Sie sind auf Seite 1von 1179

Über dieses Buch

Dies ist ein digitales Exemplar eines Buches, das seit Generationen in den Regalen der Bibliotheken aufbewahrt wurde, bevor es von Google im
Rahmen eines Projekts, mit dem die Bücher dieser Welt online verfügbar gemacht werden sollen, sorgfältig gescannt wurde.
Das Buch hat das Urheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch,
das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann
von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles
und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist.
Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei – eine Erin-
nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat.

Nutzungsrichtlinien

Google ist stolz, mit Bibliotheken in partnerschaftlicher Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse
zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nichtsdestotrotz ist diese
Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch
kommerzielle Parteien zu verhindern. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen.
Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien:

+ Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche für Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese
Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden.
+ Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen
über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen
nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials für diese Zwecke und können Ihnen
unter Umständen helfen.
+ Beibehaltung von Google-Markenelementen Das "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über
dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht.
+ Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein,
sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA
öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist
von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig
ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der
Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben.

Über Google Buchsuche

Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google
Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser Welt zu entdecken, und unterstützt Autoren und Verleger dabei, neue Zielgruppen zu erreichen.
Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter http://books.google.com durchsuchen.
1
2
9
ch
e (
‫*‬
‫ویار بار‬

‫‪32‬‬ ‫بر‬ ‫او‬ ‫با‬

‫‪De‬‬ ‫‪Ri‬‬
‫‪l‬‬ ‫‪o‬‬

‫‪/‬‬ ‫کد‬

‫ر )‪1‬‬ ‫یک‬ ‫سے ‪ ،‬اما‬


‫(‬
344

LR191214

EndCap.YI

1 Exodus. Cap . VII, Exodus. Cap.XI.


DIS QVISITIONVM
4

MAGICARVM

LIBRI SEX ,
OVIBVS CONTINETVR ACCVRA
TA CURIOSARVM ARTIVM ET
vanarurn fuperftitiorum confutatio, vtilis
Theologis, fiurisconſultis, Medicis ,
Philologis.
AVCTORE 344094
Exodus. Cap.VIII Exodus.Cap. X.
MARTINO DEL RIO
SOCIET. IESV PRESBYT.
LL . LICENT. ET THE OL: DOCT
olim in Academa GRÆTCEN
si, et SALMANTICENSI,
publico S.Script
Profeſsore.
Prodit opus vltimis curis longe
arruratius ac caftigatius.
Superiorum Permísu et Licentia

tours. Các vi Exodus. Cap . X.

Exodus Cap.vmm . Exodus Cap .VIII

COLONLA AGRIPPINA
Escorins. Cap. VII SumptibusHermanni
Demen Exodus.Cap.VIIII.
ANNO M.DC.LXXIX .
1
APPROBATIO SUPERIORVM.

Go Oliverius Manareus Societatis Jeſu per Belgicam Viceprovincialis ; pro


concella mihia Reverend . Admod , Patre Claudio Aquaviva,Societatis ejuf
dem Præpoſito Generali , poteftate; concedo P. Martino Delrio Societ.noftræ
Presbytero facultatem edendi in vulgus : Sex libros Magicarum Diſguifitionum :
gravium & Doctorum Theologorum judicio approbatos : in cujus permiflionis
fidem , nomeo meum huic breviculo ſubſcripſi. Datum Leodii,vi.menl.Juli1,An
ni olo . Io.xcvIII .

Oliverins Manareus,

APPROBATIO CENSO RIS .

Dvos iſtos priores Magicarum Diſquiſitionum libros à R. P. Martino Delrio So


cietatis liſu Theologo conſcriptos, quod multiplici variaquefinteruditionereferts,
nihilque contineant quod Carholicæ fidei adverſetur , dignos indica qui prelo manden
tur: Datum Lovanis, 8. Febr. Ann. Dom.1899 .
TH
+ E LXIO
B +
BI Guilhelmus Fabricius Novioma
UL BEG ON
+ PL + L
‫ܝܐ‬Y gus Apoftolic. ac Regius li
CO UN ‫ܕܕ‬ brorum Cenfor.
G D .
LU

Respofteriores, quartus, quintus , & fextus, Difquifitionum Magicarum libri ,


T
jugam eruditionem ,jucundam rerum abditaram varietatem , ac foliditatem do
& rina , Le &tori , hiſce potiſſimum temporibus , multo utiliffimi futuri ſunt, uti &
Priores earundem Diſquiſitionum . Proinde in magnam utilitatem Eccleſiæ omni.
nò typis mandandos elle judico . Datum Antverp. XXVI . Kalend . April . An
• no 1599
LA
UT DE
SILVESTER PARDO S. THEOLOGIA
‫ة‬
‫ك‬
‫د‬

Licentiatus , Cathedralis Ecclef. Aniverp. Canonicus ,


Librorumque Cenfor.
6

2 PRO
PROLOQUIUM 1

DE DIFFICUL

TATE ET NECESSI

TATE HUJUS TRA

CT A TI ONI S.

SUMMARIA PROLOQUI .

1. Dæmonum ſuperbia , & odium & doli. 2. Scriprionis occafio , & difficultas,
3. Auctoris confilium ES inſtuutum . 4. Operis neceſſiras. 5. Locus ad Ephef.6. V.12 ,
explicatus. 6. Hodie totmalefics ob defe & tum fidei. 7. Pfeudo Chrifties Pſeudo fo
annes plures. 8. Magi ſunt Es herenici. 9. Er hæretici plerumque Magi aut magia
propinqui 10. Cur hæreſis in maleficia definat,quinque cauſa ex Maldonato eduniar,
11. Conclufo & precatio Authoris, ac Methodus,

Ordior arma , quibus cæli ſuper aurea templa ,


Molitur folium ſupremo aquilone locare
Praya Dei ſoboles, patrio confidere regno
Quæ verita : atque in iinis Erebi detruſa ſub antris ,
Gliſcit atrox odns animiſque furentibus iras
Nutrit, nec damnis hominum exſaturata quieſcit.

7. RORSUS ita eft, nulle ſuntinduciæ , pax nula; ubinet


invidie modus aut finis ullus. hoftium Der fuperbia alcendit
femper a , augetur malitia , crudelitas invaleſcit. amatſibitri
@ Pfal. 37 bula metere, dum nobisfpinasferat : gaudetfuas agere pænas
jafia,
e fupplicia propria exacerbare, dummodo in crucialksaterni
parlem quamplurimos homines afetfcat, & Divina buic illudens
imagını, prerioſ CHRSTI fanguine dealbatam decoloret , affertamque in liberta
tem priftina manciper fervituts,& Cadmeia planèviétoria perdar pereundo, pergila
· tus hoftile in ſuamet ferrum vifcera convertat. Nihil finitinauſum , nihilinientatum
Telinguit. Videt animum imbecillem pavidumque circuit ut leo, ac vim intentat. novit
imperterruum , conflantemque vulpem induit, exuvium ponit leoninum . Her, guàm
Pral: 61 . multi b , par es vulpiumfunt fuêre ? quot lu & tator d.ioſus pellacris egtechnis irreti
in fin . tos fupplantavit ? Mille nocendi artes habet , innumerisuritur :elis, pracipuum omni
crare de cadem pharctra fuitillicitum , quam curiofarum , tumfuperftitiofarnm artium ,
quam
PROLOQUIU M.
quàm multa, tam ſtulta demonum commenta mortalıum animos dementantia , quæ
euneta magiæ nomen ambitu fuocomprehendit.
2. De qua diſceptare, futurum nec10 difficultatisfit majoris, ac neceſſitatis. Etenim
* bague locorum graſſantepraianırıcum & maleficorum.colluvie dirſima, medicinam
facere neceſſarium , ſed eandem facerern vertraio egrecrudefientifemper malo, difficile
imprimis & laborioſum. Nam etfifuere conati quamplures , qui de magicis forpjere :
que tamen illi hac de re fcriptismandarunt,vel quod fideiec morib.obnoxia a,veritaque a Cornelii
lectionis, repellēda; vel quid perpauca es exilia ,
multiplicanda eg augenda,vel quod ob Agrippx ,
fcurè,fine methodo se parum firmètradıra, luculentius es ordinarius proponenda, ra- Petri de
tionibuſque & auctoritate teftium meliusftabiliendafuêre. Sanè qui fibras omnes Abono;
Picatricis
ertium fuperfturiofarum unus fitfcrutatus og eruerit,neminēmeegere memini. Scripſe Hiſp . An
te Philofophi, Juriſconſulti, Theologi; ſed Juoquiſque durtaxat inftituro , utcumfuæ felmipar
Schola fecteq ;utcunque ſatisfaceret , cateriscerie minus profuiſſe ,minùs confuluifje vi- meclis,
dearur . Equidem debitorem me omnibus agnofco , & in his tribus facultatbus longo Joan . Bo
tempore verfatum ,fide,am ;nec mentiar , quia verum dicam , nec gloriabor guia profe- dioi,Jo .
m
étum mihi non arrogo.cultura profiteor es operam ,de fiuius .d cium aluspermiteo. 2. Woci ,
Georg
3. Conatus aliquo progredi, és hoc opere commune iribus ferenus ftadium ingredi: Godel
quod viderem trium communem , non uniuspeculiareyn hunc fundum,atque haredita- maoni &
tem . Quare (quod neglectum , velminusab alus adnimadverſum )fuperftitiofarum ar- fim . Item
rium fundamenta diligenter inveſtigavi, Et exfcius humana Divinaque ſapientia ner- Trithe
tofins quàm prolixius ſubruendaſuſcepi : gnaruseffe Chriftiani hominis fallaciashas bogress
eri
non ignorare, es fpiritualia nequitiæ (ut ait Tertullian.)non quidem lucia confcien & Deuc
ia domi . Eraſti ,
tia , led inimica ſcientia nolle ,nec invitatoria operatione , fed expugnator
em luern inentis humanæ totius erroris artificem , Dare !,
natione tractare multiformm
ſalutis pariter animæquevaftatorem : ( Notet Calumniator huius operis intertio- & c.
e
nem Scriptoris Sacram : ) Nec in Spcciem adfinxi quidquam , quodrefell
yum , ſed ex ipſo ru m vani ta ti s acperfi dia ma gi ft ro ru m ar ca ni s es my ft er us, ipſ a ab in
ea
cunabiliscrepund deliriorum de libris obfcuriflimis deprompta ,in lucem extuli: dein .
de in re, ut digufillima, ita od minutiffima, adartem rationemque revocanda ,xon mı
nimum laboris pofui,& nifi fallor , non incommoda methodo digeli , ut buc iliesc lacera
disjelia membra in unum quafi corpuscoalefcerent :deniq ;,utà quovis facile intellie
gantar plano e dilucido,quali utimurin folis, ſtylo ,inlucem publicam typis mandavi :
4. Quod ut facerem ,licet benè multorum , quiflagitabant, defideria nonnihil excs
carini, congè lumen fortius impulit lues quàm obſcana, tam proſerpens, veneficorum & 3
incartatorum : quæ hoc noviſſimofæculo fe per omnem in dies Europam longisus ac latius
diffundit. Ut jure quam oprimo liceat ingerere anribus mentibuſque illud ſonora &
invilta Ecclefic petrab. Sobrii eſtote & vigilare , quia adverſarius velter diabolus, bu. Peits
terr. & .
tanquam leo rugiens , circuit, quærens quern devorets
cad Eph .
4. Nec non eandem in fententiam alia Gentium Apoſtoli c ; Induite vos arinatura 6.ver, ' 2
Dci,u policis flare adverfusinſidias diaboli : quoniam non ( tantum eſt nobis col
luctatio
PROLOQUIU M.
luctatio adverſus carnem & fanguinem ( adverſus homines , qui carne conſtant of
fanguine, ac proinde fragiles ac cadacı, faulè laffantur et vincuntur ( fed præcipuè)
adverſus Principes & poteltares ( videtreet) adverſus mundi rectores tenebraruin
harum , contra ipiritualia mequitiæ in cæleftibus : hoc eft contra naturas non corpore .
as,ſed ſpirituales, longè ut potertiores , fic og vafriores hominibus , es quarum habua .
non in luteis hiſce domibus, ſed in ſublimi, & aeris regionibus. Revera non cum ani
tio
libus deliramentis, aut idiotarum infomnus, quod quidam di& titant depugnandum.fed
cum ipſis demonibus, quoru m ope,confi:10 ,maji utuntur,quod ratio es experientia do
cet, nobis nunc manus conf-rende. Hefede tot animarum , quas fubjecerunt ,poſel.one
deturbari,& ab :llaqueandis aliis, quas fpe devoraverunt, ratione et jure, velut arma
ta manu ,depelli,tulerunt ſemper iniquo animo, nunc eò feruntmoleftius ,quod cum ina
ftante ultima die Lucifer folvendus , multò filiunt avidiusfuam explere in genus hu
manum crudelitatem .
6. Siquis ſuperioris evi Annales non indiligenter evolvat. ftatim comperiet,xunguã
201 , ubique Provinciarum examina maleficorum deprehenfa , quot ſe hodierna die fu
dicibus vel levem aliquam querendi curam adhibentibues, offerunt, età non querertin
bus etiam reperiuntur. Quid mirum , exundare perfidiain , vera fideexareſcente: Sune
quidem alia quoquepeccata mortalium ,Divini hujus flagellıcau [&:fedp: ſtulttarispur
temmaximam fibi vendicat languor quidam Es contemptus Catholicæ fidei.Fides enim
una maximèeft virtus : qua cun &ta diaboli confilia , ſtudia , conatus , vireſque omnes
refringuntur. hanc horret, hanc refugit, cum hac metuit compulfare. Sapienter ideò
B.Petrus eam rugienti, velut panopliam ,w: objiciamus, admoner: cui reſiſtire,(inqui
ens fortes in fide a. Conſentit inviétus athleta Paulus collegafuo quando fpondetnos in
a lupr. oinn:busthoceft in primis & fuper omnia Scuto fidei omnia tela nequiffimiignea.
C.S. femper acrius
extincturos b . Confirmat experientia ,five præteriti ,fivepreſentis tēporis,
bd.cap.6 . & petulantius Tartareas acus hominibus inſultaſſe, quotieſcumque fidei diminutio vel
xerſ, 15. depravatio aliqua viguit. Ante falutarım Chrifti Domini adventum idololatria to
inm pene orbem occupabat : nonne demonum ubique tum multisado maxima paflim in
fimulacris loquebatur,& caetus hominum frequenter invilobat, & $ 1 % virorum foemina
rumque ſpecie conſpiendam fefepræbebat: nato tandem Jeſu, quibus locis fidesnondum
annunciata: peſtiseadem idololatriam comitatur, eo veneficis referta ſcatentomnia, u
locupletes funt teſtes noftrorum fociorum de rebus Indicis epiftola , es hiftoriæ : quibus
verò regionibusſemelrecepta Evangelu pradıcatiorefrixit , velvariis errorum maculis
obſolevit, vel ab hærefibus oppreſſa penitus clanguit, ut in Africa Aſia inter Mahu
metanos: in Germania , Gallia, os Britannia inter hæreticos, in Italia e aliis locis ,inter
Catholicos planè languidos, quos Politicos vocant; iifdem quoque in locis magica ſuper
ftutio nimis invalmit .Suc agros olim tritici mirè feraces,cicuta, ES aconitum ,Et alia ve
nena reterrima contaninarunt. Hærefibus profectò, nt umbram corpori,fic magicam
ſpurcitiem ancillari , adeò manifeftum eft,ut protervia fitnegare.
7. Precipui olan hæretici etiam magi fuere.ab bis artibus Princeps hæreticorum co
gnomen
PROLOQUIUM .

gromen adeptusfuit, Samaritanus : ll: Simon Magus a. De Carpocrate , Menandro, a Cieres


Marco, Euphrate, Ophtis,Seuaphanis eorumque diagrammatedeb Priſcillano,c & Romadu .
Berengario d , fidem faciunt graviſſimi is veraciffimi Scriptores. Vrenim ,qısa de Si. lib 2. 50
mone Clemensfufifſimèprodidie,pre -crmittam ; quede hoc & fucceffore fimul,jufti- engait;
ans Martyr eorum conterraneus tradidit, adjirbam ;is e in hancſententiam : Simo blien 1.1.
nem , inquit quendam Samaritam ortum de Gitta oppido , qni lub Claudio Cæ- Euſebil ..
fare fubnixusopedæmonum , & fretus magicis artibus , in hac urbe Regia , Deus Hift.c.20
eſt habitus,& quali Deus honoratus , ftatua pofita in Tiberi inter duos pontes Epiphan.
eſt, cum hoc Latino titulo , SIMONI DÈO SANCTO , &c. Deinde; hær.2 7.
c Sever
Menandrum etiam æquè Samaritam hujus Simonis diſcipulum ,inſtructum viri Sulpit . in
bus dæmoniacis , & profectum Antiochiam , multos arte magica decepiſſe cogno- Sac.liſt.
vimus . D. autem Irenæus f deMarco fic breviter : Marcus magicæ impofturæ pe- lib.2. **
sitiflimus,per quam & viros inultos , & non paucas fæminas ſeducens, ad fe con- d Nangia
in Chron .
vertit , ešc. Mox, Anaxılaienini ludicra , cun nequitia eorum quidicuntur magi , e Apolo .
coinmiſcens, per hæc virtures perficere pur tur apud eos , qui ſenſum non habent, fa..2.c.&
& amente lua exceſſerút.]quibusfubjungit Irenausnonnullashæretici hujus præftigias,
vinum album in rubruin murare;non iplum inodò , fed & alios periplum , Pare
dri dæmonis opera vaticinari , & hujuſmodi alia . De diſcipulis Carpocratianis fic E
piphanius: Magia apud ipſos ( ait) excogitata eſt, incantationefque diverſas adone
nem machinationem invenerunt, ad ainorem & ad illectamenta. Quin & Pare
dros dæmones Gibiipfis attrahunt , ad hoc , ur per muitas præftigias in magna pote
ftate , omnibus dominentur quibus velint, & ut nuſquiſque quamcunqueactio
nem aggredi audeat. Niinirum ſeipſos decipientes ad perfectionem occæcatæ
mentis ipſorum . ]Priſcillianum ,qui Gnofticorum veſaniamin Hiſpaniasintulit,Mar.
6i Ægyptii diſciplinis(qui Magus fuit ) imbutum , Severus fcribit gemino judicio
audiruin convictumque maleficii,nec diffidentem obfcænis ſe ſtuduiffc doctrinis. ]
& Epift.ad
D.Hieronymusg. Priſcillianum (ait ) Zoroaſtris magi ſtudiofiflimum & ex mago Crefipha
Epiſcopuin .] idem Severus Sulpitius, in vita S. Martini,talem quendam memorat A tem con
natolium . narrat etiam eodem tempore in Hiſpaniis quendam fuiſe juvenem , quifalfis tra Pelag
fretus miraculis ſe primò Eliam , poſtea CHRISTU M elle fitprofeſus, in quo etiã
Rufo Epiſcopo fic illuſerit ,utquafiDominum adorarer : codem tempore , in Oriente
quendam exftitiſſe, quife foannem effe jałtaret.
8. Magi etiam haretici. Machometus hereticus fuit , fed & magusteſte Zonara
rom.z. & Paulo Diac . 1.18.hiſt. Gallorü Hiſtorici tres nobis Pfeudochriſtos hæreticos
depingunt, & magicispraftiguis excelluiſſe addunt : nec mirum Antichriſti anteambua
lonesmiracula fimulaffe . Onus Bituricenfis fuit ,alter Burdegalenſis, de utroquele
gendus Gregor.Turonenf.de priore lib.iz. hilt: de poſteriore lib.9. Tertins Eun vo
cabutar, natione Britannus, de quo mirifica referunt Robertusin Chronico , & Guil.
hel Neubrogenfis lib.i.rerum Britan.cap.91. Nec difimilis in Hifpania Diæcefi Con
sherfi fuit gaidam Gondiſalaus tempore Innocentii V I. gai damore vifibiliter apporten
renie
PROLOQUIUM .

rente os docente librum dictavie , quem vocabut VIRGIN ALEM ; in quo fe


Der Filium ab æterno genitum , immortalem , munds converſorem , & damnatorum o
mnium Salvatorem profitebatur: qui Nicol. Eymerico Barchinona una cum dicipulo
& fcriptore libri N : col. Calabro publicè pænas perfidiæ dedit. vide Bernard, Luxem
burg.in Catal, litt, G. & liet. N. In Aſia verò Sergiusille Doctor bæreſis Armenice , es
inftitutor jejunii Artziburizi, de quo ex Damaſceno Eurhymius p.2. Panoplie tit. 20 .
buic Paredrius erat damon caninus comes, ut Agrippe. Ad Berengarium quod attinet,
Sacramentariorum Principem , Nangiacı hiftoriam , qui volet ,legat, liber ad manuns
mibinon eft, ut verba repreſentem . Et quid opus?
9. Magnafemper hereticis cum magis commercia , ut notavie Tertullianus Prae
a capof ?. fcriptione adu. beret. a & lib.de anima b priore loco hac habet : Notata ſunt etiam
cum feq,
bcap.57 . coininercia hæreticorum cum Magis quam plurimis, cuin circulatoribus , cum A
ſtrologis,cum Philolophis, curioſitati ſcilicet deditis . Quærite , & invenietis , u
biquememinerunt.( poſteriore verò Magiam vocat hæreticarum opinionum au
etricem .) Meritò; non enim confirmat modò hareticorum deliria ,fed & veteribus ad
jungie nova , novaſqueſcholas aperie curioſitatis. Legimus,poſt Saracenicamper Hifpa
nias iluviem , tantum invaluiſſe Magicam , ut cum litterarum bonarum omnium
fumma ibi eſſet inopia & ignoratio , fola fermedemoniacæ artes palam Toleti, Hifpali ,
& Salmantica docerentur . In hac quidem civitate,bonarum nunc artium matre,cum
illic degerem , oftenſa mihi fuit crypta profundißımagymnaſii nefandi veftigium , quam
virilisanimimulier Iſabella Regina , Ferdinandi Carholici uxor , vix ante annos cene
tum cæmentis ſaxifqueiufferat obturari. Invaferunt priusBohemiam Huſſite , poſtca
Germanians Lutherani : illos quanta maleficorum visfuerusfubfecuta,Sprengerus
e lo Mal- Niderius cheretice pravitatis quafitores, docuerunt : bi verò, quos Sagarum torrentes
leomaicfi. in Aquilonarem tra £tum infuderint norunt ; qui hocfrigore Arłtoo quaſi gelati , metu
& in For- tarpuerunt, vix enim illis in locis quidquam innocuum vel immune ab his ſub humana
micario
Specie feris,decamp nefcio an demonibus. Plerique qui ætate provectiores non in equules
modò,fed poſt quaſtiones quoque Trevirenſiinditione, confitebantur judicibus , le hac
labe primum imbutos,quo tempore tetrum illud ,es Tartareum Lutheraniſmifulcrum ,
ipfe quoque Magicæ nomine famofus, Alberlus Brandeburgicus , provinciam illam
flammaferroque predabundus vaftabat. Quotquot Inalpinas regiones vicinas Helve
tiis inolunt , raras illic fæminasmaleficii expertes , pleraſque crimine uno nobiles nga
runt : nec alia veriar ant promptior occurrit caufa, quam quod in banc uſque horam
VValdenſsum reliquia nefarie, illic,xtinſpelais,occuleata haferunt. Nihil per Anglia
am , Scotiam , Franciam , Belgium hanc peftem celerius & uberius propagavit , quam
dira Calviniſmi lues, Antea paucisin locis , de non multis & vilibus tantum incertus
rumor ſpargebatur , nunc cum ipſa hereſi , ut cum febri furor plurimos pafſim eg palam
d Job.40. nobilitate, eruditione, divitiis & dignitate claros invafit. Sic Behemoth infaturabilis c
0:18 . Ha .
poto jam pelago Sperat,quod Jordanis influet in os ejus d . ele&oque paſtus cibo , so
bac
16 . . 1.v. pram Dommifortem devaftabit. Quid ? quodDaneus Calvinianusminifter ftrigum
conven
PROLOQUIUM ,

convenium Geneveordinarium efle propè fummam adem , & in ea urbeſpacio trium


menfiumplufquam quingentasperſonasjudicum fententia morte punilas narrat o lege
Crelpecam de odio ſatanzli.i.diſcurſurs.Cauſas autemmibi perquirenti, cur hare
fim comitetur aſſiduè Magica, commodum occurrere , quasmeus quondam Doctor lo,
Maldonalus Societatis Ieſu Presbyler , vir doctus iuxia es fanétus,difertiffimèprodidit,
cium de damonibuspublicè Lutetia Parifiorumprofiteretur : ille canſas commemorabat
quinque, bis verbis ;
10. Prima cauſa eſt, quod demones inhæreticis,ut olim in idolis,habeant domicilium ,
ReEtè enim folat Hieronymus dicere, diabolum cum idola , in quibus habitabat ante ,diſ
jecta vidiſſet, peiora idola in hæreticorum animis ex ipſis divinis litteris fabricaſſe. Caf
franusgravis& antiquus au & or, Collat.7.cap.32. affirmat,fe demonem audiviffe con
filentem ,feper Arium & Eunomium impietatem facrilegidogmatis edidiffe. Quare
neceffe eft ,ut, quemadmodumfinito bello militesper omnespartes diffuſi predones fiunt,
omnesque vias obfident; ita demones, inclinatis hærefibus, que ante vigebant, quafi e
verhis templis in quibus colebantur, novas in aliis hominibus
ſedes quarant. Salent enim
demones; cum ex homine in quo erant egredi coguntur, facere:quod ii faciunt, qui ob
fidionefarigaci,coguntur arcem tradere ,quamtenebant. Petunt enimconditionisloco,
ar fibi liceae fe in alium locum recipere : quod exemplo illius legionisintelligimus, que a
Chriſto petivit, ut fineret fe porcos occupare.
Secunda caufa eft, quod omnishærefis initio violenta eft prorfus& vehemensfta
:fed
rein eodem gradu non poteft :quia , præterquam quodid divina providentia non paria
Bw , naturaquoque ipſa ita fehaber, uinon poffit error din veritatem imitari. Quareo
monem hærefim neceffeeft, niß ad eam religionem ,unde egreffaeft, mature revertatur ,
aut in magicas artes, aut in extremam atheiſmi impietalem degenerare. Cùm enim duse
fit potiffimum cauſa ,quibus hæretici homines efficiantur : alterafuperbia lafcivientis
ingenii, nihilque credentis , nifi quod oculis cernae altera curiofitas quadam intemps
rans & fudium novitatis:fic omninò neceffario , ui quifuperbia hæretici faétifunt , cum
jam , quamprime inventionis ardore in eafeita, quam nimisfubito amplexilucem effe
judicabant; codem ardore frigefcente, tenebras effe comperians, deſperatione alibi inve
mienda veritatis,prorfus nibilcredant: & quos in hærefim curioforas impulerat; cum €
que principio nova ele videbantur, paululum inveteraverint, eademcuriofitate & ad
ineundam cum demonibus familiaritatem , & ad difcendas exercendafque demonum
Artes impellantur,
Tertia canſa , quodita videatur effe natura comparatum , ui quemadmodum fa
mempeftilentia fequitur,ita harefimo varia curiofarum artium generafequantur.Nams
barefos famesquadam effe verbi Dei, Amos 8. Etenim ut in annone caritate homi
nes coguntur cibis vti non ſalutaribus, undefit, ut corrupris humoribus
gignitur peftis:
ita berefs vigente , dum homines corrupeis fcriptura
fenfibus, uluntur admagicas ran
dem artes deveniunt,quequafi animimorbifunt,
Quarta
PROLOQUIUM .

Quarta caufa ,quod foleanıdamones bareticis nti ad fullendos homines,quaſi forme


fis meretricibus. Nund berifim in fcriptura meretricem appellari manifeſtum eſt lja.si
Quomodu faits eft infitrix , civitas fidelis :Qusare quemadmodum lenones,quando
ſcorts forma defloru:t, ex fcorto lenam faciunt: ua demones , cum prima hærefis species
ita persst,ut minus homines in errorem pellicantur:ex bereticis Magosfaciunt.
Quinta caufa eft ,ut opinor, negligentia corum qui regunt Eccleſiam . Nam quem
admodum in inculeas agris locuftagigni folent:ita ex inopia verbi Dei ,gignuntur pre
Stigroſa artes. Nam & locuſta in fcriptura demones fignificant Apoc.9 .haquevidetur
etiam in hoc tempus convenire,quod ait loelc...Refiduum erucæ comedit locufta , &
refiduuin coinedat locufta coinedit bruchus. Nam quod hereticireliquum fece..

Fant,maleficidamonum arte populantur , &* quodmalefici relinquunt,aihei perdunt. )


Hec non minus acutè,quans verè Pater Maldonatus,
11. Atque utinam non in oculos ea nobis incurrerent. Vidimus ohm ftarentesBelga ,
Geufos Calviniſmo, Lucheraniſmo,Es Anabaptiſmo crucarum inftar cunéta depaſien
tes. Vidimus hostres immundos fpiritus,de draconis ore,& de ore beftiæ , & de ore
Apoc.16 Pſeudoprophetæ exeuntes a.Videmus illis jam marcefcentibus, & ipfa remporis diutar
V. Jo nitate fermè exfpirantibus, varia locuftarü fortiariară examina totum Septentrion de
populantia. Videmus parte aliafic creſcere numerum atheorum
five politicorum : Mt ,
cum tam pauciſuperfine ferventes ao veri Catholici , ipfa paucirate planè nulli queane
b. Turriz . videri. Hæreticis illis, de SOCIETAT E noſtra muli ſeftrenuè oppofuerunt , &
pus,Bel- eorum rabiem preclarè fcriptis libris infregerunt b. Atheos quoque Theologi & Philo
farminus, fophi noftri, non femel,hydrealernea inftar repullulantıbuscapitibus,ignito veritatisgla
Buzeus,
Cacilius , doo refecantes profligaruni. Locuſtas hafce,quas illi promifere, vel obiter & leviteriana
Coſterus, tum velitati cum illis fuerenunc mihi ex profeſſo, difputationis ventilabro difpellendas
Tyreus veritatiscaritatiſque,velutchalybeo fpeculo , uftulendas delegi,nonviriumulla mea
Valeacia , rum fiducia , ſed ſupremiNuminis auxilio præſumpro. Illud enim ,pro cujus honore es
Molina,
Zoares , gloria hoc certamen fufcepi,fuum uti ſperopugilem non deferet, Age, Overa eterna
Fonſeca, SAPIENTI A , cujus nomen perfidi Magiabnegarunt:JHVA E tuere . Tu ,ô V IR
Pererius, GO SACRATISSIMA , quam præceltibuscunctisdepretiant & defpuunt :
Valquius, clientem tuum protege, Es fuvepugnanti. Tuôjande MICHAEL cum arhereis
Seratius, quibuspreeslegionibus,qui Luciferum cum focisrebellionis,calodeturbafti, & in abyſli
Poffevi
AUS, Mal. profundum compulifti, auxiliare in arenam defcendenti. Voſgue Superi omnes, Beata
donatus , anime,hancinfernorū ſpirituū tyrannidē reprimite & à fratrü veftrorä mentibusdu
Gretſerus, riffimam peftem avertite, & fapetriumphatasfurvorum ac tetrorum cacodemonum ar
sies, uti ſoletis ,cadite ,fternute , profligate. Veftris fretusfuggeftionibus'arque fupperiis ,
quodque mihi le &toribuſque vertal bene ; fi prinsde fuperftitione ipſa nonnulla ad fen
guentium intelligentiam clariorem neceſſaria dolibaro, rem aggredior.

1
Metha
:)

METHODUS LIBRI

um in tres Tomos partior , & fingulis Tomis duos


Univerſum opus Diſquiſition
libros aſſigno quibus continentur, quæ ſubjungo.

LIB . I. De Magia generatim , eg de Naturali, Artificiali, e preftigiatri ,


ce agitur.
LIB. II. De Magia Demoniaca & ejus efficacitate.
LIB. III. Demaleficio & vana obſervatione.
LIB . IV. De Prophetia,Divinatione, & conjeétatione.
LIB . V. De fudicis officio, & ordine judiciario in hoc crimine.
LIB . VI. De officio Confeffarii, acrcmedins licitis & illicitis,

SUM

1
SUMMARIA BRÉVIA ET ACCURATA

LIBRI PRIMI.
CAPUT I.
3 2 coaſter quis ,& quoti
Defuperftitionesejus fpeciebus. 4 Narutalis Magia author,quid fit ea ,Sad
Tyrologia fuperftitio hedita quales Magi fuerint. Magız saruta
nis, fecundum Indotum , lis definitio & exempla .
& locus ejus explicatus. s Qualis Magia, Salomonis, Trium Re.
1. Superſtitio Chri . gum & Apollonil.
ftianis in malam parteiti
6 Magia batutalis diviſio.
Cumicur. Lucas Act, 17 . judicium de ſcriptis, quæ io hoc genere
V.22.cxplicatus. edra,quæ licira , quæ illicita, & c.
3. Supertticio & religio different contra E 21 Quid caiiaſpeties en influxus ad Magicos
picuræos. Locus Cicer. emendat & Alius No. eff: Ausconferant.
bii. Lactancii dictum diſcullum 1. Fundameacun magorum ab Aſtrologia
4. Religio quid fit, quæ vitia illi contratia , et mutu atum .
quomodo fitexcelfusio religione ! Superſtı 2.Deimaginibus cccleltibus& carum ſyns
kic falli cukeus: iden quod idolatria , quæ du . parhia cum interioribus figmeorum refutatur,
plet tacica , & exprella. Superſtitio indebiti telponlum argumentis corum .
culous Locus i Paral, 18. 1.20 explicat . 3. Nugacitas detecta ex ipforummet poe
Cap il De Magie definitione diviſione, do Ma Giriobibus.
gorum variis appellationibus, 4. Coelum & altra animæ expertia ſunt:
1. Magia in co :pmo quid . $. Regula ad intelligenda varia SS . locaj
2. Dupliciter dividitur ab efficience cauſa , quæ videntur iis doimam tribuere.
& à fioali. ab illa in Naturalem , Artificiofam , 6. lo fuentiæ an olla , & quales.
& Dæmoniacam ;ab hac in bogam & malam , 7.Quid cali & altra io hæc inferiora pof=
malæ definitio , & quatuor ſpecies, Magia (pe. Gor.
cialis. Divisatio. Maleficium . Vaba obſervad 8. De diebus criticisi
tia. quid . 9. Atticulus de hac re Patiſ. confirmat dia
Magorum varia ex S. Sc.nomina , quid da.
Haoroth & iddeghonim &c. impottent. 2. 11. An hujuſmodi effe &tus magici miraculis
4. Locus Exord.22 , 18.quid ibimalefici? fimiles oriri posſint ex hominis naturali
Re.9.1.29 . Jezabelmalefica Samaritis hocma complexions.
Jum'affrićuic .Samaricanus pro 1o captatore di 1. An animæ humanæ res materiales oms
i folitum ,LocosJoap.8.v.48.8 49 . besobediadt? quod non , contta Avicen . &
S. Papeudxus quid fignificet LXX. ia- Pompopatium.
tetp. 1. Neque hoc provenite er temperamen .
6 Græcoruti pominas ématodos ojeartige toe qualitat contra quoſdam medicos.
is.lci
3. Nullospa medicos vel faſcidatotes.
φαρμακύς γόης.
2. M. Quanta qualiſque for vis imaginatio.
7. Latinorum Magi, vehefici , Theffali ,
Chaldtei Augures, Arioli. Aruſpices Gebech. nis, quoad hujufmodieffectus ?
1. Authores de vi imaginationis ttactadres ,
liaci, Lamiæ ,Štriges,Maſcæ , Veratrices, Sotti. 2. Plurimum poteftio corpusproprium .
legi, Sorriarii. 3. Noctainbuli, & horum caula.
'Cap 111 De Magia naturali,ſeu phyſica. 4. Exemplum mirabile.
i Perlatum Magia duplex ,Naturalis & Su s.Quæ ad hoc concurrere debeant. Aliquid
perftitiofa. efficiunt in cotpus ptopium & difpofitum .
1. Quod initium ſeu origio utriuſque. 6. fa corpus diftaps aut alieouin , obil po
tea

2
LIBER 1.
teft omnino contra multos. cus, fuodamentum Pompopatii.
7. Imaginatio non poteft alium loco mo is . Vis curativa cft donum Dei & gratia
veiculadate, vel faſcioare, occ poteft rempelta. gratis data , natis die parafceves , & feprime
tes vel pluvias ciete proli mafcula & Angliæ Regum chrilmaci ,
8. Calphuraii locus explicacur & Geocl.30 Elizabetha an hoc dunum habcat.
Locus. De variecare partus propter imagina 10. Ideò Torkeriliber diſcoflus uti vadus,
liodem vel aore coneeprom vel port.Variaet . ibidem Polydorus Virgilius difcuffus.
empla. 17. Miracula vera elle folius Ecclefiæ Ro
9. Er ao fufficiat alterius parcotis imagina. manæ leu Catholicæ .
tio . 18. De Regum Francorum vi curativa : &
10. Pavones albiquo pacto fiant. cjus certitudine pro Fide Romana , contra
11.D Auguſtini Locusdeexcarico. Cardanum ,
IV . An folo contadtu , affiatu, viſu , voce, of 19. De Pyrrhi Regis digico ſapance alios.
culo vel nudi kintei applicatione vulneta 20. Qudam aliquando cooractu ſaparool.
ve! morbiſan iri doi alia huiuſmo 11. De ſalutatotibus.Hiſpaa. dilputatuin .
di mira perficiposfintnatural ; Navarri locus explic.
teri 22. Veracruzii fundamenta difcuffa.
s. Fuodamecum eorum qui affirmang. 13. Meodacia ſalucatorum & fuperftitioncs.
2. Sed contra . Non eflc hoctribuendum , 24 De lapidibus herbis & fimil. Fonda
toci foli. De cauro cadence & erecto : De pa meotum Pomponatii evertitur.
tcorum cxccratioocetempla ,Weſtphalæ mu . 25. De gentilibas S Pauli.
lieris Glium voce reddentis immobilem . 29 Decuratione militari falſo aſcripca D.
3. Neceriam aſpe&tus,pec cum imagios Anſelino.
tionc, id porcſt.Vigo fic recipiendo con emic 17. De duobuspuetis Alb . Magni .
teodo. 28. De Pallis & Marſis Alchimi locus.
4. Amor quomodo calcatut afpe & u. Cap. IV. De Magia artificiali
f . Item lippitudo & infe & io ſpeculorum 1. Magia lizc duplex eftquædaar divina .
per aſpectum menftruatæ, toria ,quædain Operatrix.
6. Aſpedus veculatum quomodo doceat 1. Opetatris, quædam Mathematica,quz
puetis. dam Preſtigiatr * Mathematica exempla va
9. Galgalusquomodofadet idcricum . tia & auctores. Osaeneum AlbertiMagnilo.
8. Quo pacto lupiingerant faucedioem . cutum non fuit contra Guilbelm. Parif. & *
9 Sttutio camelus & teftudo ao viſu ova lios.
Escludant. 3 Præſtigiatricis crempla plurina.
10. Leo cur metuit gallinaceum . 4. Eadan Thaumaturgica & Naturalis di
11. De Hiſpaoiz Zahauriż,ſeulyaceis.Nec ci poteſt quæ boda elt per fe,peraccideos mala
criam conacus ſolus ad hoc fufficit. . Uode ſæpe Diabolicæ fic velamen .
iz Nec Tactus eſt caula faſcioationum . 6. Uci factum io Virgine Colonienfi , Tri
13. Giplicaorut vatiæ experientiæ , de tot. : ſcilioo Sadechias Iudæus , Buous , Liodorus
pedige ictu hyæna umbra , Setpeare & quer Cæſarii Malceſius.
bo folio velibidis peona,vtpeta & fagina vit . 2.1. An vis charaxerum , annulorum ,figillo
gula veſpettilione & foliis platani, capri& rum de imaginumfit , qualem
Eringio, aquilæ pedniss leporemarino,lupinis magicontendunt?
agotoiſque fidibus. 1. Opiniones vati .
14. De Echipeide feu remota , üpa fides al 2. Imaginum triplex gênus , & defingulis.
terius cithara invitum provocat. Demagbe 3. De ligillis & chara &eribus. Nullam nis
te & ferid, tauto ad ficum alligato. De puella omuibus vim inelle.
Bspello enutrira . De cadavere ſanguinante io 4. Sigilla Hermetis, & Lud. Dulcis lib.co.
praſectia occifoni ) Locus Luuret utplica- tátus.
SUMMARIA
s . Cai . & Pomp. fundamenta fubruuntur. 8. Quomodo Deus nomina tebúsvocatPr,
Figuræ anvis fic ulla formaliter,five qua figu- 146. 7. 4. & quomodo quorundam nomina
12. ( cupta in cælis,Luc 10. v.19 .
2. 11. An numeris magicis vis ulla ? 9. Nomina non ſignificant per influxum
6. Quomodo Parres de aumeris Philofo . cæleſtem .
pbati 10. Complexæ orationis non eft vis major
2. Pars abauens defendicur. quàm incomplexz : ubi quartú Magorum at
3. Dcaodoclima& erico & parcu o &tinc gumcncum & maximèmagicum pro efficacia -
Itri & dierum criticorum qumero . verborum , folvitur argumencum Agrippa .
4.Deſeprenario numero. 11. Circumfaariz , quasaddunt , variz &
s . Deherba Pentaphylli; de granis helio conclufio quæſt.
tropii io ligaturis, de pilulis ioæquali numero Quaji. IV . De amuletis periaptis.
daris, de numeris plalmorum ſeu mulcis. 1. Romanorum amuleta , præfiſcini, Græ
6. Quo ſenſu Magi loquanrur de oumero . corum quoque & Judæorum Phylacteria,va
7.C.Pet.Greg.reprehealus,& Pacres defenfi cia corum nomina .
8. Fabii Paulini liber , de aumero feptenario, 2.Chriſtianis quz licita, & lquz non ,ibici
9. Þe vi muſices Osphei fuſillimediſpuca ruelus potarus . & quæ vis horum , & Hiſpani
cum , & Platonica deliria reficaca. co de Gagare pueris appendi ſolito.
jo . Ibidem de locaocarione ſerpeocum per 3. Reliquiæ SS . & benedi&ta licitè geftan
carmina. cur pro his D.Baſilocereus. Chryfoft. & Hier,
11. Antidoca contra platonica delicia à Fa- explicati contra Scaligerum .
bio Paulino relata . 4. Superſtitioſa verò phylacteria ue Aler .
in . Eorum fundamenta diſculla. andri Magoi numiſmara & D. Lconi fallo in .
13. Scptem modi fuodamcotis malis innixi fcripta oratio damnantur
explodupeur,inter hæc quoquel Macrobiilo s . Hæretici uli his falſis periam matis.
cus, Magoes : Pandaura , Aodcodamas. Auto 6. Fall in quibus vacaAngel.Domina ,quz
mata Ferd. II . Archiducis , Speculorum infc. ſcriprucalon boVit : & dehis decretum Con
& tio , Echo. Selcoices, Theriaca, Marglii Fici. cil. Rom . ſub Zacharia contra Adelbercum &
diregulæ abracæ , & Taraocula morſus & cu . Clemer. Hærecicos in Germania,
ratio . Cap. V. Ars aurifactoria ,quam Alchimiam vo
Quaft. 111. An verbis syn incantationibus vis CAT , ad quam Magia fpeciem ferreferen
infit morbos ſanandi,aut alia mirifica da ?
perficiendi ? Quaft. I. An hac arte verum aurum conficia
1. Varii errores, & corum fundamenta. tky.
2. Vera ſentencia ; explicacur & probacur Se & . I. Quid nominis fu , eso quando nec arsize
ibidem poculo Zelotypiæ . venta .
3. Triplex ordo in rcbus,Naturalis, præter 1. Alchimia occ Græcum , occ Arabicum ,
naturalis , & fuperoaturalis. Naturalis opera . ſedHebræum vocabulum. .Ægypras non vo
tio quot modis fumatur fusè explicatum & cara Chemia,fed Chamia, fiveChammia.Icom
clarè ; item artificialis ordo quod , quid & Mirzsaim (cu Maſra Alchimia cur Spagirica
quantum poffit. dicta. Maplii locus explicacus.
4. error. 2. Chymicescotius laudes ampliando , cz .
s.Pomponarii futilia fundamenta,item Fer-: plicata inſcriptio vetus.
scrii. 3. Chryſopæiæ quæ origo & apciquicas,rc
6. Origenis, & Pici & Petri Gregorii dicta futa cu fabulz mulcz ſceni blaſphema. De
diſculla. Adamo ,de Noc ,de Moſc & fotoreejus Maria ,
7. Tria Stulca Magorum Fundamenta pro de Salomone.
efficacia vocum , ibi culpacur Apapias , qui in 4. Dc Pandora poculo , vellere Colchico ,
caute quadam de hac te. de femorc aureo Pythagorz , de Cracciz la
ao
4
LIBRI. 1.
cro terræ opere.Locos Efdr.4.cap.8.v.2. 2. Variarum cransformacionum experico
s . Fue cetrus hæcars ſubCalhgula ex Pli . tiæ . Excadavere velpæ & crabones.Ex fimo
bio ; & Diocletiano ex Suda. Græci de ca ſcarabæi, E : Bablico ſcorpii. Exauripigmen .
Scriptores Zożymus & Nozephorus Blemmi to olim aurum , Cayrı foroacibus educùorur
das. Præcipuus oon primus Scriptor Gebrus , ' exotis pulli.Galena plumbi veda. Vermiculi
A rabs,
mutantur id mufcas. Sal , birunico , atramct
tum atuficio fiunt , non minus quam natura ,
Se &t. 11. De efficacitate artis in Anripro Triticum & filigo mucatur in invicem.Loli
ductione. um commutatum in triticum . Calchitis mi
grat in Mißi . Lignaperaquam lapideſcube,
1. Tres de ca ſcorenciz , imò quatuor, & Fructus arborum , & frusta payium fiuntana
earum affercores relaci. ces in Scotia.
1. Argumenta putantium non poffe aurum 3. Dæmoncs faltem porude modos tranf.
verum effici , oftenditur ca non probare. . mgrandi metalla.
3. De Lamde Philoſophico & dc ejufdem
materia & modo conficiendi.
Se & . IV. An aliqui verum aurum
4. De parura metallorum .
fecere ?
s . Eacflc inanimara, ncc vivere.
6. De metalli generatioae Paracelfiſtaram 1. Negacut à multis ob quatuor argu
locutiones impropria . Inenta .
7. Aurum facilius gigoier metallo ,quam in 2. Sed fic credibile exemplis defenfis:ano .
vedis metallum , ibiAuricaula, efficieos. De nymus Gallus quidam . Arnoldus Villanova
fada acha,orichalco , tomomate. nus. Ber.Trevif. Raim . Lollius, Apron. Tar
8. Demetallorum , præcipuè auri materia . viſin .
ea duplex , remota & proxima. 3. De Græculo echipore Abaſtafii.
9. Ariſtotelicorum do &trioa defenſa ,desc 4. Relpondetur exen pla impugnantibus,
mota , Chimycos fententia explicara & de explicatum cap.ſpoodeot. de crimin. falli, jo
fenfa conciliataque dempe de proxima,quo cxtrav.Teſtimoniapauperum , vel ſociorum
modo refolutio fiat in hæc princip.proxima, aut familiarium quæ admitienda. Nemo ul .
10. De artis & naturæ poteftate ac vi . timum artisullius apicem cooſequitur.
11. An metalli upica fit ſpecies, aurum ; ibi
definitio metalli.Diverſitas fpccifica.pop be. Quaft. 11. An Chryſopcia in numero arrinin
ad probatur per deficit.generis. ingenuarum , an mechanicis an
12.Deaberratione paturæ à fcopo, poffunt numeranda ?
imperfecta & etiam mooſtra de inferioribus
fuis prædicari. 1. Sccundùm fe eft ingenua & pars Phy .
13. Poreſt inanimatotum ſpecie differen faces quoad Theoriam , aut mechanices quo
tiem materia prozima efíc eadem , aliser ar adapplicationem igoium &c. inftrumento
que aliter difpofira. ram .
14. Cor citiusaurum fiat per arteni , quam 2 ..Ipfi Chimici vel mechanici vel Philo.
per naturam. fophi.
25. Ao gemmas fic poflit veras producere. Quaft. 111. Alchimia ad quam magie fpe
Ageps principale hicefi ſemen auria
nem pertinear ?
sed . 11 !. De eadem efficacitate. 1. Sub diftin & ione perciocre ad omncso.
Stenditur exemplis.
3. Probabile eft Gé ausdo produci pofle are 2. Exempla naturalis .
gumentis quiuque fuadetur , quibus adm 3. Exempla Dæmoniaca ,
cer :ur bzc: Ca'or ignis ad varia cfficax, ui & Exen pla Delulong
livus,
SIURBT.
SUMMARIA

Just. 17 , Licita an illicita ft Al 6. Peccatur ratione temporis,mald impeg


chimia ? fi aut omiſlis aliis oportuais , ad quæ quis
( cocbatur.
1. Diffentiunt Authores. 7. Peccatur ratione perſona, quia non faris
2. Jure communi non eſt prohibita, cxpli. dives,patvijudicii, aut ingenii,Gaudentes de
cantur cap . Epiſcopi. 26. quæſtos. & cap. cipere, ſeu vellipelles Incontinentes,ur luxu.
Spondeat.de crim . falk. la extravag.com . rioli & iracundi. Variabiles,ioconſtantesim
3. lo foro conſcienciæ pauciffimis elt per paricntes , indo &ti & Philoſophiæ imperiti,
miła proptercircumſtancias varias fiais , mo. fuperbi, curiol, impii, injuſti, doo timeates
di , cemporis & perſona . Deum , occ proximum amapres, vel impuri ,
4. Peccacur defc & u fiais, peravaritiam . 8. Quomodo quiſque feipfum debec cxa
Auro alchimico quo pacto liceat uri, Nonad miparc . Quomodo ConfefTarius ſe debeat
commercia, ncc medicinas : quando ad oroa- gerere cum alchimico paoitcote,De opinio
tum & uteofilia. Nunquam admiſcendum neputanrium poflc homincm hac arte ve
monetą , ſtulcum hinc lucrum petere , pecca rum gigni,
cur ctiamper curioſitatem , & quam hoc lic 9.Ler Angliz deberet ubique promulga
periculorum . ri & fervari,ut oon nifi Principis permiffu bas
s.Peccatur ratione modorum , fivc medio . ars cxerccatur à fubditis .
rum , fi ex ſuperſtitione vel pacto, cum de 20. Sed & non piſi à Principibus, aut valde
monc agatur. Alchimiſta multi magivel opulentis.
ſalcem fufpc &ti. Przſumptio magiz eſt con II . Opinio illa communis Juriſtarum pop
tra Alchimiſtas & de facto fic adhibicis ſu . excuſac à peccato in bacre , & quarc.
perſticiofis , vergunt ia maleficium philcto 11. Quam vim ubique debcas obrinero
rum vel venenorum . Peccatur ctiam quando di& t. cap. Ipondenc.
Lacræ Scripturz verbis vel facris piduris abu
CURCUI . ‫باد‬
LA

‫ و اد‬N
O
LY
‫) بابلاه‬

MARTI
(1 )

MARTINI DEL

RIO PRESBYTERI,

SOCIETATIS JESU ,

LIBER PRIMV S.

