Magos , in omnes
quæ incipit: Super fpecula , & Sixtus V. Eftillis ſuperbos , an habent hac cars
in Bulla contra Artrolog. Mali ergo hoc c mina certum
lubenter faciunt,necininusipſe demon: Imperioſa Deum , qui mundum coge
qui,ipſi quoque Chriſto Domnino; auſus re quicquid
M1af.4.9. pacti conditionem offerre : Hec omnia Cogitur ipſe poteft?
Jiribit. 1. (inquit) tibidabo,fi procidens adoraue Solus fagarů patronus recalcitratur . Exaple
iurifget. ris me : vbi videre licet pactum contra adeo futilibus ratiunculischartas implés: pastorü
de pact. ctus innominati , do, vt facias . lta nunc vt contemnendas potius, & filentio tra- pere exui
Bold: diabolus Magis ait.fi temihiaddixeris, dendas , quam refellendas mihi cenſue- 14 D.per Be
pl.
ir trad : vlcifcar te ,ditabore ,etc.quæ germana , rim , maximè cuin alijs id diligentius, Ampbilo
palt . & perfectaeft pacti formula.Deinde, yr quàm difficilius præftiterint. chium co
D. Th.2. dixi,hxc fut opera demonum ,non ina Conc.2..hoc pactum damoni,liberum ſcripta n.
3 :9:2636? gorumviribus:demones ab hominibus D eſt,præftare velfallere.] probatur expe. 8.1.Coreo.
stb.Panj. cogi ncqucunt,vtid faciamt:ſponteergo ricntia, & ratione. ratio docer dæmone
inendaciff10.de
imú Te
Sco.Gab. dæmones accurrunt : Demoues autem cogi ab homine non poffe ; vt ftet pro- ophiloA
Gerfon . graui hominem odioprofequuntur,qua miflis : experientia vero ,
Triache. SS
re nec putandi gratis accurrere ,ſed viciſ effe , & decipiendi cupidiffimum : ideoq; Leodini
Alisylent. fim aliquodoperæ ſuæ precium ftipula rarò præftare,quòd policitus:cum verò apud Co
Alph. à ri. Vnde patet talem effe hanc.conuen ftat promiſlis ( quod facit nonnunquã ljár.l. 2.62
Caftro , tionem , & focietatem : qualis eft duorú non facit coactus,fed fpontè ac lubdold, 21.degui
bus alias.
Victoria, latronum , quorum alterpalam in fylua vt ſic magos fibi retineat deuinctos , & Loodepra
Binsfeld. vagatur,atter clain in ſubfeflislaritat:ex alios alliciat,& huiuſinodinugis vim iltā nig.com
Spineus, cicatuſque certo ſibilo vel ſigno prioris, inelle perſuadeat.
Angel. viatorein poſterior dolofa lagitta traní- E Tertia concl. Pactum huiuſmodi du. de Lamii
Sprenger. figit:puiore id ſxpè nec vidente, nec gna plex eft,vnum expreffum alterum taci . zbi fupra
Nauarr. fo, quo necemcelo intulerit , in miſerica ium :de vrroque vero , non idem per om- Erasmus .
Grillem . men nccem conſentiente.priori magus, nia iudiciunt . Explicanda hæc conclu- Bod.
Remig ., pofteriori dæmon ſimilis. Satis enim i fio pouus, quam probanda.pro explica Triche.
Pinsféd. a.g.s.
.cione norao daſequentia .
prelud.6 donea rei declarandæ fimilitudo eft :quç
egna . petitur a potentibus vindictæ auidis: qui Primo ſciendum pactiexprefli huius
manu prompios ſicarios fibi adiungunt: triplicem eſſe modum . Primus fit folem- Hoc de
quibus conftituto ſignoinniunt , quos, niiate varia , & ipfi cacodæmoni vifibi Sirbirur
in Maleo
& quando, velineinterfici. licer in corporca aliqua forma apparen- maiefc.
ui
Liber Secundus.
73
P.2.0.1.2; ci coram teftibus ,fidelicas, &i homagium A viuant,lociproconfecrationis librorum
fa Ca- promittitur . Huiufmodi pactum iniuit die , hactainen lege vt Sibille hæc poftu
ſtrol.j.de nobilis ille ditionis Laodicentis narran lata eis fide bona præftarenc. Hi Pariſijs
inl. bar.te Cæſario Heiſterbacenſi, vbi tamen onnes cum ipfis libris combuſti fueré,
ponit.com; dæmon loquens audiebatur , fed non Narrat Creſpetus ib.de odio Satanz ,di
: illu .
biratulo cernebatur.Hicinter cætera , iuuenisil fcurfu 15 .
Táma.I ', le inconfultus creatorein ſuum ore ne Aliusmodus priori fimilis cætcra, nifi
Agne Do- gut , manuque exfeſtucat , & diabolo quod ſine teftibus peragitur. Tertiusper
Stk 537. homagium præftat; hic vicillin , illi di vicarium iniur, Mágum videlicet , vel
uitias &
, honores pollicetur, co lecto tertium aliquem ; cum pacifcens dæmo
rem amando, fpondeoque leétionis , & nis aſpectum vel colloquium reformi
laboris fui vberem legendo fructum re- B dat , hoc tertium genus inalė Grilandi
laturun . Huc ctiam referendum Theo nus q.3.vocat Tacitum ;quamuis enim
phyli Vicedomini factum ,quiad digni profeflio hic fiat alteri , quam dæmoni;
talem recuperandam à principe demo fit tamen expreſsè, & in demonis nomi
niorum opem , ( vt fcribir Sigisbertus , ) ne,vtpatet ex ijs ,quæ ipfemet tradit - 3 .
expetiji , ab eo infus abnegare Chri trum.i. & fequentibus. Fortaffis ad ex
ftum filium Dei , eiuſque matrem Ma preſſun pactun pertinet forina illa ra
riam cum omni Chriſtian.nimi propofuo, ror in exemplo Gerinanicæ fæıninæ ,
ipfam abnegationem crip :o firmare , quæ obuerfo tergo.ex balacatoriolebc
o ſcriptam ſignare,o fionaiam fibitra te exſiliens, proclamabat, Quantum à
derescins (eferuitio addicere. ] In hac te Chrifto fic aliendo recedcret,tantum fe
Itis fuit Magus ,in illa viilicusiniquitatis. G ad demonem accedere.dicam fuſiusli .
Aliquando id faciunt per libellum fuppli Hispaćtis omnibus quædam funt co
cem , quem diabolo præſentant. Sic no . munia. Primum eft abnegarefidem , &
ftro tempore Mantenfes in Normandia Chriſtianiſmum ; Deiobedientiæ fe fub
magi libellum confcripferant,quem ob trahere.B . Virg. Mariæ patrocinium re .
Jacuri erant Sibillis Magiæ Necroman pudiare,& conuitijs inſuper inceſlere.So
cicæ præfidibus, cuius fumma ; Se orare lent blafphemè,per contemptum ,voca
4
Dominas; vti dignentur libros fuos ma re ruffum , latam , extenfam . Sic ergo ,ve
gicos conſecrare; ad cum effectum , vt nit Diabolus, tollit verbum de corde
mal ſpiritus ipfisper omnia promprèo eorum ,ne faluifiant.Luc. 8.verf. 12. hoc
bedian ,iuxta formulas coniurationisin eft , tollit veram fidein , eiuſque confef
libris contentas; & ,ve vocaui,ipfi finerio D fionem , quia diuinos ambit lionores( vi
Xa appareant in forma pu chirihominis ; de D. Auguft. lib.1o.de ciuicat. Dei,cap .
& ne fit neceffe circulum vllum facere , 20. & lib.20.contra Fault. cap.2 2. )Ideo
fubire , in domibus , allt agris.Secundò cogit primum baptifmum ienunciare ,
vt Sibyllæ libris fignum fuum feuchara quo quis vero Deo fuit iniciacus. Quare
Cterem imprimante tres erant numeroli & Hippolytus Martyr. hb.de conlum .
bri) vc plus efficaciæ , & dominij iibris mundi ,fcribit coacturum dæmonemy
ineffet in prædictos fpiritus.Tertiò vt fup vi dicant: Nego creatorem cæli, o terre
plicesreddancur tuti à.iuclicum infidijs's nego baptifma , nego adorationem Deo à
& punitione.Cuartò vtcępta omnia , & me preſtari ſolitam : ribiadhereſco , in te
Kudia illis proſperè in aulis, & amicitijs credo : Ideo vnguem illis dæmon in
principum fuccedarı : in ludis quoque E frontem inijcit, tingens ſe chrifma ab
femper quandocunque volent ficretur: fadere , & baptifini characterem dele
Quintone inimici ipſis valeant nocere . re.Secundo ,fictè quoque illos nouio tin
Pro luis vicillin polliceri fefe,quod præ git lauacro baptifmatis , non ignorabat
dictas Sibyllas,pio Dominabus, & Prin loc Tertul. lib.debaptifin .Hic quoque
cipibus fuis perpetuo ſint habituri, & Rudium ( inquit) Diaboli recognoſcimus,
quotannis fingulasanimas fe eis oblatu res Deiamulantis,cum triplebaptiſmu
cos( boc eſt, necaturos, facrificaturos, in fuisexercear. Ideo tertiò ,negato prio
vel certe adhunc eundem perfidia ritum re nomine,nouun illis inditur: vt Roue
initiaturos bominem vnum ) quandiu scnfis Cune , Barbicapra vocatus fuit)
nonnc
74 Diſquiſitionum Magicarum
honne cognoſcis figuram huius rei in A quindenis, vnum infantulum (trigar
præclaris illis Satanæ membris? Aegypt. do (he.exfurgendo ) occiſuras.Sic Spi
Pharao lofephi nomen mutat Gen.45. næus qu de itrigib.cap.2. Nono,quoian
led S.S.eo illum nomine numquam có nis aliquid luis magiitellis demonibus
pellat.Nabucodonoſaralia imponitno. penderctenentur , vt vel plagarum me
mina Danieli , & focijs ( Daniel. 3. ) ſed tum , vel earum , quibus ex pacto funt
Daniel femper ſe Danielem vocat , & obnoxij præstationun , redimant vexa
Michael cresilliin ipfo clybano flammante, Be tionem : nec legitia um eft aliquid , niſi
loglihol nedicite, canunt, Anania, Afaria, Mic fit atri coloris . multis hoc probat Nicol.
fael Domino : hoc dicentes nimirum , Remigius lib.1.dæmonolati.c.11.
tui ò Deus , non Regis terreni milites Decimò, corporis alicui parti , modò
fumus; tibi,non tyranno, nomen dedi- B huic , modo illi ,(trequentiuslatentibus)
mus . Abnegare quarto patrinis, & Itigma ſeu characterem fuum , velut de
marinis cogit , tam baptiſmi , quam lapide empris mancipijs fugitiuis , folet
confirmationis , & nouos illis alios , af imprimere : quod est inſenſibile etiam
fignat : quia fuſceptores ilti , funt quaſi acu perforatum . Non miraberis , fi re
fideiſponſores ,& tenentur ,quod cre corderis Antichriítum vltimis tempori
dendum , fpirituales filios fuos docere . bus figna mbcftiz ( liaboli ) impreflu
Quinto dant diabolo (crurum aliquod rum manui, vel fronti fuorum pauciario
1
Veitimenti , quia Diabulus partem re rum , vt in Reuelatione fua D. loannes:
rum fingularuin fibi ftudet vindicare ; teftatur,Apoc.13.verf. 16- quod litterali
ex ſpiritualibusgratiæ bonis , fidem , ac ſenlu de vero charactere fcu figno be
baptifinum ; ex bonis corporis , langui- c ftiæ accipiodum ,cum Primafio , & Anf
nem .,, vtin Licris Baal.3 .Reg.18.exbo betto in Apocal & D. Hippolyto.d . lib .
nis naturæ , filia ,vt fuo loco oftendetur ; de confummat. mundi . Quod demoni
4
ex bonis fortune, fragmentun veitis . iain ab initio mundi faccre confueuit ..
fafam quia Regi foliti fubfternere vefti Amat enim nequiflimus Deum imitari;
menta, in Dominijagnitionem ? 4. Reg : qui in veteri Teitamento ſuos ſigno cic
Michael cumcifionis,in nouo autem Gignat ſigno
Pneuma 2.Mitth. 21. Sextò , iufiurandun de
crucis , quod circuncifionis lucci flille
kog.fchol moni præſtant ſuper circulo in terram
ba ſculpto . An , qun circulusexpers prin volunt ligno Nazianzenus, & Hierony
cipij, & finis, ſymbolum eft diuinituis ; mus-Sic etiam Diabolus ab incunabu
& terra ,ſcabellun De ? ſic certè vellet lis Ecclefie hereticus illos , qui Magicis.
eos credere ,eun elle Dominum ve D firul impliciti certainſigniuit nota.Au
li , & terræ.Anquia circuluscunririam ; ctores funt grauifimi, qui ducent . Ire - li, 1.6,240
eo quòd omni caret angulo h bet tigu nxus,cum tradidiflet Carpocranianos ar
ram.crucis . quæ valde angulli ? certe: tes magicas,et incantation soperari phil
hanc odit vehementer , in qua le tritun tra qu : qx , charicia , o paredros;
phuunmeminit,& mæret. & ideò anıropompos, o reliquasmalignariones ,
ama figuram contrariain .inueniasin dicentes je poreſtarem habere ad domina
ter magica ſigilla crucem in medio cir dum eriam principibus ci fabricationi- malè vul
culo locaram , quafi captiuum : quod fi bus mundi huius;ſubdit de ligno iniuſto goiam ..
gillum ( vr Gregor. Theologisconra lu his verbis: Aliivero ex ipfis fignani cau
Lanum ſcribens ſignificat ) ille inagicis serian'es fuos diſcipulosin pofterioribus libr. 1. de
addictiſftinus apoitara fic interpretaba- E partibus extantia dextra auris. ] Solitus prsforipir
tur , vt præfumerer fignum crucis cal alios demon tignare in fronte, ve indi- aduer.be
candum , & abolendum planè breui. Se cat Titullianus fic fcribeus ; A diabolo rer. poft
med .
primo, petuntå dæmone fedeleri de li ſcilicet,cuius funt partes interueriendi ve
bro vitae , & infcribi in libramortis; & fic ritarem qui ip /as quoque res facram žia
legimus Auinionēles Magos inſcriptos: rum ciuinorum in idolorum myſteriis to
libro nigerrima. O tawo, pollicentur fa mulatur Tingir,Ipfe quodam unque
crficia , vtilli Miruenfes ,de quibus pau credentes fideles( ueus, expiationem da
lo antè ſum locutus. & quædam ſtriges li &torum de lauacro repromiuit : fic
promittunt , fe lingulis menfibus , vel adhuc inulint Mihra : ſignat adhuc in
frontibus
Liber Secundus. 75

frontibus milites fuos. Quos?vtiqueBalī- A timore id fecerint,(vt aliquando contin- Vide Re


lidianos , qui Abraxan colebant: Abra git) comunittunt peccatum mortalemi- migium
lib . 1.dei
liki.com xas enim idein qui Mithra,tefte D.Hie nus graur , contrafidei confeffionem , munolair
Hempi. ron ymo : tam vetus ergo origo huius In his pactis exprellis dignoſcendis ma- Gil.
iai g.10.ftigmatis, de quo allàs plura.Vndecimò, nifefta exfolemnijs indiciadeprehendu
Bide Re ficlignati promitrúnt complura noftro tur.Quæ quia Grillandusclare admodu
Bio.lib.i. rum Geufioruin Orgijs fimillima; nun proſecutus fuit,& quæ dixi,optimè con
Lacer.cas. quam ſe Euchariftiam adoraturos; inig firmauit ex confeflionc vnius Saigis ,
Neder.li, rios ſe perpetuò , ac contumeliofos in B. eius verba ex q.7.non pigebit afcribere;
s-Fermica Virginem ,ſanctoſq ;reliquos futuros,nó Qua quidem mulier JubJpe vitæ cuneta
n Spren. verbistantum , ſed & factis : conculcatu àprincipio uſque ad finem recenſuit que
ros enim conſpurcaturos, & confractu- B profesſio ipfærequirit , exprimendo om .
ros, quafuisſanctorum reliquias,ac ima nia fingulailliuscapitula .Primum enim
gines ſigno crucis , aqua lultrali , ſale be dixit, quod quandoadducta fuit per illā
nedicto , cereis , & reliquis, ab Ecclefia eius Magiſtram ante tribunal Principis
benedictis, confecratifue le abftenturos: earum , qui eſt Diabolus in forma Regis
confeffionem peccatorum integram ſe præſidens in folio Maieftaiis: inſtrucia
nunquá manifeftatucos facerdou, iſtud prius a magiſtra quidfaltura erat , ve
que commercium cum dæmone perti nie , co oportuit primò abnegare Baprif
naci ſilencio obſcuraturos : ftatis diebus, mum , c omnia Chriſtianæ fideidocua
ad conuentus, fi queant,aduolaturos; & menta relinquere: ( En Apoftafia) deinde
quæ illic peragenda, non ſegniter obitu Eccleſiaſtica facramenta cunéta proij
tos;denique, quorquor poterunt dæmo- C cere pedibuſque propriis conculcare cru
nis ſeruitio adiuncturos . Viciſlim Dia. cem o imaginesB.Maris Virginis ,
bolus pollicetur, fe illis ſemper præfto fu alisrum San&torü :(en facrilegium )qua
turum ; ſein hoc mundo, votis eorum ſa uis hæc vltima non fiunt coram eo ,fed
tisfacturum ; fepoft mortem ,illos beatu alıbi poſtea ;fatis eſt, quodiſta promitiane
rum.Ex his paftis non naſcitur obligatio Sefačturas, quam primum cederoccafio.
mutua : ſed difpar admodum eft condi ( en profeſſionem .) Deinde fecitobliga
tio paciſcentiuin ;homines enim ſe mor tionem per ſolemnem ſtipulationem in ma
ciæternæ addicunt, & per peccatum ve nibus ipfus Principis, qua vouit, pro
ra Diaboli mancipia cfficiantur; dæmo mifit,quod perpetuo illierit fidelis,cobe
niacæque donec ad Deigratiain iterum diens, ó omnibus eius mandatis parebit.
perueniant,ſubijciuntur reterrimæ ferui- D (En yotumn .) Deindemedio iureiurando,
iuti: veruntamen hominibus hoc pacto iactis fcripturis,fuper quodam magnolia
nihiliuris,vel viriuni , in dæmonein ac bro obſcuras paginas continente praftitie
quiritur: nihil etiam facultatis in figna , bomagium fiueperpetuum vallalagium
quibus ex condicto vtendum coinmi. ( en homagiun ) quod nunquam re
grat: cogi ſe ſimulat verſipellis, & fpon dibit adfidem Chrifti, nec aiuina pre
tè perficit , quicquid Magica iſta proti cepta feruabit : fed folum ea , quæ per ip;
retur . ſum Principem erunt decerneda o quod
In his tribus pactis lethale peccatum peryetuis furaris temporibus erit obedions
grauiſſimum intercedicidol olatriæ quia illi, o veniet continue , cum vocata fue
cultus latriæ expreſsè creaturis exhibe Yit ad ludos,et congregationes nocturnas,
tur. Quod fi ex animo fidem Magi abij. E o quæ in eis per alias mulieres fiunt ,ide
ciunt,funt etiam apoftatæ :fi vero non to fafaciet, quod eriam aderit ſacrificus
tam fidem abijciant,duntaxat credentes illorum nocturnis, folitasprices, cub
hunc diabolo culturn deberi, vel diabo tum adorationis præftabit : ( en idolo .
lum eapofTe ,quæ fides Catholica negat maniā ) vota quæcumque, qus ipſum pre
poſle , ſunt hæretici: Gn hæc omnia ficte ſtare contigerit, pro viribusadimplebit ,
faciant, nec apoftatæ ,nec hæretici ſunt, quofcunque porerit alios ad eandens
peccant tamo mortaliter , & grauiſſimd; profeffionem adducet( en dogmatiſatio
quia fpontè faciunt actum idololatricũ . nem ) E conucrfo autem ip/e Princeps ,
Etenim fi à dæmone compulli ex graui egregia fronte promifiterdem mulieriſic
G 2 pre
76 Diſquiſitionum Magicarum
Seribegan preſenti praſtare perpetuam felicitatem : A Insera,fi quæras: Quid damonem inte
menfa grándia immenſa, voluptates quaſca ducat ad pactum , o obfequium ,feupa
que in hoc mundo habere defiderauerit, rientiam huiuſmodi ? Videtur eſſe quæ
demum poft hanc vitam longe maio dam fimilitudo malitiæ maleficorum , &
ramuneraconfequeretur.] Hæc ille.Ad dæmonis , quæ amicitiæ fimilein aliqua
dcbat loan.de Vaulx StabulenGis tortia familiaritatem gignit : ex hac paulatim
rius, perfuafifle fibi diabolum , fortiarios naſciturmulua confidentia : hæc gignit
poſthanc vitam dæmonibus fimiles fu minoris in maiorem quandam præſum
turos, & in dæmonas conuertendos , & ptionem , & audaciam quaſi imperan
in aereprincipatum obrenturos.Quæ fa di , & in maiore , voluntatem aliquate
cilè quilque intelligit in Origenica ludi nus præftandi , quod à federato impera
bria recidere. B tur.Ita fic vt, & maleficus dæmonicon
Pactum tacitum duplex eſt.primum , fidat, cui fe putat imperare , & demon
quando quis fciens ac volens ,ſuperſti fimulet feimperium agnofcere : hoc fu
tiofis vtitur ſignis , quibus vti ſolentma sè , & bencoitendit Abb.Trithem.quz
gi, quæ quidem ex libris aut ſermonibus ſtion . 3. libro octo quæftionum : fed in
corum , velaliorum acceperit:hocquoq ; eo diſſentio , quodille putat dæmonen
Mortale eſt criinen :nec enim vllo mo velle fuis mancipijs gratificari obedien
dolicet fcienter vllam directè , velindi do,, quo velit pacto , qui odit eos acerbif
rectè cum prauis fpiritibus focietatem ſime. facit potius , vi fortius, & arctius
inire, vt Theologi, & Canoniſt.x ſen irretiat,deuincat, & perdat certius, cele
D. Aug. tiunt . Si quis autem remedium aliquod riuſque .
li... de B. naturale exmagorum libris, vel fermo C Denique illud maxime animaduerte
Aug.li.2. dum , grauiſſimum eſſe peccatum pacto
de Cone.ini: nibus accepiſſet ,& ab omni pacto foret
ad lire.. alienus: ille licitè tali remedio vteretur vilo demonibus foderari, vt docui olim
in Monitis:nunc hic tantum inferam , &
per.com ca iſtud pactigenus facilè dignoſcitur. Se
noves fer cundum pacticaciti genus eſt, quando addam alia multa ,qux cum alij, tum Se
Theomres
quis ignorans vtitur magicis ſignis, quia baft. Michaelis grauiſſime ſcripſit Pneu
26.9.5. TE
neſcit effe mala a dæmone inſtitutaw , malogie ,cap.7.contra cos diſputans, qui
quod illis folet accidere , quibona fide Magos exculant , fi nocumentum alijs
libros legunt ſuperſtitiofos ,putanteseos non inferant:eoquod tales Patronoma
cſſe probatorum philoſophorum , aut gicontendant,nihil efle mali, vti dæmo
medicorum : item ijs , quiaccipiuntea niorum opera ad bonum , præfertim ijs
ab hominibus vulgo habitis bonis , & D imperando; quod & Chriftum , & Apo
fidelibus . Hoc in idiotis , vel nullum , ftolos feciſſe legamus.
vel leuiffimum eft peccatum f, i duæ co Ipſe contra , & iure optimo affirmat ,
ditiones accedant . Prima eft , fiigno fummum efle malum , fic argumentari ,
rantia fitprobabilis,verbi gratia ,eorum , & fignum elle animi prorſus infatuati,
qui hoc ſcire non tenentur, quo ad eos & Deum contemnentis:iuxta illud , Im
qui ſcire tenebantur, vt Eccleſiæ pafto pius cum in profundum (peccati) venerit,
res , confeffarii, concionatores, & Do contemnit.Pro.18. verf. 3. Sic enim omn
Ctores, ij vt plurimum laborantſupina, nia illum fubfannare.Si quis timendas di
& crafía ignorantia : adhuc tamen ifto catinferni penas , & damnandosin per
rum peccatum minus eft graue , quam petuuni impenitentes, ridet, & negat a
coruin ,qui ſcienteriſta deſignant.Secun E deo metuendum Auernum , Deum nol
da conditioeft, vtignoransita , paratus lemortem peccatoris, non creaffe homi
fit, quando adınonitus fuerit huiuſmodi né,vtpereat, &c.hos fane ( Theodoreto
fuperftitionem relinquere : quia poft ad iudice) ipfis dæmonibus elle deteriores :
monitionem deficit ignorantia , & ori quia damones credunt, cê contremifcunt,
tur contumacia: pro cuius grauirate , deli iiti nec credunt, nec contremiſcunt. de
Gti magnitudo creſcit. Hoc pactum vlci teriores etiam funt hæreticis;nam hærc
mum diſcernere a naturali, vel miracu ticorú corypheus Arius a D. Athanafio
lolote-eu difficillimumeft. Qua dere interrogatus, quid cenſeret?eumne, qui
dicam fequcratiquæſtione. Sataná adoret, rectean malefacere ?re
fpondit,
1:. LiberSecundus. 77
fpondit y impium func, & finc Deo ef- A Genef. 3. verfic. 15. ifti fædus ineunt
£ , nec communem fenfum habere , cum Dei inimico , & iurato hofte . Iob
nec inererihominis appellationem . D. poſtquam muluade dæmonismalicia di
Athanaf. in diſpux . in Concilio Niceno : xillet.cap.40. verfic. 27. concludit :Me.
Quod à mendici dictain verillime, & mencobelli, nec vltra addas loqui.quafi
in Sorciarios accoinmodate nain bisa dicat , ne fruſtra tibi de inducijs , aut pa
tanam adorant. ce cuin illo percufla glorieris , velblan .
Sed Chriftus & Apoftoli Satanæ im diaris , caue , & ita prorſus paratus, vt
perarunt , quid ab eo ficri velleat iuben in procinctu , fignum prælij expectans .
ies . Cur non & nos poſſumus : Dicere Bellum Deus , vt Paterpatruus, indi
polem , non quæcunque à Sanctis , aut xit inter Deum , & Diabolum perpe
Deo fiuntnobis licet imitari.Naminre B tuum elt belluun , nam fuperbia coruin ,
bus diuinis , quzdam fiunt credenda , yt qui Deun oderunt, aſcendit femper: &
incarnatio , tranſubſtantiatio , Trinitas , Diabolus Satan , h.e. aduerfarius ideo
purgatorium , & fimilia : quædam ad ! nominatur . quare nos , qui vafalli fu
miratione honoranda , vt Chrifti Do mus Dei , non pofluinus , cum hoite
mini, & ſanctorum hominum mirachta eius depaciſci, inducias, aur commer .
la , quædam etiam imitanda , vi que ad cium habere . Clamat Apoſtolus. No.
morum , & vitę inſtitutionem pertinent, Jo ſocios vosfieri dæmoniorum 1. Co
quæ Chriftus difcere nos iuffit, veinan rint. 10.verfic. 21.Hocin baptif.no pro
fuetudo , humilitas, charitas :dequibus milfimus Sacrankcnto adaćti, nomine
alud eft Apoſtolicuin , imitatores inei Eccleſiærogante Sacerdote , & pecinis
eftote, ficut & ego Christi. Velle inil C pro nobis reſpondentibus,iterun,atque
lis prodigioſis effećtibus imitari , elt anja iterum : Nos abrenunciarc Satane (ad
ini prorfus fuperbi, & ftulti, & volentis , vierfario ) & poinpis eius . Data eft po
ambicnriſque Dei fimilitudinem inon teſtasChriſtianis calcandi lerpentes : &
nipotentia , aut omni ſcientia .tales imi Diui Pauli pollicetur, Deus conceret $ a
tantur Diaboluin , qui fimilis effe voluit tanam fubpedibus veſtris : cur eius pedia
alciffimo,duin per imperium ,ficuti Chri bus aduoluuntur ? In nomine Chrifti
ftus,voluntdeinonascogere :cales, dum iniracula faciendi, & dæmones eij
arcana , & futura ex eis alcere volunt , ciendi virtus , Lecclefiæ repromifla , Cut
fimiles ſunt protoplaſtis , qui ſcientiam ad nomen , & muocationemBeelzebub
diuinæ fimilem appetierunt. Hoc vc confugiunt ? Cum itaque hoc bellum
tuit Deus , quando dixit:gloriam meam D inicio inundi condiciin dictum , & ini
alteri non dabo : ego vero corde , tales tio Ecclefiæ Chriftianæ tuba Apoftoli
inquiunt , etiamfinolis cam mihi vfur ca renouatum : & à nobis cum in Eccle
pabo. Viebantur quidem priſci Chri ſia fuimus regenerati , iureiurando vo
itiani imperio in dæmoncs. ( vt aitTer tito lic promulim :nonne ſequicur,eum
tullianus )non inuicaoria operacione , qui cu Eccleſię, & Dei aduerlarijs pacta
fed expugnatoria dominatione . Ideo vllum , vel fainaliaficatem collac,perfidię,
reſpondeo , hos , qui pactum habent trásfugij, & apoftafię reum nonminus cf
cuin dæmonibus , non inodo non imi fe : quan ſimonaclaus vociuain deferat
cari Dominum , & Apoſtolos, ſed plane profeflione, quam fimiles ad hofteaf
contrarium facere,nam illi non aduoca fugiat:quamfi Christianus ad Mahume
bant,ncc confulebant demones,nec co- E tifinun, kudaiſmum, aut aliam hiærefim
rum opera vrebantur : ed :cos increpa ferecipiat.Quæ omnia contra primum
bant , pelicbant , corquebant , etiam ve præceptū lunepeccata: & ideo grauiffi
Ia loqucntes obmuteſcore iubebant ; ina meritocéfentur.Illud.n.ytordine, fic
nec aliter quàm infenfiffimos hoftestra & dignitate primú eft. Nā racione obie
Etabant, quos aduerſarios noftroselle , eti ,digniorafunt primę tabulę præcepta
& ficut rugientes leones circuire , quæ . pręceptisfecundæ tabulæ :& iacer tria pri
Fentes quain douorent animamn , Icic mz tabulæ ,prçcipuñ eſt primum price
bant . Pofuit Deusab initio mundiini. peun .Tertiumenim potiffimumagit de
micitias inter hominem , & diabolum cultu Dei exgeino :fecundü de verbis ex
G 3 hiben
78 Diſquiſitienum Magicarum

hibe do honore: primúdeamore , & fide A 8. verfic.44.cx operibus filiorum patris


fitate interna Deo præftáda , & vittute re geniuin declarat: Vos ex paire Diabolo
ligionis, feu Theofebias,ſcu Latriæ .Quz eftis , el defidcria patris ueſtri sultis fa
re cum hæc virtus Deo fit omnium ac . cere : et ille homicidaerat ab initio : qui
cepiffima , contrarium quoque vicium bus verbis indicut hunc eius elle perpe
eidem oportet eſſe inaxiinè odiofum: & tuum conatuin : ad hoc cum nequit vi
ideo huic primo præcepto à Dco addica aperta , graſſatur dolis , & beneuolen
fuit pona :quando teſtatur fe fortem , & tie ſimulatione , ve præclare docet Bea
zelotem effe , & hoc peccatum vſqucin to Athanafio , ad Aegypti, á Lybiæ Epi
tertiam ,& quartam generationem vl fcopos fcribens coniraArium orat. 1. in
turum , & cius præcepti cranſgreffores principio. Scului ergo funt, qui ei fidunt,
vocat ofores fui. Exod.20. verlos. Tam B & immemores eius, quod Spiritus fan
egograue peccatun eft cum dæmono ctus per eundem Iob. cap.40. à verf. 22.
paciſci. nos admonuit , impoflibile eſſe fuper
Præterea talia pacta funt vana, & ina biæ illi vertici, le cuiquam fubijcere ,
nia : nam dæmon nunquam fidem ſer Numquid ( ait )multiplicabit ad te pre
uat,nec vllo promiſlo ſe ligari putat.Qui ces , aut loquetur tibimollsa ! ex animo
Chriſto aufus mentiri, cum dixit : Hæc fcilicet, & fide bona, vt tibi complaccat.
omniadabo tibi, ſ precidensadoraueris Numquid fcriet tecum pactum .C acci
me:fcilicet te reuerebitur. Cipriano Ma pieseum quafiferuum fempiternum fin
go nonne pollicitus alius fuftinæ fiui get , & policebitur , fed non præitabic
tionem : quid præftit ? A mendacij pa promiffi . Indicat crgo hxc adjvart ,
tre veritatem expectare , quæ dementia c cenfenda . Nullis enun viaculis eum á
eft : nonne Iefusait de ilo : non eft ueri . nobis ligari , nullis cancellis includi pof
tas inco . cum loquitur mendacium ex fe ; Numquid illudes ei quafiaui aut li
propriis loquitur. quia mendax eft ,et pa gabis cum ancillis tuis Scilicet parcbit
zer eius.loan.3.verf.44. fruſtra ergocum hornini, qui maluit carere beatitudine
illo pacifceris, qui exmcndacio , & perfi æterna , quam parere Deo , & Verbum
dia conflarus eft. crede illi:Si quemnun hominem factum adorare.
quam deceperit,vllun inuenias: Pruden Denique non vana tantum , & inaniz
tcr Orig.lib.8.contra Cell.ſcribit, proba funt hæcpada , &familiaritas cum dæ
bile eftdemones,cum ſuntmali, no culto mone,fed periculofa, & perniciofa ſupra
ribus quidemfuis fidem ,datamque dex modum.Ait D.Leo ,beneficia Demonú
teram feruaturos .Immo non probabile D cunctis eſſe nocétiora vulneribus, & præ
id tantum , ſed prorfus iimprobabile fer ſtare illorum odium , quam pacem nie
uaturos: nam mendacesſünt , & homi ruiffe. ho 19.de Paffione Domini.Con
nes irreconciliabili odio profequuntur , firmat ratio ,quia nihil exitialius eſt mor
quod à lapfus fui tempore nunquam re te anima :hanc hispactis & familiarita .
miſerunt ; necvnquam minuent, vel re te incurrunt, nec animæ tantum , fed, &
mittent . Si Deus permitteret ; cito illi corporis fæpenumero. Vno id nunc exc
mortalesonines interimeret: quòd quia plodoceboalias pluribus. NicolausRe
vident Gibi non licere , idco aifidue ho inigius.lib.z .Damnonolatriæ c.9. his ver
minibusanimæ mortem moliuntur, per bis deſcribit T brodorus Maillotijs ispro
varias, & nulciplicespeccâdiillecebras : preturam invafti regni promincia,que di
ne qua ipſi beatitudine excidere , homi- E tioniseft Lotharingica fenex obrinuit )cu
nes potiantur . Odij magnitudo paret adhuc istuenis , ampliffimafamilia nata
ex vehementia , & acerbitate cruciatuhy adoleſcentulam , in marrimonium depers
ac vexationum , quas intulere ,quotieſ ret,ó illi eius poriunde fpesomris eller ab
cuaque tantillumDeus periniſit, lobo , fciſ a arq ;crepta, )namo fortuna egens
Sara maritis , D. Antonio , & alijs 4tq ; humilis atq ; famulatusmercenaria
innumeris. Pertinaciam odij docet lobu conditione , in qua tam erarignobilis ,
cap : 41.verfic.ss.dicens, Cor eius indu deſpicatus, nullam nederegendi, quidem
zabitur tanqua lapis ,& ftringetur quafi amoris fui honeftam faris rationem vide
mallcatoris incus.& Seruator nofter lo . bal.] Ergo, ut defperaris rebus, o ipla ſe
Liber Secundus. 79
iam deferente'rxſpeltatione, homines ad A colloquiumvllumcum demonedeſcende,
quoduis confilium fe facile conucriuni , Tat.Sicque fruftratus ſua expectation
ac nullo dele &tu fugiēda,fequendaue am Germanus,non longe abiit, quin ex patti
pleituntur; Maillotius cóferuum ex Ger formulapenaspenderet. Nam non adeo
mania , cui audineras damonem efle ad multis poftdiebus ,equo plana atque aper
quacunque obfequia parariffimum ,adit, La via decidens, inque caput preruens ex
huicque fuam agritudinem aperierogās, animismomentotemporis reperius eft . ]
vifa quod ei remedium adferre poffe , id Hæc Remigius.
negraunte faceret . ingraio enim non iri
locatam beneficium.Hanc Germanus og QV AE STIO · V.
cafione libens Arripir , vi cui ex pactoin .
tra dies paucos neceffe erat,vel fefuo de B Quibus indicüs difcernendi effectus Ma
mone liberare , arqueexpedire adducto gia ex paéto conuento , ab effe tibus i
alio , qui iftud feu és alienum in fe tran Phyficis, c miraculofis,como
fcriberei , vel abco obtortaceruice neca artificiofis ?
ri, atque interfecit fiquidem hæceipacte
lex addita fuerat.) Agendo itaque ei ne Rinec miraculi, nec naturx vis nec
gocio confequentis dici diluculum in clau artificii folertia inaenitur,pactu in
fo arque recondito quodam conclaui con tercedit.Sed hoc nimis obſcure, ac bre
dicii.vbi vix dum ſe ſtiterant cum repen uiter dictú cófueuere Theologi latius ex- Caer.in
fum . vera
le parefactis foribus fe infert lepida, o li plicare. Ad dæmoniacă magiam pertine bo incan-
berali forma puella ( boc habitu demon ic,primò fi opera naturale faculcaté ex- ratio.
primumfe oftendere volebat,me Maillo- C cedunt, quod locú habet ,fi pofitiuè con- Victoria
tius ad formidabilem cius aſpectú exhor cludatur res adhibita nó habere vim ſuf- quod MA
reſcerei) eamq; fe effe prædicat , que illi ficiente ad hunc effectum :nec ét raciona giangu.16
Valencia
nuptias ,quas tantopereambiebat, faciles bilis caufa fuppetat,cur Deo, vel Angelis dif .6.q.
efet confectura,modo vellet in ijs ,quæ ef bonis effectu aſcribatur. Vulc Valencia 1. pic .
ferpreceptura obſequi.Acillo auide, atte ad hanc notam reduci defectü ex nimia 2. in 2.20
D.Tho.
teq; expectanti quænam eius effetfenten loci diftantia.quia conſtat cauſam diftan
tia :in primis cepur edicere,vtfurtis,cra tem ,non poffe agere, nifi per medij alte
palis, libidinibus,blaſphemia.ceteriſque, rationem :vndefieadem cauſa non age
que animum inquinant vitijs tēperaret, ret proxime, velproprius applicata , qua
colererinopes facultatibus fubleua
pictatē tamen agit in diftans, euidens videtur ci
reisfeipfumin hebdomadabis ieiunio ma D hoc naturaliter no fieri, Aliud fore dicit,
ceraret , folemnes ac quotidianas preca fi fapiens duntaxat , profiteretur fe causa
tiones ne intermitteret; eaque fedulo obi ignorare, nam rerum naturalium vires ,
retomnia, qua Chriftianum hominē do & analogia cum effectu Tæpius nosla
cet,al queæquü cft facere iftis enim omni tent. Aliud etiam foret, mea ſententia , fi
busſi je velletnuncupatis verbis obſtrin diflenfio foret inter ſapientes,numid na
gere, fuiarum , VI poritis thalamisline vla turaliter fieri poffit necne; v.g. fi agere
la difficultate porini Sr. Hecque ficelocu tur de effectu producto in reparum di
ta ac conſtituio inıra quérefponfum auf ftanti:dubium enim eft, vtrum res aliqua
ferret die ſe forás eiecit. Maillotius, qui poflic agere immediatè in paſium a ſėdi
videret tam ſanctis atquehoneftiscondi Itans nihil in mediű operando; & vtrum
tionibus tanium fibi beneficium obtendi, E agens,ac patiens res neceſſario debét el
jam nihil cun &tandum putabat , quin id fe contiguæ ,fimul ſecundum contactū ,
gra !us aclubensacciperet.Sed dum ma qué vocant quantitatiuum ; an verò ſuffi
gis,magiſa. in eam rem cogitationem in ciat fe contingere tactu virtuali ( qué ap
vendit arq; huc, illuc varie interſpē,mp pellár) eo quod paſſum fuum fit incra ſpa
iamq impellitur ; ex eius pultu domeſti tiyin illud , ad quod ſe vis agentis poteft
cus quidam Sacerdos coniiciens aliquid extendere licet.n.fententia negās D.Th.
fubeße quo fic diſtraheretur;eum blande plurium fit, & probabilior; affirmansta .
adhortus,ac quid animoagitaretexpiſca men rationibus nititur probabilibus ado
165 , monilis fuis pernicit, ne ampliusad modum , & grauiffimis virisplacuit.
80 Diſquiſitionum Magicarum
Scoto , Secundo, cenſene Thcologi ijdem , A occultis , minas , vel preces abſurdas ,
Ocamoin ad dæmoniacam Magiam pertineretria & ridiculas adhiberet ,quales funt Mago
j.dift.37 .
Auicenn. quoque alia vitia . Primum eft , fiadhi rum apud Porphyrium , & ijs gemina
Nyple. beantur verba ignota , falſa apocryplia ; Lacheſis apud C1. Claudianum illarum
Francif. abſurda,nihil cohærentia , aut facra, fed forcallis imicationc confictæ .
Valefe, detortaad fenfus alienos,aut ad queno Econtra , quando huiuſmodi effectus Epift. ad
aliis.
funt inſtituta : vel fialiqua nomina Dei miri conſequuntur à quiocunque , & Aneboni
incognitx ſignificationis, vel etiam bo quotieſcunque hoc applicatur, line alijs Derapi s
Proferpie
norum Angelorun ignota , vel malorú cæremonijs, vel obſeruationibus, meri- nelib . i .
Angeloruin nomina inferantur, quæ nó cò iudicamus effectum effe naturalem , lib.21.de
Sum.de nouit Eccleſia, de quibus pereruditè dif Sedulò cauendum hic duplex extremú , ciuis. Dei
vniuerfo feruit Guilhelinus Pariſienſis. idé erit , B alterum ne in hac diſquiſitione temere cap.4 .
Tb. Alp.
cap.vli. fi adhibeantur certi characteres,alit figu ftatim cenſeamus omnes effectus natu- a Calt to
ræ aliæ , præter fignum crucis ,velipfa rales ; quia multoties dæmon quædam de inte
crux non vt oportet locata, formataque, naturalia admiſcet,vt torum naturale pu nit vinto
vel vbi non oportet poſita , vel ſuperfluè ictur : alterum ne temerè condemne
ria vbi fm
certis locis, ac numero interata : deniq; mus,multarum enim , (vt D.Auguft.do pranu.se
liquid apponatur aliud , niliilpertinens cet) rerum naturæ noftram ſcienciam ſu spreng.
adeffeétum ,qui cali operatione intendi perant, & fallunt . mallei q.
cur . Secunduin eſt, quando efficacitas Artificialia diſcerni pollunt minimo Much.
operistribuitur certis ritibus,atque obfer negotio , ſi vel magiftratui ad hunc pec- 7.fol.61.
uantijs, quibuſdam peculiaribus , & ad cinetin exteriori foro examinare ,& alii.
hocdefignatis: verbi gratia ,vt id fiat cer C publicum licentiæ teftimoniuin his mi
cisdiebus,vel horis , ad certuin ſtellarū fionibus dare ; vel confeflario , quo ad
ſitum , ſub certo numero crucium , vel forum internum , occultè fiat artis de
candelarum , certa corporis poſitura ,in monſtratio .
cali charta, talis coloris , & figuræ . Ter
cium eft, quando viscollocatur , in ob QVÆSTIO VI. ,
feruantijs alijs planè ſuperfluis , & indif
ferentibus, v. g. vead expellédum dæ An hec Magia , quofdam habeat ef
monem pili radantur, vt quis induatur fe &tus veros , quo pacto
telanunquam lota , opereturvno pede dignofcantur .
nudo diſcinctus,paſſo capillo , & quæ hu
iuſmodi .
Quando dicitur his omnibus, vel ali- P Epofit,non homo, qui,velafferat
omnes effectus eſſe præftigiatorios,
quo iltorum opus elle ad effectionem , vel credat omnes veros. fepius dæmon
ses meritò pluſquam ſuſpecta eft ; præ fallit , quia mendacij patcr eft : idco fæ .
fertim cu duo concurrunt, fcilicet, quod pè perſtringit oculos,aut fenfibus alijsil
credatur res non effe proportionata ad ludit vana obiecta imagine ; nec rarò
effcctum producenduin ;nec adhibea Deus impedit,ne quod in Magorú gra
tur ex legitima auctoricate :hoceft, qua ciami facere vellet a pollet, id verèfa
dois , qui inftituit , vel præſcriptit hanc ciat : quod cum cernit, ad præftigias co
rem , vt fignum ad talem effeétum , non fugit , ne impotentia ipfius detegatur.
poterat nature defectu ſuppleret : ( quod Quando autem , & Delis permittit , &
facit in Sacramentis Deus, in Sacramé E dæmnon verum vult effectum produce
talibus Eccleſia ) item , quando ipfe ef re ; G is vires ipſius nó ſuperet, nihil pro
fcctus non poteft prouenire , niſi a cauſa tecto prohibet , quominus verum
intellectu prædita , & circumftantia re effcctum producat · Etenim caufæ na
quiſita eius generis eft , vt non videatur turales verum effectum gignunt : vti
idonea, velnon ſolita mouere Deú , vel illi poteft diabolus, & actiua pafſiuisap
angelos ad effectum producendú :tunc plicare: poterit igitur tuin effectus ve
cniin luce clarius eſt, nonniſi a malo ſpi fos producere . Minor propofitio pro 1. 4 de di
ritu effectum ſperari poſſe , v.g. Si quis batur, quia diuino Dionyſio Athenienſi uin.nom ,
à ſtata reſponſum poſtulans de rebus auctore donorum naturalium peccan
do
Liber Secundus. 81

do ille nullum amifit : vnde fit , vt & A ſet , eiuſque Adilxorio talia patraret.Hec qu.ey.com
vires naturales habeat valentiffimas,diu Clemens. Addit nónulla Anaftafius Ni FA. Scrip
turnam , & multiplicem experientiam ; cenius, Statuas ( inquit ) faciebatambu
effentiæ , & qualitatum , quæ rebus qui lare , o in igne volutatusnon urebatur
buslibet peculiares, fcientiain exactam : Ginaerè volabat, ex lapidibuspanes
adeò,vt verè effectum ,quod cupit, dare : faciebat, ferpens fiebat ,in aliquas a
poffit commodiffimè. lias beftias transformabarur: duas habe
Prudenter itaque communis ſchola , batfacies , in anrum conuertebatur , im
Baforia
jen.Au- Theologorü duplices effectus Magice , conuiuijsexhibebãtſpectra omnis genom
gu f.ego veros, & apparentes agnofcit. Propter ris, vafa ,quæ erant in ædibusfaciebat vi
Apolog. hos Tertullianus Magos appellat circui deri tanquam quafua fponte moucrentur
4.Zalatores, ac Sophiftas . Ego illis tertiam B ad minifterium ijs qui portabantnon vi
his.g. fpeciem adiungo ; mixcorum effe fis, efficiebat, vimalia umbre cum prai!
chrum ex veris & falfis , fiue apparenti. ' cederent,quas dicebat efe animas defun
bus tantum &torem , ab his defumpta, quæ in eandé
Ad præftigiatorios refero , quos recen ſententiam refert Glycas Hiſtoricus .
P2.Awal.
lui hb.i.cap.4. item illud , quod de Me Quartò huc fpectat illud Nicetæ Cho- 2.4.de
Qusalib. nippo adolefcente & toto illo nuptiaru niacæ deMago , per quem factum , vt raEman.
& Lani cum Lamia apparatu atque vtenlilibus cincta ſua va la remex frangeret. Quin in forma
macum ſcriptum à Philoftrato quo , d fuit à nobis to loco memoriæ occurrunt præftigiæ
daerl albi commemorarum : & quod de Em Zijtonij Bohemi (de quo etiam acturi fu
as Senec. puſa , feu yéna Nicephorus,ea fæpein mus ſequent. libri cap. vltimo) hic artë
1:58.bif ?. fantem Mauritium è cubili , velut mox C - Juam oftentans , nuncſua nunc aliena fa
deuoraturam extuliſſe, nullo acceptoin cie ftaturaque, item in purpura clerico,
commodo . Secundò , quod de Paſere acconfeſtiminlana ac panno fordido.re
prodicum ,incantamentis quibuſdam fa gife offerebat ambulantique in terra ipſe
cere folitum , vt repentè conuiuium tanquam in aqua adnauigabat: aliquos
fumptuofum exhiberi videretur : rurſus, tiesequis rhedarijs vectum gallisgalli
vbi libuiflet omnia euancfcerent ; folitú naccis ad epirendium fuum alligaris,fub
quoque res emere, & pretium numera ſequebarar Conuiuas praterea Regis
re , verum mox nummi clam à vendi varie ludebat, interdum manus illorü ,
tore ad emptorem rediffe cernebantur: ne illas adpatinas porrigere valerentin
Suid ex
Appione, Tertiò talia pleraq ; qux de Simone Ma ' pedes boum , interdum in ungulas equo
is verbo go -legimus apud D. Clementem Ro- D rum transformans. Etaliquories fron
manum , cum ex aere nouum homino niillorü cornua ceruina latiffima adij
11.2. reco - creaflet ; quibus volebat, inuifibilem fa ciens , quoties videlicet efeneftris adſ
fait, o ctum , faxa, quaſi lutum , penetraſſe ; birumſpectaculum profpicerent, ne rur
lib.6.com itatuaanimale ; in ignem pofitum non ſus caput, ú ora admenfam referre pos
fit .Apo.
arſifle; duas, velurlanum facieshaben Jent. Arque vioftenderetſepecunian ,
teni fe oftendiffe ; in ouem , aut capram quoquepro vſu fuofacileconflare poſle,
ſe immutafle ; in acrem ſublatum volar
triginta fues beneſaginarosex manipulis
ſe ; aurum plurimum exhibuifle repen fæni efringil, illoſquepaſtım proxime
tė; teges facere, eoſquedeijcere potuif Michaelis cuiufdam piſloris locupletis
ſe ; falci præcepiffe, vt ipſa iret & mete extrudit , proponitque venatet, quo piftor
ret,eamqueiuiffe & decuplo plus ceteris E voluit precio,hoc iantum improrem man
metlu:tre; cundem ,cuin effet aliquando nens, ne gregem nouiim ad flumen lotā
Selene meretrix in turre quadam , & ac compellat. Quaille monitione negleéta ,
currilet multitudo ingens ad eam viden cernit in fluminemanipulos fisitare, fusa
dam ,turrimque circumcinxiflet adftan busfubmerfis. Ergo din venditore que
tium corona , feciffe , veilla per cunctas firo , atque in taberna vinaria tandem
feneſtras turris illius omni fimul populo reperto , in qua porrectis pedibus in cam
profpicere , & procumbere videretur ; morecubabat, dum ſtomachabrındusal
denique quod pueri incorrupti violen tero pede correptum excitare vult , eam
ter necati animam adiuraméus chocafs. corpore protinus cum coxendice anellit ,
clare
Diſquiſitionum Magicarum
clare Zijtonequiritante ,cebtorio collo A lunt non ipfam Samvelis animam , fed propofito
emptorem ad Iudicem trahenie . Quid demonem laruarunt, ac ſubditicinn ad- rum qui
faceret paſtor , in manifeſto deprehenfus, ueniſfe : fcriptores lane graues hocarbi- falio as.
vifibi videbatur,facinore, niſi vecam trati . Verum Diuus Auguſtinus libro frin.mar.
nuim damnoadderet, arque dehac inju . de cura pro mortuis capit.decimoquin- 9.57.As
periniuriacum Zijrone deciderer. Han to, affirinanter alcuerat ( quein pleriq; Ctor.li.20
Ehenus Dubrauius libro vigefimotertio, cũ Tofiato , & Lyrano fequuntur Neo acmirao
Deniq; iactatoria illa Magorum de qui terici, alibi à me laudati ) veram Samue- Script.ca
buktam herbis,vtde verbenaca ,de lata lisanimam apparuiſſe Sauli, non vi car- 2. lig .
ce, deæthiopide, de champaleonte apud minis Magici cuocatam :(hoc eniin re- v .& nou .
Plinium , & Gellium . Ete Tertullianus, & fequaces eius refel- To:9:27:
vid. Gel .
1.106.126 Talia denique quæ ( proh dolor ) Di- B lunt) ſed Dei imperio aduentantem , vt non funt
P2.7.2 mis creduli Principes quidamn ,, alias pij, impium Regem corriperet ,eumque ad D. Aug.
26.0.8 coram fe fieri finebant, res ferreas ( line poenitentiam denunciatæ mortis metu pjesama
sug.vie
magnete ) argenteas pateras & ſimilia prouocaret. detur
magni ponderis luper menſa locata , fi Hæc mihi fententia videtur verior,at- huc incli
ne funiculo ,capillo , vel vllo inſtrumen que ſecurior . Nondum enim aduerſa- nare in
to ,ab vno extremo ad aliud fubfultantia , rij fatis efficaciter refpondere clariflimo rep . ad
attrahere, chartam ab alio ex toto falci teſtimonio libri Syracidx,vbideSamue pl 99.
icSimi
.cat
culo clá extractain , in manu extrahen leiſta leginiuş, Et poft hoc dormiuit (hoc 99. Dula
ris manentem , noua inducta forma ter eft mortuus quieuit o nolum facit Re- litii,aper
facere immutari ; fpecula fabricari , in gi ( cui, ſi non Saulí ? & quando, fi non severoso
quibus quæ remotis admodú locis fiunt C hac vicc ? (oftendit illi finem vitafuit nuit Di
videantur , trium horarum fpacio arbu (-prædixit, eum diecraftino moritulu ) in c.8.it.
ſeulā veram ſpitamæ longitudine è iné ocnaliauit vocemfuam de terra in pro Euc.Be.
ſa facere vt excrefcat , vt arborcs ibidem phetia. quid hoc eft,niſi egreſſum exin- con Hid.
frondiferæ , & fructifere fubdito enaſca Salis
ferno, qui eft in terræ centro ? quid hoc, berienf.2
to
tur , cer luc ern æ lut uin e ac ce nſ o eff i nifiquod loquenspropria voce prophe Polyc ca
ccre, vt quotquot adſunt mulieres, vefti tauit ? vtiq ; non alius, quam ille ,qui inor z7.agim
bus ſe nudent, & quæ natura docet te tuus dormierat. Nec obftat,quod obij- bigès no
genda oculis obijciant , & fic nudæ tri ciunt , eum , dicere , Crasmecum eris , m.nivni
pudiare non deſinant, quamdiu arderin quod de vera Samuelis animna dici non ioco. Co
medio appenfa lucerna certis inſculpta queat : quia hæc in limbo , Saulin infer- men.in
characteribus, & leporino adipe plena , D no ', quomodo mendacium cribuatur o# Here. 44
& alia in huiuſmodi, quæ nouitij circu Prophetæ ? non inquam hoc obftat . vel 2.457.44
fatores ex Baptiſtæ a Porta ſcriptis, & enim poſſint illa verba ( vt ait D. Augu- deMarri
diſciplina obtrudunt, quorum eum nec ftinus ad fimilem mortis conditioncin ni Mart.
naturales, necaruificiofæ caufæ idonex referri, quafi dicat, cras mecum eris, no Hypotyp
log.Re.
proferançur, præſtigij aſcribidebent . vnus viuentium , ſed vnusmortuorum con Alf
Veroruni effectuum exempla ſunt ſe craftinus tibi dies vltimus illucefcet . Vel Mendo .
cundum plerofque ferpencum incanta fane, ad loci , & habitationis viciniam re , zam , in
Ffil. 7. tio , de qua Propheta . Furor illis fecun ferentes , dicere poffumus: cum aliquo ber Quodli-
.
2871.5. dum fimilitudinem ferpenus, ficutaſpi elle , qui in eadem eſt vibe , licet non in
dis ſurdæ , & obcurantis aures ſuas. Quæ eadem domo . Limbus vero Patrum , 46. v.vl.
6.24. ver .
non exaudiet vocem incantantium & , E & locus gehennæ eiuſdein inferni ſunt Addi.qu.
26.cap.i. diuerfa habitacula , vt domus vnius cp- Exod.7.
Sam . 28. veneficiincantanuis fapienter. Item fi
Tere.!ib. gna & prodigia pſeudoprophetarum in pidi. Plura de hac re dicentur poftca v. ij.
deanim . Euangelio Diu .Matthçi, & quæfuis lo hoc eodem lib.q.26.ſect.4 . ve . 22.0
wil.lib.de cis docebo poffe fieri, & facta fuiffe . Pofterius dubiū eſt , deMagis Aegy. Exod. 9.
Ado.fpir. Duo ſunt in facris litteri de quib. admo prijs , qui cu Moyſe demiraculorum pa dicais.v.
Anal.q. dum ambigitur , an veri, an apparentes cratione certarunt . Sic enim ſcribitur : li .
27.1% /cr. tantum effectus fucrint.
an &tor, Fecerunt etiã ipli per incantationes Aegy Su shil.
Prius eft de ſuſcitato per Pythoniſsa priacas, & arcana quadam fimiliter , li.1.de vi
in May
Gatiib Samuele illulorijs annumerant,qui vo proiecerunique finguli virgas fuas, que
verja
Liber Secundus.