De MAGIA in genere , & de N ATUR ALI ac


ARTIFICIOS A in ſpecie.
‫ا دا‬
‫ما رای‬
C A P U T 1.

De Superftitione & ejus fpeciebus

Tymologiain nimis A Humana ante oculos fædè cum vita blib .


Dk
curiosè D. IGdorus jaceret
alib.8.0 . á fcrurarur his ver Interris oppreffa gravi fub relligione.
og.c.3. bis : fuperftitio dicta One caput à cæliregionibus oftende
co , quod fitfuperfina, bar,
antfuper farnia ob Horribili fuper afpectu mortalibus
fervatio.Alii dicunt,à fenibus,quia mul inftans.
tis annis ſuperſtites per atatem delirant, Nam Lucretio , ut & aliis gentilibus,
Egerrant ſuperſtitionequadam , neſcientes religio ponitur pro fuperftitione. Ery
que vetera colunt,autque veterum ignari mologia autem illa etiam Servio pla
afcifcunt. Lucretius autem ſuperſtitio- cuit : cuio ,fuperfticio eft, fuperftantium c in VII .
Æncid ,
nem dicit fuperftantium rerum , id eft, B rerum (id eft,cæleftium & Divinarum ,
cæleſtium feu Divinarum qua fuper nos quafuper nos ftane) inanis & fuperfis
ftant : fed malè dicie ) non malè Giana * s timor. De fenibus quod addit An
logiam , fed fimentem ſpectes. Nain tiſtes Hiſpalenſis , non eft ejus com
Epicureus Poeta nullam Deo reruin mentum : fic enim Donatus,vel quiſ
humanaruin curam eſſe cenſebat , & din Tee
quisille : d fuperftitesfunt fenes vela- Ande
ideò ſupremi numinis timorein ſuper nus,quia diate multis ſuperſtites jam de
ftitionem vocabat, eò quòd,qualihor- lirant. Unde &fuperftitiof , qui Deos
ribili aſpectu , timor iſte mortalibus cimeninimis,quod fignum eft deliramen
et
ſuperft & impend eat , alludit enim ad . ti . ) Chriſtianis Scriptoribus nomen
verſus illos Lucretü b ſuperſtitionis in maluin ſumi ſolet, et
А iam
" DISQUISITIONUM MAGICARUM

" AX , 17. is in illlo D.Pauļi: a Viri Athenienſes, A comment: & Noniodignum.Lactats


per omnia quafi fuperftitiofos vos effe vi- quâ
tius erudite , foler argumenroruin
deo. Syriacè elt , nimios in culcúdæ- vi & copiâ Ciceronis difcrimen refel
monum ,Græcè Supidamovegeous ,& - fit, & concludit, Religio veri cultus eft,
quo luperſticilioresgeò fcilicet,quod vas Superftitiofalls.) hoc præclare:non ita
no dæinoniorum timore , lapides , li- quod fubdit : Omninò quid colasinier.
gnasſpiritus , ignora quoque & ambi- oft ,non quemadmodum aut quid precê .
gua numina,colerent.Quoſenſu gen- re. ) Parum id conſiderate di & tum :
tilium errorem Patres Superftitionem nam fuperftitio quoque naletur , fi
nuncupant, non Religionem : nil ad : B qiiod oportet coli , Deuun Optimum
ditâ vanæ vel fallu denotatione.Quo . Maximun , non ut oportet colas aut
niam inter Religionem ES ſuperſtitionem precêre. Religioni duntaxat locus : Si
multum intereſt. Synefius rectè doso to qui uni ac veri Deo ſupplicant , ita
Saipoviæv ait vitium effe virtugis eos quemadmodunt oporrer id faciant,
Blres perſona circundarum , ep.67 . Optimè enim Theologi noftri Reli

Llib.de Non enim Philofophi ſolism ( ait Cicero giónem definiunt virtutem , quâ Deo
826Dcor . 6 ) verum etiam MajoresnoſtrıReligio- vero cultum veruin ac debitum exhi
nem à fuperftutione ſeparaverunt , nam bemus, ideoque dicticant , duo illivi
gui totosdies precabantur eo immola -Ccia extremarepugnare : Unum in de
bant , ufuiſibi liberi ſuperſtites effent, feciu policum , quod cùm debito ho
" Superftitiofi funt appellats , quod nomen noridetrahar, Irreligiofitas vocatural
parutpoſtea lacinis. Qui autem omnia, terum in excelfu , quod non quidem
que ad cultum Dei pertinerent, diligen- verum cultú æquo majorem exhibet:
ter retra & arént; tanquam relegerent, ( quis enim , quantum par eft , queat:
funt dichi Religioſi ex relegendo, utele exhibere illiinfinitæ bonitati, in men
gantesex eligendo , tanquam à diligendo fæque Majeſtaci ? ) ſed ided nimiam :
diligentes, ex intelligendo intelligentesup quianec verum , nec bonuin, fed fu
His enim verbis omnibus ineſt, vislegon perfluâ quâdam circumftantiâ sicia
dieadem , quain Religioſo. lia fačtum ium : quæ , quòd perperain & in Dei
eft in fuperftitiofo religioſo, alterum vitii potiùs injuriain, quàin honorem ,ma
Homen , alterum laudis.) feriæ debitæ adjicitur: ideò in exceffu
Adſcripli verba ut legetida cenſeo pofitum vitium vocant , & Cùm enim evide Gie
€ 1.4.c.18. ex Lactantio :cex quo & D. Auguſtino bonum idem fit quod perfe & um ,om- leanam
dli.14.de dcorrigendus Non. Marcelluseadem nemquedefc& um five vitium repel 22.difp.6 .
ciyat Der aliter referens: Nomius etiáni vult fuo Tat : nihiletiam verum dici, mereatur ,
Mo. 30
Deo- Eniſi quod idem lit bonum : perſpicuè punct.
culiara Deo
perftitiofos dici, guod pre cultura
Tum catera fuperfedeant , id eſt, negli- intelligitur , fi maliquippiam in culcu primo.
gant:itidem & religioſosquafi relinquo- Divino reperiatur,verum culruineum
fos ( ſicmembranæ ) quod cateris reli non eſſe ; quare nec Religionem dici
,folis facrificis déferviant ridiculum polle. Deinde cum ſuperfiitio omnis,
Homme
LIBRII CAP. 11 : 1

nomine ſuo vitium in cultu inelle indi- A queea duas ſpecies complectacar. Ex
cet , conſequitur nullunculium ,qui preffam idololatriam , quando cultus
ſuperftitiofusſit, verum cultum vocá- Deo debitus clarè & dilette transfer
duma:tque adeò fuperſticionem omné turin creaturam : cùm Judæivitulum,
fall cnlcus eſſe, ut Lactantius dixerat. Ægyptij Anubim , Romani Quitinum
Sed fallitas iſta nonunotantuin ex coluere, Estacitam , ſive ut alii vocang
fonte, ut pútabac, ſed ex duobus ori- Implicitam :illam quoque priorem núc
tur. Capitalis omnino eft, quem ille millam facimus , contenti quæ ad por
non ignoravit : & videlicet id pro Deo fteriorem pertinent, & funt obſcurio
· colatur,quod Deusnon eſt: hunc no . Bra , pro inodulo noftro elucidare . Tap
ftri nominantfuperftitionem falfi oultus. cita idolatria eſt omnis magia prohibi
Alter minùs eftdelecerius, fæpè tamen ta, ut fuo loco oſtendemus.
dechalis, ſemper noxius, quem Ficinia
nus peperam videtur à ſuperſticione
CAPUT II.
excludere , fi cui , qui debetur cultus,
non quo debeturmodo , exhibeatur:
hunc vocant Theologi, indebiti cul. De Magia, ejus ,diviſione, &Man
gorum variis nominibus.
tus fuperftitionem , eò quod non, qua
lis debetur. Prior generali nominelo C
let Idololatria vocari , quia quidquid , Agiam univerſim ſumptam
cum non fit Deus, uti Deus adoratur,; MA definio terminis latiflimis , ut
idolum nominatur,juxtailluda: Om fit arsſeu facultas,vi creatâ , & non fu
4 Paral.
16. verf. nes Di populorum ,idola , hoc eſt,vani- pernatural , quadam mira é inſolica
26 . tas & inania , nihilque minùs quam efficiens ; quorum ratio fenfum & com
quod volunt haberi . Nam vis ifta eft munem hominum captum fuperat. U
vocis Hebreæ ELIL . Poſterior no . ſus ſum terminis latiſfiiis , quia video
‫ארליך‬ men fuum retinet , nec propriuin , virosmagnos , Fr. Victoriam c ſecu . crelea.de
quod ſciain, aliud habet: nec impo- Dros,dum pomeria circumdant ſtrictio- Magia.a .
Auguſtinus , b contentus de- ra, artificiofam & naturalem exclufil- in foribus
luit D.
blib.2.de fcripfiffe, cùm de imaginariis indebiti fe. Artem dixi , ſeu Facultatem , pro ad 2.d7.
doa. Chci
ftia.c.23. cultus:fignis ageret, bis verbis: quæ ad quavis cognitione & operacionie, apo .. &alios,
remediorum ,aliarumque obſervacionum dictica topicâ ſcientiam gignente , vel
curampertinent : quanon ſuntdivini- non gignente, mechanicavel liberali,
tus ad dilectionem Dei & proximi, stan . artificiosâ vel artis experte , verâ vel
quam publicè conftituta : fed per priva- circulatoriâ , ſuperſtitiosâ ; vel vitii
tas appellationesrerum temporalism ,cor- exprete . Efficiendi vocabulum pro
da diſſipant miferorum .) De hocinde omnis mentis animi,fenfus,aut inem ,
bito culto nulla nunc à nobis diſpue brorum functione pofui. Vim intelli
tatio inſtituitur : de falli tantùın cul- go ,livereiadhibitæ ;liveperſonæ adhi
tus ſuperſticionc differendum ; cùm . bentis; hominisnempe, veldæmonis;
Crea
A 2
A DISQUISITIONUM MAGICARUM

Creatam & non fupernaturalem nomi- A do, ut duntaxat extraordinarii & mici
navi , ut excluderem vera miracula; effectus cognitio vel operatio quæra
quæ ſolius Dei funt opus : quocirca tur; & tunc ſibinomen Magie ſpecia
malui mira , quàm miracula dicere. lis, ac ſtrictæ fumptæ ,vindicat:aliquan
Communis denique captus & fenfus do fit, ut quis nitatur cognofcere res
mentionem inſerui , quia multorum futuras, vel etiam præteritas aut pre
magicorum effectuum cauſa ſoli ſapi- fentes, ted arcanas & occultas,conatus
entiores, quiomniætate pauci , conle . ifte Divinatio nominatur : aliquando
quuntur . Tam latè fumptæ Magix deliderat inftrui& juvari, non ut pro
diviſio , petenda ex cauſis finali & ef- Blit, ſed ut noceat aliis, vel ultionem fu
ficiente. Ab efficiente , dicicur divilio mar, huic ſceleriMaleficium elt nomen,
in Naturalem , Artificiofam & Diaboli. Denique funt aliquando : quibus de
Cam ; quia cuncti effectus ejus adſcri- cretum eft ,fine noxâ cæterorun , libi
bendilunt , vel intſiæ rebus nature, vel altis hoc opere prodeſſe utilitate
vel humanæ induftriæ , vel cacoda- vel voluptate, & cunc Theologi nun .
monis malitiæ. A finalscausâ, rectè di- cupant Nugatoriam feu vanam obfervă .
ſpartitas; primò in bonam , G bona in- tiam . Sic Magia reproba, in Magiam
tentione & licitis mediis utatur;( quod
C fpecialem ,Divinationem ,Maleficium , &
tantum competit artificiolæ ac natura - Vanam obfervantiam dividimur,de qui
li ) & in malam , cujas neinpe finis vel bus fingulis ordine dilparabimus.
media, quibus utitur, prava lunt ; hæc Ab hac fpecierum Magiæ diverſita
peculiaris eſt Magiæ prohibitæ , quainte , mira nominum varietas apud He
idololatriam tacitam & luperſtitionis breos,Græcos , Latinos manavit,ad
fpeciem eſſe diximus. Hæc prohibita eos fignificandum , qui ftygiis hiſce
Magia fic defcribi poteſt, Facultas fem myſteriis forent initiati. Proſequamur
ars, qua , vi pach cum demonibus initi, præcipuas appellationes,
mira quedam , es communem hominum Quædam Hebræorumad lolam Di
D
captum fuperantia,efficiuntur. Dixi vivinationem videntur pertinere,utduo
palti, quoniam omnis Magiæ hujus illa conjungi ſolica,A OVOTH & ID
vis ,pacto tacito vel expreſſo nititur,ut DEGHONI ; quorum nifi fallor po
fuo loco docebo. Taciiam vocant ido- fterius latiùs paulo paret, ideoque iu ſa
lolatriam Theologi, quia non tain (ut cris litteris illi folet poſtponi , locis a M13518
plurimum ceriè) intendunt Magi paſſim obviis. Aoxoth , à radice 313 of, 527
cultum illum exhibere creaturæ , ut quod vox reddatur obſcurior & quaſi a.Levi.19
verf.31. &
Dco; quàm tanquam benefactoricui- exurre ſtridens,« namOF primòligni
20.verf.6 .
dam & munifico ,à quo aliquid conſe- e ficat ipſum dæmonem reſpondentem , Deut. 19:
quantur. Quæ incentio , ratione multi- fecundò ſignificat Magum qui re- verl. 11.
1 plicis fuiobjecti, quatuor quali ſpecies ſponſum elicit : ſicut & Pyihon ,& ven . 4.Reg 23 .
hujus tacitæ idololatriæ , ſeu prohibi- triloquus, vocarur, velipſe dæinon in- 1.24 .
x Magiæ gignit, Fit enim aliquan , habitans, & ex iino hoininis relpon
deps:
LIBRI I. CAP . 11. Ş

Eli... deas : vel ipfe homo,cui dæmon inha - A GHONEM quibuslibet auguribus f ur d.ver
yer. 16.& bitar. a Græcis erram tupuxaas utrum & conjectonibus accommodaeorg et- 23. & c. ve
10.1 . Rego
19. verf.z. que ſignificat ,a quodam Eurycle, qui iam Onirocritreis b quare perperam 28.1 , 8.
ap... Reg Pyrhonem habebat , & primus ven . , Rabbini recentiores reftringunt ad Reg: v.
18.ver.7. triloquus Athenis fuit , unde & alii eos , qui fuperftitiosè dies & tempo- 17.ila. 3.V.
suidocui lopuheis dicti. quod docent Suidas ra obfervant fauſtane fint an in- 2. Jeremo
pluribus & Heſychius, & Scholaftes Arilto. Fauſta. fed hoc genus ad omnia per- 17.1.9.
tinet. Ezech.12.
commeoc. phanis b & exAriſtophane,Plutarcho 12.7.24. &
ia lla.c.8. quepoſſet probari. IDDEGHONI CHABARI & LACHAS & quo- 21.v.1.2 .
1.19 . B
6 Suid . & non ſpectat ad Chyromanticos & fi modo diſcrepenc nondum invenij & 22.7.28
Hefych.io miles, ut quidam cenfet; ſed ad ora quare ( ni fallor) idem fignificant, 5171
voce cula dæmonum ,liveperAOVOTH, nempe kreciéd v incantatorem , feu dvocacia
tupuxaas. ſive ex viſceribus telluris , ſiveper vin- ( ut Gentiles vocabant) exorciſtam , ch.s. v.1z .
Plutar.lib. brarum evocationem , ut colligitur qui prophanis ſeu malis verbis aut b ue Deu .
de effectu comparatione locorum SS . ubi hoc mullitationibux inira patrarer. 18 verſ...
oraculor. & 2. Para,
nomen uſurpatum ; e five adgenus De CHARTUMMIM falli Ili pu
Ariſtopha.
in Velpis, quoddam divinationis , de quo libro to Abenezram . Ben -Natam &alios 33.v.6.
& ibi tertio . С Rabbinos , quiad naturalem feu bo- i Job.40.
Scbol Alia nomina non ram quid dæmon nam Magiam videntur referre. Qua- ver.25. &

slub in. B. efficiat, quam quid Magus conetur, fo, li hanc ſignificaret , curtain le plan z.v.6
relpiciunt,parentque latiùs . Adom- riò in SS . prohiberetur . Equidemt kdvs .
nes enim divinationes pertinent, NA- puto hoc nomen complecti Mago- Eccl 10 V.
CHAS, KISEM , GHONEM , ad rum genus ompe ; qui, cum dæinone !! :
ownin ,
omnes verò incantationes , CHA- fæderati , divinant l vel præſtigiola Pue Gen.
BAR ,& LACHAR ; ad omnem de- niracula operantur m immò & quol. 41. val. 8.
nique Magicam in genere, CHAR . cunqus incantatores & venefiços & 34.

u TUMMIM , & MECHASSE - D comprehendereprobatur, quia Lxx. mu 7.1. Exod


11 . .
PHIM , dequibus nunc agenduin . modò vertunt Expoſitores , iGaygrds 22. & 8 v.
NACHAS fignificat augures, & om » : tnodò papie xvus veneficose;mo- 7 ac 18.6.
nes alios conjectores vanos: qui ex for: dò étandoùs incantores f. Vulgatus gv !! .
tuitis quibuſdam futura ſolenr divina- quoque nofter aliquando vertit con- nutin Ge
" Geof14. re; qualem ſe, prudenti vocisæquivo- jectores q, aliquando verò ariolos , our in Eca
" S & 15. catione, ad tempus Joſephus finxit. d aliquando maleficos ſy ut illorum od fupra.
. Levit..9. hæc divinatio prohibitamulus locis. e auctoritate vocabuluin intelligamus pin Exod.
1.26 0.13. KASAM ſignificat univerſim divi- adeò diffuſum effe. gin Gco .
1.23. nare,unde KISAM divinans feu ario - E Denique MECHASSEPHIM Daniel.
& 24.1.1 .
Deut. 18. lus, & KESEM divinatio , fumitur eti vox , eſtorta ex radice CHASAPH , & *.10.
1.10.2, amin malam partem de quacunque ſignificans quemvis maleficum præ- )in Exod .
Pas.33.7.6 rerum quoque non fortuitarun, pro- ftigiis, vel aliis quibufvis malis artibus fupr.
‫כסס‬
hibicâ conjectatione, pallimig SS. Magicis, utentem . Idcò nofter tam "una.
jus gentio obyia eft fi Az late
6 DISQUISITIONUM MAGICARUM

Erod : 7 . latè interpretatur,inaleficos ; ' a male- Amatirani nomen pro incantatore ufur
7.11.& :: facas artes,b, maleficia, c aut venefi- paretur. Unde. & JESU Dominoob
cia d Non defuic camen quidam ve . jectum , Samaritanuses, & demonium
fJoan. 8
b. 2. Pa heméter hujus criminisſuſpectus ,& ex habes f, quaſi genti proprium effet, e1,48- &
ral. 33.6.6 .
patronus, quiLecto cum dæmone cominercium habere. g .
c : Ila. 47 . profeſſo fagarum
verf.g. & ribus conaretur perſuadere hoc voca- Quare & Dominus convitium illud
12. Jerem . bulum , ſalcem in lege Exodi xxır.cap. unica negatione refutavit , ego demonio
27.verf.9. reſtringendam ad ſolos venenacios , um non habeo : quaſi dicat, cum deos
Daniel. 2
2.verfic.z . cujus errot facilè refellitur. l'rimò , monio paredro, vel eurydi fæderato ,
Mich.s. quia radix nominis , CHASAPH , B nulla mihi familiaritas intercedit,
verf. 12 non ſignificat toxico perimere ( ut ip- quapropter nec Samaricanus ſum : &
Nahum 3. ſe putar) ſed quando ſolitariè ponitur, poft Chriſtum Dominum ſollemnes
verlic. 4 . nec fententia narrationis reſtrictio- Samariæ Magi principes , eorumque
Malach. 3 .
verGic.s nem poſtulat , tuoc Magicorum ludi- fcholæ Simonianorum fcilicet & Me
et nandrianorum . Secundum adfertlo
8.4 . Reg. briorum genusomnecontin , ut a.
9. verf.22. pud Malachiam , & Nahum , & in li- cum Exod.c.22. Exod.eò quod Lxx.
bris derelictorum : :Si quando autem verterint epliccrcùs; quod ipſe con
reſtringatur, id contingit rei, quæde- , tendic ſolos venenarios fignificare;
fcribitur, conditionehoc poftulante. Ccam bonus certèGræcus,quàm bonus
Sic Exod. 7.reſtringitur ad præſtigia- Chriſtianus:refellitur ipsâ conſuetudi:
cores propriè di & os, de quibus tan- ne Lxx . Interpretum , quos conſtar eâ
tùm agebatur: fic apud Jeremiampo- voce latiùsuci . Primò,quia Exod.7.V.
nitur pro divinatoribus ; apud Da- Jl.etiam vertuntdepusnous,ubicóſtat
nielen , pro fomniorum interpreti- agi de præſtigiatoribus: nam & incan
bus. Det adverſarius locuin ullum , tationem ſeu præſtigias ibi vocant
24. Reg. cubi pro ſolis Venenariisalurpecur.Be- Dedpierías ; & quosantè Duplexrows
9.v.zi. nè eft , quòd duo tantùm loca addue dixerat,iidem ab illis vocátur i7ss20.doi.
Uun
xit. Unum dee Jezabel clanculum Deinde æquè diffusè ſumpſerunt in
venenis, & non ferro palain , atque Paralypomenis,epapuerdonouers . Ter
cædibus , in Prophetas graſſari fuerit tiò ,quoniam in Jereiniæ verbis,nomi
ſolita . Quantò veriſimilius eſt fo . ne, prepuzzéwo complexi ſunt divina
minan iniano dæmonum cultu fu .
tores . Quartò , quia inter loinniorum
rentem , incantationibus quoque, & Interpretes,apud Danielem , recenſent
& rhombis , aliiſque philocis Acha- Pepparvus. Tam ergo latè famunt hoc
bum , & alios dementale ? uribidein vocabuluin Seniores ifti'Hebræorum
benè, poſteriore loco , cenſuit Tofta- E doctiffimi: quod verò periti id faci
tus . Sanè ante Jezabelem Magiæ ant ; ſi putaran operæ pretium , & antè
fulpecta non fuit Samaria: pofteà, per non aliiidfeciffent; probarem Hippo
hancfortè excedram , peſtis bæcim- cratis , Platonis,Ariſtotelis, Theocriti
milfa , hælit adeò pertinaciter,ut Sa. & alioruin veterum teſtiinoniis. Joſe
phus
,, LIBRI I. CAP. II. 7

phus ut non ſoffragatur adverfariis,fic alii , vel à ſuccubis dæmonibus,de qui


nec nobis refragator. Pro nobis (tant bus Philoſtratus,vel à feris Lybicis, de
Vide
1 D. Hic Philofoph. lib . de ſpecialibus legibus quibus Dion Sophiſta. c Seriges , ab
circa medium , & Catholici Patres & infauſta & nocturna ave,quæ creditur Adagium
sem .& ba plerique ,quilegein ulam Mofis ad o exitium infantulis adferie. Veteribus Lamiz tur
res. & Co.
nielD.Au mnes Magoruin ſpecies retulerunt etiam Roinanis caputApuleium dictæ mcp , 00
gult.lib.12 Hæc de Hcbraicis , hæ mulieres ſunt, varalruces; quod diz ſtrumia
de civie.
Græcis ſua quoque ſunt nomina ; vinandiſcientiam profiteantur,en los Seneca
Dei , c 6.
Det libero, qué, ſtrictè ſumendo, differunt: nam lent illæ feces, quæ le jactantÆgyptias, Traged..
in Levic.c endodo incantatorenina's: es ariolú colluvies omnium populorú & natio
19.& 10. ſeu divinum , & upuareùs venenarium , nin :veteres eniin verare dicebant ,
Raban. & goas præftigiaróré propriè fignificat. Enniusſatin vatesverant arate in agun ,
alis add.co Sed frequenter primum , tertium & da, fortallis & veracula , ut coniicit vir
quartum ,ad omnein Magicam porti- ductus apud Suetonium in Vitellio į
gantur. gons etiain quemcumq ; deno- Nullis infenfior quam veraculis & Ma
tar impoſtorein, Videas illa tria Ho- chematicis. Idein cenfet ab hoftil,male
monymos conjungi à Platone , Syne- ficio , de quo libro tertio agendum ,
f10 , Herodoro,Chryſoſtomo , & He- dictas olim Simulatrices, a feſto; & Fi
fychio. Adde quæ habes inferiuslib. 5: Etrices à Tertulliano. Longobardi luis
fect.16 . Litt. YY . legibus Mafías nominant ; co forte
Sic Látinis alia eſtpropria ſignifica- quòdin conventiculis ſuis, Tarvis lete
tio ,alia per extenſionen accommoda gant; vel quod deformi ſpecie oris ,
& Hiero. ta,b Magorum nomen à Barbaris ad ut ſunt pleræque , larvis feu maſcaris ,
in c.2 Da- Græcos,Latino quetraductum , initio quàm fæminis fimiliores Sortilegos ve
niel. Apu. Perlis & Chaldæis in honore fuit , teres nominabant , qui quarumlibet
keius2.At- ur ptopriú Sacrorum antiftitibus, Re fortium luperſticioſo jačtu aliquid di
Videco
Helych . & glim moderatoribus, Philoſophisatq; vinare nitebantur d . Sed Theologi & mér.ioMe
Suidas. Theologis; in infamiani cæpit verge- Joriſperiti poſteriores cum nefando leá v.752 .
re, & cunctis malis arcibus attribui.Ve ſtriginn crimineconfuderunt. Sortia
nefici dicebantur antè , foli qui malis rios eoſdem ,& fortiarias, vocatos com
pharmacis lædebant , & venenariivo- perro jam inde ab HinçinariRemenſis
cantur ; poſtea de incantatoribus hoc Archiepiſcopi ævo 6. Hi venefici ſ
Bomen uſurpatum , & cunctis Theſalis mul & Dæmonis vafall Ligiifunt, qua- Remi
accommodatum vani (apudcapitoli-" repofluntețiam dici SataniciVenenario . giuslib...
um.) Arioli, Augůres ,Aruſpices, Chal- Horum crimen verus,& ante CHRI- lar.c.18.
.
des,Theffali, Geneihliaci, fæpè confun- STI Domini adventum . Tales enim f extra cit.
duntur. Lamia dictæ , quod pueris ne Canidia Horatii, & Eriſichro Lucani, de Sorti
leg .
cem adferant, deſympro nomine,vel & ApuTaciti
Martina , & Thellalæ Luciani ,
lei. Nomen fortiariorum & col .
åfamola illa & frudelRegina Lamnia , $ 3.9.1.
de qua Anton . Liberalis, Diodorus & secentius eſt .
CA
DISQUISITIONUM MAGICARUM
CAPUT III . verunt, admirantesprimum Magica ar
tis au &torem , cujus nomine eriam libri
De Magia naturalifen Phyfica.
Cplurimi fuperhoc habentur. E $ c. ( addit
Ui fupra mortales omnes Magi. hunc poftea ictuin fulmine Zoroaftrē ;
id
Marcion & Manes inutuanti ; duos Deo habituin ,Zoroaſter non unus,led
credidere Deos auctores , & rerum multi fuere ( nam Goropius nugatur
Dominos ; alterum bonum Oroma- qui nullum putat fuiſſe ) Primus iſte
zum vel Oromagdam '; quem Solem Chaldæus Magiæ inventor : falluntur
cenfebant, & maluin alterum Arina Sixtus Senenſis & alii , qui bonam illi
aPlutarch .
nein , ſive Platonem a : deinde ab his tantùm tribuunt. Secundus forte Ba
lib.de Ifide
& Ofyride numinibus duplicem Magicam dedu- D &rianus ; quicum Nino bellum geſſe
Laertius xerunt; unam quæ ſuperſtitioſa tora , rit,de quo Plinius, Juſtinus& Arnobi
initio luz culcum falſorum Deorum tradebat, & us; Tercius qui & Erus dictus, ſive As.
hiftoriz .
hujuſmodi plura;alteram ,quæ naturas menii filius,juxta Cleinentein Alexan .
Agathias
& alii, intimas rerum callebac ,quam Perlis u- drinum; ſiveOromazi, juxtaPlatonem :
Apolo.s. tramque Apuleius b adſcribit. Fallax nec eniin arbitror los Eros fuille di
prior & nociva, laris diabolum indicat . verlos ,ut cenſuit Fran . Patricius. Sui
auctorem ,qui ante diluviun cain do- das videtur priinum cum fecundo
cuit inalos illos gigantes , à quibus câ confundere , non quartum aliquem
Chainus imbutus; ab hoc , ejus pofte- fuggerit. Arnobius quatuor comme
ti Ægyptii, Chaldæi,Perſæ :fic enim in morat : primum illum Chaldæum : fe
E
& lib .4.1c . terpretor D.Cleinentis verbac dc An. cundum Bactrianuin , tertium Pam
coga. gelis peccatoribuss;docuerunt ( ait) bo- philium genere , qui & Erus di&tus;
mines, quod demones artibus quibuſdam quartum Armeniuin genere , aon Ar
obedire morialibus,ed eft magicis invoca menii filium , de quo Clemens;ſed ali
tionibus, pollent; ac velut ex fornace qua um Hofthanis nepotem : Quinti fortè
dam EU officina malitia lorummundum inensinit Suidas cum Zoroaſtri Altro
fubtracto pietatislumine, impietaris fumo noini meminit , & Perfomedum dicie
repleverunt. Prohis & alis nonnullis fuiſſe. Sexti Proconnelii mentionem
caufis diluvium mundo introdu &tum eft , facit Plinius, omnes hi Magi fuere. Sic
& omnes qui erant ſuper terras deleti etiam dedæmonibus agens Lactantius
fune,excepta Noe familia ,quicumirbus Ad Magorum quoque arsomnis, es poten. dl.2.c.54.
filiis eorumque uxoribus fuperfuit : ex tia horum adfpirationibus conftar. E c. idem affir
quibus unus Cham nomine cuidam ex fi- Idem afferit & D.Cyprianus & addite matca 16 .
liis fuis,quiMezraim appellabatur,à quo Holthanem Magorum præcipuum vanitate c.
Ægyptiorum & Babyloniorum & Per- fuiſſe,huic famoſos alios addit Tertul- 16.
1 farum ducitur genus , malè compertam lianusf: his verbis; Hofthanes, Typhon; lib. dea
s
Magicam tradidit diſciplinam ,bunt gen- & Dardanus , '& Damigeron , & Ne- nima.c.
ses guarancerant, Zoroaftrem -appelta- ctabis, & Berenice, publica jam littera- penult.
tura
LIBRI I. CAP . III.

kura eff, ghé, & c. his conſentiunt Ar- temporc, loco ,ac modos res rebusap
sli.s.com- nobius , firectè verba diſpungasa & plicantur, & mirifica quædam hoc pa
wa geac, cum Euſebio , 6D . Auguſtin.acMac Cto perficiuntur ; quæ cauſarumigna
Saſeb.li. cellinus; Zoromazdismeminit Suidas, ris præſtigioſa , vel miraculofa viden
10.de psz . Azonacis Plinius, eumque facit
patar. Au præce tur, Velur: cum Tobias paternam cz
gut li.12. prorem Zoroaſtris. Corrupit vocem citatem felle piſcis diſculic, d quam Tobia'y
de civit. Noacbi:ab hoc enim Cham & filii ejus viin Callynomio piſci tribuunt cuin « Gale.l.i.
Dei Mar ChusMagiam bonam edo & i.Scriple- Galenoepleriqueítem : cùm tympani amplie.
celliaus bi re etiam Magica , Julianus Chaldæus medicam ,
ftociar. lib . ex lupina pelle lonus aliudrympanum , Plinius
philoſophus libris 4.de dæmon : bus :& ex agninâtenfum , diſtenſum diſrum Aclianus
Theurgicorum auctor illius filius, Ju- pit:f
cum VenetiisiTưrca quidam li- & ali.
lianus ideò Theurgus vocatus, de qui quato plumbo manus lavic inpoxius. f Oppia: 1
bus Suidas & Proclus conſulendi.Pro illuſtria quoque illa quæ narrat B. Aur Dusli, 3.
Сурее.
phyrius cicat quendam Palladem & guftinus libr.de Civitare Dei capite 4. & Cards
Symbulum , & alios nempe Adelphiū , 5. & ſexto de pavoniscarne neſciâ pu pus li.6.dc
Acylinum , Alexandruin Lybicum , creſcere ; de paleis frigore ſuo nives Subtilitat.
Philocomum ,Demokratum Lydium , conſervantibus, & calore fru & us ma. Boileau,
Zolriaņuin , Nicotheum , Allogenem , curantibus,vicontraria : de calce quz Hilt. Prod
Melum, quorum impüs ſcriptis uteba cum ignitam in ſe vim habeat , aquis digio .c. .
bTerculia .
tar Gnoſtici, Picus teſtátur etiam legir accenditur , oleo infuſo non accendi
Dus lib.de
le fe libros Chaldaicè ſcriptos Erre & tur , de Agrigentino ſale, qui liquatur pænites
Melchiar magorum.Exhis hodie can igne , aqua verò induratur & erepitat : cia cap.ule.
tum exſtant , Zoroaftrixandaixa ſeu demagnete, de Epyri fonte & fimili- Pacianus
Hzyergadyra , quæ ex Platonicorum bus,hisaddunt alii Patres , b de dicta- li.depe
bitene. &
fcriptis laboriosè collegit Från . Paui mo ,quo cervus ſagittas expellit, & che D¡Hico .'
cias ,obſcuritatis majoris,quam utilita lidonia ,qua hirundines cæcos oculant in Eccles
kisin quæ exiftant comment Græca pullos. Confirmat Plinius i de Pſyllis i11.7,62!
Plethonis , & Prelli. Naturalem verò & Marlis odore ſerpente ſoporantibus * Lib, 10,
C.IO.
legitimamque Magicen cum cæteris & impunè laceſſentib.de Picis k Mar Li.2.Ge
ſcientiis Adamo Deus largitus: à quo tii herba cuneos adactos expellente : nial.dier
poſteritas docta , per manus & orbem unde communis fabula increbuit eam
cam propagavit: de hac arbitror intel ſeras aperire confirmat : Alex . ab Ale .
ligendum ,quod ex ThalmudicisQuin xandro, I deveneno , Tarantulæ ſeu
carboreus inc.s. Threnor.tradit San. Phalangii Calabri ; à quo morſis non
sPfellos li, bedritas Judæorum Magiæ peritosel- aliud vitæ & remedi præſidium , quain
de dzmo. fe debuille.Ea{ut Pſellus c & Proclus fi certo muſicæ ſono łaltitare ad nuine
nib .Prod , advertere ; nihil eſt aliud quam exa rum.compellantur , donec concidant
lib.deMa- ctior, quædam atcanorum naturæ co farigaci. Prætereo innumera , quæ con • , '
gia. gnitio , qua cælorum acfyderum curſus geftêre Ariſtoteles ( Gauctor iple lib:
& influxu& ſympathiis atque antipa- deadmitandis auditionibus ) & Guil
chiis tecuin ſingularum obſervatis, luo helm Alycinus opere pererudito ,deu .
3 niyerfo
10 DISQUISITIONUM MAGICARUM

« Patris 2. univerfo a& ex Belgis Robert. Trięzie plijEufebius contra-Hieroclem .


principal. us auctor libri de demonum deceptioni. Naturalis Magia dividitur in opera

pas.j.c.zz. bui b ; apud quos tamen duos quædanh tricem & divinatricem , hæc in abditis
c. 4 .
narrantur,meritò Saranicipacti ſuſpe- & futuris conjectandis verlatur,dequa
b cap. 4 .
eta , ut quod Guilhelın. parrat Helion libro ſequenti differendum nobis co
tropiam facere homines inviớbiles , & piosè : illa miros effectus producit de
argento vivo inter duas, cannas polito qua nuncagiinus. Multi de ea librose
incantationes iinpedici. Ur quod Ro- diderune , quorum qui catalogum nu * Mich .
bertus docet, rutam furto lublatam ,& dum proponunt * line antidoto , vi . Medina li.
ocimum cum convitiis plantatum dendum ne venenum aureo Babylonis 2.dere&ta
uberius provenire : .icem feptem certæ calice propinent incautis. Imprinuis ab in Deum
herbulæ gramina , jacta in lympolio , hoc nunero removeo , ut dæmoniacos fidecap 7 .
convivas omnesad rixas & Lapitharum Magos , Robertsmi Perfcrutatorem , cu- cx Agrip
certamina provocare. Nec tamen fri- jus Magiam ceremonialem , & libr. de pa keris

vola funt quæ Ludovic . Dulcis inemo myfteriis fecretorum . Agrippalegerat ,


rat ,de vi gemmarum per eas effici polla, & cx iis decerpferat non pauca ; Pica
quicquid homo quear imaginari.lib.de uricem Hiſpanun, Anfelmum Parmen
gemmisc. 1. ô vanam auxelim !an gem- fem , Cicchum Eſculanum , Petrum de
mæ omnipotentes : Solidioralongè & Albono, & Cornel. Agrippam , & Para
tuciora petipoflunt exempla , ex Sire- cellum , & auctorem peltilentis libri
Sie, libr.
9 defaco , nip ,Fracaſtorio ,& Lango. c Natura- Saruby , innominatum , ſed mirum
2.0. Fraca : lis hujus Magicæ peritiiliin um fuiffeSa hypocrylanı; homines partim aticos ,
Stor lib . de lomonem Regem minimè dubitandú. partim hæreticos Alchindus, Rogerius
Sympat :& Quæ tamen de morbis ab eodem Re Bachonus & Geber Arabsmultis fca- & VideDi.
sectorium
aglipach.
Joao.Lan ge curatis incantatione,Flavius Jole tent fuperftitiofis. ideò vetitæ lectionis Inquifito .
gioepi.sz. phus retulit;dea velfalta ſunt,velin il- etiam hos putatim. Raymundus Iul. rum Er
Libro 8. lud referenda tempus, quo ſe idolola- lus, & Arnoldus Villanovanus, ſunt ipfi merici,
Antiqu. triæ & omni fuperftitioni inumererat. quoque in nonnullis hæreſcos notaci & Maria
Tres Magos Evangelicos hac Natura- & : quare libros eorum nullusdeberet dum li.14 .
li Magicainbutosvoluntnonnulli , & legere , qui Theologicorum dogma- Hiſpe.c.9.
credideriin . Sed an hac fola & non de tum non fit probeperitus. In eandem & lib. is .

moniaca quoque poſt Chriſtum Do- claſſein referendus Thomæ Bungey cap.4. ,
minum adoratum , certo certius , acri- leb.de magia naturali , & eodem titulo
mine hoc alienos ; quid ante fucrint , lib. Gregorii Riplay , qiri poft morrem
1 parùm refert. Sane Theophylactuse necromanticus fuille judicatus. Ponce
cenſuit etiain vetita imbutos. De Apol- ti & Ardoini libre de venenis , légendi
f , lonio Tyanæo; videtur Juſtinus falar- non videnrur , niſ à medicis conſcieri
19in
24Matt
.ad jein
tix timoratæ ac piæ : cæteris ca lechio 14
Orubodo .) tyr eum Phyſicis magis annumerare :
fed ut frequentiùs credau , dæmonis u- inruca. To Cardani de Subtilitäte & VA
ſum opera, faciunt quæ perdoctè ſcri- rietate libris paffiin latet anguis in lier
ba ,
LIBRI I. CAP. III. Q. I.

ba ,& indigent expurgationeEcclefiaftis cibus Romanis , jure optimo , libet ille


cæ linæ. Joan.Baptiſta Porra,ſpecioſo inter vetitos refertur. Derheatro univers
Magie naturalis ciculo , fuperftitiofa yanature , ejuſdem Bodini , fi Deus vi
multa & illicicæ Magicæ velare niticar , tam' dederit, oſtendam alias ,plus in eo
v. g . de conficiendo ſagarum unguen- corpore Rabbinicorum elle delicio
to , & his ſimilia. De Antonii Mizaldi rum ; quain ſolidæ philoſophiæ ; inulca
Naturalis Magie libro , non habeo quoque cum Theologicis placitsaded
quod dicam , quia nondum legi : ſuſpi- pugnantia , ut quilenius de illis loqui
cor, quod facic in Centuriis memorabi- velit ,erronea & prorſus temeraria co
luum , iuperſtitioía illuin à Naturalibus gatur vocare, de quo alias. Adeò lubri
Ron fecreviſſe. Alberto Magno tribu- cun & periculolumn de hisdiſſerere , niſi
tus liber de Mirabilibus, vanitate & ſu- Deum ſemper,& Catholicáfidem ,Ec
perftitione refertus cſt;ſed magno Do. clefiæq; Romanæ cenſuram , tanquam
Ctori partus ſuppoliticius. Cicchide El Cynoſuram lequaris. Quæ quidem
culo Comment, in Spharam Sacrobufti breviter à meccmmernorata ſunt , uc
inter fuperſticioſa ſcripta collocandus, juvenibus conſultum , non ut viros do
Pomponatii de incantationibus opul- ctosicem fugillatum .Nuncquædam di
culum ,certè miratus fui camdiu tolera-. ſcutiamus dubia, unde ſequentiųın des
ti ab Ecclefia,nunc recens & ineritò , in cilio dependet,
Romanoindice damnawr: veriffinum
enim ; quod ab Antkonio Mirandulano QUÆSTIO I.
slibr 6.de
diogulari a ſcriptum , hoc opere Pomponsium ,
cermmine. {enec Philolophum bonum ,nec quod quidceliadspectus et influxus ad Mac
feedius, Chriftianum bonum exhibuit. gicos effectus conferat.

fe,cùm effectus omnes mirificos cælo- O Mnium fuperftitionú caput præ

velit & religiones & leges , earumque fundamento nititur, de quibusita Prel
lacores ab iis dependere. Quod prorſus lus cum exponitabria Zwpoéspx.( Me
impium . Edidere quidam , nomine gicas veròrationes conftituunt, à fummis
Franciſci Pici Comitis Mirandulani , . poteftatibus & à terrenis matericbus,
pofitiones Magicas , in quibus certè lune compati aiunt fupera inferis, & præfertim
quæ meritò , eciam Bodinus , ut noxiæ ſublunaria. Hos ſecuti recentiores
ſuperſtitionis , reprehendit. Quid iple quæcumque per characteres, figuras ac
cenſor ille ? Demonomania luain multis numeros ipſi perficiunt, ea producivo
erroribus referlit, nec qui poftea edidê . lunt à virtute iis figuris coinmunicatậ
re ,ut emendatam , Antverpienles , uti ab aliis figuris ſublimioribus , ex lym
par erat expurgarunt. Manent multa pathiâ quadam naturali rerum inter ſe
Doxia , & quae ambiguam auctoris fie limilium , quatenus hæ figuræ ad amul
dem fatis conteſtantur , noccrequele- fim invicem coaptantur. Quod confir
gencib, poſlint. Unde & ab loquiſito- manc Gimilitudine non una. Primò,fi
B 2 CU
15 DIS QUISITIONUM MAGICARUM

cut Echo ex oppoſito pariete cauſatur : te reiconvenientia ,intenſionis modus


fecundò: ficut in concavo ſpeculo col- iden,fidiuin concinnitas , cyrhararum
lecti radii oppofitum corpusrepercuffu debita propinquitas , fimilis aëris cri
inflammantatertiò ,ficut cychara eodem fpatio , quæ fonitum quafi plectro e
modo,quo alia,tenſis fidibus, fi ferias , liciar.
alteram tinnitu ſuo cogit concinere : fic Denique quis figuraruin hujuſmo
iftas imaginum ,numerorum ,characte- di characterumque vire , atque fimili
rumque fimilitudines efficientiam mi- cudines unquam nugopibusiftis reve
ram contendunt habere. Sed ifta pror- lavit : quod revelationis teſtimoniuni
fus frivola effe convincitur. proferunt: fi Chaldæos, Ægyptios , &
Primò,quia fimiles illæ ,quas in cælo Platonicos laudent , quæram rurſus,à
comminiſcuntur imagines , prorſus quibus ilti acceperint, quod fanè mor
fant fictitiæ; & quædam ( ut philofophi talium nullus ſolo ftudio vel experi
vocant) encia rationis ,quatenus figurz mento ,intelligentiâ quivit conſequi.
quædain fimilitudo & imago picturæ Præterea fatenturmagi,quaſdam is
illis afcribitur, nominaque ad placitum magines non ad funilirudinem cæleſti
impofita, ftellas ab invicein diſtinguen- um illarum ,quas diximus, ſed ad fimilie
di causâ,utbenèBartholom . Sibyllanus cudinem rei quam operans animo con .
« Peregri- A advertit : & patet ex imaginibuspi- cepit conficiendas, v. 3. fimagus opter
Nicum
ſtionum .
i Auriſque Akronomorum , quis enim duos committere , duorum inter le pu
Decad.c.9 neſcit nullas in cælo effe veras urſas, an- gnantium ; ſin verò amorem concilia
quæſt. gues, leones, crateres , caves, Pegafos; re velit , duorum ſe complectentium
princip.s. fed hæc , dicis causâ tantum nosima- effigies ſculpendas : fi fecundi aliquid
g... & 2. ginari ? Fictitiæ verò figuræ nulla poteſt petitur, in recta iconis ſuperficie: five
effe efficentia , quâ talis eft , nec cum rò infauſtum quid , in dorſo ſeu averfa
vera figura lymphathia, vel amor nåru- parteinſcribendum , quod velis eveni
falis: id enim quod non eſt, quem effe- re.Harum inaginuo Nectanabum tra .
dum ,in eo quodeft, queat producere ? dant inventorein ,& Albertum in Spe
Deinde comparationes illæ nihil culo, approbatorem : quæ omnia ſeipſa
prorfus ad rem faciunt, In Echo cuncta . vanitatis arguunt & poftea refellen biafacto
funt realia entia , homo loquens , voi fur b. Ex his tamen delitiis pergunt ma
q. !!
repercuſſās paries repercutiens: nec ta • jora ſerete deliramenta .
men ulla parietis cum homine ſimilitu Priimò, fi cui morbum vel fanitatem
do , tatillarum ipfi dicunt eſſe imaginã . velis adferre, principio id attendendú ,
In fpeculis quoqueillis incendiariis , o ut ætati ejus conveniens plancta deli
mnia ponuntur reipfa confiftentia , ni- gatur,verbi gratia, ſeni Saturnus, puero
hil confingitur:nec ulla quoque forme Mercurius,viro Jupiter , deinde etiam
fimilitudo inter terminos extremos,fos planeta conveniensaffe & ioni feu qua
lemn urentein & lignum quod uritur. In litati inducendæ , ut odio Mars, amori
sitharis autem ,evidens requiritur à par- Venus : denique fignum quod parti
corpo :
LIBRI I. CAP . III. QQ. I.
.. I ...

corporis, quam velis juvare vel lædere, hominum opinione , ut cum Alegimus b Geset.si
prælit, ut li capitiaries , fi pedibus piſ. militlam cæli de aftris & ftellis.Quare- Jerem.7.
ces, Nicuntur hac ratione, quâ cæleſti. gulâ aptè accommodatâ ,folvuntur om- *.8.& 44 .
9.17. Job .
bus corporibus non Hebræi modò & nia Pauli Ritii & fimilium , impiorum s.v.is:&
Græcigentiles, ſed ex Catholicis etiam de animationc cæli arguinenta ex ſacris 13.8.v.7.
olim quidam Patres & recentiores Phi- Literis petita.
« Archan .
loſophi Itali a animam intelligentem Deinde cælorum & aftrorum puti
gelusMer.
cenarius, cibuerunt. da illa analogia ad fingulas ætates &
Balduio , Sed hæc omnia ut ſtolida,ita falſa & corporis partes , & animi quoque affc .
de monte periculofa. Imprimis dicere cælum aut ctiones, bonne nugatoria eft :fanè qui
aureo ,
Paul, Per . aftra ſenſu vel intelligence anima præ- rectè philofophantur , illi vel nullos
numia. dita, damnatuin olim fuir.Conſtanti. præter lucem & morum influxus in
nopolitana fynodo , & articulis Pariſi- hæc inferiora cælis & aftrisconcedunt; ipfal.32.
entibus : eftque erroris & fcandali ple- i vel potiùs influentias quidem agnol 6.Daniel
na opinio propter fupecftitionem & i cunt à motu & lumine realiter diftin- 4.v.32.
Tophon
dololatriain annexam , & cum alii, cum ctas: per quas,non calorem (hunc enim 1.v.5 . cum
b Eckias copiofillimè Eckius & Eſpencæus 6 motu & luce producunt ) fed alias cle- fimil.
lib.de piz . docuerunt. Patres autem qui videntur mentorum qualitates etiam gignunt, ue Picus
deſtinatio. hocaſſeruiſſe, illi de cæli anima figura- quarum incorporearum rerum tempe- lib.z.con
out fora cè & allegoricè lunt locuti, ut& inipla ramentuin,vis eftaliqua.Sed addunt *a Aftro
de Anima . S.S. cujus omnia loca quibus id innui- hanc poteſtatem certis cancellis cir- palib.z.de
cce- tur, uno ex quinque modis, accipienda
cione cumſcribendam . Primò poſſe cælos per recta fide
lorum . docuit me Joan . Maldonat. noſer. 6 fe res inanimas,mixta & elementa , pro- c.1.Bucca
for cus,in
sio 1 ſent. PrimòperProſopopaciam , qua quæ ani- ducere.Secundò,cælos viventia imper 2.de calo
matorum ſunt inanimis tribuunwr, ut fecta, quando naſcuntur ex putredine,
inari videre & fugere, coelis & terræ gignere, per accidens tamen : ſcilicet
JPGal. 113. audire ac placere, & c;d.Secundò , per quando particulares cauſæ - m : teriam
1.3. Metonymiam , continens ponitur pro fic diſpoluerunt, ut ſit ſemen aprum vi
contento , ut cuin terra dicitur corru ventis, tunc enim huic temperamento
pra; vel à Deo judicanda,aut urbi alicui cæli ſuo influxu majorem calorem lar
Levit. remillius fulurum.e Tertiò, per Hyper- giuntur , & illud perfectius reddunt.
16.34 . bolen , ut quando lapides dicunturcla . Tertiò confentiunt,quoad perfectavi
Deot.32. maturi,terra dicitur afpectuDeitremé ventia, ad eorum generationem non
V.1 .
re,velrefponfura interroganci.f Quar- poſlecæleſtia corpora aliter concurre
fGeacl 6. rò per Analogiam , & Metaphoram , ue re , quam coadjuvando particularem
3. Paralip.
16.7.33 cum ſol dicitur præeſle diei, g Luna no- ' cauſam ejufdem ſpeciei cum re genita,
Matth . 11. & ti, Luna vocatur regina cælijſtellís tri- quo ſenſu Sol & homo dicuntur ho. k Canting
1.21 , buitur inmunditia, aſtra dicuntur lau- minem gignere : quæ cuncta in Scholis Avicenda,
Aod. Cx
81.Luc.19 dare Deum , item -nominantur virtuces Peripateticis comtra quoſdam kluntre. ( alpinum
ver.40 .
Pfal.3o3. caľorim . Quintò, non cx veritate,fedex ceptiora ." Quartò quoad affectionis & alios.
B 3 animi
1.7,
14 DISQUISITIONUM MAGICARUM

animi affe &tiones facilè conceſferim : ſpecies recenſuerit: multis etiam Gle.
quoniam hæ ſequi folent corporisdif- cas. P. I. Hiftor. in Mathematicos hu .
polationem etiam aftra influxu ſuo ,me. jufmodi invehatur .
diante corporis temperie , hominem Objiciunr, de diebus Criticis , quos
nonnihil inclinare: ſemper tamen arbi- Medici in fanguine minuendo, & po
trü libertas integra maner hoinisi. Fu. cionibus præbendis, fervant, eo quòd
fiùs ilta differunt & probant multi a, calibus diebus Planetæ certiægritudini
a Age.Mi- Scriptoreshujus ævi pereruditiseos cen- illi propellendæ idonei dominantur.
randul. lib .
21. Gogul. feo conſulendosiis, quibusitta non luf. Verùm hæccauſa quam ad ferone ; nec
cettä Geficiunt. Attamen his nihilconfirmatur vera eſt, nec propofito fubfervit. Agice

org.Vene- figinentum illud aſtrologorum : quia enim ,certum aliquem planeram nomi
Lus Capt. cælum & aſtra cauſæ ſune communes nate : qui domineturprimo die critico
1.lib . 2.
Harmoc. tantùm & univerſales , quatenus con- v.g.dies fit craſtinus, cui Luna præfice
mund ac. fervant inferiora,neacontrariis luis dil Gnc ergo feptem ægrotantes, quiſingu
7.Veracru lolvantur : atque ita indirectè tantùm lis ſeptein diebus concinaisin morbum
cius in lib . & mediatèparticularibusagentibus ad inciderint : profectò tunc futuri ſunt
1. Meteor
& Val efius. agendum ſuppetias ferunt: ſed cuniil- feptem dies critici continui: Qam pri
de Sacra dem cauds particularibus immediatè pusecit feptimus dies criticus primi,
Philoſop.. ad ageridum concurrere nequaquam ( ecundus ſecundi, atq; deinceps ita lin
CAP.H!, poffunt
. Unde & illud conſequitur, guli ſeptem aliorum ordine fuo: lepcem
quòd, cùm influunt , in ſolam unam etiam continuis Luna diebus præerit,
corporis partem nequeant influere, quo nihil abſurdius.Caula igicur verior
quin ſimul in aliasinduant, petenda , ex ipſa humoris in corporç
Quaremeritò tales Aſtrologoma- tunc lævientis proprietate. Nam qui
gorum obſervaciones à Medicis peri• dam humores adeò celeres & acres
Ticis rejiciuntur , ut inter cæterosà funt, utunoquoque die lubjectum in
Bapt. Condroncho de morbis venefi- vadant: alii fecundo die: funtqui ter
cis, libr. 2.6.6. & jam olim fuere de- tio, & quiquarto ( undeFebriun diffée
cretis Eccleſiæ damnatæ ,, uc
ut fuiço
fuito . rentiæ inanant) quidaın tardiores tep .
É Ft. Picus ſtenſum à Pico & Bened. Pererio. b cimo tantùın veloctavo die recurrunt.
d.opere. Meritò Divus Bafilius ſcripſit , c ridi- Harum acceflionuin diesMedicis con
Perer. 1.de culum eſſe Aſtrologis contradicere, je &turam præbent, quid fperanduin Git
Divioa.A.
cùm eoruin dicta fint omnia ignorao- deægti valetudine. Unde & decreto
frolog
tiæ & iinpietatis plena.Et D.Bonaven- rii ſeu critici dies vocantur. Nihil ergo
cIn Hex. ,tura de obſervationein hanc elle à Deo hoccælicolis iftis fuftragatur.
d1.p.Cen- maledictam , & ab Ecclefia interdi Concluſio fit , ex articulo Pariſienſi
uloqui. Ctam : & , quæ per aftra procuran. XXI. Quod imagines ex metallo vel cera ,
tur, dæmonum illuſiones atque dece. vel dia materia , ad certas conſtella
el deido
lular.aobe ptionem eſſe. Hæc çauſa fuit, cur Ter- tiones fabricata, vel cerco charactere,
mniecium , culianus e aſtrologiam inter Magiæ autfigura erfformala,aut etiam bapuiza
ld , ex
LIBRI I. CAP. III, Q.11,
12 ,exorcizare , aut confecrat & , autpori QUÆSTIO 11.
ar 2.libr.4
is execrata , ſecundum prædictas artes, córr géoc.
An.effectus Magici hujuſmodi, miracy
& fub certis diebus , habeant virtutes 104. & ics
mirabiles lis fimiles , orire poffint ex natu & ibi Ferr ,
, quæ in libris hujuſmodi fu
rak hominis compleo Silvel.ver.
perftuiofis recitantur : error eft in fide,
xione. - Supsiſticio
& Philoſophia naturali , & Aſtronomia 9.10 . Vai
vera. Probatur conclufio . Fidei hoc re. Ui hoc arbitrati,nec olim defue- rus libr.l.
pugaat, quia peccatum elt idololatrix , re, nec defunt hodie. Avicenna de Facciao
effectus quià folo Deo procedunt ,ex : quidcm id homini tribuit , ratione ani- ca.:4. Pet.
fpectare å dæinone, vel conſtellationi- lcLoyber.
mæ ,nam cenſet intellectui benè diſpo- lib
bus , blaſpheinum quoque & facrilegú lito & fupramateriain elevato ,rescun fpectris.
eft, ritus Sacramentorum & rerum las cas,quæ materiâ conftant, cæleftes &
crarum talibus fuperftitionibus inqui- terrenas,limplices ac mixtas, obedire.
nare . Phyſicæ & altronomia ifta repu- Quod fideinorali di& am obedientiâ ,
gnant ,quia nec iltatales fiderſtm in flu- inſanum eft: quia hæc folis ratione præ
xus agnofcit: nec illa naturalibus caufis ditis competit :ſi de naturaliobedientiâ
tales effectus attribuit. Nam hæ figuræ di &um , patum id philoſophicè. Nain
neq ; vim habent quidquam exaftrise creaturæ fpiritualis & corporalis,unius
ficiendi: neque in fubje &tum novam ac quoque fpeciei ad aliam ſpeciem , nulla
liquant ' qnalicarum mixturam indu . nunceltnaturalis ſubjectio,nifi ratione
cunt , aut ullain effentialem formam actionis & paffionis , propter quam ,
imprimunt : ſed manentibus eadem quod imbecillius eſt, id cedit fortiori.
formâ & materiâ , qualitatibus etiain Sed illa, quam Arabs videtur inſinua c Anaoias
operativis iiſdem perſeverantibus , quæ re obedientia , Univerſalis, foli Deo ra- d.libr. 4
priùs fuerant , arte tantuin nova figu . tione omnipotentiæ debetur, & à crea- Sibyllan.
ra extrinfecus advenit , ad quain nihil curis exhibetur . Meritò igitur hoc de . Decade s.
Bona peregrina.
fidera pertinent, & quæ nihil poteft in litium refellunt Theologic
quæft.q.3.
ca,in quæ priùs non potuerat:niſi fortè Alii hanc virtutem largiuntur ſpecia
cap.8 .
ceram vel aliam materiam mollein li- li cuidam temperamento corporis. Sic Ful
gillare , quod tamen facit ,non quate . Confingunt enim temperamentum ginas,For.
nus fic vel fic eft figurata,ſed quatenus quoddam æqualitatis ex humorun & cinius,Gar
durioreft, & angulos afperos habet . qualitarum activarum ad pondus équâ LiuMedici:
Viderunt hoc multi, qui ſobrii , ctiam mixtione reſultare. d quo qui ficprædi e Agripp
* C.7 .Du non Chriſtiani.NamRabb MoſesMay tus, afferunt temerarii , poſle miracula Paracelf.
&oris du- mon ,aTatian . & alii poftea citandi,ſatis euin perficere: & , ut videas non cofi. & Cócilia
bitaot.
| Marri clarè hoc profitentur.Idem aſſeruntJu- ftere uno in gradu impietasem, adjici-" tor Duffer.
uos de As. riſconſulti quidam , & plutes cuin D unt blaſphemiam , hujus temperainen- * : qu118 :
les libr de Tho . Theologi.6 Multa de his imagi- menti vi,CHRISTUMDominum toi minc Ful.
fuperftit. nibus lecłu gratahaber Laurentius A- . imiraculis coruſcalfe, lic impii nonian- ginatem
D. Thom .nanias Lib.4.de Nar.demor, à fol. 168: un 'Magise féd & Fulginas Medicus.
Verùna ieprebce
detar ,
22.9 . 96.
DISQUISITIONUM MAGICARUM

Verùm hoc totum prorſus ridicu- pus ipſius imaginantis,velquoad corpus


{uni, oſtendic Condconchus Medicus alterius : ideò de utroque ſcorſim dil
lub.2.de morbis venef. cap.4 . & impium quirendum . Conveniunt omnes , quo
accurrate docuit Mich . Me- ad corpus proprium imaginantis plu
ali...c.7 eſſe, tam
å fol.66 . dina & utinalim eò vos remittere,quàm riinum in illud poffe, docetur id ratio
nihil addendo mutandove aliena ( cri. ne & experientiâ, ratione , quia imagi
nia compilare. Mihi ſemper viſum pa- nacio , dum retradacrerum objectaruin
cùm philoſophicè; talem euxperiqev, feu ſenſu perceptarum Gimulacra , excitat
( utipli vocant) juſticiale temperamen- potentiain appeticivain ad tinorem ,vel
tum humanæ complexionis , excogi- ad pudorem , vel ad iram , vel ad crilti
taci : quod Gnon impoflibile, prorsùs tiam : hæ verò affectiones hominem
cainen et ſupervacuum . Gcafficiunt , ut colore vel frigore alte
Exhocconſequitur nemincin natu. retur, ut palleſcat velrubeſcat, ut quali
râ naſci vel Medicuin vel faſcinatorem exiliat feu efferatur, vel torpeſcat ſeude
aliorum . Nam G ſpeciei ratione hoc jiciatur. Et ideò D. Tho. optimè tradi
competeret, oinnes tales eflent, li { pe. dit , imaginationem poffe incorpus i
ciei ratione competit,cedo ( lodes) quæ maginantisoinnia, quæ naturalem co
ſintille conditionesindividuæ ,quæ hoc ordinaționein habcat cum imaginatic ,
& fibr,z.de naturaliter tribuant lappolico , ſed via
Faſcino. ne : ut ſunt motus localis in dormienti
de de hac re Lconard. Varirum . b 5 bus : & alterationes per frigus & caloré,
Op.6.
& qux banc alterationen conſequun
QUÆSTIO 111.
, tur, nullam verò vim obtinere ad alias
Quantaqualifque fit vis imaginationis
proprii corporis diſpoGriones ,qux na
quoad effe&tusbofce miros?
turalem cuinimaginatione coordina
E vi imaginationis mului multa' tionein non habent,ut puta ad figuram
icripsêre , ut Picus Mirandula manus vel pedis : vel,ur quis adjiciat
nus lib.deiinaginat.Marſil.Ficinus lib. tavụx lux palmum unuin , & quæ ſunt
13. de Theolog. Platonica, Sz in Prif fimilia. Vide D.Thom.3.part.quaft.13 .
ciani Lydi commentar.de phantaţia & art.3. in ad z . & lib. 3. contra gent. cap .
intelleétu , Anton . Mirandulanus lib. 193. Experientia quotidiana cernier
2
29. de ſingular. certam . Toſtacus in in Noctambulis illis, qui in ſomnismi.
Gen.c.30. Michael Medina lib . 2.de rafaciunt , in quibus conftat hæc per
retain Dcum fide c.7. Vairus lib.2.de imaginationem fieci lenſibus ſopitis ,de
faſcino c.3. Valeſius de lacra Philoſoph . quibus exſtat Andreæ Libavii liber .
cap. 11. Pererius in d.c.30,Gen , & Co. Breviuis autein rem expedic alter Me
ninbricenſes noftriin 7. Phyſicoc.c. 2. dicus Andreas Laurentias lib.4. hift.
9.1. & alii moxcitandi. Anatom.qu.12. his verbis , Dicamus
In co conveniuntomnes, imagina- moveri dormientes, quia exigua visin
tionis vin effe maximain : & quia vis mufculis latens à forti imaginatione ex
hæcconfiderari poteſt , vel quoad.cor- citatur : propierca non moventur fom .
niantes,
LIBRI I. CAP. III. Q. III.

nianies ,srifa valid.i imperante imagina- yel Tragelaghum aut fimilia voluit in
zione , brutorum imaginationi ſimillima, maginatione. Necenim neceſſarium
Eft autem dormientium imaginatio arbitror, ut linul ſenſu percipiat : neq;
brutorum imaginationi fimilis > quia utpaulò ante perceperit
: neq;utad eum
rationem repugnantem non habet. Unde moduin , quem imaginatio repræſen
fit, ut illi multamoliantur, qua vigilar- tar; perceperit ſenſu . Narrabo quod
tesnon auderent. ieitum ſublime com , geſtum Legione , in quodam Rcligo
fcendunt per trabes, y lacunaria ober- lorum Collegio ante annos vix vigia
rant , omnia denique andent intrepidè, ti; novi perſonas, quibus accidit. Erat
gnia imaginatio vaporum caligine confo: Laicus unus , ſolitus interdiu puerus
purâ, pericula non agnofcit. Non ſentia rudimentis Catechiſmi imbúere, cogi
unt autem dormientes, quia objectum cationes eædem domienti recurrebant,
fenfus non adeft , ai motus objectum ha. ita ut in ſõois & præcineret, & doceret,
bet propruim , appetitum (cilicet, qui fpe- & hortaretur,& increparet pueros æquè
Era imaginationi reprafeniai. Cum ergo clamosè & fervéter, ac ſolebat interdiu:
per fomnum ferienier catere facultates fic turbabatvicinorum fomnum . itaq
animales, fola imaginatio ita plerumque qui propinquior illi habebat alius Lai
operatur, ut vim motrisem , & ceteras in . cus, & læpè monuerat , quodam die
feriores, con mancipia quadam moveai, illi per jocum minatur , li pergac hos
quod cum.fie,fpiriiusanimales motni in- clamores edere ', ſurrecturum fe no
fervientes ad ſua organa ire coguntur. & u , & adthalamum ejus iturum , &
Excitantur autem predsétimotus,ex rerú flagello ex funiculis intemperies haſce
ad id cogentinm ſervacis intrò fpeciebus. abacturum.QuidGundifalvus?licenim
Huic porrò affectui ſunt obnoxii, quiſan- vocabacur, ſurgit circa no & tis mediuin
guinc fpumante multo fervidogue dormiens, & egreſſus , ut decubuerat,
Spirity abundant. ) Hæc ille , & tri- in induſio cubiculum fratris collegæin
um exempla adjicit. Galeni,quiſe ſom . greditur , manu forfices ferens & prær
no oppreſſum integruin ferè ſtadiun tentans , & rectâ ad lectulum alterius,
confecille narrat, nec à fomno excita- ' qui fuerat interminarus , contendit.
cum priuſquam in lapidem impegiſſet. Vide Dei providentiam.Luna lucebat,
Theonein Stoicum dormientein in & nox innubis erat, & frater iſte vigi
ſomnis ambulare , Periclis fervum in labat ; videt accedentein , & celetiter 1
ſummo testo ( paciari ſolitum.Putariin ſe de lecto dejicit, quâ paries erat non
verò hoc contingere potiſlıınùm in nihil reinotior. Noctambulus lectulo
bis, quorum imaginatio vehementior proximus forficibus culcitam ter qua
elt , & acriùs perturbari , ac tenaciùs terve petit, & confeſtim redit unde ve
applebendere funtfolici; & fufficereut nerat .Mane facto interrogatus, negat
quæ imaginantur aliquando fenfu ali- ſe meminiſſe, neque id facere unquam
quo perceperint, vel cotum illud quod in animum , vel leviter, induxiffe : tan
imaginantur conjunctim , vel partes cùm cogitaſſe, ſi aliter cun dagello ad
ejus corlin , ut cùm quis Chimærar С ſc
18 DISQUISITIONUM MAGICARUM

ſe accederet,illum intentatis forficibus Gme porrigere' , adeò ut pollit etian


perterreficere , & abire. Non ergo ne- reinoriores faſcinare ,vel lanare, & res
Celle elt: tum , cùm imagin nio ope. loco movere , & fulgura , & pluvias
ratur, inmediacè præcelliſlerei exter =" cælo deducere : ut Avicenna lib.de as
næ ſenſun : licer neceffitit , at earum ' nima ſeEt.4.c. 4. & alii , qui tainen in
rerum fit naturæ ſenſus aliquis , & ea- modo efficiendi explicando diſſenti
rum ſenſu quis à nativitate deltitutus ünt. quidam hoc illam poſſe volunt,
non fuerit : ideo enim , nec cæcusa per cercos, quosipfi fomniant, radios ,
nativitate colores , nec furdus à na- ( Alkinduslibr. de imaginibus ) ali per
tivitate fonos imaginari poterit , a: fpiritus ex corpore vi imaginationis
Arift. 3 .
de animai nam imaginatiomotuseſt à ſenſu'actu expullos, Paracelſuslib . de imaginibus.
factus , auctore Ariſtotele 2. de anima. Pomisonatius lib. incantament.cap. 3. &
Sufficit etiam ut rerum quasimagina. 4. And. Catanaus li. de mirabil. effe
mui fimilitudines aliquas ſevilu ' ali- & uumicaufis. Sibyllan. d . cap. 8.9.3.
quando perceperiinus : ſic enim vel il- Cæteri cum Avicenna & Fulginate,
lúdidei , vel fimile aliquidpoterimus folo animæ præftantioris imperio : i
im.ginari, & fæpè ab externis ,quæ re- iñaginationis virtuti hoc tribuit Au.
motillina ànobis vel téporevelloco, gerius Ferrer: libr. 2. Met hodic.ir.noni
imaginationem moveri& præſagireno indicat utrum anima inperio ,an fluo
bis , quæ certò poftmodum eveniunt, re fpirituun mediante : fed puto eün
út Ariſtoteles faretur ,in l.de Divinatiờ : in Avicennä ſententiam confpirare:
he. Nec abfurduin mihi videtur,res fu Sed nihilominu's Gir concl.calis ; In
turas aliquando , priuſquain contin corpus alienum difiunétum de ſepara
gant, ſignificationes quaſdam adven- tum ab imaginante , anima bumananca
tus ſui præmittere, quæ aërem ambien- que per imaginationem , neque per altani
tem nos inovcant, quo moto , ſenſus potentiam , mediantibus ullis radiis, ſpia
nofter movetur , & fic fenfusmotio ritibus, vel fpeciebus,illa mirifica hujufi
præparatio quædam eſt ipſius imagi- modi poteft efficere:
nationis : &ad præpacationem imagi. Hæc conclufio eft communis
ñiationis neceffaria elt lenlus motio , ad Thologoruin, D. Thom . Ferrarienf.
ipfam verò imaginationem , nullo alio Medinæ , Pici; Vairi citatorum , &
lenſus motu præterea indigemus, hæc Medicorun Valeſii , Condronchi,
haud dubiè eft fententia D.Iſidori, & Bokelii, & Cæfalpini, & aliorum .
D.Hieronyini, & Thomæ Mori , mox Probatur ' , quoniam imaginatio eft
citandorum , necamplius probantar- actio immanens : & ideđanimaimar
gumenta And.Cæſalpini, lib.s.Peripa . ginans nullam realein qualitatem po
tericar.queff.cap.ule.ubicontendit,ima- teft imprimere rei difiunctæ , quod ut
ginationem à rebus externis moveri in eam agatforet receffarium . Conf.
pofle, non moto fenfu . quia radi tales ; nulli funt: fpirituum
Quoad corpusalienum , nonnulli tanta vis effe non poreft : fpecies duri
cenſent imaginationis vim ſe longif Caxar
.
LIBRI 1. CAP . IH , Q. III. 19

caxat habeptyim repræſentandi: anima ne alteriusfaſcinari,utaccurratè oftes


denique unius ad altecius animam vel dit Valeſius libr. Sacre Philofopbię,
corpus nulla eft naturalis coordinatio. 4.68.Tcrtiò multo minùs fic aliud lana
Et ided præftigiator ille Mirabiliariis ci poſſe: ut rectè Ariſtoteles in problem .
Cæſarius Malcele, quiAntverpiæ anno & Gratarolus apud Pomponar.cap.6 .
1599. fortilegas quaſdam divinaciones Secunda concl. faris verifimile eft,
Gcpalliabat; quaG, { piricusfui efficaciâ per accidens poffe aliquid imaginationim
prædominantis (pixitui,alterius , alter in corpus vicinum , arelâ quapiam con
ad etigendum , quod ipfe yolebaccoge junctione, & contactu ei copulatum > fo
Letur, præclarè mentiebatur, tamen Es imaginatio fu valdè insenſa , ES
Pomponatius contendit , has fpe vicinum corpus ad cam affe &tionem ,val
.cies {piricuales poſſe gignere aliquid ,dèdifpofitums.
reale ,nempeid cujusſunt ſpecies; ſic Sic puto conciliari poſſe fententias
utfaciunt ideæ in menteDivina. Ve- contrarias , unam abſolutè negantium
cùm hoc imperitè dicitur. Nam ideæ imaginatricem vim extrema corpora
in mente Divinâ funt ſubftandæ , non immutarepoffe, quæ eſt Fran . Soarez
accidencia: ſunt etiam altioris ordinis, difp.18 . Metaph.fect 8.v.28.& Conin
quam hi fpiricus ; inecillæ quicquam bricenſium in 7.Phyſ.c.2.q.1.2.7 . Va
in Deo innovant aut immutant. in lentiæ2.2.difp.6.q.13.puncto 2. Vairi &
creaturis verò nunquam viſum fuit , ut aliorum . alveram ablolucè id affirman
imaginaria ſpecies libi fimile producat. tium , ut Michael Medinæ lib.2. derecla
v.g.fpecies equi gignar equum ; [pe- fidec:7.Marhlii Ficinil.13.deTheol.Pla
cies caloris, quam ego imaginor , ,nu- tonicâ. & Bened. Pererii fup.folent ad
dum& algentem alium a me remotum hoc probandum adduceremirificaex
calefaciat. Si quid talevaleretvisima- :empla diverſitatis liberorum àparenti
ginatrix , jam pridem alchimiciaureos bus, at artificiumrufticum ,dequoCo
montes eſſent adepti. Denique fpiricus lumeļla 1.8.& ad quod allulum a Cal.
hos necefleet , funt , rem effe planè phurnio Eglo.2.
debilem : quæ , cùm extra , imaginan- Medoce apla Palesculium gregis: ut stie
tem , velut extra matris uterum fætus, ger, alba .
effufa, ſtation ab aere circumſtantecor- Tergamarit” ovisnafcentimutet in agnas
rumperetur. Ceterùm qux adverſarii Quaneq; diverſiſpeciëſervare parentis
objiciunt, ca vel falla:ſunt, vel in iis ad poffit,& ambiguo teſtetur utrumq;colore .
imaginationem a &tio per contactum quod primum factitaſſe Jacobum Pa
acceflit, quare pertinent ad ſequentem triarcham legiinus Gen. xxx . & licet D.
( conclufionem . Hinc porrò eliciuntur Chryl.com . 57. in Genef.cenſuerithoc
tria , primò non poffe aucupem ſolo naturæ modum tranſcendiffe, & Ildor.
viſu & imaginatione aves coelo detra- biz.Origin.c. 1. contra naturam fuiſſe
here , quod tamen alleruit Michael fignificerzid tamen non ita capiendum,
Montanus,list.des Elais,c.2 . Secundò quaſı negentnaturali rationi conſenta
non poſſe quemquam folâ imaginacio C2 neam
DISQUISITIONUM MAGICARUM

team hanc colofuin in fætu varietatē, ego partem decerpram ,quæ nobisului;
fed tantùm præter ordinarium 'nataræ Atquigravestraduntſophi:
curlum ; nam ſolentparentibus colore . Quodcunquemarres interino
fimiles agri gigni : hîc autem induftria Imaginantur fortiter
Jacobi,quá ab Angelo rameri edoctus Dumhberis dant operam ;
erat, tefte Theodoreto g. 88. in Gen. Ejus latenter, 80 notas
contra accidit.Nec enim naturali ratio Cerias, & indelebiles,
niconfentaneum id fuifle ,ignoravit Ifi Modoque inexplicabili,
dorus ,qui rationem mox fubjunxit, & In femen ipfum congeri :
exemplis confirmavit; or & D.Hieron . Qubus receptis intime
& D.Aug . &Galenus, & Plinius, quo Simulque concrefcentibus,
rum omnium verba habes apudPereri Amentematris inftam . .
um noftrum ; & quædam apud Alfon. Narus, referi imaginem . To
Mendozam in quodliber.9.9.Poſitiva, . & ita vult factum, ut quæ inatitoqua
& Andr.Laurent.hift. Anatom . l.8.c. fuor dillimiles protes legitiinas pepe
20. Addit Pererius limite exemplu de rerat, quia ſecura de abſente non cogi
prolc albâ ,ex atroq; parente Æthio. ex rabat ; unum exadulterio conceptú cu
Heliodori Æthiop.Hift.l.1.& tale ,quod rucæ huic fimilimum edideritzcò quod
Buſcoducis perſonatus dæmon cui a- concipiens nieraerit, ne velut lopus in
xore concubuit,afferens;orfunr petula. fabula maritus interveniret. Difimili
tes ebriofi, fe dæmonem gignere velle; rudinis tamen illiuscaufa efle poruit:
nàtus ex eo concubitu infans dæmoni quòd dum illoscoociperet ,mente & i
facie fimilis, qui fimul ac natus lafeivire Maginatione aliis mæcha intenderet.
1 & falcitare coepit,narraturab Hier Tor- Putarim itaq; fieri poffe,utpropter lo
guemada in Horto Florum . Sed hoc ex- " lam fæminæ imaginationem id con
einplo & fimilibus conclufio non fatis tingat,licet fatear ut plurimum concur
probatur.Nam hæc tribui poffune iina rere imaginationem utriufque ut docet
ginationi matris ut tribuit D.llidorus Franc. Valefius d.lib.de Sacra Philofo
his verbis; banc enim fæminarum dicunt phia ,cap.11. Neuter tamen tunc agitper
effe naturam , ut quales perſpexerint,five imaginationem in corpus alterius
Nam
,
mente cogitaverini, in extremo volupta- imaginatio operatur duntaxat in ſemen
" 'tis æſtu ,dum concipiunt , talem fobolem prolificum , quod pars Ànaginantis fuit,
procrcent. Etenim anima iri viſu venereo & ideò femini anima imaginantis non
formas extrinfecas intustranſmittit , co- quidem actu talem formam imprimit
rumquefatiaraiypis , rapit ſpecies eorum ( v.ge colorem cutis vel criſpitudinem
in propriam qualitatem .) quod à D. - capillorum ) cajus ſemen capax non
Hier . Tradui. in Gem.c.3 0.accepit; qui eſt; fed virtutem quandam & ex gene
matri quoqute totam vim tribuit; ut & rante deferendi & conferendi in fæ
D.Aug.de Apiboveagens 1:18. deciv . ! tum quem format , ea quæ generanti
Dei, c.s.fed & Tho.MotusMartyr.car- fecundùm animaminfunt , ut in cor
mine lepido,quod etfi totúPerer.refert, pore
LIBRI I. CAP. III. Q. IHI. "

pore generato incipiat effe corporalia formoſam matropam fcribunt peperiſ


ter, quod in anima generantis erat ſpiri- fe glirem , quia ex vicinis aliquis glirino
cualiter.lege cundem Valefium , cujusfen- lam appenderat , ad cujasfonitum reliqui
tentiam coniunxi cum explicatione To- fugarentur : is occurrit mulieri gravida ,
ftati g.io. in d . c. 30. Gen. Sedan fuffi- guaignararei , ſubitooccurfu & afpe & u
| ciat ad hoc imaginario folius inaris : vi- glırıs itaeft couterrita utfætus in utero de
deturvellePliniuslib.7..0,12.dum utri- generaret in formam beſtiola Nicolao 3 .
uslibet cogitationem memorat , & fortè Pontifice Romæ quodam in palatio
Marfilius Ficinus fupra dum promiſcuè mulier infantem urlo fimilem peperit ,
parentú meminit , & Calphurnius ver cò (quod medici judicarunt ) ibidem
fibus ante laudatis ? putarim tamen eos variisin locis urſi depicti cernebantur.
id noluffe ,fed requirere utriuſque con- . Paderbornæ mulier hæretica ante an.
curſuin; non maris duntaxat; qui an ſo- nosſexdecim plus minùs ( res ibitum
lus fufficiat ,problematicú, quia incertú nota ) peperit filium inodo Eccleſiaſti
eſt quid , & quantum conferat ſemen vi- corum palliatum & pileatuin ;quæ exve
cile au fæmininum ad fæcus materiam hementiodio in Papiftas,ut vocant,ob
atq ; conformationem . Si fæmina ſemé viis femper maledicebat. Sed hoc forid
non emittir, ut voluit Atiſtoteles in lib.l. divinæ ultionis fuit. Quid aliunde ex
& 2. de generat, animal. aut li formam empla peto ,maternum paternumq; ge
viventi tribuit folus pater , ut nonnullis nus ſuggerit. Fuit in materno genere
viſum ; aut fi ad generationem utriuſq; · Antverpiæ , quæ uterum geſtans, fimi
femen pro inateria & forma limul ac amin deliciis habebat; unica ei nata fi
currat, quod medicorum præcipuis pla- tia,multa Gimioruin retinuit,nám & pu
cuit : probabile eft , patris imaginacio . ellula latitare , & geſticulari, & fimilia
nem ſufficere : fi verò pater ſolum ad non pauca.Ex paterno, Lud.Delrio, Vir
formam conferat;mater ad formá con honoribus clarus , ob fidelem Regi na
ferat æquè, & lolam materiam fuppedi- vatam operam à perduellibus Bruxella
ter ; probabilius foret , non fufficere. caprus in pleno Senacu ; uxor gravida,
Quicquid elt, illud conftat ex imagina . cùm in domuin irruinpentes feditiofo
tione tempore conceptus , non fatis ef- rum duces vidiffet , exterrita; polt pe
ficacem eſſe conclulionis noftræ pro- perit , quem de fonte luftrali ſuſcepi: is
bationem . Magis urget imaginario , infans lemper oculis externalis mater
quæ poft conceptionem fuccedit. Nam num pavorem ; jain adoleſcens einola
videinus prolem etiam jam formatam mentis perfiftit. Fugio domeſtica mala.
in utero maternæ inaginationis difpen- Scribit Fernelius lib.de hominis procrcai.
dia ſentire , uțin prægnantibusaccidit pavonem ,ſidum ovis incubat,linteis al
N.Com . quotidie. Legi Witebergæ civem ca bis circumregatur , albos omninò pul
meoria daveroſa facie natum : eo quod mater los , non variantis caloris edere. Quæ
e .Ged. veerum ferens obvio cadavere fubiço fonum ova non ſunt corpº fejunctume
pudicam &
llenaçi,pudicam
- fullecpárefacta :: llenaci, & Vides camen imaginationis efficacita
3
22
DISQUISITIONUM MAGICARUM.
tem in illud. Præterea, cum imaginatio QUÆSTIO IV.
accenderit calorem in corpore imagi- An folo contactu ,viju, voce,affiuu, ofculo
nantis; cur contiguam ei corpus neque ,
ve nudelintes applicatione vulnerapy
at etiam calefieri ? Non tangoillā que
morbi fanari, & alia mira hummo
ftionem an ſolius imaginationis canta
vis fit in hacfimilitudinis efficacitate ,ut deperfice naturaliterpoffint ?
plerique à Fernelio lib.7. phyſiol. opi Votquot alleruere , commune
pantur , an verò partem Gibiinotus ſe hoc ponunt fundamnentuin fu
Q
minis & vis formatrix vindicent,ut do pertticionisfuæ : {piritus per arterianiex
cet Andr. Laurentius l.8 . hiſt. Anato q. corde promanare, & per viſum aſpici
20. eum legere poteſtis. entis ,vel peros loquentis, vel per poros
Egomanum tollo detabula :moneo tangentis erumpere;& viſi, audientis ,
tantùm , velmoveo potiùsdubium . vel ta &ti ſe arteriis infinuare , indeque
B. Auguſt, narrat quendam ; quan- cor petere , & eò efficacius penetrare ;
documque ci placebat,adimitatas quafli- quo fpiritus vehementiori voluntate vi
montantis cujuslibet homnis voces, icafe dentis, loquencis, aut tangentis fuerint
auferre à fenfibus , Es jacerefolitum mor . emiſi.
tuofimillimum , ut non folum vellicantes Prima concluſio , visiſta vocinon eft
atquepungentesnon fentiret;ſed aliquan . attribuenda,probatur, quiavox in audi
do cciam igne ureretur admoto, fine ullo entein nihil poreſt operaci niſi per acci
doloris fenfu ,nifi poftea ex vulnere . Hunc dens ratione loni vel ſignificationis vero
porrò non obtinendo,fed non fentiendonon borum , alterans audiencem , eâ quain
moviffe corpusfuum probat " : quod tan . adfertlætitiâ ,cimore,mæcore,& c.uto .
ad,lib.2.c
guam in defunéto , nullius inveniebatur primè Vaicus.docuit a.
II . Irena
anbelitus:hominum tamen voces, ficlarie Non obftat quodadferuntmirabi
, les Condron
us loquerentur,tanquam de longinguoin- effect inalis.carminibus magos.opera- chus lib 2.
andißefe poftea referebae.l.14.de civ.Dei, si,v.g. infulurratis quibuſdam verbis in de morbis
c.23. Hoc vireruditus factum vulc,quia aurem caurijbelluain proſterni ut mor- reacfi.cos
per vehementem imaginationem ille cuan ; curſus aļiis,eam in pedes erigi . Pa.
ſeipfum abſtraxerit à ſenſurerum præ- rentum quoq; execrationes vix unquam
fentium . Cogita ( lector) an non fit ye- irritas cadere:Noninquá hæcobftant,
ciſimilius huncınagum fuiffe , & ope quia illa de cauro.ac fimilia fiunt a de
dæmonis ex pacto in excalim ſic abripi mone, vi pacti. Execrationum verò ef
conſueviſſe." Nam hujuſmodi effe & us fectus,I repentinus, oriri poteft ex ve
omnem imaginationis vim clarè ſupe. heinenci alteratione verecundiæ ,timo
rat,cum extaſis à voluntate humana de ris,triſtitæ : fi verò lentus fit & tardus,
pendeat ,ut fuo loco oſtendetur. non id putandum ſono verborum per .
Pergamus ad aliain quæſtis fici, ſed Deum punire juſto judicio libe
nem .
forum nequitiam & impiecatem . Húc
ego retulerim illud Weſtphalæmulie
riss ,
LIB. I. CAP. III. Q. IV .