3.1ofep. verfa funt in dracones (, in alijs quoque A operacio miraculofa .magorum miran
1.2.antiq mulcis poftea dicucur , fimiliter ac Moy da tintum :deinde Glycain audi , o ipfe
Di luar ſes feciile ,conati candem fimilicer cini quidem virgasinferpentes commuabat,
Am . Tri.phes producere irrico conatu : ná addi verum virga Moyfis ipforü virgas de
e auctor cur , o facereno potusrõl. Defendi, qui glutiebat:mutabantó ipfi aquam inſan
libr.rep: dem potett fentencia putantiuun laos Ma guinem , fed immutaram femel nature
Gentili gorun ferpentesac ranas præftigiotas priori reftituere non poterant : educebane
9.26.Ter duntaxatfuiffe. Verumtamen folidior, o spliranas, fed ab ijfdem dues Aegy
11.deani & probabilior mihi ſemper viſa fenten ptiorum repurgare non poterant: ijfdem
FIAE. 57: cia cæterorum , quia fcripturæ magisco facultas erai Aegyptios vexandi , fed
Hier. Om fentanea , nec abhorrens a Philofophiæ fedandiſupplicij poteſtatem nullam ha
Tim .;.ſcitis , Nonne dicuntur Magi, ſicfecifle B bebaño. Quin etiam ipforum corpora
Procop . quemadmodum Moyfes ? ſed iſte veros Deus magis puſtulisafflixit , quam reli
Rupert ferpentes,veras canas produxit.Si Mago quorum Vibing
:
Rab. Hu manifeftumfieret , non
poin Ex ruin apparentes tantum fuerút, cur frau folum ipfos pænas diuinitus irrogatas in
ed.D.Ax dem Moyfesnon detexit? an & illum in hiberenon potuiffe , fed etiam cum Calf
swf /1.3. re tam graui Deus decipi palſus.cur Ma ris eadem jupplicia pertuliffe .
Trin. gidicunturconati ciriphes , non potuif Mea igitur lententia , illid de Samue
47 Sie : fi veros ciniphes producere non co lis animaomnino pertinet ad mixtorum
19.9 .-9. nabantur? Demodo huius productionis claſem . Vera cnim fuit Samuelisani.
Theodó adhuc controuertitur: expeditior eft ra mi, qux apparuic : fallitas tamen ,fiuc de
17.Exod.cio eorum , qui diabolum ,non aduerten ceptio fenfuum in eo reperitur, quod vi
g.18. Gy
11.02.07 tibus Spectatoribus, cenfent virgas fub C la obtemperare voci Pythonille ritem
hal. D. traxitle , & earum loco veros ferpentes Quia verun fum corpus,ali veram fyn
Tb, Zyr. virgis moleæquales fuppofuitle , tan ſu donem non Keulerat , vt videbatur . Ale
Tel. Bur bico , & fubtiliter , vt Aegyptijfpectantes terum exemplum de Magis Aegyptijs,fr
omnino crederer ipfarun virgarum fic
CHILIB . fequamur kacentiam agnoſcentiu dun
Tollat. cominucatam formam fuff : & propter taxat celerem fuppofitionem ferpétuin ,
Cole Li- hoc erroneum iudiciun fpectacorum , pereinebitadınixta :fi vero placeat fen
fw... dixiffe fcripturam vagas in dracones tentia D. Augurtini,pertinebit ad vera' .
conuerſas n , on rei veritate, fed hominu Lubenter etiam his mixti generis annu
opinione . Quare volunt fimilitudinem merem mirandam narrationem Rober li.de se ha
in eo pofitam , quod ficut Moyſis fer ti Triczij Infulenfis de certamineduo- nis crim
pens verus, fic & verifixerunt Magorú Dram Magorum.Rapirerar vnus puellam demon. poliuris
terpentes : non autem in eo , quòd ficut formaegregia , & equo ligneo impofi cos
ex virga Moylis tanquam termino ex tan peraera adipoutabat : alter in caſtro
quo cxpta conuerfio , producti ſerpen quodam Burgundiæ , celebri conuiuio
tes, vt terminus.in quo delij conuerfio : præfens, quod caftrum raptor prætcruo
fic etiam virgis Magocun acciderit,ício labat , carininibus cogic raptorem in ca
cur hoc dicant, & quid adferant cauſe , Itri aream deſcendere, & immobilemile
fainen ( inea fententia ) nilil repugnac lic coram omnibus mæſtum cum pre
Philolophie placicis, G.cum D. Auguſti cha erubefcente fiftir.Nec fegnius raptor ,
no , & Caietano dixerimus , ex vetis vir nihil talemetuentem , euim a quo-ita vin
gis,vtex materia conuerſionis,veros fer Ctus,latenter incantat, & è feneftra edi
pentes , & ranas prodijffe : funt hæcani- E tiffima, per cuiuscancelloscollo , & ca
malia infecta , & de numeroiinperfe- . pice proininebat,defpicientem ,immani
ctorum , quze diabolusbreuitempore ex bus ſubito fronte protuberanțbus cor
putrefactas virgis potuit producere , ne nibus dehoneftat , & à repagulis ferreis
que id vires eius ſuperat . Nam quod Ragnitudine famoſe fróis fic illaqueat,
ſolis calor multisdiebus efficeret , id ille & fufpendit: vt per clatros caput retra
poteſt exiguotempore , applicando acti here non valeret , præcipicij vero altitu
ua , quæ nouit ad hoc cfficaciora . Nihil
dine deterritus , fe demittere non aude
ne ergo inter hæc mira-magorum , & fet. Ita coactuscorniger , pacta ſalute
Moytis intercft : prino quod Moyfis prius mutua, & diſrupto ligamine,rapto .
rem
84 Diſqui Magic
ſition arum
um
rem cum præda dimittit,qui rurſus nu- A giorum machinas deniones adhibent;
be caua tectusin aerem ſe leuauit : alter multa cosnáturæ confueto ordine alie.
depoficis cornibus,magna cum ſpectan niffima efficere . Idcirco illos Lambli- de my fr.
riuin voluptate, laluun in cænationem cus vocar Deorin peditlequos, qui ad gyps.
caput retraxit.Credo volatum accidiffe : miradis operibus Deorum veftigia ſub
ſed dæmone equuleum fubleuante non fequi proxime videantur . Eadem fuit
proprium , qualis eftauiuni: fieri poteft vt existimatio poetarum , quorum fuis lo
raptor verus , & rapca vera : de corni cis verba fortaffis infercntur commo
bus illud alterum tocun puto præftigio dius : videntur in hunc errorem incide
fum .
rc quidam recentiores , dum inquiunt,
Reftat quo pacto cffeclusfinceri à fu naturæ leges in magicis operibus non
catisdijudicentur . Cunhæcmira non B attendendas. Noshocdiligentiusſcru- NIC.RO
migins
à Magis, fed ab ipſo dæmone perfician temur ... 3.6.12 .
tur :non pocerunt Magiperficere , quæ Obferuare leftorem velim , miraculú spond.in
dæmon nequcu ( ve incaute quidam hoc tractatu me non accipere pro quo Homers
Ananias ( cripfere ) fed quæcunque dæmon relie uis admirando effectu , vt capiunt pro Odyr
Remig
er alii rę ra poteft efficere , ea perdemonem ex phaoi ſcriptores: fed Thcologos fequi
Catiores. pacto poteruntMigi . Quo fundamen qui ftrictius fumunt , pro co, quod Græ
topolico , recte ſuperftruitur feriesregu citit épus effectu tantum producto pre
Laruin ſequentium veluti columnarum ter , & fupra naturæ crearæ vires: verbi
huius editicij. 1.regula , ſi effectus ma gratia, cæco nato vilum recklere , 1OF
gicus eiuſcemodi fit , vt potentiam de . tuos ſuſcitare . Quando autem effectus
monis fuperet( quales funt, qui ſoli diui c reſpondere viribuscreaturę ,( v. g.ciere
axe omnipotentiç reſeruantur,) tuncef pluunas ac ventos , a febri ſanare ,&c. )
fectuscenferi debe: præftigiatorius . ll. 700'avua folent vocare nó mircaculuun
regula.quando non cóitat effectum fit fimpliciter ,fed cum addito miraculü fc
periorem efle viribus dæmonis, res pla cundū quid, ſeu reſpectu noſtri, vel mi
ne dubia eft , & oportetrecurrere ad cie rum, autmirabile . Hæc mira rurfus di
cumftantias : ratio dubij , quia necdæ uidunt in abſolute mira ,quæ fimpliciter ,
moni Deus lemper perinitit facere & fecundum fe digna forent admiratio
quicquid poſſet , Deo non impediente : ne , etiamſicaufas, & modum fciremus ,
nec.dæmo ſcmper vul vere facere quic quo fiunt, & inmirafecüduin.quid , ſeu
quid facere permittitur: ied gaudet pre refpectu noftri, qui ca admiramur, quia
itigiaror hoininuun deceptione. Verum Đ caufasneſcinus ,non admiraturi ſi cau
47.00 g. vero effectus ſuperet vires demones. Id kis cognofceremus .
luculencius docebitur mox dicendis . Notx vero , quibusmirum à miracus
vide D.
to dikernatur,nunc mihiiſtä occurTŪL. Thom.i.
QV ÆSTIO VII. Prima , vt dixi, fi effcctus fuperet vires p .110.6.4.
rei create, & naturā,miraculum erit. 2. ed
An Magi pofline facere aliquod verum Si effectus non habcat propofuum fine
miraculum , bonum , puta falutem fpirituale ,vel cor
poralem , fed tantummodo finem ma
x dictis in finc præcedentis quz Junn , vt puta curiofitater ), vel quid aliud
bonis moribus,aut veræ fidei repugnās ,
quærere. V.Magusaliquid poflit,& : V. E non eft miraculum . ex hoc capite prow
dæmon aliquid poffit : quoniain Magi batur, prodigia illa , & ftupenda Ante- D. Ang .
opera vi pacti à dæmone perficiuntur . chriſti opera , vera miracula non futura , lit. 10.de
rini Dri
Miraculorum ergo editioné Magi olim fed falfa , vt D. Paulus Theſalonicens
I deres. fibi vindicarunt , nam apuun Clementé Bus fcripfit.hinc patet, qui de curarione
Romanum SimonSamarita gloriatur , ftrumarum illa Elizabethiæ Anglorum
nihil non quod velit fe pofle facere , fi reginæ , hæreticæ Principis fit iudican
bique: obremperare omnia . Porphy dum , & faciat in fidei fue confiemacio
rius bb.de facrificijs.e.de fpecicbusda . né , vt Gnato ilkeTooKerus affirmat.za
monum ſcribit , quoties fuorum prodi demonum mina fæpe deficiunt in min :
mis ,
Liber Secundus . 85
mis ,miracula perfecta funt , vtpore Dei A conclufionem dictum Nicodemimi de videMal
opera . patet.Exodi 8.decertamine man miraculis Chriſti loquentis , Nemo po- ada per
gorum cumMoſe.4.demonú mira veris tefthac ligna facere,mifi fuerit Deuscu 21.10131
miraculis fuperuenientibus euanefcunt CO . Præterea hæceft fententia Origenis v.2 .
vt virgæ Magorum deuoratæ à virga lib.2.contra Celfum D. Auguft.lib.3.de
Mofis, & oracula demonum coram fan Trinitate cap.8. & D.Ifidoriin cap. non
Exod.7. ctis hominibus obmutuerunt . Deniq ; mirum.26.quæſt. 2. Plura de hacre, &
D. Iub, miracula fiunt , per apertam , & ſeriam pererudita Franciſc. Toletus coinment.
. Dei inuocationem ,miramagorum fem in loannem ; vbitamen quod ait ; de
Chryl.is
sonra ge per adınixcis abſonis,abditis , vanis,ridi mones aliquando ea facere , quæ mira
to de Să culis aut ſuperſtitioſisprecibus vel fignis. cula non modò videantur, fed & fint,id
és Baby His politis B cautè legendum , miraculi namquevo
cabulum extendit ad mira quæuis, &
Alex. de Sit 1.Concluſio , Miracula proprie
1 fpuria miracula : quod repugnat com
Hal. 2.p. ditta nulli magi poffuntedere . Et com
44. D.Th munis Theologorum ſententia, & pro muni inter Theologos vocis acceny
D. Bon. batur , primo quia facere miraculum eſt ptionis.
fupr.nu potenciæ infinitæ , & ideo diuinitati re 2. Conclufio , nec etiam poffunt MA
18.619. feruatum : omnis etiam creaturæ poten gioperari abſolutemira , pater id.quias
Ang: in cia naturæ cancellislimitatur: alioqui nó nihil reuera abſolutè , & per fe mirum ,
3.9uni haberemus efficax argumentum proba quod non idem ſit miraculum . Quo ſen d. cap. zo
di dem : de veritatis fidei,quam feniper Eccleſia ſu prolatum illud propheticum , Benedi- 7.7.
Cquige Pf 71. Vi
riliem miraculis aftruxit : imitata Saluatorem , { tus Dominus DeusIfrael, qui fecitmi 18.
exemplis noftrum , quihoc argumento probauit, C rabilia ſolas. & illud qui facitmirabilia Pj.135.40
sprimere exculari nonpoſle ludæorum incredu magna ſolus .
kit Me litatem propte
, r manifeſta miracula co Quædamn ignaris cauſarum folent vi
disa d . ram ipſisedita : Si opera non feciffem , deriabſolutè mira :quæ nó ſunt orta ex
qu& nemoalines fecitpecca
: tum non ha cauſis naturalibus , vt illud , quod refert
Greg. li berent. Si obijcias a inalis quoque , & Curopalata ,de mortui Michaelis Ceru
linnas, perperam de fide ſentientibus nonnun larij dextra in crucis figuram conforma
Joa.15.v. quam miracula edita fuiſſe:& ideo mira ta , quæ firma manſit . Sed deceptione
cula non debere centeri efficacem fidei aperit Baroniusto . 11. ann.anno . 1o58 .
probationem : Occurram :ſolere Deun defuncti hominismembra calentia , qua
aliquando hanc gratiam gratuito etiam qui velit recipere formam , & fitum .
talibuslargiri,ſed id in veræ fideiproba- D & obrigeſcentia frigore ſic immobiliter
tionem , vt quando dedit prophetiam permanere : Et addit fapienter debere
Balaamo, & Caiphæ : in fallæ fideicon talia effe miracula ſchiſmaticorum hu
firmationem necdediffe vcquam , nec mana arte compofita : addo & hæreti
dare poffe . non magis enim mendacij corum .
confirmationem poteft Deus miraculis 3. Concl. Magi poſſuntoperari mul
comprobare , quam poteft ipfa veritas ta mirabilia fecundum quid , feu reſpe
mentiri. Itaque miracula vera pſeudo Ełu noſtri,damone adiuuante , Deo
Mart. 7. prophe permittente. conclufionis probatio inde
tarum in nomine Chrifti edun
ELIT , & proinde in veræ fidei confirma petenda , quod plurimiſunt, miri , &
tionem . Ex his patet diligenter diſtin occulti effectusrerú ,quos omnes opei
guendum inter hinc illationem : Fecit E mènouit diabolus: & quofcunque na
2 miracuki , ergo fides eius eft vera , & turaliter nouit poſle produci, cos celerri
hanc , fecit miraculum verum in confir mè, non tamen in inſtanti poteft produs
mationem fidei, quain profitebaturip cere . Quare ( quod alicubi dixit D. Au
ſe, ergohæc fides ipfius erat vera .prior guft.) difficillimum eft homini intellige
enim falla eſſe poteft, quia per infideles re , quoufque ſe diaboli poteftas exten
Deus poteft miraculum operari : poſte dat, de qua propheticus fermo profarur,
rior ſemper vera, quia non poteft Deus Non eſtſuper terram poteftas , que como Job . 411
ad falfæ fidei cófirinationem per vllum paretur ei ,qui fałtus eft, vt nullum ri- v.pen ,
operacimiracula . Confirmat noftram meru . Nolo multa congerere ,pro cun ,
Atis
86 Diſquiſitionum Magicarum
Etis vnum fit exemplum plenum admi- A Quoad motum localem inferiora cor- wit.de.e.
horti flo. fationis narratum ab Ant. Torquema pora parentangelis , adeo, vt , & cælos arts.com
1 diab. da . quibuſdam regni Neapolitani locis, rotare queant : an defacto lint tales or- Trins.ca.
quando fæminæ cnituntur , puero naſci bium motores , alibi diſquirendum : fed 7.8.9. D.
turo præire vnum , vel plures ranuncu cum queant eos mouere , ſequitur nullü Th.Sosi.
los fiue rubetulas : quorum fi quis tertā adeo vartú effe corpus, vtid dæmones , g.de iuft .
Vict ,
contigerit ( ſtatim verò incipere ſalcitare quadam impulſus impreſſione, loco mo 9.3.
hucilluc confeftim puerperam emori. og
uere nequeant , dumodo tamen ea mo- lup.Moli Angl.
Quapropter folere floreisinſternitotuin cioncordo vniuerſi, non turbetur , qua- *OVA
folum , & parietes vndequaq; alleis co re nec integrum elementum loco fuo lentia in
ueftiri, ne funefti anteambulones ifti , mouere valcbunt, ( quo pacto capien
dum caduntex vtero, vel fubfiliunt,ter- B da , quæ Firmilianus ad D. Cypria- Epi.87.5 .
ram contingane.ideo etiam obftetrices num ſcripſit , quæ deterræmotulocali, D. Thot
labetes penes ſe habere folitas, vel pocu ſeu partiali vera non forent ) nec pote- 99.dip
lum aliud aqua plenum ,in quod animal runt etiam celorum curſum mutare, vel faris qu .
cula hæc conijciant , & probe obturatu impedire . Mouere verò corpora loca 16.AY , 46
deferre ad fluuium , ibique demergere . limotu poteft demon velociffimè, &
Hocille , vt certacompertum fama re quo videmus motu celoscelerrimè mo
fert. Siſit fieri puto dæmonis artificio: ueri. Vnde fit , vt queat rem aliquam
qui has ranas incntitur, & ad malefici oculis fubtrahere , & aliam (ubftituere
cuiuſpiam petita , puerperam interimit , tam præ propere , vtanimos oculoſque
Deo id iuftis de caufis permittente ; line intuentium tallat, eifq; perfuadeat prio
hoc permiſſu nihil eum poffe , hincma- Cris in hanc pofteriorem integram con
nifeftum fit, quia nó modo potuit, quod uerſionem . cales credendae gentilium
erat potatiſſimum , arbitrio fuo lobum metamorphoſes , Diomedis fociorum
lædere ; ſed nec perfidumregem man in aues , & Iphigeniæ in ceruam , vt D.
cipium ſuum decipere: imo nec porcos Auguſt. obleruauit , & fraudem aperuit
Job 1.89 inuadere . Hinc factum , vr cuin Nero Aftyrius : cuius factum Eufeb. ab obli
2. 3.Reg. ni Imper . necingenium , necopes , nec uione vindicauit . Cæfarea Philippiqua
Mast. š. voluntas , nec ftudium , nec præcepto Phenices Paneada vocant, fertur victi- lib . 18 d :
0.31 resdeeflent : nunquamtamen ,per illú , mam quandam in fontes qui illic ex ra ciu De
vid. Pli. Diabolusmagiæ ,vel voum experimen dicibus montis Panei prorumpunt , ex c.18.
6030.6.2. cum ederepoterit:ficque Nero inagicen quibus lordanes prorumpere dicitur: in l ?: Eccl
contempferit , videlicet non paflă fuit D quadam dieifelti Gentilium folemnitate hift.6. 14
Dei prouida bonitas hoc inſtrumen malta :am conjcı : atque eam demonis
tum , ad nocendum aptiffimum , fum vi , ac poteftatemirandum in modum
mæ potentiæ , & malitię deprauatiſſimę ab eorum a peétu euanefeere , miraculü
accedere . que videri præfentibus valde memorabi
Dehoc mirorurngenere futura pro le. Quibus dum gerebanturAſt yrium ,
digioſa opera Antechrifti . quodam tempore forte interfuile , accă
videret iam multos illius rei admiratio
QV ÆSTIO VIII. ne obſłup factos . eorum erroris admo .
dum miferium eſe: deindefublatisince
Quo paéto magi, per diabolum hac mi lum oculis Deuin omnium moderatorem
ra efficianı E per Chriftum fupplicē precatum , vide
monium illud , quod populum tanto erro
Ciendum cuncta dæmones cpera re cæcauiffet, comprimeret ipfum frau
S. de , ac fallacijs , quas bominibus ſolee
localem , vel mediata :idque dupliciter , intendere , coerceret: Hoc modo , cum
vel illudendo fenfibus, vel applicando Deumorauiſſer, repetino viltimam for
actiua paffiuis peralterationem veram : tibusfupernatafe :atque ita rem illam ,
quç eft communisdoctrina Thcologo quam tantopere admirari confueuerant,
D. Aug. run . operantur ergo per motum locală , in nihilum interijlle, ufque adeo , utnul
1,de dimi per alterationem , per delufionem . lum pofterum ex eo loco , ex ea omni
no
Liber Secundus. 87
moederetur miraculum . A ratur tamé ipfe potiſſimum per modú ar
& Alter modus i rat actiua paffiuis ap tificiosii. Sicuc coquus,cú fuiue eduliun
2. plicando, per quem alteratione fiue mu cócianat ,mediante arte pet'ignéidex
tationcrerum inuabila læpè facit , quo coquit , licet ignis naturaliter operetur ,
nim naturales funt caufæ : le nobisinco quod folus ignis nifi tab effet applicatus 1
gnite , iplinoilimæ . Vider enim na nunquam efficiffet . quid tamen hicco
turalium rerum omnium fubftantias, & quus ignicontert, nifimodum , & con
proprietates peculiares fingularunper ditionem , finequa non ? viin vero , quç
ſpectas habet , cominoda nouit appli cauſe phyficæ nomen mereatur igni nul
candi tempora , folertiæ , & artificij vix lam intluit . Duo igitur hic obſeruanda . 1
ett quicquam , quodignoret: quid enin , Primum quod nec fola actuitastei natu
1
adeo diuturna ,& affidua experientia , B ralis fecundum fe debet attendi, nec fola
atque obferuatione , non fic atlecutus quoque fecundum fe applicatio dæmo
præſertim cùm noritcunéta , quæ boni nis , fed vis naturalis , vt applicata a dr
angeiià mundi exordio patrarunt, & mone fecundum , quod caufa inftrumé. .
quæ homines excogitarunt , & plurima talis in his operationibuselt res applica
per bonos angelos,Dei iuffuSatanæ re ta ; cauſa principalis ipfæ deinon ap
uclencur , que illi à Deodidicerunc. Ita plicans . Quare , vt dicatur effectum
1
que fepenumeroefficiuncur mula ,que non poſſe naturaliter produci ; debere
Datura folius operationúquam , fecillet , effetalem ,quivtriufq; caufæ coniuncte
nl dæmonesulam artificiola appliano ſuperet facultatem.Hæc de alteratione ,
Ls Ge neiuuiffent . atque illitunc ageutia natu nunc deluſione .
Kaip raliz,vtinſtrumenta fumunt.inilaumen C Quando nec motus localis ,nec appli
kil7. ti vero condicioeit , effectu 11 produce catio huiufmodifacis iuuant, tunc folent
re , non tantum naturali ſuç viriui æqua magi confugere ad circulatorias dece
lemn , ledlogeetiam excellentiorem , ac ptiones, & mendaci fpecie fenfibus illu
agenu principalis, a quo mouetur , facul dunt humanis, ita vt quæ facta minimè
tati refpondencein . Securis ex ſe dun funt , a deceptis facta putentur . Dece
cax C , vitutem habet fecundi ; fed ,qul prionis nomen latè diffundo , vt præfti
tenus eitinftruinentum penti tabut, po gjumi, deceptionem & errorem com- Vide V.
telt.eolun, velitutuan facere . Calor prehendat .quæ ſolent diſtingui . Deci- lencii in
1. p . di/ p .
mulus , quieit ,in himano leinine , pit autem diabolus tribus maximè mo 1.9.2.1
qua calor et, poreit caleficere , farefa dis per mutationem marando , vel obic- co2.1.p.
cere , fegregare ,& codentare ; fed qua D ctum ,velaerem medium , velipfum or qui sil .
initrumenaun eit anunæ ; pocett ot , ginum , quod cætcris , quia melius no . 411.4.
perus, carnein generare , Pari ratione iter Molina explicuit , cum fequamur .
intuemur caufisiitas naturales a demo docetergo ex parto quidem obiccti hoc
mubus applicatas ,ſuis ipfarum proprijs vi poile , primò oftenfium rerumy celeri
Eibus quodun nodo præſtanciori cift agitatione, fubita occultatione, varia col
cta dire. quia quæ fecundum conmil locatione , faparatione , vel conglutina
nem fuum curfuni nunquam produxif tione litente : vt faciúr circulatores agyr
fenc, fi a demonc non funtfent applica tx ,varijs ligaminibus, globulis , fcyphu
Ex :ca munc , vc à deinonibus ino a in lis , &c. Secundò , per artem perſpecti
Atrumenta , quoad ſubſtanciam , tnodú , ue , certa qırdam difpofitione obiecti
vel celerita:em admirenda producunt . E in ordine ad oculum videntis,verbigra
DTba Nunquam tamen hæc opera naturę cá tia , cum lineæ confuſo ductę ordine ( vt
12.10 cellos effugiunt,eo, quod vim naturale fic manifeftum , quando quis directè ex
caufe principalis, non excedunt. Infunc aducifo illas videi ) aſpicienti per fora
out . eniin reuera lu effectus , in ipſisnatura men , vel rotata tabula , fpeciem exhi- Do Bona
1993 libus agencibus ,co modo applicacis : qui bentartificiofx alicuius picturæ . Sic vo- in 2. 4..
busageiubus;diabolus nihilconfert ap lunt Doctores grauiſſimi iuncos , & pa- Guil.PA
plicado præter códitionem line qua ette leashumiftratas , fi lucerna de cera , & rifsenf.p .
ultim.de
ctus ifte produceretur.licet enim demo corio ſerpentis ſulphurato accenfa infe vniuerfa
vcatur recú applicatarum vinaturaliyope ratus , videri ſerpentes faltirantes : ego (.22.
hoc
Diſquiſitionum Magicarum
hoc exemplum ad mixtam Magiam , A nauis, quæ vehebat Matiem Idæam ſe- Tertull.
naturali, & artificioſa malim referre . qui videretur. f . nonnunquam contin- Minuck
Tertio , cum formant ſubito ex elemen gir falli ſenſum ex varia conformatione, us in O
tis potiffimum aere obiectum , & illud vel multiplicatione specierum fenfilium , ctautop
offerunt fpectatoribus, verbi gratia , quá quod contingit aliquando ex formain D. Aug.
116.10 .08
do velipli affumunt, vel alteri rei circú ftrumenti,per quod videmus, v.g. quan ciutt. Dei
ponunt corpus aereum , fiue fantaſticũ do vnicum confpicilluin plures nobis 0.16 ,
linile rei putacitiæ . Quartò , Cum ap vnius obiecti figuras exhibet : aliquan
ponūt corpus aliquod mixtum ,puta mi do ex inſtrumentorum collocatione ac
nerale , quod viſua naturali fit in cauſa , fito , vt fi plura fpecula diuerfis locis di
vt corpus ,cui apponitur longè aliud ap ſponantur, poterunt tot de loco in lo
pareat. Quo caſu ſolet dubitari, num B cum ſpecies multiplicari vt quæ in vno
corpori addito vis naturalis infit hoc fa loco fiunt , in alio appareant, & intuiti
ciendi:an vero demon qualitatem illam ua rei præfentis elle vifio videatur :ali- Tignous
obiecto imprimat : an vero tantuin in ip quando poteftcontingere per foluin fpe in ii.de
fomedio qualitatem producat : qua me cierum fenfilium.qua ſuntin fantalia anima
diāte ſpecies per medium delatæ licmo tranſitum vſque ad fenfum exteriorem , fol.1774
dificentur, vt cauſam præbeant,cur obie velſalcem ad fenfum communem, qui
ctum , quàm eft aliud appareat : eo mo fenfus eodem modo a fpecicbus atticia
do , quo velum cerulelun per dioptram tur, quo aftecti forent,li reuera ab obic
viridein ,viride apparet : ctis externis eo fpecies mitterenturów : D. Thor
Ex parte aeris medij hec faciunt. Pri huc quidam referunt relatam a Diuo Au 2.4.8.g.
mò fiimpediane ne ſpecies ad oculum , C guit.apparitionem pluloſophi dubia tol unic . a.su
uentis . Ad 4 .
vel alium fenfuin deferandur, v. g. quan
do viſtui totum obiectum , quodcoram Denique deceptio ex parte organi nó desde
eft, occulcant , vel aliquain eius partem minus varia eft . Nafcitur primo,muta- 6.18
cancun.z. ſi mediū imbuant aliqua qua to fitu organi : vnde facit rem quæ vno
litate, quafpecies per mediuin tranfeun in loco eit videri elle in alio , vel geininā
tes , fic modificariur , vt obiectum non quç vnica eſt. ſicuti ſi digitun mittasin
quale eſt repræſentent . v.g. fiaceto co ter oculú concauitaté cui oculus est in
mifceantut ſal , & linteus pannus id clulus,digitoq; compreſſo eleues,velde
acetum bene imbibat , poftmodum ve prinas oculum , faciesvt res ſimplex ge .
rò ſuppoſita candela intammetut pan mina videatur.ſecundo , Si humores agi
nus, ſpecies , quæ diffundentur perme- D tentur, vel perturbétur, res aliter, ac ſunt
dium bacflamma illuminatum , formi conſpicientur , vtcontingitebuijs ac fu
Mobina dabiles admodum facies præſenciú exhi riofis , qui credunt ,
vbi fup. bebunt. Item fide lemine aſinino , & duplicem folem , geminas
cernere Thebas .
Guil:Pa cera fieretetcandelas, quæ fola inreconui.
mif. Apr. uio lucer , omne ( li fas crede Pari Huc referendæ funt ludificationcs Ze
fr 22. fienſi Antiftiti) onuiuæ viderentur ono dechiæ ludæi,qui fuit tempore Ludoui
cephali. 3. fi inediun circa ipfum obie ci Pij & hominem in acreiactabat, & in
ctum inipilletur, mutatur obiectiafpe mébra difcerpebat, & ea recolecta adu
& tus, vt quando denarius iniectusin ſcu nabat , currum etiam onuftuin feno cú
teilain aquæ plenam , videtur maior, & equis , & agitatore coram toto populo
jacensin fundo , apparet in ſuperficie . E abſorbebat. quamquam in his etiam ex
Eodem pertinet , livapores intermedij primo genere , ex fecundo mixta non
Trice. its
acris condenſeritur , vnde contingit, vt nulla . Tertio , ſolet impedire fcnſatio- Chro. He
luna inultimodis minui , & mucari vi nem , craffiore aliquo hirmore obſtrués rlaug.
dentur, & vt putemus è gallinaceo trahi viam neſpiritus ad organum perueniāt ,
trabem :cum reuera feftucam trahat, velalia ratione vim fentiendi hebetans .
fimoto aere medio fimul fpecies mo qua forte ratione Angeli Sodomæos
seantur,vnde fit, vt nauigantibusvideá aorafia percuſferunt. Cum vero demon
deadnauigijmotum arbores moueri: hominibus perfuadet cos immutacosef Gen.16 .
fic fecit diabolus , pt Claudia zonam fe in beftias, tunc non organum dútaxat
immu
I Liber Secundus.
immutarfed interdum , &medium ,ſem A danonatum , J cum ad mortem ducere
1.1.18. per vero fimulphintabā , vt accidit Pre tur ſæpius ad terram dixiffe: Terra fina
Itantijpatriapud D. Auguſtinum . Po dere , idque irrico conacu ,legimus apud
teft enim diabolus fic componere, & or Robertum in Chronic. Sicdemon lu
dinarc phantafmata , vt quis etiam vigi dit præftigijs,nec contētus miracula pre
lans( quod dicitur ) fomniet , more dor. ftigijs imitari, conatur in hæreticis etiã
Cai. 2. 2. Inientium , & putet fe ca ſentire, quæ nó ipſa præftigia lubdolis Sycophantijs adu
gos- A 3. ſentit,inftar maniacorum.Hoc fit in Tur brare . Legiexemplum , adeo lepidum ,
carum incantatione, qua fugitiuos retra & feftiuum , vt quod me recreauit , co
hunt, quam defcribit Bartholo . Giegor lectores huius libelli nequeam frauda
gierizius libro de Turcarum moribus, re , ſed lubens , honcftæ voluptatis eo
fol.93. B rum gratia , deſcribendi laborem hoclo
Porro præftigiatorij effectus duabus co aſſunam .
regulisdeprehenduntur . Prima eft , fi Tempore Sigiſmundi primiRegis Po.
effectus non oritur a moru locali , & lujo lonia, ] lacob. Melftin Ki prætor oppidi
peratcauſarum naturalium applicataru Brezini,leuitate quadá animi auctorita
activitatem ( v.g. fufcitatio mortui , aut té nomenq ; Chrifti fibi adíciuit, vtrüq;
Verä сrcitatis curatio ) interuenit dece Zatorki Cracouienfem ; ceteroſq; libifi
ptio, & præftigium . Secunda quando miles latrones duodeciin elegiti ,fingu
id quod vifum eft, ftatim euanefcit , nec liſq ; nomina Apoſtolorú impoſuit, feve
permanct , eſt præftigiofa machinatio . ro leſum Christú appellauit. Qui per vil
Prioris exemplú eft , quando Magipo las vbiq ;aınbulantesprodigia morionú,
fito in camera arcui decerto ligno , & C & præftigiatorú more exercebant, ſyco
fagitta alterius ligni , & chordacerti fili, phantaſq ; alios, & latrones : velut mor
fagitcum ciaculantur . & fic faciuntappa tuos, fubornantes fuſcitabat, piſces in pa
rere in loco flumen enatum tantæ latitu ludes lutofas primo impoſitos ,vbi nun
Gui.Par . dinis, quantæ fuit ſagittæ iaétus . Pofte quam eos naſci poffibile erat in nomine
af.c.22 rioris, vt cum videntur lacerarc, & vora Chriſti ſuus manibus capiebant panes in
Le Gui, re equum , qui mox fanus fitticur: item fornaces imponebát,in nomineq; Chri
fuf.6.23. illo facto magi quod narrat de ſimulato fti fui: cum illic ante nó eflent,deprime
HARTA ' ferpente Niceras. bāt,cú ingenti fimplicis vulgi admiratio
Cum ex editiore palatij Conſantino ne . Quodā tépore ad Certochouiá mo
politani loco Michael Sicidiles nauicu nafteriu ,D.Virginis imagine celebre,cũ
Lam vidiſſet, qua ollæ , patinæ
& vehe- D fuis Apoſtolis venit , cumg; illic aliquot
bancur carminemagico effecit, vt nauia diebus morarentur , vnú ex fuis quali ob
cſurgeret, & váſı no peiusferire defilte fellum a dçmoncfubornauerunt , cuilis
sec,quã in puluetem redegiſfet. At paulo opera vićtu acquirebant . Ille enim per
poft barba prehenfa lamentari,amotaq ; hofpitia ambulás carnes de coquinafa
caligine fe,ve ira nuninis agitaru deplo piebat , in 1:10fq ; proijciebat , quicruces
fare . Rogatus , curmerces firaskatra illasinunientescarnes comedebane .
staffet ? cu dolore narrabat , fe remis in Cumq; ingens illic effet concurfus por
tentū , horribilem ferpentem fuper vala puli adB Virginis imaginem fycophan
porrectum , oculis inconniuentibus in ſe iç illi obfellum fuñ ad aliare ducunt, du
conuerfum inſtar deuoraturi ,vidiſſe,qui plici veſte indutumin cuius intercapedia
prius volutari non deſtiterit, quam ficti- E nēneceſſaria imponerepoſer:lapillos ve
lia confracta eflent. indo ſubito ex ocu Tointraindufium ei impofuerunt, cumq;
fis euanuille . ) ad altare deaucererur, ille e manibus de
bakit De Eonis hæretici, & Magi pręſigijs ducentiūfuribundusſeje proripiens,ın al
44019 ceftatur Guilh. Neubrigenſis. tare donarijs onuftuirruit pecuniala ; ra
Jla oculos hominum fafcinaſ , ] vt vi piens in veftos duplicate intercapedine
deretur magná virorú turbam pencs ſo casabſcondit. Monachus ab altari dini
habere, & regijs delicijs ciborum , & ap no intermiffoofficio auffugit. ceteri mo
paratus ſpendiſſimiabundare. nachi accurrentes cingulum eius folušit .
Sed hunctandem conclufio Romong bilupilli dumiaxat interraceciderunt,
picua
90
Diſquiſitionum Magicarum
pecunia vero invefte duplicata remäfit . A Albigeenſibusex Luca Tudenfi illorum
Monachi pecuniam arie demonis inla . temporumfcriptore fimilia lectu digna
pillos transformatam putantes , exorciſ refert Mariana libro duodecimo de re
mis eam in priftinam formam transfor bus Hifpaniæ , cap. 1. de Belgicis Calui
opinaba mare nitebaniur,fed cum lapilli perma nianis teftatur iple , per queinres geftas
mis prapti nerent Monachus librum facrü indigna Matth . Launous, in narratione cauſaru
siis , ja bundus in terram proiecit,dicens:fimi conucrſionis fuæ de Caluinifino ad Ca.
videri lem demonem nunqua habuimus: abite tholicam religionem . Legefilubet ( le
mutată , cum coad omnes diabolos : ſycophania il ctor ) eius fecundam , quam cum focio
o pulfo Penneterio etiam conuerfo , cdidit Apo
demons li cum pecunia recta in Sileſiafugerunt.
prefigi. Ibi apud matronam nobilem in quodam logiam , ante annosaliquot Lutetiæ im
as ceffaru pago diueriētes, cum illa viro abſentecos B preſlam . Mihi nunc liber non eft ad
MAS O pe recipere nollet, ſaliem mappam , veltelă inanum . Finiam , itaque cum Apuleo :
ficprifti ad ſacrificandum petierunt. At mulier Ante Poecslen porticum , iſto gemino ob Lib. I. de
na forma faſciculum vele illis obtulit . Tunc illi, tutu circulatorem adſpexi equeftrem ſpa Afino.
redden-- hanc nobiſcum accipiemus , Chriſtus tham preacutam mucrone
NAM . infeſto deuo
ribi benedicet , vt tibi linum abundan . irale, acmox eundem inuitamento exi
tius creſcat . Oftenda aliam fi habes : gueſtipis venatoriam lanceam ,qua par
quam cum fimiliter accipere vellent mu le minarur exitiuit, in ima viſceracodi
lier recuſauit,maritū timens. Illi autem diſle , ecce pone lanceæ ferrum qua ba
fruftulum fomitis cum igne in telãclam cillum inuerfi ad occipitiu per ingurn (1
inuoluentes, mulieri reddiderunt. Itaq; bit, puer in mollitič decorusinfurgiting;
cifta a tela , a ciſta vero domus accenja c flexibus tortuoſiseneruam , exolam
conflagrauit. Viro damum reuerſa , vxor Jaltationemexplicat cum omnium , qui
ob Chriftum cum Apoftolismale tracta aderamus admiratione. ] Hæc haud du
tum hoc ſibiiuſte contigiffe dixit: Al vir biæ dæmon perfecit, fpeciebus falfi obie
iraexcandeſcens: Latrohic ( inquit) ne cti in oculos immiffis , per medium ae
quiſsimus , non Chriſtus fuit . lia rem ijs imbutum .
que cum vicinis eos inſequitur , cine
quadam villa aſequitur , Tum Pſeudo QV Æ STIO IX .
Chriftus ad illum, qui vocabatur Pe
trus, dixit : Iam mea paflio Perre,calix . Quam admirandos effectusveteres
que ; quem bibiturusfuin appropinquat, Magis tribuerint ?
Cui Petruis, mihi ,vt video, Domi- D
ne, imminet. Illi vero dixit: Petre ego ali Rnobius agens
xer non pollum niſi admirandis ad
euadere . Tum Petrus, egote quoad maleficia , vt ad capita reuocat his ver
viuam , non derelinquam fed,quocunq; bis : Quisenim bos nefciat, aut imminen
fugeris, ſequar . Ergo per feneſtram au ria ftudere prænofcere,que neceſario ( ue ':
fugit.ceteri quoq; Apoſtola,qua poluerüts lintnolini ) ſuis ordinationibus veniunt ,
cuaſerunt. Ruſtici eos fecuiibaculis fe autmortiferam immittere , quib. libue- "
ftibufq; cęcidere; dicentes : Prophetiza rit tabem ,autfamiliarü dirumpere cari ”
nabis Chriſte,cumiuis Apoftolis qua in tates aut fine clauib. referars, que clau
filua baculi uffi creuerint . Ergo plagis faſunt,aut oraſilentio vincere,aut in cur
emendari viiam fuam ,poſtea emenda. E 'riculisequosdebilitare,incitare ,tardare,
runt , dicentes: Dificile eft nobis Chri ani vxoribus o laberis alienis incocelli "
fii pafſionem Apoſtolorumque tormenta amoris flammas (fiue illismares fint, i- "*
Mar.Bi- fubire .] Sic Poloniæ Chronica . Agno uefæminci generis) á furiales immitte
sliki in fcis puto lector eundeminfidelicatis , & sc cupiditates . loan . Sabisberienſis ?
aanal.com blafphemiæ fpiriumin his fycophantis : lib. 1.Polycraticic . 10. Domino.inquit , ”
in via si qui fuit olim in Cyrila Ariano & poftea permittente elementa concurrunt ,reb .
silmisdi. in Caluino , eiufque fequacibus.nimirú adimunt fpecies ſuas , ventura plerüque
omnes eiufdem Satanæ organum fue pronunciat, turbant mentes hominum ,
se. De Ariano Cyrila res nctiſſima: de kinmittunt fomnia, homineſq ; violentia
dun
Liber Secundus.
91
duntaxat carminisoccidunt, & c. ) non A cauit ,carmine aquilā cicurauir, cum qua
citomnia colligere animus ,nec operæ frequens colloquebatur . Numa Pom- Pluia.in
preciú, fed quæ nunc occurrüt, & præci pilius cenx opiparæ apparatum , cu ni. Num dos
pua vidétur. Ab Aquilone ordiamur , hil domi oblonioru habuiſſet, exhibuit, Ammia.
vode propheta tefte inalú omne pandi Baianus Bulgarierex,le quoties volue- lib.z. Ex
Ithin tur.Saxo Grámaticus,apud Septennio bac in lupun, velin cuiuslibet alcerius be nead 2.
Dan. nales fcribit, Gigantes Magofq ; inaudi ſtiæ formá mutare cernebatur , interdã Trebem
ti generis miracula diuerfis preſtigijs faciebat , vt a nullo videretur . Ollerus Chr Hir
nu gi en
exercuifle, óperſummāludificandorú ofse incantato,tanquam nauigio, vaftif- Saxol.)
oculorumperitia propriosalienoſq; vul fumamaria ſuperabat . Ericus rex Got Dania .
tus varijsrerā imaginibus adumbraſſe, chorum quocumq; verteret pilcuin ,in- Jo.Mag .
illicibuſq; formis veros conſpectus obſcu B de ventum profperumelciebar. Mira 17.GoT.
raje. 1OlausMagnus, deLappisz.Fin ... quoq ; de Apollonio refertPhilostratus, In voce
2.561. & de luliano Chaldæo Suidas : quem Julian .
4.34.18 . nis, & Biarmis auctor eſt, quacunq ;vo
Tarta lunt figuram aſſumere : item quæ in alio in hac arte, & ſubito ledanda vrbis peſte 9.30 5.3 .
gerantur orbe ab amicis , vel inimicis , li Apollonium fimul cum Apuleio , coram 236
Clemes , neæ veftis precio ,explorare, vécos quo Domitiano ,fuperaffe narrat Anaitafius.
lider
B. Petri: que quos oprentnauigantibus vēdere,] huius luliani mentio apud Arnobium
joueCle Tres Tartarorum hordas,vlora Gazaně lib . 1. vbi duo doctiui viri alucinati dum
niti fal ſe regaum incantationibus ſupra modu Vulcanum reponunt: addiridem Ana
Je me dedicas , ijs caligines , aliaſque tempefta ftafius, & ex eo Cedrenus, Manethone
Ett, five tes celi frequenter excitare , hocque mo magicarum operationun adeo fuiſſe
( uspuros do hoftes profligare, narratAlex. Gua- c peritum , vtpalam ſemperpræ te con
itfius, guinus. A populis ad ſingulos i deſcen templerint Apolloniu Tyanzum . Apu
fusama damus . occurruntplurima.Zoroaſtres leius , ipfe multorum teftimonio ma
la corru
ftus ex (tellis velut ſcintillas eliciebat . Dofi gus , de duabusfeminis fcribit admira
theus olim mira perfecit , fedeum diſci tione digniffima: primum , de quadam
pulus Simon magus fuperauit , de cuius Caupona reginafagarum ( vt fcias etiã ,
Lib. 1. de
prodigijs egimusiam prius, & breuiter , tum quaſdam ab ijs hoc titulo honora afinoako,
ita Giycaspar.2. Effecit, vi ſtarua ambu tas) Saga, inquit , eft diuini pouens,ce- ico ,
larent, idemque inignem profiliens , non lum deponere, cierram fufpendere .for
tamen vrebatur : in aera ſubuolabat; ex tes durare mõtes delaere, manes ſublima
lapidib panesfaciebat : alias arq; alias re, Deos infirmare- idera extinguere,lar
in formasmigrabarfacies; aliquandobi D rårumipſum illuminare. Amarorem
nas habebat : in colüna conuertebatur : fuum quod in alia remeralet vnicover
efficiebar, vt ianua claufa fua fponte ape bo'mutauir in feram caſtore, quod ea be
rirentur , vala domeſticaſponte moueri ftia captiuitati meruens Je abanſequenti.
ad Yus humanos viderētur , umbra ip bus repreciſione genitalium liberat, vt
fummulig præcederent, quas mortuoru illi quoquefimile: quod venerem habuit
animas eſſe dicebat. Cum aliquandoa in alium proueniret . Cauponem quo
Cafare perquireretur, terrore perculfus, que vicimum , atque obid æmulum ,de
Paz. an alteri forma fua reli & ta fugit.] & poftea formauit in ranam : nunc fenex ille
pal, idem de codem Simone.habuifecane dolium innatans vinifui aduentores pri
Alligatum cachena in domuslimine, de finos in fecefubmiſlus officioſis ronchis
Horantē cos, quotquot ad Simonem iniuf- E raucus appellar. Alium de foro, quido
fadire conarentur.Canis uero Petrum dam quod aduerfus eam locutus eſet, in
intrare iuffit , humana noce Perrü ad deformauit, ó nunc aries ille cau
ariere
elle nuncianit.]vides diuinæ, quæin Pe Jas agit. Eadem amatoris fuivxorem ,
tro virtuti , Diabolicam vim ceffiffe , & quodineam dicacule probrum dixerat ,
Cerberum ,cui nequibat nocerc ,adulaf iam in ſarcinam impregnationis , obſepro
ſe . Quæ de Orpheo , & Amphione co vtero , repigrato færa ,perpetua pragna
Pauſa li. menti poetæ , & vi muſicæ eorum , ea tione dānaust , “ , vtcuneti numerani,
6, Magiæ vtriufque nonnulli adſcripſerút. octo annorum miſella illa , velur elephax
Pythagoras femur fuum aureum often tem paritura , difte nditur .] Poftea de
H 2 Pam .
Diſquiſitionum Magicarum
Libr.z.de Pamphilo ; Maga primi nominis com A cos collibus , o montium verticibus ad
afin.ant. His carminisſepulchralis Magiſtra cre moueri ad compellendos flatus ceſſanti
ditur , qua furculis,ó lapillis , id ge bufque ventis,ab euentu reixwauravimas
nus friuolis inhalatis, emanem iftam l vocatum effe. ] Vnus ifte exGræcis luf
cernmundi federalis imistartari , á in ficiar ; locupletiores funt teftes Latini,
Detuſtum chaos ſubmergere nouit. Nam qui hæc vberius , & elegantius deſcri
fimul quemquam conſpexit ſpecioſ&for pfere :
me inuenem, venuftate eius capitur,, Virgilius.
ilico in eum , oculum , animum de . Carmina, vel cælo poffunt deducere lu . Eclog. 8 .
torquet . Minusmorigeros,o vilesfa . nam :
ſtidiens in faxa ,o in pecua , quoduis Carminibus Circe focios mutauit Vlif
animal punctoreformat: alios vero pror B fis.
fus extinguit .]nihilattinet fimilia ex Lu Frigidus in pratis cantando rumpitur
ciani Alino deſcribere . Plinius , ſed irri anguis, & ,
Is.j6.6.g.
den sex Aſclepiade , Aethiopide herba Has herbas, atque hec Ponto mihi leta
omnes , ac fagna ficcari conie &tu , tacts venena
clauſa omnia aperiri.Achimenide con Ipſe dedit Moeris, naſcuntur plurima
iecta in aciem hoſtium , trepidare agmi. Ponto .
na , ac terga vertere. Latacen dariſoli. His egolepe lupumfieri, ſe condere
tam a Perſarum Rege legatis, vt quocun fluis , >
que veniſſent,omnium rerum copia abu Moerim ,ſepe Animas imis excire fepul
L. 286.8. dareni ſ De hyænæ partiú effectis plu cris ,
2.36.6.10. rima idein alibi; de varijs lapidib, etiam C Atque fatas alio vidi traducere mes
magis incredibile, achatis juffitu tempe feis .
Rares in Perſia auerti ca flumina fifti, fi Ouidius in Metam . poſtquam narrauit Lib ,14
lapis fimilis fitpelli leonina : byenepelli Vlyffis focios in ſues mutatos, de Cir
Lib.gode fimilem ,diſcordialem effedomibus;eum cesamore, & odio in Picum Regem co
vit. Pbil qui vnius coloris, inuictu athletis : eande piofior , inter cætera ; de Carmente ,leu
vim aleltorie Milonem expertum , 06. Canente Pici vxore ;
Veniamus ad poetas . Empedocles , a Rara quidem facie , fed rarior arte ca
pud Laertium in hanc fententiam valde nendi ,
iactabundus . ( Vnde Canens di&taef ) filuas, ſaxa
Pharmaca quis pellasmorbos, leuefque mouere ,
ſenectam D Etmulcere feras,flumina longa mo
Percipies , que cuncta tibi communico rari
foli: Ore ſuo, volucreſque vagasretinere fo
lebat .
Compefcefque truces ventorum rite pro
cellas : Et paulò poft ,deipfa Circe,quæ Pico vi
Exorri infanis qui vaftanı flatibus e fo , amore correpta , inquit ,
gros . Non tamen efugies, vento rapiare lice
Surſum , fi libeat , mox flumina pigra bit ,
ciebis , Si modome noui, fi non euanuit omnis.
Et media induces extempeftate fere Herbarum virtus, nec me mea carmi
num , na fallunt.
Induces media pluuias eſtate ſalu - E Dixit ; et effigiem nullo cum corpore
bres , falfi
Et flatus ficca quiperflentomnia mef Finxit apri, præterq ; oculos tranſcurrle
re regis
Exftin &tumque hominem nigro reuoca luffis, indenfium trabibus nemus ire
bis ab orco. uideri .
Etſubdir ex Timæihiſtorijs, Empedo Quem inanem aprum ,dum Picusequo
clem Etefijs aliquando vehementer flan admiffo infequitur, ab ea ſolus depre
tibus , adeo, vi fluges corromperent , fx henlus, verbis in flagitium inuicatus, &
Goriari afinos suffille, factiſque viribus carmine malo ;
Con
Liber Secundus.

Concipit illa preces, es verboprecantia A fingit,


dixit , mife
Et rum tenus in secur urget a
Ignoroſque Deos ignore carmine ado . CHS .
Tibulus, Vimihi verax .
Quofolet , niuex vultum confundere Pollicita eft magico ſaga minifterio.
lune , Hanc ego de cælo ducentem fidera vie
Es patrio capiti bibulas fubtexere not di ,
bes .
Flansinis hac rapidi carmine verein
Tunc quoque cantato denſatur carming ser :
cælum , Hac cantu finditque folum , maneiſqus
Ernebulas exhalathumas, etc. fepulchris
Sed cum ille mæcham caftus auerfare- B Elicie, 6 tepidodenotarofarogo .
tur, in furorem verfa .
lam ciet infernas magico Aridorecatena ateni
Tum bis ad occafum , bisſeconacrtit ad has ,
artums ,
lam iub et afp erfas lafte ref erre pe
Teriuuenem baculos tetigie , triacarmi. dem .
na dixir ; Cum libet hac trifti depellit nubilo
Et ille in aucm mutatus , pennasin cor , celo :
pore vidit Deniquecum famuli ab ma Cum libet , eftina promoc al erbe wie
leficavi,miniſqueadhibitis ,regem fuum
repofcerent:
Illa tenere malas Medea dicitur ber
Ila nocens [ pargie virus, fuccoſque vo bas ,
neni .
C Sol a feros Hecares perdomuiſſecanes .
Exiluere loco(di tu mirabile ) ſilue, Hac mihi compofuit cantus queis fallere
À Ingemuitque folum vicinaque pallows are poffes;
bor
Ter cano , ter diftis defpue carmini.
Sparſaque ſanguineis rubuerunt pabula bus :
Suits , Ille mihil porerit de nobis credere chia
Et lapides viſi mugitus edere raucos,
quam ,
Er lairare cans, & humusſerpentibus Non ſibi, fi inmollivideriteffe finu .
atris
Tu tamen abftineas alijs . nam catera
Squallere, knues anime volitare vi
deniur , cernet
Omn : de me uno fentiet effe nihil .
Autonium monftrisvulgus panet ; illo D Quiia d credam ; nempe hæc eadem fedie
pauentum xit amores
Ora venenaia tetigit mirantia vir .. Cantibus , aut herbis foluere poffe
go ; mros .
Cuius ab attractu variarum monftra Er alibi idem vates :
ferarum
Num te carminibus , num le pallentibus Eleg , si
Injunenes veniant,nulli fuamanſiima. herbis
Denouit tacito tempore noctis Anus ?
EpiR.H ; ErdeMedæa,Circes nepte.
Cantus vicinis fruges traducit ab -
rypiles. Illa reluctantem curfu deducere lu gris ,
nam Cantus, o iraia detinet anguisiter .
Niritur , tenebris abdere Solis e Cantus,ce curru lunam deducere
quos : tentat ,
Illa refranai Aquas obliquaque fulmina Erfaccret: fi non ara repulfa fonent.
fiftit, Propertius lib.1.Eleg.12.
Illa loco filnas; visaque faxamouet: Irruidia fuimus ? num nos Deus obruit ?
Percumuloserratſparfis diftin &ta capil Anque
lis ,
Lecta Promethæis diuidit berba ix
Ceriaque de repidis colligit oja ro gis ?
gis : Non fum ego , qui fueram .
Dexouct abfentes , fimulacraqueGETC . Petronius Arbiter inducit fagam fic
H 3 glo
Diſquiſitionum Magicarum
gloriantem ; A. Sed omnium accuratiffime , licet , pro
Quicquid inorbe vides,paret mihi.Flo peer grandiloquentiam , & cellum il
rida tellus , lum ſpiritum , obſcurius , M. Lucanus Lib.6 .
Cum volo ficcaris areſcit languida fuc de Erifichro .
cis : Carmine T hefjalidum dura in præcor
Cum volofundal aquas ,fcopulus atque dia fluxit,
arida faxa Non fatis adductus amor , flammiſq;
Indigenas iaculantur aquas ,mihi pon feueri
tus inerteis Hlicitis arfere fenes , nec noxia tan
Submittiifluctus , Zephyrique tacentia
ponunt Pocula proficiunt , aut cum turgentia
Aniemeos fua flabra pedes , mihi flu- B fucco.
mina parent , Frontis amaturia ſubducunt pignora
Hircana querigres, o iuffifaredraco fera
nes . Mens hauſti nulla ſanie polluia vent .
Quid leuiora loquor ? lune deſcendie ni,
imago Excantata perit . quos non concordia
Carminibus dedulta meis : trepiduſque mifti
furenteis Alligat vllatori, blandaquepotensia for
Flettere Phæbus equos reuoluto cogitu me ;
orbe . Traxernnt torti magica vertigine fili .
Tanium di&ta valent: taurorum flam Cefauere vices rerum , dilataque lon
ma quiefcit C gw
Virgineis extincta ſacris , Phæbeaque Hæfit nofte dies : legi non paruit &
Circe ther ,
Carminibus magicis focios mutauit V. Torpuit , præceps audito carmine
Lyfis. mundus ,
Ecog. 4. Nemelianus Bucolicorum ſcriptor ; Axibus, ó rapidis impulſos lupiter ur
Cantauit quodluna timet , quo rumpitur gens
Anguis Miratur non ire polos, tunc omnia com
f plent
Quo currunt fcopuli , migrant, ata , vela
litur arbor . Imbribus , calido producunt nubila
Epod. Et lyrä latinæ princeps de fagis trib. fa Phæbo ,
Odes.
motllimis de Folia , D El ronat ignaro cælum lone . vocibus
Qua ſidera excantata voce Theljala , ijſdem
Lunamq; celo deripit, Hume nieis late nebulas , nimbolque for
Eribidem lic Canidia canit, Juris
Non vfitatis ( Vare ) potionibus ; Excuffere comis : ventis cel antibus e
O multa fleturum caput ; quor
Adme recurres: nec vocata mens tua Intumuit , rurſus , vetitum ſentire pro
Marſis redibit vocibus. cellas,
Maiusparabo , maius infundam tibi Conticuit , turbente Noro : puppimq; fe
Faſtidienii poculum : renteis
Priufque celum ſider inferiusmari , In ventum tumuere finus, de repe pepen .
Tellureporre&taſuper : E. die
Quam non amore fic meoflagres , vti Abſciſſa fixus torrens, amniſquecucur
Bitumen atris ignibus , rit ,
Od.vlt. Et poftmodum eadem ; Nam qua pronuserat. Nulum non ex
Qua mouere cereasimagines , tulit eſtas
Viipfe nofti curiofus , polo Meander direxit aquas ; Rbodanuma;
morantem
Deripere lunam vocibus poffum
meis . Precipitauit Arar , fummiffo vertica
Polum crematos excitare mortuos , montes
Defideriq; temperare poculum , Explicuere iugum , nubesfufpexit
Olym
Liber Secundus.

Olympus A Egique ad imum maria , Oceanus


Solibus ' o nullis Scy'ise, cum bruma graneis
rigerel, Interius vndas actibus vi&tes dedir :
Dimaduere niues impulfam fidere Ta Pariterque mundus , lege confula athe
tbyn . risa
Repulló Hemonidum defenfo licore care Erſolem , aſtravidit; (vetitumma
men . re ,
Terra quoque immoti contufit ponderis Tetigiftis urfa temporum flexi viac
Axem .. ceis .
Et medium vergens niſu ritubauit in or Aeffiua tellus floruitcantu meo :
bem . Mellem coacta uidit bybornam Ce
Tante molis onus perculum voce re- B res ,
ceffit , Violenta Phafisuertitin fontem waaa ,
Proſpectumque dedit circumslabentis O. Et ifter, in tot ora diuiſus, truceis
lympi Compreffer undas omnibusripis piger's
Omne pozens animal lethi , genitumque Sonuere fluctus,tonuirinſanum mars
nocere , Tacenie ucnto , nemoris antiqui doo
EtpauetHemonias , mortibus in WEUS
ſtr uit arieis . Amiſtumbram , uocisimperio mea .
Has auide tigres , nobilis ira leo Dierelicto Phabus in medio ftetit ,
num . Hyadeſque noſtris cannbus mora la
Ore fovert blando , gelicos bisexplicat bant .
orbeis C Apud eundem non minora fibi vendi Her.Oer .
Inque pruinofocoluber diſtendirur aruo : cat Nutrix illa : vef-45-4
Viperei coeunt , abru pro corpore , no Arribus magicis fere
di . Coniugia nupie precibus admixtis lie
Humanoque cadit ſerpensafflara vene . gant ,
no. Vernare iufi frigore in medio nec
Er mox , Illis, fidera primum
Precipitideducta polo ,o Phoebeque ſe Milumque fulmenſfare , concuſſi free
rena tum
Non aliter diris verborum obſeſſa vene Ceflane uento , turbidumexplicui ma
nis ren
Palluie , nigris terreniſque ignibus D Et ficcarellus fontibuspatuit nouis,
arſie ; Habuere motum faxa diſcuſſi foreis.
Quàm fi fraterna prohiberet imagine Vmbra ſteriſtis, ūmaiuſſi prece
tellus , Manes loquuntur, fonusi infernus ca
Inſereretque ſuasflammisceleſtibus um nis .
bras : Mare , terra , cælum , Tartarus ſeruit
Et patitur tantos caniu depreſſa labo . mibi.
res , Nox media folem vidit,o no & tem diess .
Donec fuppofitas propior deſpumet ins Nihilq; leges ad meos cantus te nent.
berbas , Denique & , pueritiæ meæ labor,ac ftu
Nec minus eruditè patruus Lucani,pal dium Claudium .
Meden lio clarus &
, cothurno; reliquiæ Latia- E Namque mihi magice vireis , anique
17.752 his Orcheftræ ,noiter Sencca : futuri
Nunc meis vocata facris noftium ſider Preſcius ardor ineft. Noui quo T heſla .
peni , la canta
Peffimos indura vultus , fronte non vna Eripiar lunare iubar : quid figna fa
minax . gacis
Tibi , more gentis , vinculo foluens co Aegypti valeant , quagens Chaldea va
caris
Secreta nudo nemora luftrauipede, Imperetarte Deis, nec me latuere fluen
Et euocaui nubibusficcisaquasy
H4
96 Difquifitionum Magicarum
Arboribus fucci, funeftarumque pore- A immediata dæmonis) nec applicationc
agentiú , &patientiú per alteracioncin ,
Herbarum ; quicquid Lechali germine corruptionē, generacioneve ( quæ funt
pollens cius actione mediatæ ) poffe quidquaiti,
Caucaſus, o Scychica vernant in grao quod naturam fuperet , & proinde, nec
minarupes . / id, quomutetur ordo , ſeulex vniuerfi :
Quas legit Medeaferox, & calida Cira Sic D. Aug. & D.Tho. probatur a Scho D. Aug.
Jaſticis auctoritate Apoſtoli. Non fubic - 6br. 3.de
Sepius horrendos Mancis ,facrifquelie cit Deus Angelis orbem terre futurum .) 14.lib .;.
rani VeinterpretatiD.Chryf. Theophila .D. conf.gen .
Nocturnis Hecaten , condira funera Tho .& 'Sasbaut. non male. quanquam ca.108.0
traxi B rcucra verba illa de mundo nouo , feu qu .14.de
Carminibus victurameis : maliofque ca Eccleſia potius agant , cuius caput eft 2 malo art.
nendo , Chriftus , & de quo non feme! Prophe. quicur8. quos( 6
Quamuis Parcarum refarene fila , pe tæ . Melius probant ratione, quia pars nó Vilt.n.is
remi. poteft plus toto . Ex hoc axiomateinfc ad Heb. }
Ire nagas quercus ; flamina ſtaru runtur inulta particularia . vis El.y.
v.6. Oto
corgs Primonó pofle Magos demonis ope 5.02.17.
Veraque nonprono curuani flumina la ra producere iminediatè vtá forma ſub ola P /.102
plu . ftantialem , vel accidentalein : quia nata v.19 .hoc
lo foniesrediturafuos. Neu uana loca . ræ lex eft, vt corporcum fubiettuan ne homini pas
b.
iam . queat are incorporca immcdiatè akera qui om .
Me fortalepules :mMatos cerne pena- C ti diabolus auté eft incorporeus , formę n's (alt ?
teis , altem illæ ex potentia rei corporeæ funt port inde
Dixerai, niwca ( mirum ) capera ca educendæ . Hinc ſequitur non poffe dia. fro dico
gstdi?
urs
lumna bolum immediatevllam qualitatem No Phari.
Ditariſubitoque trahes luceremetallo. corpoream , & permanentem imprineus Pisa
Tam muka , tan magna libi bęc va re ,v.g.calorem ,frigus,albedinem , & c. mal. Ant. 1
aitas vindicat , quxdam falſo , quædam Sccundo . Non poffunt aliquid creare; Hay .
vere ;fedquæ falio, quæ verè, nunc no propriè loquendo, fiue ex nitulo , quia Augu.d. CE
bis,quoniá alijidomiſere,diſcutiendum caufæ naturalis actiuitas non extenditur 1.7.c.8.6
eft. rem torácerta methodo a ſua capi in id , quod nihil eft , hoc enim eft vifth communi
ta reducemus ; illud ſemper memoria re cis infinitæ . ter Thre
logia
molucates, quisquid demon poteft, id per D Tertiò . Nos ex qualibet re naturali
Sum , ex pacto, magospolle, nihilqueluc poſſunt facere qualibet, quia nequeunt
polle magos, quod nequeat demon . unmediatè forma introducere , vt auté
eam mediate introducant , ncceffarium
QV AE STIO X. eſt aptas diſpo frionespoæcedere:nulla
vero res eft capax cunctarú difpofitio
Quid poffint Magi circa ordinem nata aun ,quæ adonines formas requiſire
x4 , legeruniuerſe . funt .Hinc etiã fir, ve nequeant , quouis
inftruméto , velcauſa ,guélibet effectum
Aturam fibi parere , & legibus gignere: tum quia perdent a pacto inin
io ,quod cena præfcribionedia úquddy
legitis )magica gloriacur: E cumi non agint immediatè, caufa velin
Mare , cælum , terra , T artarusfervit frimentuin dober idoneum proportion
mibi: nem cum cffectu habere .
Nihilq; leges admcosCariustenont'. Quarto . Nequeunt formas fubftan
Falfum hoc imprimis , ſoli Deo om riales ( vtdixi) finepræuijs alterationis .
wiporens referratum . Naturæ ordincm ac diſpofitionibus producere . Nec etiai
mixare nequit, nifr auctosnatura , RCC idipſum pollunt facere in inſtanti;(quia
leges vniuerfirefigerc niſi
; qui fixit: ſci mutatio per creaturas nulla fit , nifi in
1
min ,& tantum eft hoc Theologoru de tempore)nct ctiam poflunt quantumli
Crecum , necmotu locali ( quz actio cit. berparuo,aut æquali teinporequicquid
voluni
Liber Secundus.

volunt perficere: nam naturaliterad vnā A naturalis , quodhabet omnia ad agendā n.4. dub.
tem plus, ad aliam minus moræ requiri requitita ,feddūcaxat id poſse indưecte, 1.diosos.
tur , fecundum plures , aut perfecticres & mediante aliquo artificio , aut medici
vnius quàm alterius difpofitiones . na ,ficut faciūt homines , videlicet primò
Quinto . Præſuppolita Ariſtocelis ,& adhibita cótraria caufa , quçalterius cau
fequacium ;quæ in Lycæo Peripatetico, fæ vim exeri impediat, v.g.li nantile de
& ſcholis Thcologorum receptior eft: mollibus lapidum filisex Cariſto pecitis,
non poterunt vacuum in rerum naturā & inftartele contextis,in flammimco .
inducere; nec infinitum vllum actu , nec nijceretur ,id non modò non amburere
à priuatione ad habicum regredi;nccor tur, fed fplendidius , nitidiuſque exiret:plur.lib .
dinem , quiinter formas,ac diſpoſiciones item li adamantem admoueas , impe- eu era
rerum naturalium inducendo , extre- B dieturmagnes ne ferrum attrahat . Sic culo. Pii.
mas przrermiſſis medijs,vel pofteriores fortè diabolus gentiles decepic , quando 6.37.6.4
ante priores, immutarc, aut peruertere ; kecitne flamma exureret capillos Iuli, DATE
nec corpus de extremo ad extremum aut Seruij Tulij, aut L. Marcij, auttuni- ciul. Dei
transferre,non trālmitto medio , nec cor cain Seruij Anagnini.poteftcamé & alia ca.4.
pus longe a fe diſtans localitcr mouere , prodigijcain celebris cauſa reddi.Népe vid.Fir.
Ainsi. 2.
quia neceffe eft , vtinouens acmorūſi hosignes ex illo flammæ genere fuiſse : Liu.li.co
mul fint in loco (alioquin fequeretur etiã quein vulgò vocant Ignem Fatuum.cu Pli.lib.
poffe moucrc corpus per vacuum , & ius origo hæc à Philofophistraditur.Ex: 6.107 Ob
per quan tuml ibet inter caped inem ) nec halationes ab aere frigido, & aimnis con- defequ ens
Pro ,
in initanti,velquantalibet cclericate cor danfaro , propè nos detineri : pofteà ,per
pusmouere,auttransferre .quia vis co - Cachementen quarunda m exhalationů
rum motiua certis eft finibuslimitataw . inuicem fuccedentium compulfatione,
Quare intelligendum fanè, quod Ter calefieri , & iaflămari , diuerfos quoque
dpal.cd, cullianus fcripfit , demones momentoel. colores ,& figuras recipere , prout va
obique. ] Item solum orbem illis unum por craffior, & ſubcilior fuerit , & prout
effe locum .] Nam impropriè totusorbis diuerfimodè fuerit configuratus , rubrā
vnus illis locus eft, cuin conftet ſie v.g. apparere vel nigram flammam in mate
cos elle in Oriente , vc funul tunc non fla craffiore , candidiorem & chriorein
fint in Occidente ,fiuc enim per ſubftan in fubciliore , & cætcram figuræ varieta
tiam fuam funt in loco ( quod probabi tem ex lucisreflexione repreſentate. Apa
lius ) live per virtutis applicationem ( vr parent etiam huiuſmodi phantafmata
mulci volumtadequatus corum ,& pro- D ( Galli vocant des Aduis, GermaniStat
prius locus innium iudicio , certun ha lichiten ) velinter equorum aures,velfu
bet , & limitatum ambituin vel virtuti , pra verticem hominum vino ,ira,velalia
vel fubftantix proportionatum , & vbi ex cauſa ellerucfcencium : item iuxta le
quc elle, omnia implere elt , quod folius pulchra ,buftuaria, vel paribula,quoniam
Dei proprium . Moinen tunt etiam vfur ex corporibus vifcofix excunu exhakao
pauit pro celer adcò motu , ye ab homi nes,que, ficut dictum ,motu illo infan
nibus vix queat percipi. mantur, præcedere ; velfubſequiviato
Sexcò . Ex co quod dictutn eft non tein putātu ,quia progreſsu cicatiote ho
pofTetollere con nexionein , & fubordi mo actem coinnouer, idcirco fi cone
nationem partium vniuerfi ; fequitur e tis apprehendere, diffugere videntur, ab
tiain ,non poſse tollere earum conferua- E aere pulfæ. Legi Nuperum ſcriptoré lu- 12.demo
tionem : quæ eft ordinis,& connexionis riſconſukum qui cenfet hæc oinnia dx- nolas.com
illius caula ,finifque. Hinc porrò fe quuri inonú eſse ludibria , & hisignibus malú
ELIT , quæ de cælorum motu , & elemeio geniin infitum eſse.curenim alioqui be
El translationc , fequenti quæftionc di mines ſic(ait) pelliciunt in ftagnorum flum
centi : ſequitur etia non pofse impedire minumque voragines, ac pracipitia non
proximé,& dircctè (ficut taciebat Deus, ila ( mi homo ) pelliciunt , fed fic , quia
quando in tam varijs, ac enormibus fup nocturnum ſilencium , & flammæ noui
dogle ini
iga un . plicijs Martyres feruabatilleros nopoſse Easignaris caufa , metum ,ac consterna
a darmo ( inquá ) fic impedircactionem agentis tionc inducunt, &faciuntà via aberrarey
um
98 Difquilicion Magicarum

&ficinmalum aliquod ruere,præfertim A per aures equorum . Hæc omniacertum


in flumina , vel ſtagna . Naturam enim eft elfeludibria demonum in aere ] Sic il
ſua hiignes, vt flaminæ , quasAerna eru le, per certum eft : & non dubito ;nullared
ctat(fretum
in feruntur ) etiam voluun dita ratione philofophiain cuertit : eode
Lur verſus aquas (vi recte Leloyher obfer iure ,quofidem ,ve in Deum , fic in natu
Hauieli.i. defpectr.c: 5.) ideo quipertur ram ius fibi vfurpans : Lunam vocar ,il
baci, ſeu conſternati, velducti curioſita las,quas dixi fjarnanulas, aut ſilunam vi.
tehosſequuntur,fæpe ſubmertionispe dic equoruin auribus infidentem ; vidit ,
riculum ſubeunt.Siqua coactio extrin quandolunancus.Et tamen hanc cenſet
ſeca ad ſequendum quandoque depre elle vnam firmiſliinam , com certiffimam
hendatur, illa certè naturalis non eft,fed ( verba eius funt demonftrationem , quod
à demone. Namnon nego quandoque B amnesille impreſſiones,vi vocat,ſint ope
poffe fieri, vt his ſe flammis demonad . ra Dei, vel etiam dæmonum . Lris, & ca
iungat, ſed cum naturalem cauſam fain meta quidem ſecundun illum , Deiicæ
marum teneamus , haud arbitror cuine tera dæmonun . Gaudeantcali Docto .
plebecula ad prodigioſas Callas confu re ,qui amant deſipere . Quod veròlegi
giendum . Cur verò his non vitulentur mus de erracicis fiammarun globis hu
equorum aures , Vel hominum capira , manam edentibusvocem,& de refcéta
caulam putarim , quod ex fententia vete cadaueris cum humero coftiſque bra
rum philofophorum , ignis duo funt ge chio dextro ,in vſum luminis nocturni :
Galen li. nera (leu partes potius) fumma & pru cuius extremi digiti flama fulphurea ac
4. defim prunæque proprium fit vrere , ac nó
Plic. medi: na : violacea tantifper arſerunt, dum ſtriges
CAm face lucere , flammæ verò , lucere , & vrere , C venenum malum totum dormienti infin
Platonis quando perfecta eſt flamma,quando ve diffent, idque quod conſtituerant totum 1
in Timer, roimperfecta ( vt dequa agimus) tunc perfeciffent ; demum flamma extincta ,
& ipfius tamen poflit lucere , licet vim vrendino tam integros illubatofque manfiffe digi
Timai lo
habeat. Er nomen ſatisindicat,hunc no tos ,quam 6 lumini fontein nullum an ha
verum efle , autperfectun ignem , ſed tè præbuiffent, quod Magis, quoties vo
quidigni ſinile ,ficut caprificus, & ficus. lune, facere Remigiusafleuerat; idom w
Prim are fåtua non vera ett ficus, ſed degenerans neidem rectè ad demonis techinas retu De rape
Proferp.
107 quid ; & ficui ſtinile . Confirmant, quod lit. Ceterum quod Cl. Claudianuscanit
narrantadaquas Scantiasflammam exi in Aechnæ cacunine niues illælas per
re , quæ inualida fic trando tranſit, neclá manere, quia vaſtuun illud incendiuin
ge in aliamateria queat durare, & fuper D ſub niuibus feruarefidem , & tambit con
hıncigneum fontem , que illum conte tiguas innoxia flamma pruinas , hoc nó Strabo.s.
git fraxinus, æternum virere cernitur , elt fablulolum (fuffragantur enim hiſto- linus Pl.
quod nó foret, fi hæc flamma vera per rici , philofophicique ; )led cft abditum riw .
fectaq; foret. Talis etiam albus ille ignis , naturæ fecretum :fortè,an quòd flamma Seneca
qui pofttempeftatem naucis apparet , & ninis violenta propulſione erecta , mi
fuper mabim , nauiumque armamenta nus activitatis habet in circuniacentia ,
Gidens, nihil aduit :Gentilibus Dioſcuro quæ tam obiter attingit quod fi veruin
rum , feu Caſtorinn alba ftella , nobis Sa eſt, pertinentad pofteriorem activitatis:
s dicitur . Videre nuncinſi
ride quali Etus Telmu impediendæ modum . Alter enim ino
dixicom- gnem mathæologiLutheri Meteorogiã dushuius impedimenti fit, per aeris inte
ment. in commentar. in capitulo nono ,Gen.Fot. E riesti celerem, ac violetumn inotum , quo
Hercul. 146. de iride diſputans , non contentiis. impedicur actio nacuralis , ne fe in obie
JW.V. 14 Irridem cum Halone, vel'corona confu Etuin infinuet , ficut folemus moto aere:
diffe.fubdit : Ego non dubio faltantes ca. fumum ,ne noceat oculis , abigere , ficut Val. Ma
pras v, olantes dracones,lanceas,á fimi etiá diabolus effecit , ne difflueret aqua , xim.lib.
lizelle effeEfusmalorum ſpirituum in de quam Tuſcia Veſtalis cribro portabat . Tert. 4
re ficludentium , utau icrreant,autdeci Sic flammam iniectam atri dæmoniſpe pologos 6.23
Min
t
pian homi nesi gent es fia mma s in nau ibu s um
ctr impe diui ti ne louis Apa men i fa. cius 17.
apparentes indicaruntCaftorem , Pol nun abfumeret, donec diuino miraculo od Anio
lucem c [ c.Et apparet aliquando lwna ( quæbenedictæ afperfio demoné abegit
Sic
Liber Secundus. 99
D. Aug. Sic ad Medeæ incantationes taurorů A prorupit. Pater Reuerende,apagete ,ne
dib. 1o . de
ciuir Dei flammiuomorum halitum innocuum fa me iubeas tentare Deum ad feram ,fi vo.
t.:6.Theo sun poctæ canunt. Semper enim Dei les, ignem, prouifolto, reſtula ,non mani
Hor. lib.s. miracula diabolus conatur Gimulare.Scic bus .Atilli admirabundi ob tantam mi
HIA. Ec Sanctos per fidem ( vt ait Apoft .) impetī raculum , hinc taciti intra feſtupebant ;
$! Ap.21
ignis extinxile:Heb.11.ver:34. vt fece hinc repentino comitis refponfo delectati ,
Tunt tres pueri Hebræi Dan . z. vt fecit B. femutuo inſpicientes (ubriferunt. Subri
FranciſcusdePaula, alijque vno conten deat fortè , & aliquis Ieluitarum hoftis
tus ero exemplo ,in quo , cum fide,meri hæclegens, At Scardonius lefuita non
tum quoque religiofæ , ſeu cæcæ obedie fuit, quin , & Ieſuitarumtenuem admo
tiæ , refplendet. Scardeonius , ita fcribit : duin cognitionem habebat , qui tum re
Accidit aliquando forte fortuna vipre- B cens Patauiumaduenerant.Ille namque
poſirus quidam predicatorum D. Aug. Nos vocat Sacerdotes nominis lefu lib.2 .
illic apud bos ( leſuatos D.Columbini le claſle 5. fol. 95. Iefuitas autem in prædi
ctacores) ad prandium inuitatus accum cta narratione d.lib.2.claſle 6.fol.713.VO
beret , quiamotisepulis femoriſque arbi cateos,qui proprie Tefuati nominantur,
Iris,dataqueloquendi venia.cepri de Do illi auctorem ordinishabent B. Ioanne
minicæ profeffionismerito copioſe admo Columbanom , & ferè ad vnum laici
dum , arroganterque diſſerere taciteex ſunt: nos auctorem habemus ordinis no
probrans eis quod profeſſionem trium vo ſtri B.Ignatium Loiolam , & in fingulis
forum , cum intercoenobitas connumera domibus,multos Sacerdotes. Illi ab Vra
rentur publice, palamquecum ceterismo bano V.Papa ,anno 1.69.confirmati fue
nachis folita ,no profiterentur forma. Ad.C re:nos primum a Paulo III.poft annum
id lefuitarumpræpofitus homoidiota la 1940.illi Icſuati S.Hieronyini,noscleric
ne,fed prudens , dile &tus Deo , argute ci Societatis Ielu ſumus vocari. de illis le
reſpondirl'is ( inquit) Parer,quoniam in ge Paulum Morigiam lib . de orig.reli
hos ſermones incidimus : virum vnus ex gionum.cap.33. & s.de nobis vitam P.
noftris fratribus ita fimpliciquodammo Ignatij Loiolæà Patre Petro Ribadenci
do Des oblatus:ancomes iſte iuus,publi ra , & Pater Petro Maffeio accurate de
cetria vota profeffus fuperiori, fuo obe ſeriptam . Errauit ergo Scardeonius in
dientiamexhibear ſinceriorem ( Annuit nomine,vt & cæteri;qui Iefuitas cum Ic
ille ignarus quidem , libens.Tum lefuira ſuatisconfundunt. Et ex hoc errore Bar
ad hicnoftrum Marcum , quam primu tholom . Fumus in Armill . aurea verb.re
conuerſus ,qui ibi forte accumbentib.mi- D ligionum . 4. fatis inconſiderate negant
niftrabat, ait. Marce frater , hiſodales Iefuitas propriè religioſos effe ,& aucto
noſtri frigent: in virtute fanéta obedien rem laudat Abb. in rubt. de regul. nu . 3.
tie adferas huc eis cito ecoquina nudis quitamen duntaxat fcribit eos,non pro
manibus ardenies prunas, vt confeftim priè dici regulares; quod & ipfum falsū .
calefiant. At ille haud cuntt abundus , nam leſuitæ vtrumquclunt. Regulares ,
( vt erat ad obedientiam promptus ) nibil quia regulain certain profitentes clerioi
fore credens , quod fieri,non poffet, fiſub ſunt.religiofi, quia quidem tria vota etiã
obedientiæ précepro mandaretur:feftinus foleninia, qux Abbas requirit, emittunt;
nihil haſitans a coquina ad menfam ar & nihilominus qui ea non emittunt, fim
dentes ad prunas,quam plurimas amba pliciú emiſſione religioſos elle PP. Ma
bus manibus iunétis , abſque vllo derri- E ximi,Gregorius XII. & XIII . definie
mento , aut læfione fui portaait, pirique runt . Verum Abbas errabatin facto : &
tasporrigens ad frigus tollendum : quas Fumus imperite Abbatis fententiam ex
iterum iubente prepoſito, cunétis admirā cerpfit.ambo autem de Iefuatis prædi
tibus ad locum unde derulerat deporta Etis loquebantur.nam Abbatis tempos,
uit . Hinc præpofitus ille Dominicus ul re de leſuitis nulla dum erat cogitatio :li.
tra modum obftupefa &tus comitem fuum bri ſunt corrigendi Abbatis, Fumi,Scar.
inintiur, quafi idemeſſerilti illico prace deonij, & (miror ) id ab ijs , quinuperis
pturus . At ille cognita re nihil cunetan . editionibus præfuerunt, non animaduer
duminatus; quam primum in hac verba fum . Veniaplane dignus fumus, fiante
Soc.
IO Diſquiſitionum Magicarum

Soc.Iefu inſtitutain ſcripſit. Venia indi. A Noctis poffunt ducere luname.


gnos Baleus hæret. Anglus in bib.ſcripto quod ethnicum cft,ftolidum eft , & me.
rum Britannia,qui nos fingit,additis,(vt rc fabuloſum .
illi folenne) fabellis, Theatinos effe , & : Primo nec cęli ,nec ſiderum motum
Venetijs prímnun à Paulo Caraffa , qui fiftere, vel eorum ftatos curſusretro age
poftea Paulus IV.inftitutos.Minus tame re magicen poffe . hoc enim foret vni
inirandum , Anglo Caluin . nomen no uerfi ordinem turbare . Hinc vero con
ſtrum ignotum fuiffe , fed plane miran cidit fabula veteruin , de lunæ detractio .
de malignitas, & ftupor Pariſ.aduocati , ne ;non magis confentanca rationi , quá
Papirij Mafoni: qui cum in noſtra ſocie recentior noftris temporibus ridiculapo
tate non paucis annis vixiflet; vt rabula pulicuiuſdam opinio , arbitrantis lunam
fori ficret ,cam deſerens maledicentiæ B ab afino epocanı:quia pecusArcadicum
quaſi tyrociniú fecit , in nomine noftro de flumine biberat , in quo noctu luna
.
inſectando . nam in Pauli IV. Pontificis facies,vt fit,lucentis reddebarur cum bia :
vicz rapſodijs , ſcribit nosin Hiſpania beret: coque recedente ſubita nube luna
Ignatianos: Nolæ in Campania lefuinos velata videridefijfſet:ideomiſerum Sile
vocari, & ſicipfe appellat :cur ? ne nouiſ ni vectorem , in carcerem coniecere , in
ſe videatur, & vtapoftafiam tegat, inale cculcum egere, & aluo reſciſla ,velunam
nouerat , à quibustam malè , tam malo mundo redderet , fæuiffimæ exentera
exemplo defecit.Si ram parum illi nori ; runt.conclufionem noftram D. Augu- vinNar ra
es to
vnde,aut qua , in intinia ſe arcana cordis fti n.confirmat.Veteris fabulæ origo na mens.lin .
1o.de
ifte cordium , & renumfcrutator penc ca ex ignoratione caufæ , cur luna natu lib .
ciuit. Das
trauit, ve nihil vereatur affirmare:eos ſi- C raliterdeliquium luminis patiatur , tefte
bi folos videri ſocietatem cum lefu con Plutarcho ,& veteri quodam poeta , cit d .cap.4 .
traxiffe : & in eo niinium fapientes effe , ius fragmentum , vt à Turnebo accepi- li.de pre
quod ſe putent coelo , vel ipſi quandoque mus digniſſimum eft, quod pluribus lo- teprz.com
imperaturos? Qui cordis eorum tam pe cis legatur.
nità perſpexeratarcana , quo potuit pa Sediamen incuruus per pondera terrea werf.c.3 lib.19. ad
.
cto nomen ignoraffe: fi nec nomen no . nite ns.
uerat , non potuit ſein hæc lacibula pro Dicam quur foſfoliuefcatcirculus orbe.
funda cordis penetraſſe . Teneo te Spi Purpureumque iubar niuci cur tabeat
situs apoftatice . Brutiorum brutus iſte oris .
mos eft , vt quo flagitiofe deſeruerunt, Non illam , vi populicredunt, nigrantie
quia diſciplinam , nonferebant: illos in D bus antrisa
frunito ore, & lingua virulenta conentur Infernas ululans mulier predira ſub uns
proſcindere , ne non merito transfugiſſe bras.
videantur. Ad rem redeo , à diuerticulo , Detrahit altinago e fpeculo ,nec carmine
in quod mc Scardeonius pertraxerat. nilta .
Verore Stygias*
QV Æ STIO XI. Vincibilemque petit clamorem . quippe
per athram .
Que Magorum , poteſtasin orbes Qua citimus limes difpeſcie turbida pa
cæleftes , fidera , cle ris .
menia ? Inuiolata meat : fed naſto corpore tela
E lus .
Ecendi funt Empedocles , Soſipha Qua medium tenerima pelum , dum lum
nes, Apollonius, Virgilius , & alij mina fratris.
poctæ , vt quæſtione præcedentedocui, Detinei umbriferis metis, tā ſiderecaſso
plus niiniuin Magis tribuentes: ferendi, Palleſcit teres umbra rota : dum tranfeat
quiagentiles; fed quis ferathominem exem .
Chriſtianum , & qui Catholicus amat au Asgerei uclox ramuli, ſpeculoque rofanti
dirc. in Parabatavincto , fic cancntem ? Fraternas reparet per calum libero .
Verba , uel alio errantia celo. flammas.
Siftere fydera ,serba perçniem '...' Addit poftea multa difertiffime, quia
bus
Liber Secundus. Or