tis , quæ dicis & devotionibus filium præ rebus cæreris.Sicincipit quisama
reddidit immobilem ; qucdad dæino- re: mox amor præfentiâ rei amatæ for
• Koanias ais operationem alii retulere. a vetur & gliſcit:nó quod objectú exter
hb. de pat. Secunda conclufio , nec etiam vifio nisoculis videar:(nam & abſences ma
fola , vel cúm imaginatione nudâ ,ad hoc" gisamore cruciantar )ſed quod afliduè
faris efficax eft. de illo cogitet , illudque plus quam par
Hoede faſcinatione probant Vairus eft æſtimet, & fibimet imaginando fo
1.2.c.3.Ananias d.1.4. Condrunchusd.limenta & faces præbear ardori. Etenim
1.c. 2. Bokelius .dephiltris.c. I. Andr. Ginon intrinfecum malum foret , & ab
Laurent.l.1o.bift anatom q. 2. fed de la- externâ pendere viſione,cur, cùm plu
nitate & fimilib.effec tibus par ratio eſt. res ſimul eandem videant; & ab eâdem
Supponantcontrariæ fententiæ ad- videantur , unus iſte deperit, contem
&tores , oculam aliquid emitrendo cer nunt cæteri ?
here , cum Platonicis. Sed quomodo Lippitado, & à menſtruatæ viſuſpeo
jam pridem exhauſti nion kunt viſivi ta- colis inuftæmaculæ ,non ab ipsâ vilio
dii ifti , aut quæ hæc vis fuppeditatrix ne & oculi orgaño mananc ; ſed vel ab
novæ femper materiæ ? verior longè ac haksu infecto peros ac nares erumpen
feceptior eft fententia Peripateticorum te , velex concavitatibus oculo vicinis ,
& Theologorum , dequa legeLauren , & fuffultont mixtis ſpiritibus contagio
d. 9. 2. vilionem fieri introlufceptione fis. Ad oculum enim eft foramen , cui
fpeciei obje&tum repræſentantis: potes indita pupilla , ex qua per nervum opti
ftaterniqữe videndi, potentiameffe paſó com viſio procedit ; actio fanè in
frvam ,quæ alterari, non alterare queat, noxia . Eft eciam foramen cerebri aliud ,
Vifio quoquea &tio immanens eſt; quâ unde nervus inotivus, de ſecondo ner
finicâ nihilin objecto fupereft , utpotè vorum conjugio natus, prodit, per hoc
cui nihil accellit : velin illud eranlivit. foramen cerebrum fundit lacròmas,lip
Sunt hæc verillima,multa camcn primā , picudinem , & alios pravos humoresac
(pecie videntur repugnare. Amor ex ſpiritus's & inde per exteriores oculi
murdo aſpectu , lippitudo, aniculatum partes, & orbis ipfius circumferentiam ,
facinatio ,fpeculorum vitiatio, galgalis inter palpebras & tunicam candidam ,
luppiſtruthio camneli,gallinacei,& regu-, kujutitodi fluores ſtillant.
ki per viſum efficacia ; quæ nunc brevi Trax aſpectus vecularum , deformi
ter removerrda. ſuo ſquallore ac tetritudine , poteſt in .
Viſus, amoris initü & increiñenti , fanculos perterrefacere , timor poftea
dontaxat eft occafio quædã : nam prin- concitanshumoresfacit, at citiùs mor
cipio viſą formælinulachrum viſus of- bierumpant, ad quostenellum corpuſ
fert irriaginationi : quod Gimulacrum culum jam eratdiſpoſitum ac præpara
phantafia volvetis ac revolvens , caula tum . Sic Tiberius non oculorum ra
eft,cur homo iſtud objectum judicet die diis,fed aſpectu horrido militem cerco
gnius eſſe , quod ametur & expetatur , . te quali attonicum reddidit.
Galga ,
24 DISQUISITIONUM MAGICARUM
Galgalum , feu rupiculam , feu hian dunt , ob inicantes ejus oculos & alpp.
cicillam avem fcribuni Plutarchur lib . ctum formidabilem , mecuunc vehe
5. Sympofiac c . 7. € Heliodorus lib.z. mentius : timor repentinus ſanguinem
Hif. 2. Æthiop. Gioculos in ictericum ad cor fugat, & frigius cæteris membris
defigat, Gbi inorbun , ægro ſanitaten inducit , & fubitam totius corporis al
adferre, quod G verum , de quo-meritò cerationem : hinc raucedo & vocis iin
Vairus dubitat; retulerim ad occultam pedimentum . Nec vana videtur ratio
aliquam fimilicudinem aclympathiam venatorum , nempe lupum , li priør ho
morbi & aviculæ , non ad ejus viſio unnem videas , fe ad vindictam recolli
nein , hæc tantùm occalio elt alceratio gere , & fic noxium quendam illi , ne
nis , quæ rem perficit. clamare queat,vaporem quaſi inſuffla
Mærim lupi. , quia priores viderant , re ; qui cùm venenatusſit, poteſt rau
vocis ei facultatein eripueruntr Mffas cedinem adferre :cum verò le ab homi
fac bone vir nugaspoetarum deMaen . nejam deprehenfum videt , ac vilun
ri , quin potiùs D. Ambrofium laudas , fuille , metuere & fugam meditaatema
ita fcribentem ; Lupifi quem priores hom de hoc vapore etnittendo non cogi
minem viderint : vocem ei quadam na care. Jul. Schaliger hoc delupo totum
ture vi videntur eripere : fi autem cos fallum contendit.
konae prius viderit , exagitarimemoran Nec ftruthiacamelus , nec tardigra-,
tur . lib. 7. in Luc, c. 10. hoc ridiculum da & domiporta celtudo aſpectu pullos,
dicit Audr. Laurenc. delupo , & Joan . ovis excludunt : in arenis enim ea ce
Brodæus lib. 7. miſcel , c.7. ſcribi eos, liaquunt, & afpiciunt,lolùm ut arceano
qui rationem hujus rei quærunt , planè nocicura:pofteabenignamater tellus ea
delipere : ſed ipſe non fatis fapiebat , calore macurat; ficut & lacerais accidit.
coufundit eniin lupum viſum cum vi. Ferarum rex Gallinacei inetuit alpe
dente. Lupo vilo interdum holoob um reverâ , nec fucus eft dæmonum
muteſcit , ſed vilo qui priùs homineen ( ut quidam fcripfit : a ) fed metuit ex . Ananias
viderat : hoc tantùn vulç Theocritus. quadam arcanaantipathiâ . Sic eniin .d.lib.4 .
Cur porrò lupus viſum præveniens vi videas buffone hiante , quafi coactam ,
dendo raucedinem adferat nunc cau inico cum ejulacu multelam le.oride
ſam cape. Tho. Cantipratenſis hoc vule yorandaminlerere.
feri , quia lupus radiisoculorum ſuo Dereguli ſeu bafiliſci dotuitu notior
rum imınillis homini , ejus ſpiritus vi narratio eft quàin verior. Sicreperitur
Livos in inſtantideliccet: iis arefactis ar- hoc animal ,volunt Nicand, in Theriac.
cerie deliccentur , & fic inſtrumento Dioſcorid ,lib.C. Plinius lib. 8. Solin.cap.
vocis obligatiùs impedito hominem 30. Scalig. exerc. 24. Mercurial, kib.I.
Cauceſcere lib.2. de apib.cap. 57. p . 39. do venenis cap.21. violento halitu ac vi
Verùm hoc de radiis non admitto . In rulento vicinuin in facit aërem , iſtene
deò malim cum aliis dicere , id accidif- cataccedentes. fic Andr, Lauren , d .
de, quod qui.in fecam improviſain inci u. Quod addunt a ke in aquâ purâ &
limpi

/
LIBRI I. CAP. III. Q. IV . -

limpida conſpiciat , iplummet ernori : eſt illuminationis & pelluciditatis, quæ


dicam verbulo , non credo. Nam fi fpi- ad videndum neceſſaria. Accedit,quòd
ritus iſti ex ejus oculis exirent , ipfi vi hanc ifti facultatein vidiendi ſolentad
denti forent connaturales , quare nec certos dies reftringere , feriam tertiam
1
interimerent: (in connaturales non fint, & fexcain , quod latentis pacti indici
priùsin oculis inclufi, debuerantnocuil um eſt. Quin etiam rubedo oculorum ,
fe: ab aqua verd eos infici & venenari quæ in Zahuris maxima conlpicitur
ridiculum , plus noceat quam juvet acumen oculo
Adjiciam his Vaiti argumentis unum rum ,liquet.
quod mihi videtur difficilius. Norunt Concluſio tertia , Negue contactus
Hiſpaniæ genus hominum , quod vo- folus per fe ad hac eft idonens faris. ) Deod. 1.2. Cum
can ZAHURIS ,nos Lyneos poſſuinus falcinatione probant Vairus & Con- 10.d.l.a.
nuncupare, cùm Madriti Anno cl . 13. dronchus;ſed argumenta id æquè con- c- 3 .
Lxxv. verfarer , talis ibi puer viſebatur. vincunt de cæteris mirandis effectibus.
Ferunt hoſcevidere , quæ abdita in pe Primò eniin Tactus , quatenus tact”,
pitis terræ vifceribus , venas aquarum homini dar' fuit ad propriæ vitæ cófer
& metallorum theſauros, & lub fareo . rationem,nec viin habet aliam ,niſi tan
phagis fita cadavera,res receptiffima & gendi. Si verò vim aliquam habet hu
celeberrima eft : & fieri poſſe cenſue- ' juſmodi mira perpetrandi, vis illa fito
runt,non Pindarus, Tzetzes& alii Poe- portet falutaris naturâ luâ ,vel noxia. Si
• Cal. ' tæ modò , ſed & philofophi: a quorum lalutaris ; ſuo prius corpori ſalutęın ad
Rhodig. nonnulli vim hanc humori melancho- ferret : fi noxia , priùs necaret cum cui
lib.6.20
tig. lect. lico , & natorum inde ſpirituuin vehe- ineſt : horuin camen nihil cernimus
6.1.& Vaj- mentiæ adfcribune : Melior hæc ratio contingere. Deinde in omnes æquali
ras d.lib. forer, fi tantùm putarent fe videre non ter ageret , quos tangeret : Sanaretque
1.6.4 .
viſa; nunccum vilis veritas relpondeat, vel læderet etiam quos nollet. Nullis
inane eſt. Quid fentirein , aliàs explicui, denique foret opus aliis obſervationi
6 Com bnec muto fententiam : venas aquæ bus ac ritibus , quæ cun &a videmus a
mear ia ex vaporibus manè & ve- liter ſe habere.
Medze
{ peri locis illis expiratis. Venas metal-. Scio farragines multiplices experi
1,2316 loruin cognoſcunt , ex herbæ quodam mentorinn contra fententiam noftram
genere illic naſci ſolito . Theſauros & adferri: ſed parvi ſunt momenti .
cadavera ( dicunt eniin ,quæ & qualia ) Primò tradunt, torpedinem ſariſsa
putatim à dæmonibus oltendi & indi- ictam tenentis manum corpuſque to
cari. Poreft acies oculorum , quando cum torpefacere : hyenæ umbrâ canes
nullum denſum corpus interijcitur, dif- obmutelcere : ſerpentein quernis con
fulliúma (pacia tranImittere : fed mc. tactam frondibus einori; eandein ibidis
dium iſtud ſarcophagorum aut telluris, pennâ lifti: viperam arundinis vel fagi
tam denſam , folidum , & opacuin ; id næ virgulæ percuſſione obftupeſcere :
vel omnino expers , vel parùın capax veſpertilionęs foliis placaniabigi ,eryn
D gium
DISQUISITIONUM MAGICARUM

gium capræ fumptum orc , greges cotos cardines mundi certos convertere &
Liftere : cæteraspennas aquilæ pennis Giftere uti magnes. Taurum furen
mixtas ,contactuablumi : lepore marino rem
cem {i alliges , ſtarim manfuefa.
ficui alliges
li ficui
vilo vel tacto,necarinonnullos:lupinas cet. Refp. utrumque fieri poffe occultâ
fides ſi jungas agninis,iſtasdiſfilire. Re- quadam ſympathiã atque conſenſu qua .
Spondeo hæc cuncta ratione antipathiæ licaciun. Deinagnetemulrisnoſtri Co
naturalis evenire , & occulcarum quali- nimbric.d.q.1.a.3. eos adi.a Detauro nó Polt eos
fatumn diffuſione noxiâ his aliis , nec va- ego credulus , nec qui velim periculum adi Kira
let confequétia ,ſi inde ad hominis con- facere ,fcio tamen ad cauſam phyſicam eberam ,&
tactum quo tangit alium hominem ar referrià Glycâ ; quod ficus inter arbo- Cabeum
guinenteris; nam homo homini ſpecie res ſucci pleniffimafic:quamobrem ha- de Magne
ce fcripto
fimilis eſt , nec naturalis antipathia iti litum ex ſe calidum , aerem fecantem : rese
eadem ſpecie locum habet: in illa ſpecie penetrabilemq; emittere ; qui tauri alli
differunt ab iis ,quibus nocent. gati ferociam domet & appenfarum
Secundò illud Lucani de Echineide carnes avium mollefaciar.
feu remorâ ,urgent: Quintò. Cum puellâ napello educa
Puppim retinens auro tendente tå , Gi Alexander Macedo confucilet; le
rudentes thalis ei , judice Ariſtotele , contactus
in mediis echineis aquis. fuiflet, Refp. non cončactu folo, fed ſu
Refpondeo, id cum femel aut bis catia doris & halitus commixticontagione,
tum acciderit: fi accidit , calu ex alia qua- hanc eum peſtem fuille haulurum . Sed
piam cauſa accidiffe. Ecquid poſt tot ' contagio nihil habet mirú neq ; inſolitű .
centurias annorum , tā frequentinavi Sextò . Cadater coram occiſore ,
gatione,caulę ,ut nihil hujuſniodiaudia. propter præcedentem contactum , fan
tur ?certè non mortua fpecies; Vidiuna guinem ſolet fundere.Refp. Varias red
apud Jacob. Plateau Tornacenſem , ha- di caufas , quidam miraculo tribuant ;
bene š alii alias , vis potiùs illa liftendi quidam calui s quo factum ſit aliquan
confi & a fuit ; ſed quia DD. Babilius & do , ut cadavertum cruorem mitteret ,
Ambrof. in Hexam . meminêre : pores cùm prælens etat reus homicidii , recen
confugere ad occulram aliqua qualita- fui alio loco mulras hac dere ſententiass 6 Com .
tein hujus beſtiolæ , quæ viin habcat fi- & auctores laudavi : b neque adhue menino .
ſtendi motus. Lege li lubet Conimbri- dum video , quid folidius ad feraturillâ Aavism
Seneca
cenſes noftros in lib.7.Phyfic.2.q.1.2.6. antipathiâ ex vehementi odio occiſi it ver.127.
Tertiò , una fides aliam unifonam co- occiſorem ; quod qualitatein latentem ,
git tinnite. Refp.cùm æqualiter utraque & arcanam impreſſerit corpori , cum
fit extenſa , necadmodum procul ab cadavere permanenten :& huc refereti
invicem remotæ fint, recipiunt eandem dum illud Lucretii.
deris criſpati reverberationem . Idque petit corpus mens unde eft ray
: Quartò ,Magneti ferrum affricium , l' cia amore .
l

poteft aliud ferrum attrahere', & fead Namque homines plerumque cadunt
invulnus, & illano i Emicas
LIB . I. CAP. III. Q. IV .
Emicat in partem fanguis , unde ici . eundemfpiritum , alteri fides in eodem
mur icłu . Spiriin ; aliigratia fanitatum in unofpi
Etficominùseft , hoftem ruber ocche ritu , alis operatio virtutum , alii prophe
par horror. gia i alii diſcretiofpirituum . ) Tale cite
Ulit vivi amantis , & mortui hoſtis rationis donum ; ſed à febribus tantùm
comparatio. Sic Lemniuslib.z. de oc- ſanandi, habere putantur in Flandria ,
cul. natur, mirac. cap. 7. Langius epift. quotquot nati ſunt ipfo die Paraſceves;
40. Pi& torius Dialogo 9.Gemma lib.r.de & quotquot nullo fæmineo fætu in
characteriſm.cap.6 . tercedente feptimi maſculi legitimo
Septimò obijciuntur varia curatio- thoro ſuntnati : quod nequit ad natu
num genera mirè frequentia. Inprimis ralem cauſam reduci. quare prodigioſa
praxis quotidianamilicum , qui lolo af- eſt curatio , & , fi nihil luperſtitionis ac
flatu , 'oſculo , aut nudilintei appofi- cedat, reducenda ad hanc primam con
tione ſananiſ etiam atrociſſima vulne- clufionem, non enim ablimile.vero eſt,
ta ; quam vocantartem S. An,elmi,in ob diei honorem & myſterii ſanctita
tem genus illud Salutatorum , ut vocant tem , & honorem conjugii, hoc Deum
inHiſpaniâ ,velGentilium ,auts .Catharso conceſſiſſe; Nec etiam potuitniſi vir
ne, aut S. Pauli,utnuncupant in Italia, cute divine fieri , quod refertur Reges
vel ferie vi . paraſceves filiorum ut no-Angliæ olim quoſdam annulos bene
minant Belgæ , qui omnes dono ſanita- dixiſk utilesnervorum contractioni&
tis in variis morbis fe præditosglorian- (paſmo, acmorbo.comitiali: .cofdeme
tur. Juvat eos auctoritas Pomponatii tiam contactu ſtrumoſos ſanare ſolitos,
lib. de Incantatonib.cap.3. qui reſpon- & utrumque conceſſum D. Eduardi
der , ſicutin herbis , lapidibus & ani- Regissneritis, ſcribit PolydorusVirgi
mantibus inveniuntur hæ virtutes fa- lius lib .8. Hiftor. Angl. fol.140 . Ne
nandi : ſic nihil repugnare , quin &in fcio, an eodem referendum illud Petri
tota humana ſpecie fimiles vires in . Blefenſis Archidiaconi Bathonienſis :
veniantur , ut in uno homine fir virtus cujus opera, ftudio Joannis Buſæinoſtri
talis lapidis, in alio talis plantæ .Quod partim de novo , partim correctiùs edi
ergo planta hæcvel lapis ille poflit , i ca anno ſuperiore; ſcribit is Bleſ. Falcor
dem hominem etiain hunc & illum quidem (ait ) quod fanctum eſt Domino
naturæ vi effe & urum . ( Implicatior Regi aßiftere : ſanctus enim ad Chriftus
hæc res eſt , quam ut unapropofitionc Domini eft nec in vacuum accepie una
qucat enodari. Quaredico primò,Dos Etionis regia facramentum ; cujus effi
num conferenda ſanitaris five curationis , cacia fi nefcitur , aut in dubium venit,
effe donum fupernaturale , & gratiam fidem ejus plenifſimam facier defectus
a .Corso gratis à Deo daram . ) hoc certa fidete inguinaria peftis, & curatio fcrophula
nendum , ex D. Pauli verbis, a alij rum .) tancamille epift. 150. ad clericos
Verl. .
quidem per fpiritum datur fermofapienie aula Regre. Prodiit ante annos duos li
tie , alii autem fermofcientia , fecundium ber benèprolixus cujuſdaGuilh . Too
D 2 keri,
DISQUISITIONUM MAGICARUM .

okeri , cui titulus Chrifma feu donum ducit, & utriuſque verba adſcribit ; ut in
fanationis , quo conatur docere hoc manifeſto médacio depichendatur.So
chriſmáte fanandæ ftrumæ præditam , lùm ergo illi deEduardoprobarunt,Ad.
quæ hodie regnat in Anglia ,Elizabethâ: do exBlefendi Henric. II.de quo loque
accepi librum dono liluſtris Viri Mar batur : Polydorus addit ſui temporis
ei VelferiPatricii & Coulularis Augu- Henriric. VII . & Henricum VIII. ſed
ftani, qui quâ eft eruditione & humani- nondum ichilin aticum , nonduin he
tate noluit me beneficentiæ fuæ ex reticum :nam Hiſtoriain ante fcripferat.
pertem eſſe. Eo in libro mihi mulrum Quid & Polydoro dicain ,me credere , li
adulationis, & fuci, parum finceritatis iple Henricus VIII , pro- inendaciſſimo
& veritatis vilum inefle;nec fidem ine fcriptore eum non habuit ; finon idem
reri . Inprimis vulchocdonum Regibus Cainbdenus, & quotquot rerum An
Angliæ ab iplo ulque Lucio competiif- gelicarum bene periti, judicant ? Res
ſe :nec quidquam affert adid probanda, tanta unico teſtenó poteſt probari.To
nec fierrid poteft. Nain poft Lucium okerus autem idem donum contendit
multiReges non Chuftiani fuêre ;quos non fimpliciter conceſſum Elizabethæ ,
ille unctos non dicet opinor. deliter ſed multò excellentiùs, quialiniur E
gò penes illos chriſina , & interruptum duardo . Non inirere :ná & Apoft. & Sa
..fuit.Et cui meritis D. Eduardi deinit , eis omnibus, & ipfi SanctoSanctorum
quòd tribuunt cæteri? an ut FranciæRe- eandėpræferieolibello in Præfa. & C.
gibus antiquioris privilegii fplendorem 3-4.non femel.Demum quo pacto pro
eripiat?an ut doceat ( quod imprudenter bac hocReginale miraculum ? Primum
afferit p.84 .)Reges Franciæ per quandá pag. 90. per fictitium quoddam ſuum
propagine ab Angliæ Regibus accepif. colloquium cumlontificiis quibuſdam ,
le? & vide,ut probet, quiaFrancorú ferè quorum nec nomina , nec colloquii lo .
totæ provinciæ juriſdictioniRegum An, cum aut teinpus addit; ne deprehenda
gliæ lubjiciebantur. bellam rationein & tur:cur non haxiſtiSanderum ,Cainpia
digna à Francis elucidari,quod non dif- num , Alanum , Stapletonú gloriosède
fido facturos: n :fi inepro huic ardelioni histriumphares. Nunc reſpondeo effe
reſpondere dedignentur.Nec illud quia quéndani,qui de quodam ,cuidam nihil
dein probat,ut nec Polydorus,licet alle- credit. vis fcire? ego , tibi , de toto hoc
fat idé fuccefforibus Eduardi collatum , colloquio.Suinma colloquii , le illos co
quòd Eduardo:de quo quis non inime- vicille,bullasexcommunicationis in Hé .
rito dubitet, nam nec in bullà canoniza . ticum VIILà Clcinente VII. & à Paulo
tionis D. Eduardi, nec in vita ejus con 3. & in Elizabetham à Pio V. latæ , iin
fcripta ab Eylchedo Rhivallenſi amplius pias fuiffe , quia Reginæ Elizabethæ
habetur ,quáD.Eduardum quandãmu: chriſma fanationis integrum reman
lietė ſtrumolain perlanatie;necunúver, fille poflit oſtendere, quo audito , illos
bum additū de luccefforum chrifmate, quali animis conſternatos fubitò con 1

ut nec à Tagantio , quem ipfe etiam ad . ticuille, opinor impudentiam çantā ad


mirano

1
LIBRI I. CAP . III . Q. IV ... 29.

mirantes ; vel metu delationis negare poteftas. Nec plura habet probandi ge
non audentes. Sed quo pacto probar? nera : pofteacap.9. ſolvere conatur ob
primuin fe à teſte fide digno inaudivifo jectiones adverfariorum , quasita pro
ſe quendam Romanenfiuin fidei,in via ponit,ut appareat eum Puritanos & cæ
fibi occurriſſepropè Londinum , qui fa- teros merè Calviniſtasplanè habere diſ
teretur , feftrum Reginæ contactuli- ſentientes , & inficiantes ac damnantes
beratam . Quali vero ille unicus teſtis; totam hanc (crophulanam ſtropham.Si
nec nominatus ,nec juratus,nec tempo nec fratres ejus Evangelici credunt:fru
ris , nec circumſtantiarum cærcraruin ſtra petat,me Catholicum ſibicredere;
memor fufficiat ad convincendum .His qui ipſum & fraterculos illos omnes
addit poftea teites alio curatos tempo- pro hæreticis habeo : & exipfiusmeto
re , quos nominatompino quatuor ,du- pere poffum efficaciter Catholicis (nain
os uiaſculos & fæmellas totidem ;ut ſint Calvinianos aut Calvinopapiſtas nihil
duo paria . Et hi funt nulla millia, moror)perſuadere non temerè creden
quosait ſanalle, velle ac poleinfinitio- dum libro Tookeriano. Arguinenia
rem numerum . Probat etiam à cæreino hæc ſunt . Miracula propria funt Eccle
niarum fan & itate ; quæ vuihi ſuſpectæ , liæ Catholicæ , & nulli dantur qui fit
quia video Medicos priùs emplaſtra ap extra Ecclefiam Catholicam (uti proba
plicate;& easlonge diverſaseſſe ab iis, tio veræ religionis ) hec probat. cap.s.
quibus ufum fuiffe D. Eduardum , ex Sed Elizabetha ett extra Ecclefiam
Eilthedo Tockerus non ignorat.Tertia Catholicam.ergo Elizabethæ non dan
probatio deducitur ex eo, quod Regina tur miracula. Min.probo, quia Eccleſia
nec omnibus, nec ſemper, ſed aliquibus Rom.ſola eſt Cathol. Eliſabetha , ut
aliquando hanc gratiain , & giayatè fch ( matica , eſt extra Eccleſiam Rom .
/ lolet impertiri(pag.105.8106 . ) itein E. Eliſabetha eſt extra Ecclel. Cathol.
quòd pars magna hominum curata iſti: Major probatur , quia Ecclel.Cathol.
us gratiæ beneficio , quaſ relabitur in eadem eft, quæ univerſalis.Romana ſola
priitinum morbi ſtatum ( d.p. 106.) eſt univerfalis. ergò fola eſt Catholica .
quod poti’eſt indicio ,nő eſſe hoc chril- folain eſſe'univerſalem , docent omnia
ma à Dco ; cujus perfecta ſunt opera & Hiſtoriaruin monumenta : certè veſtra
fanationes; contra , quæ ope malorum Anglicana cujus Capur eſt Elizabetha,
fpirituum fiunt, nec plane lanant , nec mediam Inſulam non egreditur. Secuns
perpetuò liberaift. Necad rem facit, dò, Non poffunt miracula fierind con
quod ex Chryfoft. ſubdit : tiimidad formationein fallæ fidci: ( non ſemel hoe
principiuin lanationis pertinet , non ad hoc dicis, & verè decis. ) Sed fides quam
recidivam inorbi : de qua nunc loqui- proficetur Elizabetha elt falla fides: er
mur. Probar etiam quia quidam Judo- gò ad confirmationem fidei,quam pro
čus Hundius eam curationem pi &tam htetut Elizabetha , non poffunt fieri mi
in lucem dedit. cur non addidit epi- racula . Minorein negabis ; probabo,
gramına aliquod: Nam Piftoribus atqué quando articulos fidei Elizabethinæ mi
Portis quidlibet andendi femper
fisit aqua D 3 hi pro
DISQUISITIONUM MAGICARUM

hipropofueris .intereaquia Catholicos poteſtis, quocum in fidei Catholicæ ar


allo quor, quibus certum eft Elizabe- ticulis per omnia conveniatis , aur à quo
tham eſſe Sacramentatiam , & proinde nos in ullo diſſentiainus.Ergo non vos,
hæreticam , argumentumeſt prorſus.a- fed nos ,in ipſorum Ecclelia, hoceft ve
podicticum . Nec potes retorquere, ra, ſumus. Ergo præterca fatearis -
dicendo; nonfaceret miracula,niſi vera porter , ut illorum miracula non fuiſſe
ejus fides foret; ſed facit , ergo -vera eſt vera miracula, vel Reginæ veftræ ; quæ
ejus fides;nam affumis pro explorato ,id alterius fideieſt , quàm illi fuêre ; vera
de quo diſceptamus : ego verò præmi- miracuia non elle.
ſis nitor,quæ Catholicisluntfidei, hoc Denique ſi quæram à te; cur in ſanitaa
eſt certifimæ.Tertiò, in Eccleſia Catbo- tibus à Veſpaliano ,Pyrrho & aliis Gen
lica ſempereffulaſſe chariſına ſanicatis, silibus, vel Hæreticis collatis, non reco
probas toto cap . 4. ex D.Irenæo , D. goſcas manum Dei , ſed Diaboli? re
Auguſtino, & D.Nyſleno , D.Grego- Ipondes c.s. quia infidelium opera hu
tio Magno , & aliis , dcreliquiis D.Ste- julinodi actu & factu impurorum ſpici
phani , de Gregorio Thaumaturgo, cuum fiunt, & laudas D. Auguſtinuun
Hilarione, & aliis San & tis,uſque ad no- hujus ſententiæ veriffimæ auctorem .
ftra fermè tempora. Unde Arguinen- Reſponde igitur, cùin hanc fententiam
tor : Horum fuit vera Ecclefia:nos Pa- veram effe credas;an fas tibi fit, credere
piſtæ ſumus in eadem in qua ipli fuêre , miraculis, quæ Chriſtianiſſimi Francia
ergo nos ſumos in vera Ecclelia : vos Reges in hoc genere ad fidei Apoſto .
in alia eſtis, quàın nos;ergo vos noneftis licæ Romanæ .confirmationem opera
in veraEccleſia . Unde fequiturvecum rentur ? {i fas credere, ergo jam con
& invictum eſſe primum argumentum sedis in probationem fallæ fidei (lice
noſtrum . Illorum Paccum veram Ec- nim proficeris ) vera miracula patrari
cleſiam fuiſſe, tu ipſe fateris; quia fate- poſſe,quod negafti, & eft falliflimum .
ris , per hæc miracula illorum probati Si verò dicis id tibi fas non effe ; nec
miraculorum continuam efficientiam . nobis Catholicis faserit credere , quæ
Negas nos in eadem cum illis Eccleſia facit Elizabetha ad confirmatio
eſſe : probo. illi Romanum Pontificem nem fideiſuæ ,Dei ope fieri,aut vera ef
pro capite Eccleſiæ viſibili agnoverunt, ſe miracula: ſed ea cogimur dicere , vel
ut & nos: illicrediderunt, quicquid nos fictitia ,ſi non veriægri; vel fieriphyſica
credimus :purgatorium , ſeptem Sacra- aliqua vi emplaftrorum , aut aliorum
menta , præfentiam corporis Dominici adhibitorum ; vel ex pacto tacito vel
in Euchariſtia , orandum pro defunctis, expreſſo cum dæmone; à quo nec.ha
& c.quæ vos negatis , nos profitemur : reticorum genius, nec aliæ quædam cir
nec nos quicquam cerdimus , quod il- cumftantiæ multum abludunt. Tu
linon crediderunt : vos autem.necu . Tookere videris, quid me horum -om
num illorum , quosnominaſti miracu- nium malis credere: nam tibi credere ,in
lorum verorum patratorem , laudare iis quæ alferis , nondum decretum mihi,
nequc
LIBRI I. CAPUT III. Q. IV . , : ? 31

neque conſtitutum , Neque tu cures ſcimus B. Petronillam a S.Petro, ſpiti ,


fuadeo, quid ego dehac recredam.per- tuali ejus parente , ad breve tempusfa
ge potiùs Dommam tuam palpare , & natam fuiffe; & quod narrat Mich.Me
I.3.C.71
ſcribere , unde caput unctius queas re- dina ade puero quodam Salmanticen
ferre. De Franciæ Regibus; quorum fi: interdum ad totam vitam non rede
adhuc nullus apertè hæreſim profeffus inte morbo . Ad tempus quidem id
fuit, res non Annaliumn inodd ; ſed & contingit, quando fanans id á Déoim
Medicorum publicis libris , ut Guidonis petravit certam ob cauſam , majaſque
in Chirurg.magna tracta.2.doctri,2.5. & bonum fanati, v.g. ne fanitare is abuta
foan.Tagautii lib. 1. inftitution. Chirur- tur,ad majus ineritum pariencia ; alio
gicar. & quotidianâ certaque experien- qui ordinariè curationes miraculoſa
tiâ eft conteſtata ; hoc illis beneficium perfectæ effe conſueveranca Saatio
quondam conceſſum fuiffe , ut conta- verò naturalis fic ad tempus , quando
duſtrumas leu ſcrofulas ſanarent. Si vis fubfecuta in melius immutatio , profi
ea nacuralis fuiſſet, non per traducem ciſcitur ex fola viimaginatrice ægri u
,c
hæreditariain regni tranliviſſet in Re- de puero illo cenſuit idem Medina. Eſt
gem ſolum , exclufis cæteris fratribus; in Hiſpania genus hominum , quod Sa
quorum ſæpè temperies , & complexió ladadores vocant : vel Enſalmadores,co
patri ſimilior, quam .Regisipfius.Con- difcrimine , quòd ifti dicapeſe lanare vi
dicio quoque fceptri feu Coronæ , cui orationam , quas conceptis verbis di
Comes illa facultas medica, nihil tale po- cunt: illi,vifalivæ & halitus,gaemagro
terat niaturahter largiri.Quod veròHie- inſpirant, de his dico 3. Salutatores; &
ton. Cardanus lib.contradiction. me Enſalmatores , necpoſſuntdiffri& è & in
dicar.ſcripſit,Reges Francorum ex lon- univerſum damnari,nec etiam in univer .
go elu aromatum hancvim habere, ri- fum approbari.) etenim poteft fieri ut a
diculum , vanum , & dignum eft ſcuti- liquando nonnulli habeant donum la
ca Jca.Brodæi lib.3.Milcellan. cap.10 . nitatis: fic Victoria & Veracrucius: 6 & 6 Vi &tor.
De Pyrrhi Regis digito ,contactumor. fic admittenda quæ Navarrus c ſcripfit relect de
bos laoante ; jure optimo Anton.Mi. his verbis; Porròille quivulgò Salutato- Magia.ve,
racru . li..
randulanus cenſuit hoc mendaciisina res vocantur ( quantumcunquealiàs fine
de anima
Credibilibus adnumerandum : velur perditiſſimi homines) licitèpoffunt ſuomu ſpeculac.z.
puto, dæmoniacis potiùs.Nihilominus. nere perfungi : quoniam gratia illa gratis į Manual .
: Dico zinegandum non eft aliquando data hujuſmodi hominibus à folo Deo , c. 11.0um ,
nonnullosinventos Ed inveniri , qui folal conceditur in utilitatem akorum , & alle 86.
contactu fanant.hæc conclufio probatur gat Margaritam Confeffor . ) Sed hoc
legendis San & otum paffim , & quoi nimis generaliter dictum : rarò enim fi
diana experientia. Erhä fanitates con- cutiutuntur, licitè utuntur;nec creden
ferunturinterdum , dumtaxatad ceros dum tothominibus pellimis hoc do .
tam tempus ut legimus de S.Benjamini num a Deo attributumio Quamobrem
apud Sozom . lib.6 .& Niccph , lia . & confulo Vicariis & Oficialibus Epifa
corpo
DISQUISITIONUM MAGICARUM

coporumas cæteriſque Ordináriis,ut pri- bertuin fecutus, ait , verum non eſt. Si
uſquampečinittant eos hoe curationis loquitur de conſtellatione , quando iſté
munusobire,diligenter examinent; an palcebatur:omnes'enriin cá vim habitu .
naturalibus utantur remediis , an verò ri-cffent,qui tú nati , quod quis credat? li
per gratiã gratis datā,an per pactú cum de conſtellationeſubtempus córactus
dæmone operentur : quæ funt ex cir- potuerunt fanareoinnes,quotquot tunc
cumftantiis cognoſcenda. Quod unic cangent : lide utraque limul, anirusille
verlim non ſintrejiciendi, contra quam magnus interceſſerit oportet, qui ean
infinuat Ciruelus 3.p.de jimperftitione.c.3. dein ſtellarum pofituram & influxusre
7. probatur , quia nunqoan abbre- duxerit quando tangit; qui erant,quan
viatur manus Domini,ne hanc gratiam do natus , at quis tanto vivit vel vixit
quibus vult largiarur : certum tamen tempore? Alioquin non poterit hoc a
puto ,hanc nunquam largiri nife Catho- liê die præſtare , quàm quando poliru
licis : hactenus enim nulla hæretici mi tæ æqualitas iſta,quam oportet ,accide
raculafecerunt : & prudentiffimè fum- rit; quam igitur incerta futura hæc cu
mus Franciæ Senatus decilione quadam ratio ? Secundà , quod vulgarem illam
uni,exhocgenere empirico,an.1577.ve- de faſcinatione opinionem admittit,
cuit, donec ab ordine & Collegio Meo hoc pofteà docebo prorſus a vera Phi
dicorun approbatus effet, ægrotis pou lofophia alienuin . Tertiò peccát illario
fitiones allasimperare,aut medicamen ne,neceniin fequitur , nociva eft quali
ta præbere , vel morborum curam pu cashominis in hominein ;ergo & quali
blicè profiteri, lege An , Robertum re- tas hominis in hominem fatendaeltel
rum judicatar.l.1.c.s. doctiliinè dille- fe fanativa , nam auctore Ariſtotele a a Proble .
rentem . plura neceſſaria ad fanitatein , quam ad feat.7 .
Dico 4 :ſolo contactu, antfibilo , aut ægricudinem ; malon enim ex quovis
bahıu, aut oſculo, naturaliter quemquam defectu, bonum ex integrâ causâ. Den
alteri gravem ' verum auferre morbum , inde contagio folo hauritur afflatu .Ve
vel vulnera fanare,vel ferrum extrabere rùm in haccuratione ſedulò obſervant
poſſe non credo. Hæc concluſio tota eft modos tangendi certos, numerum &
contra Pomponarium ; quo ad con- alias cereinonias. Accedunt multa lur
tactum , etiam repugnat Veracrucio ,il picione plena & periculo. Primò quod
1 : lius fundamentum jam polui, hujus au- ſalutatores illi dicunt, ad virtutem hanc
sb . tem hoceſt: naturali complexione vel exercendam multo vini potu opus ſe
conſtellatione quidá funt nocivi, quod habere: fieri autem non poteſt, we vini
in faſcinatione patet ex ſolo aſpectu , er-, potus prolit ad contrariorum morbo
go ex iifdem caufis , quidam naturali rum curationem ,& profit frigidis, non
complexione 1.vel conſtellatione erunc proderit calidis.Secundò folēt pané à le
ſalutares & Medici.Sed cam paucis ver- admorſun porrigere morfisà cane ra
bis multa fupponit, nÓn concedenda. bido, vel infectis toxico : cui panineus
Prima quod deconſtellationibus.,.Als tra cauſarum . Néracrucü kuffragatur,
Tertiò
LIBRI I. CAP. III. Q. IV .

Tertiò dicunt in præfentia alterius falu- rhabarbarum bilem expurget ; omnis


tatoris vin majoren ſalurandi habeti . rupica morbum ictericum ſanct. 40
tis, felanare nequire , quod eft ablut- porteret ergo, li falutatoribus vis ea ma
dum : deberet enim potiùs visilla,ſina- turalis inellet; ratione ſpecici humanæ
turalis eſſet , magis incendi. Quariò eam accepiffent, & ficomnes homines
mentiuntur, cum dicunt naturaliter u- eâ vi pollerent. Si ratiope individui&
num ſalutatorem ab aliis falutacoribus. ſingularis complexionis hoc unítribu ,,,
cognoſci, licet eam priùs nunquam vi-, is, quod alteri adimis : cur non in ma
decine, qnod ſignum alicujus notæ illis gnete quoque & rupicâ hæc diverſitas,
à dæmoaeimpreſſæ. Sanè pleriſquero- ratione individui reperitur , ut unus
tæ veſtigium ineft, ut dictitantipli, s. magnesnequeat , quod poteft alter ?
Catharinæ velQuiteriæ . Quintò fal- Neutrâ ergò ex partefimilitudo locum
Juntur ,dum putanthanc vimcompete. habet . Item quod rhabarbarum bilem
te feptimo cuiquefilio , ſimaſculinum temperet, id facit ratione peculiaris ſui
ordinem fæmincus partus non inter- temperamenti, cuncta enim ſpecieiil
ruperit , quod eſt ridiculuin naturæ ad- lius individua & nulla alterius , eodem
fcribere, & non miraculo. Sextò, læpè planè modo morbis medentur. Sed in
jactitant ſibi revelati, quæ procul in eo- hominibus non poteſt eſſe hæc ſimili
rum abſencia gefta fuêre , ut ille qui tudo & pacitas temperamenti: quia ho
Torquemadæ partem à morſu canista- minis forma diverhilluna eft à forma
bidi lanavit,narrat Hiſtoriam ipſe Tor- shabarbari; quare & temperamentum
Horti quemada a.
Florim quemada a. Seprimò gloriantur fina corporis diſcrepac à temperamento
colloq.3. nocumento ſe tractare poſſe carbones shabarbari,nan alias longè requirit di
& ardentem dibanum ſubire; quæna- { poſitiones inaretiæ forma hominis,
turaliter fieri nequeunt; niſi ſe præinu- quain forma plantæ , ſuccive . Quoer
niant locione & inunctionererum frá go pacho vis eadem naturalis ratione
gidiilimarum , quæ tamen non poffunt, semperamenti.competat homini ; quæ
nili ad modicum tempus, ignis activita- rupicæ, vel rhabarbaro ?
b lib.2.de ti refiftere. Unde & Vairus b narrat, ex Quoad illos autem ,qui genus & co ,
cùm ingreffus gnationem B.Pauli cumidis buccis cre ,
Faſc
C.II.ido hoc grege quendam , cùm ingreſſus
furnum fuiſſet , & alius , eo ignaroja. pant, ſegue angues ſine læſionecontre
nuam occlufiffet,ibiflammis abſump- ctare poſſe ; jam pleriſque impoſtura
tum. cognita eft, folere priùs contra inorlum
Venio ad Pomponaciifundamentú , fele Antidotis præmunire.
& refpondeo ; lapides , herbas & ani Demilitari illa vulneruin curatione;
malia , quæ viin aliquam beneficam audacter dico, niti dæmonico pacto ; &
hujuſmodi à natura acceperunt, eam ex genereſuo, id lethale crimen ;loquor
obtinere ex temperamento certo & de- deilla, quæ folum obligat lienteo :nam
finito totius ſpeciei , fit enim inde, ut quæ oleo , & vino utitur : ſi congruo
omnis magnes ferruin attrahat , omne temporis intervallo lanet , nec mala
E mur
34 DISQUISITIONUM MAGICARUM

murmura hisaddat ,aut alias ſuperftitio- randumque vehementer unum Albertums


nes, Phyficis licitis remediis annume- plura narrare folum , ſe hujuſmodi eredia:
randa. Blaſphemum quoque eſt voca in difficila vidiffe, quam ad illum uſque
Te artem D.Anſelmi,quæ fuit Magiilli- (utait Anton.Mirandulamus) cæteriqui
us Anfelmi Parmenlis commentum . exftant Scriptores tot ſaculorum fimul o
Accedit quod ſic a vulneribus autinor mnes. Si tamen hoc accidit, dæmonis
bis fanati, poftea in dolores gravillimos præftigiis adfcribendum . Cojus' etiain
Acanias & fæpè morbos ſæviores reincidant a ,
libr.4.de pacto & incantationibus fretos fuiffe
Aat. dæm . & ut plorimum vitæ exielum pellimun Pfylles & Marlos , tatis colligitur ex
fortiantur; quod poſſein mihi notorum Plutarcho ,Plinioque, clariùs etiam Al
- multorum exemplis aftruere. Sed parco chimus Avitus lib . 2. his verſibus ;
nominibus mortuorum . Jam Magicam dignè valeat quis dicere
bex lib.3 . Reftat quiddam Alberti Magnib, fraudem ;
de moru
qui refert doos ſe vidiſſe pueros , quo- Ocultas tacito tentantem pectore vires:
animalia
rū unus cùiu ferretur juxta oſtia elaula, Legifer ut quondă vares,fubregofuperbo,
omnia ,quæ ad dexteruin ejus lacus fita, Dum novamonftrarei julimiracuiafigni,
aperiebantur : ab altero verò idem in Commovi hivire magos, ut talia tenlent ,
finiftris oftiis præftabatur.cur non ergo Accumulenta fuas zelo ferventeruinas,
ferrum ex vulnere ad folum contactum Queis forfan fi fuppeteretnovana poreſiasy
vel præſentiain alicujus excidat ? Non- Demere , non etiam properareni addere
nie fcribit Matthiolus, in Italiæ monti monftra ,
bus herbam ſe noviffe ,quâ ab equis cal- mula ſed fignis tantum , non viribus
cata , continuò ferrei calcei folvuntur.
aqua.
Pici Herbâ caneum adactum extrahi , Quodremovere nequit, duplicatâ fuftinet
teſtibus Democrito & Theophrafto.Æ ira.

thiopide herba certo rita incantata, fe- Hinc eft laudato qaod poffunt carmine,
räs omnesfiadmoveatur aperiri; & fuo Marſi,
tempore Venetiis furem ſuſpendio dam- Cum tacua fevos producunt arte dracones
natum cui fic fores omnes parefie- Abſentes, & fæpè jubent confligere fecum .
bant. ) ſic elle epift. Nuncupatoria in Dio- Tunc ut quifque gravem bello perfenferit
Icoridem . Refp . In ultimis duobus ao 3 bydrum .

pertam incantationen acceſſiſſe ; in Aſpidis aut dure clanſas cognoverit iras ,


prioribus duabus herbis , occulrain ate Concuri interins fecreti carminis arma;
trahendi & dificiendi vim à natura in- Protinus & laxis verbo laétente veneris ,
fitam : quæ vis naturaliter hominibus Mox impunè manx coluber tractatur in
inelle nequit . Nec ratione fpecifica, crmi.
quia non omnes habent ; necindivi- Et morſus tantùm, non virus in auguets
duali ; quia conditiones individuantes meine :
non producunu talen effectum . Quare Interdum perit incantans, ficallıda furdus
Circe, quz
nec Aristoteles, nec quifquain rectèphi- Adiuratoris contempfit murmuraſerpens. Anguitia .
lofophantium , hoc ell crediturus : mi. Hoc
LIBRI I. CAP. IV .