bus hanc fententiam confirmat, ibi le . A munuſculis redimat, quamuis munera ,


gere poterit, quemn capit priſcorum poc i Deos vincant. Alieri ſuſpicari ipfos
Carum lectio . aiunt effe in ipſo fanguinevim quandam
Secundò nequeunt integrum elemen potentem auertenda nubis ac repellende .
tum de loco fuo naturali in alium craní . Sed quomodo in tam exiguo fanguinepos
ferre:nec partes, quibus integratur mun teft eje vistania , utin altum penetret,
dus , tollere , vel ſuo mouere loco , cario illam fentiant nubes ? Quanto expeditius
cft eadem , quæ præcedentis concluſio erat dicere, mendacium , ó fabula eft ?
nis , eftque ſententia communis Theo At Cleone iudicia reddebat inillos, qui
logorum , atque hoc voluit Firmilianus bus delegata erat cura prouidende iem
ad D.Cyprianum ſcribens.Terræmotus peftatis,quod negligentia corum vinea va
tamen poffunt efficere:nempe immiſlo B pulallentyaniſegetes procidiſſent.Esapud
quoppiam vehementi ſpiritu in cauet nos in Xiliabulis cauetur . NEOVIS
nascerræ , vel vehementer agitato aere, alienos FRVCTVS EXCANT AS
qui in teiræ viſceribus cſt inclulus. Non SIT. Rudis adhxc antiquitascredebal ,
id poetæ tantum aſſeruerunt, ventis Ma attrahi imbres cantibus , repelli:quo
gos imperare : fed & Philoftratus ,dum rum nihil poffe fieri tam palam eſt, ut hu
Icribit Apollonium apud Brachmanas ius rei cauſanullius philoſophi Scholaine
duo dolia vidille: quibus apertis, imbres trandafit .] quam fortiter afferit, quod
& ventierumpebant , clauſis ferenitas , ignorabat? aerem verberat ,ipfe fallas co
8. mioiſcens cauſas, quasrefutet : nihil ho
& tráquilitas aeris rcdibar . Sopater quo
36 que philoſophus,affectus vlcimo ſuppli rum dicturus fi hæc pacto cum dæmo
cio fuit, quodaccufaretur carminema- C ne fieri(ciuiſſet.Audierunt hoc , & lege
Ixna gico ventos vinxiſſe, ne annona Byzan re fæpius recentiores illi, qui negant tam
4. de luminucheretur. De Empedocle, &
fiul Phi Catholici, quàm hæretici , quorum po- Calengni
viris
lore , Sui Rege cui cognomen , Pileus ventoſ , ciſſimæ rationes ſunt, ab hoinine nec v- nus Pozi
iam dixinius. namn aquæ guttulam gigni poflc , quafi nibtu /9;.
Tertiò , quod huic affine eſt, poffunt verò dicamus , folum hominem ſuis ifta V vierus
medicus ,
Magi tempeftates ſedare, poſſunt excita viribus perficere: ſed id dæmoni afcribi.
re fulgura , & tonitrua ,grandines, & im musex pactis conuentis operanti. Ad
bres, & fimilia Meteorologica ciere , & dunt nos impiè dæmoni adfcribere :cú
lib.. na , in agros, quos volunt immittere . Irriſit in S.S.pruinæ,grandinis,pluuiæ , & fimi
Tw.guel hoc oliin Seneca Philofophus itaſcri lium origo adfcribatur Dco . Quod non
bens. Illud incredibile Cleonis fuiſſe pu . D ignorabamus , vt nec illud ,plurimapaf
blicè propofitos, muda podceras,fpecula ( im in S.S.cribui Deo , quæ tamen con
tores future grandinis. Hicum fignum ftat humanas vires,non ſuperare: vt per
dediffent , adeffe iam grandinem ,quid cutere, occidere, fanare . Sed nimirum , Deut.22.
expéčtas,vihomines ad penulas diſcurre Deus hæc omnia facit vt cauſa efficiens verl. 39 .
rent,aut ad floreas? Immòpro ſe quiſque, principalis,independens, & vniuerfalis : 1. Reg. 2.
verf 6.67
alius agnum immolabat , alius pullum : creaturæ verò ,vi caufæ efficientes, parti fimile
prorinus ille nubes aliò declinabant,cum culares, dependentes , ac minus principa
aliquidguftaſſenıſanguinis. Hoc rides ? les.Vlricus Molitor,in Dialogo Auſtria
accipe quod rideas magis , fi quis nec a ci,paululum deflectit ab aliorum errore,
gnum puellumue habebat : quod fine da & ingeniosè comminiſcitur , diabolum
mno fieripoterat, manus ſibi adferebat, E quidem non poſſe aerem turbare, gran
Ó , ne tu auidasaut crudelis exiftimes dinare , & c.cum vult ; nihil tamen adfert
nubeis:digitum ſuum bene acuto graphic ad probandum ,curid nequeat:ſed quod
pungebat, bóc fanguinelitabai. Nec quando futuram præuidettempeſtatem ;
minis ab huius agello grando .Jeauerte tunc ſagas impellere ad faciendum ca ,
bar:quã ab illo ,in quo maioribus hoſtijs quæ procurandx tempeſtati facere con
exorala erai. Rationem huius rei quidā ſueuerunt, & ijsperſuadere rebus ſeu fa
quarunt. Alteri vt homines fapientiffi Etisillis hanc viin concirandæ procell
mos decet, neganı pole fieri: vt cum gran inefle,non nego,poſle id aliquando con
dine aliquis paciſcarur , u ' tempeſtates tingere :fcd ve plurimum aliter fiericon
cendo .
102 Diſquiſitionum Magicarum
tendo. Nam fagæ vnanimiter confiten- A berienſ. lib.primo, c.decimo,Henricus Augli...
tur , ſe quandocumque luber hæc poffe Theutonicus , quem ſequiturCantipra- de ciuit.
perficere : & id confirmat experientia , tenſis lib.2.cap.57.part. 19. Quarto pro- l.multi.
quoties à iudicibus,velinuitæ coguntur: batur hoftijs, & exemplis, de ventis , & c . dema
fequitur enim effectus ;dæmon ergo id tempeftateſedata a Magis tempore Xer lefic.c.nec
miră 26 .
ex pacto condicto ad fignum concur xis,ieftis eft Herodotus.DeFinnis, &
qu.si
rensperficit. Fallituretiain Molitor , ni Lapponibus fic fcribit Olaus.olimmer- bulla in
mis ieiunè,& frigide hic , & toto libello cajoribus venios venales exbibebant tres Hob.8.core
diſputans, dum probat, fine Dei permil nedos Magica artefacratos offerens quo malet D.
fione hoc dæmonem non pofle, quis rum primofoluto placidos ventes, fecun- 4
vmquam Catholicorum hoc non alle douchementiores , tertio uebemenuiffimo, Victorias
ruit : omnes clamamus permiſſionem . B fint habituri .] Olim Ariftæus docuit in- li.19. 574
Dei neceffuriam efle ; at contendimus colas Cycladum certis ritibus , ac hoftijs ria.le & .c.
Deo permittente , & caufis naturalibus Erelias æftiuo tempore clicere,& fic fua za
non impedientibus dæmonem id , quan ui frigore ſquallorem , & fterilitatem ab Artadic.
do vuli ,poffe , licet aliastun tempeftas agris arcere: de pluuijs cælo deuocatis Dion.CA
nulla naturaliter fuerit oritura.Scio ,Bur per Magos, plena funt veterum monu- ftus l.56.
chardus lib.decimonono , Decret. titul. menta.Pluuiam etiam Cianitæ . Inde ci Xiphi ls.
in Antone
de arte magica.veiſ.credidiſti vnquam ;. diculo ricu fic procurant , vt in Epiſtolis
idem negauit , & cenſuitmagos idcre Peruanis noftrorú , anni 1590. & 1591.
dentes elle ſuperſtitiofos ; fuperftitiofi narratum , his verbis excepfit Gaſpar
Quos ci funt, quia magi:item ficredant fe hæce Stirillius .
sat Bin tiam no permittente Deo pofle; immò , C Quando pluuia indigent, Magus qui
inlic & hærcticitum forent, ex hoc capite . Spianamagna nocás contentione, & acce
de malef. Sed rectè fentiunt, fi fuppofita Dei per leratione clamar , vt omnes ad montem
math . miſſione ,vipactiſe id per dæmonépof concedant, quo poftquam peruenerunt,
CHi Addo. ſe facere arbitrantur. Et hæconinino re vt quiliber conſueto inore à cibis abſti
Horozad
dide ve quenda , quæ eft communis fententia near.Eft autem corum hocieiunium, vt
Alle fal. Theologorum , & luriſcoſultorum.Pro à ſale, pipere , cibis coctis contineant:
propy. ca. batur primo,ex S.S.NamibiSatanas fa quod vbi factum eft, voce intenſa , &
19: cit ignem decalo decidere , & abfume clamore ſummo ftellas inuocant , aqua
job 1. v .
16. so referuos , ac pecua lobi:excitat quoque que precantur, & ad terras , caftellumq;
19 . ventum vehementem ,qui filios,ac filias paganum ſeſe vertunt , potionem quan
And.Cui conuiuantescuinaoppreſfic: quæ diabo D dammanibustenent ,quam vbi nobilis
Sarienf.in lummet ibi fecille patres orthodoxido alicuius adoleſcentulæ manu porrectam
20. 3.D. cent. Deindegrandinem ,qua Aegyptij ebiberint: ita à ſenſibus abducuntur,me
Thom puniti, exprelle S. S.dicitpermalos An tisque impotes fiunt : vt mortui videan
lij in 106. gelosimıniffam . Tertiò ſe offerunt qua tur: fed vbi in ſe redierint,melaqua ,
1.V.10 .
Exod.97 tuor angeliftantes fuper terræ angulos, maizo miſcent, quibus permixtis nubes
Pla.77.v. ventorum flatus impedituri, & fic dam aſpergunt. Die ſequenti nobilem aliqué,
49.dequo na viuentibus illaturi maxima :quos elle aut conſpicuum , & venerandum quem
ibiiprid. genios alaftores plerique Sanctorum cé piam ſenem in lectum deponunt, lubie
Aug.
Apoc. 7. luerunt. Denique cur ab Apoſtolo toties cto lento ignc, atque vbi ſudare crepe
v.1.recog. vocanturdæmones , principes aeris hu rit,ſudorein vaſeexcipit Magus , anferi
D.clem . ius? potiſſimum propter magnam in ae- E no ſanguini admiſcer, atque exradice
1.4 . Hier,
rem poteſtatem.Hoc confirinatnomo expreffæ aquæ rurſum in acra iactat, nu
1.7. in Eſ
D. Aug.l. do lex vetus XII. tabularum , quas cos bes vt tingat,rogat,per fudorem ,fangui
s. conira nomine laudantPlinius, & D.Augusti nem,& acquam , vt deſideratam pluuia
Iulian nus:fed & Imperatoriæ , & Pontificiæ sā largiantur.Quod fi cafu co die , quo funt
3. Strab.
in Acos ctiones. Confirmant, & ij. quos citauit ſuperſtitioli pluat , gratias agunt ftellis ,
Plan .lib. Patres omnes,Clemens,Hieronymus, magnumque multis muneribus orna
78. Nes. Auguſtinus , Andreas , Strabus , Diuus cum efferunt.]
b ! 87.04.2. Thomas , & alijpræterea complures , vt Tanto nimirum Diabolus faciliusftat
Co s . Orig.lib.Octauo,cont.Celf. Ioan . Salif pacto , quádo pluuia, vel grando in per
nicien
Liber Secundus 103
niciein aliorum depoſcitur , vt vix vm- A verborum execrationes ingeminarevi
quain fallat: quam quando in commune Quædam etiam confeffæ , dolia tranfuer
bonum , quod hi polcunt Indi , quos vt ſa per nubes , à fortilegis demone auxi
plurimum ludificatur: cum tamen non Liante impelli, donec loco , quem animo
minus eorum Magi,quam noftri fortia deſtinarunt ſuperimpendeant:tum diru
rijvi pactioperentur. pi illa in ſaxa, & flammas, & veloci impe
Nemini porro videri debet mirum tu obuia quæque vaftare acconterere .
de aqua:cum Paufanias ſcriber , è lignis Multa refert idem exempla ,d.c.25. & li
nullo admotis igne puriſſimam flammā bro eodem c.29.addam duo ,vnum lapi
Hipp.rpis folicam barbarico educi. Recē duin , horrenduin alterum . In ditione
tiora exempla nuperi fcriptores prodide Treuirenſi rufticus fuit , qui cum filiola
runt.Admiratione dignuin eft, quod de B fua octenni,caules plantabac in horto : fi
titu noſtrarum ſtriguin traditRemigius, liolam forte collaudauit , quod apte hoc
lib ...dæmonolatr.c.2.5«his verbis. munus obiret,illa ,ſexu & ætate garrula ,
Hoc certe memini reftarum ſpõtanea , ] fe noffe alia facere , magis ftupenda ia
& libera affertione plus minus ducento ctat; pater, quidid foret fcifcitatur , ſece
rum hominum , qui medumuiro dam de paululum inquit, & in qua voleshor
nante incendio crimen fortilegijluerút: ci partem fubitum imbrem dabo , mira
ftatis certiſque diebus folitos le conueni tus ille ;age fecedam ,ait: quo recedente ,
regregatiinadripam , vel ſtagni vel riuu (crobem puella fodit , in eam de pedibus
li alicuius,maximeque ſi quis effet quem ( vt cum Hebræis loquar pudentius ) 2
folitudo à prætereuntium oculis fepofi quam fundit, eamque bacillo tinbidar
tum haberer: atque illic aquas, accepta à C neſcio quid fubinurmurans. Er ecce tibi
dæmone virgi , tantiſper diuerberare , ſubito pluuiam de nubibus in condičtů
dum vapores fumoſque abunde excita locum . Quis( inquam obftupefactuspa
rent , quibuſcum vna fublimes efferren ter ) re hoc docuitater reſpondet , hu
Tur. Illud deinde ,quod ſic eſſet excitatū , ius& aliorum fimilium peritiffiina. Ze
ſe in nubes denfas ac caliginoſas indue loincicatus agricola,poftpaucos dies , in
re : quod poftquá vna cum dæmonibus uita um ſe ad nuptiasſimulans, vxorem
ci eflent inuoluti , agerent pellerentque cum gnata , feftiue nuptiali modo exor
qua erat libitum , ac tandem multa præ natas in currum imponit ,in vicinum op
cipitalumgrandine in terras decuterét. ] pidum deuchit, & iudici tradit maleficij
Hic nullam puto deceptionem aliam crimen ſupplicio expiaturas, hoc mihifi
intercedere, quam quod diuerberatione D de digniffimorum virorum nacratio fug
fua ſe putant vapores illos excitare : hoc gellit :vbi notandus modus fcrobiculam
demon f.cit ; & ftriges effert per aerem faciendi, & quod in eain ieceris baccillo
in ipfis nubibus, & ne præfocentur,pre confutandi ; ſic intelligendum illud Pro
bet reinedin.Siper nubes feruntur ,an ne pertij,de anu, quæ ſaga, lib.4.eleg. s.
ganduin illas,deinone deferente , ex nu Quippe , Collinas ad folam mouerie
bibus in terrani decidere poffe ? fed de berbas
hoc poftea . Remigius addic folitas ali Stagnaque currentidiluerentur aqua , lib.s. bet
quando priuſquam fic vndam diuerbe Sequens exemplum Iouinianus Pon i Neape
fent, in eam immittere ollam fitilem , tanus memoriæ mandauit. litaxi,
cui aliquid arcanum dæmon incluſerit; Ferdinandus Neapolitanorum Rex
vel etiam lapides, ad eam magnitudiné E Marcosoppidum , arci montis Draco
quantam volebant grandinem decide nis ad Maflicorummontium exitum fi
re: Interduin candelas tantifper in ſta tæ ſubiectum , Andegauenfium factioni
gnum deuexas, ac lumine pronastene fauens,arćta obfidione præmebat , & de
Te, dum ftagnum affatim guttis illis de fectu aquarum prope ad deditionem có
fluentibus inbuiffent; puluerem præte pulerat: cum quidam impij facerdotes
rei medicatum in aquas ſpargere .Vtplu magicis artibus imbreselicere aufi funt.
rimum vti ad diuerberandam aquá vir inuenti enim ex oppidanis atque obſel
gis nigris a dæmone datis, & his confta fis ſunr: qui nocturni tenebris deceptis
tiffimeaquam flagellare ,& diras fimul caſtrorum vigilijs, per afperrimas rupes
furtim
104 Difquifitionum Magicarum
furtim profecti ad litus, trahentes fecum A immundas creaturas( Diabolam )6 toni
imaginem affixi ad crucem Chrifti,ma trua ,& fulgura o tempeſtares, o ficci
le dictis illam prius ac diro proſecuci car tares,propria au &toritate facere,cum Pri
mine,poft in mare execrabundi immiſe Scilliano. Vera cnim fententia Canonis
rint cælo , mari,terriſque tempeſtarem eft damnare hæreticosillos , qui cenfe
imprecati. Quo etiam tempore ſacerdo bant eum primum efle principium , &
tes quidam mortalium omnium fceleftiſ virtutem creandi, has res habere diabo
fimi,dum fatisfacere prophanis militum lun ,eafque producere pofle, ctiam non
artibus ftudent , ricum nefariuin fecuti permittente Deo , quæ omnia funt hære
( quo , vt dictum eft ,in huiufmodi elici tica , & Mago Priſcilliano digna.
imbres putantur ) aſino pro ædis foribus At quod à nobis nunc afferitur, id di
conſtituito,tanquam agenti anima, ceci- B uinæ , & humaniæ fapientiæ placitis pla
nere funeftum carmen ; poft diuina Eu nè conſentaneum eft, & experientia có
chariſtia in illius os palatumque iniecta pertiffimum ,non de pluuia , & grádine ,
conclamaruin aſinuin funereis caribus, & ventis tantum :fed de fulmine quoq;
viuum tandem ibidem pro templi fori cuius eadem ratio eft.Andreas Cælalpi
bus humauere.Hic vero vix duin perfe nus Peripateticus,in Dæmonum inueitin
Eto ſacro ,obnubefcere aer ,ac mare agi gatione capite vndecimo, ita fcribit : Viri
tari ventis cum cepiffet , dicfque medius reperti ſunt,qui non ſolum grandines ,fed
offundi tenebris ac nunc cçluin micaret fulmina concitabanı, non tamen lado
ignibus, nunc lux eriperetur , tonitrucę. re pole farebantur, quoſcumque vellent ;
lum terræq; horreſcerent, volitarér euul fed eos tantum.quos Deusdereliquiflet.
fæ ventis arbores,diſcillaquefulminibus C ( hoc eft ,ficrcor, qui per mortale pecca
Taxa complerent auras fragoribus: proru tu Deigrada excidiflent.) Eorum quida
pit canta enimbis pluuia, imbreſque tam huncmodum feruabat, in campis Princi
validi, vtnon ciſternæ modo colligendis pem demonim inuocabat,orabat que, vi
aquis fatis non eſſent, fed arentia faxa,ru aliquem ex ſuis mineret,qui deftinatum
peſque exuftæ folibus , torrentes vnde à ſe percuteret fulmine :cui poftea in bia
quaque prolapſos diffunderene,lta Rex, nio pullum nigrum immolabai, o in al
qui fola in (iti poriundi oppidi ſpem col rem proijciebar.quem cum poſtea demon
locauerat,fruſtra ab ea habitus,ad Sauo alumpillet, procellam acerrimam con
yem vetera in caſtra rediit .] citabar cum fulmine,ſed raro in hominë
Eo lubentius ifta adfcripfi vt monea defignatum cecidiſſe.j Nimirum plus de
ris mihi( Lector ) ritus , qui per abufum , D
moni Deus folet in agros, quam in ho
& prælatorun negligentiam quaſdain minesperinitiere .
in regiones irrepferunt.trahendi crucifi Quartò , vt tépeftates ,fic & tenebras
xi, & lanctorum imagines vt fancti Mar excitare poflunt;legiapud Marcum Ve
uini, ſancti Vrbani, ac aliorum in Ger in pregy
netum , Tartarosadeò pollere dæmonu
AfiANICA
mania , & Aquitania ad impetrandacă præftigijs ; vt tenebrascum velint, &
moda annitempora contra quos in Cā vbi velint,inducant: femelque a latroni
tabria librum de fuperftition. Martinus bus hac arte fe circumuentum vix cuafil in hiſtor
de Arles edidit ; videri inicium accepiffe fe.Haitonus quoque narrat,prælio incli SATHIASA
à ſuperſticione magica , & taciti pactiiu natai Tartarorum aciem , à vexillario rum .
re guain optimo fiupectos haberi. Nam Mago : qui præcartatione tenebrasho
& Vincentius Bcluacenfis prodidit.Con E ftiobfcuuiffiinas offudit ; reftitutam vi
Jika 23 ftantinopolitanos, fuafu cuiuſdam Magi cifer
Her bist. D. Virginis invagine in mare demerſa , Quintò , poſſunr aerem , & aquam cer
Saracenorum cilitempeftatem immi Eis in lociscorrumpere , & tabificam , le
fille .Nonne animaduertis (Lector) fan thalenquereddere, iuxta Originem d.fo
Etorum effigies dæmoni admoduno 8. & probatur ratione, quia poffunt ijste
diofas elicahunclicet colligas quo noſtri crum odorem conciliare , qualis eft Ita
icononiachigenio agantur. His nihilob lie Aucrnus ,aut ludræ maremortuum ,
Bar Canon Concilij BracarenGisprimi: De acquaid facilius eft creditu , de aere
diabona dicés etqui crederci Aliquas probatur , quia licet aer continuo fluat ,
vim
1 ] 10 $
#ind Libér Secundus.

Vim tamen habet imbecillam ad refifté a poffe perimere: quod faciuntſparſo , af


dum ,ſed leui momento frigefcit accale fricato , vel aliter exhibito veneno : in .
( cit; fic enim idemin autumno mane fri terduin , & motu locali, quando dæ .
gidus,meridic calidus, ſerò tepidus, qui inon beftiarum fubit corpora , eaque
cam mollis ad calorem , cur duriorado . præfocat , præcipitat, vel diſcepit: non
dorem cetrum : Denique cum Mary . numquam ,& laudatione ſola , dæmo
thas Mefoporamie Epiſcopus legatione ne interea clanculum perniciem adfe
fungereturapud Ildigerdem Perfarum rente , Nec aliter admittendum dum
Regem ,o Epifcopo pietatisnomine faue quod Gelliusſcripto prodidit ; Id etiam
li...Nos.
Tai lſdigerdes :Magi , timentes fue reli in ijſdem libris ſcriptum offendimus , Arp.6.46
gioni , quacumque Rexeffet tranfirsrus , quodpoftea quoqueinlibro Plinij Secun
illic intolerandum ferorem excitant, ca- B di naturalis hiſtorie 7.legi efe.quafdam
lumniamque confingunt , comites Chri. in terra Africa familiashominum , vo
ftianosiſtinsele artifices:fed deprebenſi, ce arque linguaeffaſcinantium : qui,fiim .
repentitius cognita Magi ſupplicio affe penſius forte laudauerint pulchrasarbo
Etifunt.] 118 Nicephoruslib.14. Hiftor. res, ſegeresletiores, infantes amæniores,
Ecclef.c.18. egregios equos,pecudes paſtu , atque cultu
6. Pollunt Magi impedire ignis actiui opimas, Emoriantur repente hac omnia
catem , ita vt quis innoxius per prunas nulli alia caufa obnoxia .]
ambuler, & non comburaturnili Deus 2. Pofluntmeffes, & fructus alienos
impediat, vt folet in fummo damnatis pollicere , & alio traducere ; vt narrane
adignem .)Sic enim olim Diane Caita Seruius,in Ecclog.Virg.Apuleius,in Apo
balis ſacerdotiflæ non lædebantur ab C log.& Diuus Auguft.lib. 8. de ciuit. Dei.
igne ( Strabolib.s.) Sic Hirpiin Phali. ncc mirum , cum id folo motu locali
fcis per ignem illeſi ambulabant,tcftibus perficiatur à dæmone . Non videtur a
Strabone lib.12 .Plinio lib.7.c.2.Sic pof henum à ratione fufpicari, hoc fuifle
funt facere , ne quisaquis mergatur, vt Dardani Magiinuentum ,fiquidem Tur
quotidie videmus fieri in Proba aquæ nebus etiam cēſuit à Dardano vocatos,
frigidæ poflunt fluuios ad tempusfitte Dardanarios , annonä flagellatores : lib.g.and
re, fontes venisexſiccatis durare,ſcopu eo quod, velgredici , velinſimulatimna- 487.6.86.
los, & faxa nouis fontibus terra produ . gicis artibus alienos aceruos, in ſua hor
Etis dilucre ; aquas dirimere ,& in caput rea traducere . Superioribus anniscum
repellere,viretrofluerevideantur, quod Moguntiaci degerem , Treueris affecta
fuis temporibus accidifle Plinius fatetur. D vlcimo fupplicio faga nominis notiſſimi:
Denique poſſunt.permineralia quædă, quæ in domus fuze pariete impacto epi
meteorologica opera facere: quæ etſi vi
19:3 cap. deantur prodigiofa
lic itomio, lac omne vaccarum alienarum
, funt tamen natura eliciebat , videlicet interea dæmon illas
lia : vt congregare in cauernis montium mulgebar , & celerriinelac cotranſpor
mineralia aluminofa , & nitro commixta tabat .
ſuccendere , & fic fubicam excitare nu 3. Facilius poſſunt quaslibet fruges ,
bem , quæ ad media acris regionem ele terræque fructus perdere, & agris fterili
uata , ibi tandem in inbrem refoluatur. catem inducere. Magi malo carmine de
monem accerfunt ,ille fruges mox per
QV AESTIO XII. dit, & anni prouentum , fic intelligenda
E ifta.Ouid .
Quid Magivaleant circa externa sſeis Carmine lafa Ceres ſterilem Vaneſcilirs
foriuna bona ? herbam :
Deficiuni laſi carmine fontis aqua:
Orum cum fine homines judiuif Illicibus glandes cantataque vitibus
fimi, præcipuae quoque fent dans อน4
monis illecebræ , nos finigillatim age Decidit , nullo poma monente
mus, & à facilioribus ad difficiliora pro fluunt.
gredie mur . Solent( tefte Remigio acceptum adę
1. Nemo dubitatgreges, & armenia mone minuuin puluerem fpargetc, vo
do
ros Diſquiſitionum Magicarum
de ærucæ , bruchi, focuftæ , limaces, ca- A bore fuffufus,volupen abijceretztalisetia
pe ; & id genus pettes agrorum , & horto ille dæ.non Moguntinus, diffunator nii
ruin conteſtiin enatæ ,omnia deuaftant, riticus, de quo Lycoithenes i , n prodig.
& depopulantur faca,olera ,fructus, ipſa angi8j8. & dæmon alius fanctum quen
que interduin gramina , interduin my dain monachuin in Lufitaniæ Santare
1
riun copiain hoc ficto excitant,qui illi no exhibens,de quo infi.ub.6.cap. 2.4.
co in terramfeabdunt, & germina ,radi 3.fect. 3. Poffenc eciam , quod tenet Cu
ceſque omnes abfumunt : interdum iu manus, in lucerna inquilitor. nume. 13 ;
mentisæftruiniinmittunt,à quo tādein in finc,atlumpta hominum innoxiorum
iteraris aculeis crudeliter interficiuntur : figura in conuentibus ſus comparere : li
interdum lupos illifo quodam in arboré Deus id non impediret : quem id hacte
graminc ex arboris, vt videtur cauo cdu B nusperinilille mibi, & illectum , & inau
cuntco ,in quod volunt ouile, gregeque duuin adhuc , in crimine Magiæ in quo
adigunt,vnde non niſi graui (trageillata pactum cum dæmone intercedit : & ,ra
reuertantur; horum omnium iudiciarias yone hwus pacti, & conſpirationis tęde
confefliones idem Remig. exhibet. lib . rate ,poteit & folet exhibcre fagaseuain
1.C. 21. & 24. & cenfel tlum á dæmone abfentcs , vc recte Petrus Loylcr.l.2.de
non produci de nouo has peltes, fed vn Spectr.c.y.cótra Alciacum duferuis. Qui
dique celeriter ab eo collecta in vnú lo nino lagæ omnes tacentur, eos qui cri
cum congregari , quod quin facere pol minishuiusſeu pacti funt expertes, & a
fit nihil eit ainbigenduni , Lupos illos : lieni, repræſeniale in coucnubus fe non
quia gregi, & ouili certo, ac definito ,& pulfe,quod multisdocet , eruditione egre de c8fel.
cui iuili,& quantum ,vulc iubens,nocét , Cgia ,nec minori fide, qua dignitate, Tre- malefit
& infidiantur,veriliinile viderur,deino uirentis Sufragancus , Petr .Binsteldius, fine .
neselfe ,qui fpecie lupina talem pauperié fautq; manifestum eit pertinere ad diui
faciunt. Locuitas, & reliqua infecta , & na prouidenua, vt in inocentes nihil ca
mures, quia ex putredine nafci poffunt: le perfidia poffit : fi vero adtempus breuc
aihil vecar quin , actiua pulſiuis appli aliquando cótimuli quid Deus periniſce
cando ,demonem producere ex maceria mu:moxfine dæmonis technas , ve ara .
difpotica poſle cenfamus, tempore tamé ncorum telis dilat, Innocentian far
adid requ lico , quod breuiſlumun eta tam certainque luetur quod legumus de
ipfifufficiat. B.Siluano Epifiopo Nazarenu: & de B. integěda
Recenti exempla quotidiana ſunt, & Kuncqundi ( apud Kuantzium , lic ditt . D. Here
Vairali
3.de Fa ab alijs cógelta plurima.Etlegiin Hiſpa- D maca per dænionem de itupio: de muhucest
tituduc illa dæmonum , qui nocturnun da cinste
fcino si. nia literas Inquilitorum , qui cum Pom .
Brastel peiopoti verſábaniur, & id ſeconſtantec conuiuiuin celebrabulit, & le hvlpinj vi- refo.
a comperiffe teftabantur, & conuincit a. cinos aļque vicinas tallis arusnenue
сtoricas fummorun Pontificum , quorú bantur: kód fraudem D.Germanus pate
fecit. Facilus Deus pemiiltat eos repræ- Ger in vita
manS.
hac de rebu læ extane , Innocentijoita i
ui ad Inqu ficores Alemaniæ , lulij lccun tentare imagines m.gurum , & corum ,
di ad Inquifiore Cremonenfein , & Ha qui aliquand hoc crimine fuerunt irre
drianilexiad Inquiſitores Loubardier au .Nontanea negandum , abfoluce
Vide Spineun q.diftrigibus,.c.15 poffc demonem innoceneum exh.bere
Zreoff.li. 4.Poflunt igiie domos abfunere , vt formnasii Deus linas ,qui cum iu tunit ;vel
pred contingit integro oppido Sciltochio , E fraudemux aperit, vc dixi ; vel propter
quod in Sueuia anno 1533. fuit à qua alua peccata in eorum remiflionem ; vel
dan lägri concrenatuin . ad maiusmeruum ,& gloriain fufferen
4. Poflunt alienæ famæ nocere ; mul tiæ , id perinteit . Vidc,Bartol.Spineum
tismodis , primo deinoniacis præitigjis quæft.te frigibus cap.14 . & apolog: 3
& ldiicitione fenfuum : yt Cenonané cap.z. Denique pollunt famam lædere ,
fisille Talcalinus : qui infimulauit paro initrumenta maleticij certis locis refpon
chum getuifub brachio chartarumlu dendo , vbi ea inocentesiſti, quos vo
Sariannpro breipario manipul : quort, lunc diffunare p , ucentur abſcondille , vt
& ipfiparochoperfuafit fecitque , nu fic illi promaleficis habeancur. Inuenio
id fe .
f ! " ., Liber Secundus
inCbralt
id feciffe Mammon dæmonem , obfeſso .A themium digna memoratu .
rem B. Euftochiæ virginis Patauinæ , Anno Domini 15 3. FridericusDux Hifault
qua Deus maioris gratiæ , & gloriæ cau Auftriæ .] qui contra Ludouicuin Baua
ſa toto viræ tempore, quod illa patientif rum Imperator delectus erat , inter De
fime, & fan &tiffime tranſegic,energume tingam , & Moludorium magnoprælio
namefle permifit, & cuius defuncta cor vičkus , & Ludouico traditus , qui in ar
puſculo inſcriptum indebili charactere , cem municam eum afferuandum miſit .
inuentum , nomen lelu fiục. Lege Ber Magus interim quidam Lupoldo fratri
nadin.Scardeonium ,lib.z.antiquica. Pa cius in Auſtria promiſit, fe lua arte Fride
tauinæ ciuic.clal.6.fol.121. Item poſſunt ricum incolumen eductutum vnius ho
famam lædere peccata occulta reuelan ræſpacio , fi digna libimercesnumera-
do, vtfolent energumeni; vel falſo infi- B retur. Dux liberaliter promiſit.Ergo dz
mulando , vc tempore Ludouici II. Im monad Fridericum ablegatus auolat in
Sigisber.
Chron. perat fecit quidain in Gerinania , quod Bauatiam ,formaq; peregrini affumpta ,
zincan,io narrant Sidisber, & Vincen .Beluacení. cuftodiam ingreditur,inquiens:ſi exca
ft. bif . & alius dæmon in Ginulans de eodem priuitate liberari vis ,hunc equum aſcen
h35.6 37. crimine Dorotheum , vt narrat Meta de, & tein Auſtriamad,fratrem tuum ,
phraft, apud Surium , Ianuar. Lupoldum incolumen perducam . Oui
6. Pollunt exhibere conuiuia, vel phā dux, Quises tu : ad quem ille: Noli inter
taſtica plane, vtarbitror fuille Aegyptio rogare, quis fimquia nihil ad rem : ſeda
rum de quibus apud Origenem Celfus, ſcende huncequum , quem tibi exhibeo .
& Brachmanum , apud Philoftratuin , Hic cum ducem , alioquin audaciſſimú,
& Paletis,apud Suidam , & exhibebat ſú horror inuafiflet, & figno ſe ſanctæ cru
Lemig.li. perioribus annis Scotus Parmenfis , ex cis muniuiflet ſpiritus cum nigro equo di
1-5.16.
indiciarii cuius epulis faturi, vt fibi viſi , conuiuæ , ſparuit , & vacuus ad mittete reuerſus elt:
famevera cruciabantur, vel ex ve à quo increpatus , quod non adduxiffet
tafefio. mox
mabus Ta riscibis; quos cum dæmon præbet ſagiss captiuum , ordinem rei geftæ narrauit. ]
garuma ve plurimú morricina ſunt ,maliguſtus , De Apollonio fcribicPhiloſtratus eŭ
& odoris tetri, nimirum diuina fapien ſe cippo eripuiffe : & Veſtales Romano
tiararo permitic vt ſuaues cibos appo rum luis creditæ precationibus manci
nat,negumijs hæc fir adineſcandum ef pia fugitiua,nõduin vrbe egreffa fiftere.
ficax illecebra ,fal vt plurimum deeft, fa 8. Mihi dubium non eſt poſſe magico Plinius
lib.28.8120
pe panis, forte an vt diuinisinyſterijsor per Dæniones ( Dei permillu qui Deus
gia inſtituat contraria ? nam in veteri te- D Sabaoth eft . & cui placet victoriam lar
itamento panes propoſitionis quotidie gitur)præftigijs , & induſtria varia qua( vt
coram Doinino ponebantur, & omnis & robore plus cunctis mortalibus pole
Lexit. 2. victima atqueoblatio ſalibatur,nunc etiã
208.24. lent, & vibes oblidione liberare (vt exě .
bapulmo lal miſcetur , & in Euchariſtia plo Marcofano ſup.q.11.probauimus) &
paſcimur viuifica Chrifti Dominicarne expugnandas præbere, & in prælijs vi
panis fpeciebus fiue accidentibus velata , &toriæ caufam efle, nó deſunt exempla ,
an hæc odij caula in falem , & panem ? nec ratio expugnat : cum hominibus no
Non dubito , fi Deus ſinat , & ipfe velic: raro laus victoriæ merito adiudicetur .
poſle & falem , & panem , & bene ac opi Ollerus magica arte apud Succos, armis
pare conditos cibos apponere ,raro id fa clarus euafit,adeo vt diuinitatis opinioné
cit:non raro iubet inuitatos fymbolum Efitadeptus,aućtore Saxone Grāmatico ,
conferre, & quemque quo veíci volet ſe quideOddoneDanico pirata fit fcribit.
cundum adferre: quod ſagæ nonnun Abſque carina altū perrerans, hoftilia Saxo.liba
quam confeffu iudicibus. fæpe nauigia concitatis carmine procel- 3.Danilo
7. Quando Deus finit , poffunt capti liseuertit,negotiatoribusinfeftus,clemēs lib.s.
lann.de vos carceribus, & vinculis eripere , mo agreftibus. Inito cum Normanniscôfli
Taulx
Ispule tu locali tantum ad hos opus eft , & pere ctu , ita vi carminum hottité hebetauit
11,4one . fractione : quod cum homines valeant : aſpectum , vt diſtrictosDanorum enfes
1997. cur non & dæmon ? Narratio ex eminus radios iacere putarent: cominus
ftat de Lupoldo Duce Auftriæ apud Tri vero ne ferrũ quidemvagina extractum
I 2 viſy
168 Difquifitionum Magicarum
nlass li vilu excipere poteratr:victa quippeful- A ablemeretur, omnia fiicijs flammisíti
Zolib.10. gore acies præftigiofæ coruſcationisim uoluebant.Noemaextinguebat, & fimi.
In Ana paticns erat . lia eorum ludibria diſpellebat arte effica
Aaſiol.s. Similia de Biarmenſibus Olaus, & de ciore:adeo vt cum omnia incaſſum , co
bišor. nari ſe viderent,victos ſe profeſſi, Cam
Pol. Haquino Noruego memorat Saxo d
; e
Bulgaris ita vincétibus Anaſtaſiú Cufpi po dediderunt ,addic Mendoza , & alia
nianus:dc Tartarorú cótra Polonos inc nonnulla. Permittit ilta quandoq; Deus
morabili victoria Cromecus,his verbis peccatis profligatorumrexigentibus. Sa
Poloni Tartaros ann .Chriſti 1204.ad ne perantiqua hæcMagices bellica pre
Legnicim commiffo præ'io grauiter Ve ſtigiamçnta. Nam legitur apud Dioge
gebant, & fugientibus inftabant.Eratin nianum adagiographủ Epheſijsnotulas
extremo Tartarorum agminc, inter alia B quafdam , & voces magicas fuiſſe , quib .
figna,vexillum inligne,cuius pictura X. vtentes in omni certamine victoria poti
liceræ figuram præſe ferebat: in cufpide rentur.Et Snidas teſtaturMileſium qué.
vero figura erat tetra,nigraq; capitis hu dam cum Epheſio in Olympijs paläſtra
minibarbati'. Id vexillum cum ſignifer depugnafle,nihilquein conflictu potuif
vehementius quaderet,fuinum , atq; ne le : quod Ephefius in talo patrios illos
bulam denfiffimam , & fediffimamex , characteres haberet: quod ſimul ac ani .
halabat.Ea nebula non modo afpectum maduerfum à iudicibus, ademptas litte
barbarorum Polonis adimebat , verum ras, & Epheſium ,qui iam triginta defati- 21.8.Sour
ctiam odore teterrimo cos enecabat.In garat, fuccubuiflc . Polyænus etiam au- tag .
cantationibus id quibuſdam Tartari ef Ctor eft Chryſammen veneficam , arte
fecerant:quibus iuxta ariolationibus, di- C fua , Cnopo victoriam de Erythræis pe
uinationibuſque cæteris , cum alias, cum periſe : non tamen carmine; ſed vene.
in bello plurimum vtuntur , ex humanis naris cauri carminibus furorem hoftibus
etiam excis de futuris euentib. coniecta iinmiſiſſe. Sed Francorum exercitú Re
ri ſoliti.Barbari,vbi Polonos trepidare se ge Sigeberto ab Hunnis profligatum ,
ferunt, cohortati fefe inuicem iimpreffio carmine obiectis ſpectris memorat. Gre
nem in eos faciunt, perturbatiſque ordi gor.Turonenf.li.4.hiſt.c. 28. Vt plurimú
nibusmagnam cædem ediderunt.Tanus Deus non permittit victoriam in dæmo
tus co prælio inter fectorum Chriftiano-, nis poteftatc: fiepe hic etiam fuos ma
fum numerus fliit , vt ſingulæ auriculæ à mult decipereveterator. Sane Magnen
cartaris præciſæ ,nouem ingentes facços tius fic vana (pe plenus , vincendum ſe
explerent.) D præbuit Conftantino Imperatori. Sic E
Scribit Dubrauius li.3. Hift. Boem . in ricus ille Rex Sueciæ ,fummus huius cul
pugna, qua victor Siderius , oés Lucéfes tor vanitatis , poft rot victorias manus
vt nec vlcra progredi, nec retro pede re Oltanis euadere nequiluit.In eadem Sue
ferre poſſent àfaga luo quemq; loco , ne corum hiſtoria legimus , Hadingum , loa. Mo
profugeret,miro ftupore iniecto affixū . ab Othino dæmone iuſſum cuin Cure- gnus.l.17
Chinenſes Neomam virgine pro ſancta bus confligere prælio , profligatum : bift.Gos.
colunt.de hac fcribil Gonzaluus Mendo potione quidem ab eo roboratum , ſed
za,li.2 .Hiſt. Chinens c.2.cam hunccul. vincere non potuiffe, donec à lene quo
tum magicis artibus adeptá fuiffe. Nam dam exercitus inſtruendi induſtriam al
cum quidam dux belli,Compo nomine, fequeretur : fallaciſſimoſque dæmones
regis iuflu claſſem in quandá infulam du E euin plurimis, ac varijs bellorum caſibus
étaret,is nulla vi anchoras ſoluere potuit expofuiffe, nunc victorem efferendo ,
ad nauigandū. Tandein aduerticnauis nunc vitum omniope deftituendo : fic
cheniſco inopinam Noemam aſlidere . candem feipſum ſuſpendio publice ne
Accedit venerabundus, & opem , conſi Gari arafle victum mæroris magnitu
liunq; implorat. Illa refert,nifi fe ductri dine . Deinde inter cæteras cauſas cla
ce Chinenfes victoria no potituros.Vna dimagna , quam Flandri à Francis cx- loan.MA
ergo proficiſcitur, & hoftes magicis præ fi,anno.1302. acceperüt ,memorat Me- gunsti .
ftigijs fidentes maioribus præftringit. Illi jerus libr. 10. Chronic. quod Flandro
oleo in marc fufo, quasi claffis incendio cum militiæ Imperator Guido luliacus ,
forti.
Liber Secundus ,

fortlegos , achectomanticos fibi adhi- A Digna merces conſultæ de victoria ſa


buit , & cadodæmonas adiurauit , & con gæ ,fortaffis , & vxorvenefica fuit , & fo
fuluic. Eazıdem caglam Ferdinandi Lufi prælio immifcuit , quod ſolitæ mulieres
tani ,Flaredriæ comicis per vxorem.cladi, Boemæ: velgenus hic maleficij,perima
& captiricati adſcribunt, matris eius for ginen lethalem ,in prælio exhibicam ,dę
silegiar Gagui
, nus, & alij Hiſtoriei Fran mone interea domi miſeram ijfdem vul
ci : fed id reticent Flandri. Sed idem . neribus mulctante, qua dere lib.4.diſle
Meierus anno . 1304. de Guidone illo rendum.Sed , & Fridericus ille Stuphius,
refert iſta . ( fama eft deceptum fuiſſe à qui ſe Fridericum II . mentiebatur, cum
quodam Necromantico: absqud artem ex magica pecunia bellum pararet, à Ru
didiciflet, qua ille pollicebatur forc eum, dolfo Habipurgenſi oppreſſus , captus,
quandocumque vellet ,in quamlibet ma B & crematuslegitur, in Boiorum hiſtor.
gno periculo ,inuiſibilem . At ca incan libro feptimo. Quare non minus ſapien
Catio nihil ei , hic profuit ad vitæ falutem ) terquamreligiofe factum ab Innocen
ad veræ, & æternæ mortis fupplicium ap tio Pontifice ; qui vocatos ab Ethnicisè
prime vtilis fuit . Pergamenfes etiam o . Thuſciamagos , & promittentes fe Ro
lim conati ſe inagicis artibus obfidione mam Alariciobfidioneliberaturos ,vrbe
Sozome
liberare , irrito conatu operam luſerunt , curauit expelli iudicans capi vrbem præ- lib.4.c.7.
ve narrat Paulus Diaconus li . 20. rerum ftare ,quam magicis artibus ecipi:ſicut ſe do sofy
Romanorum . Tempore Leonis Ifauri Larinam oppidum eripuiffe gloriabah musli.se
Mafalınas Princeps Sarracenoru Per tur . Non didimilis prudentia ,ſed iufti
ganum nullo negotio occupauit: quam tiæ diſtrictior vltio fuit in Allobrogum
uis clues freri mago quodam horten- c Comite.Comitatus ifte ducem Andega
dum Diabolo facrificium immolaflent , uenſem fimul caftrum Oui , quod Nea
ſecta prægnantem fæmina , & fætu vi poli pun tiffimú,vndiq ;mari alluebatur,
uo extracto , & in cacabo elixato : & á Duce accerfitus conſilii gratia ,nú obla
cunctis bellatoribus manus dexterę ma tio cuiuſdam acceptanda ,necne?Magus
nicam tam impio facrificio funeſtanti ifte erat, & gloriabatur ſehancipſam ar
i biftor. bus: auctor Theophanes. Aliud quoque cem artibus ſuis Carolo Pacifico , (quiin
Bæm . memini ludibrij hacin re exemplum no eam tum ſe receperat) in manus dediffe,
bile . paratuin eadem techna Andegauenfi
Vratilaus Lscenſis Dux ( verba funt bus arcem tradere. præftigijs ſe ex nube
Aenca Siluij) Vratilauiæ conditor,bel denſata pontem exſtructurum , & à con
lum contra Gremozislaum Boemiæ Du D tinente, in murorum arcis ſummitatem
cei , neperein fuum , fufceperat:ibi mu perducturum ; fic metu propugnatores
lierem fuifle, tradunt, quæ priuignobel ad deditionem prius à fe compulſos fuif
lum petituro , Vratislaum in pugna cæ ſe : cauerent tantum milites, quiponte
furum ,maioremque populi partem cũ tranfituri,ne,vel manu ,velbrachijs , vel
eo interituram prædixit ; poffe tamen tibijs,aut armis crucis vllum fignum co
cuadere iuuenem , li libipareret. Ado formarent : tum enim pontem illum , cú
leſcenti imperata facturum reſponden tranſeuntium interitu , fumi inftar diffi .
ci , iuflit : vtprimum , qui obuius fieret , pandum . Comes ijs intellectis , Ducem
occideret , atque vtrafque aures abſcis orauit , vti Magus ad ipſum mitteretur ,
fasin pera reconderet: mox gladio inter de re tota eum certiorem facturus , Ve
priores equi pedes cruce in terra facta , Enir miſer , & eadem Comiti narrat, fpon
& deoſculata , fugam maturaret. Pu detque . Contra Comes , Nunquam fe
gna in campo , cui Tuſco nomen eft , Gommiſſurum ,vitam ftrenuis militibus,
commifla , celo Vratislao , adolefcens , veteraniſque belli ducibus exprobetur ,
qui nouercæ paruerat , domum incolu Carolum Pacificum abijs , fine velitis ar
mis effugit:fed vxore, quam valde ama - tibus,infamiaq ; ianta ,debellari, non po
1 bat,interemptain reperit, carentem ,au tuiffe ,fibi fpem in Deozó virture colloca
ribus pectuſque confoffam ;ſic quas ho (Froilar.
tam .Simulmagum carnifici traditu ca- duslib.g.
fti amputauerat aures, coniugis fuæ fuif pite feriri iuffit. Accidere hæc ann.1383. cap.7.
( c, ſtupenis triſtiſque cognouit. Nonum fit de dignitatibus, & hono
13 ribus,
IIO Diſquiſitionum Magicarum
ribus,ad quospromoueri quem arte Ma A Monſtrelecus,lib . 2. Hiftor.cap. 248.de
gica,multa ſunt,quæ fuadcãt. Primo pro duce Aurelianenſi fuſe Meierus libr. 13 .
Vicent. teruntur Pontifices Romani, quos ad Prorfus vero ridiculum eft,quodauctor
Benno, si Apoſtolici culminis apicem fic aicendif ille nugiuendulus yungana narrat ludæű
moneta , ſe traduntvarij hiftorici. nempe Marinu quondam Magum arte ſua effeciffe vt vl
Platina , II. Benedictuin IX.Ioan.XXI. & XXII. timus Rex Italus Neapolitano regno
NAI deiectus fuerit , & nullus Italicæ nationis
clerus. Silueftrum II. & Gregoriuin VII. Sed
reſpondeo deMartino (I.dicimalis arti in æternum illicqueat imperare:nec effe
bus ad Pontificatum perueniffe ,fedà Póremedium ,niſi Magus ille ab alio poten
cificum oſoribus:nccneceffe malas artes tiore cuocatus,cogatur factumrecanca
de magicis accipi, Mala estars,ambitus :re.(Sic mendacifl.illcfcribitaphoriſ.35.)
В quo nihil dici poteft inanius, aut ftulcius.
mala ,calumni: inala fimonia , huiuſino .
Nec pofitum à me niſi,vt vanitas Mago
di.Silueft.II. ſuminus fuit geometra , &
rum cunétis appareat.
de arte illa librum ſcripfit: qui m .[cilicet
habetur, in bibliotheca Farmcliana: Phi 10. Quod de dignitatibus , idem iudi
loſophiæ quoque periciffimus,fæculo tā cium eſt de veris diuitijs , & thefauris :
incrudito ,vt philoſophi , ac geometræpoſle dæmonem , fi velit , & Deusper
pro magis haberentur: à vulgi igitur ermitrat: non folere , nifi rariſſime varius
rore multiplex de illo fabula fuit , per ob cauſas. Nam quod Pſellus ſcribit, ni- c.decolla
Martinum Ciſtertienſem , & Calfridum bil eorum , que diabolus promittit ex ferie vir
incaute diſperſa. De vtroque loanne, & preſtare illum polje,fed vfutantum ina- turis.
Benedicto , & Gregorio , quæ ſparſa fe nia ſuis cultoribus prabere. Id fi deco , Ind. Då.
runtur ; in ſcifinaticorum Imperatorum c quod facere foletloquitur, verum : fi de banderto
eius temporis gratiam ,fuille diſſemina co , quod poteſt , fallum . Quod etiam
à in Mora,
[ 2 ,nihil dubitandum , Benno quidem ille viro Cl. traditum ; non poſſe dæmone ,rio.co.de
Cardinalis , hoftis duin vixit fuit iuratus Deo permittente,(hoc enim ſupponitur) pecunia
Gregorij,& librum ſuum referfit to im vllam veram , ac germanam pecuniæ vimpe.
pudentiffimis mendacijs: vt , vel voluiſſe materiam producere ,nec veram formānie.
videatur animi caula Pontificis perliini dars : hoc diftinctione fuciendum eft ,
id cam exprimere , ficut in Cyro Xeno cum cnim forma pecuniæ fit inſcriptio
phon optimi Regis ;vel fane libet ab hæ numinatis, quæ eitmere artificialis: ni
retico quopiam patrum memoria ,nomi hil dubitandum , quin aurea , & argento
ne Bennonis, fuerit conſcriptus; ſane ipſi numiſmata , qualia voler, diabolus cude
fcriptores, quiGregorij teinporevixe- D re poffit . Materiam quoque numiſma f
runt , aperte illi contradicunt , vt Onu tis, fcilicet corpus mixtum metallicum ,
Onufrius frius, & Bellarminus docuere : Nec cre poreſt producere ,applicando actiua pal
libris no diderim ,Deum vmquam permiſſurum , fiuis per modum naturalis, & artificiofa
dum edi vt ledes Apoftolica nagico inſenſore có productionis, fic enim poteftproducere
ris , ego ad taminarentur.Secundo igitur alia quz inſecta viuentia , quæ metallis omnibus
Plarină
addi. dam exempla proferuntur: vt Theophi funt perfectiora . Neque tamen hec pro
Rob.Bell. li, qui Vicedomini dignicatem dæmonis ductio cft vocanda creatio . Per veram
in com 1. . auxilio recuperauit, & fimilia . Necmi namque creationem nequit Diabolus
libr.4.de
Rom Pē. randompoffemagicas artes, quod faepe nummi materiam gignere , quia vera
6.13 poteft ambitus fymonia, & fimiles cor crcatio eft pecuniæ ex nihilo productio ,
Sigibe. in fuptelz : id enim cum fuccedit , quando E quæ eft opus omnipotétiæ ſoli Deo pro
Chiron . Deus permitur: qui cum permittit , ve! prie. Vnde communiter Theologi,con
maturam ſceleratorum vltionem , vel di tra Platonicos, Simoniacos, & Auicen
aini cultus augmétum , vel aliudbonum nam , docent non potuiſſe Deum per an
inde ſoler elicere.Ipſe quidem Diabolus, gelos mundum creare , vt per caufasef
vt plurimum magosdecipit,inani digni. ficientes inſtrumentales , quæ effectum
catis, Principatusve ſpe; & pro ſceptro pa immediate attingat ad morem caufará
lun , pro corona rogum vrendis largi phyficarum ; nam quod per cauſas effi
tur . De Stuphio illo , narrant Annales cientes inſtrumentales inter caufarum
Boiorum :dėBarone de Rais Britanno . moraliú pertingentes ad effectum (ficui,
Liber Secundus. TID

in timo iudicio , àd angelicæ cubæ ſo . A Benedictus Drigens Haracurriz 18.Kal.


num mortui ſuſcitabuntur ) id per ange lan . Dominica Petronina Pangæi. 13.
los Deus poíſic,mihi quidemlonge pro Kal. Nouembr. 1586. ac plerique alij ,
babilius apparet. Quare poſſet Deus ab arborum folia .loanna à Banno Mane
Soluca pocentia permittere , vt diabolo tij 3.Nou.lul. 1585.cum nummum au
quidpiam agente, vel dicente , per crea reum charta inuolutum ,in viam reperif
tionem aurum , de nouo gigneretur : ſed fet , vt dæmon euentum prædixerat, at
re vera tunc Dei permiſſio ,ac voluntas que eum marito cupide oftentaret :ad
forer cauſa efficiens principalis , ad effe uertit candem , non fine pudore pro au
Ctum per modum cauręnaturalisimme ro nastam ſe calculum ferrugineu , qui
diate pertingens : diabolus vero tantum etiam contactu primo facile infruftra
foret morale creationis huiusinftrumen B diffiliret . Vna Catherina Ruffa Valleæ
tum . Nec arbitror , firem ſpectes , hæc ad Moſellam.s.Kal.Auguft. 1587.agno
negari poſſe,fi loquendi modu obijcias, ſcit nummos ſe tres ſemel ab eo line frau
nolo aoyouagtig.Ideen probatur, quia de deaccepille. Hæc ille omnia ex actisiu
mon nouit omnes thelauros abſcondi diciarijs ſe iudice exceptis , cuius cxem
tos , & in mari ſubmerſas diuitias,auri , pla libens vſurpo ,quia fide publica nota .
atq ; argenti fodinas,vnionum , & géma riorum , quiiudicijsincerfuere ſunt con
rum latibula ; & inde poffet, nemine valé teftara . Síc fert fama Fauftum , & Agrip
te aut audente reſiſtere ,quç vellet,ſume pam Magos ; cum iter facerent , folitos
re :longe quoque vafrius, & occultius po nummos ad oculum finceros in diuer,
teft ex cuiuſuis ſcrinio ,vel facciperio nu ſo rijs numerare ; quos , qui recepe
mos ſubducere ,quam quiſquam morta. Crane, polt pauculos dies cornuum fru
lium : quare cum furunculi, & crumena Atra , velſcuta viliflima reperiebant. Sic
legi id læpe faciant,proculdubio poterit, cuidam infauftæ , licet nobili , matro
& ipſe . Quod confirmant exempla va næ Moſellanæ ; quæ ob crimen fortia
riorum , quibusdicitur pecunias dæmon rium , paucis ab hinc annis , apud a
fuppeditaſſe.Dam hauderius quidem ,de quas Confluences fainmis tradita , fic
pecuniæ vituperio differens, quatuor elé Sellam dederat plenam ſcutatis , vt ap
pla commemorat, quæ legiillic poterút, parebat: illa repoſuit in arcam : verum
Stuphius( quem dixi)magicis pecunijs cum vei voluit , loco numiſinatum fic
exercitum ftipendiauit.Nihilominus ad mum reperit equinum . Alia huiufmo .
do , poſle quidem Diabolun ſuos ditare, di narrantur compluria , gaudet enim
fi Deus permitteret, & ille vellet: item fi D decipere , & adiracundiam homines ir .
Deus iuberet, & ipfe nollet.(inuitus enim ritare . Laurentius, Ananias , cur nolit , libr..
Deo cogeretur obedire,)led nec ,niſi ra caufam reddit aliain ;malos genios el nos.demy
ro id dæmon vult , nec Deus vmquam fe deditos auaritiæ , & thefauros ac pecu
iubet , perinitit vero non nifi rariſſime . nias huiuſinodi afferuare Antichrifto ,fi
Ipſum nolle patet : quia videmus eum lio perditionis , vreiad fumptun ſuffi
lues plerumque ludificari, & licet pau ciant ; idque dæmonem ariolo cuidam
cis aliquando paucas ,& veras largiatur reſpondillc,quamuis autem dæmoni,ve
pecunias,vtTreuiris fecerat Doctori V mendaci ,minime credendum ; resta
lact: tamen , vt plurimum decipit inani men à vero parun abhorret. Certiorta
fpe,ac fpccie,quod mulcis exemplis con men caufa , Deum id neciubere vnquá ,
firmatRegiusteſtisoculatus, lib. primo E ( quia noncooperatur ad malum ) Dec
demolatr. cap .4. his verbis : Sennel af nili rarò permittere; cur alioqui videa
mencaria Duza 1.kal.Octobr.1, 86.ac mus hochominum genere, quibus tam
cepta à dæmone , vt fibi videbatur , pe ſplendidè diuitias , dignitates, gratiam
cunia ,geſtiensdomum propere redijt, principum pollicetur dæmon : nihil ef
cam , vtnumeret: fed excuffo facco,ni Te vilius, egenius ,abiectius,odiofius: fi
hil nifi teſtas , & carbones reperit. ante diuites erant depauperantur:fipau
Catharina Metenfis Duzæ prid . non . peres , nunquam ditantur. Lucianus te
Noucmbr. 1686. fuccerdam iClaudia fert Apollonium arte ſua thefauros ſoli- in Alex,
Morelia Sentæ . 3. Non.Decemb.1585. aun querere :fed nec Lucianus;ncc Phi.
I 4 loftra
112 Diſquiſitionum Magicarum
loftratus teftantur, vnquam eum conſe- A Bafileæ quidam ſartor ingenio fim
cutum quidquam , vnde caput vnctius plex . voce baldus , incertum qua akte
referret . Pertinet hoc etiam ad diuina cryptam illam , quæ Auguſte Rancorú
prouidentiam , & probam mundi atque pater ingreſſus , & vlterius quàin vlli alij
Ecclefiæ militantis gubernationem ;quç ynquam potuerantprogreffus,miranda
in nimis euidens,eam ob cauſam , diſcui quædam ſpectra referebat.Cereo con
men deduceretur , quod allicerentur in fecrato accenſo in crypram deſcendens,
exitium veris opulentijs,cuin innumera primo per ferrem portam fe tranfiuiſſe
ti falfis alliciantur ? fidiabolus poflet ar aiebat , inde ex vna concameratione in
bitratu ſuo , quos veller dicare : quæ eft aliam , atque etiam in hortos pulcherri .
mortalium ferè cunctorum auri facra fa mè virentes . In medio autanimagnifi .
mes , valde metuendum foret,nead dę. B cè ornatam (pectari, & virgineni for.
monolatriam homines ferè omnes adi mofillimain pubetenus,aureo diadema
geret, maximè eos, qui a recta fide de te caput cinétain , crinibus ſolutis, inter
uiarunt . Impijs etiain hac ratione dia ne in horridun tepentem deſinentem ,
boluspecuniam ,bellineruum , fuppedi a quamanu ad ſcrinium ferreum dedus
taret, quare facile pios opprimerent, nifi ctus tuerie fcrinio duos inoloflos nigros
Deus miraculo nouo fubueniret . Me incubare , & terribili lacratu accedentes
rito itaque ditandi homines poteſta arcure . Ac virginein minabundæ ſinni
tem atque arbitrium Deus fibi reſer lem eoscompefcere , Tun clauium fa
uauit . fce , quem ccllo alligarum geftarct , ſo
Omonia dat Dominus, nec habet inde luto , arcam recludere , & omnis gene
minus . Crisnumiſmat 1,aurei,argentea ærcade
Dei eft terra , de plenitudo eius, ipfe promere . Quorum non pauca libera
aperitmanum ſuam impler omne ani licate virginis ex ipfa crypta fe reluliffe
mal benedictione ipfedar cuique , ou no oftendebat . Addcbat virginein narare
impreperat , in ſiniſtra eius diuitico glo folicam dirisiinprecationibus fefe, cum
ria . Ipſe malos ditat, vt eiusbonitatem regio effet orca Itenmate, iain olim de.
agnofcant, & conuertatur, vel faltem , udtam , in talemonftrum mutatam fuif
vt aliquaeorumbona opera compēſet , ſe, neque aliam falutis recuperandæ ra
quod de Cyro , & Nabuchodonofor cionem fuperefle , quam fi ab illibatipu 1
conftat . ditat & bonos , vt recte vrátur, doris adoleſcente ter deofculata fuifle ;
& in opera miſericordiæ expendant . tunc eniin formam priftinam libi reſti
Diabolus de fuo quod det non habet, & D tutun iri, & dotis nomine thefaurú om
reueramaleficos Vaticano profequitur nem, qui eo loci kateret, liberatori ceflu
odio ,tantumquc bláditur,vtdecipiat, & rum . Affirmabat quin etiam bis fere vir
vtadæterni perducat fupplicia, quod vt ginem deofculatuin , bis tam horribiles
citius obcineat , non raro ipfeinet prodit geftus in ea præ gaudio fperat.r libera
contubenales & iudici,quafi in manun tionis obſeruaffe ,vtfibi , ne vitisu ab ea
tradit. gaudet eniin hominum , ( quos difcerperetur,metuendum fuerit. A qui
odit , vtinaginem Dei miferius, cala buldun nepoub. in ganeum deductus,
mitate , & interitu . Hinc fit vt videa nunquam poſtea adicum ad criptain in
museum honines lattare vina inuenie wenire potuit nedum ingredi
dorum thefaurorun fpe, & cum quere Quis non deprehendit illuſionem ?
Stüphin
re , contra humanas etiam leges, perfur E iuuenis ille mencis non bene compos , Ch .He's
l.prima. ferit , tum eos vel metu exarniner , vel vel magus , illa de genere Lumiarum , net,
c de i he crudeliter pr.efocet . Andr. Theuerus demon oſculum petebat , deuoratura
narrat ab oculato telte acceptú ,de Græ poit tertium , non permifit Deus , canes
culo quodam Macriano ; eum dum in illi duo : alij demones vel veri vel ficti
4.8. col. Paroinfula thefaurum quæreret , à ter thefauricultodes, numifinata quædam
megt.6.1. fa abfurtum . Similia quedan in Ana forcè vera , & Deo permittente data :
ftaſio refert Cedrenus & alijplures alia , Poft annos aliquor alius ciuis Bafilienfis
youn adfcribam admiratione nonindi eandem cryptam ingreflus , vt familie
gnum : Circa annum Chrifti. 15 20 . fuz paupertatem leuaret, nihil prçter can
dauerum
Liber Secundus. 113
dauerum humanorum offa inuenit , & A nec vult dæmotiem poſſe theſaurizare ,
fubitò correptushorrore, feitinus egref quia alias ſequeretur, quod iſtiMagici,
fus , intemperijs actus fuit , donec tercia Necromantici , ac cæteri diabolicæ fi.
Idem Señ poſt dic miferè interiret . Paucus ante
dei profeífores,eſfent cæteris Chrifti fi
puius fup. annos quidam Prior Margallinæ cum delibus ditiores ac pręſtantiores, ac quá.
é Rle duobus focijstofIam quandamin ſpelu plures reperirentur ex ipſis Chrifti fide
hom ,linzi
, ca Regis Salaiprope Puteolosthefauro libus, qui animo ditandi protequeren
rum caufa ingreſſus, mifere interit, nec tur illos , nec curarét Chriftianam ipſam
amplius viſus , yt narrat Vallamontius protegere fidem , vemagno thefauro a
lib.i.itinerarijſuicap.23. Andr. Cæſalpi bundarent, & venerarentur ab omnib.
nus in fua Dæmonum inueſtigatione Quinimo videmus hodie totum oppofi
C.12. ſcribit , quibus hæc confirmantur. B tuin ,quod ifti fortilegi,magi,necroman
Thefaurorum quidem ( inquit )inda tici, & liniles ſunt cæteris Chrifti fideli
gatores per magicas facukates multos bus pauperiores,fordidiores, & viliores ,
nouimus , ſed qui affecuti fuerint com & in hoc mundo ,Deo permittente,cala
percum non habeo : Pilis tentauerunt mitoſam vitã coinmuniter peragunt,de
quidam noftris temporibus effodere , mum vero infelici morte pereunt, &
Sed rei difficultate victi ab opero cef æterni ignis incendio cruciantur , vt in
farunt. Tandemn anno elapſo locum ,in c . firmillime.extr.de heret. & c. nec mi
quo Neronis ædificia exitiulle ferunt , rum . 26.q.5.Etea arguia , qua demon
hodie auté facris virginus dicatum , ef illos decipic ,eadem , & fimilibuspromif
fodere cæperunt , vbi erat ingens pini fionibusipſisnos decipere ſtudent, fed
arbor , fed a dæmonibus adeo infeitari C non capiunt , niſi aliquos , qui funt fim
funt, vt præ tiinore avincepto delisterc plicis cognitionis ; & carent intellectu ,
coacti fuerint, quo tempore mulcæ ex & ratione ,vel quiſunt nimium crudeli ,
virginibus locum habitantibus à dæmo & curioſi, qui auiditate quadu impru .
ncobfeífx ſunt . ]
denter appetunt ſcire ea, quæ nulla ratio
Quid inicum , li hinc thefauri illicica ne ,aut honefta cauſa competit fibi inuc
fcrutationé in fuo folo fieri permiferant ? ftigue, d.c. necmirun 5. auguria. ver
in hoc mundo pænam Deus influxit, vt fic. potentis .
in alia vita parceret Nemo (mea fenten Hactenus Grillandus . Melindenfes
ta ) prudencius aut verius hac de re toca Indosinuenio ſolitosmerces , quarum
ditieruit ; Paulo Grillando , lib . de forci iactum fecerunt , conari incantationib .
leg.9. 3. num . 12. quamobrem condu- D & pelagi fundo extrahere , quo euentu
cibilereor,ckis;verba vobis uráſcribere. neſcio . Lege Castannedam ,lib . 1. Hi
Artihuiufmodiiactan , le poffein Ator. Indica c. 30. permittente Deo non
venire thelautos in locis valde remotis, nunquam Diabolus inerces affert , vt
& fubterraneis abſconditos & quando eos in ſua ſuperſtitione roboret : nö per
queinducunt homines in talem infanjā , mittente, nequit & culpam in aliquot er
ve foueas quàm ingentes conficiant pro ratun incantantium conijcit . Notan
inueniendis thcfuris huiufmodi , & ifta dum etiain Irac in te : quofdam dicithe
videur in -hi , quod fit vna ex turpiorib . fauros inueniſſe magicis artibus : quu id
illufionibus , quasdæinon homini fa conſecuti folerti,atque fagacicoiectura, plasin in
ciat , quia in rei veritate nunquam legi, vt Saracenusille têpore Guiſcardi Not- Leon.co
vidi , nec audiui quenquam ex necro. E manni in Apulia ,cuius factú Magie Platten
manacis , inagicis, aut fortilegis huiuf tina , & Collenucius,fed prudétiç mclius hift.Neb.
modi aliquos vnquam inuenille chefau adſcribit Petrarch 1, pro quo fententiam nius is
IOS , aut alias aurun, vel argentum : fed ferer, quiſquis remiutta lance trutinarit , Hungari
quamplures vidi huic operi incumben Claudat hoc caput Carol.V.fortiflimus ca ,perman
fes , qui mirabilitcr conaci ſunt,velle ex & religiofiffimus Impei . qui iure opri- Exem .
periri , qui poft multos labores , & dia mo Cornelia Agrippam , & duos alios de Pru .
bolicas obferuantias, demum nihil vi nobiles, aula & tegnis fuis exulare iuffic : densia .
derunt , nec inuenerunt , niſi terram . eò quod illi thefaurorum , per artem ma
Et ratio eft , quia Deus non permittit , gicam ,fpem obtuliffent.Benè tibi fit, &
Stemma
114 Diſquiſitionam Magicaran
Gemmaticuo Carole : tu quidem beati. A Accipieni Jonibufquefuis peploque fluccio
tudinciam frueris : viuet, vincetque po ii ,
fericas tua : quamdiu Catholicam fidc Ofculaque borrondissungeniimpune ure
tuebantur, & ab impijs curiofiſque arti nenis .
busabhorrebunt. Huc ſi deuoluantur : Sic enim legenda hæc carmina. Se
quam virtute, tam fortuna cibi funt diffi wibuſque, recte eft in Gemblacenfim , ſci
miles futuri . licet licut enim veteres , Vergilians , &
Virgilium , fic,fennus, & finus,fcripfe
QV Æ STIO XIII. re.Nonnc fequitur apudeundem Ma .
nilium ?
Anmagi valsaniinsantare anima. Et ſeribus vires fumit, fluctumque fi
lim brhta . B gurat ,
vidcrint critici ,cur ifta corrumpant ,
E ferpentibus , id non pocta tan redeo ad inftitutum . Quæ dixica con
tum , fed & Chriftiani credidere , firmat fufius idem poftea ,agensde na :
Poetaslaudauifup.9.9. pleroſque Virgi tis fub vrſæ ſigno,idem confirmat ,quod
kium Ouidiurn ,Nemcnſianum , ijs núc legi in noftrorum hominum annuis lit
accedant Lucilius in Satir.lib.20 . teris Peruanis , daci“ .nno 1591. viperæ
- Marſu' colabras innoxiam contrectationem in Mago
Difrumpút cantu , venas cum cxiomdo rum Indicorum ludibris, ad miraculum
rit omnes . fortè B.Pauli eleuandun a dæmone cx
Horatius Epod . cogitatam , id ita narrat in collectan . ſuis
Caputq ; Marſa diffilire nania , C Spitillus.
Ouidius de medicamine facili. Celebrani, & feftum aliud ſuperiore
Et media Marfis findantur cantibus non minusfuperftitiofum . Puerum de
angres . cora facie , & qui toto caſtello formofisti
Sopire cants tradidit Maro lib.7. mus habetur , cubiculo includunt , eiq ;
Item P. Silius Italicus. tamdiu ieiuniu imperans , dum excrc .
- Serpeniesdiro exarmare veneno fcant capilli, cum Magi præftigiatores,
Doctus Aryr, wractuque grauesfopire cum feniorib.cductum , veluti applica
cholydros . tione ,quadam in ædes amici alicuius asa
& Senecá , qui fuſius defcribic Med. Etiftirnc illi iuncti deducunt, vbi verule
ad 4 . puerú quærula voce lamentantur, &
Trife lana complicans facrum Mas D plebs , quæ interea cogitur, & conuenit,
W. paulatim pueri capillos præfcindit, obla
Peftes vocat quafcumque feruentis to in fingula capita anfere vno cocto. Al
crear tera die Magus iuniorcs ad venádas fe
Arena Libya , qualqueperpetua ning ras inittit, alios vt feftum opportunú ap
Taurus coercet frigore Artoo rigens , arent ablegat,puellis, vt bonum vinuin
Es onsnemonftrum.tra &tamagiciscan . cxcoquantīmperat,Senioribusmufica ,
dibus
vtinftrumenta cóponant , & cx ca hora
Squamomea latebris turba defertis ad eade pulfareincipiunt, atq; ab eo tempo
eft. re, qui eas in resa Mago emiſfi funt,lie
Hic fera forpeas corpum immenfum berefurari poſsūt, quidquid extra cuiuf
trabit , E uis domum repererint. Inuitant popu .
Trifidamque linguam exfertat, o qua . los,vicinos , vt varijs arinis instructiad
rons quibus feftum conueniant . Puer fefti tempore
Mortifera veniat: carmine audir ,fts coronatus , altera manu tello inftructa ,
got, altera vipera viua depédente,pofitam in
Tumidumque modis corpus aggeftis plia loco quodā ornatiffimo ſede occupat ,
vnde facile colligitur dæmonis efle ar
Cogitq; in orbis. Manikus lib.s. tcs,cūà vipera non mordeatur. Corpo
Non inimica facis ferpomum membra si etiam pueri plures aliæ viperæ mor .
greatis . quæ alligatæ funt . Quit venatione ap
prchen
Liber Secundus .
Iis
prchendir inuentus, cum coctis , & affis A quoque excruiffet, idem patet ex ridi
anſeribus , repofita funt ad vnum pueri cula & inepca verborum formula , quas
latus: altorum claudit bona vini quanti magi vtuntur , quam fi alij chartis
non
tas . Pofteaqua milices ad feltū vocati, illeuiſſent , melius curioſis ingenijs con
militari quodam ordine, & delectu , in fuluiſſent . Loca ſcripturæduo ſunt.
greffi funt, & viperam adorarunt , ad Apud Dauidem legimus : Sicur aſpidio
puerú accedunt vinum illi proximūebi Surde, de obturaniis aures ſuas,qua non
bunt, & præparatas , pueroq; adherétes exaudiet vocem incatantium , vene
epulas ſumunt: cum ad adoranda rurſus fici incantantis ſapienter. Naturali et
viperam regrediūtur,cundemq; cibum , goinftin &tæ ,nouit viin fibi ab incanta. Pl. iv. *
&potum repetút, totoſque tres dies hac tione inferri poffe ,hoc genus afpidis tra s. ad bie
ratione abſumunt, quibuscuolutis vipe- B dit Euthymius , Palaminem , vocari . locum ne
ram nccant. Exin feminæ ( quz toto fe Apud Hier. Egomittam vobis ſerpentes 'cim.li.z.
Ai tépore clauſa demi hærebant ) ogro regulos , quibus non eft incantatio , Hoc 15.8 .
diuntur clamantes ; Victoria . In clebri eft qui nequeunt incantari ; poſſunt ere i7
tace huiufmodi frequenter dæmon ap go cęteri quáquam ne quid diffimule ,
paret :ad combibendum , commean Icnſus poteft effe , adeo lethales fore ſera
dum , feſtofque dies late hilariterque pentes, vt nequeant corum inorfus fana
agendos exhortans . ri,quá explicationem confirmant LXX .
Sed , & Per. Chicza fcribit omnes dum vertunt, ferpentes mortiferos, quib.
Andinorum montiú vaftos ſerpēces om non eft incantatio , o mordebunt vosin .
nem ferociam , vimq; noxialem poſuiſ fanabiliter . Meliorergo ad probandu
ſe vetulæ cuiufdâ carminibus olim exar- C eftille locus Dauidis:vt intelligamusma
matos : nunc criam aſpectu tantum ter gos vi pacti hæc poffe in ſerpentes: non
fere cætera innocuos effe . Rurſus idem dubito idempoftcin cæteras belluas: VA
confirmatindicarü Nauigationú hiſto de Silius :
ria ,hanc enim vim nigrius Africæ popu Harcelo non pavidus falas mulcere
lus tribuit Alofius Cadamuſtus. Quodq; leanas
andnas . caput eft, partibus Chriftianis id lacræ
Kariga. Etenim in crocodilosid folcre pifca
ſcripturæ loca videtur indicare :dum ca , cores , docet Villamontius, Itineracij lib .
vi ſonant, accipunt , & quæ de Marfis 3.cap.12.Verifimile tamen fatoor ,quod
veteres tradidere , vt verifimilia admit cenſuit D. Aug. ob fraudem ,quaprimi lib.it.
tunt, DD.Hier. & Balil. & D. Aug. Ar parentes à ferpente decepti, Deum fre- Gem find
nob. quoq; Theodor. Akcymus Beda , D quentius permittere ferpentum , quam lita. 6.28 .
18.57 & Euthymius. Nec puto ijs D.Hilar. re aliarum ferarum incantationes , & ma
idP, Al. pugnare, nam ipſe de dæmone accepit iorem illoruin eſſe cum dæmonibus fa
allegorice , de veris ſerpentibus , patres miliaritatem , no natura , fed diuinaper
alij ſenſu litterali : ipſe de Marſis , fabulā millionc quadam.Sane Gritiland.ş. 8 .
putat eatenus , qua vulgus putabat ea , in fin .
vi carminiscontingere ,cæteri admittút Et ego alias ( ait) Vidi Rome quente
co ſenſu , quem Hliarius Negaret , & dam Magum excellentiſſimum .] Græ
quem nos retinemus , ad incantationé cum ,tépore Hadriani VI. antequâ per
fcilicet , vt ad tefferam , malum genium treniret ad vrbem ipſe pontifex ,quod ſo
aduolare,ipſuing; ferpentes,velexarma lis verbis comprefierat vires cuiufdam
re ,vel fopire, vel necare . celebre exem- E ferociſſimi cauri , cxiftentis in armento
plum magi Saltzburgenfis, qui că om in loco filueftri, quem fic affixum ,vtita
nes , ad vnum milliare , ſerpentes in dixcrim , & humiliatum apprehendit per
quandam foueam cogere niteretur: tan cornua, & chordula quadam fatis debi
dem ab ingenti vno& annoso , in eum li arte
, tamen magica fabricata caurum
exſiliente n , ecatus fuit . Nimirum cæ ipſum ligatum , quo voluit adduxit me
teros dæmon co compulerat : huncno dia nocte circiterquatuor , aut quinque
luit cogere , ſed in magum concitare milliaribus, quæ viſa fuerunt per ducen
maluit . Etenim fi vi carminis cæteri in cos , & vltra viros.
foucam adacki , eadem fe vis in hunc Sed erat Grillandus , cum putar hæc
omnia
116 Diſquiſitionum Magicarum
omnia ipfa verborum potentiaeffici poſ A Cui non audita eft obfcoena Salmacis
fe ,vt illeMagus aſſerebat. quodlib. 1.re vnda ?
futacum . Quod in Circenlibus ſolici in. Aetiopeſque lacus quos ſi quis faucibus
cantatione ſuis equis velocitatem , aduer hauſit,
ſariorum vero cardicatem , moramque Aut furit, aut patitur mirum grauitate
adferre , doceut Arnobius , lib . 1. Hier. Joporem .
in vita Hilarionis . Caffiodorus , libr.3. Clitorio quicumque fitim de fontelende
cpiftol.si. rit ,
Quærat aliquis, an vt animos, & fic & Viua fugit , gaudetque meris abſtemius
colores ferarum dæmones vere queant undis .
immutare ? nihil dubitem , quia norunt Huic fluit effectu diſpar Lyreſtius am.
aquas , quibus id naturaliter perficitur. B nis ,
Ariſtoteles,lib.3.de Hiſt. anim . capit . 12. Quem quicumque parum moderato gula
teftis eft his verbis . ture traxit ,
Sunt aquæ multis in locis ,] quascum Haud aliter titubat, quam fi mera vina
oues biberint,moxque inierint, nigros bibiffet.
generant agnos , vein terra Affyritide , De admirandis Siciliæ aquis mulca
agriChalcidi Thraciç facit amnis ,quem Thomas Fazelllus.priinode cad .libr. 1 .
ob nimiam frigiditatem Pſychrum vo c.s.quod eft de mirabilibus Siciliz .
cant, & in Antadria duo ſunt fluuij, quo
rum alter candorem , alter nigritiem pe QV Æ STIO XIV .
coribus facit . Scamander etiam annis
flauas reddere oues creditur, quamobre C Anpoffint aliqua mixta maxime fenfio L
Xanchum pro Scamandro vocatum ab bilia producere feu gignere
Homero autumant.]
arte ſua?
Varro quoque apud Solinun tradi
dit in litore maris rubri effe fontem , que Ic
fioues biberint, mutent vellerum quali perfetta, muſcas, vermes, ranas ,
tatem , & ante candidas , poſt hauſtüm huiuſmodi inſecta, 6 alia qua ex putre f
furuo nigrefcere colore. Plura memo faétione naſcuntur , pofuntproduce cele
rant aquarum miracula , quæ li reapſe riter , non creando fedactina paſiuis ap
contigerunt , poflent circa animantia , plicando. Hæc D. Auguft.quemſcho- D. Augi
per quas hæc omnia Magi: pergam ad la Theologica fequitur. Solent autem 7.de Tir .
dere nonnulla.P. Nazo , lib . 15. Meta- D hæc producere magi ex pacto , per da- inc.7.D.
morph . monem actiua pafliuis applicantem , na Bona.com
--- Medio rua corniger Ammon. ipfi magi plerumque neſciunt , quo ifta 2.7.Alt.
Vnde die gelida eſt , orluque obitu que ca pacto gignantur , & cauſa ignorant , vt di Hales
lefcit.
quando diabolus dat fagis minutú pul- 2.8.9 :43:
Admoris Athamantis aquis accendere uiſculum , cuiusin aerem iactu diuerfæ D. Th.i.
lignum . p.9.1144
ſpecies locuſtarum , bruchorum , mu Art. 4 .
Narratur , minimos cum luna receſſerit. rium , erucarum , & fimilium animalcu
orbes.
lorum varix peſtes; ftatim naſcuntur;iu
Flumen habent Cicones , quod polum ſa bet interdum primam , quæ obuia plan
xeareddit tam ex agro illo , quem vaſtari volunt, e
Viſcera , quod tactis inducit marmora E uellere,aut gramen perdendæ arboriil
rebus. lidere,& aliastalesnenias adhibere, que uld.Nic.
Cratis hinc Sybaris veſtris contermi vim nullam habentnaturalem . Sic pof- Rem .Ir.
nusoris , ſent Magi etiam producere quoſdā an- demono
Electro (miles faciunt auroque capila feresimperfectiores , qui ſoliti gigni ex latr.6.21
los . deciduis fructibus arborum in inari pu
Quodque magis mirum . Sunt, qui non creſcentibus, vel ſane ex lignis nauigio
corpora tantum , rum putridorum , vt norunt contingere
Verum animos etiam valeant mutare Scoti, &Hebridumincolæ, quibus , vo
liquores. cantur, Klakis , Bernicles . Sed an
perfe
Fr:", ; LiberSecundus.
i
: Cod. li perfecta ( quævocantur) animalia:pro. A code partu ,enixa primocaputhumanū
dener. babilius mihieft , actiua paffiuis appli mébranis inuolutum , mox ſerpentem
Lielins cando non pofle, quia hæc cx putrefa bipedena,tertio porcum integrú , & quæ Lysolar
is fo.li. ctione naſci non poſſe probabilius, & variahuiuſmodi legunturapudrecentio fupra
9. non niſi ex prolifico parentum ſemine , res.Illud fuperat admirationem reliquo- 16.deva
bibero velaparente , vela demoneincubo ma rú , quod Caftanncda retulit, in Annal, vier.Lom
ai infufo , prout poftea dicetur . Poffer Lufitania : mulierem ob quoddam cri- nium lie
ctiá dæmon talia iam producta muliebri men in infulam deſertā naui de portata: cult.nas
due a
vtero includere , & callide inde educta , cum ibi expoſita fuiſſet eam ſimiorum , miras.Ge
occulta quapiāclancularij meatus via ip quib . frequens locus , agmen circumſtei,
ficognita , in locisremotis vbi nata vi ciffe fremebundum , fuperueniffe vnum
dcantur fouere,alerc,& reſpirare facere: B grandiorem , cui reliqui loco cellarint,
vtpote inter faxa , in quib . non raro im ab hoc mulieremblande manu captam
perfecta naſcicoſueuerunt, muſcæ , mu in antrú ingens abductam , çiquecum
res, & fimilia . Hoc omnino crediderim ipſum ,cum cæteros copiam pomorú ,nu
contigiſſe in canibusillis , quorú mencio cum , radicumque variaruin appofuif
fica Guilhelmo Neubrigenſi his verbis: ſe, & nutu , vt velceretur , inuitaſte: tan
Dum in quadam lapidicina petra ingens de a fera coactam ad ftuprum : facinus
ferramétis finderctur, apparuere duo ca hoc multis diebus continuatuin , adeo ,
nes capacem fui in eadem petra capaci. vt duos ex fera liberos ſuſceperit, ita mi
talem repleniesabfq; omniſpiraculo ( in . ſeram ( quanto mors optabilior, ) victi
sell.perceptibili ) videbantur autem effe caffe per annos aliquot: donec Deus mi
6x co canum genere , quos leporarios vo- C ſertus nauim co Lufitanam detuliffet:
cant , fed vultu rraces , odore graues ,pi cumque milites in terram aquarum ex
lorum experies . Et vnusquidem corum , proximo ad antrum fonte cxſcendiſset ,
vi dicitur , ciro defecit . Alterum vera abeffetque forte fortuna Simius:feminá
ſtupende, vi aiuni, edaciratis Henricus adinuilos , diu mortales accurriffe , &
Vuintonienſes Epiſcopus dieb. plurimis accidentern ad pedes fupplicatie , vei ſo
in delicijs habuit .] lib.1.Hiſtor.Anglor. facinore , & calamitofillima feruitute
cap. 28. & fubdit ,in alio lapide inuenrú irent ereptum : adſentientibufque , &
bufoné cathenulamauream circumco calum miſerantibus illis , eam cum ip
kú habentem . Cenleo huic catenulam à ſis nauim adſcendille , fed ecce tibi li .
dæinone addicam , nain ipſe bufo ibi mium ſuperuenienté , inconditis geftib .
dem naſcipotuit , vt in carbonarijs fo- D. & fremitibus cóiugem non coniugern
dinis Lcodicenfib . filices ingentesnon reuocanté, vt vidit vela ventisdata, con
nunquam reperti , intra quos viui bufo cito curſu de liberis vnum matri oftétat ,
nes conditi , vt in natiuitatis fuæ cunis minatur : ni redeat in mare præcipitatu
latebant . rú :nec ſegniter fecit,quod njinarus, tum
Poſſunt etiam dæmones producere recurrit ad antrun , & eadein velocita
quædam inſolita monſtra : quale illud in tead licus rediens, oftentat alrerum ,ini
Braſilia , altum palmosſeptendecim ,te natur , & demergic : fubfequitur , & ip
Etum corio lacercæ , mammis prætumi ſe furens, tamque diu nauiin natatu in
i dran ... dis, brachijs leonī,oculis rigentibus, & fequitur, donec vndæ natantem vicere .
4. deNa flammeis, ſcintillantibus , fimili lingua , Rem tota Luſitania tette nouiffimam ,
tinit.de qualia forte monftra ,quæ in Saxoniæ E & arege mulierem Vliſfiponæ addictä
an.Iyo liluis , ſemihumana facie , capta anno ignibus, quorundanı precibus vita impe
Predig. 1240. Nifi fortaffis illa fint ex nefario ho trata lethuincum clauftro perpetuo co
minū,ac ferarü coitu nata : quæ mõltro muralle . Miratis Lector ? en tibi Saxo
rú plurimorūorigo indubitata.Sic enim Grammaticus , cúduobus magnis,Vpla
Alex.ab peperit olim bello Marſico Alcippe ele lenſibus Epifcopis : narrant Gotthicos videre
Aex.l.2
Stampb . phantum : fic anno 1278. apud Helue reges ex vrſo , & Virgine nobili origi- Torque
Chre. tios alia leonein : fic anno poftca 1471 . nein ducere , & loannes de Barros Pc. landam
1. quædã Papiz catrum , Brixiæ cane alia : Horriflo
guſianos, & Sianitas Indiæ gentes,a ca... vidi Dia
ſic 1531. mulicr Auguftæ Vindelicorú , ne , qui cum muliere corpusiniſcuerat : rog, so
Verùın
118 itionum rum
Diſquiſ Magica
Verùm his ego non fum credullus: qui A inſtitutus Chritianæ vitæ præceptis ,
certus ſum ex homine, & fera verum ho pictati ſe addixi :: & , propatre,ſerio pe
minum nafci non pofle , quia ferinum nitentiæ vacac openbus : homo quidem
femen perfectionis illius eft expers, que pertectus , fed qui fentiat in animo pro
ad tam nobilis animæ domicilium res penſiones vaccinas, palcendi prata , &
quiritur, quare fi quid ex tali mixtione herbas ruminandi. Quid de hoc ſentić
naſcatur , monſtrum id fuerit , non how duin ? nonne hominem ctle : planè cre
mo . Sequitur enim deterioris feminis diderim , ſed ex vacca matre natumab
conditionem talis fætus : quare,vtſum nuo ; quid ergo : Diabolus peccati illius
mum hominis aliquam fpeciem præbe gnarus, & impulſor , mox vaccam prç
bit . Nec enim crediderin ,cenfendum gnantein fecit videri :cuin voluit, alicu
perfectum brutum eius fpeciei, cuius al- B de infantem furreptum attulit, & vaccæ
teruter parentum , ( v.g. ex Lufitana na parturienti, quæ Vento grauida erat,pue
ti, nec limiji, nec homines erant ) ſed rum fic fuppotuit :via vacca fundi vide
monſtrum quoddam mixtæ (peciei , & retur . Hinc nata opinio , & puer perfua
imperfectæ , vt mulus ex equo , & afino ; ſus ſe vaccæ filium , matris puratæ pro
thoes ex hyæna, & lupo : quare nec arbi penſiones haulic imaginando . Nam vt
tror, fi commiſceatur fibifimili, velalte vecus homo , exleminis vaccini mate
ribruto perfectæ ſpeciei brutum vlluun ria , naſcatur & organica illa difpofitio
geniturum . Contirmar hanc fententia perfecta humaniçoiporis ,in vaccæ view
cordati Hiſtorici Petri Chieza narratio , ro , & vaccinæ animæ calore ac yiicute ,
qua tradit rupices illos Andinos folitos perficiatur : id philologhos omnes nie
ingentibus finijs fe commiſcere , & na- c cum arbitror . inter aduvata , compu
tos inde foetus caput humanum , & pu caturos . Illud vero Manily, monitro
denda habere , cætera fimijs fimiles ef runi productionem altro uin in fluxi
ſe : ferosiuxta ac fædos , qui non loquã bus, & fato Stoico afcribentis ,feétæ cft
tur , ſed terribiliter vlulent , & ab ipſis deliramentum .
quoque Indis,pro monftris haberi. De
nique in Prouincia Aulaga mulierem Permifcet fæpe ferrarum
Indam ex cane tria monitra peperiſſe'. Corpora cum membris hominum : non
hæc ille , 1.par.Hiftor.Peruanæ ,cap. 95 . jeminisille
Præterea in nonnullis exemplis citatis , Partus erit, quidenim nobis commune
imaginatrix vis; & corruptioleminis, & ferique ?
fuperfluorum in vtero humorum copia, D Quisve in portenti , noxam peccaric
fuam ſibi fingula partem poflunt vindi adulier ?
care . Fieri porelt præterea, vi mulieres Aſtra nouantformas , cælumque inter
harum aliquæ de (trigum numero fue ſeritora ,
rint , & dæmon incubus calidum horú
animalium femenilis infuderit . cur qui Cæterùm Andr. Cælalpin Parado
poteft humano fic abuti, non poflit, & xun : line femine, bruta pertecta cquos,
ferino ? Sanè in illis exemplis,de Indo boues ,elephantos,imo i homine quo
rum populis, & Gothorum regibus pu ad corpus, ex Solis calore , & putredine
tatim hoc dicendum , quod dæinonin ſola nalci polle, quod mulus probare co
ferarum talium effigie fæminas com natur , libio g . Peripatetic. Quxit. que
prefTerit,quod eu poile docebit ſequens E ftione pruna , vnde fequcrelur arte Ma
quæſtio . 'Veriſſimam narrationem his gica hacomnia produci poile applica
adiungo . In hocipfo Belgio fuit nefa uone agentium ad patibilia:mibinon
rius quidam :qui vaccæ fe commifcut. dum pollut in mentem producere , vrid
Post viſa bos prægnans, & poft aliquot verum effe,vel fulpicer . Qui non igno
me les cdere malculum fætum , non rem ,præparationem materię ad foimas
vitulur ,fed puerum :adfuere nó ynus , animantium , quæ perfecta nuncupatut ,
deque matris vaccæcadétem vicro de dependete a virtute ſemninaria , & for
fpexerunt,leuatumq; de terra nutricitra matrice : quæ ad perfecti animalis con
didcrudt , adoleuit puer, baptizatus , & formationem opus habet , non tamen
pri
Liber Secundus. 1

primarum qualitatum mixtura, & tem- A equiraret ,ſeipſos perpetuo probo obligan
peramento ,quod a coelorum intluxu , & tes . Nam poſtea nuiu Dei iia accidit,
lolis calore recipit , fed præterea perfecti Vi omnes ex eo hominum gerere qui id
animantis cooperationem exigit, vt cor facinus fecilent, nati finiinſtar brutoru
datiomnes Theologi, & Philofophi fa . animalium caudari.Sed ea infamia no .
tentur,quos citant Conimbricenſes no ta iampriaem , cumgente illa eorum ho
ftri , eruditè hoc commencuin refellen minum qui peccarunt , deleta eft . ] Sic
tes , in fecundo de cælo capitulo.3.quæ Polydorus : cuiusvltima claufula , an in
ftion . 6.artic. 3. & 4. quos ( curiose le gracium adficta ,an ex vero ?nouit Deus;
ctor )luadco tibi legendos . Illud eciam conuicium certè in gentem totam ma
conlidera , hominem quoad corpus fic nauir, & durat inter homines proteruos ;
gigni,vel fibiin his verbis contradicere, B qui , linguæ petulantioris, nihil habent
Vel hoc tantum dicere , lic monſtrum gi penli vera an talfa effuriant. Siquid ta
gni poſse : imo nec monitum quidem : lis dedecoris permanerct , Guilhelmus
quia inanimatum ; quæro eniin qua illa Tookerus Reginæ ſuæ , etiam huius ap
humani corporis malsa anima anima pendicis demendæ virtutein mirificam
bicur ? hemana ? athucelt deliriuin Pa tribuiſset. Citra iocum : apud Thoin.
racelli.næreticum , vt alias oitendi : feri. Cantipratenſe reperio , lib.2. de Apibus :
na : ſed ferarum anima non poteft hu Nobili cuidam venationis gratia feitos
manum corpus infornare , quia longe dies prophananti,ex vxore natam pro
alias requuii diſpoſiciones,longè dilli lem canino rictu, & auribus braccorum
miliores , quàm anima bouis & canis , ( vt vocant ) more flaccis , ac depen
contactanien corpus caninum a bouis C dulis .
anima informari non poſse , quale ergo
hocmonitrum ,autquid aliuruin ? QV Æ STIO XV .
Certum eſt monitra naſci aliquando
diuina vltione. Docet Dockumenliyin An ſint vnquam demones incubi , ago
Frifiorum poena , ob eorum Epifcopum Juccubi , an ex tali con Per. Ma.
B. Bonifacium cum focijs cælum.Nam grellu proles najci Vuerus
borum Sinctorum indignam morier Chyire
quear , us Lerca
( ait Kempenſis ) in filios filiorum Deus bem Bi.
vindicanie , vi paſſim ex corum familijs Xioma 1. ſit , Solent malefici, armann.
( quorum matores , tam nefarium fcelus A Lami& cum demonibus illi quidē fub Go
deimen.
perpetrarune ) in hunc diem videuniur D ſuccubis : he vero incubis , actum Vene o alii,
In occipue habere , groſos crines ſubalbi rium exercere Perperam hoc nega- Addisio.
Colorb, in movum caudc cuiuſdam bruli runt complures hæretici;inter quos pars ad ca.1 !.
animalis, ui iuſte dixeris , iſta negatiua communior videtur ; ex
mon. Vi
Senlie adhuc proles , quid commiſere Catholicis etiam nonnull :ſed pauciad- Kete his
parenies . modum , ex Belgis Philippus Broidens, CITATOS
Ita Cornel Kempius Dokumenfis, li. 2 . ex Italis Cardanus, Ponzinibus, & Bapt. pud Site
de Orig.Fufior.cap.21. Imitemur Sam a Porta, ſed horum auctoritas non ma. Senerl.
lonein , & caudam caudæ con necta gna , ſi cum contrarium aſserentibus ;31,.
mus,fcribit Polyd. Virgilius Hiftor. An cam componas . 77.49 PA
glor.lbro decimotertio , in hanc fenten Placuit enim affirmatio axiomatis mena in
aum : eo quodrex Henric. II. ostende- E adeo mulcis , vi verendum fit ne perti. Error.
Tertul
rec ſeſe infenſum B. Thomæ Cantuar. naciæ , & audaciæ fic abijs difcedere ; : liani An
fanétum virum, jam fic vulgo ngligicce Communis namque haec eft fententia no.s.qui
vide.contemni , odio habere , ve cum Patrum , Theologorum , & Philofo- busaddo
venlet aliquando Strodum : qui vicus phoruin doctioruni , & omnium fere mine
furus eft ad ripam Meducie fiuminis Iæculorum , atque nationum experien- mirabili
quod flumen Roceftriam alluii.eius loci cia coinprobara . Ví cæteros taceam bus og lö
incoté cupidi bonum patrem itadefpectie voluere Placo in Crarylo, Philofophus, sauts pe
rerium
ignominia aliqua afficiendı :non dubita & verus Synagoga D. Cyprian D . i lu 1.8.:nGe
Tint Amputare candam equi , quam ille ftinusMart.ClemensAlexand. Tercul- nefiltele
liao .
Diſquiſitionum Magicarum
lian. & alij, qui vetuftiores patres , in eo A fe vllam haberindiuidui velſpecieimut:
quod voluerunt dæmones , poffe cum tiplicationcm , ncc dæmones corpus ae
mulieribus rem habere , optimè fenſe reum , vel vllum habent omnino (vtco
runt, in eo vero à recentioribus iure re tra Platonicos M. Anton . Natta.li.7 . de
prehenduntur,quod de huiuſmodicon Deo fol.7.docuit ,Franc . quoq.Georg .
Genel 6.Cubitu Mofis etiam verba de filijs Dei , & Caietan . & tenendú eft quare nec in vid. Ti .
IV.Z
& filiabus Caim receperunt . Solidior proprio fuo corpore cómíſccri poffunt, tal.com
ergo adhuc probatio huius fentétiæ de vt optimè docet Perer.d.li.8 . diſpěl.2.) 4 nu.12.
Angalies fumitura D.Hier. in cap. 6. ad Eph . & nec vllum femen nedum prolificum , Naclan
de ui. De D.Aug. quem communis fchola Theo quantumuis tenue, habent (qui fuit cr- sum do
4.23.1 fid logorum cum D. Ilidoro fequitur, & Tor Marci Epheſtj, Iofephis & fortaſſis , vegetari
1.8.Orig pro eadé pugnat Bulla Innocentij VIII. B Athenagore , Tertullian. & vetuſtiorú ia Thre.
Alex. de Pontif. contra maleficos.
Hal.1.p. illorumPatrum . quomodo proprium 13.Valle
9.68.Th. Probantur hæc ratione , & fimul ex femen habere poffint, củ ſemen lit fub- form
Bon.sco. plicantur:Dæinones ( quod poſtea do ftantiæ corporeæ viuentis pars , & refi- Sac Phil.6.2.
Du 2.d. cebo ) poffunt defunctorü corpora aſſu
br.irn.Ga duum cibi optime concocti ex melioru Spinosa
8. Guil mere , vel de nouo ſibi ex aerc , & alijs ſcriptoruin ſententia ? dæmoncs ve- in Probl.
Paril.de clementis ad carnis fimilitudinem palpa ro ; funt fubftantiæ incorporex , & Chryfo :
4.pa. bilia effingere , ac formare , poffunt illa ideo de ſuo non poffunt corporeum le- Ge. Cal.
vlt.c.2
Abul in. pro libitomouere, &calefacerc , fi ergo men præſtare , funt etiam expertes ani- collat. &.
6.6. Gen. poflunt ,, quem natura non hibent fexu mæ vegetaris autem animæ funétio eft c.21. Phi.
adular
9.6. c. artificiofe exhibere , & vitijs fpecie fe naturali calorecibum acceptum conco .
Plaro in
7.Exo.g. minea ,feminis ſpecie virorum abuti , & C quere . Ideo certiflimum eft hoc axio Sympoj..
12Antto has ſubijcere, & illis fe fubfternete , por ma , quod auctores præcedétis axioma- ő forse
malles tis admittunt , & hanc duntaxat conclu- Scali.ex
ſunt etiam aliunde acceptum verum le
malefic. fionem afferere voluerunt, nó vero præ 676.75.
Gril.Re men adferre, & naturalein eius emiflio
mig o nenj imitari. Poſſunt ergo illa omnia cedentem fecundam ncgarunt,ſcriptos lacque
alii
so 1.C. facere ,quç axiomaiſtud primuin ſuppo
nunu res quidam magni nominis,vt D.Chry liflagele
Liha
pit , quod cum pofſint, & cos facere lott. & alij, quorum fententiam retuli, & Marsina
x medi doceat experientia , non eft cur dubite explica olini, Comment. in Senecæ Arles de
bis Sins mus . Herc.Furent. V.447 . 1
Juper sl.
pooriam Axiom . II . Poreſt etiam ex huiuſmo Quæ adue rfar ijob ijci unt exe mpl a , il nu
1.2.pray, D. Tho.
6 : 7 C & !. di conc
ubiru damonis incubi proles na . luſarum aliquandomuliercularuni , ca Helen .
de dem foi. Major eſt difficultas huius axioma- D nos non refellimus, nec reijcimus,præ- Bonn.Sc.
inue fl. tis,quæ tamen tolltur ,quando bene, & fertim conteftata illa mira apud laque . Gab.ab.
6.16.Como stilucidè rota resexplicatur . Sciendun rium & Martinum Arelatenl. fed con- ul. Gaia
8.de mer ergo quod poteft, ( præter ea quæ dixi tendimus ineptè illos hinc inferre , ali. lup.cisa;
venef. mus ) diabolusſemen alium de acceptú quando deluduntur: nunquam ergoid Rich . Pa
4.10.VA ( v.g.in ea, quæ fomnianti viro contin verè contingit, ex particulari affirmati- tua . Yll
We fous dit gje , illuſione) deferre , & qım eſt agili ua inferunt vniuerfalem etiam affirma 6. Med.
istoc. Phil.
wap.8. in tàte , & naturalem rerum peritia , caloré tiuam , in materia non neceffaria , quod f. a ca
Prior. prolificum in femine quantumuis ille ineptum eit . Tor.Sylhe
fubtilis & aereus fitacfucile diſlipabilis > Dicimus ergo . Et concubitu incubi Spine.
conferuare , & illud deniq; quomomé cum muliere aliquádo prolem naſci pof- isagabobo
ko mulier ad concipiendum optime di- E fe co cum prolis verum parrem non foro in que lo
fpofita , quodeun; non lacet , aim illud demonem , fed illum hominem , cuius fe . q
matricilic in findere , vel naturali viata miredemon abuſus fuerit. Negarunt cu Grila
trahendurnexhiebere , & muliebri femi hoc Plutarchus, in Numa , Paracelſus Binsf: Mar , de
ni commiſcere , hanc concluſion tenue hæreticus , Vlric. Molitor, de Pythoni- Aries .
ko auctores poftea citandi cis mulier,cap.vlc. &Nicol. Remig.li.. tran YA
Axioma . lll. Allamon damonas dæmonolac cap.6. ſed argumentis fulsitelmedio
mequesons, orſua & ex propria fubftãtia , lcuiculis ,non negat,dubiae duntaxac Be alis
cuisine
Auc.
were animantium generare. ned. Perer. nofter bb 8.in Gencr.difp.3 . Mab.
Probatur , quia nec demoncs inter Sed hoc olim affirmarunt Aegyptij te Nider .
fe
Liber Secundus. " I 121