Hoc quoniam de matre trahunt & origi- gni ( quod narrant ) hamano credunt
ne prima, artificio articulatè locutum : nec enim

Anguinee frandis quod fic, linguaq; periti humana induſtria hucuſque pertingit:
In Speciem reddunt commercia mutua nec naturalis ratio patitur, ut resinani
fundi. mata , vocem humanain , ad lubitum in
CAPUT IV. tecrogantiüm reſpondendo , emittat.
Nam hæc vitam & reſpirarionem in lo
De Magia artificiali. quente , & perfectiſlimai viralium or
Æcmira quædã perficit per hu- ganorum cooperationem , & diſcurſum
" H maná induftriam : cantùin enim quendá loquentis,requirunt. Quæcú
nuncloquor de operatrice : divinato- huic capiti defuerint omnia : Gloqueba
riz ſuum loquin refervo. cur, ille in capite loquebatur,qui in fta
Magica operatrix artificialis & ipla du- tuis idolorum oracula fundebar:quiſo
plex eſt, Mathematica & Preſtigiatoria. lus cacodæmon fuit. Notum enim fi .
Mathematicam voco, quæ nititur prin- mulacra vocis propriæ expertia fuiſſe.
cipiis geometricis , arithmeticis , vela Simulacra eniin Gentium argentum
fPfal.134.
ſtronomicis ; hujus exeinpla ſuntSphæ- aurum : os habent & non loquentur , neg ;; V.IS
railla Arhimedis , lecundùm Claudia enim eft fpiritus in ore ipforum f. Fuit illa
41. Toſc.
& l.de aa nú vitrea ,de quaM.Tulia & inSiracuſa , ſententia Guilhelmi, & olim Hermetis,
Deor. rum oblidions naviú per fpecula com- led a Theologis confurata jam pridé g.
bPlutarch. buſtiones : b Archytæ coluinba lignea Huc pertinet globus ille artificiolus, libD. The
3.CON
10 Marcel. volans : cLeonis Imp. aviculæ cantil- leu ahenca ſtatua,fic confecta ,ut ex oc
Zocoras lantes: d & Boctii ærex , volantes & can . culto loco , funiculo , qui incenſus erat tra geor.c
104.V a.
com 2 .
Gellius tillantes , ſerpentes ex eodem metallo remiſſo , fagittasin ſpectantem ejacula- lencia 2 .
li.10. No. Gbillantes , & fimilia multis narrata e retur: quo pacto Kennethum III. Sco, 2.diſp. 12,
P.L.
dGlycas Hæc Magia vocatur ab Herone & Pap- torum Regem , à Fenella interemptum ,
& maoal
poBauplatoupporà. Supponenduin au . in Majoris & Boeti Storie Annalibus
fes in An- tem nihil hanc efficere poſle quod re- legitur. Eodem reducenda quorun
Callio- rum naturæ repugnet: quin imò indige- dam mirifica folertia , ut artificis illigs
dor.l.va. re caufarum naturalium ope certo mo qui Romano Imperatori vitrum flexi
tia epift. cu & dimenſionibus applicatarum :at in le , & non fragile obtulit, de quo poft
Po ſpeculis illlis Archimedis , & hydrauli
peo &, in veteres Guido Aretinus epiſt. ad Mi
litian
cis noftris & automatis patet. Quare fi chaelem Monachum , ferentium imma.
Panepiſte
mooc . quis effectus proponatur, cauſarum na nia pondera fronte, & funambulorum
curalium efficacitatem ſuperans, ille ad globis inſiſtentiun (ut vidi ) & qui mć.
prodigioſos referridebet,etiamſi huma- bra, quali lutea confractave, uti luber,
na induſtria ad inſtrumenti confectio- Alectunt ; de quibus egit D, Chryſoft,
nem' motumve concurrerit. Idcirco hom. 19.circa fin .ad Pop. Antiochen. ad
diffentio à Guilhel . Pariſienli, Medina quæ folec plurimum juvare corporea
& aliis ; quicaput æneum AlbertiMaa diſpoſitio, & pacuralis agilitas, ut plu
E 2 rimis
UM
TION M
36 DISQ
UISI I CARU
: MAG
rimis exemplis docetAddre. Libàvius nio lib.28 . & 35. & fexto Empitico itoe
p . 2. Mirabilium tracta, de Aodtambu .. tum lib. 1. Pyrrhoniar. ut docet Mar
la in fine operis . Gilius Cagnatus lib 3. varior.cap. Io .
3.Altera ſpecies ludicra & deceptoria, 4. Eadem dici poteft Thauma .
vocari poteſt preſtigiatrix ': ( à qua fa- turgica s. quæ ue & Magia ' natu
ctum ut inira Magorum à Græcis lis,per ſe bona eſt , & licita , ut omnes
Hazvoz & xu @ kiz ; à Latinis ludi, & lu- Artes per ſe funt bonæ, Per accidens ui
dicra , & lud bria vocata Gint, ( vide traque fit illicira : Primo,quando in ma
Heraldum in lin.Arnobiipag.31 . ) cu- lum finem referunt. Secundò , quando
fcandalum otitur , cò quòd putentur
juis effectus non funt quales, aut qui vi-
dentur : ad eam pertinent pleraque quæ hæc fieri dæmonum operâ : quare non
ab agyrtis, circulatoribus & funambulis deberent hujuſmodi permitti , niſi cir
creduntur patrati incantationibus,cùin cufatores publicum & idoneam à Ca
agilitate pedum vel manuun, fiant, uttholicis haberede areis fuæteſtimonium ,
quæ de Reatino quodam narrat Pom . Tertiò, liquod inde fpirituale veltem
ponatius : interduin fiunt etiam per a- porale dainnum corporis auc aniınæ
nimalia bruta longo uſu edocta, ut quæ immineat ipft circulatori , vel fpectato
Defcri Joannes Leo 'nairat, de aſino & camelo tibus. Ex hoc eniin capite damnantur,
prio. Afti- , interdum per meram impoſturain, qui line neceſſitate velcursâ juna , fe
Ez lib . & & meatus occultos aliquibus fubin- mortis periculo per lulam exponunt. 'y , 40 : 6 .
lib , 9 .
greſlis ,ut faciebant Sacerdotes Beli, qui Furu&
si Cæterun Naturalis & Artificiofa fSilu. s in
b.Daniel Dracone cibos devorarı fingebantb : Magia, duo funt velamina ; quibus fe verb.ars

D.Hieri & fiebat celebri in folis mensâ cs occulere folet Magia Diabolica , fem- Navar . ca.
spilt.1o3, quam vulgus peregrinorum putabac per eniin vel naturæ vim mentitur , ut is.num.8 .
ad Paulin, ſponte ſuâ cibos ſuggerere , revera ta- in iis quæ deaftrorum influxu ', & tein
inen cibi a vicinæ urbis incolis ſuggere- perie ltominis fuperiore capite differui
Herode
bantur d . Er etiam accidebat , in fi&ti- mus : velmentitur artificium ; ut int
lib . 3 .
tiis illis idolorum amoribus ac ſtupris, characteribus, imagimbus & hujuſmo
e Joſeph , de quibus Joſephus, & Rufinus e . Item di,de quibus diſpurandum quæſt. fequ .
tib.18.anto quando Barchochabas , pſeudomellias Hoc uc 'intelligatur, de præftigiatrice
6.4. Rufin. Judæorum , ftipulam in ore ſuccen- quædam , ad alia quæ poftea diſſe
lib. 2.hilt.
Eccl.c.25. fani anhelítu ventilans ", Aaminas voć rentur libr. 2 : graft. 8. hocloco addam
mere videbatur, teſte D.Hierony. ' A fapienter ab Ulrico Molitore libr.de
polog, adverſus Rufinus : ſiinile puta Phylonicis mulieribus animadverſumt
rim ,quod deCaco latronie nartat in Al. fuit à Diabolo Gc medium difponi pof
cide Poeta . Talia quæ vocat Irenæus fe, utuna res alia videatur : & talia ex's
lib.tr adver . hæref. cap. 4. Anaxilailu- perimenta plurima fieri à joculatoribus ?
dicra, v.g. facere ur convivæ videantur cùm autem ſatanas fir Magiſter ( ait,jo
babere Æthiopicum nigrorem , vel vel cislorum ; nemini dubium effe, quin fub
defunctorum pallorem , afinivaaut e . tilius hæc Diabolusoperari poflit bic
quina éapita s commenrum yetus Plie
1 : LIBRI I. CAP . III. QUÆST.. ly. : 1 46
Nuriquam diſcipulus eft do & ior Præces annnes Trithemius , ex anciquioribus
prore. Talis illa ,de qua Niderias; in refert , anno 876. tempore Ludovici
Formicario ,cap.de maleficis & coramde- : lmp. Sedechiam quendā religione Ju-,
ceptionibus;Colonka , inquit , citabaqur dæan ; profeſſionemedicun ,ſtupen
virge quadam , quemira intonfpecha xow da quædam corana Principibus viris fea .
bilum feciffet , quxarte magica videbuna calle.widebacur hominibus devorare ;
int fieri;mappam enim quandum diceban Hoplamachun equiremcurrem quo
in laceraffe , & fubitò iw dcrlifornium quc oiftum fænd cuin equis & aurie
redintegraffe : vitum quoddam ad parie- gâ: amputare capita', manus & pedes ;
tem à ſējaltatum et confraétum , in mow quæ pelvi coram impofita fanguine ſtil
mentoreparaſle & fimilia, Manusingus- , lantia cunctis ſpectanda præbebat, & ea .
fitoris evafic excommunicard , Bodinus ſtatim hominibusilleſisluo quoquelo
Rotal , eos ſolere decemmagicis præſti-i co reſtituebat: vegaciones ,decurlioncs ,
giis unum fubtiliraris feu agilitatis arti- & haftıludia , & quæ homines in terris
ficiofæ actum mifcere, urperfuadeant , agitant, ea in aere audirifaciebat : me
quæcunque ab ipſis geruntur, citrapræ- diâ brumâ hortuin amciniläimum , in
ftigium , ſolâ dexteritate & acce fieri , Cæſarispalatio ,arboribus , herbis,Hoe
procurant y uc quicquid förtilegii ad ribus , cantillatione avicularum , ſubito
admifcent , id lubtitaris & rgilicatis et natis & i audicis producebat: Si quis pe
fe videatur. Amar faran horities adui- dem attraheret , alterius pes fubfequera
ſum provocare , ut færi ac hilates imbiu batur, & homo innoxius perfiftebat.In
bant impietatem , fic præftigatores ifti Sicilia Eonun proponunr, fed ejus fa
agýrtæ ,jocularii,initiones circulatores, cinus illud quo inter verba flammant
ipſos judices fæpe ad ineptam quandam ore videbatur vomere's artificio quo
færitiam & admirationem pertractos que non præſtigiis planè cributendum ::
faſcinant, ut cuncta ipſis jocatoria tan- nan in ote abdicani oucein fulphure &
ttim , nec punienda videantur. freqtiens: igne plenam habebat ; quâ leniter exſpie
talium ſemper ubique proventus fuit , racione morâ , fundebat flammam , uc,
& ſegeseriam hodie in aulis quorundam fcribit Thomas Farellus decad. 1.re
Bodio.in Principum , allio & cicurâ nocentior. Intrum Strularum lib.5oCoz.idein Grilib .
damon , FranciaTriſcalinus a coram Carolo IX . X. dèca. I , mica refert de quodam Dio
aliàs laudato Rege ; ex cujufdam nobi- doro , quem vulgos.Liodorum vocat :
lis , ab eo reinoti,torque,annellos ad le hunc magica arteimbotum , miranda
kgillatim cun &tis fpeétantibus pellicie- præftigiorum machinationc Cacanæ
bat , eofque manu reciepiebat advolan- floruifle. Isnámque potenti carminuni
tes ut videbatur: nihilominus moxtor- foorum vi homines in brate animanna
quis integer , & illxſus repertus fuit.Hic convertere,omniumquefemèrerum for
convictus multorum , quæ nec arte,nec mas in novasmetamorphofas transfundere,
actuhumano ,nec naturâ fieripoterant: longiffimifque àfe fpatiis disficos , repentè
fallus elt ope diaboli cuncta ſe perfecif- and letrahere poffe videbatur, Catanenfes
fe , quod ante obftinatas segayerat. Jos E 3 prote :
S A
I C
U I
Q G
809 S A
3 I
D M

preterea adeòi crebris laceſſebar injurüs, à Gubernatore , quicum erat, judicibus


& contumeliis dehoneftabat, ui vanißime Bocleſiaſticis ſuſpendere jullis,erepeus,
credulitatis laqueis circumventi, ad cul- in aulam irreplit; & ibi multa de novo
tus ei pendendi ſtudiam concitarentur. cæpioedere , chartas luforias in alterius
qui cùm capitis reus cruci tradendus effet, eastenentismana , iple diſtans, licmus
eliciorum carminum præfeneißima arte à rabat , ur bis cerquealiain eis figura apud
Carana Byzantium , cujus imperium eoi pareret at in altera-menlæ pauce, polica
tempore Scicilia agnofcebaas', & rurfusè: vala ad fe alliciebát moto vitri cantum
Byzantio Caranam è lictorum manibus fruſtulo : cogitationes nonnunquam
dilapfus ,parvo temporum interſtuio , per divinabac alienas, ut cum ſparsâ faccari.
aerem devehiſe jußit. Quibus veneficus granorum minutorum in menlain ma
adeo populo factuseſtadmirabilis , ut in gna multitudine, quod quis lībi granun
ipfo quandam numinispotentiam efferati, mente delegilles indicabat ; etiamſi
errore facrilego cultum facris debuum ei quis, in deligenda ce propolita , dubi
exhiberent. Sed tandem à Leone Catam caſſet, addebat hæſtationem , & relon
menfi Epiſcopo, divina virtute ex improvi lusionem : jactabatquod alger eller ele
ſocapius, frequentiin media urbe populo , & urus , id ſediu anteprænoviffe , & alią
ix -fornacem igneam injectus , ignisincena: multa :propter quæ cerciò in jus ab Illu
dio confumptus eft. ) Sic divina juſticia Atriflimo Archiepiſcopo Mechlinienki ,
prævaluit , & qui fe judicibus fortè mia . D. Hovio anno 600.yocatus; cuin (ia ;
nus juſto zelo mnotis eripueratri è ſanctiftere fe pollicitus effet , aufugir adaly
viri manibus elabi non potuit. His fi- lum omnium Antichriſti præcurſorum .
milia præftigia narrabo fequ. lib.6.in Princeps ille : qui præſtigatorem judi
prin . & quædam Cratiſthenicuidam cio , auctoritate , non jure eripuerat;vix,
tribuit Crefpecus lex Athenxo , & biennium ſupervixit , & florente ætatë
aliis quibuſdam , & Antonii Guevare interiit ; nec quicquam illi, poftquain
Epiſcopi Modonedenſis lib. 3.horologii malæ caufæ defenſionen fuſceperat
principum cap .43 & 44. & meritò lub- poſtea feliciter in gubernatione ceffit.
dit , quod jam monui , iſtos joculaco. Non impunitos unquam Deus Princi
res , quantumvis artificioſos, opera de- pes finit,hoftiú defenſores: quia nomi
monum adhibere ; ideò legibus latis natim vetuit,ne præſtigiatricem quis vi .
Franciæ Reges S. Ludovicus, Philippus vere patiatur . Exod. 22. v 18.hoceft , ut
Auguſtus, & Henricus 3. regno exu Philo interpretatur, noluit differri (up
lare tales fanciverunt. Crefpet. de odio plicium :ſed ipſo quo convicta forec die,
Satanæ diſcur. 12. lib . 1. Noftris tempo interfici mandavit.
ribus Cælarium Maltelium Pariliis ca.
ptum fuiffe ,fed altu carceribus elaplum !
ferebant; idque ei Baxius inquiſitorin
fer cætera in judicio objiciebat;fed cum . !!!
argeretur & damnationem inetueret ;
QUÆ
LIBRI I. CAP. IV. QUÆST, I. 39
QUÆSTIO I. honorare : & ideò damnabiliter idoredan
An wis characterum ,annulorum , figillo- Iptven , etiam eft error. Urumque de
rum , ant imaginum fit,qualem Magi finivit Facultas Theologica Lutetiana
contendunt ? Arcic.io.II. 12.
TUmMagisſentiuntProlomæus; Alterum genus imaginum , caracteri
CAphroaie de Porphyolareali bus de cuina de interior
Platonici , & ftultiſlıni Arrephius ac “regrinis, in quibus luut novem caldariæ ,
Thebith ; ex recentioribus Pompona- & nomina quatuor principum hujus
tius, Ficinus, Dulcis , & Anton . Mizal- mundi cardinuin , & ter ſeptem nomina
dus in centur , Memorabil, ſed ſuperiti- ex Mahumeticis delitiis Arabum de
tiosè. cerptal: quas illi figuras autoribus tria
Verè & prudenter negarunt Hippo- buunt Germoni Babylonico. Hermeti
Doctor,
crates,Galen . & quoscitabimus infr. Ægyptio , & Thori Græco : tales etiam
dubicast.
C.27. 9.3.omnem lanè rem acu tetigit Tatia numerant quatuor Salomonis annu
b D.Tho. nus Aſſyrius;cenſens,fi quid bis effiçia- los. talia cuncta patet annumeranda
22.9.96. tur,id ex conſtituto fieri, duntaxat quia primo generi ſuperſtitioforum & exe
2.2 . & 4. dæinones hæc fibi figna conſtiruerunt, crabilium ; nec vim ullam habere poffe ,
CATE , & quaſdam quali telleras militares, aut niſi à dæinone:quo Dodore & Dedica
105. & ibi pacta conventa , uc hoinines folent ver tore miſeri ea acceperunt: quæ per ſe va
Ferrar. Sil . borum certas formulas : Moſes May- na & inania effe, deliciis & laminis agens,
verb lu . mon pronunciat , a mnendaces & ftultos docuit D.Hieron.e Fatentur etiam ipfi- vio vita S.
perelt a effe , quiloli figuræ, ſoli ſcripturæ , ſolis
10. Cirve . met AlbercusMagnus,& Rogerius Ba . Hilarion,
circa med.
Jas defu- denique lincamentis , aut vocibus aëre conus. Eft etiam in fide error , quod u
perſtit. p . 8 fracto natis , tantam mirabilium poteſta- ous dæmon fit Rex Orientis : alius Cc f Atti. Pa
Marcions tem adſcribunt , contentiunc Medici , cidentis , & præſertim fuo merito f, ' rif. 25 .
de Arles Theologi, & Juriſperiti noftri ,b . Tertiam fpeciem genuit axioma quod
lib. de fu
perftit. 2. Notandum ex Conrado Wimpi- damProlomæi,vultusinferiores calo ſub
Condron. na, Magos triplex genus imaginum ſeu jeltos vultibus cæleftibus; & hinc intulé
chus lib . 3. figurarum habere . Primum eſt,quibus te ſcorpios omnes terreſtres regià ſcor
demorb. adhibendas docent fuffumigavones &
venefic piocæleſti s piſciculos omnes fluviatiles
.
ca, Boke incantationes,& per quinquaginta qua- à cæleftibus pitcibus : hoc nugamen
hus lib. de tuor angelorum nomina exorcılationes tum defendunt cum Proloinæo permul,
pbileris c. 1 & alia , quæ perfida lunt & manifeſtam tig. Sed fuperius jam ex parte hoc con- & Terol
,
Vairusa, continent idololatriam.Primò,quia hæc futatum fuit. b nuncaddo tiram po- Bacopas,
van . & alii nomina non nifi à dæmonibus potue- tens illa correſpondencia imaginariæ fi- Mizladus.
che de lo
perftr. ca. runt accepiffe ( quod Cardanus fatetur: ‘ guræ fuperioris in hanc veram figuram b ſup. c . 3 .
pen.& ule; d ) Secundò,quia dicere quòd tales fumi- inferiorem : cur adjungunt ritus quora 9.1 .
21.10 . de gationes honorent Deuin ,aut Deo pla- dain fuperftitiofos ; v.g. ut li talem
vaiiet. ceant ,eſt error in fide: dicere aute quod expectas effe tum , in tergo figuræ cum

talibus uti , non ſit dæmoges ſacrificio debeas infcribere, li contrarrů ,in fron
le ,
DISQUISITIONUM MAGICARUM

te ;' idque faciendum aliquando manu Denique certò tenendum , quando ef


dexterâ,aliquandolævâ: ſigillum modò fectus aliquis fequitur ulum characte
fodiendum capite deorſum ,inodò capio tom , annulorum , ſigillorum vel imagi
te furſam , & cætera de hoc genere.Un- num : quòd fieri interdum contendunt b:
6 Plato 20
de nihil vereor concludere ,cum Gerſo . Id totum à dæmone fieri , quiconlti
de Repub.
ne, & Wimpinâ , hanc etiam ultimam tutarum à ſe nugarum credulitatem co- Trallia
fpeciem ſuperſtitioſam damnatam elle. natur , vel de novo mentibus inſerere , sus lib.10.
Fundantur eniin hæcomnia in aphoriſ- velinſercajn profundiùs & ftabiliùs in- c.1. Philo.
ftrae. lib.3 .
mo Magico libriimpii : qui inſcribitur figere,
4. Porrò ut nugacitasHermetis & 6- yicæ Apol.
. lonii Jo
nâ 2. ubi traditur , quod quando Deus milium deprehendatur, vel ab indoctis, Sephus 1.8 .
nomina rebus vel perlonis impoſuit, fi- decerpam nonnulla ,ex Italico lib . Lu . antiq.c.2.
mul cum nominibus vires & officia dovici Dulcis : qui non utiliexemplo fi
quædan illis diſtribuit: & ita characke ctitii Salomonis & Hermetis ſigilla ja
a lup.cap. res ac nomina conſtellata ( a Imagines Incem edidit, dećeret potiùs in Ecclefia
371 . ‫! ܝ‬
fubcerta cõftellatione formata nominat) Catholica calia obcui ſilentii cinere ,quá
habent vim non ratione figuræ vel pro- typistàm ſplendidè evulgati. Ajunt'er
nunciationis , fed rationevircutis ſeu of- go'nugones: Qui gemmam poſſideat,
ficii illius, quod Deus ad tale noinen vel cui inſculptus aries, leo,ſagittarius, cun
characterem ordinavit ) Hoc totum eſt ctis eum gratum & gratioſumn fore :cui
mendacium confictuin ad ftabiliendam virgo,taurus,capricornus,hunc religionis
hanc ſuperſtitionem . Nomina quidem ample&tendæ avidum effici ;cui gemini ,
Deus in fcripturis impoluir fanctis qui. libra ,aquarius,hos amicos fidos, legum
buſdam myſterii ſignificandi cauſa& of. tenaces & concordiæ ſtudioſos fore ,
ficio eorum , quo iſti funduri,cúnveni- coutra cui.cancer, ſcorpius, piſces ,iis infe
entia : ſed ipli nomini Deusviin effecti- rendum amorem iniquitatis , levitatis ,
vam nullam indidit . Animantibus verò mendacii: cui Saturnicharacter, is glif
cunctis Adam nomina indidit non cens robore ; cui lovis ,amabilis , fortu
Deus. natus,ad fummos honores provehendº;
3. Par ratio eſt de annulis & figillis cui Martis,invictus:cui.Solis,opulentus;
Magicis, quantumvis præferantfpecio- cui Veneris, converſabilis , & omnium
Gillima noininaRaphaelis,Machabæo- compos votorum : Idem , cui Lune.
rum ,Salomonis, Ekzæi Zachariæ , Con Quid inulta: nulla eft imago ftellæ , cui
ſtanţini, & quorundam ſanctorum : quia non peculiarisefficacitas inhærear.Mit
bus nominibus etiam intervenit blaf to tellas ,draconis figura lætum facit ,&
phemia,dum hoſce lanctos fingunt ne- divitem ; aſtrolabii,fatidicum ; idem ( ri
fariè Magicis initiacos,item quia ſignum de ) alınizli chryſolitho inſculptærana,
crucis , quo in lignovicit ille Magnus inimicos ad pacem , ainicos ad odium
Inp. annuinerant ligillis ſuis dæmonia- impellit; cameli, dæmones cogit , & c.
Cis . hacillelib . 3. de gemmisà c. 6. ufque ad c.
ali.
LIB. I. CAP . IV. Q. 1 .

# le.Si nugabatur ,certè craſse ridet Præ . peculiarem effectum . Antecedens pro- ep. 84:
Jacum illam , unum ex Eccleſiæ cardini- bat, cum quia in artificum inſtrumentis Medioad,
bus, cui opus inſcribit:ſi ſeriò, nonha- efficit figura , utilla ,fic , vel fic operen . c.7,fol.72
beo , quiexcuſem , cum ea quæ foliusDei cur: cum quia ferrum larum ſuperaquas Ananiasd.
1.4. Cara
ſunt, infundere prophetiam , & religio- fertur , quod fi in formam aliain con- dusio.
nis ac fidei amorem , tenacitatemque & crahas, demergetur. Refpondeo, figuram devarier.
ſimilia , tribuitalinorum & liderum fi- eſſe conprincipium in motu locali , & & l.18.de
guris ? Nonnehoc ek luadere, ut reli & tis operationibus quæ per hunc motum fi- ſubtilicar.
bonis artibus, & Itudiis Ethicis,deiner- unt : ut fupt yariæ diviſionescontinui Cirvelus
gat ſehumana cucioficas in barachrum per dolabrum , per mallcym , per aſci. Segons 1.
ſuperſtitionum , & facere , ut cuique ſit am , per ferram : non veròin operatio- de vero fty
Deus apnulus ſculplus quem dextra ge- nibus, quæ fiuntper alterationem ; ne dio chri
rit ? que id probant ejus confirmaciones , Aianoc.7
S. Sed alia ex parte negotium facef- quarum etiam ultima fortaſſis falla elt.
funt Pomponat. & Cajecanus. Ille,cum vix enim ferrum in tancam latitudinem
obijcimus, pentagonos circulos,& alia queat extenuari, ut poroſum fiat, & a
hujalnodiligna aur characteres dun- quis immerſabile. Sed elto fiat , erit non
taxat eſſe qualitates quaſdam quancisa- satione figuræ ,ſed ratione quantitatis,
isciplam verò quantitatem non eſeprin . quæ re non differt ab ipla ſubſtantia
cipium operativum ; Refpondet, non elle fecundùmmultos. quæro enim , quâ fic
figuram principium operationis ,ſed sa- gurâ velit eſſe ferrum ,circulari,quadra,
men ad operationem plurimum confcr, an pentagonâr fi dicat , hac vel illa:in
re: Gic enim deformeinmateriæ figurain feramidem fore ſi alia fit formata lami
hominis animo.criſtitiam , fpeciolam ve na ; æquè tenui& lata figura: quodin
sò eidem gaudium adferre, quod fine dicium ,eft nihil operarifiguram ; ſi di
ratione ab eo dicitur, quia Magici cha. car qualiber in figura ſufficere illam ex
racteres ,nihil neq; pulchritudinis , neq; tenlionem & diductionem ferri ; certè
deformitatis notatu dignæ , aut idonez fatcatur neceſſe eſt , à figura hoc non
ad has paffiones gigniendas , habent. pendere, non minus enim differunt ex
Quod cum ipſemet videret Pomponat . Tenſio quantitatis , & figura quantitati
tandem confugicad credulitatem iisu- extenfæ impreſſa , quam albedo à fu
tentium . Verùm credulitatis non major perficieparietis dealbati. Secundò,adfert
vis eſt, quam inaginationis: de qua vide fandamentum illud tertiæ ſpeciei ima
dicta præcedenti capit. ginum, quod jam explofum eft. Tertiò ,
Cajetan. ut erat acuto ingenio & per- prætendit auctoritatem D.Tho . qua
11.2.qu. acri , ultrò etiam cominunein lenten. I fanctusDoctor.d.cap.104.conceſſe
96.2.1.1. tiam nonnullos laceſſic. a Primò ficra- cit, imagineshaſce virtutem aliquam de
Latgius.d. tiocinarur, figura , licet non fit ipfum cælo habere, quatenusſunt imagines ,
epilt. 34. principium operationis,eſt tarien com- & rem conftituunt in ſpecie artificiali.
principium . ergo , et eſt figura, habet Refpondeo D. Thomam cùm co capite
F has
DISQUISITIONUM MAGICARUM

has ſuperſtitiones impugnet , hoc tan- reale rebus numeratis ſuperadditum.fac


tum ex perſona adverſarioruri dixiſſe , tentur enim , numerum eſſe quantita
quafi dicat ; licet tibi de imaginibus id tem : quantitas verò per le nou eft ope
concederem , de characteribus tamen rativa , nifi fortè mocus localis, de quo
hoc fillum foret. Quartò lubdit : videri nunc non agitur. Denique quæcum
duruin & difficile cos omnes damnare , que de figura diximus,eadem in nume
qui talibus utuntur imaginibus. Refpon . ris locum obtinent. Numerus enim eft
deo,ftultorum effe numerum infinitum ; quantitas diſcreta , cujus , quam conti
ideò fufficere quod reverâ res fit mala , nuæ ,non poteft effemajor efficacitas.
& fuperftitiofa. Hactenus fufficiant di 3. Cur igitur(dicat aliquis) anouscli
Cta: plura ſuppeditant , qui exprofello ' mactericushominiſolet efle lethalis , &
de bacre . octimeftris partus minimè vitalis, fi nole,
CAPUT 11. aliquid momenti numerus habet :Quo-,
ad partum octimeltrem , id contingir,
Annumeris arithmeticis amtmuſicis ma- quia femen humanuin multiplex eft.
gica vis ulla infii ?
quoddam perficit fætum ſeptimo men
" patresOrthodoxi paffim de nume- fe , & tunc fæcus poft fexrum mentem
rorum connexione multa philofo- conatur exire : quod fi non reperitma
phantur : iidem tamen duntaxat in hac gnam refiftentiam , tuncvalidus exit &
proportione & connexionenumerali , robuftus; ſi verò reperit , continua illa
Rationalein quandam vim folum , & menfis pugna debilitatur , & octavo
cuin illa divina quædam myſteria con menfe debilis atque invalidus admodú
templabantur , nec ullam viin Natura, proditin lucem . Aliud ſeinen perficit
tein ,vel Magicam , numeris iplis, quâ ta fætum no no tantum meole & tung
les tribuebant. Pythagoræiverò & Pla . fæcus ante hunc menſem non conarur
tonici,putidè luperftitiofi in hac re fue exire,Coletque adeò robuftus effe, ut im
runt . pediinenta cuncta contraria, vel ei non
2. Concl . Numerus, quà numeruseft, regltant , vel per refiftentiam , quando
nullam neque naturalem , neque fuperna- mater uterum fert diyuiùs , non admo
turalem vim operandi continet. ) . Hanc dum debilitetur. VideHippocratem lb,
qui negat , philolophum negat , Andro deOitimeftri pariu , quem tutiùs bacin re
Laurentius 1.8 .hift.Anatom . 9.10 . & fequeris, quàm Academicos ad nume
probat optimè Leonard . Vairus l.2.de rorun vim fuperſtitiosèconfugientes,
falcino C.11 . & Catholici cæteri ad u- quorum dicta invenies in opere erudi
huin concedunt: præfertim , quotquot to Fabii Paulini lib.6 . Hebdomad. c.4 .
nunerum , nihil reale cfle à rebus nume- Hippocratem ſecutus idem refpondie
fatis diſtinctum contendunt,quid enim Andr. Laurentius lib.g. bift. Anaton .
operetur , quod ipluin folummodòi- cap.9. & q.30 . Annorum clinadesico .
maginarium eft : fed & ab illis conce rum ratio , ut & Criticoium dierun) ,
denda conclulio , qui volunt efle aliquid potiflimum pendec ab humorun &
com
.

LIBRI I. CAP . IV . Q. 11. 43

complexionis , quæ in hominibus ſunt, peculiari humoris cujuſque motu ;bilen


racione ac periodo quadam naturali : tertio quoq; die moveri ,pituitam quo

nam ad muſicorum numeroruin vim tidie,inelancholicum humorein quarto


confugientes Pythagoræos , & ad 4. die,Ergò bilivlosmo:bos oinnes impa
rithmeticos ad calculos reducentes ali- ribus judicari diebus , cæteros quotidie
os, aut Aſtrologorum planerariasnugas ex paribus:quia iiſdem diebus morbi ju
provocantes Aſtrologos accuratè refu- dicandi, quibus inovenrur . Hujus quo
fat And. Laurentius l.3.de criſibus, uf- tidiani , tertiani, & quartani motus caue
que ad cap.8.Fracaſtorium ,quil.decau- fam non minùs occultam eſſe , quain
lis criticorum dierum omnia rerult ad magnetis aut chatariicorum ſuntpro
motum humoris melancholici, refellit prietates. Quod denique feptenariis

idem c.9 . & 10. & poſtea tandem cap tantum perfe &tæ & ſalutares criſesperfi
13.ſuam ſententiam proponit,caulas el-. ciantur , id totum efficienti caulætti.
ſe duas, materialem & efficientem.Ma- buendum . Natura ( inquit) definitum
terialem efle quemlibet humorein no- fibi elegit tempus, quo motusfuos & crie
xiun quantitate vel qualitate peccan- ſes perfícı. Tempus illud fola experientia
tein . Efficientem eſſe duplicem ,univer- ( quam ſolam Hippocrates ſecutus, uc
falem & particularem . Univerſalem & docuit idem c.11 .) Septimodie, decimo
remotam eſſe cælum , cujus vires ferè quarto, vigefimo , perfe & tas & falutares
omnes Luna excipiat , & nobis commu- criſesfæpècontingere : Sunt igitur præfixi
dicet. Particularem & propinquam elle illi dies, à & natura ordinai.
ipíam naturam , quam Hippocrates vo 4. Cur autem feptenarium potiùs
cat calorem inſituin ,, Galenus faculta- quàm alium numerum , fibiprodeliciis e
tem corpus diſperſantem , alii temperi- ingerit natura ; Fatetur id altioris effe
em live ſpiritum vocant : quæ fic mo- contemplationis, & Theologicam red
tioncs ſuas ſtatis circuitibus perficit, dic rationem . Hoc ideo factum , quiare
quali ratione uteretur : quòd fi aliquan- rum omnium Parens & Creator Deuse
do errat , id à materiæ vitio procedit, am Natura legem impofuit. Nam & dici
cam contumacia ſúa vincentis. Itaque leptimo benedixit Deus, & eum filuis if
quod tardior vel celerior ſit criſis , id rael, tanquam celebrariſſimum commen
partim materiæ , partim efficienti cauſæ davit, feptimo die poſtabſolutam uni
tribuendum . Si enim humor fit tempe- verf iftius, quod eculis cernimus,creatio
ramento calidus, ſubſtantia tenuis, & nem , quievit ab operibusfuis, Naturam
qualitate benignus,facilius a natura do- ergò cujuſque particularem criſes ſepti
mari,celeriùs coqui, & excerni :Sicral mo quoque die perfectas moliri, nece
fus, frigidus & contumax difficilius, i- as aliò unquam aggredidie ,niſi aut im
tem a validiore natura , citiùs a debilio- a
pedita autlacellitfuerit ; & ideo pro
Te ,tardiùs coqui.Quòd autein nunc pa- pter hujuſmodi impedimenta , non
ti,nunc impari die contingat crilis, id à nunquam intercedentibus diebus feu
ſolamaterialicaula provenire, nempe intercalaribus criſes fiunt (de quo idem
egit

1
DISQUISITION
44 UM MAGICARUM
git.lib.1.à cap.13. & hoc lib.13.cap.15. quatuor quartanæ proſint ; item alia
Particularem denique hanc' cauſam ab hujuſmodria medicinis per ligamentai
illa univerſali efficiente,nempè cælimo- ſervarimalo exemiplo folitis : tale quo
tu juvari; ut fi aliquando accidat lunæ que fuerićarbitrari pilulas ſei carapotiä
feptimanas cum ſeprenariis morbis con- impari nunero plus prodeſſe ,quam pa
Currere, criſis indè ineritò fælicior faci- tis licet æquali præbeancúr quantitate.
fiorque fperetur,& hactenus tantùm à Mulici numeri vimagna pollent, nort
Galeño in lib. dediebus decretoriis A- uſnumeri , keď ur tonoran varietate ,
ftrologos juvari ,de quibus egerat Lau- & loni modulamine fuaviter animam
ientius d.lib.z.cap.7.& 8. Cur denique afficientes: qua de remox plura:Sequi
quilibet ſeptenarius ſuum habeat indi tur etiain ex dictis vanos eſte ac ſuperſti
cem , nempe quaternariưm , caulam effe tiolos, qui viin aliquam ineffe volun
communein , Phyſicis & Arithmeticis certis pſalmis : eò quod cerró numero
axioma, partes de fuis proximis cotis jữ ſint collocari, & eos credunt efficaces ,
dicare, ur cun arhitectus ex fundamen- ut proſpere cæpra legenti ſuccedant ,
to parietes ex parietibus tectum futu- vel utgravibus pericalis liberentur , ut
tum , totamque domum colligit. Sepo Plal.I.Beatus vir:quia'unitaseſt quid per
tenarii partes in quas proximè refolvi- fectum ,quaſiverò ſeptenariis & fenatis ,
tur,duas eſſe : quatuor fciliceť , & cria : & quinariis, & ternariis ſua quoque non
Sed propinquior eſt quaternarius, indi- fit perfectio. Dicuntetiam Pfal.1o. Ini
cabit ergo qứartus ſeptimum : & unde: Domino confido', felicem effè, quiade
cimus , qui ſecundæ ſeptimanæ quar- tiarius numerus eſt bonus:& quia cen
tus eſt, decimum quartum ; & deciinus tenarius ex decies decern conflatur , i
qui tertiæ ſeptimanæ quartus eſt, vige- deờadhuc feliciorem effe centelinur
fimum . Quin etiam quartus dies repri- Pſalmum , Mifericordiam , & iudiciúm .
manä'medius eft, parique cum extreinis Refelluntur, quia derrarius, aut ćendes
pingitur focietate, undefit;ut ſi primus tiarius , quatenus numieti funt,bonitas
diesmorbum diſcutere aggrediatur, ci tem realem nullam habent: Nam nec
finem quartus imponat : Siprimus nihil Phyſicain , Aec ethicain bonitatem ha
tentet , fed quarcus morbuir indicare bent , ſed artificiofam tantùm abima
aggrediatur, leptimus finem imponat. ) ginatione numerantis procedentem ,
Hactenus ille Regis Chriſtianiffimi quæ non obtinet ullam in corpora , feu
Medicus . rés quæ' numerantur , efficacitatem .
Ex dictis fequitur,li quos Pentaphyl- Deinde in Hebræo fonte alius ordo
li herba effectus habeat , non ipli qui- Pſalmorum , quam in verſione Latina :
nario; ſed ſubſtantiæ foliorum ,tribuens ergo qui Pfalmus felix eft fecundùm
dos. Superſtitiofum autemelle ,quodü : Latinai , infelixerit fecundùm fonrema
num ejus folium ephemerain , tria ter- Hebræum , quod eft dictü abſurdiffi
tianam , quatuor quartanam ſanent, i mum : vel, dicenti. Hebraice unus etit
1
dem quod heliotropii grana tria tertianæ, felix,& dicenti Latinèalius: quod æquè
tidico
LIBRI I. CAP . IV . Q. II. 45
tidiculum . Meritd igitur hos numera- dicam graviùs , inconſideratè retulit:
rios Pfalmifticos damnar Ciruelus Da- Vide D.Hieron ,apolog.pro libris con
ronienſisp.3.de fuperftitionib.c.6.in fine. tra Jovinianum ſub finem , & deprehen
6. Cæterùm fraus & dolas Magorum desmeritò hæc à Medicis; & ab Hiero
sumerarioram ex eo quoque depre- nýmo, Origenem , Tertullianum , Cy
henditur, quod Archimagas ex Proclo prianuinque citari. Quibus hoc Petrus
tradidit : non agere iplos de numcro Gregor. impegir.
fengibili & materiali, ſed de formali ( ur 8. Videndam etiam ne quid vanæ ſu
vocant) & rationali. Erenim ratio for perſtitionis haurias ex libro Fabii Paulia
malis numeri' nihil eft aliud quàm illud ni de numero Septenario : nam quæ ille,
ipſum , quo plura individua , pluraſunt non tamex ſua , quam Placonicoruin
& ab unitate recedunt, quod live lit pu- fententia ,plurimarerulic, ea Catholicæ
fanèg tio , five quid politivum , certè Theologiæ parum funt confentanea,ut
nihil ad opcrandum efficax individuis quod illimuſicis numerisMagicam viin
adjungit. Ninirum nebulones , lub faris aperte cribuerunt :) Nam qux de
hac voce formalis numeris aliquid oc- vi mulices commenti Poetæ , illa Plato
culunt, quod ad ipſam dæmonis ex pa. nici in Numeroruin , quà numeri
co operationem pertineat. Confirma- virtutem tranftulerant. Seripferunt de
tur hæc conjectura vehementer', quia Orphci muſica ; illam dæmonibusbru
prifci hæreticis qui numeris molium tis, faxis,arboribus imperaffe. Sic enim
tribuerunt , de inagia iidem convicti Ovidius de arboribus,
non femel fuerunt, De Balilidianis id
el.10.28 Irenæus prodit a, poft quem cäteri byi gud poſi quam parterefedit
Terrol dem de Marco conſtat vetuftiflimo illo Dis genitus vates, filsfonantiamo
de præſc. hæretico c , & de Gnolícis omnibus.d vit:
1.46 Epi 7. Cautè igitur legenda,quæ de effi Umbraloco venit ; non Channis abfuit
prad. hzo arbor .
tel.:4 . & càcia imparis numeri,majore,quàm pa
thi. riss congetit , nec ſatis digerit, Petrus Non riemus Eliadum non frondebus
į Ircozus Gregorius in Syntaxi artis mirabilis e : ecklesatis
1.1.0.12. qui,qüod eam ſententiam tribuit ortho Nec rilie molles , nec fagus & innu
4 lreozus doxis Patribus D. Hieronýmo &Cy ba laurus.
lib.3.C.174
priano , magnam illis injuriam facit. Vos quoque flexibiles hedera voniftiss
Chibits.c. '
10. cumqu e loca eorum nulla citet, merito & unà .
is
vanitat in ea re arguitur , duin quod Pampinea vites, & amilla vitibusula
Partes de imparis núineri myſteriis , mi, Bc.
(quodůnitas,& Trinitas in Sacroſancta Metamorph.libr.10. & SenccaHerc.
cernantur Trinitate ) & præſtaritiâ dilles" Fur addit dæmnombus, feris , & faxis, &
font: hoc ille, ad neſcio quan viin Phy- ' fluviis.
ficam ,cum Agrippa Mago & hæretico, Queſilvas, & aquas, Saxaque iraxt
gaemPactibus teſtem adjungit,ne quid i Al
F 3 Ars
DISQUISITIONUM MAGICARUM
Ars, qu & prebuerar fluminibusmoras: inveſtiganda. Inprimis arbitror,diltiat
Adcujus fonitum conftiterant fere, guendum inter modos muſicos , & lu
Mulcet non folitis vocibus inferos. ; lurros , magicos, ſeu mala carmina : his
entos addit Horatius . nullain viin ineffe naturalem , fed de
Onde vocalem temerè infecule monein ex pacto ſerpentes ſoporare
Orphea filva: urnas diffringere, & quæ talia , facere: il
Arte materna rapidos morantem , lis vim phyſicani ineſſe. Ut verò intelli
Fluminum lapfus , felereſque ventos, gumus, quæ & quanta in lit,rurfus di
Demanibus , & dæmonibus idem tra- itinguendum inter ea , quæ senſu prædi
didere Virgilius 4.Georg .& 6.Æneid . ta, & quæ fenſus expercia ,nain nihil du
Ovid , Seneca, Horatius , Propertius,& bito animaliale vtu audicus prædicas ,
hæc breviter coinplexus Manilius , ad- muſicis inodis capi poffe , & eatenus
finxit de lideribus. admiſerim , quæ demirismutices effects
At lyra diduétus per cælum cornibºsnter bus adferant prædicti Poetæ , & , utipfe
Sidera confpicitur, qua quondam cepe- ait ,fenilem recitansfabulam . Martianus
rat Orpheus. Capella li.de Muſica. Nam quod Fabius
Omne quod attigeratcantu; Manefque Paulinus ea vultulteriùsobtinere, non
per ipfos. credo : Sed in iis , quæ ad animantia au .
Fecit iter domaitque infernas carmine cira pertinent,veriſimiliafateor ; ut &
leges. in Ealebii verbis de laudibus Conftantini;
Huic fimilis honos , fimilifque poten- quæ verò ad inſenſibilia,rejicula & ridi
tia caufa: cula puto,, & de faxis & filvis, &c. Et
Tunc fi'vas, & faxa trahens, nuncfi- ideò argumento Plutarchi in Sympoſ. &
dera ducit,
Solinica.7. Polihiſt.quo ab Arionis Del
Et rapit immenfum mundirevolubilis phine , ad Megarenſes vel Thebanos
orbem . muros argumentantur , non aſſentior,
Ecce ut vim inulci nuineri porrigant in capi carmine fera potuit , faxa non po
aquain ,aerein ,terram ,cælum ,fidera, & tuêre. Nihilominus cenſet vir ille do
inferos. Sed & illud invenio apud Pli . ctus,diſputandiſalcem ( ut ait) gratiâ o
niam de cantu ; Figlınarum opera multi ſtendi poſle , hanc attractionem lilva
rumpi creduni ialımodo, & de ſerpen- rum & faxorum veram fuiſſe : Sed po
ribus contrahi Mufarum cantu , etiam in ftea fol .184.proteſtatur, fe quæ ad pro
nocturna quiete, libr.28.6. 22 . banduin affort omnia,ex Platonicorum
10.Cujus rei,quamvisnoſter amicus, ſoluminodò mente afferere; nec aſſen
dere licteraria , ur qui optimèmeritus, tiri , niſi quatenus cum ſacrolanctæ Ec
credat rationem non quærendam , ſed clelix fanctionibus conſentiunt. Pru
elle anilem quandam veterum opinio- denter hoc & caurè , libi : melius etiain
nem : tamen , quia de ſerpentum incan aliis caviſſet , lipoftquam Poetarum il
tione nonnulla in S. $. mentio eſt,ut o- la & Platonicoruin deliria , taun dia
ftendam lib.feq. videtur ratio diligenter ligenter & callidè aliquot capitibus pro
poluerat;
LIBRI I. CAP. IV . QUÆST. II. 47