AcPlatarcho , & affirmant communiter A gius cófeſſione fagarum ,quæ falſæ ſunt
Scholaſtici, qui omnes etiá optimiPhi omnem lenſuin voluptatis e tali copula
loſophi fuere.Probaturmanifefta ratio abefle , imo & fummum ſe dolorem
Be exijs ,quæ dicta fuere pro explicatio percier
ne. Secundæ .Axio . Accedunt plurima . Refp.cogit argumenti futilitas, quin
exépla abillis , & alijs narrata , quæ five vellemmeplurain reinani, & fpurea ro
ra funt, haud dubieiuxta husconclufio . fellenda ,inſumere verba .
In Hot ncs explicanda funt . Vecultas obtrudit Certum ergo videtur dæmoné. quá
sir.Cle. fuosfemideos,Hercules S , arpendones, do vulc ſub ccrtialicuius viri ſpecie delu
4 Alex. Ar
Deb.lib.s. Acncas, Seruios Tullos, Anglia, Merli dere , & non vult fcire feelie dæmoné,
€47.g.do nú , Pannonia, Hunnos ex Aclunis (trigi túc quam poteft aptiffime imitari, quz
ipsă. Pla. bus, Gothicis. & Faunis natos . Chieza B cunque in veriviri & mulieris copula
& 1XX . Ti.
lib.cons.4.27.p.2.bift.Peruf. fcribicin Hiſpaniola requiruntur, quare neceíTariotúc curat ,
Cel.y in folitú Corcoton dæmoné miſeriinulie vt fi quidem vult generationem fequi,
Bellil.zi, rib . & exeo Bacobicornes naſci. Cliué ( quod rariſſime accidit, nec enim ipfe
fpes, hub .Sú quoq;ducúſtēmahuc retulit Helinan ſua vnquam caufa generationem inten
Pol, un dusl. 4.apud Beluacenfein.Xacamfuú dit , qui fibi fimilenequit gignere , fed
Lovard. Iapones talé eſſe volunt ,nec defunt qui aliquando duntaxat in gratiam fuccubę
de rebus Lutheru in hanc claffem retulirin. Evan id operantis , conatur generationem ex
Beuth . teſexenniū , in primario Brabantiæ opi alioſemine ) adhibeatneceſſaria ad ge.
Hopeli dopunita fuit mulier,quod ex demone nerationem : quare & prolificun ſeme
34.27 peperiffet, & noftris temporibus id con quærit, & inucntum conferuar , & tanca
Feat in tigine, etiam Ludou. Molina , ex no- C celeritate perfert, ve vitalis ſpiritus non
11./acra ftræ Societatis Theologis , prodidit, & euiaporetur , & quando ,ac quale oportet
de fiat .
-complures alijgencium diuerfarum fcri infundit : Quando vero non intendit ge
relig.
-ptoresillatis exemplis confirmantur . nerationem : cunc infundit aliquid lc
Mol.i. Videte nunc quam leuia fintargume minis inftar , caliduin cannen , ne fraus
4.fo.a.t. ta , quibus hanc alij fententia impugnát , deprehendatur : ficque etiam corpus af
As Eeriã maxime Nic. Remi. quoruin primum fumptum temperat ,ne contactu timor
$ 14 D. horror , aut alpernatio adferatue . Sed
Ber... 1,6. argum . eft . Dæmon , & homo fpecie
Fabe.Boe. dillerunt. ergo ex hac copula fequi ne quando cúillis rem habet , quæ dæmo.
li.Bubin . quit proles . Refp conſequentiam eſſe nem effe non ignorant, vi plurimum fe
Scer.Fra, nullam ‫ر‬, cum quia ex equo , & aſina, & men ficticiun , & frigidum exhibet , ex
P. 1.de
proustio alijs fpecie diſcrepantibus animalib.inu D quo concedimus prolemn naſcinon pof
4.2 .Bin , li, thoes,leopardi, pantheræ , & aliæhy le . Deinde conitat , ſæpe eum inter
11.de ! - brides, gignuntur , tum quia generatio rogare fuccubas : num velint impre
i top. ma, bicnon iribuiturdemoni, fed honuni, gnan ? que li affentiantur , affumit ve
lefcencl. cuiuscft femé,vt reéte D.Th quoliber. rum femen aliunde actu carnali deci.
J.Laur.
Ananias 6.art.8 . ad 6. & ideo hic ex hominc.hoc fum ,vt dixi & docet Sprengerus. Quæ
1. dena eft ex viro , & femina, nafcitur liomo . titur auteni, no tain quid fieri ſoleat,qua primul
fdam07) . 2. argum . Dæmon eftexpers vite , & quid fieripoflit . Vnde ad confirmatio. lei graf
origo mortis: ergo neque eife aućtor & nem quoq;arguinenti,patet folutio :vo
origo actusvitalis. Rele. Vim hác vica Juptatis fenfum quádo abeft, abelle vel
lem ,non ineffe demoni, ſed ipfi femini , quia Deus id prohibet prouide , vel
Sicut vis calefaciendi non in eit fcypho E quia denon vul eum non adeffe , vt
propinanti, ſeo tubo fundoriti, fediplivi lic maior fit peccati foeditas , atque ma
no . vide D.Tho. fup.ad so & Sprenge litia ; adefle autem poteft hic fenfus :
Tum 1.p. Mallei q- 4 ad 2 . Deus non prohibeat, & dæmon velit ,
3.argum . Semen , quod demon in eum a luccuba percipi: profecto que ad
fundic lagę fatentur elle trigidum , & nul delectationé in hac fpurcicia neceffaria ,
Jam adferre voluptatem , led horrorem hæc omnia demonéincubum adhibuif
potias, quare nec poterit inde generatio fe non faro , conſtat exemplis illis , que
conſequi argumentum hoc fuit Marci narrant plurima Sprengerus , Binstek
Bfelum.Confirmat Remi
Ephcfijapud Sius, & Ananias, & potiffimum no
K
123 Diſquifitionum Magicarum
Sardicenfis fagz , & Virginis Hiſpanæ A tres fuppedicane, in conceptione parfors
nobilis deceptæ , quçinuenias apud Tor te veriuſque conatus:poft , omnia folius
qitemadam Dialog.3. & Grilland.q.7. funt mauris :requiritur eractus temporis .
numero octauo, & nono ,idein plurium we femenin corpus organicuin commu
confeffione afferit Alfonf.a Caftro lib.1 . tetur, & abfolutiffima ila humanicorpo
deiulta hæretic punit. capitulo deciino . ris architectura perficiatur : requiritur
fexto ctiam continua vegecancis animz ope
4. Denique ad dune: haud efle creden ratio in foetu alendo , & alia pencinnu
dum , Dominum Deum concurrere mera naturæ arcana : quæ omnia verű
ad huiufmodi actum , aut animam tali tam muka tamdiu dænion in affumpro
corpori ex huiufmodi coicu natoinfun corpore queat præftare , pluimuni du
dere, & inchoato dæmonis operi coro B bito , & potius arbitrer non potle : fi
nidem ad lere . Refpond. dæmonem , pollit , etiam fuccuba poterit conci
quoad nuuræ operationein , hic dunta pere .
xat effc inftruinentum , & applicare fo Interea , dimm quis conuincat bec il
luminodo agens principale, quodeft ve kum omnia pofic;cenfeo , quos legimus
ruin ſemen hunanú . Deun iraqi con matre fuccuba denonenatos , vel fup
aurrere ad vltimă diſpoſitionem organi poftcicios fuiffe alterius feminæ veros
cicorporis,ab humano feminenati:ac partus, vel abalio dæmonc prolem emé
cidencariú vero quid effe, & morale dú tiram , vt non rarocontingit ad priorem
taxat, peccatum fage ,atq; demonis ma fuppofitiui partus fraudein lubens retu .
Maiami iwar Deus , vtauctor naturæ na letim cú lop.Reynardo [ lib . de pere
turam ; peccato vero , cuius auctor con C grimt generis hum ferm.de impogna.
eft,nó adminiculatur . Siquid huiufmo hom.per diab .) quod de Pictworú Co
di valerent argumenta, fequeretur, ne mitumex Melulinaorigine referunt fa
que ex fornicatione, neque ex adulerio , bulofe Francoru Hiftoriæ , item de An
neque ex inceſtu ,proles gigni polles . degauenfis familiz ftemmate Polydor.
Reſpondent diuerfam effe rationem : Virgil. & alterius cuiufdam ,ex Gaffrido 1.13.bin .
quoniam in his ordo naturæ feruatur narrar Vincerx. Bellam . & quod exore Angl,
non vero in illo dæmonis Hymenxo , ducum Bauarix , & Saxoniæ acceptum RI.l. 3 ,
Hec refponfio friuota eft : nam ctia in narrat Sabinus :nec admodú diffimile ,
Not in
cafu noftro naturæ ordo , quoad phyſi quod de nobili Bagato narrant alij, ci , Maram ,
ca generationis præcipua principia ,fer cu defunctam vxorem ferret impatien- Ouide
watur, natura cnun duntaxatpoitulat , ve D tius : quadā nocte feminam redire , fc
ex viri prolifico femine , apte mixto re que refufcitatam dixiffe, & marito con
mini inufiebri,proles nafcatur. Vle.Mo dixiffe , & ex eoliberosfufcepiffe : qaod
ktor argumencarur, fecundú Conciliato que fuxurú prædixerar ,tande, conuicijs
tem , principiunn gignendi cft cor : ergo & blafphemijs non fe abftinente mari
demon illo feminenon poteft ad gene to , fubito munebriveſte penesillii dere
rarionem vti : quia deeſt virtuscordialis licta ,caruille . Dæmon fic nobili huic
calorem , vt oportet , tenperans. Refp. inpokuit , & aliunde fubtractos furto li
furea corde , fiuc a cerebro vis gignen beros fibi fuppofuit .At pofterins genus
di oriatur , fpiritus genitalis ipſi femini fraudis refero parrulos : quos nó ex in
cft implantatus in ipfa feminis ab huna cubis , fed per fraudem , quafiex laccu
no corpore decifione , dæmon vero E bis demonibus natos vulgo Cambiones
himc fpiritum cum calore fuo tantum vocant, & fcrunt adeo effe l'acte in fatura
conferuat.
biles, ve, ctiam quatuor nutricam rumis
Quidigitur , dīcat aliquis , etiamne exhauſtis
macilentiperfeuerene, ponde
Cx vro incubo , & dæmone luccaba la rofiffiniramé & taidé poft aliquotan
beri nafci poterunt : hoc nec Ægyptija nos euanefcane - Itali, a continuo vagi
him concedebant , nec ego crediderim 10 , Vagionesappellant :Germani, vt in
fieripuric. Longe enin plura hicrequi dicét ſupportivos cffe,naninant, Bech
semur , vt adprolis generationem par felbalg',vel Belchfeltindt dehisvide
tamquc longe pluramatres, quam pa- Spreng.2.p.mallei q.2.cap.7. Guilly Pa
ril
Liber Secundus 123

rif. parte vlima, de vniuerfo , cap.dcci- A bendi, & femen illud G fecundum fuif
moquinto ,Anan.lib.4. de natu. dæmo. let , fundum aquæ petijſler , non ſuper
Molitorem de Pythonic. mulier.cap.6 . nataffet . SicHebræi fingunt Ben . fy .
Talein arbitrorfuiſſe puerú , quemper ram ex filia leremiæ Prophetæ natum .
Galiciam , & Aſturias Hifpaniæ ante an Scd menciuntur. Ieremias enim virgo
nos decimoquinto . Mendicusquidam , manfic : Siinile refert Auerroes , & de
ſuinma cum defacione huneris baiula alia Albertus , Magnus de format. ho
bar : cum ex noftris eum quidam in ici minis c. 1. Minus incredibile eſt,quod Th.quoh
ncre repertum prope Aumen , vt crāſua {cribit D. Thom . poſle fortaſſis mulie- 6 - ATT, 18
daret,mifericordia niotus,retro ſe iniy rem ,abfq;miraculo ,& falua virginitate
mcntum fuftuliſſet,vix validabeſtia po omnimoda, concipere : ficut ( ait) di
tuiteum in alceram ripam exponere . B situs accidiſſecuidam puellæ iampube .
Paulo poft mendicus comprehenlus,fa ſcenti, quam propter pudoris cuſtodians
cetur eum puerumnon, puerum , ſed dia inletoſuo parer habebat :qui căinfoma
bolum , fulle , qui fibi promififfet ,om nio pollueretur f, emen eius admatricom
nes le ad eleemofynas ci conferendas filia defcendit , inde puella concepit .
pellecturum , quandiuſic circumferre hoc ſequitur, & àdæmonc idem præfta
tur habicu pueri morboſi, & faſcijsin ri poſſe, contendic Abulenfis com.inca .
uoluu . pic.19.Genef.
His conſentaneum eft , polle demo Item quæri ſcio ,an dæmones cum la
nes efficere , vt virgomente , o corpore gis nonnunquã exerceant præpofteram
permanens , non tamen fine virili femi. libidinem ſcicndum hoclatrunculatori
ne , concipiat Probatur : quia poteft vir C bus. Quidain ,vtpoft comp. Theolog .
gini dormienti & ignaræ aliunde fum & Antonin . 1.p.ſum.cit. deluxur. Ponzi
pruin serum , & fçcundumfemen , fine nibius , de Lamijs num.64. & Bencdic .
congreffu carnali,hymene, alijfve clau qui hosnon cicat lib.2.peccar.lum.6.8 .
Aris virginicacisincorrupcis, infundere . hoc omnino negant: ncque id compet
Vt autein in partu virginitas conferue tum confeſſione Sagaruin Hiſpaniæ ,
tur , hocdæmon nequit , cum enim ad Germaniæ , Galliæ : Icd delamijs Italiæ
hoc vera corporum penetratio requira id quali notiffimum affirmat Silueter
tur , quæ virtuti diuinæ reſeruatur : id , Prieras de Sirigemag. & Ananias lib.
1 fine ſpeciali miraculo , fierinon poteft. de nat. dæmon.fol. 148. & etiam , ab il
Propterca , cuin Caluiniftæ neganthoc lis affirınari fatetur Ponzinibiusſupra .
ſeptam virginalis in partu Chrifti Domi D Nimirum nihil adeofordidum eft,quod
ni claufum manfille : præcipuam certe non kaxsupro's ifte ſubeat, vt hominú
miraculi, & veræ virginitatis præroga animas cercioreexitio inuoluat,ideo of
Formic. tiuam tollunt . Exemplum quoque de fert cuique, quo illum capi pollo (perat.
6.10.los. Bambergenſi puella , quod recitat Ni Nec vllum ſcelus eft , quod fæxitta ho
derius , caute legendum eft , & de men ninum auerfetur. Poflunt itaque ludi
tisfaatum virginitate accipiendum car . ces,etiam de hocinquirere . Nec ratio
nis enim integritatem amiſerat per can vlla eft,quæ contrarium cóuincat . Por
dem copulam qua conceperat . Neca ro ſciat confeffarius, tunc videri eſſe du
viromulier cognofcipotelt , finc virgi plex crimen niortale , vnum contra ge .
nicacis iactura ,nec impregnari ,niſico nus, alterum extra vas naturale : & ideo
gnoſcatur . Scio quid multi fcriptores E grauius peccatum ,quam ficum dæmo
narrent de varijs,quäconceperint dun ne more humano , ac naturali commi.
taxat ex ſemine, quod inbalneo, in quo fcerentur
illz lote, prius fuerat effufum , ſed non Vlcimum in hac quæſtione dubitatio
credo , & videoid ctiam negari ab And. nafcitur , Vrrum vimagica fieri queat .
Laurentio lib.8. hiſtor, anatom . qu . 11. vi gigantes nafcantur,vel pigmes ?Quo
quia neque virtus attractiua matricis ad Gigantes Franc.Valelius d. capit. 8 .
tam a ſe longe queat vim exſerere, ne affirmarid ficri poffe: fi dæmones ſeli
que aqua folertiam habet , quam dae gant ſemen non qualecunque,ſed pluri
mon (piricuum euaporationem prohi mú, craiffiffimú c, alidiffimú , ſpiritibus
K afflucas
124 Diſquiſitionum Magicarum
affluens, & feriexpers : Id verò es faci'e A Anno 1516. in Mazareno agro cemeti
effe conquirere,deligendo homines ca tarios effodille cadauer hominis cubito
lidos,robuſtos, & abundantes multo re rú ftaturæ circiter 20.caput habcas dolij
mine , quibus fuccumbant : deinde & inftar, motares dentes ſingulos, vncia
mulieres fimilis conditioris quibus in rū supodus æqualſe,quos ait ) ſe vidif
cumbant. ſe . Penesſe alios eſſe non paucos, Melil
Et vtrifque & viris, inquam , & foe lis eftolorum gigantum , dentes , qua
minis,voluptatémaiorem ſolito afferen cernarú vnciarum : habere quoq ; ſe os
do, tanto enim abundárius ſemen emic humeri latiſſimum , & penè monſtruo
titur, quanto ( aie ) cú maiori voluptate fum alterius gigantis Hyccaréſis . Duos
excernitur: poterant vero illi voluptate ſibi molares alios 4. fingulos vnciarum ,
augere, & titillando plurimum , & imagi B. datos a Simeone Pigliono ,cadaueris 18.
nationi plurimra ad rem facicntia repre cubitorum propè Panormū , 1547. Se
fentādo , plurima enim pars venereorú quenti anno ibid. à Georg. Adorno ca
motuuin ab iinaginationc fluit . Quo dauer aliud cubitorum 20. repertum .
fit, vt religioſi viri, & Deo adeo dediti, Laxafisanno 1550. inuentum cadauer
ve imaginationé etiam compeſcát, eiuſ. cubitorum circiter 22. cuius caput 10.
modi motus non perſentiſcant. Robu . ferè circuitum pedum metiebatur . Ad
ftiergo , & grandes vt naſcerentur , ita dit multa fimilia, quibus fingulis recen
potcrant dxinones procurare . ] ſendis non eft,cur inhæream : illud no
Hæcille doctus Gmul Phyſicus, & Phi . cat ceteris etiam oflibus in cinerem con
lofophus, de eo quod fieripotuit præcla cactutandem abeuntibus dentes noftris
re, fed erronee, quatenus Gigantesillos C ſimiles, ſed maiores, integros, affigna .
SS putat ex dænionibus incubis & fuc tos, ſubalbos, & carie carentes reman
cubis ita procreacos, quod iam à Theo fiffe : quod etiá in dente illo Antuerpieli
logis improbatum docui. Nos inde fu olim vifcebatur. Hetruſcorum gigancú
mamus tantum non repugnare hoc de vetus quoddam . An. Pomponij Lethi,
monis potentix , & induftriæ . Nam Gi epigramma meminit , Britannicorum
gantes fuiſſe impudentis proteruię ſit ne Camdemus: aliorum alij . Ipſe D. Au
gare cu S.S.teftetur Gen. c.6 . & omniú gult. ſcribit ſe vidiffe in littore Vticenfi
Gentiū Annales ſimilia multa proferant. inolarcm dérem adeo magnum ,vt mo .
Diodor.li.s . & 9. Plutar.in Sertorio Phi luibus centum communibuspofletexx
Joftratus , in Heroic. Plin . Solinus, Ma quari , lib . 1S.deCiuit. Dei cap.9 Præ
rian.Scotus, & alij. memini me nonnul- D tereo quiz Franc. Patritius Dialog 3 .
la notaſſe aduerfarij in Senec& Trage de Hiltor. ex Heinone Eremica de Emi
dias: & miror Goropio Becano placuil phimis , & Gyginis reculit , quia fabu
ſe ,iam ardenter in ea quæ deAntuerpie lola .
fi noftro Gigante narrantur declamare. Regat de Pygmaos:poffe demonēeffico
Dentis eius magnitudinem ferre nó po re cauſis contrarijs adbibitis , vt ad 14
tuit , quid illa tamen , ad maiores niola ftam bismani corporisftaturam homines
res Siculorum Ciclopum , quos vidit, ap non perucniant, non eft dubitandum : fic
pendit penes fe ,inſignishiftoricus, Tho . enim videm us artificio humano , népe
Fazellus ,habuit ? Non iniucunda lectio potu vini adutti, & incluſione in ollis par
verború eiusopinor futura ciuib. meis , uis,pufillos illos carellos , delicias domi
vt hocantiquitatis patriæ cymelium fibi E cellar ū parari: & lucri auidi parentesim
ab homine Campinienfi tam facile ex piè certè, certis medicamentis efficiunt,
torqueri non patiantur . Prolixa plane vt filij puniliones naſcantur . Omninò
res eſt,adſcribam & decerbam breuiter. timcn crcdideriin , hac in re minimam
Ad Erycem montem anno 1342. cada quoque corporis humani quantitatem ,
uerin antro inuentum portentoſa ma etfi ignoram dari , infra quam ne
gnitudinis , cuius anterior cranijpars ali queat aniina rationalis potentijs fuis
quot Siciliéfium modiorum capax crat : vti , & efficaciter corpus illud informa
cuius etiam Bocacius fecit mentionem re . Quare ſcriptoribus etiam illis allen
lib.4. de Genealog. Deorum capit.68 . tior , qui licet agnoſcant cubitales , ſcu
trium
1 Liber Secundus.
123
trium (pitamarum homulos, quod Pyg- A cortum id quoque nec facis beneuolum ,
meos vocant , gruum hoftes , quospoft aur coſentiens cótextui. Reor omnino
Ariftotelein lib . 2.de hift.animal, c. 12. cuſtodu ſeu robuftoru ( vt vertút LXX . )
Philoſtrat. in Hercule dormicnte , Plin . mentioné fieri,led hos vocari Pygmaos :
lib.7.cap.2. Claudianus, luuenalis,Soli nó quod ftatura tales , fed, quia turrestā
nus, & alijdeſcripſere: camen merito ar altæ , vt viri etiã fortiffimi, & maximi in
bitrantur, cosnon eſſe veros homines , i.no verſantbus vix cubitales apppare
ſed bruta , vel monftra, & ad claſſem Si renc . fic vulgatam cum LXX . verfio
miarum referendos. Vide fi lubet, Gel ne, & cum Hebræo fonte conciliari de
lium lib.9.cap.4. Cælium Rhodiginum bere,nunc quidemcenſeo ; paratus ro
lib.4. lect. antiq . capit. 3. & Cardanum qui docentem certiora .
lib.8.de rerumvariet. & Lud . Viuem in B Depumilionibus his ex Nonnoſo ifta
cap. 8. lib . de ciuit.Dei, & Bonifaciuin Photius bibl. fol. 3 .. zo : papour
Simonetam lib . 4. cpift.c.io. Repertam PASOVII , 7qy Nurrósg , iDi glucogerlos
anno 16co . in Peruuia Nanorum pro Tây míswv XatlwrnXÓTI TO ', NOWE
uinciam inde fcribitur litteris P. Ruizij , βη, θαυμα κον ακεσαι κον έτυχε γερτίσι
quas anno 1601. legi. μορφίω μου κον ιδέαν έχεσιν ανθρωπίν
Necnegari poteltPygmæos fuiffe ; & ω, βραχυτάτοις δε το μέγεθος , και μέ
ftaturæ brcuſlimx.coligo vtrumq; ex dari The Xpiar,unose apoyar Siduou
loco Ezech.26. verf.11.Pygmai in tur μένους δια παντός του σωματος.παντο
ribus tuis fcio hoc aliter , & aliter verti , I rois aidpadi xongkwarzer reparar
& verſiones ponià D. Hier, ad eum lo σια και παιδαρια τι βραχύτερα των πα
cum : fed nofter meritò fecutus eft Aqui C pautoinded poor' yuleroi de avertes
5 ita vertente. Symmach . Medos ver mietti Tri Limpcã ra aid adgtpré.
tit, quod placuitTheodoreto ,Chaldçus καλυτων , οι προβεβηκότες υμοίως « ιδρές
Paraphraftes, Cappadoces. Verum . jeft 74 xaijaxis iуриль Лёв? inter "
de vocis radice , & ideo Theodotion ,nó ωτοχέδεανήμερον αλλακαι φων ωκεν
facis certus , qd 703 ſignificaret Hebræū μδυαιθρωgiilω, άγνωσον δε παντάπασι
D'ID gramadiin retinuit. Diuus Hier. τω διάλεκτον τοκετό σερίοικους απατι .
gnarus , 753 ſignificare cubitum bra
chij, feu menſuram cubitalcm lud.3.ver QV Æ STIO XVI .
fic. 16. vnde nos cubicalis vertit , Pyg
mæos, quorum hæceſt menfura ftaturę. De nocturnis fagarum conuentibus ,
Iccm D. Hierony. ad vocem Græcam D An vera fit earum translatio
Aquilz utendens, Pygmeos, nó accepit, de loco ad locum ?
vt nomen propriú ,led , vt appellatiuuin ,
quia interpretaturbellatores promptiffi- P rationibus,& conuentibus illas dun
mos quali deducatur eré tñs aupriñscu
ius vocis via interpretatio eft, pugna > taxat cogitatione animi, & Diabolica il
ſeu pugilatus, altera meſura cubiti, quod lufione intereſse :hanc fententiam cum
fequitur D.Auguſt. lib . 16.de ciuit . Dei Luthero , & Melanchthore muld le yvie Goderas
lm .
cap. 7. Hinc ortæ variæ interpretacio Čtarij tenu crun t: fed ,& Catho lici qui- Agri ppa
nes, quibus videb atur de Pygi næis illis dam , ex Hifpa nis ince gro libro quid am
impropriè dictis accipiendú ,quida com minorita Frat. Samuel, & auctor forta
miſcuntur,eos fuiſſe bellicofiffinos, vi- E litij fidei , eiuſdem ordinis , & Marti
fus acutiffimi,ſagittandi
& peritiſſiinos, mus,de Arles canoniſta , ex lcals Ponzi
& ideo illis turnú cuſtodia permiffam , nibius integro ferè libro , Bapt. à Porta
fic Dioniſ.Carthufian.Verú id vndc pro lib.2.fuæ Magiæ Naturalis ,& cuiustem
bant? certe vix credendum ,potuillceos pores res nondum fatis explorata erat
lorică iaculis fuis penetrare . Aliud itaq; Alciatus lib.8.Parerg.capit. 22. ex Gallis
fatisingeniosè cómentus Liranus,robur Duarenus; Aerodius , & Mich .Monta
Tyri deſcribi, & municionú eius, tale, ve nus. ex Angelis olim loannes Salisburia
ctiam à pumillisiſtis turres defendi po fis libr. 2. Polycrat. cap. 17.in fi.ex Gere
tuerint cótra hoftes potenuiffimos . Có manis, idé vult Phil Camerar. extrema
к 3 сар .
124 Diſquiſitionum Magicarum
cap .72. operæ fucceffiux, & Vlriccus A fuiffe dicamus': Gi fola nireremur præ
Molitor Python ,mulieribus c . 8. & hoc ſumprione , nunc non illa mouemur
ſe fencire ſubindicat Leonar. Vairus li.2. fed vnanimi omnium ætatuni , & natio
de faſcino cap.13 . Sed nituntur arguiné num , & vtriuſque fexusetiam Ecclefia
tis parum vrgentibus. Quid enim tolif fticæ functionis , & ordinis nobilium .
ncid afferitur a mulierculis,vtexcidir Al reorum confeſſione; contra quam nul
ciato ? vnde igitur tot quotidie viri do la vim habet præfumptio . Michol pa
eti, clari , & fecundum fæculum pruden tris ſatellites decepit in Dauidis locum
tes, idem fatentur , puniunturque ? Age fubftituta : ſic etiam poteft, & foletdæ- Reg.196
fint fæpè , qui a dæmone illudantur , mon affumpto corpore, & in lecto lo .
fenfibus internis externifque vinctis , cato decipere mariti. Nam ftrige ad có
lib. 7. do & fepultis , phantaſia etiam forte , B uentum profecta ,ne marius eain abel
Genef.ad læſa perturbataque : age, queat diabu ſe depreliendat , folet eú confopire , vel
lit.c.ii. fus lelis corporis viribus , & animi facul quid aliud ſupponere, quod earum fup
Epift.2. tatibus plura homini perfuadere , quam pleat, vt maritus expergifcens vxore ef
ng.Nebr. fe putet , docetur hoc actis iudiciarijs .
vel vini copia oppreſſi, velinelancho
lia ægri lele videre arbitrentur , vt do Quædam inquiunt conſtrix Forpachij
cet D. Auguft. fint fanè tria phantafma Cal. Sept. 1987. id ſe lepe feciſſe proda
tum genera, quod ab eodem optimè no dit,atq ;adfoprendum rali jomno mari
tatum ; quid cum poftea ? quid aliud , ex tu ,fæpenumero illi aurex vellicale, dex
his inferre queas , quam poffe fagasde tra manu eò priusillita vnguine,quo viã
cipi , femper autem illas falli hunc non ad huiuſmodi conucnius affectans fole
confequitur. Nec amplius probas quod C bat ſe ipſa inungere: Eler vxor decani in
Bpå 101. ad Euodium fcribens , de patofis Ottingem.codem loco die,infantiscul
idem prodidit : facemur enim tunc ani citram : Sichen May a Speirchin [co
mas non emigrare ex corporibus , & pasſuppo/uile memorauerunt poftquam
Bodinum , id aufum aſſerere , detefta clentnomen fut demonis prefane fic que
mur : fatemur fæpè fenfuscorporeos pla maritisfucum læpe fecille. Hamburgij
neconfopori , adeoque efficaciter has Non . Iun 19. Maria vxor Jarioris
imaginesobuerſari, vt expereiti credát in MerzerEſch . ftramentorum talcem
fe audiuiffe, vidiffe ,& feciffe , quæ nun velui unguineinfucatun qui fanm ,
quam contigerunt. Nec ignoro exem atque ipfadomum effe reuerfa euanefcc
pla multa humusdeceptionis ; yt de reo , rei. Catharina Ruffaupum úamonem ,
quife in Dicis regia fuiſfe diéticabar; Ge D fua accubatione elujmouth vices aliquan
nadio , qui ſe choris beatorum interfuif dogelile declaramit ] Hæc Nicen.Ro
Alex ad fe putabat :de Platonico Philofopho ,al nigius d.lib.I.C.12 .
Genea .l teri in fomnis apparente , cumq ;docen Obicunt præterea D.Aug.lib.de ſpi
dier te : de patre , qui clara luce filiam fuam ritu ,& anima c . 28. vbicaden ferè ver
D. Aug. videns , ſe vaccam cernere putabat . ba habes , quæ in cap. Epifcopi 26.9.50
de op.ro: Nec vrget , quod corum corpora inuen vbi qui huiufinodi nznijs anicularum
Dang ! tafit fæpenunero eodem loco iacen fidein præbent, Itidentur excommuni
wit. Der tia , nec inde mota fuiffe , vt de varijs cari. Hic canon Achiles elt aduerfario
SAP.18 . narratum ab Olao , Totato , Grillan rum , hunc vrgent , hunc intorquent .
vita S. .. do , & alijs ; & hucpertinensilladin via Reſpond . libr. iliunn non effe D. Auguft.
ta D. Germani , de mulierculis conui- E nec etiam D.Gregori , cui tribuit loan
uantibus , vt videbantur , & tamen do nes Beerzius Carmelita , in 1. præcepto
mi repertis dormientibus ; & quæ hu expofit.4. Cap. 4. fed Hugonis Victori
iufinodi alia.. bis enim nihilamplius pro ni, vel Hugonis Eteriani: & cuiufcunq;
batur , quam decipi aliquando bas mu fit,non efle aliã eiusfententiam , quam
hercolas . Sed fen perita fieri non pro predict Canonis . Quidam eleuant au
batur , Vim quidein aliquá hrberet ar Etocicareni Cancnis, quia ſit concilium
gumentatio illi Alciati qui renus ; cur canrum Prouinciale quod errare potue
non porius in conueniu Cacodemone nr : fed mihi non placet co confugere .
loco mulicris , quam in loco cú marito Ahj negant eſſe ConcilijAncyrani, cd
quod
Liber Secundus.

quòd in Concilij huius exemplaribus A ratæ perſonæ : quid corporea resfict


Græcis , aur Luinis hodic non exſter : quit euaneſcere . Refpond. Sagas, qu
verum neque hæc folutio mihi placet : conuentui interfuerant, non cuanuille
quia Canon repericurin quibuſdam an fed præſtrictis cernentium oculis , alu
siquis collectionibus Conciliorum , & dæinonibus celerrime aſportatas fuiffe
in Damafi( fiipfe auctor ) Vitis Ponti & ficdici euanuille , large & impropri
ficum , & in Decretis , Burchardilib.1o . fumpto vocabulo pro , defierunt vide
cap.1 . & luonisp. 1 1. cap. 30. & reten ri. Nequehoc diſſimulandum ,videri,
cus fuit in Decreto Gratiani iullu Grego Alciatum velle , non poſſe dæmonem
rij XIII . Pontific.correct. Malo cum corpora loco mouere : idcirco eniin co
Turrecremua ibi , Victor .numer .32. tendic non fuiffe Chriftum Dominum à
Baſino , Alphonſo à Caſtro , & alijs re- B Diabolo in pinnaculum templi , & mor
Spondere, quçdam inillo Canone narra tem excelſum ſublatum : quod confir
ri , quæ per naturam rerum a dæmone mat auctoritate Origin. homil. 31. in
perhci non poffunt, vtalloqui, & coram Luc. & D. Hieron . in Matth . & teme.
cernere Herculem , & Achilem , qui ſunt re credidit hoc dicenti Alciato Phil.Ca
in inferno : item equicare ſuper veras be merarius operæ fucciffi cap.72.Sed po
ftias, quæ tanta ſpacia tam cito , & per ae ſtea docebolonge plures Patres contra
rem conficerenequeunt : item equitate rium tenuiſſe : imo . D. Hieron. nihil
cum Diana vel Herodiade, cuin nec vl habet, quod pro Alciata faciat. Orige
la fit Diana Dea ,velfuperftes nunen , neseiaperte refragatur.nam verba mu
nec Herodias illa falcatricula vllibi in ter tilata citat Alciat. obiectionem ponens ,
risequitet ,in inferno cruciata : item a- C reſponſionem Origenisomittens.
gnoicere vllam diuinain naturam , præ Obijcitur etiam experientia , quod
ter Deum . quare huiuſmodi afferere ; inuncta , aliquando non translatæ ,ſed
reuera hçreticum eſſer . Alia vero in eo . repertæ iacentes eodé loco , vbi feinun
dem Canone memorantur , quæ nec xerant: hoc de yna Alulenfis , de tribus
ferum naturæ repugnant, nec vires San vel quatuor teſtaturSpineus , de alijs
canæ ſuperant, vt elt hocipfum , de quo alij . Refpond. cum Spineo cap. 30. &
nunc agitur, & talia non negat Canon 31. huius reivarias elle cauſastú ex pat
poffe contingere, ſed tantum indicare
te Dei,cumex parte dæmonis . Expar
voluit , non elle credendum ſemper ea te huius : quia quando ipli vtilius eſt ,
au TOPCECT contingere; ſed aliquan tunc ſagas decipit, cas loco non mouch
do imaginationis vicio tribuenda.vera D do: vt liciudicibus , & principibus per
itaq; Canonis explicatio eſt , eos hære fuadeat falla elle, quæ de talibustranſue
feosdánari,qui lagis aflerentib . credut : ctionibus feruntur, atque ita iuftitiæ exe
hæc omnia pofteriora cú prioribus libi cutionem impediat: pactü ergo fruſtra
cóungere ,prout illæ narrabant. Sufficit tur , quandomaiorem humano gene
enim opinionis alicuius damnationem ri perniciem inde fperat : pactum fer
partem eius aliquam fidei contrariann uat , quando Deusei permittit , & ipres
elle , quia veruin eſt exintegra cauſa , ſperat le ficplures illaqueaturum Q . uod
falfum ex quouis defectu . Atque ica in ad Deum , linit vt plurimum , fic exi
terpretor dicta Doctoris Nauarri fatis gentibus hominum peccatis,Diabolum
perplexa locutione non paucos decipié pacta cum Magisinita feruare :aliquan
Cl!. Ma is. Vnde apparet neque Canonem il- E doimpendit, vt quando iudices curio
ab.nu.38. lum , neque locum Hugonis repugnare ſitate mouentur ad huiufinodi explora
communi ſententiæ Theologorum , vel tiones : vt fic iudices in peccati pönnin
Quæfitorum , & Iudicum recepræ praxi. confundant , & quafi excæcentur .
Sed de hoc Canone agendum copiofil Vtrumque iuftiflime. Ex ijſdem cal
fime lib.g. fis nonnunquam , vul dæmon , & hoc
Denique argumétatur Alciatus:Con ei Deus permittit , ipfa loco mouere , &
uentus huius perſonæ omnes interdum , proipfis fimulacrum carum illic relin
nomine Ieſu pronunciato euauerunt ; guere, vt putentur non translatæ , fed il
cantitaquc phantafticæ ,& non corpo dic remanfiffe ,
K5.4 Se
126 Diſquiſitionum Magicarum

Secunda orgo opinio eſt, quam ve- A {petus. Sed accipite verb : Hyppolyti:
riflimam iudico : Nonnunquam vere fa Tunc iniquus ille clato animodæmo
gas transferri à damone de loco ad locú , nes ſuos congregabat humana ſpecie
hirco vel alteri animalı (phantaſtico, vt ( nonne fic in conuentibustripudiant ,
plurimuin ,hoc eſt dæmoni allumenti , & commiſcentur cum ftrigibus ? ) &
& formanti corpus aereum, vel etiá ho cos , qui illum ad regnum inuicaruntfa
minisin forma , eas aliquando ternas , ftidiet; animaſque multas inquinabit ,
quaternaſve fimul afportanti ) vel aruna quippe Principes eis conftituet ex de
dini vera ,/coparumue baculociiam ve monibus .) Facit quotidic Diabolus fu
ro , fed acto , o ſubleuato a demone ine perior , dum fuum cuique ſtigum dæ
quitantes, corporaliter conuentui ne monein magiſtellum attribuit . Tertul
fario intereſe . ] B lianus libr. de anima cap de fomnijs,
Hæc fententia eft multo coinmunior affirmat , domus quoque hominum de
Theologorum , immo & luriſconſulto monijspatere, nec tantum in adytis, fed
sum practicorum Italiæ , Hifpaniæ ,Ger etiam in cubiculis homines corum ima
maniæ , inter Catholicos , tenent etiam ginibus circumueniri . ] Videre nunc
fcribentes plurimis . Alb . Magus apud quo pacto hoc myſterium iniquitatis
Cantipratenfem lib . 2. cap sz . part. 19 . operetur iam oliin . huc enim arbi
Ciruelus de ſuperſtit. part. 2. capite 1 . tro referendum , quod abs Guilhel
Guilh . Neoburgenſis mox citandus . mo Neubrigenſi in hunc modum tra
Turrecrema. fup. Grilland lib.2. de for ditur .
tileg. quæſt.7. num.8. vbi fatetur fe fen In prouincia Deirorum haud procul
tentiam mutaffe . Bafinus de artibus C À loco natiuitatis med . ] res mirabilis
magic. propof. ,Remig.l.1. Dæmone contigit , quam à puero cognoui. Eft
lat. cap.1 +24.29. Auctores Mallei non vicus aliquor à mari orientali miliaribus
vno loco , Penna in Direct. Inquiſicor. diſtans iuxca quem famoſæillæ aquay
p.2.commení.68. & alij. Pet. Dainianus quas vulgo Viple vocant. Ex quo vico
epift.4.c.17. & recentiores medici , vt rufticus quidain ad falutandum amicú
Roncleus mox citandus, l.2 . de morbus in proximo vico commorantem pro
vencf.c.8 . & l.z. c.8. Celalphinus inue fectus, multa iam nocte minus fobrius
ftig.dæmon.ca.20. & Theologi crebro “ remeabat . Et ecce de proximo cumu ,
numero hoc efferunt , rē diligentiffime lo , quem ſæpius vidi , & duobus , vel
difcutienxes,loan.Dodo.in Apolog.co tribus ſtadijs à vico abeft , voces can
tra Fra. Samuelem , Guil. Pariſien par. D tantium , & quafi feftiue conniuantium
vk.de vniuetſ.cap.23.Siluefter in verba audiuic. Maritus quinam in illo locofo
hærefis,nu.z.Abulenf. in 4.cap . Match . lemnibus gaudijs intempeftæ noctisſi
9.47. Becoz dict.capito 4. Vict. vbi fupra lentium runperent , hoc ipfum curio
$ Caictan . z.z.quæft.98.art.3. Alphonſ à fius infpicere voluit , videnſque in bare
Caftro lib.z.de iufta heretic.punit.c.16 re cumuljianuam patentem aceeffit,&
Sixtus Senenſislib.s.bibl.annor.73.Cre introſpexit ,viditquc domnum amplam ,
fpetus de odio Sacanæ difcurf. 15. lib . I. & luninofam , plenamquedikumben
Sebastiaraus Miche , in Pneumalog. An tibus tam viris , quam fæminis s tan
glez. in z . quæſtio - vnica de arte Magi quam ad folennes epalas . Vaus au
ca, artic. quasto diffic .f.Per Binsfeld tem miniſtrantium cernens ftantem ad
dict.operisconcluf. - Spinus contra E ortium , obtulit illi poculum . Quo ille
Ponzinibium , Ananiaslib.quaito , de accepto , conſulto noluit bibere , fed
Natur.dienos.Ernonne Antichriftite effuſo contento , & continence reten
poretales conucntus agnofcit fururos to , concitusobijt , factoque tumultu y
D. Hipolyt-Martyr.lib.de confuinmar. in conuiuio pro ſublatione vaſculi , &
feculi, haud longe princip. hosnouere perfequentibus eum conuiuis, pernici
Leges Salicæ , vtpatet ex.lib.17. Et Lam Cate iumenti quo vehebatur eualie , & 1
bertas Darixus Caluinianus fcribie Geo in vicum cum infigni fe præda rece «
meux"CONUENDIM -eke ordinapium prou pit . Denique hoc yafculum materiæ 1
Alumman odom , cxcorefcrtCics incognica caloris
, infoliti , & formæ
info
Liber Secundus.

infiratz Henrico ſeniori Anglorum . A ei , tanquam maritus vxoris fæpè acce- ,,


Regipro munere oblacum eft : ac de dunt ad congregationesillas,vbi maxi
inde fratri Reginæ Dauid , ſc. Scotorum ma mulierum numeroſitas cógregatur, »
Regi, contradictum annis plurimis ,in & nó vident illa inmente,aur intellectu,
thefauris Scotia feruatum eft , & ante auc in apparentia, ſed in vera , & naturali
annos aliquot ( ſicut vereci relatione forma accedunt ad loca prædicta , hoc »
cognouimus ) Henric. II. illud afpicere modo , & ordine . Videlicet, quia primú ,,
cupienti à Rege Scotorum Guilli.refi per vnum , vel duos dies antequam fiat ,
gnatum .] congregatio,intimatur fibi per dæmoné
Libro 1. Regum Angl. cap. 38. tales illum , qui eft adipfarum cuſtodia conſti ,,
montium rccellius, vulgus folitum nomi tutus qualiter nocte tali , & tali hora ſe »
nare montem Veneris,qualem tradunt præparet ad veniendum ad ludum : qux »,
B
etiam in Italia prope Nurſinum lacú el mulier, fi haberet iuftam caufam impe
ſe, vt patet ex epift. 46. Aenez Silusj. Si dimenti, deducit , & auditur, dummodo
mauis exempla recentiora ,& clariora , ſit caula vera ,& excuſabilis , quæ legiti- »
Rober.Gagui.Generalis ord . S. Trinit. me excuſare poſſit: alioquin di fingerec
lib.10.Hift. Franc.ita ſcribit , Quotêpore habere caufam , quæ nulla eſſet , vt non »
Guil. Edelinus Theologus Doct.S.Ger accederet , non deferebatur inuita , fcd
mani de la Hara prior, apud Ebroica , remanebat in domo ſua : nihilominus
ad perpetuü carcerem damnatus eft ab pro poena fui mendacij adeo forti:er tru
falſa religioniscrimen. Nam cũ illuftris ciabatur à dæmone, & in méte , & in cor ,
cuiufdam femin amoribus teneretur, pore maximis, & cótinuis doloribus, &
neq; eius cöſuerudire fruifacile poffet ,de
C ægricudine intrinſeca , vel extrinfeca tā
monē patronum fibi adhibuie, cum in toruiter vexabatur , quod die noctuque
nihil penitus quictis haberet, ſed ſemper
arietis fpecie adorauit, à quo poftea do
tribularetur, & omnia , quæ ipſa ageret ,
&tusſcopa ſumere,arq;inter femora equi
cuanefcerent, & perirent in fieri : adeo ,
tisinftar ponere , breui memento quo vo
lebaiſe traducebar.]InterſtrigesAuenio quod neceffe fuit , vt cor mala cellarent ,
néles,(vt narrat Mich. Pneumal.ſch.6 .) peccatú fuum fateretur, & promitteret,
puer capcusfuit , quiiudicibusnarrabat's etiam medic iureiurando : quod am
fe à patre in Synagoga ( licconuentū vo plius non recuſabic accedere . Cuin ve
cant) deductú ,& ibividiſſe patrari mul to promitteret acceffura , ftatim aduc
ta nefaria, & horrenda , itaq; conterritu niente nocte , & hora , euocabatur voce
D quadam , velut humana ab ipfo dæmo . »
muniuiffe fe fignaculo crucis, & dixiſſe :
rei ? fimulque cum dicto
Iefu ,quid iftuc ne , quem non vocant dæmonem , ſed
turbain totam diſparuiffe , & ipfaine' Magisterulum , aliæ magiftrum Marti- ja
foluin ibi deprehendiſle : poftridie do . nettum , fiue Martinelluin . Quæ fic »
muun rediffe , quæ tribus a Synagogas euocata ,mox ſumebat pixidem vnctio- »
miliaribus aberat, & puremad iudices nis, & liniebat corpus fuum in quibuf
detaliſſe. Vnde , & puero in vicinia no dam partibus, & membris , quo limito »
meri inditum Maſquilon ( hoc e.par exibat ex domo , & inueniebat femper »
$ hus fortiarius ) luncque puerum , cum magiſterulum fuü in forma hirci illa ex- »
» ipfe Michael 'ifta fcriberet anno . 1582. pectantem apud oftium , ſuperquo mu- »
adhuc Auenionicaptiinan fulle . Aliud lier ipfa dixit,quod equitabat, &applica . »
» conteſtatius aecipe ex Grillando , cuius E re folebat fortiter manus ad crines , & fta »
» verba non pigebit ad fcribere , Quo tim hircus ille adfcedebat per aerem , & »
* ( nempe homagio ) factoſtacim vnum de breuiffimo tempore deferebatipfam vf- » »
» monem'coſtituit ( ipfe princeps Demon ) que ad nucem Beneuétanam , & ibi fua-
* ad cuftodiamipfiusiiieris, quarn nu liiter deponebat, & c . ] reliqua etiam te
» quam relinquere debeat, fed illi inferui fert conſentanea his, quæ alij cicáti DD .
» re in omnib . quæipfa cupiet, & quotief fcripferunt folere in conuentu contin
» cunq;contigerit ad lodos accedere,hoc gere . Nam præcitati Theol. adferunt,
» ipfeintimabit mulicri, & illam deferee, & varia exempla,& eonfefliones reorum ,
» instruct . qui quidem dæmon affociatur Quæ omnes conueniunt in corporali
128 Difquifitionum Magicarum
delatione,modo , & cæremonijs conué . A in altum iactis, nec capite in anteriorem
tus, & alijs circumftantiis: Quarum præ parcein prono , fed refupinato , adco vt
cipuas ſummatiin hic exſequar,additis , mentuin ad cælum feratur , tum cande
nonnullis, quas accepi à Peir.Orano, V. lis piceis oblatis , vel vmbilico infantuli,
Cl. mihi doctrinæ, & integritatis nomi adlignum homagijeun in podice oſcu
ne(vt fratre)caro , quipręfuit anno 1597. lantur. Quid ? quod & millæ facrificium
& 1598.Quæfitoris, & Iudicis functioni aliquando per fummum ſcelus, æinulá
in Stabulenfium ſagarum , & Lamjarum tur , & quæ luftralis , & fimilium rituum
cauſa . Quoad baculum notat Scbaft.Mi Catholicorum ? lib.3.ex viri eruditi,ſena
chael.d.operis Schol . 7. Abrah. Ezræ fi roris Clariſſimi Raymundi narratione
lium Leuit.cap.19.prohibitionem malefi oftendam , Inſuper liberos duos Diabo
cijſicinterpretari,Nonfacetisexperimē B lo illicotterunt, vt annis fuperioribusma
laper figuras,per baculos, per opera , per ter Cunonis Rouerenſis , apud Binsfel
motus perdies, per horas. & his verbis dium ; & anno 1458. quædam alia tres
pleraque ſolemnia ftrigum comprehen liberos ſuos apud laquerium , c.7 .ſed in
diſſe.per figuras intelligere circulum , de quinatiilimuin ſacrificiū idoli Moloch ,
quo iã egimus, per baculum , virgas qui fecundum vtramque interpretationem ,
bus vtuntur adinaleficium hoftijs, & nequiter & crudeliter repræſentant ; cũ
alias quibusin paßtoma's e , & arundine proprios vel elienos filios dainoni ofte
ſeu ſcopæ haftam cui inequitant transfc runt, & occidunt; aut femen ipſum pro
rendæ :gauderc autem virga Diabolum , fuſum ei dicant, vtfceleratiſſimusille ma
vt imitetur virgam Mofis iniraculorum gus, qui cum muliere in templo venere
effectricem , vel aliam illam Aoriferam C exercensſemen ſacro ſchriſmatimiſce
Aaronis.Hunc baculum porro inungiſo bat, quod narrat idem laquerius flagelli
lere vnguento confecto ex varijs rebus falcinar.fol.58.autdenique commune
inſulfillimis, inaxime ex vnguine infan fumpta lacram hoſtiam ,in ore afferuatā ,
tium necatorem , quanquam aliquando & excractam ,dæmonioblatam , corain
non baculum , fed vel crura , vel aliasſui eo pede conculcant, vt multæ itrigesin
corporis partes illinunt , vt patet ex ver quirente laqucrio confeffæ fuerunt.c.8 .
bis Ghirladi ,& ex fententia Auinionēli , His , & fimilibus flagitijs, & abomina
quam exhibebo totam lib . 5. Poflet fine tionibus execrandis commiſſis incipiút
vnguento :ſed hoc vuit copioſum adhi mcntis aflidere , & conuiuan de cibis ,
beri, vt quam plurimos infantes interi quos demon ſuppeditat,velijs, quos fin
mant, opinantes fine hac pinguedine le D guli attulere: Interdum tripudiant ,ante
ad conuentum deferri non pofle . Indi conuiuium ,interdum poft illud.folentdi
cio eſt, quod prima vice dicit fufficere uerfae menfæ efle, tres vel quatuor cibis
vnguentum commodato ab alijs acce interdum delicatiſliinis, interdum valde
ptum ,poftea neceffariú cffe , vt ipfemet inlipidis , & inſullis onuftæ ,quibus pro
ſibi illud ex infanticidio præparent. dignitate;aut opibus,finguli locantur, ali
Sic ergo iniunctæ folent deuchi inſi quando fuus cuique dæmon adlidet ,ali
dentes baculo ,furcæ ,vel colo,vel crenia quando malefici vna ex parte, & ſuus
thræ , impoſio vno pede , velinſidentes cuique dæmonex aduerto . Necment
fcopis aut arundini , vel tauro , fui hirco Tua deeft benedictio cętu hoc digna ,ver
autcani (quorum omnium exempla pro bis conftansplanè blafphemis , quibus ip
didit Reinig.l. 1.cap.14 .) Sicinquam lo- E lum Beelzebub , & creatorem , & dato
lént ad ludum bonæ focietatis ( ve in Italia rem , & conferuatorem omnium profi
vocant ) conuentum deferii vbi ignis vt tentur:eadem fententia ex Adionis Gra
t
plurimum aceenſus,teter & horridus.ibi tiarum , quin ſubdunt menſis ſublatis .
dæmon conuentus preſes in folio fedet , Legiformulas,manu tamofiflimicuiuf
forma terrifica: vt plurimum hirci vel ca dam malefici notatas . Conuiuio inter
nis : ad illum accedere adorandi gratia , ſunt facie interdum aperta, interdum ve
non eodem modo, interdum complica lata larua , linteo , velalio velamine , aut
dis genibus ſupplices interdum obuerſo perfona.licetiam perfonaci frequentius,
tergo ftantes , interdum cruribus etiam poft conuiuium quiſque dæmon ſuam
quan
Liber Secundus. 129

quam cuſtodit diſcipulam manu prehen A vtaudeāt,vel quia tebuioresſunt adhor


dit; &, vt omnia fiant ritu quain poflunt ribilem illum Satanæ contactum in cor
abſurdiſlimo , dortis inuicem obuerfis , pore affumpto ferendum , horum enim
& in orbem iunctis manibus iactantes vnctione fenfum obftupefacit aliquan
capita more fanaticorum ,choreas duce do , & miferis perſuadec vim vnguento
re; nonnunquani candelas accenfas ma ineffe maximain . Alias autem id facit ,
nutenentes,quibufcum antedemonem vc ſacroſancta à Deo conſtituta Sacra
oſculantes adcrarant, & cantare felcen menta mimice adumbret , & per has
ninosin honorem dæmonis obſcæniffi quafi ceremonias fuis orgijs reuerenti :
mos, vel adıympanum fiftulamue fedé. & venerationis aliquid conciliet . Nihil
tis alicuius in binida arbore ſaltare , om verò ad translationem conferre vim vn
niaque ridiculè , & contra ceterorum mo B guenti, velinde patet, quod etiamfi , qui
rem per ere.cum fuis amalijs dæmoni Itacuto conuentustempore ex curiofita
bus fædiſfimè commiſceri. Quando fa te quadam cupientes conuentui intereſ
crificia fiunt, fieri folent ftatim initio pe fe fc vnguento illinant ,& reuera per ae
racta adoracione : Sacrificia camen etiá rem co deuebantur, (Dco id , vt inulio
extra conuentum fæpè faciunt.Denique ties probatum , ad puniendam incredu
addunt, quemque narrare fua ab vltimo lam curiofitatem cam temerariæ auda
conuentu facinora ; quæ quo grauiora , ciæ permittente ) tamen fi quis fide fir
& magis execrandi fuerunt,eo collauda mus,caritate armatus,ad fraudes dæmo
si vberius:li nulla ſint, vel non fatis atro nis reuincendas, diflipandafque ad fidei
cia , Verberari ſegnes atrocifline,a dr veræ confirmationem , eo fe vnguento
mone, vel a malefico quopiam feniore : C inungeret , proculdubio ( vt rccte Binf
vltimopulueribus ( quod aliqui fcribunt feld . ) nulla ſequeretur translatio.quia
elle cineres hircı illius, quem dæmon al hic onine pactum cum demone ceffat
fumpferat, & quein adorarant, ſubito co neque id Deus eflet permiffurus. Et pro
ram illis flamına abſumpci) vel venenis pteica , quando extra conuentuni defti
alijs acceptis ,fæpè etiain indicto cuique nata tempora feſe inungerent fagæ, non
nocendi penfo , & pronunciato Pſeudo auolareni , nec auferrentur ; eo quod id
thei demonis decreto; Vlcifcimini ves : pact.e non fuerunt . Sciunt hoc , & ideo
alioqui moriemini: vt agnoſcas tegem non priguntur, nið audito conuentus ſi
Caritatis legi contrarian.:ſuas quemque gno ; aliquandomoncotur à fuo Marti
domos :ſi propè fint pedibus , fin distan nello aliquando à vocibus præteruolan
tiores , vr aduecti, repetunt Conuenitus D tis comitatus Sagarum Reginæ ,aliquan
vt plurimum ineuntur vel noctis medie do aliter,iuxta Spineum c.30.Sunt camé
ſilencio, quando viget poteftas tenebra quidam malefici, quiex peculiari pacto ,
rum , vel interdiu meridie , quo funt qui ad certum quoddam fignum , fiue vo
referant illud Pſalmiſtæ notum de de. ) ctionem ,fiue pilei, aut palli pofituramn ,
nionio meridiano , & Abenezra fcribit à fiue quod aliud, quando volunt, alio de
magis certos dies, & horas obſeruari. feruntur : ſed quod dixi frequentiuseft.
Noitræſtriges vidétur,in diuerfisregic His politis.
nibus , varios habere ſtatos dies. In Ira Probatur hæc translatio corporea , pri
Lia frequentant noctem quæ feriam fex mò quia nö poteft dari quidquam quod
tam præcedit . Sic Comanus in lucerna) cam reddation poſſibilem . quid defit ?
idque circa noctis medium ( vt ait Seb. E non deeft corpus mouens , nam diabo
Mích.ſchol.7.) Lotharingicæ ftrigescón lus corpus affumit, nec adeft ,velobſtac
ueniunt noctibus , quæ præcedunt feriá corporis moti reſiſtentia , vel grauitas ;
quintam,& diem Dominicum , tefte Re quia longe maior eſt vis demonis moué
migio li. 1.cap.! 4. apud alios legi noctė tis, quimontes loco mouere poſiet , nec
que præcedit feriam tertiam . obitar celericas motus ad locum remo
Poffer dæmon eas transferre Gine.vn cum fpacio temporis breuis:hoc enim va
galepri vſu ,{ ve dixi, ) & facir aliquando : let efficere agilitas, & vis naturæ angeli
fed vnguéto mauulvti varijs decaufis . cæ , iuxta D. Auguſtinum ,& B.Thomá.
Aliquando quia cimidiores funt lagi,qua nec Deus id nonpermittir.exftant enim
per
130 Diſquiſitionum Magicarum
Aug.l.de permiſſionis innumera ferè exempla A ge, quod in quam partem pileum vertel. 1. hiſt.
diuina
demon ,c . quædam etiam S. S. clariſſima. Citant ret,in cam ſubito abſportaretur regioné, Angl.p
3.76.1.p. nonnulli primo loco Chriftumn Domi auctor eſt loann . Magnus Gotthorum nius con
9.110.25. num bis ſe palſum fuiſſe à dæmone tran Suecorumque hiſtoriographus lib . 17. ped. hift.
3.Mat.t. ſportari, quod de malo ſpiritu accipiunt Berengarius hærcticum , & Magum ea. Brit .
v.8.Luc. Origenes" Ambroſius Chryfoftomus , dem nocte Romæ fuiffe ,& in Turonéfi in dem an
Macchi. nales hos
Auguſtinus Gregorius , Strab . & alij : Eccleſia lectionem decantaſſe tradidit
memoras
0.20. 24. hoc exemplo non vtor , quia licet multi in Chronico Nangiacus.Anno 1045.re de Olive
& c.2.v . patres indicent per aerem Chriftum à fert N.de prodigijs ,in Anglia quandam rioMali
14.6 20. dæmone volantem raptum , deportatú veneficam a dæmonc palam equo ni
li , guem
que fuiffe;magistamen placet,cum Ori gro impoſitam ,& peraerem abuectam . Naulle
gene, & Euthymio , ductum duntaxat, B cui fimie exemplum de Matiſconenſi rus
& præeunte diabolo fecutum Chriftumn Comite , ex venerabili Petro Abbate , Vincen
fuille , & fic in pinnaculum , & in non Cluniacenſi, lib .ſeq . refertur .de vetula cius. El
meri ve
tem aſcendiſſe ; quod aperte diuus Lu exlebere falticante, Cefarius lib.II. mira cah
Hefolus cas inſinuauit : nec obitat Diuus Mat culor.ſub fin . de maleficijs Atrebatenfi- pite Mal
Lonas,in thæus ,nam wupendulávesy non raro fi bus Meierus egit anno 1459.chron.Flan lerom me
March, gnificataflumere ducendo tátum ;& fic driæ . Vincentius ex Petr .Damiano re lef.p.s.
Marci s. hoc loco quoque interpretantur homi fert de quinquenni puero nobiliffimicu 3 .
V.13.MAI
th.8.v. nes erudici:ideo iftud exeinplú non mul iuſdam viri; qui puer, monachus factus,
320 cum vrget.Secundo loco adduci lolet:dę quadam nocte abſportatus, mane reper
mones ingreſſos porcorum grege , cos cur fuit in priſtino clauſo , & interroga
in mare præcipites egiffe. firmioradhuc C tus,dixit; fe per quofdam ad magnü con
locus eft , quem tertium ,adferunt, nem uiuiem delatum , & comedere iullum , &
pe Philippuin Diaconum à fpiritu ex de poftea per ſuperiora priſtino immiſſuin .
A2.8. v. Certo in Azotum delatum , & Hibacucu j'aul Guill.lib.2.de Sortileg.qu . 7. narrat
26. 10. capillo in Babylonem translatum ad Da anno 1524. fibi vt inquiſitori oblatams
Dan. 14. nielem .Adhxcloca reſpódec Vlric. Mo quandam Lucretiam ,quæ dum ex con
isa poft licor, male nos ab Angelis bonis ad De gregatione ludorum deportaretur do
D. Dion , mones argumentari , co quod Angelo mui ,& lub auroram macucinis campa
Thom Ma
alios .et rum hac in re longe inaior fic vis , acro næ pullus, quo ad orandum populuv so
leus p.2 . bur, quam dæmonum.Solutio iftamen catur,fuiſſetaudicus;ſubito illam à demo
6.3. Ca dori cít. quia mötulocali non eft cur di ne vectore prope fluuium in agro ſpinis
Arodi. 2. camus naturaliter plusbonum Angelú , D oblico derelictam . force iuuenis, ei bene
6.16 . ,
Clemens quammalum pofle : & Theologorum notus, illac tranſibat :eum ergo miſera
Rom . 1..cominunis fchola concedit diabolos te nomine proprio aduocat.iliuenis videns
Conf . A. tinuifTe,quæ nature dotes erant amifile cocam nudain ,prçter verenda femorali
poft. Ego qux gratie erant.Cuin ergo bonus An bus contecta , & paſſis crinibus accedere
Top.l.3.hi, gelus Habacucum tulerit , permittente formidabat. perliftit iila blanditijsallice
árnob.l.
2. Conir. Deo,poterit& diabolus hominemtranſ re ,tandem appropinquauit, & quæſiut
gen . Cyferre. Quid mirum hác dæmones à Deo habitus, & moræ coloci cauſam : illa pri
rillus. le ia humana corpora poteftaté recipere , mú alia omnia prætexere, & multa men
ros. Car . titi :donec iuucnis incredulis negauit fe il
6. Epiph. qui longe maiorem in animæ deceptio
Amy. nem acceperunt ? liopem laturum , nifi vera fateretur . illa
Maxim . Probatur etiam id experientia totex . E fidem fecreti ftipulata , confitetur quod
eye alii. plorum ,vt,ſine proteruia, quis diffentire fibi accidiffet, & qua ex cauſa . Iuuenis
Herod.
Mel90 nequeat.Grauifſimi, ſanctiſſimique pa eain fecretò domum fuam perduxit , &
men Na tres referunt, Simnonem Magum coram mulcis ab ea muneribus donatus fuic .
zianz. c. Petro , alarum demoniacarum remigio Sed tandem datæ fidei iminemor rem
pil. ad in aerein ſublatuni,volitarevifum .fimi vni atq ; a ! teri narrauit: ſic paulatim (para
Orig 22. lia de AbanScytha leguntur . Badudun forumore, &mulier capta , & iuucniste
....
genera Britaniæ regem hac arte volandi, fed & ftimonium veritati perhibere coactus,
Cell. For infelici exitu parem , nobis proponit An hæc omnia Grillando narrauit.Subdit &
yulorus glorum historia. De Erico Suecorumre aid his verbis.
Mu
Liber Secundus.

Mulier quadam Sabinenfis diæce- A licet diues eller,çoictus fuit per viam mê
Pis hunc profitebatur diabolicamariē ; ] dicare , vt ad doinum ſuam redire poſ
de qua cumi maritus fufpicionem habe ſet. Ad quam poftquam peruenit, ftatim
ret, interrogauit eam pluries, quæ fem vxorem ſuam ob lámiæ crimen accuſa
per negauic. Maricus verò in fufpicione uit, & totam rein geitam , vt narrata eſt,
ſua perliftens anxiè vericatem perquire coram iudicibus expofuit. Qui rem totá
bat:qui adeò, aſtute fe geflit , quod vidit plenè,vioportebat,examinantes,vera eſ
ieomnia ,quæ diximus inuenerunt, quæ
¡ Ham quadam nocte lc vnquento quo-.
dam vngentem , qua vnctione peracta etiam eiuſdem mulieris confeffione con
vidit illam celerrimè , quaſi auen rece firmata ſunt. Hæc ex Grillando , Franc.
dentem , & ex ſuperiore domus folario Alfonſus à Caſtro dict.cap.16.addens ſe
ad inferiora deſcendentem . illam mari.' B multa poſſe alia referre teftimonia , quæ
tus ſequens,vtvideret, quo tenderet ,am per fideliffimos teſtesin Hiſpahia conci
plius eam non vidit, & accidens ad por gille cognouerat. Bartholomæus vero
cam doinus inuenitcam claufam . Quæ Spineus Sacri Palatij Apoftolici Magi
res magnam illi præbuit admirationem . fter quæft.de ſtrigibus cap. 17.& fequen .
Die vero fequenti iterum maritus vxo non minus certa protulit,ex quibus vnú
1 tein interrogat, quod anxic ſcire cupie adfcribam ,Quandam (ait)pue Ham , quæ
bar, & illa conſtanter,( vt ante ) ſe neſcire cum matre Bergomi morabatur, inuen
dixit . Maritus vero , vt amplius negare tam fuiſſe nocte. Venetijsin thalamo fui
muliernon poffet, apertè ei dicitoninia, affinis .Quammanerepertain nudam ,
quæ nocte præterita illum feciſſe vide recognitamque , quia conſobrina erat ,
rat: deinde fuſtibus illam percutit graui- C cum interrogallent quomodo illuc ve
ter, & duriora minatur verbera, niſi veri niſſet , aut ibi ellet, & quare? plorans illa ,
facemdixerit, quam fiapertèexpofuerit, poftquam veftita cis fuit, hæc, quæ ſub
veniam fe illi daturum promifit . Mulier do enarrauit .dicens: Hac nocte cum in
igitur ſe iam celare non poffe intelligens, lecto vigilareni, vidi matrem mea , quæ
veritatem aperuit, & veniam à marito me dormire putabat : furgentem de le
petijt ,quam illi maricus hac conditione cto , & exutain camifia fe quodam vn
indulſit, vt illum ad tales congregationes guéto, quod ex vaſculo a fluinpficde ſub
adduceret:illa vero ,vt veniam impetra lateribus extracto , per vngentem col
ret, facile petita promiſit, & promiffum pus: & ftatim affumpto baculo quodam
ex licentia Sathanæ impleuit . Adductus ibi præbarato ,in niodum equitantis aſce
igiturille ad locum ,vbiludi fiebant, ladú, D denis ,extra feneftram deportata eft , & à
& choreas, & cætera omnia contempla me nequaquam ex tuncibiviſa . cumq;
tus eft , & tandem ad menfam cum reli ipſa quoque de lecto furgens, meum , vt
quis, vt vefceretur,ſedens , cum cibosin materfecerat , perunxiflem corpus , ex
fipidos iudicaret, petijt ſibi dari ſal, quod tra feneftram educta, ftatim in hunclo
in menſa dcerac & quamuis iterum atq; cum deportata ſum vbi matrem fuero
irerum petijſler , nunquam illi dabatur . huic lecto decumbenti infidiantem vi
Tandem cum poſt, importunam peti di.Ex quo ego territa , cum matrem quo
cionem ,prolixamque expectationem , que ob meum aduentum conturbatam
Salilli daretur, dixit.Núc laudetur Deus , vidiflem , & comminantem , nome Do
quoniam iam venit fal. Quibus verbis mini IESV , & Beatæ virginisinuocaui ,
prolatis dæmones, quia laudes Dei audi E & ex tuncmatrem non vidi , & ego hic
re refugiunt, ſtatiin recefferunt , & reli nuda ſola que remáfi. His auditis à puel
quiomnes diſparuerunt , luminaribusq ; la ſcripſit omnia, hæc affinis ille narran
exitinctis, inanfit ille folus nudus,quouf tis, Patriinquiſitori Bergomenfi ,à quo
que manefacto vidit quoſdam paftores, capta mulicr. & tormentis expofita,cun
quos interrogauit, quænam effet illa pa cta confeffa eft, & addidit, fe à dæmone
tria, in qua erat.illi vero reſponderunter pluſquam quinquagies deportatam , vc
ſe agrum Bencuentanum , in regno Nea puerum illum prædicti affinis occiderer:
politano . Qui locus diftabat à patria viri ſed tamen præualuiſle nunquam , eo ,
per centum miliaria , ob quam cauſam , quod ſemper illum inuenerit figno cru .
cis ,
132 Diſquiſitionum Magicarum
cis , & fanétis orationibus à parentibus A pita,ac qui intemperijs agitantar: cam ijs
benc munitum . Subdit , & aliud , quod aftantemin nigro rauro hominem , qui
etiam afcribam . Quidam Antonius Leo eas vti oriolus aliquis in triuio ,fpeétabat.
carbonarius Ferrariæ habitacor, de Val Ibi igitur conſtitit tantifper dum ſe colli
le Tellina,narrauit mihi hoc anno , fe in git,ac rem totam cercius oculis agnoſcit.
patria ſua ab co ,cuiinfra ſcripta contige Quod dum facit,momento turba illa di
runt,cognouiſſe . Quod cum ſuípectam fparuit, ac fe ab eius adípectu fubduxit .
haberet ille vxorem Tuam ex relationc Amoro igitur co metu . ſe denuo viæ có .
multorum , quodiret ad curſum ( hoc eft mitcit ac iam montis verticem fuperauc
conucntum Sagarum ,) quando ipfeno rat, cum ecce eum mulieres illæ a tergo
Ete dormiret,finxit ſe quadá nocte pro inſequuntur, capira ſua, vt antea iactan
funde niinis dornire. Quod vbi perce- B tes,atque altum , ſeu ex compoſito ſilen
pic vxor , ſurgens de lecto inunxit le vn cium tenentes. Præibar homo atra facie,
guiento ex vaſculo priusabſcondico , & manibuſque in harpaginis fpeciem in
ftatim nuſquam coinparuit. ſtupens au curuis,quas etiam parabat illiin frontem
tem vir ſuus, & quadam curioticate du immittere , niſi obītitifler diſtricto atque
ctus,de lecto furgens idem fecit , quod oppoſito enfe:fi quidem hoc facto inful
vxor, & ftatim per caminum , (ve ſibi vi care deftitit ,quali de vita metuens atque
debatur )per quem etiam fibi viſum fue cuanuit, oftendunt fe nihilominus iterú
cat aſcendiſle vxorem delatus , in quan mulieresillä , vnaq; cum ijs homo qué
dam cuiuſdam nobilis Comitis cellam modo dixitauri ſellorem , chorearumg;
vinariam deportatuseſt, quo loci etiam ſpectatorein ,ad quem iam factus conti
vxorem ſuam ,cum alijs pluribus reperit. c dentior Choræius acceſſit propius atq;
Eo autem viſo ,vxor eius ſtatim cum alijs infert. Ita tunc hices ,mi Deſideri Gaxe
quodam ſigno facto diſceſſic:eodem vi te(id enim ei eratnomé)obſecro ,fiquid
roluo in illo loco relicto . Quimaneà fa potes, feruame. Nam (pol ) cibi fidem
mulis domusinuentus, & cum clamori meam obftringo , me nihil eorum , quæ
bus,quali latro ,captus, & ante comicem vidi equidein palam ellē facturum , Vix
conftitutus, accepto loquendi ſpacio , cú que hæc dixerat,cum turbo illum ,ſeu ne
robore faćtum narrauit , & ex hoc accu bula inuoluic denuo : eo demum euolu
fata vxor illiusapud Inquiſitorem ,& ta tus & liberatus, folum fe in folo ac longe
dem confeſſa , pænamdedit ſuis digna diffico à via locoreperit, quam tamen ve
fceleribus.] Hactenus Bart.de Spina.Có ftigando ad extremum nactus, quamfe
teftatoria adhuc tria Italicisiſtis addit (tri D ftinanaſſime pocuit dominum fe recepit
giportijexempla Nico Remigius libro Triduo poft id teftimonium ad aliud po
priino Dæmonolatr.cap. 14. quibusne ftea à iudice quæftionis curſum vocatus
queo lectorem priuare : ita fcribit: Lul hoc ex abundanti ſuperioribus addidit ,
zeij.( quivicus nonignobilis eſt inradici recordari ſe cum propius ad mēlam ac
bus Vogefi montis ) Maio menſe anni ceffiffet, vifurus, & quibus epulis cſlerin
1589.paganalia à vicinis celebrabantur. ſtructa:dæmonein fibi è veſtigio vngui
Exco vico Claudius Chocæius , in vici bus in os inuolaſſc ,ac domuin ſe contra
num , cui nomen eſt VViſembach, appe ferro defenderet, inter hæc vehemen
tente nocte redibat. Iamque eiusmon tiori vento iceruin ſublatum , atque ad
tis , qui inter vtrumque vicum aſſurgit, Combrimontis cataractus, qui locus à
bonam partem confcenderat, cum fùbi- E priore non minus ducentos paſſusabc
to correptus turbine ftetit circumfpectas rat, fuiffe deportatum . Quod ne quis deli
attonitus.nuncubi rei adeo inſoleris cau ramentum elle putet hominis non fo
fa aliqua apparet, nam cætera tranquillir brij.& noctis lociq; ſolitudine cum forte
fimus quictiſſimuſquc aer erat. Aduerir exterriti , id etiam Sandeodati XI . Cal.
in lecceſfu quodam (cum accolæ crepidi Iunij1589.Barbelina Caxeca, è mulieri.
nem Moreliam appellant) laruatas mu bus illis vna ,ſuperiore menſe totidem fc
lieres ſex inſtructam mulco auro , atque Tè verbis apud quæſitorem recitaucrar :
argento menſam quandam faltando cir hocadijciens tritici heminasduas,caſcof
cumcuntes, perindeque ſua iactantes ca quebubulostotidem Choræijo illi à De
Siderio
Liber Secundus , 133

Giderio Garcto, eiuſque vxore dono da. A ciebant,attentius eos aſpiciens vidit præ
tos quo celatum haberet quodfic vide terea , qui caprinis, bubuliſque pedibus
rar . Qua de re coram compofici conuen deformes vna intermixti ralcaconum il
Acrunt,per omnia , cxtra hoc vnú , quod kun orbem verfarent. Tum pencemor
Barbelina dicerer non effe in Chotäiū Cua letu falutarc nomen ( vui quibus fini
à dænione intentatas minus , quia ficfe Arı inaufpicauque aliquid imminet ) in .
mcnfæ propinquum intuliffet, vt fiinelo clamare cepic,acrogare fuppliciter, vt ad
gio fuomcnuitus fuerat , ſed quod agreu fuos modo falua incolumifque cedire
craterein abea furto collere paraucrat . pollet , Illico euaneicere omnes quicri
Aliud exemplú ica narrar idein Remig . pudiabant,præter vnum Petter Grospet
Ioannem ab Hebach vix dum ab ephe. ter nornine , cui ocius in acrem fublato
bis egrellum venefica mater fecuni ad B elabinerea atque excidere vifum eftpe
nocturnos demonum coquento dedu nicilluin , quali furnacijconfueuerunt tur
xerat ,ac quod tibijs ſciret ijsiflum canc ni luu arca ,priufquam panem in cum có
reiufferat, atque in proximam arborein dant,extergere.Interhæc vehemencio
quo clariusexaudiretur infcédere:quod ci quoque illa correpta venco , vixanheli
dui facit ,ac falcantium choreasociofus tunn ducere, ac fpiritum trahtetetum etiá
oculis colluftrar,forte infolertia adinira . domum reuei lá tr. drum integrum ex
valetudine decumbete . Cuius rei faina
aus : (nam præpoftera , ridiculaque ibic
rant omnia ) Deus bone (inquit ) vode cum ipfa eiuſque propinquis fpargente ,
itthæc nobis tam ſtuka amenfque turba? iam vniuerfum pagum peragraflet. Pete
vixque hoc dixerat , cum in terram pro ter ille , ne videretur eius diilimulatione
laplus, akero humero debilitarum fe, ac C tantum crimen agnofcere ac kateri : pri
cum aftantium opem imploraret, foluni mum quidem apud iudicem iniuriarum
Eeperit.Quoddum palam prædicaſſer, & ferockis agere : fed candem veritus ,ne
varie de coferriretur:alijs vifum ;alijs ré non fuccedente lite maius ipfe fibi crea
geftam cffe corkendentibus , fecura eft fet periculum ,cam confulto deferuic: gaç
poftmodum , quęcam dubiràtionem tol res multo etiam magis eius facti fufple
leret occaſto.Nam Catherina Præuotiz cioncm auxit ,æftimantibus multis ma
in Fræiſfem 4 Non . Septemb . 1589. ea ke mentis conſcientia ilhun eam , quam
sum vna, quæ chorosillos agraderant, prinum in animum adeo auide reuoca
obfortilegij fufpicionem non multo poft ucrat,iniuriam muffitare. Ergotudex in
comprehenfa remonter vi fupra me eius vitam morefque cantodiligentius
morata eft, adhuc eius amoris , quem Dinquirere, ac cum certis indicijs rem nó
Hembachius feminalkerar,ignara. & nul efle vanam comperiffe, comprehende.
la interrogatione præunefilla fuit.Ker rc :cum ad criminis non adco indicam
destila i VVerdeltam.8. & 7.10 Au . confeflionem adducere: tandé, & alios ,
guft.1590 . & Eyfarbez Agnes Dura :3. qui cuin ili eius fccleris focietas fuerat :
Non . Dec. 1990. qui proximuserat fe-. coargucre ,ac iam manifeftos facere In
quensannus , veneficij damnatæ , idem ter quos fuere Burbelia Ioannis Latomi
quoquediuerfæ affirmarunc locum pra vxor Dufæ 6.Cal.Febr.1991 . & Mayet
serea illa , vbiid eueniffet futo , quo id te ta Laurcntij Supermaioris icem vxor Du
ſtacius fieret nomine, Mayebuch appel fix. 14 CalMartij 1991.qux diuerfæ to
hans.Tertium non reſtiuittantum dictis tidençamen verbis,illuddefabbato à ſe
clarum ,fed & clara luce geſtuin in hunc E auerfis vna cum intermedits cornopedi
modum recenfer: Redients Nicola Lag boschoro ,proditam à conſcio Penier in
bernhardè molecrim Guermirten Al dicium verum effe agnouerant . Acccf
fenincuriam ante8.Cal.Aug.ann . 1590 . ferir, & carum confeffioni certius loan .
aciter fecundum ſepein filueftrem aper Michael arrencarins Dufæ Cal. Martij
lomeridie facietis a
, duertir in acuo fini 1991.hoc etiam ad maiorem eias rei fi
timno chonum in orber falcantithn tam dem addens:feinterea , darn hæc fierent,
virorum , cum mulierum :verum , quod tibicinis fanćtam officio , pedum quod
præter folitaans aliorum hominem mo dam forte oblatan ori adinouendo , ac
rem auch , tergaquc oftenderies id far micantesei digitos, vti cum ad numerú
vera
Diſquiſitionum Magicarum
veræinflantur tibiæ , adducendo . Ac cú A bit , munia domeſtica : Is cuiniain fe
Nicolæa illa ( vti dictum eſt ) Iefum tre pius,vt folent effecurioſuli ſerui, per tran
mebunda inuocaſſer , leque præterea fcanam animadueniffet , heram nocte
* crucis figno muniuiffet, è quercus alcio intempefta , itation acquieti ſe tradidiſsée
re ramo cui tum infidebat præcipitem domeſtici, quotidicin Itabulum ,adcer
decidiffe ,deinum turbine inuolutum , ac Euin præfixumque locum venire, atque
in pracun nomine V Veiler , in quo pa ex porrcctis manibus præfeppi conti
fcentem gregem paulo antc reliquerat , guun fenile apprehendere Admiratus
deportatum fuiffe.Eius rei grauiffimum candem ille quidnam hoc negotij eflet ,
firmiffimumque argumentum denique ftatuit , & ipfeinfcia hera ideni
femel ex
hoc fuit ,quod locus,vbific in orbem agi periri,atque candem pertentare aleam .
catæ fuerant choreæillæ ,poftridie quein B Igitur hera ex confuetudine ad ſolita ve
admodum Nicolæa ante monuerat,ape. niente , atque ficuci videbatur digreſſa ,
paruit circo impreffus qualem habent kubfequitur , & ipfe , locum contempla
hypodromi, vbi in gyrum aguntur equiz tur,atque exemplo heræ fænile comple
Sed & interſtinctus vngularum caprina ctitur : Ibi ille ex tempore in aera raptus
rum bubularumque receribus veftigijs. defertur in oppidum V vycK.in abditú , !
Quæ & perftiterunt videri ,dum aratro & fubterraneum fpecú, vbicætum male
denuo profciſfum , fub actumque aruú ficaçuni de maleficijs conferentem int
illud bruma fequente tuit.Teſtimonium ter ſefe, reperit. Hera cum fuis inopinım
dixere Nicel Klein, Deſiderius Vernex , famuli fuipræfentiam admirata , rogat ,
& Gaſpar Sutor, & quotquot in rem prç quoaſtis, aut qua tandem ratione mo
fentem maturè duéti, de ea poft à iudice C Miento temporis illuc appoliffet. Reſpon
funt interrogati .) c
dit ille ordine, vt res tranfacta effet: Tum
Nonne fat manifefte probantur cho iHa indignati primum atque excandeſce
rex , conuentirs, translacio An hic Dor. se cæpic, verita he nocturni, atqueclen
VE
mitancij noſtri cunctorum abnutiui di deſtini ifti conuentus hac racione tande
cent hec fomnia tam varios, tam apte , eliminarentur:cum confortibus igitur de f
quaſ in vnam Cathenam annuloscon liberādunt cenſuit, quid in ambiguo hoc
nexuille ? an ilius Petters penicullum , negocio facienduin fuadeant . conuenit
eciam fomnians co delatum : ſomniaffe tandem inter eas,vtamics exciperetur ,
Nicolæam ; & fomnij toporifera ægri filentiam ftipularentur,acq; arcana hæc,
monia triduo lećtulo affixam ? fomnial quæ illi,prçter mcritum atque opiniones
fe teſtes hos omnes folennia , & meræ vi D videre contigiſſet, nulli communicaturu
imaginauonis agro impreſta veſtigia fe ,aut reuelaturum fanctè deieraret.lle
tam pertinaci in prelfionc greges ab interiam quiduis non pollicetur, abblandi
Amphryfo Apo linem , auta Gadibus tur, & vtmistiusagant, fimulat fe omnia
Herculem Erythreas boues eo deduxif bus votis hoc vnum expetere ,vecum il
+ fe , & choreas duxille docilia armenta larum gratia liccat poſt hac fortilegarunt
Lotharingico in ſolo ? pergent ſcrupoloſi interette collegio . Interim dum confula
(fcilicet)Dubicastijveceri ne innocentes Eur,labitur hora, & iam abeunditempus
huiufnodi,fateantur le commille , quæ inftar. In dubium iterum , inftigante he .
nunquam deliquerunt , fed errore opi ra , iam vertitur,remittenduſoe domum
nionis putant ſe deliquiſfe ? Quæ hæc, & fit totiuscętus periculo yan bono public
quam pertinax libido eft , generis huma E co ,enccndus-Communi tandem om
ni hoftibus fic patrocinandi? Verum de aim confenfu mitior placuit fententia ,
hoc lib.j.vberius. quæ iuramento ad actum domum defc
Non minus exploracun aliud Balduin . Lendum decerneret.Suſcipit eam prouity
Roncusepiſt-Medic.so.quod-luistein ciam hæra , atque fide data in bumeros
poribus in Hollandia acciderat , ita nas receptum domun delaturam pollice ,
rat .
tur.Accingúrur operi, atquc euro ocyus
Erat in pago Oolbrouck non pro per aera feruntur.Sed ecce, emenſisiana
aulà: Traiecto mulier vidua , cui feruus. bonam partem itineris,confpicuum ſeſe CE
conuixerat , ad obeunda, vt res poftula dedit lacus acundincto obfitus, Ibi male .
fica N
Liber Secundus . 137

fica illa anus occafionem nacta , verica, A nouum modú fiue fignum ,fęnilis cópro
ne iuuenis penitentia ductus, quod furia henfioné,abſg; vlla inunctione. Secúda
libus iftis ferijs (quemadmodum finula folere dæmones certa ſibi loca deligere,
bat)initiatuseflet , viſa candem elimina adcetus ſuos,& conuenticula malefica .
rec prouolans, à fe deficit adoleſcente , Nam anno quoue fuperiore, Ioánes ille
ſperans, vt ſuſpicio eſt ,cundem partim de Vaulx Scabuleti decollacus, fatebatur ,
caſus violencia enectum ,partim lacusip ex præcipuis locis Generalium congre
fius alritudine abforptum iri.Verum , vt gationum , eſſe vnum in ditione Vlaaie
eft Deus miſericors prorfus , non volés tina, & eoſe non ſemel Strabuleto dela
mortem peccatoris,fed vt conuertatur , tum.Tertiò nota , non ipfas modo male
& viuat , veſanæ illigs mentimetas con ficas ferri per aera , fed & auxilio dæmo
ftituit ,neque paſſus eſt iuuenem inſonte B nis alios humeris eo deferre pofle. Deni
fubmergi, ſed aliquanto æquiore condi que ftultiſſimum elle miſericordiæ cru
tione permifit, vt in huncvſque diem vi deliflimarum excetrarum fe committe
ta protraheretur , dum forte fortuna in re. Quanto tutius fuiſfet huic iuueni No
arundinetum decidens, lethalem plagā mine Saluifico IESV , vel Crucis figna
ex cafu non accepit, violétia impetuque culo ſe munire, & totumiilum cætū ,ven
caſus per arundinetum quodammodo tiinftar diffoluere, ac diffugare ( Manfil
refractis Interim miſer ille ,quifolius lin ſer eſto ſolusin fpecu :labor dumtaxat iti
guæ miniſterio iam vtebatur,dum illuce. neris longioris pedibus exandendus fuil
Iceret, mille diftorquebatur cruciatibus , ſet.Verum poffem mutta huiuſmodi adij
ac ſuſpiria trahens, tantiſper ingemiſce cere. nam fimilia narrát multa exempla
bat, dum prætereuntes inſolita lamenta- C Anan.d.lib.4.Auctor Dæmonoman.lib .
tione attoniti, facta indagine, compere 2.C.4.Torquemada Dialo.j . Binsfeldius
runt,hominem prorſus elumbem , & cui d.operis memb. 1.cond .XÍI And . Liba
ytraque excidiffet coxa . Rogant vnde uius in ſtrigiportio, Cumanus in Lucer
fit, quomodo eo calamitatis deuenerit? na inquiſitor. & his antiquior loann . Cæ
narrat ille ordine fingula , deferturtan farius li. 10. miraculor.c.1 . & alij.
dem curru Vltraiectum . Ibinobilis vir Ex his exemplis defumitur fortiſſima
Ioan.Culemburg. Vrb.Præt.rei noutate probatio . cum iftiex mera curioſitate
quodammodo perculſus, admirabúdus iniuncti, de loco in locum tam remotú
fingula perquirit, atque indagine facta reipſa delati fuerint, manifeftum fit hæc
faſcinatricem heramcomprehendi iu non contingere nuda dumtaxat imagi
bet, vinculiſque conſtringi. Illa ſimul ac D natione , & delirio muliercularum . iin
in manus præfecti veniflet,nihil negare, mo, nonnunquam conuentu ſubito diſ
fingula fateri, & c .] foluto repertæ menfæ , & fupellex argen
Hactenus ille quid ad hæc queat im tea, & poftea à dominis agnita , & confef
pudiens os vel V Vieri, vel Godelmanni, fæ vxoresſe illa ſecum ad conuentum
cum ſuis oraculis Luthero , & Mclanch detulide Deinde Sortiarij locos omnes ,
tone ? dicentne atrabiliariam muliercula & cibos, & vicina omnia diligenter no
hoc credidifle, & deceptain fuiſſe ? quid? tant, arbores,ſepes, flumina,agros, do
ipſe iuuenis ,quomodo ficlacer , & elum mos diſcernunt, fi lauarti non fint,conui
bis : delumbaratne illum fubito bilis atra? uas agnoſcunt,obuios quoque , quos in
finxit fortaſſis. vnde igitur,& quomodo via habuerint,fæpe falucant,& alloquun
in arundinetum delatus, ſi non ex illo E wur : cernuntur non raro ab alijs viris ca
fpccus, & vnde in ſpecum , fi non ex do tholicis, & mente ſanis ad conuentueun
mo ? filoco non motus , quomodo per tes, vel a conuentu redeuntes : interdum
ductus ex Ooſtbrouck in illud arundi etiá viſæ , & deprehenfæ nudæ , & ex tur
netum : fi fponte iuit , vnde tain grauis , bine,feu nube decidentes ,aut vulnerate
& perpetua membrorum luxatio : atrabi & mutilatæ membris ,do quo lib.s.Item
liarij etiam , qui illic iuuenem inuenere , hac deportatione ſic ſæpè defacigantur ;
qui Vltraiectum ad Prætorem detulere , vt domú reuerſisper totum triduum ſit
ò impudentem pertinaciam ? Conſidera decumbendumprius quam pedibuspor
potius(lector ) in hac narratione .Prima fint confiftere, quoddocet Reinig. dildo
L ' . cap.24 .
tiontim um
138 Diſquiſi Magicar
cap. 24. confitenturomnes vnanimiter A ipſa Poteftas quadá curiofitate ductus ;
cadem ,necin circumſtantijsminutili volens experiri, an vere & corporaliter ,
mis diſcrepanc.idem confirmant abijim ftrigiæ irent ad ludum ; facta conuentio
munes ab eorum crimine , & errore. Fa nc,acceſſit quodam die louisſero cú no
cécur rei in ipfo rogo ,vbi nihil fiEtio pro tario ſuo , & quodam alio ,extra oppidū
futura , & exhauſta jam funt pormenia . ad quendam locum ,ficut illiftrigia præ
De vanis autem , & delufonijs,tam perpe xerat, &duin ibi prope eflent illi tres,vi
pim nequit vna,& confentiens omniuin derunt ibi plures perſonas congregatas
elle conteſtatio ,tantaque ,interlocis , & coram quodam (qui crat Diabolusin for
temporibus, & ætate,ac ftudijs difiuntil ma hirci) admodú cuiuſdam magni Do
fimos adeoque multos,conſenGo.pecu mini fedente , & ecce ſubito omnes ille
liarisenim cuiq; eft animi actio , & alius B perfonæ ibidem congregato , iuffu Dia
ab alio diuerſum quid imaginatur:necce boli,adeo illum officiale, & omnes eius
rebri,autphantahæomnium eadem di ſocios Deo ob corum curiofitatem per
fpofitio ,quædæmoniad huiuſmodi ima mitente , baculis percufferunt , quod ex
gines neceffaria foret, nec eciam menda calibus percuſſionibus, ille officialis , &
cijcanta poſſe eſſe conformiras.Hoc are notarius, & tertiusille alius infraquinde .
gumentum , meo iudaico , hominem ciin dies mortui ſunt.
non peruicacem , idoneum eft conuin . Hæc ille .Non ergo luaſerim peruica
cere . cibus , vt fe experiinento committant ,
Confirmatur hoc argumentum eo necoccinam iliud yulgatum : Non cres
quod ( vt bene) Cuinanus fupra numero dis ,vade & vide.
3.ſomnia , & phantafix talesnon funt in C Nec eft, quod ingerant dæmoni nul
potcftate hominis, vt ei accidant,velijs lam effe cautam , hæc non cum fingulis
carcat pro lubito. Sed ſtrigibus ſerio con potius agendi , quam talem cóuentuum
uerfis, & nolentibus amplius conuentui frequenuam inftitucndi. Multa hinc ille
intereſſe, nihil ampliuscalecontingit,dū commoda percipit .Primo per hancfo
taxat quia nolunt,quod eft euidens indi. cietatem , & plurium conſortium vehe
cium in fomnis ifta non contingere.Prę mentius in malitia fouentur, & induran
cerea qui hzec afferunt fomnia eile & lus tur.Secundo hoc pacto criminis partici
dibria, certe peccant contra reuerétiam patione,fingulorum peccata aggrauan
Ecclelice matri debitam . Nam Ecclefia tur.Tertio talibus illicibus, & varijs, qust
Catholica,non punit crimina ,nifi certa , illic fiunt, inductionibus , plures facilius
& manifefta ; nec habet pro hæreticis, D impedicant. Quarto multitudo facit au
niſi quiin hæreſi manifeftè lunc depre daciores ad malum ; tollit Dei hominú
henli cap.conſuluilti, 2.quaſtio.s.ſtriges que timorem , & mutua imitationcad
autem iain a plurimis annis pro hæreti maiora facinora inflammat , vt folent car
cishabet,& iubct per inquiſitores puni bones iuncti . Quinto voluptas nefaria
ri, & brachie fæculari cradi,vtpatetex li maior videtur ,quo pluribus innotefcit .
bris Sprengeri,Nideri, laquerii,Michae Sexto difficilius conuertuntur, quo pluri
lis , & docet experientia.Ergo ,vel Eccle bus teftibus ſe dæmoni addixerunt, & 1
fia errat ,vel ifti Pyrrhoni errant: Eccle actuum frequentatione quafi quodam
fiamin re ad fidem percinente errare habicu occalluerunt. ita prudentet ratio
quidicat, anathemamarantha fit.Nar cinatur Spineus q . de ſtrigibus. C. 20.
rat idem Cumanus exemplum delacio . E Breuiter ergo cócludo ,has translatio
nis veritatemdeclarans; quod licet, ten nes,de quibus quæritur;poſſe modis qua 6-8.v.3:
tent increduli. tuor contingere,primo fola cogitatione,
Inmendriſio (inquit )oppido Comenfi quod SS. vocat transferri in ſpiritu , & 12
contigit , ] nam ferèannis quinquaginta lis illa viſio Ezech . Etemiſa fimilitudo
claplis,vt cum ibiquidam inquilicorno manus apprendit me in cincinno capitis
mine Magiſter Bartholomæus de Ho mei,ó eleuauit meſpiritusinterterram ,
mate, Diuus Laurencius de Concoretio et celum , adduxit mein lerufalem ,in c.14.6.35.
Poteftas, & Ioánes de Foſfato Notarius, wifione Dei, & c . Vltimum enim verbú ,
contra has Atriges procederent: vna die modú precedentibus ponit verbis nepu
tomus
Liber Secundus.