pofuerat; cenfuram fingulis feu anti non eſt ſenſu corporeo perceptibilis, ſed
dotun ex Catholicæ Theologiæ apo- animo tantùm ac mente ; cujus qui
theca appofuiffet, ne phaleratis illis di- ſaxa & arbores expertes eſſe neget, cau
&is minus eruditi decipiantur. Non tesipfe fit profectò & caudex. Deinde,
fecit ille , quare nonnullum pretium o- ait , inferiora omnia fubjęła effe planetis,
peræ futurum > fi coner præſtare e à ftellis vim accipere , quod , quia
quod ab inſtituto noſtro miniinè alie- nimis indefinitè, & univerſim di & um,
num arbitror : ſtrictim tamen & indi- certè negamus, probat experimento
cando , quid in ejus arguinentis lectori forum & herbarum ; quæ ad Lunæ in
cavenduin . crementa & Solis converſiones inu .
11. Primum cap.s.cicat Poetas, & quos tantur , moventur , creſcunt, marcel
cicavi Scriptores Ethnicos ; quibus qua- cunt; animalium quoque quæ liderum
tenus credendum ,non repeto .Nec Nic naturas ſequuntur;& lapidum , quorum
colai Vicentini muſici verba pertinent eadem lex eſt,utHeliotropii , qui Solem
ad tabuloſa illa de Amphione & Or- imitatur,Selenitis quiLunam ,Heliofeli
pheo; ſed'ad veros effectus,quos vete ni qui utrumque lidus, inagnetis quicya
res memorârunt ;nec Steuchus Eugubi- noluræ. Quæ tamen omnnia dicimusad
nus in Pfal.67. initio aliud adfert , quá quaſdam qualitates, iis rebus inſitas;re
nudam fabulæ Threiciæ commemora ferenda, nam fi non pendet hoc à pecue
tionem . Hæc quo ad auctoritates ab eo liari natura lapidum , animaliuin , frutia
citatas ſufficient. cap. 6. 7. modos cum horum , li hoc totum oritur à lub
proponit omnino feptem , quibus hæc jectione illa inferiorum corporum ad
mira Orpheus facere potuerit ; quos ſtellas; cur non cæteræ herbæ , anima
priuſquam diſcutiamus, illud mihilpe- lia ,lapides idein perpetiuntur ? ſed pere
to neminem fore , qui non concedat: git, & admirandos fyrapathiæ & an
Aon qui probat fieri potuiſſe , eum tipathiæ memorat effectus, & conten
continuò id factum evincere, quid; qui dic eos indenaſci , quod omnes res na
ſe demonſtraturum id pollicitus , ne.turalesa ftellarum radiis illis dicatis, pe
probabiliter quidem ( aut fallor ma culiari charactere virtutis earum partia
gnoperè) id fieri poſle probavit,niſi ul- cipe inſigniantur , & fuperiora cor
cimâ tatione , qua'ad inulices vim nihil pora in hæc inferiora vires fuas infun
omninò facit. dant : cogor repetere nonnulla exc.4 .
12. Et principio fundamentum locat 9. 1. & leviter iteruin delibire . fateor
omnium modorum , quod eſt hujul- cælorum orbes & aftra nonnihil influe
modi.movetur cælum harmonia , po ere virium in res ipferiores ; ſed non
verùm pro
wiffimum ipfi planeta.quid ficum Ariſto- quidvis promiſiuè cuivis
tele id negem ? nonne delebitur tota natura ſubſtantiæ live effentiæ cujuſ
ædificii delineatio ? agam benigniùs que rei , aptè & diverfimode, & præte
elto. quid cum : hæc Harmonia ( ipfo rca pro diſpoſitione quoque quali
Proclô & Placonicis aliis teftantibus ) catum , & conditione , lingulorum in ,
divi.
48 DISQUISITIONUM MAGICARUM.
dividuorum. Sic cnim,non adamas,ſed ma luimis omnibus velit ineſle ; ſed
magnes convertitur ; non ad Orientis quædam quibuſdam : nempè iis, quo
vicinioraſigna, ſed adArcton . Sicyno- rum formæ fpecifica idonex ſunt , ad
fura influit in magnetem quiainferior, ſuminorum influxus recipiendos : quz
cur non in ferrum , plumbum , aut alios conditio, inſenſibilisiſtis deelt. Unuseft
lapides ? Deindè multò præſtantiocis eft ac ſolus Deus, in quo uno.cætera omnia -
efficaciæ , vim attrahendi cribuere alce. excellenti quâdain eminentique ſunt di
si: quam ipſum illud attrahere ad le;ver- gnitate: ipfe folus eſtharmonia fui, &
bi gratia , efficaciore influxu indigeret univerfi : & hoc ſenſu foluinmodò ve
cynolura, ad danduin magneti vien fer- rum eft , spuonavguyłXawid war, har
ruin alliciendi, quàin ad attrahendum moniam univerſa continere : quia vide
iplom magnetem . Nec ſequitur , ma- licet Deus omnia in numero, pondere ,
gnes attrahit fertum , & magnes actra- & menfura diſpoſuit. Quod ulteriùs
hicur à cynoſura :ergò magnes viin ter- Anton. Mizaldus cetendetit lib. de bar
cum accrahendiaccepit inAuxu cynoſu- monia cæli es terra ; factum ab eo . ncc
læ . Quæ potelt elle canta vis efficaciæ piè , nec.philoſophicè. Quod Macro
liderum , ac in res adeò differentes fpe- bius aſſerit , Muſicâ capi omne quodžio
cieac genere; ventos , Aluvios,montes, vi: idq de inulica ſoni corporei & ve
Gilvas, laxa,demones;muſicum ſonum si loquiinur : non niſi de ills creacis ve
faciant efficaciter hæc omnia imperio rum eft , quæ {erſu audicus verè prædi
quodam operantem ? quo pacto idem ca ſunt :fi de muſica capias inecapho
fonus unius cytharæram diverſa potu- sica vel imaginaria aut fpeculativa illa ,
it attrahere ? fruſtrà contigias ad tym . quæ in nuda quadam proportione
pathias & antipathias : nam b.e non quantitativa poſita eſt; nihil ad Diony
defluunt ex lideribus, non defluuntur dium, quod ajunta nam ſaxa , & filvas
ab orbibus cæleftibus , ſed iplas terum talis muſica,non niſi imaginariè & me
differentias & ſpecificas formas confes scaphoricè duxerit. Mundi anima qua
quuntur. Ac quæ de peculiari illo.che- dam , animari vivere quacumque in
ractere aſtrorum Platonici jactitant;ca mundo funt,eſt merum figmentum Gen
Theologi( hoc eſt Philoſophi Chriſtia- tilium Philolophorum in Theologo
ni ) ut commentitia , & de Juperſtitio . sum ſcholis jain pridem damnatum :
ne veheinenter {uſpecta , jam pridem cùm nulla fic mundi aniına ſegregata a
exploſerunt. Nos ergò jubeanius illa formis lubſtantialibus rerum ſingula
valere , quia Catholici ſumus, quia ſu- rum . Si laxa viva luni, ut voluêre poft
perfticionem deteſtamur. Quæ addit, Thaletein & Timæum Philoponus lib .
majoris momenti non ſunt. Nec enim I. de anima & alii , & mulris Paulinus
naturalis Magia , cùm vult fummis in. cap.6.nititur probare ; vivunt animâ
fima ineffe , & in imis laterefumma,tam propriâ , , non communi ; & propriâ,
confulum chaos voluit inducere , ut quali vivæ funt arbores , vegetante
cunctis imis omnia ſuinma, & cunctai- duntaxat , non ſenſitivâ: nec aliud vel
Hip
LIBRI I. CAP . IV. QUÆST. II. 42

Hippocratis lib. de natura pueri, vel Plo Dux Styriæ , Carinthiæ , & c.'Ferdinan
cini 4. Exnead. 4. arguinentis probatur. dus Caroli F. Ferdinandi N.imajoribus
Quale verò illud , & an Eccleſiz tole . fuis religionis zelo & virtute dignil
randum : ftellas viju & rationepræditas, Gimus , poflider. Ignis agit in ſulphur &
quod dicitur fol. 198. cujus dogmatis in eſcam , non in alia , quia alia carent
falfiras erronea do Stillimèab Eſpencão diſpoſitionibus ad fubitam inflamma.
libr. de animatione cælorum antèmultos cionem requifitis. Specula reddunt i
annos fuit demonſtrata. Atlapides va- magines ſola ſuperficieipolitura diapha
rii varièàftellarum radiis moventur : ut pa &
, ſplendida æqualitate , per con
· feleniles, qui non ſolum figura & colo- gruam incruſtationem rerminata . Echo
ribus lunain jinicatur , ſed etiain mocu : folâ vocis repercuſſione reſultat: & hæc
illain enim uſque ſublequitur, vel po- ' omnia promiſcuè obtinent,quovis pla
ciùs cum illa circumfertur : ut magnes, netâ , aut ſidere dominante. Quod &
qui vim quoque motum aliis tradendi in magnete, androdamante , pantau

& in alios transferendi accepit; ut par . ra , & aliis lapidibusdeprehendas. Un-'.


ſed å
taura, lapis ab Apollonio iavencus, qui de patet non àcæleſti corpore s
cæterosiple lapides trahit ; ut androda. propria ( quod cogor ſæpiùs repetere ,
mas, quiargentum , æs , & ferrum ; ut quia adverſarii eadem fæpiusinculcant )
Lapus ille Cyzici fugitivus , quem Argo . forma & ſpecie hanc vim hiſce gemmis
nautæ pro anchora uli ibi reliquerant, inditam cælo nihil largiente , præter
& Cyzicæniè Pritanæo fæpè profugum communein ſuum & ordinarium influ
plumbo fixerunt : ut automata varia xum : atque ita ſelenites propter occul
Boetii & aliorum · quæ motum hunc tam aliquam qualitatem , à ſpecifica dif
acceperea radiis Giderum lete in loca ferentia ejus manantem , admirandas
& corpora ifta inferiora penetrantium , illas mutationes colorum & motus edit;
& in ea agentium : ſicut etiain objecta i- , eò quod qualitas illa lunaribus qualita
mago in ſpeculare vitrum , & paries in tibus amicâ quadam naturæ limilitudi .
vocem reflectendain , & ignis in fulphur ne , & ( ut lic loquar ) amoris phyſici
atqueeſcam . Hæc ille : quæ mne à ſen- vinculo, colligetur. Nec mirum nos has
tentia nequeunedimovete. Nam fine qualitates explicare non poſſe ; quia ipſi
neceſſitate ulla hi radü conftituuntur , fontes earum , neinpè differentiæ fpe
quos alias refutavimus. Automata illa, cificæ , nos latent . Ponendas tamen dif
cùm fint artificiola , ab artificio huma- ferentia ſpecifica convincit.Nam diver
no per certa quædam inftrumenta ma la ſpecies diverſas diſpoſitiones natura
thematicis fulca proportionibus, tendi- les requirit : & medicis experimento
culis,.rotulis, & c. vim acceperunt, non compertum eſt , quædam ſe totis hoc
à dellis, & ab intrinſeco,non extrinfecus differentiæ lpecificæ ſeu formæ ratione;
pariebantur , & movebantur,ut cernere quædam non nifi unâ aliquâ qualitate ad
eftin illo B.Franciſco , & aliis nonnul- cercos effectus idonea reperiri , & quæ
lis, quæ Sereniſſimus Archidux Auftriæ , G talia ,
TIONUM M
So DISQUISI MAGICARU

talia, illa quovis tempore vimillam apra legendarum , an miſcendarum , au


Aata ſunt exercere, nec opus eſt expecta- utroque ? fi utroque , annus Platoni
fc , dum iſtud vel illud altrum domine- cusille magnus elt exfpectandas
tur . interea virtus herbarum emarceſcer .
Vanitas commenti hujus Platonici Si legendarum ; atqui quando miſce
adhuc clariùs eluceſcit , Gmodum ip- buntur , forserit in Auxuscontrarius : fi
fum , quem ex refutatis hiſce argumen- miſcendarum ; non uno die , fed fæpe
tis eliciunt, preſsiùsconſideres : hunc ita mulcis hæc commiſtio fit , deindè qui
expreſſum habes.fol. centefimo' nonage- fieri poteft , ut cum tanca lit diverfitas,
fimofeptimo. Quemadmodum ex certa immò & contrariæ quandoque quali
herbarum & vaporum commiftione e rates herbarum mifcendarum , uous &
compoſitione, per artemmedicam afrono- idem cæli influxus uno tempore
micamque confeita , conflarur communis idem tribuat ſingalis, quod fingula se
guadam forma velut harmonia , fiderum quirunt, & quod conveniat univerfis ?
muneribus s gnaſi doteornata ; ut in the. Iten communi illa forma eft chymæra
riaca,que mirificam habere vim exiftimac tancam Platonica , & quoddam ensraa
tur, adverfus adventantem fenecturem at- tionis, nuſquam fubfiftens , vel exiftens,
que venenum , tribus in ea pariter conſenti. ut etiam prima illis vis coeleftis depen
entibus virtutibus , cæleftiſctlicet , per arti. dens à certa dieram , & menfium , &
ficium oportune admixtionis accerſita ; al annoram obſervatione fuperftitiofá.
tera item cælefti ,fed partibuseius natura- Hanc denique vim volant commiſceri
liter infita ; tertia demum elementari. vircuci primæ cælo devocatæ ( none vi
Sic ex tonis , primò quidem ad fide- deris sector, tibi audire titus magicos
rum normam dele&tis , deinde ad corum Nume de Jove Elicio , & fimilibus :
met exemplar convenientians inter fé fed pergunt;ad devocandum aurem ,effé
compofitis , communis quafi quadam hare neceſſe cognitione convenienciæ cono
monia forma colligitur & in ea cæleftisce tum cum regulis , ad hanc cognitionen
tiam vis ſuboritur :cæleft illa huic fimiliter tefte Ficino , tres regulas affronsomos
temperate reſpondentiharmonie , que vir- præſcribere. Prima eß ,indagare , quas
tus cælitùs devocata poffit animos flecte- in fe vires habeat & quos effectus ex ſe
ve , delinite , ad iram impellere , cohibe- produca quælibet ftella, ſidus, & alpes
regue . ) & tus , & quæ horum quodque ferat, &
In quibus verbis congeriem quandã quas auferat : & in lonisatque verbo
video falfarum fuppofitionum . 1.Quod cum ſignificationibus hæc cuncta infe
per aſtrologicas obſervationes valcrenda ; reijcere oportere quæ auferant ,
theriacain & cætera medicamenra com & ea muficum dereftari, probare verò ,
poni , adınifceri , quæro quo tem quæ feranr. Secunda eſt conſiderare quæ
pore pharmacopæo ficaftrorum iſte fi ftella, cui loco vel rei , vel homini
tus confiderandus , an herbarum lc maximè dominetur ; & obfervare
quam
LIBRI I. CAP . IV . QUÆST. II. SI

qualibus paflimfonis atque cantibus illi verè & re ipla faxa , & filvas trahere
homines utantur, & ex quo genere har- cuin animantibus ad cytharæ modulos
moniæ quælibet ex natura res fit con- potuiffe: Sed qui iſti modi: Primus eſt ,
{ticuta (id eft, quâ proportione , & id fieri potuille viipsâ muſices cælorú ,
quomodo. ) ut ipſe limles quaſdam ut dixi,inAuxum elicierite , deducente,
muſicus adhibeat , una cum ſignifica- attrahente .) Hicmoduş nititur duabus
tionibus quifideribus iiſdem ſtudet ex falfis hypotheſibus : ſcilicet eſſe quan
ponere. dam mundi animam ', harmonicis nu
Tertia eft regula , aniinadverterefs- meriscompoſitam , res ſingulas perva
tus aſpectuſqueftellarum quocidianos , dentem , quæ ipulico concentu dele
& lub his explorare ad quales potiffi- ctetur ; item cælum & fidera eſſe ani
mum ſermones , cantus, motus , falcus, mata.anima rationis compote , & quæ
mores, actusincitari homines, & res fin- ira concitetur , & voce ſonora demul.
gulæ ad quos effectus ſoleant; yt fimilia ceatur. quæ cuncta à Theologis iin
pro virili in cantibus adhibeat, & imite probari , ipfemet Paulinus fatetur.
tur cælo fimili placituris , lumilemque Secundus eft , hac virtute præditum eſſe
fufcepturis influxum : Hactenus illi: canum , non ſoni tancùm ratione , fed
quæ omnianos , utfucilja & magiæ ve ex occulta quoque vi verborum , qua
titæ quædain tegmina & involucra, re- coeleftem illam vim detrahide ſuperna
ijcinus , cap . 3. quaff. 1. cap . $ fedepoffe cenfent: & confirmat pro
quafl. 1. & , quoad verba ila fig- digiiplemis verborum aliis effectibus ,
nificantia rei rejicienus nox feq. quæ quæ omnia prudenter Paulinus ex
fione. Prima regula illis fallis funda- Theologorum præfcripto ad dæmo
mentis innititur, & obſervationem exi Aum fraudes referenda non difitetur .
git , cui adipiſcendæ nullius hominis vi. fol. 204.8206 . Tertius elt dependens
ta , ſed neccornicis ſæcula , fufficiant, ex illa aſtrologica obſervatione , cui
quæ etiam eft in ſe incertiſlima. Secun- Prolomæus & Albumazar , & limiles
da non eſt expers erroris & hærelis , plurimum tribuêre : hunc quoque Pau .
cenfentium aſtra hominibusdominari , Jinus fol.207. Magicæ annamerat ; ad
de qua differemus ( Deo dante ) lib. ze dere debuit , illicitæ & dæmoniacæ , nc
difputationum contra div'nationem aftro- quis de naturali accipiat , Quartus indè
logicam . Tertia , quoad res fenſus ex- petitur , quod proportiones numero
pertes , cantu aut voce movendas , ut rum vim habeant fimilem figuris : figu
docui ridicula & indigna Philoſophis rarum verò cettis lineis & punctis con
eft cenfenda. formatarum admiranda fit efficacia : &
13. Cum ergò talia fint Platonico- quia lyra Orphei, ad coeleſtis lyræ figu
rum fundamenta ,non obſcurum eft ali- rain fuerit conformata. Sed hanc ra
quid videntibus , quàm folidè & pru- tionem :& Platonicorum de figurarum
denter arenæ inædificentur feptem illi virtute deliramentm ,
modi , quibus cap.7.alferit , Crpheum cum Theologis nugas & fomnia elſe
G 2 credit
TIONUM M
52 DISQUISI MAGICARU

credit, & addit Conciliis ac Pontificum reas , nec arbores tantùın ,ſed & qualia
decretis effe prohibitum hujuſmodiſtu- cunque faxa & marmora, rupes ipſas &
dium . Ego refutavi.d.c. 1.9 . 4. Quin- vaftos montes, Offam ,Rhodopen ,&c.
tus modus, eſt pecitus à vi quadam exi- animalia quoque , non docilia modò , ut
mia naturæ , quâ id foli Orpheo ,velcum funt elephas , ac delphin , & cervi : fed
paucis , erat conceffum ; per quandam feras maximè efferas ac ftolidas , cujuf
Tympathiæ rationein illi cum rebus-o- que ſpeciei. Sextus modus tradit admix
mnibus : per quaſdain individuas con tionem artificiofam & naturalem ele
ditiones ad hoc apras ;indicam :ut vide imentorum . Verum hæc etſi mirifica
mus rebus innumeris a natura quaſdain quandoque perficiae , in quæſtione cam
virtutes mirificas infitas , quaruin plori- men , dequa nunc agimus , eft fuper
ma exempla idem accumulat Paulinus fua . Nam hic nulla naturalis elemento
À fol.210. fed mifcet vera falfis,comper- rum admixtio intervenit; fed nuda per
ta incompertis : iis quæ in SS . legimus, fonum cytharæ ac ris verberatio , quz
quæ apud Poetas leguntur': & quæ di- res inanimas non poreſt attrahere, nec
vino facta miraculo , is quæ naturali vi ſenſus auriuin expertia demulcere. Na
perficiuntur. Quid enim cum natura curalis elementorum in cantu admix
commune robori Samfonis ? aut quæ tionisnihilreperio : ſed ſolam illam ima :
virtus illa nacuralis comæ vel capillisin- ginolam triplicis generis virium.com
fita ? nec ulla vi naturali Franciæ Reges mixtionem , quam effe nnllam oſtendio
ftruinains fanant contacto : nec alina Septimus modus eſt vis attractiva qua
Balaam loquens , nec campana Vilillz , dam falcinatrix led inagica : quam càm
nec piſciculi cænobii Mauriciani inter Plotinus d. libr. 4. fieri velit, vel ex og
naturæ admiranda debuerant numera- eulcis quibuſdam qualitatibus rerum vel
ti:nec veriſunile ett Orpheo vim illam figuris velcantu vel deſiderio feu inagi
attractivam lapidum ac Glvarum à na natione; ſecundum & tertium inoduin
tura datam . Nam exemplorum , quæ jam rejecimus : quartum quoque , qua
phyſicâ ratione conftant , & ab eo te- tribuit iinaginationi virtutem efficacem
beruntur omnia fic vim exferunt in unius in longe abinaginante diftantia ; fed &
tintum fpeciei materiain , ut in alteri- primuin refutavi,oftendens nullam dari
us nihil tale queant. Magnes ferrum at- pofſe phyſicam qualitatein occultan •
rahit non agriminorein molem , Ten- quæ tam diverfæ (peciei, inò & generis
tiritas crocodili fugiunt , non alpides ses fimul eodé inodo quear operari,cùní
aut hippopotamiz lupini tergoris tym- ideā ſit neceſſe facere per modú cauſa ,
panum in agninæ pellis tympanum va non primariæ feu univerſalis, fed lecuno.
let , non in vitulinæ , Gallicantum for- dariæ & particularis.Nec enim ulla qua
midat leo , non vulpes, & fie de cæteris bras ineft fingulari ulli rei fingulati , qua
dicendum.AtOrpheum cenfene iſtivim fingularis eft,quin ad difpofitionesindia
habuiffe deducendi cantu non tantun viduas pertineat, & ab iplis dimanet ; &
1
quercusſed ones omninò fpecies arbo . proinde non nifi effectum particularen
& Gbi
LIBRI I. CAP . IV Q. II. 53
& fibi proportionatuin poreſt produ- unquamtenerentur dolore; quod fieveni
cere. at,ut tibicines tantillum conguieſeant, ac
Reſtar ergò , illa que de inanimato.
inanimato interponant, non multo poft tempore inter
rum attractione feruntur , effe velfabu- ram concidunt, &ad priſtinos redeunt
lofa , vel demoniace operationis, ut ve languores, nifi tamdiu indeficiente fonitu
rillime judicavit Pauſanias libr.6 . Nam faluant, atque'tripudient, donec veneni vi .
Orpheuin magum infignem fuiſſe, mne ruspartim infenfibiliter per cutismeaius,
mini me apud Suidam legere. partim perfudorem exeat & difcutiatur.
Addamus inuſices effectum alium Obid igitur tibicines ſtependio condesa
mirabilern , Tarantulam vocant , infe cuntur , alternatimque mutantur , ut abf
cum ab urbe Tarento Apuliæ , ubi fre- qne ulla fonitus intermiſſione, tamdiu tria
quens ejus duo ſunt genera , quæ viden- pudiene demerfi, quonſque penitus curati:
tur Buſtamantius in libro de animantibus cum tamen dum hæc aguntur, fint,quian ,
facre Scriptura & aliinon lacis diſcerne- tidous cos corroborent, nimirum theriaca
re.Unumejtex genere lacertarum ,quod mithridatio, ac alus que venenoforum
Atellio vocari poteft , Salmanquefam morfibusadverfantur.) Hæcille, quibus
vocant Hiſpani, de quo non loquimur addendum videri inuficam juvare,quia
modò : alteruin eſt ex genere aranco melancholicos & lymphaticos affectus
rur,feu phalangiorum ,Hiſpaniæ ( quod venenuin illud inſetit , ſi ad hocaptum
ſciam ) ignotum ; huic peculiare eft , nacta humorem corporis: & ideòmu
quod ex Mathiolo in Dioſcoridem libr. lica,quod S.S.profitetur, lætitiam in a
2.cap.57. referain . Vagatur æltate in nimo gignente, pellicur noxa contraria .
cainpis, & proferpitex terræ cavernulis, Confirmatur: quia non quivis moduli
& icit mellores", quorum crura ocreis quibuſvisadmorſis, ſed certi certispro
non munita . idialii perpetuò canunt, funt. Unde natum , ut quidam hoc non
alii rident, alii plorant, alii (alcant , alii perpendentes , qui in eesinciderant,
clamitant, aliiduemiunt, alii vigilus af- quibus congrua modulatio non adhi
ficiuntur, alii vomitionibus laborant, a bebatur , hanc experientiam aufi fue
lii (udant, alii tremebundi fiant, alii pa- rint negare lippis & conſoribusnotiſſi
voribus infeſtantur ; alii alia patiuntur mam . Audivi, quiadderent; ſi quæ
incommoda, fiuntque phreneticis , lym- pupugerat tarantula , etiam in alio loco
phaticis , ac maniacis finiles.Sed mirum moreretur , confeftim morbo liberari
( addit Marchiolus ) ceriè , quam facilè ictum ab ea: quod fi verum , admirau :
hujusce veneni vis muſica mulceatur. dum ſanè eſt hujus veneni miraculuin :
Quandoquidem , mi equidem atietari de cujus cauſa mihinon liquet , quæ e
poljim , anlitis lyricis inſtrumentis, velti. Dim dependentia veneni tam remoti à
biarum fono ,primo ſtarim occurfu à lan ſuamarriceliu fonte ? aut quæ
gnoribus cefant, & in medium tripudia hæcoperațio in tain
re Esfaltare incipiunt , tamque din rem diſtans ?
profequuntur , ac fi faniefent , & wille
Ġ 3
QUÆ
$4 DISQU MAGIC
ISITI ARUM
ONUM
QUÆSTIO 111. racula ab hominibus,hanc docuere Jo- itlosvelác

An verbis , & incantationibus vis feph Carnitof . & Recanach, & alii.Hæc excuſate
eſt Cabala merè blafphema & Magica. dicendo,
infil morbos fanandi, aut Verùm hi omnes adverfis fundamentis loqui de
mirifica perficiendi. verbis,ut
nituntur. Quidam impiè negát non cu- Sune pa& o
# l.3 . & 5. . Idetur Origenes a nonimmu- rádum ,hifce rebus dæmonum opera in- nixa :fed
courra .
Cellum . V nis ab errore terveniar,necne(ut Paracelſus) qui pro-, hocforet
Serenas quidain Medici valdè (uperſticiofi.Q . inde fatis indicant ea naturaliter non improprie
ib. de re- Serenusb,& Aetius,& alii. Conacur perfici:& hoc dicerehæreticum eft.Alii vin verbis
med . Ac. Trallianus etiam Galeno adicribere: ( ut,quos citavi,Medici,& Plinins) folis
cius l. 8. C. confentiunt Arabes ferè omnes Caba- adhærent experimentis, & quæ fieri vi- quæ oon
axiis,fed
s . O & avi
apus in liſtæ, & recentiores Judæi; Magiquo- dent, leviter nimis illisipfis , quæ cer. cx pacto
Baporiſtis que omnes cum Agrippa & Paracello: nuntadhiberi, mediis affcribunt,deüs convencu,
Marcel.& Pliniusc, & cum eo recentioresquidain quænon videne nihil cogitantes, Plato & quidem
per dæ .
Trallianus d, quiPlatoni nimis addicti. Item Ca- nici quoque Phyſiologiæ minus addi- modem
paſſim . DUIPA
baliftæ quarti ordinis. Nam ut hoc ei, Magicisautem nugis nimis creduli
abicusia obiter dicam , tot eorum funt ordines; facilè pro naturalibusfuperftitiofa
mul- nwt.
Poſition. Primuseorum , qui ſequuntur tradicio ta receperunt.
Magicis. nem R.Rambani SuperGenehm , de 2. Contra hos omnes hanc ftatuimus
Ficip . 1.de
vita ita . quinquaginta portis intelligencia . Se- Conclufionem : Nulla vocabulavimba.
diolor, cundus,qui fequuntur Abraham à ve bent naturalem vulnera vel morbos fa
Pompona neris, qui in libro fuo de creatione nandi, vel noxas altasdepellendi.Dixi .
& c.exl. mundi ponit triginta duas ſemicas fa- . Nulla ( negans de quovis verborun
C.etiam
Grilland. pientiæ, quas ainplexi R.Ilaac , & Jacob genere) five ore prolata , five fcripto
Cohen. In his duobus nihil deprehen- comprehenſa : live ſola & incomplexa
de fortil.
9.8 .& Per. do Magicum , fed folas nugas. Tertius ( ut vocant) Give complexa, & in propo
de Loyer. ordo fuit ponearium decem enumera fitionem vel oration en aliquam verſu
1.defpea. tiones , Nezer Zephyroch , ut Joſephi aut prosâ relasa : five ſignificativa, ſive
c . ulc. & 1. Caftiličnlos in ſua Iſagoge , Jolepb fi nihil ſignificancia : five Hebræa,fiveal
4.c.4 . & liús Carnicolin libro porcarum juſtitiæ; cerius linguæ : five dicta cum ſibilo aut
Thuanus & Paulus Ritius in Porra lucis: hiinci- afflatu , live aliter , quomodocunque,
in Paraba. piunt viam fternere fuperftitioni. abfente, vel præſenteægro, Dixi 2. Vim
ta vincto Quartiordinis funt , qui conſticuunt naturalem , quia Zelotypiæ illa adjuratio
dicens,
verba me plura principia,nam quinquaginta por- & lex TOR ATHKINA, quicquidha-
tisaddunt litteras 22.alphabeti, & fic ‫קנאת‬
deptur bebat efficacitatis, de ſurſum habebat:
Num.s.
morbis faciunt numerum 72. quem vocant ferè ficut hodic , preces Ecclefiafticæ ,
corporis, SCHEM HAMPHORASCH ,nomé formulæ Sacramentorum & Sacramen
& c. quod expoſitorium Dei, & dicunt effe nume taliuin ; & exorciſmi, vim habent ſuper
neum eft. rumLXXII .Angelorum prælidum or naturalem ex Dei inſtitutione , vel
gra
Nifi quis bis , & per quosinvocatos edantur ini- tioſo concurrendi modo : quaderenon
eft
LIBRI I. CAP. IV . Q. III. 55
eft poftriinſtituti nunc differere. Nece- rerum fecundùm eflentiam non repu
nim ( quod pro tota hac materiâ notan- gnat, nec modus operandiviresAngeli
dum , nuncagimusde operenaturali,or casexſuperat; ideò tales effectus potiùs
opponicur operi animali,vel operi libe- func naturales latè fumptâ voce , quain
so ,vel operi violento , ſed uropponitur. fupernaturales: aur miraculoli propriè
operi arcificiali,vel etiam operi fuperna- loquendo : & præternaturales, quam
Eurali. contrarii naturæ aut violenti : quia ta
3. Deus ad hujus univerſi perfectio .. men vulgo cenfentur ordinem natura
nem primò ftatuir quendam ordinem ſuperare, ideò ſolent fopernaturalibus
natura , dum rebus fingulis largitus eſt annuinerari , ſed propriè ac preſsè pre
naturamſuam atque eſſenciam peculia- ternaturales,autinici, aur prodigioli,de
tem , & lingulis dedit proprias huic na- : benc vocari. Tres ergò Deo ordines fta
turæ congruetites operationes: quæ vo- tuit, naturalem , miraculofum , & pro
cantur operationesnaturales, quia naturæ digiofum : feu, & duos malis, naturalein
fuppoſitiſunt convenientes . Deinde & fupernaturalem . His alium adjunxic
Deus addidit aliam ordinem fupernatum ordinem homo,nempe Reram artificia,
valem , qui poteft dividi in duas ſpecies, linm : quando res naturales ,finià fe in
primaeft ordo gracie fex miraculofus, tento accommodans, & applicans, di
hæc duo nuncſumo)
(pro iiſdem enim verfas rebus formas indidit : quas illis
ad quem ordinem pertinent quædam natura non tribuiffet, niß induſtria hu
operationes , quæ vires hominum & mani intellectus adlaboraffet. Nunquá
Angelorum omnium exſuperant: qua tameti poteſt humana induſtria quid
tum operationum non eft rei fingularis quam efficere,quod rerum naturæ uni
natura, ſed ipſa illa Dei gratia ,voluntas verfæ repugoec : quare naturali ordini
abſoluta, & omnipotentia: ha dicuntur accedit ifte artificialis,non verò eum de
operationes gratia & fupernaturales ſtri- ftruit , & fubfervit potiùs quàm tran
étè fumptâ voces item operationesmira , ſcendit & naturale, in hac & cæteris hoc
culofe. Altera eſt, ordo prodiogiofus, qui tractacu quæftionibus primo tantùm
ordo reipsâ non excedic terminosnatu- illo modo ſumimus , uc tres illos alios
ralis ordinis, ſed tantum dicitur excede ordines excludamus:artificialem , pro
fe ratione modi,quem vel omnes homi- digioſum , & miraculoſum .
nes, vel plerique ignotant: & ideò lule Notandum præterea , naturalem ef
mus eum quoque vocare fupernatura- fe&tuin à natura non produci ,nif mo
lem , large accepto vocabulo clariùsau- tu , vel mutatione; ſanitas autem muta
tem ac lignificantiùs vocatur ordo pre- tione fiat neceffe eft, mutatio non con
ternaturalis; ad quem referuntut multæ tingit , fine qualitatú activarum virrute .
mirificæorationes factæ per bonos , vel aceivæ qualitates ad operandum exigunt
malosAngelos inotu locali , & fubitâ ſubjectum aprun , & idonee ad agen
naturalium agentium applicatione. dum præparatum .
Quoniam verò in his effectus naturæ Ex hoc fundamento contra cunctas
adver
DISQUISITIONUM MAGICARUM
adverfariorum machinas validè con Denique nullam verba hæc vim ha "
Carch . ia
furgit conclufio que fuit omnium Pa- bent naturalem . quia verba fcriptas vita Peri
trum : excepto fortaffis Origine:D. funt quid mortuum , & omnis energiæ clis.Rab.
Thomæ , Gerſonis & Theologorum expers:quæ liquam vim habent ,ab atra- May.mon
cunctorum ( quod ſciam :) Ulpiani et menci vel chartæ , cui inſcripta ſunt, lib.i. per .
41.1. in iain I.C. negantisa incantaciones me temperamento vim illam accipianto . Leo Vaiti
Princ, D.
dicinis annumerandas. fuit Medicorum porter , & proinde lua propriaque vi litz.de
de extra
ordi.co.b. & Philoſophorum faniorum c. Ut non operantur,Ore verd prolata verba, Faſcico c .
gnit. auctoritare, fic & ratione prævaleamus. vim tantùm habent contactu aerem fe- 11.Aoc.
Hippoc. Ita enim ratiocinamur. Verbanullam riendi,ut & animalium reliquorunquè Miran.lib.

li.de lacto vim nequeartificialein, nequenatura- inanimorumloni. Sed fonus tacum 16.dehiago
leo. 1.6 .& lem habent, ad hujulmodi effectus. de non magis valet immutare, quàm color Grevini.
10.Gmpli. vi viarti ficiali
artificiali,, nemo unquam vel ſuſpica- auditú ,vel dulcedo viſuın , quia noa funt lib.i.de
medi. Fa- tus fuit. Supernaturalis fi foret: gratiæ , fenfuum iftorum objecta. Quare cùm venen.de
volii de In Ody .
abdır. cer. aurmiraculiforet--hoc autem dici ne- ad lanationem corporis pecelle lir agcas. dc
caulis 1.z. quit. quia Deus nihil tale proniifit,nec fenlum tactusimmutari : fateantur Lican
c.decar. * Eccleliæ revelavit, quale Magijactant: portet fanationi morborum folam ver- thropis.
fup. nar. nec Deus juvat Magicas incantaciones : borum prolationem vel ſcriptionem
Benivea, nec in Beelzebub lic operatur, ne glo- nihil conferre.
lib.dc abd. riam illi ſuam eâ menfurâ communicet , 5. Refpondet Pomponatius , verbis
morb .
cauf. Joa. quâ folet Angelis & Beatis. priinò & per ſe duntaxat audicum ,
Langii E 4. Unde apparet, quam incautè nu- fectionibus deinde animi immutatis
pil.33. perus ille HoineriloterpresSpondanus per accidens tactum quoque ininuta
Franc. Va. ( d) foleat repetere illud axioma : Dei ri. Siche videmus ( ait ) fieriab Oratoria
ilo . bonitatis effe,ad ejuſque gloriam pertine-
pasfa-
Jeli Ph busfacultate Rbethorice , es à perutis mu..
ſoph. re, tam admirandas effečtiones creature, ficis viharmonia .) Sed contra:Oratores
<3 Auger . nempèdæmoniconceſſige: Sed Calvinia . 110n verbis nudis , verùm pondere len
Ferr.1.2. nuserat, cùm illa juvenis ſcriberet: ma- tentiarum & rationum momentis pecs
metho.C urior ætate , cùin reſipuit , & ad Ca- fuadent: fi nuda tantùm barbaraque &
11. Scalig. cholicos rediit, nunquam hoc effutiif-
lib.6.dc nihis lignificantia, vel parum apta per
ſubcil, c . ſet. Si ſupernaturalis ifta vis non eft: re movendis animis , aut velana & ridi
349.Con- ſtat, ut fit prodigioſa , vel naturalis. Si cula, ut funt incantatorum yerba , pro
drooc, l.2. prodigioſa: non fit miniſterio bonorú ponerent : nunquam animos concita
de mor.
Angelorum : quia (ut poftea docebo) rent in muſicis , ipla concentus (uavia
reocfi.c.s. hi ſe non immiſcent Magicis operatio tas & harmonica modulatio diftrahit
Bokeliil.
de philtris nibus: ergo miniſterio maloruin Ange- animum a doloris cogitatione , & ad
ca.i. c. lorum ,quod negant adverſarii quidem , lætitiam provocans lenit & contempe
Theoph. ſed vim argumenti nequeunt evadece: rat humores : cui,quid fimile in horria
lib. 3. de fatentur alii, & ideò coguntur etiam fac ficis ac ftridulis abilis atque lulurrris
plaar.Plu- teri vim verbis nullam inefle .. magorum : Vidit etiain Pomponarius
hic
LIBRI I. CAP . IV . QUÆST. III. 57
bicíc operam luciffe : quare ad facram fanusc tradidit : cùm de Hiſtrionibus e lib.re.
confugit anchorain ; hæc contiogere & poetis dicta, ad excantatores accom- Syoraz.
propter fidem veheinentem incantato- modat:quod eorum verba tùm demum cap.8 .
ris , & incantati . Hæc dicens caufam raca Giot & efficacia , cùm animointen
prævaricaris ( Pomponati ) & viin ver to & obfirmato ea proferunt.non eniin
bis omnem detrahis. ſi totum illud cre- iſti perfuadendo & affectiones concie
dulicas operatur ? quam tu fidem nun- , cando operantur , ut illi .
cupas ? quæro qualis iſta fides ? non di 7. Videre nunc frivola & impia Ma.
cet opinor ſupernaturalem ? ſic enim gices patrocinia , & quibus fuperædifi .
vocare luperſtitionem atque perfidiam cat ,una fundamenta : quæ Cabaliſtica
prorſus impium & perfidum . dices er . tamen inſaniæ amatoribus mirificè pla
go naturalem , live humanam. euge, cuerunt.Allerunt primò litteris & fylla
a loco ci- habes tuæ caufæ faventem Ferrerium a , bis quandam eſſe cum cæleſtibus cor
cato . qui fiduciam hanc etiam ab adftanti- poribus & mentibus ſympathiæconne

bus exigit. ridiculè , quali pollic ima. xionem . quod tamen non probant ulla
ginatio , vel adftantium , vel iplius in- ratione, ac ne traditione quidem : nec
cantatoris , quicquam operari in æ- poſſet probari, nifiillorum teſtimonio,
grotiiinaginationem , corpus, vel ani. quibus id à dæmonibus foret revelacú ,
Refoca- mamb. Ipſius ægri credulitas confi- dæmones autein ſunt inendacillimi,
tum id
dentis ſe juvari polleab ca re, quæ nul- nunquain ſpontèverum dicturi , neca
fup.cap. lain juvandi vin habetnaturalei , tam magis,ut verum promant,compelli poſ
prorim .
vehemens eſſe poſſet ; ut humorum in- funt,id nunc ſuppono inferiùs probatu
ducar alterationem , unde ſanitas ſub rus . Secundò , dicunt verba illa majoris
ſequeretur, ut benè Galenus, fi tamen naturâ luâ efficaciæ elle, quæ ſunt orca à
iple Auctor libride Incantationibus : lingua digniore & à lanctiore dignitate
led eo calu fanitas verbis dumtaxat ad- inlticura, & quæ res ſanctiores lignifi
( cribenda ut occaſioni cuidam , non ut cant : qua in re mirè nugatus deprehen •
cauíæ . ditur Laurent d . Ananias . Hoc diabolus
Alib . 3.de
6. Simili modo ſinceræ & rectæ Phi . commentus, ut ſanctiffimis quibuſque natur . de .
lofophiæ repugnant , ſententia Orige- rebus faciliùs & libentiùs myſtas ſuos mon.f.99,
nis libr.i.ess.cont. Celfum ; nomina in faciat abuti. Sed refellitur, quia nec rei
una lingua producere effc & us , quos fan &tæ ſignificatio, nec linguæ dignitas,
nequeant in aliam translata: & ſenten- pec probitas hominis inſtituentis ullam
cia Pici in conclufionibus Cabaliſticis qualitatem phyſicain operativam pof
( quem opriinè refellic Perrus Ciruelus funt vocabulis imprimere . Deus etiam
Dorucenlis in quæft.de Cabala & Ma. forinulis Magorum nihil gratiæ vel vir
gia Judæoruni) quæ eſt ultima inter ejus curis promifit,nec elargitur, quomodo
Parodoxas quæſtiones, barbara & nihil fit Deus fibi contrarius? quomodo ap
fignificantia nomina plus habere effica- probet artes,quasipſe vetuit ? denique
citatis, ea quoque qux Gregorius Tolo . talia aſſerere blaſphemum & erroneum
HН efic
UM
I ON M
IT RU
U IS I CA
SQ AG
38 DI M .