temus hatic fimilem translationem illi A vétus fortis plumā agit per aere,& cetto
Habacuc ,de qua Daniel Aliquando fuis tandemlocoilla dettatuit, & deftituendo
pedibus commoueanr ad conuentus ,vt Gitti.Et fic Angelus deferens Prophetam
narrát Remigius , & Binsfeldius. 3. a Die Hiba'cuc ,dütaxå tangebat capilloselus:
monæ rcuera .ſecundum corpus, & mo neque tuin capilli corpus fuftentabát,fed
Cumlocalein , tranferuntur,vtdocui-a.ali virtusAngeli ipfius per voluntatis, impe
quando poteft contingere ,vt ipfi igno rium toti corpori impenfa . Vnde fi velit
fent corporaliter ,an opinionie dumaxat Angelus ſic moderari actiuitaté , ví celc
translatifuerint, quod in diuinoilloraptu ricasdeutectionis,non fuperet robur dela
accidit B. Paulo . Traditum inuenio , in a; fiet , vt fi finedefatigacione kominis
quibufdam P.loannis Maldonatij dicta ifta tranſuectio :ſi hoc nolir , haud dubie
dissde Demonibus,quod quando volunt & miredefatigetur homo'neceffeeft,celeri
corporaliter transferri , cum fe inungunt ila per acre delacione.Hinc intelligimus
vngucnto ex infantiliscorpufculiadipes non effe cercam differentiam illa Remi.
quando conuenientibus per mfomniú gis quod Angelorum bonorum tranfue
duntaxat intefellevorme,cum in finiftru ctiones quicte , & laboris expertes fint l..dano
cubarelatos , quando vero makum vigi hominibus, malotuit vero plenæ laffitu lasife 270
laintes: quæcumque incóuentu furi cer dinis,formidinis, & moleftiarü.etfi enim
nere,vtcoram fe geri,tum opera dæmi vt plurimumcredam hoc vete continge
nis ex orc vaporem quendain graffum rezheriramen poteft ,vt fi dæmon velit ,
submere,in quo geſtorum imagines, vt etiam citra laffitudinem , & moleftiain
in fpeculo intueantur . Et fortaffis hoc deferat , vt patet exemplis , qux natrac
Quçlicoribusinfinuare volebattamofus C TorquemadaDial. 3. & ille loannesde
ille loannes de Vaulx Stapulenfis , cum Vvaulx Stabulenfis hoc de luis tranfues
diceret ,fcire le difcernereun corpora étionibusteftabatur,Illud certius, has de
kter ,nun vero per imaginationem con monum fubuectiones ſemper periculi
hentui intereffet. plenas;& formidabileseſſe.
Vnumreltat ſoluendum , quod quof
dam ſciotorfiffc aliquando. Etenim do QVÆSTIO XVII
Etior philoſophius acque Thcologus que
tat; qui fieri queat, vt, cum angelus fit in Anpoffir demonquantitatem corporiini
corporeus , qucatrem corporcam loco fic ntut are,ut penetratio partiumfequa
moucte ? Reſpondeo ,necopus efle ad iur fiue unum corpus in duobuslocis di
ad hoc'noua' à Deo virtutc. adtributa ,( vt D ' fiunétis,uel dúo' corpora in uno , et cor
cenſuit Guilh .Parif.) nec et diftincta vir dem loco penetrativecollocare ?
tute ſeuipotétia motiua ( vt putauit Aurco
kus:)nec étpoffe Angelumſola volunta
te , & ' & , fue reſpondendum , quia hæcomnia
quodcuinque volet corpus , & quando repugnantprincipijs pbyficus, et ordinis
velit , & quo velit, & quanta velit celerita' natura. Nam , vt de poſteriore prius aga
te , locomovere hoc enim damnaffein mus,nec ipſemet dæmon poteft locadi
telligendus eft articulis Parifienfis, & ftantia ab inuicem ,nó occupato medio ,
mcnto quia hoc eft virtutis infinitæ : Scd fimul implere ,ex veriorefententia , &
fefpondeo ,Angelum deterininatā libiq ; communiore ,minus ergo poterit ibi cor
noca luis viribus non maioremmolé,ex E pus vnum ftatucre ; fed folihoc Deo re
celeritate veľtractu , quem & agilitas Art feruatum . Nec obftant exempla, quibus
geli,& rcimotx natura permititeo Cole docetur multos alio loco duronowo
te mouere & transferre poffe quod in af or alijs apparuiffe,quâvbi reuera cunc
fumpto corpore fecundumfubftantiam erant, non dormientibusmodo , fed &
(malo enim hoc conentes fequi) fit præ vigilantibus. Nam fi aSanctis hominib : vide Pee .
pidt held lens, ficq: pręfens; fola volútatecorpus il & miraculosè apparitionesfautæ vede Tyreum
Ang.in z . ludimpellac & , eadé voluntate mediate Sandt . Nicolao ,D.Agatho, & Diuo Be 1.2.depi
illocorpore ,aliudcorpuscontiguumo rit. App 10.
Aicdicto legimus,tum illæ ab infinita Dei CGO
weat,veldeueniat yad eufóric'modü quo virtute profeéta funt,linawem ab Ange
lis
I 40 Diſquiſitionum Magicarum
lismalisprocuratæ , ad fpeciem tantum A feles, locuſtas, arqué alia huiuſcemodi
vifa , & præftigioſæ cenfendæ huc refe . pufilla animantia contractæ , & demi
to illud , quod Orig. lib.6.cont. Celfum nutæ : intromiffaſque ,denuo priori for
tradit , Pythagoram eodein tempore in mæreftitui , fi velint . Mentitus etiam
duaburs vrbibus confpectum , & aliud de fimilia iactans Scafius apud Nideriui
mulierculis comeffatricib.in vita D. Ger in libro s . Fornicarij.h.ec enim deliria
mani , & de Imperatoris filio per Thco funtomnia , & illuforia . Sed folummo
doru Monachu patri exhibito apud Zo do dæmon præcedentes , latenter ape
naram d.VidePet.Tyræuin d.lib.2. c.8 . rit, & claudit ianuas , velfeneftras, cor
Tom.z.in
vita Bafi cum feqq. Quod vero ex alijs refert Ana poris earum capaces, per quas easintro
lii Mae nias.li.4.de Natura dæmon.nó pofle dæ mitcit , quæ fe putant formaın huiufmo
domis monem duorum hominü fimul occupa B di animantium induiffc,quod prudentio
te corpora ; fed poffe tamen cú in vnius res Italicæ fagæ Grillando fuerunt con li.2.de for
corpore fit per fubftãtiam fuam . vifua a fellæ . Hanc autem oftiorum apertioné, rileg.9.8.
liū , velmagno diſtante interuallo ,de cri & claufuram , adeo fubtiliter dæmonem
mine aliquo tentare : hoc fateormenon facere poffe , vt dormientes in cubiculo
intelligere. Nānihil prohibet duos eſſe fi non eliigilent:nó dubitabit, quiſquid me
.bi, adeo propinquos , vt fimuffint quali minerit ab Angelo factuin , cum B. Pe
vnus adequatusdemonis locus que ſub trú de carcereeduxit, vbinihil neceſſe eſt Ad.sz.
Atantia fua occupci :nihilinquá prohibet dicere hinc ianuarum apertionem , vel
.
hos fimula denone poffideri. Si vero al cuſtodum fomnium miraculoſa fuiſſe . Si
ter ,tam longe diſtet a poffello , vt fpaciu quis obijciat D. Chryfoftoinum hanc
: illudexcedat ſpheram activitatis demo- C vim Angelis tribuere cun fcribit Haba
nis ;non credo poſle dæmonem illu pol cucab Angelo demiffum , & reductum
fidentem ,huic alteri quicquam fuggere ex lacuclaulo , & figillis integris perma
re tentationis, vt enim nec quoduscor nentibus. hoc enim ait.orat. quæ eftde
pus, quátumuis diftans loco mouere,fic incredulitate D. Th.inter orationes Pa
Recquorumuis animos a quoruin cor trum feorfim Romæ æditas ; aos üSurý .
poribusabfit lógiſline poteft Diabolus θη καταγάγεν ο άγγελος των αμβακιού
tentare;fed eos tantum , qui fint adeo pro μεις τον λάκκον των λέοντων και πάλινα
pinqui, vt in vno quafi adæquato loco ναγαγείν , και ταςεπκειμδυα σφαγίδας
dæmonis céfeantur. Nonnulla huc per ép pagiras xe 7chray. Refpon.id factum ,
tinentia petite a Guilh . Parifienf. par.vlt. non Angeli ,fed diuina virtute . Præte
de vniuerfo ,cap.13 . Drea viderur Diuus Chryfoft.priórem Da
Prior conclur.pars, de mutatione quã nielis captiuitatem ,de quac.6.cusin pofte
titatis ,probatur: quia fanior philofopho riore confundere, de quaagitur Daniel
rum pars, cum Ariftotele, & D. Thom . €.14 . Modus verò quem ftrigesaliquan
partium corporaliunque diinenfionını do memorant, nempe Diabolum ipſos
penetratione naturæ non permitric ideo parietes aperire, & per quandā quaſi fir
nequit dæmon licmutare corporis quá fioné, & diſruptionéingreſſum illis præ-,
cicatem , vt homoinftar catti , velmuſte bere , & egreflum ,poftiterum partescó
læ per tenuem rimam in cubiculum irre iunctas tacere coalefcere;ſcio ,ijs quipe
pat:multo minus , vt per iannas claufas netrationem partium admittunt vifum
ingrediatur.docrit lioc benc loan.Beets iri probabilem , & huc referri queatquod
Carmelita in primi præcepti expof.vlt.c. E Cordube famofæ illi Magdal. Cruciz
4. Quare quod de lamia in muitelam , acciderat, vr hiante fubito pariete, a tran
conuerſi narrat in Miteſia nugator Ma feuntibus orans puellula confpiceretur.
daurenſis,fictitium cenfendum.Menti Sed ego totuin hoc vel præſtigioſun pu
lib.z. De tæ quoque fuerunt illc Striges Lotharin to ,vel duntaxat demonem maxinace
monolar. gicæ , quæ Nicolao Reinigio perſuaſe leritate , quot fufficiuntlapideseximere,
CAD
rut , folere dæmonem veteranis Lamijs & fuftinerealios nergant, & poftea ca-,
poteſtatem reipfa dare , vequeant ædes dem celeritate ,atque dexteritate , ite
penetrare , & perquafuis anguſtias nul rum eosin fuum locum reponere exiſti
lo negotioviam Gibi faciant in , mures , · mo , cumque hominuin aſpectus bacce
Ieri
Liber Secundus :
141
Jeritatem rartarei latomi nequeat depre- A perfuaferat apud Meierum l.10.fic quod
hendere ; fieri , vt falfum forinetiudiciu de Cleomede Aſtypelenti referebat Cel
de apetto per partium compreſſione pa ſus arcam ingreflum , & intus operculú
riete . Prorſus cum vero inagiftro luo eius retinentem , non eſſe repertum in
Caluino impius eft V Vierus cum nuga ea , ſed creditum euolalle , lege Origené
tur , ita Chriſtum Dominum , poft rehu libro tertio , contra Cellum . Quod vero
rectionein claufis ianuis ingrellum , ad fcribunt nonnullieum , qui gemmam
diſcipulos: vbi merito ,cum grauiflimis , geſter Heliotropiam inuifibilem fieri : d.p.ulsa
D. Aug. & fanctiffiinis Patribus , Catholici fcri non credo . nam vt bene , ait Guilhelm , 22.
tract.121 Pariſienſis , deberet lapisille pofTe colo
folidi penetratio
loann ptores,in hac corporis
Greg. be.ne,patétis miraculi rationem agnofcüt. rem omnem collere , vel alios planè fic
**Ed. Pari modo Beza , & fimiles blafphe- B inducere obiecto, vtnon poffit agnoſči.
D.Chryf, mant de CHRISTI Domini Natiuitate Tancam vero vim illi gemmæ ineffe ,
OWSE illæfo clauftro virginali, & reſurrectione
Tat: nondum , vel teftis fide digni auctoritas
clauſomanence fepulchro.contendunt docuit.
Jupă hominesitti animales , hæc aperta fuif Denique ex his decidipoſſunt, & de
Tas Scos fe,dum penetraret , & poftmodumite tegi iluſiones ille dæmonum , quando
2145cv
rum claufa.quali non potueric creatura membrorum aliquorú fpeciem , velim
supãs ne menfam faciunt apparerere,velnullam ,
ελασμό fuo creatori, vt ceteris in rebus , in hac
a sua quoque obtemperare. ſed nimirum iſti vt lublata videantur,vt funt quæ narran
cuncta conatur ChriftiDomini Diuini cur in Malleis malefic.de ijs,quivirilia fi
** quid rati , & omnipotentiæ detrahere , vt bi ablata putabant,apud Sprengerpar.2.
apertius . ad Turcifmum Paganiſmunque viam C 3.c.7. & quodlegiturridiculum in to .2 .
ſtruan . tract.de credul. dæmon.adhib . fol.429.
Cum ergo quantitatem ſic mutare Nec puto dæmonem poffe hominis par
non poſſit dæmon ,adeoque illam com ui ofla fic extendere,viGiganteę fiatma
primere , vt partes ſe penetrent: nequit gnitudinis , idco quod indi Cichorani
etiam efficere v , tcorpus quantum , &co certis idſe herbis poffe iactabant , iure
loratum ,verè reddaturinuifibile illis ,co optimo Petrus Chieza fabulis annume
ram quibus exiftit,oculiseorum fanis , & rat par.2.Hift.Peru.cap.42 .
non præftigiatis; quamuis fieri queat,vt
per accidens aliud illud non videant. Na QVÆSTIO VIII.
fi corpus illud celeriter alio trasfert , iam
præſensillis non eft hoc corpus : ſi verd D Ancorpora ex una in aliam fpeciem
ſpecies viſiuas, nein oculos adftantium Magi quoan transformare.
commeent , per corporis alicuius inter
politionem , vel per nimiam aeris agita
rionem impediat; vel corpus illud aliqua libus.Duidij,Parthenij.& aliorum ,
ſibi pofſibili ratione transformet : (hos nec de naturalibus imperfectorum ani. Li.g. bit.
enim modos inuenio ſolere ab illo vſur malium commutationibus, de quibus anim ,ca.
pari) corpus illud tunc quidem actu non Ariftoteles, & Pli. Sed de magicis , quæ Nat.Hif.
videbitur ; reuera tamen viſibile perma virtute dæmonum funt perfecte ſpeciei fi22
nebit . Sic fraude demonum Domitiani in aliam formam perfectæ quoque fpe
oculis fe fubtraxit Apollonius apud Phi ciei transformationibus.Et licet Ouidius
loftratum , fic Gyges latebat fictitio illo E & Propert. hoc præter alios ſenſerint.
tectus annullo apud Ciceronem , fic de quorum hic ;
Perſei clypeo Græculi fabulantur. Audax cantata leges imponere luna ,
Sicintelligendum quod Ioann. Saril Etfua nocturno fallere sergaludo.
berien.ſcribir dequodam : fuitque ma Hle autem .
gorum peritiſſimus , ut quaſcumque res Hanc ego nocturnas uiuam solitare
uollet , inuifibiles faceret , alias nerous. per umbras.
debarur in alias fpecies transformare.l.I. Sufpicor , a pluma corpus anile
de nugis curialium capitulo nono , item tegi.
quod Necromanticus ille Gui. Suliac. Similia de Siculo Liodoro Catanen
L3 les
142 Diſquifitionum Magicarum
fesopinabantur , vtlib . ſuperiore often- A ófonas
fum . de Simone Mago , narratur in Ici Relapfus , atque notus in vultus honor
nerario D. Petri , de quodam ex Sarif
burienfi dictum c .ſuperiore ,de Badulo Imo vero humanam mentem , hoc
Rege Anglorum annales referunt, & eft animæ humanæ partem præcipuam ,
ijdem narrant Ambroſij Merlini incan non amiſerant.immortalis eft anima ,
tamentis Vterium Regein in Gorloidis neca dæmonc corrumpi poteſt vel vul
Cornubiæ ducis fpeciem transformatú , nerari. Semper ergo illuſio hicinterue
vt Igerne vxoris eius amplexu pociretur , nit illorum , qui transfiguratos putant :
& ex tam nefario concubitu Atturum & fæpe illorum etiam , quividere feputant,
Annā genitos lege Galfridum , ó Virun quod non vident . Prudenti & nolen
nium.Quinetiam in nouum orbem hæc B ddecipi diſtinguenda eſt ipſa transfor
opinio ſe penetrauit.Namn Nicaragnani matio ab effectibus eam concomitanti
credebár itriges poſſe ſe in cattos,fimias, bus, quod fi Spondan . feciflet, non tam
porcos immutare , & qua hate mallani multa Comment. Homericis hac dere
opinabantur famoſam illam maleficam vanè & iuucniliter eftu : iuiſſet . Sic con
Auguſtinam , in bouis forma graſſatam , cluſ. Ipſa quidem transformacio deluſo
quando beatrix de la Cuua ingenti dilu ria eft : multitamen eam comitantei ef
uio , & terræ motu interijt. Narrat Chie feftusfuni veriffimi. V.G. Strages ho
za Hiſtor. Paruu.p.ſecunda , capitol.2.05. minibus, vel pecoribus illatæ ,per dæmo
& 210. nemin corpore aereo , aut lupino, fiue
Et licet olim ,quid ,cum cómuni Theo per homineslupina tectos effigie( quod
cement. logorum Schola, & de huiuſmodi Lyca- C poftea declarabitur)vel per cam non te
in Senec. tropijs,& ſimilibus ſententiam , publice ctos, ſed humana ſpecie graffantes , &
Agame. profeffus fuerim ,ſcilicet omnes illuſorias efferatos: poteft enim fieri, vt ex huino.
V.690 . 6 deceptrices elle.ccum natura-pugna rum vitio , & atræ bilis exceſſu affectu
lib.is, de
cim . Det rebanc hominis in belluam degeneratio quidam lupini , & odium in greges , at
C.18.erde nem ;idemnunc iterum mihi cenſui hac que homines, deſideriumque cosinua
Spirisu et loco,vbi diſputationis ordo hoc exigit, af dendi , & lacerandi , vorandique men
fis.6.28 . firmandum .Addocontrarium aderenti tem occupent. Vnde & medici anneler
mencitur anathematisimminere pęnam , ex cap. va, feu Aixar Iparia inter morbos nu
Danaus Epiſc.26.quæſt.s.quæ fententiaauctori merant, quam Arabes Chatrab , Latini vide Pau
10 Algs :
Dia!, de cate D.Aug.fulcitur.idem ratio perſua melancholiam , vel inſaniam lupinam Neram li.
forriar.c .
3.contra det. Nequit,enin animahumana infor- D nominant ; ex ſimili vitio nonnulli fe ca. 3.0 16.0
rium D.mare corpusbeluinú , vt nec animalco nes ,leones velalias beftias putant.Qui Aeriāli.
Augu.a- nis corpus equinum , velaniina equicor huiuſmodi ſolo morbo laborant hi Ma- 6.6 .10.6
fcribens. pus humanum quia quęlibet forma ſub ginon ſunt, & licet ipfi ſe lupos putent, chuml.z.
Itantialis,vtſuum efle tribuat informan lupinamque fæuitiam imitentur , alijsta- de moi.
do requirit peculiares ſibique conuenie men , vt lunt, homines videntur:talis fi- venef.c.7
tes, diſpoſitiones ,& organizatione cor bi,non cæteris videbatur pater præſtan - Amitabi ;
poris propriam , ideo anima definitur a tij apud Dinum Auguſtinum :& alius qui 6 :6.
ctus organici corporis.Vnde fit , vt nec dam apud Thomam Brabantium , fiue Aug 1.8
ferina anima humanumcorpus,nec hu Cantipratenſem , & agricola illePataui- de ciuit .
Dei c.8.
mana ferinum queat informare, vt dixi. nus apud Fincelium , lib.2.de miracul. &
Canripr.
Non poterit itaque anima hominis in fe E alius Boruſlus apud Sabinum com.in 7. in l. Ap.
rinum corpus migrare illud informatie Metamorphos. & ille Pomponatijapud
ra. Multo minus poteric fimul cum cor Euuichium ,lib.de natur. fagar .
pore anima immutari, quod videtur Ho Sed quando alijs quoque lupi, canes ,
rat.in Epod. putaſſe quando agit de fo vel catti,velaliæ bertiæ videntur, vt mu
cijs Vlyſis àCirce reſtitutis; lier apud Palladium in vita Macarij
Alex. videbatur equa :item Neuri apud
Setoſa duris exuere pellibus Herodotum , & Melam , & hodie ex
Laborioſi remiges Bygci, vulgi opinione quotannis quidam Hi
Volenie Circe ,membra , tunc mens , bernici,apud Camdenum in altera par
te
Liber Secundus. 143
* Hiberniç: hoc magicam eſt ,& à fo- A nus ab eis inuifam quæ ad puerum acce
Jo morbonequic proncifci. Verum folet debat concito gradu , Quamcum ex
diabolus tunc diuerfinode decipere, na more parentes fæpius abegitlent poftre
folet aliquando aliud corpus ſubitituere, mo contra venientis vexationem adim
& illis ablentibus, & alicubi in loco abdi pacienciam exarferunt : claufoque oftio
to foporatis, iple allumpto lupi corpore , virille grauiffime cattum hinc inde fu
vel ex aere forinaco , & fibi circumdaco gientem diutius hafta percuflit, & demu
ifta gerit: quæ putant hominesab illo mi ex alta feneſtra feiactare conipulit, vtto
ſero ablentc, & dormiente patrata ,quod to collifa videretur corpore cactus. Ex
ftratagerna à Santo quodam viro cun tuncautem ftrix illa vetula tora confra
etismanifeftatum nacratGuilh. Pariſie cta corpore perplurimos dies lecto de
fis, d.par.vltima cap. 13. Aliquando vero B cubuit; quo factum eft, vtlouis, quam
hominibus ipfis feraruin exuuias huiuf prius liabebant, ſuſpicio , quod ftriga ef
modi feras apaſſine circundar:quod fit let, & puerum fuum , qui hac infirmitate
quandoillis dat lupinam pelleor in triun Arigiatus grauiffime laborabat,ipfa ftri
co quopiam calke arboris occulendam : gaflet , in vehementem tranfijt , imo &
vtex quiorundam confeſſionibus con violentam.Etenim percuffiones , & pla.
ftat. Aliquando denique ex pacto Magis gæ , quæ in catto infixæ ſunr, in illa vetu
aeream circumdat ettigiem belluæ , & la ſunt inuentæ quoad morborum corre
membra membris quoad paci.ur funili spondentiam . ]
Guido circumponens,caputcapiti,os ori , Vix quinquenniuin effluxit, cum in
ventrem ventri pedempedi,brachia bra pago quodam occiduæ Flandrie, vbi fa
chijs accommodat. hoc folet convinge- C Icinaria peſtismire glifcit , haud procula
re , quando ad hocinunctionibuscerus Dixmuda, penead Iperlee , & Ilaræ con
( vt Dolani illi Lycanthropi , de qu bus flugem ficu ,contingit, quod ab homine
Acta iudiciaria lunr cdita vel folis verbis religiofo , fidedigno qui tuin illicin vici
conceptis vtuntur , vt ille apud ducem nia,auditione accepi. Rufticus quidam
Rufiæ à canibus laceracus , & in Bulgi vna cum filio adolefcente in fympofio
ria quidam Baianus, de quo Sigisbcitus poticans, liinis obferuabat coquan men
in Chron . & tunc,vt & præcedenti cafu , Luras cereuifiæ ,quam propinabat( ve ſo
relinquunt veſtigia luppi terræ in preffa. lent )bifurca notancencreta .diflìmulac
Hocautein vltimo calu nihil mirum eſt, niliontinus interea ; dum compotatio
fi poftmodum vere inueniantur faucij foluitur, eum hofpicam vocat , vt calculú
illismembris humanis,quæin fenno cor D expenſi ſubducat.petit ifta quantú creta
pore ictum exceperant: Nam leuiter cel notarat:ncgat ille, & multis vltro citroq ;
fit circimiectus aer, & vulnusvero cor iactis,pecuniam in menfam proijcit ,qua
pori inhæfir . Very n quáto verum cor fciebat fufficere , & diſcedit. Stomacha
pus abfuir , tunc Diabolus in abfentiam bunda hæc,tu vero ( ait) non hinc hodie
corpore eam partem confauciat; quam poteris domum , vel non ego quæ fum .
fcit in ferina corpore fzuciatam fuile . abit contemnésmulierculx minas . Vbi
Bartolom . Spineus quæft.de ſtrigibus,c. peruenit ad flugiolin in quo fcapham
16. fui temporis hiſtoria ostendit. reliquerat , nequit vna cum filio admo
Huius etiam ( inquit) apparentis con dum valido ſumma ope eam aripa con
werfionis ftrigum in tattos ]teſtis alius in tis depellere , diceres clauis affixam vui
hac eadem ciuicate Ferrariæ Philippus E do in folo . Forsduo tresve miſlites illaç
nomine , artificio cerdo , fub iudicialiiu iter habebant; compellae, & Contuber
ramento mihi afferuit hoc anno ,ftrige nales( clamat ) boni, venite fuppetias, vt
quandam antetres menſes ei impofuif hunc lintrem de ripa deducamus :mer
fe,ne prohibere venire circa puerum ( a ces operæ futura ,largum a me bibale. Pa
ſe fortè ftrigatum ) quem curandum af cent, & ingreffi quantam poffunt pro
fumpferat, fi quasblandientess &alluda trudunr.dia fruſtra fuere . Anhelus vnas,
tes videretcattos.Eadem igitur die dum & fudans ;quin farcinas, & onera hæc
difceffiffet illa, videruntpoft horam ipfe cfferimus , forte vacuam commodius
& vxor fua cattummagnam ,& bacte deducemus. Fic , & eccemercibus expo
L 4 fitis,
144 Diſquiſitionum Magicarum
fitis ,videntin ſententia ingenté luridum A fes digeflit lib. 2. de appar. fpirituum &
buffonem , ſcintillantibus oculis cos in cap. 15. veque ad c.24. & qui ex co Dia
cuentem . Non tulic vnusmilitum , led logum lum congeſſit Fra. Claudius
gladijcufpide perforatuin ad gutturtu prior l. De Lycanthropia.
midatum in aquamiecit. ille quafiexa Qui volunt veraın ieroducere Me
nimis in terguin prouoluitur ventre reſu tamorphofim ( vt Spondanus Bodinas,
pinato : vulneranacitanti imponúccete Peucerus , Phil. Caincrar . & pauci alij)
rialia , & repente nauis foluitur , Lætus vnicum acterunt arguinentum ex facris
ruſticus auxiliatoresad idé vnde recef litteris, dignum folusione de Nabucho
ferethofpitium reducit : potú petit,præ donofor in bouein , & Lorli vxore in
bet, ancilla . Quæritille, vbi hoſpica au falis ftatuam muata . Sed cum vtrum- Dan.4.V.
dit pellie haberet, & animam in lecto B que diuna ſit factum virtute , non pof- 3w.cv.
agere. Quid , inquam ,inepta , ebrium funt hæc pro dæmoniacis connesſioni- 33. Gen.
mepitas : vix media pars horæelapſa , busmomentum habere . De Nabucho- 19.
cum ego illam ifthincianam , & malam , donoſor quoqueplerique Patres negat
qualistu ,reliqui ? Eo , & viſam quid hoc formam bous,fiue bouini corporis etti
rei ? intrat in thalainuin ,inuenic collum , gieminduiffe , fed duntaxat volunt. fic
& ventrem vulneribus confolam ,lace mente abalienauun tuille , vi fe botter
ramque expiraſle . Vnde zec . excla credere . Prætermiffa longiore difputa- Fule hoc
mat,vulnera ? Neſcire ſi proficetur ancil tione ,inihi videturcontextus S. S.X differung
la , nec doino illam ,quod ſciit , pedem fententie D.Gregorij lib . s. Moral. c. 8. Michael.
extuliſie . Iuradmagiſtratum , vulnera: & rationi, magis confentanea explica Medina .
lili. 2.de
cælim punctiinque illata inueniuntur C tio volertium affectionem Regicorpo re &ta in
ijfdemin locis, qubus buffoné, quinuf risin beftiæ temperament in commu- Deum fi
quam comparebat , milites diftinxe cacam , figuram etiain Irumanam aliqna dec. 7.
ränt. Necdiſliinile aliud , quod de mu ex parte in ferinam degencrafle , ſen - Ben . Pere
nicipe Nechlinienfinurabitur lib . c.le que internos ſimiles accepifle brutoru !!us li.se
ctione tertia , verſic . ad corturam ſuffi . internis fenfibus ; vnde factuun , vt & S. Sic.Mo
cient, deindico 8.ad nominationemac pecudum more quadrupes incederet, & le. A.p.g.
cedente teno veſceretur , & homines fugeret , & 111 .
Annus decimus agitur, cumn Bebbur fub dio degeret . Diuina vero virtus fe
gi oppiduluni ert Vbiorum ) fupplicio cit, vt fib calitemperainento , & habitur
affectus fuit, quidam Stunlius Petrus , dine corporis ,humana & rationalis ani
eo quod cudzmone fuccuba plus qua- D ma perfeueraret .
tuor lufttis confueffet , ab hac donatus Vltimo poffet obijci, quod Herodo
fuit lata quadam Zona, qui cum cinge tas fcripfit, Platanum aliquando in olea
batur, & abi & alijsin luptverti videba vertiſe , & alijapud Carnos cadauera Pred. lib.de
an .
tur. Hoc (chemite terquinque pueros humana per dæmonen in lalis ſtatuas 1349
jugularat , corumque comederat cere fuiſfe mutatata . Refpond . Silocuti de
bellun ; duas nutus ſuas deuorare co proxima, & immediata iuratione , il
natus fuerat : propriam filiain , & coin fuloriin id fuit , & præftigiofum , five
matrein ſuum , vxorum habueret loco ro locuti de conuerfione mediata , fiue
conſtant hæc oingii actis iudiciarijs , & per varias cómutationes corruptionis ,
iconibus inçsincifis , palamque venali & generationis materiæ fecundæ , nihib
bus . Qui plura voler delvis transforma . E prohibet ambo ifta naturaliter continge
tionibus exemplis ilha trata ( qur came repoſſe , introductis in materiam apris
ex his , quæ tam breuiter dixi,decidi po ad has vítimas formas difpofitionibus .
terlint omnia ) lcgat Spend inumin Quod autem legimus apud Metaphra
Homeri Odyf. lib . 1o. Binsfeldiin de ftem à S. Spiridione , ferpentem in aurú
Confeffion malefic.concluf. 3. Reinig . mutatum , vt eo auarus ille , & iminiſe
lib.2.de deinonolat.cap.s . toan . Ana ricos diues deciperentur , & poftea rur
hainlib.4.denatrimon for8o.Co ſus ex auro Serpentem factam ; veta
drochumd.c.7. & Petr. Thyræun.qui hæc mutatio fuir , quia miraculofa , & a
cæteris plura, & aptiorcordincin Thic . Deoqui , poteft. Neque hæc mutatio
fortallis
Liber Secundus. 145

fortaffis demoni,fucceffiue tamen fo- A ftorix , vede afína Balaam , de qua con
ret impoffibilis , quia ſerpens infectum fulendus ibi Caietanus in Comment.de
eft, & proximaauri , ac ferpencis mate angeloin rubo alloquente Moyfem , & Exo. z . Ar
cia eadem nempe terra . Eldram de Spiridionis filia Irene mor. 4. E /d. 14
· Eula depoſiti locum indicante, & quodā Ruffin.li.
QV ÆSTIO XIX . interfecto, Macarijiuſſu homicidamin-1.hist.Ec
dicante, & decolloquio caluariæ , & al- dl.com:so
An Magiqueant facere beſtias loqui , rerius Macarij,de varijs ſedibus damna- carli. 1,
hiſt. Eccl.
danintelligant voces be torum , & de venerabilibus Africæ con Socr .
ſtiarum ? fefforibus, qui perfecutione Vandalica 1.1.CA.12,
radicitus abſciſis linguis adhucclarelo . Euglof.l.
1. Exépl.
6.6 . Hark
de potencia q.6 .art. 5. & vict.re ctoritate fuit confirmatum ,vt eius tem- lus lib.6.
lect. de Magia. num . 9 Alf. Mendoza poris hiſtorijs teftatiſfimum , & de An- CA.1.4.6.1.
in Quod!. Scholaft.quçſt.s. ſed loquen glo ſacerdote ſiinile refert Polydorus li- c . de of:
dum nobis diſtinctius, & preſſius. Di bro 13,Hiltor. Angl. in hiscontinuum afra pro
uina aliquando virtute fieri , vt quibus miraculú fuit fupplente Deo vicem par - copius li.
loquendi vis naturalis ineſt nulla , atta ciuin defectarum in genere caufae effi- de bello
men loquuntur ; non eft dubitandum , cientis . Vnú addam ex Antonio Bon . Vundali.
Aene
facra Scriptura id atteitante de alina finio : Amocirciter 3 poſt cladem ad Gazews
Balaam , Nu . 22. quod quo pacto Deus Nicopolim Sigiſmundo Imper.a Tur. deimmor
efficiat,ipſe noint , qm enim locutionis cis acceptam , cum multi in eum cam- tal.anima
1. 3. hist .
omnis eit fabricator, ille vt , quæ nota c puzz dejcenderent, emiſ am inter oj]
funt orgina ferinonis articulatı forma ubindc vocem audierunt : lefu Chrifti Hingar.
Decad. 3 .
uit, poteft, & alia , quæ lubebit , intru Saluatoris, o Mariæ Virg nomina in. quouille
menta ad hoc deligere . Attainen ,yıplu tonantem : loquaxque inter cadaueraca acepit
rimum exiſtmovti opera angelorú , qui putinuenia , quod vbi hominesfibiadef loan .at
perresillas inanimas , velperbruta lo je nouit: Quidtam , inquit , ſtupidihic ferupeere
quantur hoc tamen difcrimine : perilla , jtaris virisChriſtianusego fum, inex. veris Hü
quibusapta funt organa , & viuentia ad picatus, inconfeffus in hoc bello occubui. garlari
hoc inſtrumenta , ve per picas , coruos , Maria mater me aterni ſupplicijreum laris ance
pritacos & huiuſinodi, in ipfimer corpo effe non patitur ; bic mé adhuc lingue bono'.
ribus loquela formata , & tunc hæc locil compotemſeruauit, vt delict a foreri, co
cio eft vitalis actio ipfius aniinalis , non D animi jacris Apoftolicis luftrare quea :
tamcn eft intellectualis eius aétio , fed proinde facerdotem , qui confeffionem
eſt actio intellectualis refpectu Angeli: exaudiat, comeexpiatumreddat,accer
perilla vero , que viuentia quidem funt, ſite qusſo . Rogatus cur tantum à Virgi
fed organanon habent apra ad loquen ne beneficium promeruiſſet , refpondit:
dum , vt funtafini, bouelque purarim fibip.culiarem in eam fuiſſein vila de
id facere , co quod ipſemet Angelus in notionem , 6 ſeplenaeius feſta quotannis
eis vel potius iuxta ea, fermone in aere reuerendiſſime celebraffe , religiofifque
forinato loquitur, idemque dicendum ieiunijspane dumtaxai, aqua dico
de infenfibilibus, vtigne,aere,aqua ,ter ralle . Quareaccerfito e pago proxima
ra cadaueribusmortuis , capitibus refe Sacerdote confeſſionem rite ir arſegit ,
Ctis , ftatuis, & arboribus, & tunc quan . E impetrata errarorum omnium remulio
do vox tantum formatur iuxta corpora ne, acceptaque nouißimaluſtratione re
illa , locutio nullo modo tribuenda eft al penie contictuiepirpiruoque quieuit. ] Học
fcri,quam angelo, vi formanti, & eden ille ; legant & refipicant Nouatorės
ti : aeri,vemedio , ac inſtrumento :nulli; adtam illuſtre miraculú, quod & Deipa
vt vitalisaćtio : fi formetur intra corpus ræ dcuotionein , & ieiunia, & feftoruin
illud fenſile ineptum , vel etiam intra in culum , & confeſſionis facramentum
fenfile , illi tribui poteft,vt organo . His commendar . Nonabfimilem narratio
pofitis facileerit terreiudicium de fequé nem inuenics apud Tho.de Cantipatro
tious miraculofis locutionibus facræ hi lib.2. boni vniuerfal.c.29.p.18 .
Simia
146 Difquifitionum Magicarum
Simia Dei diabolus , conatus multa A Chriſtianorum excitabat , & Imperato
Gmilia , fed pſeudo miracula , interdum riam perſecutionem acuebat . Lege
Deo permittente,ad diuinam vindictá , D. Cyrill Alex. lib.z. contra lulian . ples Eur.l.19
hat. Eccl.
atque iuſtitiam manifeftandam , vt cum raque fuperiusdicta recenſentem . Ads
hoinicidan caput preſciſſun indicauit de ex Valerio Maximo hbro i . fimula .
libr. z.de Cercydun , tefte Ariitotele , & Orphei chrum Fortunæ Romæ in via Latinas
anim.ca. capurprædixit Cyro PerlarumRegieú loquutum .
10. Philo. quoque a mulierenecandum . Aliquan Ceterum , vt fciant animalia , vel in
in imag. doiple oraculi nefcio , vt quæ confingit , telligant, quæ loquuntur, hoc nullus An
... mi quæ narrat Phlegon Trallianus ex He gelus eis potelt tribuere : poffet tamen
rabilib,
rone, in hanc fententia ; Polycritus post etiam dæmon efficere , vt animalia fuis .
Locridem vxorem ductam á poſtqua B temporibus , & locis apuiſſime quædain
tres noctes cum ea dormiuiſſet , tertio dic dicerent, accommodata perſonis , &
vita fun &tus eam reliquitgrauidam que rebus,de quibus ageretur, ſed tainen is
monſtrum ex duplici ſexu peperit quod cet demon illa ex inſtituto faceret , ani.
cum in mediam concionens populi duetī malia tamenduntaxat facerent calu , &
fuiſerad confutandum , quidid praſa fortuito ; quibus ,ignaris,& idiotis fpe
giret, quidve deeo faciendum eſſet : cã ciem quandam folertiæ , & intellectio
paruit in medio populiſpectrum ,Polycri nis præberent ; ficut etiam Magi faciút.
ins, Ó-fuuramAerolis, o Locrenſibus interdum , vr animalia miras quafdam
predixit cladem ,impotenie ad refi geſticulaciones, & mocionesedant,quz
Kendum populo filiumſuum monſtroſum line vſurationis , & prudencia iudicant
dempto capite deuorauit , euanuit : C inaperiti fieri non potuiffe . Talia funt ,
mox ,o caput eandem cladem elocu quæ de ferpente Epidaurio Valerkis , de
tumeft . ] Addic idein Trallianus ex An Icone Apollonij Phibo {tratus , de aſino Val.M *
tiſthene philoſopho Peripatetico . Quo Cayri narrat Bellonus . Longe facilius X 1.1.6.8 .
tëpore Åcilius Glabrio conful vicit An poteft Magus, per dæmonem efficere , Philoftr.
tiochumregem Afic , deterritas Roma Bel
vitiatis organis corporeis , vt homo ta- lib.s.
nos oraculis , ne amplius inuaderent A. trare , vlulare, crocitars, rudere audia- lox.in 06
fiam , o Publij ducis Romanorum ca. tur , conansloqui: videmus eniin artifi
pusrelictum à lupo ,qui corpus deuorauca cioid nonnullos feliciter confequi, &
rat, vriple predixeru furare diuino, ve legimus ann.1546. Margaritam Eslin N. 1.3.de
putatur percirus : cecinilelongo fermone genfem , ex ventris doloribus ita intu- Prodig.
aduenturam cadem Romanis . D muille, vt ventris moles totam faciem
Præſtigioſe plane fiere locutiones , obregeret , ac in circumferentia decem T
quædam apudGer :iles , & arte demo palmosexcedere videretur . Audieban
nis fimulacę, adlucrun Sacerdotum Ge ihr a circumſtantibus lectum , gallorum
Sophie
in Traatiliwn , quinon raro Magi, & Pychoni Cilnius , gallinar um coccizationes; an
Lucia. in ci , ve geminæ columb.e Dodones lo ſerum ſtrepitus , Larratus canum , bala
Micgl bo quaces, item quercus Dodonel , Argus Tusoniun , porcorum grunnitus , boum
Apol.eu carina , equus.Achillis , & vlmusGyn mugitus, binnitus equorum . Eduxit mi.
Arrondi, nosophiſtarum , que Apolloniu ...( alı ræmagnitudinis . vermes, atqueſerpentes
Iliad. 1.). tauit , & Caulus flumen quod dixit Sal. ex latere circiter 150. quo miraculo fin
Philoftr: ue Pythagora é quem füille Porteſfore dem faceret,cum tamen nil niſi praſtie
iApoll librorum ZoroaftrisMagi docet Cle- E giæ demonum , a maire puellalucricaue 1
Porphin
ta Py mens Stromiteus ) & canis Simonis: La confifteforent.
sage . Magi apud Clementem in Itinerario , & In prægnantium vterisaliquando cla
Glycamnin Annalibus , qui & alios , & mores infantium exaudiri : ſed id tieri
D.Petrum fuit allocutus, idéfage cui naturaliter, multis exunplisproductis ,
dam Francifce Senenfiadfcribit Grillan & addica phyſica ratione probauitaccu
dusſæpe nobislaudatus, quæft.7 . Theo Fate integro opere Andr. Libauiusto.2 .
tecnus Magus Antiochiæ , lub Maxiini ſingular.Sed ea ratio hac Margareta lo 1
no , fimulachrum louis vi magica fecit cum non habet vllum .
aracula fundere , quibusciues in odium Sedan voces beſtiarum Magi intelli
gant ?
Liber Secundus. 147

gint? Porphit. fcribir ſua ætate deApol- A rationalem easanimam nequit largiti ,
lonio Tyaneo dici folitum , illum cum cuius creatio foli Deo releruatur : & re
To audiffet hirundinem cum multis vocife quirit illa corporis orgina fibi commo
rantem , foda libus fuis quos fecum ha da. de quo ſeq. quæft.
bebat expofuifle , indicare eam ceteris ,
afellumonuſtum frumento ante vrbem QV ÆSTIO XX .
cecidiſſe , frumentumque humi fuſum .
elle : verifimilius eft ,quod Eunapius An intelligentiam diſcurſiuam poſſit
( vt & Philoſtratus ) ho paſleri tribuit , demon brutis largiri ?
hirundo enim frumento non vefcitur .
Volebat aute Apollonius hoc facto fin Nde hæc quæſtio dependet , an bru
gere ſe garritus auium intelligere ,quod B ta aliqua ratione fint predila . nam fi
veteres deTireſia , & Melampo fuerant ſunt, facile præftabit dæmon vt ſub latis
fabulati . Sed hæc funt incredibilia . impedimentis , diſcurrant, & fcienter
Cum enim beſtiæ ratione careant ,ne intelligant :ſinon ſunt, id præftare non
qucunt diſcurſu vei, qui ad ſermonem pofle ,certum eft .
ex inſtituto proferenduin ,qui fit rerum , Fuere igitur non pauci, qui rationem
vel geſtorum ſignificatiuus, eſt neceſſa tribuant animantiumpleriſque . Empe
rius ;fateor affectus corporis & peritum docles dixit , omnia animantia & plan
poſſe vocibus ſuis indicare , & horum tas mentem , & prouidentiam habere ,
notitia poffe diuturna obſeruatione ab vt eum citat Sex. Empyricus & Parme- li.CONSTA
hominibus deprehendi , & pofTet de nides, ac Democritus, tefte Stobxoin Mashe.
mon ,quihæchabet perfpe tiffima , ma C Eclog.phyfic.videturide velle Lactant. 6:225. 1.1.1.93
gosea docere,quod, anvelit facere ,aut lib. 3.inftit.capit. 10. apertius Porphyr.
voquum fecerit,neſcio , non eft incredi lib.3.de ſacrific . & Plutarch. libro quod
bile feciffe . bruta vtantur ratione, & libro vira am
An autem feinuicem intelligant be mantia plus rationis habeant aquatilia
ftiæ ,eiuſdem faltem fpeciei , quæritur ? terreſtria ? & Galen. libro exhortatorio
quoad effectus illos corporis, & motio ad bonas artes addiſcendas (cribit omni
nes appetitus belluini , affirmatiuam do bus animalibus ineſe xvdedes 670V doy oy ,
cet quotidianaexperientia : quoad cete quod Eraſmus vertit rationem affectuú
ra quoque cenſuit, & probare conatus capacem , non bene Lacuna Sego
Porphirius, auesſcientiam habere vo bienfis melius rationem intus delitelcen
cis, cantufq ; ſui generis auium ,ac quod D tem, fiue internam , vt Galenus rationé
iplis accommodatum ſit id poſſe alijs o . quidem tribuatbrutis , quæ & in homi
Atendere . Idem Plato cenſuit, & Opia nibus ineſt, ſed hoc tantum diſcrimine ,
nus agensde elephantis, quod arbitran quod homines illā ſermone queant ex
tur , qua fi clephas in cænum ceciderit, plicare . bruta vero habeant quidem ra
& clamauerit , fociusid cernens abit, & tionem , fed conceptus animi nequeant
reddit adducens gregem elephantorú , verbis exprimere. fuit hæc etiam Quin
vt, opera communi feruent immerſiun . ctiliani fententia libro Inftit. Orat. & ex
exemplo etiam Scorpij Lybici , qui cu recentioribus id voluere Anton. Cicca
folus hominem ferire non valuit , re dinus in lib . 1. Pofterior. Ariftotel.c. 3 .
uercitur cuin pluribus alijs , & fimul ho Laurent. Valla Dialect. ſuæ . nono , im Prafat.
Confefs.
minem aggrediturannexis ſibi annula- E mo & Cardinal. Hofius : nos nec ratio- petri to :
tim focijs ;exemplo denique piſcis , qui ne,necoratione,nec prudentia a bru- vienfase
confractum laqueum euafit, & alijs pe tis diſtingui voluit , fed religione, &
riculum indicat ,vnde fit, vt eo die ge Dei cultu ,atquecontemplatione. Quæ
neris huius nulli piſces compateant. Vi verba putarem pie explicanda , ve more
de Petr .Gregor. lib.15.de repub.cap.s. Scripturæ facræ locutus fit , id negans ,
hæcipla memoranten , prudenterque quodminus iudicabat , non quod om
monentem , intelligentiam veram , & ninonon eſſe iudicabat , hoc fenfu , vt
diſcurſum animantibus deeffe . Addo cenfuerit , magis religione differre ho
ncc eum à demone illis tribui poſle.quia minem a brutis , quam alijs illis oratios
ne ,
148 Diſquiſitionum Magicarum

ne, prudentia, ratione . Sic ergo Concl. A lia quçdam axiomata , fine quibus hemo
Bruiisrationem ,diſcurſum prudentiam , nec affirmatiue , nec negatiuedi
poteft
prouidentiam ( proprie dictam , ) uel fa ſcurrere : conſtat autem a brutis neſciri
pientiam tribuere , recte philoſophie, et axiomata vniucrfalia : fi ratione , & di
fidei repugnat: eft tamen in brutis quid fcurfu prædita funt : ergo & fcientia , &
dam folertia quod rationem et prudentia, prudentia , & fapientia :norunt ergo ip
diſcurſumque imitetur . ] Hæc eft fen las rerum cauſas, norunt meliora à mi
tentia Alberti Magni in 3.deanima, & nus bonis difcernere : fi ratione prædi.
Philoponi , ad tex. 157. vbi non obſcure ta , ergo & libero arbitrio , in rebus de
hoc Ariſtoteles, & elt D. Tho.1.2.quęít. quibus diſcurrunt, & ratiocinantur:ergo
13. , art. 3.Gregor.1.dift. 3. quæft . prima, peccare poſſunt, & mereri; ergo , & vic
idem Ariſtoteles libro ſeptimo,de hiſtor. B iutes voluntatis illis non denegandæ ,iu
animal. capitulo primo tribuitillis veſti ſtiria,temperantia ,fortitudo ,liberalitas,
gia animi hunani , & prudentiæ imagi obedientia . quis hoc philoſophus ſom
nem ,vndeſumpſit Arnob . libro 2. conc. niet ? non aliuscerte , quam , qui belluis
gent. cum ſcribit in brutis conſpici mul . cælum pandit,Mahonietus.
ta rationis, & fapientie ſimulachra.idem Dicendum itaque vt hæc abſarda vi
Hippocrati placuiffe docet Galen . libro temus , bruta nonnunquam a fcriprori .
primo, de vol.part.c.3.idem docuere bus egregijs dici ratione prædita ,non
Auerr. in 7. Phyſicor. Hicronym . Ma quod veram habeãt rationem , ſed quia
gius libro fecundo ,de exult.mundi,cap. multa tam ſolerter faciunt, quam homi
F.Gabr.Zerbusin 1. Metaphyſ. quæft.7. nes ſolent, qui ratione prædit :dici etiam
( quem opere pretium fit legere , ) & C prudentiam habere,quia perinde operā
Cascinal. Toletus in tertio de anima , tur, ac ſi prudentiam ducem in operan
quæſtion.7.Solcrter multa fieri a beftijs, do fequerentur : prudencia enim habitus
& ea doceri, quæ diſcurlu quodam vi eft faciens nos proptos, vt eligamus me
deantur egere, docent,quæ narrantple elia fint alicui accomodata , finem vero
rique, de elephantis,ex plurimis collegit cũ medijs ad eum tendentibus non affe
Lipſius Centur. I. epiſtol. 5o.de ceteris quuntur bruta ,fedfortuito in eum ferun
Aelianus , vt de Leonibus, libro quinto , tur.difficile hoc eftintellectu , verum ab
& 7.de natu. animal. de tauris libr. 7. de Hieronym . Fracaítorio fuit luculenter
cynocephalis libro 6. de alijs fimijs libro explicatuin , in hancfententiam : Quoſ- 1.de intel
quinto , de ceruis. lib.11.vbi tamen illud dain actiones animalium omnes ad in- lectione ,
honèrturouv'et,non interpretandum ,lo. D Itinctus naturales referre , fed nos cxpli-à f. 191.
quentes intellexit, fed uocantes intellexit, care debuifle , an hüinſtinctus cum co
Içilicet audito Græco nomine , quod illi gnitione coniuncti ſint. an non alios di
educator manſuetarius indiderat, vt de cere dirigi ab intellectu ,qui finesnoſcit,
piſcibus , idem auctor dixit , xelorud vor & crrare non poteft,fed difficultaté hos
iclaxótuorli.8.cap.4 de canibus mirifi no a tollere . Si enim fic bruta volunt à
ca Protonotarius Ludouicus Peres de Deo dirigi vt Deus immediate illa ope
Portillo ,lib . fingulari de Cane , a fol.16 . retur,quæ bruta faciút, aperte errant Si
deequis : idem lib . ſingulari de cquo , a vero velint Deú hæc facere mediate per
fol.83. qui ſuperioribus annis vtrumque animalia tunc recurrere quæſtione, vtrú
librum fapientis .Philip. II . Hiſpan.Regi animalia hoc fimplici naturæ inſtinctu ,
dedicauit. De alijs multis animalibus exé E an vero mediante cognitione faciant?
pla congerit loach . Camerarius Decu Ideoipfe ſumpta caloris natiui fimilitudi
riæ deciinæ Probleinate. VIII . Probatur ne reſpondet ingeniofe , & erudire:Deú
id breuiter, fi ratione ducuntur , fane ra quando hanc vniuerfitatem crcauit ,ea
cionalia dicenda forent , fi ratione duce dem virtute , & potentia , qua fecit om
rentur : ex electioneoperarentur, ſicle nia , facultatem etiá fingulis naturis pro
Etionem adhiberent : non ſemper om priam dediffe , qua perucnire poffent ad
nia eiuſdem fpeciei animalia vbique co fines rerum vniuerfitati debitos & con
dem modo ,vt faciunt,operarentur,& di gruentes . Inde contingerc, vtmulta à
{ curfu prædita forent :poffent vniuerſa particularibus fiant galiū finem intéden
cibus
Liber Secundus. 149
ibuspèr ſé , & alium tamen finem inten- A naturæ , & ordinis vniuerſi a Deo praea
dente natura , & ordine vniuerſi . Nam ftituti . Cui hæc non fufficient , legat
quod calor ille genitiuus tam mirabilia Andr. Libanij difputat. de contempla
operetur, calefacut, attrahat ,propulſet, tione intellectus beftiarum , parte ſecun
figuras de membris, vias , conceptacu da, ſingular. quam his editis primum
la , ficus, ordines, juncturas, ac demum fum nactus ,
aniinam conftet ,perinde ac fi fingulo
Eyın ' fines cognoſceret, arbores etiam , ! QV ÆSTIO XXI.
acplantæ ,foliagemmas,flores,fructus,
femina mica folertia, vc videcir, faciant, An poſſint damones facere , vt homo
cuſtodiant, muniant , certum eft hæc à non fentiant , vel vt longiſſima
non cognofcentibus fieri . B tempore dormiat , aut
Sed dicendain hæc fieri , ab illis par inediam perfe
cim per accidens,partiin per ſe, per acci ral ?
s
den qui dei n , qua ten us elt par tic ula ris
quædam vna natura : per fe vero , qua Voad primum , non quærimus,
tenus eſt pars vniuerſalis naturæ , quain Q vtrum dæmon poffit efficere , ne
ordinauit Deus ad finem illuun , quem corpus habeat potentiam fenciendi, ſed
ipſe cognofcit. vtrum poffit facere , ne actu fentiat ,
Sic ( ait) & bruta quædam ficere, nó quod natura ſenſile eft , verbi gratia, ne
cognofcendo fincs , & quafi per acci crucietur quæſtioni ſubditum lamblicus
dens, quatenus funt nature particulares, libro de myſter. Acgypt. paulo ante
quatenus vero partes funt vniuerſalis na c med. teftatur multos prophetarum ad
curæ à Deo ordinatæ , per le facere ,& moto igne non vri , vel fi vrantur vftio
intendere fines,non fibi led Deo cogni nem non ſentire , vt nec alia tormenta
to . Vt ecce ,maturis ouis ,auis illa vulcde vih : loquens de vatibus Gentilium ,
ponere excicata pódere , & moleſtiaouo addensque id fieri Deo intus adfian
rum , hic finis aui est notus, alius eit finis te , qui repellat ignem , illaque cæte
ratione vniuerli,nempe conſeruatiofie ra hebetet .
ciei qui eft auiincognitus , ſed Deoco Quisiſte Deus Iamblici Magi,nifi cam
gnitus, & quafi confequens akerius: de codæmon quiſpiam Eurycles , qui iſti
ponit itaque auis ouuin , per fe propter prophetæ ,niſi malefici ? CenfuereGen
Itimuluin , per accidens relpectu prolis : tilesmagico carmine aciem gladi ficre
refpectu fui, quiterruselt hæc auis, ſed D cundi. vt nec leuivulaere cutem queat
Iefpectu vniuerfi:quatenus eft pars eilis , perſtringere ? Nec deſunt ,qui notent y
excludit prolem perfe . ad tollendain hanc ſuperſtitionem ,faepe
Sic etiam innafcitur aui appecitus de Deum miraculo flamme, aquæ , fera
ponendi oua loco tuto , peraccidensra rum , & fimilium fuppliciorum attroci
tione prolis conferuande fed per fe , quia fimorum vim fufpendiſſe, eaque omnia
olun amat , vt partein iui: hinc & aliæ martyribusinnoxia reddidiffe: cum ve
fubnotiones fiunt animantibus, fecundú ro fecuri, vel gladio fuiffent addicti, fer
fpecies quasrecipiunt rerum fibi ad hoc ri vim a Deonócoercitam , vt nationes
neceſſariartım.Vnde ( inquic Fracaſtor.) intelligerent miraculoiſta , non magiæ
magna ſapientia , & prouidentia Dei adſcribenda . Sitne hoc verum ,necne,
Opimi Maximi videri poreſt , qui vni- É equidem valdeaddubito .
uerfum cotuin ordinaturus inodumna Non proprer locum Beati Pauli, quo
atris omnibus dedit , quæ nefcientes quidá nituntur, is eft ad Hebr. vndeci
fines , omnia tamen faciune, per que mo,verfic. 34. obturauerútora leonuin ,
fines conſequuntur , quos ipfe folus exſtinxerunt impetum ignis , fugauerúc
cognofcit , ad quem modun dein acié gladij , vbi ficur de igne , & leonib .
ceps alia fiuntq , uæ tam mirabilia 10 ſic de acie gladijid miraculo adſcribitur.
bis videntur . Ex quibus apparet eam , Hocinquamme non mouet , namve
quæ in brutis apparet , prudentiam non ra lectio eft effugerunt, vt patet ex Grace
elle , fed duntaxatinſtinctum quendam co contextu , & Syriaca verſione , & lo
quitur
Diſquiſitionum Magicarung
guitur Apoftolus de ſanctis veteris Ter a ferabilirer . ) Hzc Niderius. Sic fuos
ftamenti, quorum nullü legimus mira dæmones deludit . Toimentorü fęnitia
culo ereptum , quod acies gladij fit retu quotidie malefici in eculco eludunt.on
fa , fed quod miraculofe hoftiú gladios nem enim cruciatu ,vel riſu ,vel fomno ,
cffirgerint, quidum pacis tépore , vtHe vel filentio fuperant. Quo in genere ſu
las :alij vero in præho , vt Samfon , Ca penda eft narratio Charondæ , quandā
leb , lofue, Dauid , Machabæi', & c. fed tominam quinquagenariam fibi nota ,
mouent mealia . Nā, & memini de mu fic eluktsinfufionem laridi liquari toto
liere ſepties itta gladio, ſed fruſtra , & corpore factam , & Onnum membro
Géciles eciä illa cætera ,licet falfo , camen rum diram diftra tionein : ex eculeo ta
ad incantationem referebāt - Legi duas Hien ſublatam omni fenfu doloris va
alias huius rei caufasmeliores,priorem , B cuam , integra , & illçlam ,nifi quod pol
quia ſectio gladij impedíta, potuiffe do lex pcdis auulſusin quæftione , redditus
to carnificis adſcribi:pofteriore, quia gla nólit : cuiustamen illi iaétura noxæ vla
dius , eft præcipuum , & maximè legici li , vel impedimento non fuerit , quam
mum ordinariumque iuftitiæ vltricisin oinaia tormenta cludentein , & pcrcina
Vida lefe ſtrumentum . Hodie quidam impij milis citer omnia negaatem , eliſa in carcere
Anglez tes ſe fore inuulnerabiles putant,fiarma. gula , Saten necauit , qui eam maleficij
ineq.d
demo. are. certo ritu incantent , vel ſacrilego auſus per energumenam accularat . libro de
, vel có Antichnito reuelato nota I.
4. defic.g. crucifixiimaginem cópungano ;
du b.io minuant,aut confringant,ita Condron Narrauit mihi P. Bernardus Oline
Sprenger chus lib.z. demorb . venefic.c. 12.-vel fi rius,ca Societatis noftrę per Belgiú Pro
in Mal. ferantinterulam linea horrendis inſcri- C uincialis , propè Samatobrinam Anno
P.2.qulir .
16. pram imaginibus, quam vocantinferni 0599. captam puellulam ſtrigatricem ,