elſe,Pariſienſis facultas Theologica jam- eſt temporis. Prior ergo locus nihil jus
pridem definivit artic. 9.10. de Magia. vat hosarguratores ; molòminùspo
Tertiò ſomniant,nominapropria radios ſterior : nihil enim aliud eft nomina
quoſdam eſſe rerum ,quas ſignificant,& Diſcipulorum in coelo ſcripta elle:
in ipſis nominibus, quali vitam quan quam efſe in amicorum Dei relata al
dam latere. Quid dignum Anticyris , li buiñ , quod alibi dicitur infcripta effe liar
notiziſtud ?Quicquid enim Platonicidio bro vila; quod five accipias fecundùnz
cant, nomina funt hominum arbitratu æternam Dei prædeftinationem , quæ
indita. Nomina quoque nec funt lub- mucari fequit; five fecuridum prælenté
'ftantiæ corporeæ aut ſpirituales ,nec funt juſtitiam ,quæ mutationi obnoxia;cercè
accidentia inhærentia lubjecto : quare id homines impii patum reverencer ad
vitam in fe habete tion poffunt: adve indicitia nomina , quibus ab hominibus
niunt quoque ſcuinduuntur rebus,quas diſcipuli compellabanrurgaudent trans
ſignificant atquedenominant,extrinfe- ferre, quid magnoperè gaudendum il
cus planè: quare nec einanantes å rebuslis, ob communem fibi nominationem
tadii dicendi. Multa quoque ſuntno: cum cæteris hominibus,brutis etiam &
mina nihil ſignificantia : malta quid ali- urticis :quorum nomen noitminùsDeo
ud årei natura fignificantia : quin & ip- notum erat,qui novit ointriai
fa illa , quæ naruram rei fignificant ( qua 9. Hinc tamen illi inferant,voces fi
lia putantur,que creatutis Adamus im- gnificativas primarið ,perinfluxum cæ
Genels : poluitia, ) hæc nullum potueruntà na- (1 )
leſtem ,ſignificare; fecundarið tant'ın
1.200 turisrerum influxum tecipere : quia res pernomintin impofitionem : & quia in
corporex naturaliter nihil efficere pofe fignificativis nominibus utrumque
funt in id ,quod corporis expers eſt ; ut concurrit, in non ſignificativis alterum
ſunt nomina . tantùm ; ideò plus virium habere no
8.Objiciunt nobis, Deum ipluin re mina ſignificativa . Quod imprinis
büs nomina indidiſſe. Probant, quia alii pernegarić , qui non ſignificativis
PGal. 46
Vetf.4 . ſcriptum fit,Omnibus iis nomina vocar bij ampliùs differunt. Equidem lubet ab his
« Luc. 10. & alibic:gaudete s quia nomina veftra omnibus quærere: num neceffe non fie
ab.19. ſcripta ſunt in cælis. Refpondeo De quemlibet influxum cæleſtiuın orbium
um quidem noſſe cunctarum rerum , per traduces qualitates in ſubjectum
fingulorum etiam Angelorum , & ftel tam remotum influere ; iplis influentiis
Tarum (de quibus eo loco agit Prophe- tecipiendisaprum & accomiñodatum ?
ta) naturas proprias,& ſic ea s ' cümla- deinde , num res iticorporeæ , üt ſüne
bers propriis foininibus, hoc eſt con- fiomina , ſint ſubjectum idoneuin reci
venientibus earum naturæ ,vocare pof- piendis qualitatibus corporeis ? quo
fe: ſed ea nomina mortalibus incognita rum ut prius nequit negari,ita poſterius
font; nec magis revelata . deinde præ- tiequit affirmari. Nihil ergò tribuit e
fenis poſitum pro futuro, vocabit; ui pac nergiæ primus ille influxus cæleſtise
der ex Hebræo vocabulo , quod futuri Impoficio quoque humana, cùm fit nu.
da &
LIBRI I. CAP. IV. QUÆST. I. 59

da & mere arbitraria denominatio , quid inferunt corollaria quod afferunt opore
qucat influere,nec Argus videat, quem teresut fic fanantes afflentægro,& eivo
ferunt fuifle oculaciflimum . cabula quali inbalent 2.quamlibet hu
-10 . Quartum dilirium eſt,vim com .. juſmodi incantationem præter ordi
plexorum verborum ,( propofitionum nein folitum & retrograde prolatam
fcilicet & orationum )efficaciorem eſſe . aut fcriprain , inſolitos effectus gignere.
Primò,quia peritas ( inquit Archinga- 3.debere ca , quæ Magus vult impetrare,
gus) in ipfa propofitionecontenta hic accee ' inſcribirei, quam ut inftrumentum ad
dit : cujus veritatis vis maxima eft ,quan . hibet ,exempli gratia, fi tabella, vel per
doformula feucarmen vircutiracopera- gamedo,vel herbz foliis utatur, debere
tionis aftri fem numinis , quod compreca- inſcribere folio, membranæ vel tabellæ ,
mur , continet commemorationem .) O Sa- ad quem id effe& um faciat,curcedo ?an
tan , Satan tibiquàm perpetuo ſimilis quod verba non fatis efficacia per ſc
.es: pergis hoc relo Divinoshonores ców: prolata ? an quod alioqui dæmon ſur
fequi. Nonnè fatis hacindicant,quæ dus, ut ea non audiat;vel quod ſcripta,
anyſtes illetuus, exempla petit,exHym- quàm audita meliùs intelligit? an quod
nis Orphei & Apulei ſcriptis , idolola- ad memoriæ lapfum fulciendum opus
:criæ plena? cum quia auctoritates illæ hâcinduſtria? nihil horum in cauſa, ſed
Poetarum referræ vanitatis : cum quia vafer ille vanarum obſervationum mul
fenlum ac intellectum carminis altrisciplicatione, velut variis retium plagis
affcribit:cum quia per hocnumen intel- ficpluribus peccatis miſeros amarilla
ligit cacodemones; quos altris & lingu . queare. Legi exempla quæ Leon.Vai 1
darum rerum fpeciebus, Magica diſtri- rus collegit,ſed in his omnibus pa& tum
buit.Conacur etiam probare, quia qui cum dæmone intercedens cauſa fuit ef
integram orationis texturam promit , fectionum.Videinf.lib.6.znacephalcoſa
magis animo dictis intendit, quam qui monito .
verbum unum atque alterum : quare
QUÆST 10 iv.
vis quoqae vehementiorimaginationis
De amuletis & periaptis.
concurrit , & fpiritus copioſior in rem
incantatam tranfit.Quæ vanaſunt, nec Ota eft Græcorum athletarum
empſitanda titivillitio . Nec enim ima No conſuetudo, ſedpaucis philacte
ginatio extra imaginantem in resſejun- riis uſ ad victoriam ne niceteriis magi
& tas vim habet ullam ; nec fpiritus ul- cis ſuperaret adverſarius.monimentuin
lus à loquente prodit, qui rém incanta- hujus rei habes in antiquis gloſſis ſu
tam ,contingit :præter afflatum ; afflatus venalis Sat.in.his verbis ; rufticididi
autem facultas ad ſanitatem nulla eſt; cerunt luxuriam & paleſtris ut , Efra
ad morbum & noxam per contagium &teriis ( corr. philadteriis ) utarbleia ad
aliqua , ut docuinus. vincendum , mox : nam & niceterin
11. Ex his manifeftum fit falla quo- fillateria (iterum corr.philalteria ) funt,
que effe, quæ extain bellis axiomatibus que obvictoriam fiebant, & decollopen
H 2 dencia
60 DISQUISITIONUM MAGICARUM

dontia geſtebantur. & c. Cunctis autem Ben -Lucas JudæusLufitanuse: Huc re- c1 . de lie
nota Romanorum gentilium confue- ferendum , li figuram attendunt ; quod gauris.
tudo , qui ſolitipuerulis decollo res Hilpanicis pueris ex Gagate ad collum
turpiculas ſuſpendere,Prafiſani,urdice- deligant,manu in deriſum , inſerto - in
bant; ne faſcinarentur ( unde & Faſcime tra digitos primores pollice,conforma
nom en inter obſcena relatum ) alia ta.Hig am vocant.
quoqueamuleta fucciniautalterius ina- Dico fecundà ; Quandoin ipſis verbis
teriæ contra inorbos geltirabant 'quæ modo fcriptionis , crucinin numero , figues
di&ta Amoleta , amolimentar , fervan ravelfomilibusſpesnon ponitur ; pium .
toria , probra , quemadmodum & Græ- fan &tum eft, reverentie caufa Sanctorum .
cis fuêre, lua Fepbeteta , porémestajemo- reliquias , Cereas agni Dei effigies, E
moopaſne,doeteuta , rij Quadie tápoet, ma- vangelium S. Joannis. Pfalmum Davro
lorum , ut putabant,averuncatoria. Sic dis , & fimilia S.Scriptura teſtimonia ſe
etiam prodeſſe libi pucabant Judæi ſua cum geftare collo appenfa : ſed effe &tus
phylacteria, ſeque per illa cuſtodiri ac qui inde oritur, erit fupernaturals, Dei
præfervari à malis , perperain accipien- beneficientia adſcribendus ' s aliisautem
* Exod.13 tes Divinum præceptum a .Eundem er- legaturisuri , quas vel ufus Ecclefiæ Ca
Dcu..6 8. rorem Catholicis, non Hæreticus tan- thol. vel proborum Medicorum ars non
Marth :23. cum Wierus; fed & qui Catholicus vie commendat , uti omninò eft prohibi
v.s.ubi
plura 90 decur ex ſcriptis , Remigius Lotharin- ium . Quod ad reliquias attinet, hoc
tamus gusb, impingir; hinc omnium periap- loco videtur non fatiscautè locutus in .
in coñeat torum ulum temerècondemnantes ex . fignis Doctor Theologus Ciruelus
bl.z. da Patribus non facis intellectis. Darocenfis libr. defuperft. cap. 4.8.3 .
mopolar.
6.30 2. Dico primò , Amuleta hujuſmodi, quando leviculis fulcus rationibus fa
qua collo dependent , vim nullam obti cratum reliquiarum ad collum gelta
nent naturalem ratione verborum ,chara- tionem improbare non veretur . Difa

Eterum , vel figura , vel conſtellationis :fed fentit ille ab hæreticis, nam ipfe conce
duntaxat ratione materié', 'fi qua huic, dit reliquias Sanctorum in templis ho
antipathia vel Sympathia naturalis vis norifice fervari , & adorari : fed non
infil.) Hæc concl . eft Catholicorú omné vult eas a privatis collo appenfas ge
num , & etiam Gentilium , quos præ- ſtari ; temerè vel in cautè reprehen
cedenti quæftione citavimus . Proba . dens antiquam virorum valdè iancto
tur, quia Phylicx ligaturæ facultas ne rum confuetudinem . Nonne B.He '
ceffe eft , ut a natura rei iplus depene lena clavorumn CHRISTI unum fræ
deat , quæ non competit, niſi ratione no equi , alium galeæ Conftantini indi
materiæ ſeu ſubjecti. Quare fi quis ef. dit ?Nonne Beatus Antonius palmarain
fectus producatur , cujus cauſa nequit illam Anachoretæ S. Pauli ? & iplius
efſe wis naturalis ſubjecti : effectus ille Antonii tritum cum meloce pallium
prodigioſus erit, & amuletum ſuperſtia exultans Athanaſius cylig ? Şimilia de
siolum , qualia inulta congeffit Coſta Theodori Martyris pulvere Nyfkenus :
deca
LIBRI I. CAP. IV. QUÆST. IV.
de catena B. Petri - magnus Gregorius. mente reprehendit, qua divusHierony
Sed in re nora non eſt iinmorandum . mus , qui ſatisindicat, phariſaicam il
Conclufionis prior pars probatur. Ec. lam luperſtitionem præſidium ab ipſis diad.co
clefiæ Cathol. inveterato & falutari pittraciolis , non deſuper à Cuſtode 1- 23. Matth.
more , nec non ſententia D. Thomæ. (rael , Deo Saboth , exípectantem , ſe
Maldon . a Navarr. Silveſtri , & alio- reprehendere : item quod quæ extrinſe
Tho.z.
2.9.6.2 4. rum . Ratio elt , quia Sanctorum reli- cus gerebant, eorum cultum & obfer
Maldoo. quias ita ſemper majores noftri ſunt ve vantiam intrinfecam , quæ præcipua ,
in I. cap : Derati :
negligebant. Denique in vita S. Anto
Joao .
3. Agni cerei ad hoc à folo Pontif. nini infeſtationem quandam dæmo.
Maximo quotannis benedicunrur:ſacrz num , cùm preces quaſdam membranu
ſcripturæ teſtimonia,ut licet ore profer- læ infcripfillet, & in cubiculo ante Dei
re; etiã deſcripta collo deferre, & narrac paræ Virginis imaginem affigi juſliſſet ,
Leontius Epilcopus ſanctumSimeonem legimus diſpuliſſe. (Surinstom.3.fol.34 .)
Salum mulieri magæ amulerum in ta-. AuctoritasD.Gregorii Papæ idem pro
bella conſcripſiſſe ; quo geſtato illa non bat epiſt. ad Theodelineam , quem ju
potuit amplius divinare , necmagica a- refuo , id eſt Calviniſtico , carpit Jol.
inulera facere. ( Sur. I. Iul. ) nec ullus Scaliger in Elencho cap.8. verba divi
ſanctorum Patrum hoc unquam impro- Hieronymi contra mentem ejus detor
bavit.Nam D. Baſiliusbdamnat Trepicen quens. Sed bene , quod ovillum la
b Hom. urtacharacteribus (nempèmagicis)in- nitiun jam deponere Scaliger ince
in Pfal.4s. lignita. Incertus auctor in Matt. quiex- pit,
itat inter Chryloſtomi opera , cinvehi Poſterior pars concluſionis proba.
« Hom. tur in duo nequam genera hominum : tur canonibus , qui anathema fulmi
34. 10 primum , qui ex hujulmodi ad collum nane in eos , qui phylacteriis ( hoc eſt
Mattb. in lulpenlisipſifanctiores volebant videri , conſervatoriis ) utuntur ; & G clerici ea
hom . 72. ut Pharilæi olim : fecundum , qui ex ea- faciant,jubent eos Eccleſiis eijci. Can.s. -
dem ſuperbią , quæ ad collum alii lu 84.26.9.5.qui canones quomodo fint
ſpenderent,ipſide capillis,vel veſtimen- intelligendi & de quo genere phila
tis ſuis largiebantur. Ipſe D. Chryſoft. Cerioruin loquantur , perendum ex a
mulierculas illas reprehendit, vel quod liocanone,nempèult.ejuſdem quæftionis.
1
non recta , fed Pharifaicâ id intentione ubi inter cætera in hunc modum fcri
facerent; vel quòd , per opinionis er: bit beatus Iſidorus.ad hæc pertinent hga :
rorem , non à Dei gratia miraculofum tura exfecrabilium remediorum , qua ars
auxilium , fed ab ipla materiâ , vel for- commendat medicorum , feu in pracanta.
ina ſcripturæ , id præſtolentur , ut faci- tiombus ,feu in chara &teribusſuſpendendis
unc hodie , qui dicunt debere eſſe ſeria . atque lagandis ; in quibus.omnibus ars de
prum Evangelium in membrana virgi munum eft, quadam peftifera ſocietate hou
aca, vellitteris vel lineis miniatis & cæ minum Es Angelorum malornm , exorta,
га .. Sanè Chryloltom us cadem id quæ fumplit à D. Auguſtino lib. 2. de -
H 3 doctric
DISQUISITIONUM MAGICARUM

dederinaChriſtiana. Idem alibiconfir- dialınata collo cælorum fere omnium


wera & a.7. mat , D. Auguftina, hisverbis : Fongunt appenſa ,fuiſſe reperta ab iis ,qui cadave
in Jorgo Spiritus maligni umbras quafdam honoris ralpoliarunt. Hoc genus fuperſtitionis
fibimetipfis , utfic decipiani cos , quife- ſablaunat Lucianus bi & Antonium bļin diat.
philof,
quuntur Chriftum . vsqueadeò , fratres. Caracallam ſuppliciis compeſcere, con
mei,ut illi ipfi quifeducătper ligaturas ,per ſtituiſſeteſtatur Sparțianus. Et Tatianus
precantationes ,permacbinamentainimici Allycius c hæc omnia refert ad Dæmo- Orae.
mifceant pracantationibus fuis nomē Chri- num dolos , & pacta per Magos.cum .contra
fti, qui jam non poffuntfeducere Chriftia- illis inita .Huc etiam refero quod deur- goo ..
mos , ut dent venenum , addant mellis ali . fariis , fic refert Ballamon Comment:
quantum . ) Chryfoftomus homil. 25.ad Syn. 6. in Trullo; Vrſas trahere dicuntur
P. Antiochen .
is, qui arttotrophi appellantur , qui qui
Onid verò diceret aliquis de his , quidem in capite & totius animalis corpore
carminibus , & ligaturismenntur : &d de tinturas appendenes, & pilos ex sploron
circumligantibusaurea Alexandri Mace. dentes eos una cum tinkturis dant perinde
donis numifmata capiti velpedibus? Dis ac remedia o amuleta , tanquam contra
mihi, hanè funtfpes noſtre, ut poft crucem morbos e faſcinantes oculos conferre pof
& mortens Dominigentilas legis imagine fint.) Huc pertinentetiam formulæo
Spem falutishabeamus ? Esc. damnarunt mnes , quibus immifceditur nomina ig
hæc etiam tempore Caroli Magni Pa- nota Angelorum , hoc eſt alia præter ,
tres Concilii Turonenſis cap. 42. & ipfe Michael,Gabriel,Raphael,hocmirum
Carolus . libr. 6. Capitulorum c. 72. fortallis alicui videbitur : quia Trithe
& prius Conſtantinus Imp. apud Am- mius , & Rabb . alia quoque nomina
mian, l.16 . & Antoninus Caracalla, a- cófingunc eorum , quos dicunt efTemo
pud Spartianum in ejus vita. Tales ſunt cores orbium cæleſtium , item fata de
nefariæ illæ formulæ precum ; quas cernere , & fatales caſusadminiftrare ,

i contra vulnera, & periculaignis; aquæ & mirifica quædam homines ab his di.
& alia, quidain per mendacium ad- ſcere : & fimiles impietates, quibusille
fcribunt B.Leoni & aliis Sanctis , & liber han fx ſcater. In Sybillis quo
( proh dolor)multi hodie geſticant; qui- que oraculis lib .2,hic verſus exſtat,jux
bus Diabolus ſemper candem iinponit , ca quoſdam codices Cours firgece hate
& quando funt in ſtaru peſſimolethalis Tabpráa, hapanazoopisto. Sed in aliis
culpæ , finit eos occidi & deferit , quos librishabes izpina , oùpina , iravoša :
ante aliquoties defenderat. Poſſem no úlanato,in quibus primum illud eft cor
minaremihiprobènotuin; cui id acci- ruptum pro Itgeusa , tertium pro bure
dit. Norunt Franci, cum fuperioribus Bona , ut vocant eos Trithemius & alii
annis,
cum Barone Danou , hæretico- qui cælorum motores eos faciunt. Sed
rum Germanorum examinain Franci- nitor auctoritate & fan &tione concilij
am irrupiffent , & à Duce Guiſio ftre . Romani , quod fuit congregacum Roo
nuè debellata fuiſſent, hujulmodiſche- næ ſub Zacharia Pontifice ; ad damn
pandos
LIBRI I. CAP . V. , QUÆST . L. 163
dandos errores Aldeberti & Clementis ubi alia nomina legancur , quam trium , menſe Ju='
hæreticorum Germania percurbantiú : quos facra ſcripturanominat, Angeloru. Dio in vic.
ubi inter cæteras fecta una oratio Alde Nominatur quidem Uriel, 4. Žfdr. v . S. Bonif
cii fot.
berti,in qua continebantur hæc verba : 1. Sed liber ille Canonicusnon eſt, nec
Supplico vos Angels Vriel, Angelº Rageul, tantæ auctoritatis : & in eodem reperias
Angelus Tubuel, Angelus Michael, Anc Jeremiel, quem nemo recipit: Aldeber
gelus Adimis, Angelus Tubnas, Angelus ii verò cætera nomina nonnihil funt
Sabaoth, Angelus Simihel.) depravata exiis , quæ in Necromanti
Quibus fectis Zacharias Papa , inter- corum libris habentur. Sed deUrid
togavit Epiſcopos , fententiam de his accurate fcripfie Nicol. Serarius noſter
fuam proferrent : illidamnandam Al- comment. in cap. 12. Tobiæ q.10.com
debertum pronunciarunt, ut hæreticú : quatuorſequentibus. Illad quoque at
cauſa verò fubditur & ipfum Decretum tendenduin , ne ipſis Angelorum no
concilii hisverbis:octo enim nomina Ant minibus verisutentes', ca malis Angelis
gelorum , quæ in fus oratione Aldebertus accommodatint, cur non hocaulint ,
invocavit , non Angelorum , præter Mi- quiauſi fic abuti nominibus Dei ? audi
chaelis , ſedmagisdemonuń nominafunt, Procopium in Levit, contra quofdam
quos ad præftandum fibiauxilium invocao curioſos hoc utentes prætextu his ver
vie. Non autom , ut à veftro fanéto Apoſto- bis agentein . Attamen (obijciuntquidem )
lalu edocemut , & divina tradit auctoritas in vocant Žabaoth. Quidtum ? impiè hoc
Hönplus quam trium Angelorum nomina faciunt. Nam illam appellationem non
agnofcimº:ideft,Michael Gabriel,Raphar Deo,feddamonibus tribuuni, &plerumq;
el, Zacharias Papa dixit,optimè provifum illi demoniaci ufurpant nomina divina ,
fà veftrafan &ticate,ut conſcripta illius o- dum ea imponunt demonibus , quorum
mnia igrie concrementur:fed opportunü eſt, ambitioni ſerviunt. hoc fic ia precibus
ut ad reprobationēejusin forinio noftrocõ. Magorum , quibus inferta magna (fic
ferventur ad perpetuam confufionem . vocant ) nomina.
Nunc verò , quiaomnia peracta ſunt; CAPUT V.
de utrorumqueſententia s quorum fuperi.
us mentio fálta eft nunc pertraétatum eft. Ars aurifactoria , quam Alchimiam
Vniverſum concilium dixit : Aldeberius, nuncupant,
ad quam magie ſpeciem
cujus nobis actus et nefaria commenta le fitreferenda :
Eta ſunt: & qui fe Apoftolum cenſuit no On poteft fufficienter huic quæ
minari , & quicapillos & ungulasfuas po N
pulis pro fanétitate tribuit , quique ſubob- {tet , quo ſe uſque vires ejus extendant.
tentů Angelorum deniones in fuum auxi- quare quatuor funt diſcutienda , primò,
lium invocat: fit ab omni officio facerdota an atsiſta finem ſuum conſequatur ? fe
• Vides li alienus , & c.a ) Igitur ex concilii hu- . cundò , habendane in numero artiumli
pud Sut,
botn . 3. jus fententia ,damnanda cuncta periam . beralium > tertiò ad quam magiæ fpe
mata , petiapta ligatutarum & familia . cié pettineat :quantòlicita fit,an illicita ?
QUÆ
04 DISQ MAGI
UISI CARU
T I O NUMapud Julium Fırıni M Latinum d ſcri
QUÆSTIO I. cum
dLib . 3. in
An aurum hac arte verum conficiatur? ptorein , qui tempore vixit Conſtantini Lune de
Magni. Apud Ægyptios quidem hæc ars cretis.
Lo quæſtio hæc complemicur : in ulu etiam Diocletiani tempore vide
D quid nature opefieriqueat, & quid turfuiſſe,G Suidæ credimus , & ab iis..is Dio
clee.
fierifolear? quorum non eadem racio eft: fortè Romant acceperunt . Verum illud
priùs quam decidamus quæſtionem , de Chemia merum eſt commentum : Æ
quædam denominę & origine ſunt præ- gyptus enim non Chemia , led Chammia
mitienda dicta à Chamo: ſic enim in Pſalınis legi
Pſal 105 .
SECTIO I. mus ; in tabernaculis Cham , f Ægyptio
rum , & poftea ; deterra Cham , voca
Quid nominis filAlchimia Ed quando tur ipfa Ægyprus , hoc ergò noinen ſa
invenia ?
cerdoces., ut reftimonium antiquitatis
I. Omen Arabicum effe volunt , fux allervârunt , vulgo Mitzraim dice
: :
ni præfixuin, Al.ut in Almanach, & A- Turcæ & Arabes vocant, Mafra. Qua
mageſtum , & fimilibus, Mixcobarba- cèli Arabes voluiſſentab Ægypto hanc
rum ergò vocabulum fuerit, ex Arabico artem denominare : & addere ſuum il
Ai, & Græco, xúw leu xúwm,quodiden lud Al , vocalſent Almaſram . Quid
ac fundo,alii Græcam planè vocein cen- ergò ſuſpicor , ut mulra Arabuin vo
ſent , . ex quibus eſt JoannesChryſipp. cabula , eſſe Hebræum illud , & quidem
Fanianus, qui deducit, ratei Tàrquueix folidè , nec aliud ſignificare quàm ar
« N.com jára , a ſale & fuſionea Sed huic Græ- cem fuſoriam live liquatoriam . Etenim
ment. in
Mavil. ci fcriptoresrepugnant, qui plerumque Hebræis, Halichim ", ſignificat itinera
6 Dialogo fcribūrynuelab:non zumeius. Sed quid fivefluxus , ab Halech, quod fignificat
de Chry- Zuriciæ fignificac? quidain ex Plutarcho facere ambulare ſeu Auere g Undears
Job . 29.
lopæia. Ctradunt Ægyptum ſacra lingua facer- liquans feu fundens metalla : 'adjecta oz.
« Cedrc dotibus vocari Chemiam : & indè fuf- litterula , ab Halîchim , fit Alchimia, fa
nus in An .
pal,Suid. picancur , vocari Chemiam , quaſi Æ- cillima formatione. Quid enim eft
mox ci- gyptiain : videlicet quia primimortali. Alchimia , quam pyrotechnica ſive ig
cand. li.de um Ægyptii illam à Mizraiino Chani niaria ars, reſolutoria , & purificatoria
Old.&
filio acceperiat ab Ægyptiis Arabes metallorum quæ ut Chymia ſpecies
Jgd.
didicerint :ab Arabibus, Europæiacce- quædam eſt : licetiam aurifactoria, ſive
perint, & nomen & arcem , ut & reli- Chryſopæia ; ſpecies quædam eſt Al
quam ferè medicinain & philoſophiam chimæ, quæ in extrahendo five ſeparan
Græcanicam . Nimisiſti benigni ſunt in do & in congregando live coagulando
Arabes. Nomen enim notum Roma. ex aliis metallis auro , tota occupatur :
nis fuit antequam ulli noti philoſophi unde non malè Spagiricam vocant non
vel dođi inter Arabes , & quo tempore nulli, came to owmvaj zeiper , à ſegre
Arabia adhuc Chriſtiana. Invenias illud gando & congregando. Ad hanc qui
dam
LIBRIT
. CAP. V. QUÆST. I. 65

14.Aft. dam retulit illum Manilii verſum a Ma. Namq; eleměla graviclaufit digefta labore
10 . teriamque manu certa duplicarier arte : Vafefub hoc modico MaximusOlibius,
qui , quia de Alchimia & de Alchimi. Adfit fecundo cuſtos fibi copia cornu ,
cis dicere videtur , ( quæ eft Critica au Ne pretium tanti depereat laticis.
dacia) contra veterum codicum Gdem,
cum tollendum , ut ſpurium judicavit. Plutoni Deo divitiarum dedicavit
utrumquemnalè. nam & Manilii verſi-, hoc fuæ artis ſpecimen homo gentilis ,
culus eft ,& non de Chryſopæis , fed de divitiasilli acceptas ferens, intra majo
Bracteariis accipiendus , quimalleanderem illam urnam minor alia reperta ; in
aurum , in bracteas ſeu foliola tenuilli- hac duæ ampullæ adfabrè laboratæ , ar
ma diducunt & dilatant , & lic ſuper- gentea una , aurea altera : puriflimo
ficiem adeò dilatam quaſi duplicant. Alo quodam ambæ liquore plenæ ; quo lu
chimicè certè non tam duplicant ina cerna multis jam fæculis ardens conſer
vata cenfebatur.
au , quam igne.
2." Non ſtatui autem de toca Chy :: 3. De folâ Chryſopæiâ ftatui dicere :
micâ agere; quam ego artem , quà me. quæ vel exadſperſis pauculi pulveris au
dicinæ adminiculatur , lanè laudo & rei ramentis , aurum multiplicar, velex
veneror ; ut phyſiologiæ fætum præ uno auro verum aurum producit : nam
ftantiſſimum , inventricem auri po- quæ ex auto liquato tantumdem vel mi
tabilis , rei non minùs utilis ad fa- nùs auri producit , ſed purgatius ; ca
Dandum , quam ad alendum , ac nomen aurifactoriæ non meretur .
quoad fieri poteft , vitam prorogan- Chryſopæiæ igitur originem quidam
dam ; fpiritus enim fubtiliffimos exme nobis valdè faciunt antiquam , qui præ
tallis ,gemmis,plantiſque educens ; quo claro Adamni titulo libellum quendam
fubtiliora, hoc puriora; & quò puriora, infignem obtrudunt : ut & alii Moyſis;
hoc efficaciora remedia præbet ; me & Mariæ fororis ejus, & Salomonis , &
talla depurat,ſegregat , perficit, lapides Hermetis Trilinegifti, & Ariſtotelis , &
conflat ,aquam elicit , ignem vegetat, Pythagoreoruin quorumdam libros
& in igne vegetato , ac quaſi perennato, venditant : hæc enim omnia pro im
ſpecimen edit artis & efficacitatis fuæ , pofturis habenda duxerim , & otioſo
in humanâ vitâ propagandâ. Mihi qui- rum hominum ſomniis. Quid ? an quia
dem dubium non eſt liquorem illum ab Adamo prima ſcientiarum principia,
Olibii Maximi; cujas beneficio lucerna idcircò & de hac ille arteſcriplit , quem
multis feculis confervata fuit ardens , de nullâ conſtat fcripfiffe ? An , quia
Chymnicum fuiſſe : de quo Bernardus Moyſes in omni Ægyptiorum ſapientia
bin Hift. Scardeonus , b ſcribit Patavii ante ali- excellens, idcircò & ipfe , & loror ejus
Patavina.! quot annos,urnam fi &tilem effoſfam his (initor Aaronçm non additum & Be
inſcripram verſibus. feleel ) aniinum ad alchimiam excolen
Plutoni facrum munus ne attingite fures , dam adjecêre? An , quia Cabaliſtæ nu
ignotnm eft vobis hoc quod in orbelatet. gantur Chamum in arca Noacho patri
I ſuo
DISQUFSITIONUM MAGICARUM

ſuo libros d . Magia naturali furatum '; damnatú , homines præparce avari. Lo
quosMiſraimo filio fuo donaverit, id- beraliores alii cúmSuida Colchis auratani
circò inter illos etiam Chymnici libri fuê- pellem advertunt ; illud enim Sépasad
re ? ſed Chamum ſcimus non philoſo- zporónaMov. Jafonis libros fuiſſe in mé
phiæ naturalis, verumMagixDæmonia- branis arietinis deſcriptos, artisalchimi
win lib.i. cæ fuiſſe propagatorem a. Hermetis cæ doctrinam aurifactoriam continena
1.3 : Triſmegiſti non pauci fuperſunt libri , tes. Addunt alii , hoc illud aureum fuille
quis quæſo vel color cenuis in illis hu- femur, jeputsijugow, juxta Laert.lib.8.
jus artis?eruent opinor, qui Phaeton tæo Ælian.var. hiſt. li. 2. Luciani, & alios ,
aulu eò detorſerunt; quæ de Turri Ba: five (ut corriguntalii) xpus xvⓇwv , aure
bel ,& quæ de terra promiſion's SS.com um flumen ,a Pythagora in Ołyinpiiso
memoravit; & quæ Salomon in Eccle- ſtenſum , quod tamen Origenes eburne
fsafte de meretrice : niores ejus depin - am appellavit libr:6.contra Celjum .Hoc
gens, Spiritu ſancto afflatuszféripfit ; illt illud effe apud Hippocratem mirabile c Hippo's
ad Chýmices myſteria deflexerunt : qui & imprimis facrum terra opus ; ex quo cra.ice
auſi divitias , quas ceconomicze prudene - animantia , plantæ, alimenta , pharma- pift. de
Crateia .
tæ , & navigationiin Ophir , difertè ac ca , fortuna, & ipfe Plurus profkrant Ć:
ceptasrefertRegum Hiſtoria; Salomo- Hinc apparet quàm vetaſtam ilti origi
nis alchimiæ ac judicare.In quos( ut mi- nem arti arceffant. Equidem opinor
tiſſimèagam )nihil dicam aliud , quàm vetuftam : fed certa teftiinonia antè e
quod fatuis folemus ,fanam mentem iis vum Caligulæ non comperto : Nam
opravdam . Minore longè periculo pec- quæ dicta , mera ſunt conjectanea nec
cant, Aimar,Ranconetus& Cardanus, magis certum , quod quidam probano
qui Sibyllæ vaticinium illud ; tired jpénă ex Efdr. libr. 4. cap.8.verf.2. Quomo
vet" W. Terpaoab eluviesues do autem interrogabis terram & dicet tibi:
& c . ad Arſenicun , admirandi lapidis quoniam dabitterram multam magis,ur
materiam tranftulerunt ; quali quatuor dè fiat fi&tile parvumi dutem pulveřemi
týllabarum & novem litterarum voxas unde aurum fii.Hoceniin perfpicuè non '
lia nulla foret. ad attem fufociam , fed ad naturales
4. Item qui Pandore poculum hoc eſſe metalli ex terræ pulvere produ & ionem
contendunt;ab Hifodo notarúm : fed poteſt referri. Si ramen quis contende !
hi pluresEpimethicos, ex ſola ſpe reliquâ ret , ad matetiam auti trátiſmutatoriai
quam Prometheos , ex hoc grege fateaa pertinere ; is fciát , neque infallibilitete
tür opotret.Nec minus illi ſuaves,quiSi- ftimonio niti, quia liber iſte apocryphus
bSylipti fyphium ſaxū extollant b ,& propter huă eſt : neque claro loco & aperto antiqui
quali jus lapidis inventionem ieruiffe nomné, tatem artis ſe probare. d Plinius
ciocoa
quafi divina fapientisautumnant : pro- -'s. Cæpille fub Caligula docet Plinis
prer promifcuarñin vulgus beneficii cow us, d rationem ex auripigmento aurum
municationem , ad inferos detrulant liquandi, féd mox defiiffe. Foditur hoc
femper revolubilis laxi fubvectione in Syria auri colore, fragili lapidum fpe
culatia
LIBRI I. CAP. V. QUÆST , 1. ' 67

cutarium modo. Vim ejusmagnam Ca- tur.cultores alchiinia affirmativastienen is


ligula , auri quàm fanguimsnon minùs deò toentur; ut & perfe & ius aurum ſuis
avidus excoquijuſſit : & planè Auxit au- fe fornaculis fovere, & educere , quàm
cum excellens , ſed ita patvi ponderis, ut natuta ſolita , contendant. Oſores Chya
detrimentum ſentiret, nec poftea ten- unicotum contra omnia hujuſinodi , ut
taruin ab illo . Diuturnum poftea fcri- præftigias, ludibria , & meros jactare
proribus filentium
fuit. Uſque ad Diod tum bombos opinantur. Equidein pu.
cletianum Gluere. Nat Suidas auctor to inter hæc extrema , utfit , media via
eft, cum eò regnante Ægyptii res novas tutiſlimè incedi. Itaque tres invenio
molirentur , cæde multorum illuſtrium févtentias. Prima' eſt , non poſſe autum
virorum in ipfo exordio hoc incendium verum ſic produci,Sesunda,poffeautumn
Sopituin fuiſſe :& conquiſita nimibi ve quidem quafi veruin , ſed quod tamen
terum de argenti & autifufione fcripta, pro vero , nec liceat vendere æquali i :
omnia cycannijuſlu flammis tradita ,nc pretio , quo verum venditur : nec liceat
ex illa arte ditaciÆgyptii, pecuniis fre- illud inmedicinis exhibere. Tertia ,per
Suidas io ti , Romanis in poſterum rebellarenta. fe & ius & purius aurum ſic fieri poſſe.
Diocle. Aliquotannis poftea Zozymus Græcus :quam quod in terræ viſceribusgigni
fianum . fcriptor vixit , cujus de arte ſacrâ , & cur.
Chryſopciâ libri Manu Scripti affer Prima fententia eft Toftatiin Exod.
vanturin Regis ChriſtianiſlimiBiblía- cap.7 . queft. to.Ægid. Romani,quod
thecâ Foncis belli ; ubi & Bleinmidæ li- lib. 3. quaft.8. ( qui Avicennam quoque
ber de cadem Chryſopojâ dicitur exſta- pro ſe citat; led malè. nam Avicen.verè
re. Hicille Nicephorus Blemmidas eſt, cenſuit contrariain , & ex profello de
qui fub Ducâ Imp. multa præclara phi- hacarte fcripfit) negârunt etiam Averr.
lofophiæ monimenta edidit. Zozymo I lib.T. de Generat , Aponenfis defferr,
Græcum antiquiorem , non novi ille 200:Sed & ipfeintet Chymicus Paracel
Arabesomnes,qui circumferunturævo ſus tib.de philofoph. & videturid voluille
antecedit : fictitium Moçienum ( Ere Bernardin. Gometiusa Medis douto &
mitam Romanum figuntinepti Arabi- ſaliro opere de ſalelibr. 2.a. 20.fecun
cè ſcribentem ) & verum Geber, live dæ editionis fol. 168. Secunda fententia
Gebrum Arabem : qui non inventor ( ut opinor ) verè fuitD. Thomæ.nam
artis, ut putant Fallopíus & Eraſtus:ſed "licet,ubi noluit quæſtionem decidere, baziqu:
cultor & ornator præcipuus. Hecdeo ibi exhypotheſitantum locutusfuerit b : 77.a.iz.
riginc habuidicenda. tamen ubi abfolutè & deciſive locurus, ad i .

SECTIO I. ibiaperiè & clarè hanc ſententiam tenu


it: producipoſſeauron , quoad exter
De-artis alchimica in auro fatiendo effica nas qualitates , ſed quod adintrinſecam c in 2. fen ?
citate,
aurí perfectionem non pertingat r: d.7.qu.?
I.
Irun quam hic in contratí- quod etiam Cajetano , c & reliquisTho- arct;
cadd,a...
um funis concéntioſus.crahá-
MIHI miſtis placuit poſtea citandis, Terciaſen
I 2 tentia
ITIONUM UM
68 DISQUIS MAGICAR .
tenuia eft omaixa Chymicorum , & co &tionem naturalemigais ; quideco
præterea Timonisin libr. 3, Melegan. qu . ctionein naturalemn caloris - natura
mile. Antonii Mirandulani de ſingula .cer- lisproximè imitatur. Quid ergo delit ?
tam . lib. 10 : Marcelli Palingenii,Carda- au fi quid horum , oftendatur. Olten ,
ni, Lacinii ,& aliorum , quain accuratè dere conatur ſequentibus argumentis ,
zuetur And .Libavius Syntaxi 2. libr . 1. quæ figillatim diluçınus adfusâ Colu ,
fingularium . Quartam his fententiam rione. Primò argumentantur ab artis
ipſius incertitudine, & diſſenſione arti , 1
pollemus adderePyrrhoniam , & Aca,
demicam Dubitantium , qui fatentur fibi ficum , quia chymici inter le pec conve
non ſatis liquere ; quain puto verè coin . niunt in modo loquendi , nec in modo
munjorem elle hominum hujus æfatis. operandi , nec de materia aut nomine
Ex noſtisillam defendere Benedict. Pe- ſui lapidis.
a diſp.de gerius, & Gregorius à Valencia ;a nam 3. Conveniunt,beneficio lapidis hanc
Magia. de bonitate & perfectione alchimiciau- transformationem tribuendam j led
si dubiçanc : & fufpicantur , nunquam hunc ipfuın lapidem , quo appelleņu
bio 122 ab ullo verum & perfectum aurum fuif- nomine , non conveniunr. Longum
diſp.6.q. feproducun : & Valencia b quoque fitoinnia Mierculini , Treviſani , Fa
13. pune , indicat ſtudio & arte humanâ vel non niani, Talienſis , Rofarü , & aliorum
poſke , vel vix fieripoſſe. Quid dicemus? nomina congerere , quæ funt fignifica
Amicus Placo , amicus Socrates ,led ma- tionis planè diverfæ . Exspaucis cægera
gis amica veritas. poffunt dijudicare, vocant Xpugostep
21.2.1. Axio I, Nulbis idoneis argumentis jedva quam viyam , aquam vitæ , quain
contra fentientes convincunt aurum ve- ficcam ,lignuin vitæ , languinem huma
Tumper alchimiam fierinon poffe.Ad pro- num , lac virginis, Mercurium philo
bationem hujus conlugonis ſufficito- fophorum , draconem , corvun, lato
taus probanditransferreig adverſarium exir , medicinam morborum ' om
que est concluſio negauitatis adfi- niom id de quo bibit non moritur ,
manciellte imponibile jocumbit opus & fimilia parrim ridicula , partiin pu
eſtendendi , cur id fit impollibile, eò gnantia , partiin irreligioſa.
quodis contendap, fe ididoneis argu- operandi diverſiflimos commiſcon
menuspolle convincere ; quod nos ne cur , & deco inter ſe digladiantur, cum
. : P sed garnus. Vcruntamen ac poreſtconclo- Brachelce certatTauladanus, Villano
ho probari . (neque ex parte materiæ vanum impugnay Trevifaurus , alii
bi feu ſubjeđi,neque sx patce modissPa alios , & invicem lefacuos ignorantel
gnat naturæ talis metamorpholis. Non quenuncupanr. Sed de lapidismáte
I ex pane materia nam illa eft alrera ria fortè faltem cenfentiunt ; nihil-ni
çi, & corrumpi apta , & perduci etiam pus lunt, qui ferri ſcotiam , ſunt qui fa
-6 apta ad formam præſtantiorem , & eft lein , alumen , magneſiam , cadmiarn ,
capax formæ:introducerea , Non ex calcanthum , arſenicum expofyanytfane
„ parto wodit: quia moduseſt, peide gui obtrudant bufontes,capillos,
rum
LIBRI I. CAP. V. QUÆST. I. 69

fum putamina , menftruum fluorein , quo mox plura . Quarrò , non habent
vel humanum ſanguinem. Refpondeo, perſpectam auri lui cauſam efficien
tain diverfis nominibus eandem tem tem , qui foli calori efficientiam tribu
ſignificari, ſed his ufos Scriptores ſcien- unt : quo tamen lolo non poteſt auri
tiæ occultandæ causâ , quam non vo- ſubſtanția perfici. Oportet enim , ut
luêre paffiın intelligi , licuit ſanè Ægy- ſol aquæ fubftantiam primùm calore
prisfyinbola ſua adhibere, licuitPoetis concoquat & commutet: Frigus dein
per metaphoras, & fabulas lapientiæ de & ficcitas terrena , faciant aquam
principia occulere , licuit Ariſtoteli ſe concreſcere. Quintò , deauri materia
dictorum obſcuritate, ut fæpius ſolet,a- valdè diſcrepant. Gilgil vult eſſe cine
trainento involvere; ipfæ lacræ litterz rem ex terra genicum , & aquæ miftuin :
in Parabolis loquuntur. cur culpas, fi Braceſchus vitriolum ,plerique fulphur,
& 'hi diverſis noininibus , lusêre ? Si & argentum vivum , nec deeſt, qui arſe
quid minus aplè, & feliciter,& piè ,ignols nicon addat: qua in reindaganda viden
cerem , vide, verba deſpice : nunquam tur, ut Umbri , indicium lagæ naris fe
rei veritatem , aut artis efficacitatem ,in- cuti, certum fanè, ut ad cervæ cunabu
eptia aut infantia docentis potuic exſtin- la perducat : fallax in rerum eſſentiâ diſ
guere . Deinde quid mirum hanc quo- cernenda. Præterea quomodo pof
que artem habere ſuas compulſaciones ſuncmixta reſolvi in inixtum illud , ex
dillidentium ; quibus nec Philoſophiæ quo proxiinè generata fuerunt nonne
pars ulla , nec medicina , nec juriſpru- priùs oportet reſolvantur in corpora
dentia, nec Scholaſtica Theologia no- fimplicia? igitur fi, quod eorum eft fun
fcitur carere ? Diſſentio illa de materia , damentum, mecalla in ſulphur & hy
vel verborum eft& nominum , vel fanè drargyruin reſolvuntur , certè hæc duo
fuit ,cùm arsminùs culta & magisin . nequeunt eſſe propria metallorum ma
cognita : periti in ſulphur & hydrargy. teria. Hoc argumentum multas in
rum conſentiunt. volvit quæſtiones, quas fi velim exacte
· 4. Probant poſtea SECUNDO na- diſcutere, non fectionisunius , ſed libri
turam metallorum ab iis ignorari. Pria opus integri futurum . Uno fortallis
mò , quia cenſent illa vivere & nutriti, verbo præſtiterit abſolvere, ut hæc illis
com Cardano: vel ſuperioris ordinis a omnia largiamur , nihil aliud conſequi,
nimam habere , verum valde recondi- quam Alchimicos ſic opinantes noneſſe
cam , cur F.Georgio in Harmon.mun. veros Philofophos, neque caulas ope
di. Secundo, quia lapides putanteſlere rationis fuæ tenere,nec operari fcienti
jectamenta fiderum (ut Paracelſus) ine- ficè, ſed duntaxat effe nudos flatura
tallà verò adipem & medullam lapi, rios pyrotechniços ,, mechanicos
dum ; & proinde metalla , cælielle præ & non philologos... nullo autein pacto 1
5 '... ", ftantiora excrementa: Tertio, quia uni- conlequitur probandum quod erat,
‫ ܐ‬. : .‫ ܝܐ‬cám volunt elle perfe & ain fpeciem aurum ab illis confci non poflernen er
ci . metalli n'empè aurun; cæteras efle niin gladium non facit faber ,quia que
i tantam rude & inchoatum aurum , de I 3 ferri
-70 DISQUISITIONUM MAGICARUM

ferri natura , quæ gladii ad pugnam ro- lanè non ſatis rectas , nec commodas,
tatio vibratioque tie accoidmodata,ne. ſed improprias & transfatitias,nihil.no
- { cit :non aquain roſaceam minùs perfe- rot : loquuntur illiinquinatè', ſentiunt
i ctam Chymicus elicit, qui cætera adhi- perperam: eosnon defendo : derelo
bet arte requiſita , etiainſi colæ eſſenti- quor, non vocabulis.Hoc unum veril
am , & vimignis , & principia diſtilla- limuin puto , neque negari poſſe, plus
tionis ignorer, Quid igitur, li qui natu- humidipinguis, & fi vis plùs adipoli ef
sam ignoreemeçalh , ſegregatione,con- fe fucci in metallis, quàm in lapidibus
gelationeque requiſita, cæteris quoque ac gemmis. hinc enim metalla ductilia
omnibus pericè uratur , minuſnè ad fa- & dilatabilia ſunt , quod lapidibus ob
tum compofitionemqueejus,quaın ad ariditatem & ficcitatem denegacoin.
alterius,nihil ad operationem effectum . Unicane ſpecies metalliſt, inox vide,
que amplius præter cauſarum cognitio- bimus .
nem adjicientis , yis excoctrix igniuin 7. Deauri efficiente cauſa, conſide
eſt effectuea ? Intelligentiæ igitur jam tandum. puto longè plura requiri, uç
ignis particeps , qui unum & inter ali cx terra , atque ut ita dicam , eleinentis
um novit diferimen . autem ali-
Pone autem ali ferè nudis primum corpus mixtum ex
quem , qui optimè metallorum natu : iltar & coaguletur , quam requirantut,
tam noverit ; huic certè nihil argumen ut ex mixto jam coagulato & exiſtente
tatio hæcoberit,quoad auri productio- aliud conficiatur mixtum , dumtaxac
nem : poterit ergò produci ab aliquo . differens perfectione. Ayri ſubſtantia,
s. Sufficerent ifta ': dicam tamen ex terræ pulvere & aquæ liquore, in ve
quid defingulis illis cenſeam .Vivere & nis cavernarum ſolo calorenon poteft
nutriri metalla , ut animam habentia , perfici, led frigidicas quoque & ficcitas
vegetativam : id non admodum abſur- requiruntur; poftquam verò jam ſemel
« l . 2. ma. dum eſt, ſed fateor verius,quod Ariſto- métallum coaluit in metalli ſubſtanti
gno mo- teles cenſuit a, nec lapides , nec foſilia am ,jamignis foluspoterit ſupplere, quæ
kal,
hujuſmodi vivere vel nurciri: excreſcere ad perficiendum commutandumque il
autem , per adjectionem materiæ , de- lud in alterius inecalli qualitates erunt
Pl.li.36 . creſcere per ſubtractionem ejuſdem : neceſſaria. quia qualitates illæ acciden
cap. 18. & cùin vero Plinius.b & alii, dicunt ca cariæ ſunt, & quæ activitatis igneæ vim
19.Lco concipi, parturire, vivere, ſeneſcere, non exſuperant. Quod exemplo poreſt
Baptiſt. mori, inetaphorice tantùm laguuntur, declarari.nam landaracha naturalisnon
Albercus
1 2 de a fed de hoc plura Scaliger , Fallopiul- poteſt gigni citrafrigus illud: ſed poſt
difi.c.9 . quec. Volo cum illis liberaliter depacil- quam plumbumn femel in terfæ viłceri Galen.
6 Salg: ci . Eſto ,non vivantmetalla: quid inde? bus genitum fuit,fi illi miſceas acetum . 1.9.de
cxercit. 1. facilior profe & ò inanimæ rei in aliam cerullam conficies di ut verò ex cerulla limp..me
Fallopius inanimam , quam inanimatz in anima- prodeat landaracha, nulla jam opus res dicam , fa
1.1..deme. cul.Pl.li.
rallis & tain erit tranſmutatio , frigetatione, ſed ſufficiet fola aduftio,ut,
34. in fin .
6. Paracelliftarum illas locutiones landaracha fi &titia ſeu Vandyx Syricum .Vitruu ..,
fortal.
nalca
LIBRI I. CAP. Ù QUÆST. I.
Plin.l.is tura. Orichalcum quoque fine frigore patte ( quæ materia liquida è quibuſ.
6.6 Aetius exære, vitri pulvere, & calaminaris la- dam vocatur , vel aqua intrinſecusun
li 2. Amat. pidis tinctura fir folaque decoctione & etuola , ab aliis unctuoſum aqueum in
in Dioſco . percolatione per ignein indiger6 : cùm corporatum , vel hunidam liquidum )
Hi.s.enar. tamen foflitium & naturale,li quod eſt : ex alia parte habebit terræ portionem
63 .
bVide Pl. hujuſmodi , etiam frigus illud poſtula- crallam& viſcolam ; ſic huicterræ aqua
1.33.c. 45. ret. Quid , quod & c Plinius cenſair,Co- illa pinguis & serca commiſta ; corpo
& Vanno lo igne lapidesin as fundi, & ferrunt fatur in primam ,(& ut fic vocem ) ele
pyrorech- gigni ? Quid , quod & fola decoctione mentarem auri materiam hæc mate
biz c. 8. ferrum fit cópwrece Græcorund. ſect . tia non eſt adhuc propria auri mate
tonn . Challamiſch Hebræorum quod nos ria , ſed eſt materia commuis omnium
6 lib: 266 hodie chalybem vocamus five aciari- metallorum , & etiam lapidum . etenim
0.27 . am , veceres lacinis ferrinucleum , quia fi plus habeat ariditatis , deficiente hu
Ariſt.l.4 proprio nomine deſtiquebantur , nam
dMeteori miditate, fit lapis : li plus habeat pin !
Vacnoci chalybis illis iden , quod ferrum in ge- gue dinis humida , exitin metallum : &
asd l.1.c.7 neree. Neque in his alio frigore opus, propter copiam hujus , humidi, nitidi,
Alb. Mag. quàm cùm omnia pereğir ignis,ut tunc puri,ac ſolidi, ſplendida adeò ac nitida
de la materia fe ad naturale friguis recipere fùnt metalla .
9. Et hæc eft fententia Platonis &
pid.tra. 3. Ginatur: vel aquæ injecta citiùs refrige.
Hier. Ma . Fetur & indureiur : Ariſtotelis ac fequaciumf. Neque huic f Plato in
ml. 2 . 8. Porrò quain fubdunt de aürima- fententiæ repugnant (neo judicio) eo- Timão,&
stum
is:kel.c-8. teria diffonantiam , obſtrepitilla , non run Chyinicoruin , qui Phýſica princi- 2 Calchi
občundit: cedo ; qüam illi effe volunrš pia norunt & amplectuntur. ( hoc eft dius.Arift.
quamcunque dixerint ,ex hac etiam cæ non Empýrici , fed Philofophi funt) 1.3. Mete
tera medalla conſtare Pliilofophi chy- fententia. Tales enim facilè afſenti - ori. in fi.
Theophr.
mici contenidentific facilem fore ad au-untur huicreinoto ptincipiomecallo 1. de lapid .
tüm tranfitum . Sed do & iores conveni- tuin oirnium . Équidem mihi videcur Jaous La .
ünt in una m fen ten tia m : qua m ego nega ri non pofle. Quæto enim, num ciuilias
quoque fequor, & lic Ariſtotelem cum argentum vivum & fulphur licimme. Mnorite .
his Auctoribus conciliari poffe puro .. diatè ex materia prima lint enáta ?? li ad . l..Chri
mica art.
Non agitur nunc de materia remotif- firmas, quæro qua difpofitione piece
dente hæc potiùs, quain alia forma, fit
Bertlz.de
fimâ, quæ eft materia prima, quame.
andetit eflè neino addabitat: fed agitur , introducta ? fi'negas, immediatè pro-
icb.metal.
de materia fecunda: quaejam certisfor- dille: quæro quæ præcefferit ? non e.
tr.1.c.2.
miseſt imbuta , hæc rurfus eft , quædam nim omni formà potuit illa materia Conta
rien.l. 3 .
temotior ,& quædam propinquior.nonicaruiffe. Negaridum itaque id non eft: Philoſp.co
enim ftatim ab ultima ad primam hic fed ulteriùs progrediendum , & poft 9. George
immediatus eft tranhtus : capiamus er- banc materiam communern , adeò te Agricol.
gò exempli gratia, autom , hoc auruin moram , quærenda quædam materia de te Mc
tal.
materiam temotiorein habebit exhala propinquior. De hac eft omnis difce
konem quandam huinectatamn una ex ptatio ,
DISQUISITIONUM MAGICARUM

pratio. Cenluerim icaque illam inateri- occiſus cùmn elt , & jam cadaver ferè
ain remotam , non lubico prætermiflis diffolutum corruptione, indicium facit
mediis ab extremo ad extremum pro- fætor ,corpus illud carneum fuiſſe, aut
gredi , &, quod dici ſolet , per ſalcum quod fimilius , cùm falem vel laccarum
proinoveri : led primo gigni imperfe- in aliquod ferculum diffolvis,fapor im
ctiora quædam : & fic naturam pro- dicat, ſubſtantiam illarum rerum con
gredi ad perfectiora. Ex illâmateriâ dimenti hujusmateriain fuiſſe: & odor
ranorâ primùm gigni ſulphur , & ar- . aquæ diſtillară , ſatis apertè docet, quiæ
gentum vivum live udpapz upov : iftud herbe diſtillatæ fuerint, præterea non
potiſſimum coaleſcere ex humido iſto eft neceffe res omnes reſolvi in proxi
pingui & aereo/ idcò adeò mobile eſt:) mam ſuam materiain :nec corpusreſol
ex terræ verò pinguedine feu viſcoſita- vitur in ſemen : ſed ſufficit reſolviin
te potiſſimum gigni ſulphur. Sulphuc materiam remotiorem , five eleinenca
illud poſtea in metalli generatione fun- . rem. Adultimum itaque argumenti
givicem viri ,úscépzupcr vicem fæminæ , menbrunn dicimus; metalla reſolvi iin
a Avicen. uti volunt a Chyinici:hoc parum refert, mediatè in illa ſua principia , quando
epilt.ad
Hazon . crediderim potiùs utrumque agere & alterantur ,& per alteracionein delinút
Geber. pati in invicem ,reactione. Nec convin- videri talia metalla, & fiunt quid liqui
Lullius, & cit contrarium quorundam objectoi; duin & aridum , retinens principiorum
alii,vide necin pleriſque fodinis ſulphuris , vel illorum qualitates multas ;& cùın hoc
Lacin.d .
argenti vivi , inveniri auruin ; nec in au fit , tunc quodammodo reſolvuntur i
Yib.s.
tį pleriſque inveniri ſulphur aut argen- terum in corpora fimplicia ſeu elemen
tum vivum . Sufficit enim in quibuſdá taria , nempè in liquiduin , humidum &
veſtigia horum reperiri , ut pyrotechni- tecţreum pingue : Giçue etiam paulatim,
ci fæpè experti . Er,ut ex his gignuntur, per varias alterationes pyrotechniæ
tamquam ex materia ;-ſic in hæc rurſus principalia illla proxima in iſtud vel il
metalla reſulvi volunr chymici & hanc lud metallum coaluerunt,
relolucionem odoreprobant , & guſtu; 10. Terriò arguinencantur: funda
fe in materiâ reſolutâ qualitates ſul menta Chymicorum , li penitùsinfpi
phuris & argenti vivi dičtantes inveni- , ciantur,velfalla eſſe, vel prorsùs dubia:
re. Quoniam verò hic agimus deacci- & proponunt , ac impugnant lequen
dentariis dumtaxat differentiis, quibus tia : quibus figillatim ac ordine ſolutio
hæcinanimata dignoſcuntur ſolis : fru- nes ad jungam . Primum ergo adferunt
bli de mio
ftrà objicitur adora canum vis. Non e illud Rogerii Baconis , licet natura po rabilibus
nim dicitur hæc reſolvi in ſulphur & tensfit, & mirabilis, tamen ars, uters na poteſtar.
hydrargyrum formale atque perfe- tura pro inſtrumento potentior eft virtute arcis &
etuin , Ted in materiam quandam , quæ naturali. Hoc ergo videtur elle fallum , naturæ .
fulphuris & hydrargyri qualitatesple- cùm quia nihil poteft ars humana ,
ralque retinens , lacis indicat formam quod vires ſuperet naturæ ( quæ nihil
præcefliſle horum foſſilium :ſicus homo elt aliud , quàm ordinaria Dei in crea
turis
LIBRI I. CAP. IV. QUÆST. IV . ' 73
turis difpofitio : ) quare fi quis effe & us II . Secundò reprehendunt quod di
producitur , quia naturam rerum ſupe- citur àChymicis ,unicuin eſſe perfectum
ret: ille non humanus,fed vel Divinus, metallum , ſive unicam metalli Speciem
vel prodigiofus cſt.cùm quia omnisars ( aurum ) cætera inetalla dumtaxat eſſe
mechanica naturæ ,ut bali, in Gſtit, & cã auri inchoationes : & ideò tam facilè
imicatur, nec ſuis póteft conatibus ope- metalla reliqua ad aurum , naturalem
rum naturæ perfectiones adæquare. ſuam perfectionem , reduci; quam ho
Nam veriffimèFabius ita fcripfit; imi moæger ad lanitatem , & ovuin ad pul
tatio, que artis eft propria, nunquam tam lum: Hocilli triplici ariete fibi,non tam
feliciter naturam exprimit : quin inter quatere quàm fubruere videntur: & ita
banc Et illam ſemper aliquid interfit , ipo mihi quoque aliquando vilum : nunc
Jaque veritas pluribus parafanges fuaſe. maturiùs re perpenla , video illa ipſa,
quentem veftigia hypocrifin poſt ſe relin- quæ tum attuli argumenta; ut obielli
4 lib.z.in
De orat. quat a ) qui neger jubendus agri lilia ſolent, faccislaneis, arietis impetumn in
cum veris , Dedali volatum cum aliti- fringere: poſſe commodaexplicatione,
bus comparare , & cum Praxitelis aut exarmari, & enervari. Arietes iſti tres
Phidiæ caballo hoſtiles manus effuge- erant triplici teſtitudine contecti. Pri
re. Refp. Comparationein naturæ & ar mus petitur à definitione metalli ,quam
cis inftitui duobus modis poffe. uno Geber,Petrus Bonus, & multi Chymici
quidem precisè ac nudè fola cum lola admittunt: metallum , eft corpus foſſile ;
conferendo, unumque alceri , live utri- durum , & naturam ſuam ſervans,à mal.
uſque potenciam , leorſun invicem & leo dilarabile. Sed hæc tota definitio æ
mutuò componendo , hoc fi Baconus què convenit argento, & plumbo , ac
voluit , ut inde fornaculis fuis ea tri auro , æque ergò lunt metalla ,atque au
buat, quæ naturæ denegata; fateor om rum . Refpond, differentiasrerum elfen
ni illum reprehenſione digniſſimum tiales præter quam hominis, nobis eſſe
fuiffe, & argumentum contrarium ſo- ignotas: idcò nos cogi definitiones for
lidè probari. Altero verò modo pof- mare ab accidentariis differentiis, quæ
funt ifta comparati, non præſcindendo poſſunt fæpè communes effe pluribus
unum ab altero , ſed extenſive , verbi quæ probabiliter videntur fpecie differ
gratia , artificium humanum cum ipfa re.veluti fi definias canem ,certè definias
natura ; qua in comparacione , artifici- - per proprietatein latratus,hyena tamen
um prælupponit naturæ vim,plus autem hunc imitatur, quæ canis non eft : & fic
tum poſſe artem natura ſubnixam & totum iftud congeftum , canis eſt ani
adjuram , quam poffit natura ſola, plu .. mal irrationale, quadrupes, velox , la
rimis patet experientiis. Sic enim natu- trabile, conveniet eciam hyenæ, nam &
ralis operatio juvatur, acceleratur & illa erit animal irrationale, quadrupes,
perficicur per humanam induſtriam & velox, latrabile. Nemo tamen inferat
artem : quod voluiſſe dumtaxat Ro- canis nomen hyenæ competere , vel
gerium ejus verba indicant, & verifli. hyenam æquè canem elle : ſed potiùs
mnum eſt, ' K infe.
94 DISQUISITIONUM MAGICARUM .

inferendum , quiddam in hyena repe- non tamen infans & vir ſunt hominis
riri , quod in cane lit perfe&tius.Sic dico ſpecies : idem de aliis metallis , & auro
definitionis hujuſmodi accidentariæ ftatuendum , nam alia illa natura ad hoc
conditiones in fingulis inerallis invent- inſtituit , ut queant ad aurcam perfe
čas, non convincere lingula hæc quibus ctionem progredi,
conveniunt metalli (pecies effe. Nam 12. Verùm hic novæ ſuboriuntur dif

hæc non eſt convenientia generis in culcates ; noviſcopuliaffurgunt, dicat


ſubſtantia , fed duntaxat quali generis enim aliquis,hinc fequeretur : Primò,
in accidentibus. Specificæ nainque di naturam ſic fæpiùs a ſcopo fuo aberra
tentiæ ab effentia rei ſunt delumen- te , quam & nem ſuum conſequi.quod
dæ. Quare ut adverſarii probent à defi- convitium ferretur in Deum , Natura
nitione, identitatem genericam ; neceffe quoq ; aberrationes de lirisinferioribus,
eft,priùs probent, vel finul , & conſe- more ſpecierum , non ſolent prædicari ,
quenter probent , prætenſarum ſpecie. quia natura non multiplicat retain im
sum differentiam eſſentialem , vel quid perfectarúindividua,ut viđemus,mon
ei quodamınodò æquipollens;v.g .Ho. itra ſterilitatis damno multata. hæc au
mo & equus fpecies lunt ſub animalis té metalla deluis individuis rectè præ
genere, id probari nequit eo duntaxat, dicantut; ut argentum de hoc vel illos
quòd animalis definitio, quæ tamen ef Refpondeo. Non abertat à fcopo ſuo na
lencialis eſt , conveniat utrique ( lice- tura,quia finis ejus eſt, reruin varietate
nim convenit Petro & Paulo,& cainen hunc inundum ornare : & perfectiora,
P. & Polpecie non differunt ) ſed pro- vulc eſſe ratiora. fitautem hominūava
baci præterea debet , quia homo eſt ca titia , qui metalla effodiuntpriufquam
tionis compos, equus non eſt. fic etiam ad debitam perfectionem perveniant,
quod Aquila & Leo differant ſpecie úr minùs auri fit ,quàm cæterotum me
non probandum tantum eò , quod ra- tallorum . Sicuti quia vitali pleriq; oc
tio genetica illis competat , fed etiam , ciduntur à lanionibus, idcircò paucio
quia utriuſque eſſentia diverſa eſt , cum res boves exiftunt; fi his parceretur,bo
unum fit volatile; aliud beſtia ſeu gradi- ves fierent; Gillis abftineretur effodien
ens . Sic igitur , non quia hæc definitio dis , paulatim aureſcerent. Enuntiandi
eadem quæ auto , coinpetit argento: verò ratio ,quædam eft ſpecierum , five
ideò hæc duo ſpecie diſtinguuntur: led generica; quædam verò merè acciden
fequitur folummodò ambo hæc metal taria. Monſtrorum de inferioribus at
la elſe : argentum quidem imperfectè, tributiva enunciatio accidentaria , po
quia potelt perficisaurum perfe& illimnd, teſt æquè locum habere, ac argentijau
quia riequit in metalli ratione perfici: ri, & c.licut enim dicas rectè, hoc vaselt
Infariti juxta ac viro convenit hominis argentum , licetiam rectè dicas,Gorgo ,
definitio , ut & vitulo ac bovi animalis; eſt monſtrum ; ſphinx eft monftruin : &
fed infans adhuc perfici & definitionis ficut etiam dicas vafis hujus eſſentia eſt
membra perfectiùs poteſt participare: ſtannea , vel materia ejus eſt ſtannnum :
nibil
LIBRI I. CAP , y. QU ÆST: I 75

nihilprohiber quin verè dicas ; pygme- fanem perfectam organoruin corporis


us ifte eſt monftroſus , vel ſubſtanția compoſiturań , quæ compoliwra, Gve
hujus pygmæi eft monſtroſa, Sedpa- (ucdicam )organizacio ,desllius indivi
rum hæcad rem quæ deprædicatione. dui eſſentia elt.Inanimas verò res duin
Quia revcra : non quicquid imperfe- taxat cenfeo requirere, materiam illam,
cum adhuc eſt , eo nomine monſtro- communem , & præcipuè conſtancein
fum eft : maximè fi aplom perfectio- partibus homogeneis , ciifdem effe &
nem ſuam recipere , pullus in ovo non perfect us diſpoſitam , ad plurnbi, itan
eft monſtrolus , vitulus non eſt mon- ni, argenti vel auriformain: quia for
Strolus, infans non eftmonſtroſus, quia mæiſtæ , non ad compoſituræ velorga
hic ad virum , ille ad bovein, ille ad gal- norum fabricam , ſed ad qualitatum
ligaceum tendit : etiam ſunt poreſtare, primarum majorem minoremve parti
quod actu futuri, idem de metallis ab ciparionem , conſequuntur. Si plus ha
auro dicunt Chymici. Sterilitare beantterrenæ admixtionis , fient fer
damnata funt tantùm monftra perfe- rumæs,plunbum ; G plus aerei liquidi,
& torum animantium ; non infectorum , fient ſtannum argentum , aurum . Co
non inanimatorum . Atquc ita ruit hæc natur quidem natura ſemper auruin
replicatoria machina. producere: ſed , cùm nequit co minera
13. Secundò contendunt adverſariilis deco & tio pertingere , conrenta eft
proximam metallorum omnium mare . aliorum metallorum generatione pro
tiam eandein effe non poſſe, fed uniul- modo vircutis & materiæ proximæ dif
cujuſque ſpecici debere effe materiam politione. Si non ſatis mulcum adlic
proximam diverfam , quod.etiam non- fulphuris ſubtilis ac rubei, adlit tamen
• Ricbar- null. Chyenici farentur , & probatur: fatis hydrargyri lubrilis & albi: fiet ar
dusange
lici a Cor. quia diverſa ſpecie formæ eandem fpe- gentum : li verò vis lulphurisexcedat,
rectorio , ciemateriam nequeunt informare : ut & unctuoſum illud liquidum omni lic
& Joan. de anima huinana & equina patet, qua. ex parte probè defacacum , producerer
Braceleus cum neutra corpus alterius apta eſt in- aurum .
coatia
formare: videretur alioqui , vecusillud 14. Tertias illorum eries erat. Nun
Taulada-
pu m. delicium ſtabiliri poffe :omnia ex omni- quam conquieſcere naturam , ſponte
bus,five quodlibet ex quolibetgigni: & fic, lua; fed moveri& moliri donec perfe
Si remotæmacerią lufficeret idcnditas, tionem fuam fit indepta : metalla verò
poſſecanus Alchimicus alterum ,in A. hæc apparere omnibus , etiam præſente
puleium illum , vel Lucianum auritum causâ efficiente, in venis ſuis conquief
transformare.Refpond. Animas anima- cere, nihil folicita , ut in aurum crans
lium perfectorum requirere corpora formentur. licet enim centum annis il
organica,cercis perfecte modis difpofi- lic permaneant non impedica , nun
ta: animas animalium imperfectorum , quam tamen inagis illa aurelcent, ſed in
iplas quoque; quia ex materia educun fuo ftatu permanebunt, ferrum , plun
cur, requirere luun & propriam minùs bum , argentum . Si fic igitur quie
K 2 ta ja
UM
SITION RUM
76 DISQUI MAGICA
ta jacent, ſuam nada funt perfectione. locius reliquum convertendi, ut notag
Reſpondent Chyinici & bene reſpon- Trevifanus , libro de tranfmutat, mc
dano , nos hanc commutationem de- tallor , ante mediums. Ex his apparet
prehendere non poſſe : ſed cur nequea- admodùm probabilem elle ſententiam
: mus, incredibilem redduntrationem : Calliſthenis , Alberti Magni , & Che
quod ad alterius metalli in aurumme micorum , unicam eſſe perfectam me.
tamorphoon millenarium annorum tall (peciem a . Sed pergamn effe libe- Alb .
tempus requiratur. Quis hoc illis de- ralis ac comis : eſto ſpecie differantme- Magai It
3.deme
finitum tempusrevelavit : quis credat talla, cuid cum ? fpeciei( inquiunt ) in tal.craa .
cuin ad cæterorum metallorum perfe- fpeciem quæ non fit alteri fubordinata
étionem , curſus viginti vel triginta ſuf- iinmutatio impoflibilis eft naturæ.Nos1.c.7.Go .
bri, Rola
ficiant annorumı ? Major ergò in auro mox non effe impoflibilem oſtende- rii Vag
forinando mora , fed non toc ſeculo mus . Nec ad rem facit illud de ſub- Boecii. Bi
rum admittenda . Sicut autem herba. ordinatione. Revera enim multorum Foguccia,
rum & arborum incrementa non cer commutatio oftenditur, quæ hic fubor & aliony
niinus dum creſcunt : fed creville de- dinata non ſunt : & fubordinatio ifta
prehendimus : ita latens eſt alteratio eodem modo poteft intelligi de pluinbo
hæc & commutatio Metallorum : quæ, & auro , ftanno & argento : quo illi
non , duun fit, ſed duin facta eft ; cerni de his intelligunt , quæ in tertia fect ,
potelt: quod verò illam non cernimus, producemus,
impariencia fecit & cupiditas, dum ma 15. Quartum argumentum eft ,arsiſta
lunc homines præſens lucrum ininus nequit veras gemmas tranſmutare in
capere, & quale eft metallum effodere: gemmas alias veras. crgò nec metalla
quàin fpem pretio redimere , & illam poteft in alia, Reſpond. gemmas , fi quæ
tam longinquam operiri tranſmutatio- fint liquabiles, poffe ad majorem for
nein . Sed cur ad hanc, fornaculis & taffis redigi perfectionein ; non tamen
follibus ſuis fe triennio pervenire poſſe in alias diverfæ fpeciei marari poffe
Eanianus & alii gloriantur , fi non niſi quia non poteft ignis quemlibet indu
luſtris aliquot exactis id poteſt natura ? cere colorem :nec gemmæ ad gemmam
cauſam puto , quia in terræ venis plus ea cognatio eft, quæ inetalli ad metal
liquidi humidi affluit, & calorquoq;a- lům . Gemmæ verò pleræque vel potiùs
gic leniter ac paulatim :hic in chryſollo , omaes , quia lapidumexgenere funt,
nihil affluit liquidi : quare quicquid re- etiam funt illiquabiles: quia non habet
fiftit , & revocat curſum efficientis cau . huinidum unctuoſum , ut metalla : fed
fæ , id faciliùs hic abſumitur ; ignis aqueum, quod igne difflacur b .
quoque eſt continuus , & non impedi Vltimò objiciunt , non dari cauſam 6 Sic Alb .
ius, & quantum poteſt urget. Præ- fufficientem , quæ hoc operetur : cælos Mago. in
terea nonnunquam aliquid auci matu enim naturaliter hæc metalla in venis S. Merap.
ri & perfecti artifices admiſcent , ut fic producere percalorein , & frigus : non
ars adjuvans naturam , caula fit ve qua calor ille vel frigus qualitas cantùm
eft,
LIBRI I. CAP . IV.
IV . QUÆST. IV . 77

eft, five calor aue frigus : ſed quaeftor- cundum , quia multaruin rerum cauſa
ganum ac inſtrumentum cælorum , in naturales noslatent , & poteft hæc efle
cujus virtute agit , hic verò nec frigus de illarum numero :multa quoquefunt
adeffe in Chemica operatione : nec ca naturalicer, quæ quis,propter cauſarum
lorem operari ut inftrumentum agen- ignorationem , li facta certò nelciat: vel
tis principalis , quia hic non adeltagens neget facta , vel non facta naturaliter ,
principale. Reſpondeo, de trigore jam die contendat. Tertium ,quia Magorùm illa
ximus, de calore verò dico nunc agere , induſtria , quia mutarunt angues in vir
ut inſtrumentum ignis ; & effe ejuſdem gas , & è converſo : juxta D. Auguſti
{ peciei cum calore cæleſti ſeu elemen- guſtinum a naturalis mutatio fuit :mi- alib . 3. de
Trip .
tari. Agens autem principale eft lemen rabilior tamen eſt hac , de qua nos agi
avri iplis inetallis jolitum : quod feinen mus. Quartum , quia calor ignis vim ha
calore fovetur , & adoleſcit in aurum . bet transformandi metalla per varias al
Probatio verò hujus , non incumbita• cerationes , liquationen , fiparationem ,
lia , quam ab experientia , ad quam al- congregationem , & alias hujuſmodi ; li
chimici ſolent provocare, ſoleinus enim cac & calor nativus , cibuın poteft va
à pofteriore probare vim ſeminis alicui riè conformare , priuſquam augeat &
rei infuille , cum genicum ex eo aliquid incrementum præbeat ipfi alito, nec mi
& ex potentia ejus in actum deductum nùs eſt mirandailla cibi, pura pomi , in
cernimus. Denique conclufio noſtra carnem : quam bydrargyri in avrum
duintaxac exigebat , nos oſtendere na- cominutatio. Denique li fingulas illas
turæ reruin hanc non effe contrariam alterationes conſideres : quas Chryſo
Chryſopaiam , neque id argumenta pæirequirunt , etiain qui plurimas:nul
adverſarioruin convincere , quod puto lam invenias ; quæ vicesignis inmate
Jufficienter oftenfum à nobis . Hæc de riam diſpoſitam agencis excedat. cedo
primo axiomaie. enim quæ illarum ? quod G lingulis par,
SECTIO 111. cur non fucceffivè omnibus , cum cjus
vis non recundatur , fuggeftis femper
Decadem efficacitate. novis fomentis ?
Sit 2.axioma.
longè probabilius eft , poffe 2. Quintò , perſuadereid debent in
alchymicam artem firem fuum conje : tellectui non malè difpofito ,cùm variz
gus , alia in aurum igne tranſmutare : funiles experientiæ ,tum plurimorum id
guam non poffe.Dico effeprobabilius,quia fe confecutos afferentium affertio , hoc
revera id non probatur apodicticè , fed pofterius probabo fectione ſequenti :
tantùm topicè, ſic tamen , ut moraliter prius verò probatur iis quæ fusè retu b exercit .
ferè convincant rationes; Primum argu lerunt Scaliger b- & Benedict. Perer.c 23
mentum , quo conclufio probatur, pen- primùm arspoteft gignere velpas , ſca- quælt.
det ex ſupradiétis,quia contraria nega- tabæos crabroneſque ex cadaveribus, & dealchim .
tiva habet argumenta non concluden ex ſtercore animalium : immò & fcor . lib.deMa- ,
tia , imò nec admodum urgentia. Sc . piones , ex herba Baſilico ritè polita & gia,
K 3 collo
2
1
78 DISQUISITIONUM MAGICARUM
collocata certis locis : ſed viventia hæc differre ,quàın pulli quos fornaces Cay.
ſunt excellentiora metallis : porerit igi- riproduxerunt , à pullis adpectoratis à
tur & metalla . Dices in his hominem matre. 6. Plinius auctor eft triticum &
arte tantùm materiam materiæ appo- filigindm in invicem commutata, dices,
nere , cætera naturam per putrefactio- folis accidentibus ea differebát, eadem
nem & calorem ſolis producere :Verum que fuiſſe ſpecie ? Galeni d quidem ſen- ali.2. ad
in noftro quoque calu manum tantùm cemtia videtur,fed multis id non proba. Glav.co.
homo adhibet, cætera calor ignisin ma cap.7 .
cur ,eſto tamen hocli veruin , quid ad 7 .
teriâ efficit,& , quæ in ejus porentià late. Nam Theophralto loliom quoque in
bant, educit. 2. aurum ex auripigmento criticum fuic mutatum : loliumne hoc
produci arte Plinius auctor eft , utdixi- lilveſtre triticum fuiſſe dicent ? quo au
inus, fi dicas auripigmentum venam el- _chore ? ſcimus enim quid inter sriticum
ſeauci ſterilem ac inopem ,hocelt, aurú & lolium interfit. 8. calchitim in miſii
imperfectuin ,utait Fabianus; a hoc , ut naturam mutari, fatis notum eft, verig
dicalde dicitur fineprobatione, negari quoque milius etiam ea ſpecie differre ,quàini
remetalli- poteft. Nam plus videtur differre ab au- dem eſſe. 9.lapideſcere ligna ſiin fontes
ro , quam cuprum : nam cuprum metal- certoș incidant : norunt Arduennæ , &
lisannumeraadum , illud verò potiùs lignum Gr caudexque , quineger. Bene

b Scal. f. coloribus ac tin&uris. 3. ex ovis b calors elt non negant adverfarii : Sed hanc dia:
fornacis Cayri folent pulli educi , non cent force commutationem in deterius ,
fecus quàın fotu matris : cur non & hic viventis nempè ligni , in lapidem vitæ
fornax ſupplearuteri terræ vicem : lidi- expertem : morcem hanc eſſe quandam
cas , ovuin narura ordinari ad palluin , ligni , faciliùs res degenerare quam mc
& eſſe pullum potentiâ : contendunt al. liorentur. Uurgeo ,etiair meliorari.nam
chimici idem eiſe plumbum auri relpe- inScotia ex putridis nayiun fragmentis,
ctu , imò & argenti; ideoque folere hæc & ex arborum fructu in mare deciduo
metalla juxta ia vicem reperiri. SanèPli . ( res elt vulgo notillina , & probabitur
& li 33.C.B. nius dicito venam plumbi , quæ vicina libro fequ .) gignuntur anates. Sitam
folet elle & contigua venæ argenti : vo- admirabilem effectum tranſmutationis
cari galenam . Sed & ovun) quoquema aqua nobis exhibet: cur ignis efficacita
gis differt à pullo, quam inter ſe metalla. [ i , cujus major longe viselt in agendo ,
4. Naturaliter videmus multos verini . maligne detrahimus ? Herodotus etiam
colos mutari in volatilia, utporemulcas: ſcribit platanum in oleain vertiſſe: & a
& tamen reptile & volatile , pluſquam liçadavera , in ftatuas falis, de quo plure
ſpecie diftant.5ut natura producit talé , dicam l. 2.9.18.in
fine,
bituinen , & attramentam : fic etiam illa
3.Denique notiffimum eſt poſſe ſaltein
nobis artificuin exhibet induftria. Sidi- dæmones producere per applicacione
cas ſpecie differre hæc ab illis : contra naturalium agentium ,non modò res in
orgebo : cum eaſdein habeantqualitates animas , ſed & aniinalia imperfecta
quod docet experientia ) non magis quæcumque ex putrefactione naſcun .
gur ;
LIBRI I. CAP . V. QUÆST. II. 79

* Eft ſcori tur:a multòigitur facilius porerit metal. ptus ipfe Villamontius , pertinaciter de
Lycheti lum unum , in aliud eadem applicatione fendens, veram fuiſſe & lincerain An
commutari. quia longè minor eft ine. ton . Bragadini Chryfopeiam : cùm c
Dis in 2. l. tallorum differentia , quam inanimis & nim illa fcriberet Dondum dies frau
2 tel . 8. & animati. Sed Diabolus nullum hujuf dem hujus Cyprii plani aperuerat . Vide
probab.li "
f£ 4.4. 14 . modi effectum producere poteit , qui que decillo Villan.ontius itinerarsi lib.3.6.
naturz vires faperet: ut conftat : alio- 28. vel poffunt efíe prodigiofæ , dæmo
qui poflet vera edere miracula, ergò f- te faciente. 4. quia hanc artem nemo
fectus hujufinodi naturæ vires non luutiquam calluit : quod patet , eò quod
perat. Igirur poteft fieri ur vel.do- neino fe unquam dixit ulimuin ejus ef
cente Diabolo , vel induſtria & ftu- fectum conſecutum : nemo etiain ver
dio tandein homo ad hanc cognitionein bis vel ſcriptis eam alios docere potuit.
pertingat. His il pugnant .
SECTIO IV. 2. Sit concluſio. Defa to aliquos hac
An aliqua narratione conſtet aurum hac arte verum aurum feciffe videtur elle val.
arte factum ? de credibile.
Ulluin adverſatii fortius telum , Probo , quia tot ea de renarrationes
incorquent, quàm ab experien- funt diverſorum , ut videatur procacis
tia ; Cur igitur , inquiunt , nullushacte animi & perfrictæ frontis , nulli crede- clib.21. c.
11
nus effectum conſecutus cur omnes o re, adſcribam quæ nunc mihi ad ina . dJo.And.
leum & operam perdidêre ? nonne mo nun . Cælius Rhodiginus auctor eft c in addici
raliter hinc colligimus , id effe impof fuo tempore in Gallia quendam ex in- um ad
fibilibus annumerandum ? 2. quia , quæ- plebe hom
fina plebe
fima inem , mirè fagacem ,
hominem $ pecuticu
de crim.
cumque adferuntur experientiæ , ni- modum excogitaſſe, quo chıylulcæ æ falg , Old.
tuntur teſtimoniis ipforum chimicorú, quæ vi , ex metallo quolibet aurtim ſe conG. 74 .
quibus ininimè credendum : iùım quòd cerveret : & addir tales artifices vocari de foxil.
in caula propria; tùm quòd mendicitas Chryſoplintas ,officinam verò Chryfophi. Abb.in c.
& paupertas fidem detrahat ; cùm quòd fium . De Arnoldo Villanovano refe- cxruarum
de fortal.
{pe faſcinati& imaginationis vehemen- runtgravillimi Juriſconſulci ,deum vir & ibid .
ti apprehenſione purane eſſe aurum gulas aureaschemica arte produxiffe, Bald. Joa.
quod non eſt , urait Pontifex Joannes quas omiuin examini ſubjecerit in aula Platcan.ja
22.4. 3. b quiapoffunr effe operationes , Pontificis , & ideò concludunt chemi- 1.1. C. de
Extrav. vel fraudulentæ & deceptoriæ , ut fuit am veram eſſe ſcientiam.Obijciunt, Aro argent.
pondeats Bragadini, Veneti Alchimia: qui in Bae noldum fuiſſe valdè fufpectum familia- precquod
fifc. 13 . varia ſupplicio affectus anno 1595. co ritatis cum dæmonibus : & ideò vel fra lib.10 .
ram omnibus impofturam fuam con dæmonem hoc verè feciffe , vel faltem Penda.
feffus fuit : fe ex auri ramentis pulveri. verum aurum fuppofuifle. Reſpor. has Com . 30 .
ad 2. Po
buſque quosfinixcos carbonario pulveri effe malitioſas conjecturas . Si ſuſpectus Direct .
habebat, aun um fuuin liqualſe. Quare Arnoldus , quomodo non in Romana Eymcrici
cavendum nc lectorem decipiat dece- Caria,ubi afliduus erat , coniprehenfus, 9.11 :
UC
DISQUISITIONUM MAGICARUM

ut maleficus , & caftigatus , mera au . ronym . Cardanus teftatur, c Antonium


-tem conjectura eſt , dæmonem veruin pharmacopolam Tarvifinum , coram
suruin ſuppuluiffe. Alii dicunt examini And. Gritto Duce , & præcipuis patri
fubjeciſſe , hoc eſt , obtuliſſe : non ve ciis Veneris , argentum vivum in aurum
rò queinquam veritatis periculum fecil. cominutalle , & ejus operis quædam
ſe. primùm explicatio illa verbo non adhuc exitare veltigia. Hoc Julius Sca
congruit,deindè quis credat illo offerć liger , in contradictoria exercitatione, e
te aurum ad examen ,neminéRomæ pe- ludit potiùs , quàm diſſolvit, dicens; {
riculum feciſſe,ego verò,indeq ,uod non hoc verum aurum fuiffet,Venetos eum « Opere
fcribitur ab auctoribus illis talluin au fuiffe coacturos , Reipublicæ operam de luvuli
rum deprehenfum ; probabilius credi- hanc navare vel arcificium indicare, tac.lib.de
deriin experienciam Arnoldo fuffraga- Quis enim Scaligero indicavit , Tarvi- metallis.
cam . Sanè id confirmatquod de iplius Anum eis non indicaffe ? ſanè credide
cum Raymundo Lullio concertatione rim Venetos , vel incertieventus ſpem
a vol. 20. auctor Theatri humanæ vitæ tradidit ,a contempliſſe , vel præftigiis effectum
lib.3. adit. Raymundum hunc Balearicum , homi- adfcripliſſe. Tu Lector,ne idem ſentias,
Bafileenfis
in Colo nem acutiffimum , multis rationibus de- accipe teſtimoniumn aliud ejufdem rei ,
nieofilovi. monſtraſſe Villanovano artis hujus edo urin Cardani& Aragolii fide , hocex
de Indi. yopiar, cum Arnoldum difpucandi per- perimentum ftet. Guilhelmus iſte Ara
cem , tælum ; quin potius , inquit, te ſenſu goſius, vir philoſophiæ & medicinæ ap
craſtinâ convincam die : quæ cum illu- primè peritus , ftudiorum causâ dege
xiſſet, metamorphoſim illi oculatâ ex bat Patavii : lemel , anno 1550. Vene
hibuit fide :qua ille motus, hanc ipſe ar- cias excurrit , & honoris causâ Hecto
tem amplexus, multa de eadem fcripfit rem Auſonium , matheſis & medicinæ
opuſcula , ante annos fermè 250. De laude clarum , inviſit : ibi cum intra alía
hoc Lullio ſcribit quidam noſtritempo- Alchimicæ aurificæ mentio fieret, eam
bR . C. in ris medicus : non alchimiſta , 6 Hunc que Guilhelmus folidis , ut ipfitum vi
Nomep
ego inquirendo comperio apud Anglos, re debatur, argumentis fubrueret : Aulo
clatore ip .
lignium quidem verâ praftutiffe , quod fuis libris nins in fequentem diem conventum indo
Icsip. profitetur: & in arce Londini ,iuſſu Regis xit, coque tres patricios Veneros, è nobileſ
probatiffimum anrum confeciffe: mihique fima Corneliorum gente adductos : ( x.co
genus nummi oftenfum eft,quodadhuc ap anro , quod Tarviſinusfpe & antibus patri
pellant Nobile Raymundi , auri ſcilicetpu- bus, hoc eft , celeriter , non magna inter
ne gobryzi,ſummaqueindicatura .) Idem pofitamora , momento feciſſet, confectos
auctor Theſauri , hoc etiam narrat de annalosſpectandos contrectandofque exhi
Bernardo Treviſano ; eum cum initio bere curavit. Ipſe deinceps ArogofiusTar
fruftramagnas opes inhacChryſoplyn- vifium excurrens hiſtoriam fa &ti didicit.
tica prodegiſſer ; tandem accuratiore · Narrabar ille à Gallo quiodam , Argofio fa
ſtudio conſecutuin , ut biennio artem in cie fimillimo', domi ſuæ per aliquot menfes
opus , fpem in rem deduceret. Hie- hofpualuer accepto ,eum ſepulverem hono
tulo
LIBRI I. CAP. V. QUÆST. II. Si

rarii loco accepiffe fed utin co tamquam ar- gnicionem dumtaxat petunt. Nec ve
cano uteretur. Se verò non eam privati cum eſt , nullos niſi mendicos vel pau
commods , quàm publica fideierga Rem , peres huic ſtudio incumbere ; quod
publicam Veneram ſtudio, co inſcro, Vene . Principes viri mulci non fugiunt , nec
tias navigaffo,rem Patribusindicaſſe:fpecic etiam paupertas omnis å teſtimonio ara
men artis exhibuiffe : privatim quoque in cet : fed tantùm , quam vilitas auc vi
Corneliorum edibus non femel.Interea ve tiofitas vitæ dehoneftar. Phocion pau
rò Gallum illum infalutaris omnibusdifcef per erat : plus illi tamen injurato , quam
Vje,neque fe quidquam de co amplissreſcia jurato Paridi credidiſſem .Teſtimonium
Tbelau . re potwiffe a . vides caulam cur Veneri
sitz hom in propria cauſa rejicitur, led hic teſti
fu Omite non ufſerint Tarviſinum , & quan ina- monium dixêre ſcriptores , qui non e
to quod nis illa magni viti , ſed fæpè iniqui Car tant Alchimiſtæ , acceperant illi quidem
de le fami- danomaltıgıs, ſuſpicio. hocab Alchimiſtis ; fed alchimici dicta
lia Feroc
fius celta 3. Fortasſis eadem arteapud Cedre ſua factis probarant. Nec fanè dome
curlib.de num ille frenuin aureum confecrat ſticuin teftimonium ; ut nec alia alias
abd rer. quod Anaſtaſio Imperatori obrulit: inidonca , rejiciuntur, quando aliunde Petr.Ge
auf. fed videtur iſte præftigiator potiùs fuif- teſtimonia habere non queunt b. Et
rar. Gog.
le quam Chymiſta , poft primam operis quælo, unde hicinitium hiſtoriæ habe 300.Hip :
hujus edicionem mcidi in librum And. ri potuit , nigi ex ipſorun artificum di- pol.ang.
Libavi medici , quip. 1. fingularium , ctis & relatione ? Ad 3. poſſe aliquando 71.
Syntaxi11.de remetallica , plura teſtimo- effe tales , & fuifle : hinc tamen non ſe
dia rerulit. qui , nullas ncn fuiſfe tales. Ad 4.mul
4. Nunc ad objectiones reſpondea- toshanc artem verbis ſcriptiſque prodi
mus. Ad primum ;multos ego comme- diffe , & hodie tair tenere , & alios do
moravi, quos non Chemici tantùm ,ſed cere , fi qui contingant in praxi erro
& medici & J. C. graviflimiteſtantur res ,nihil mirum : quia facilè peccatur
rem ipfam fačtam exhibuiffe , Arnol. in iis , quæ ab ignis operatione depers
dum, Lullium , Tarviſinum . Et hodie dent. Nec ullius artificis eſt, in iis, quæ
nominare poſſem , quos novi viros gra- ab a & ivitate extrinſeci agentis natura
ves , in dignitate poficos , & Deum ti- lis pendent , ſecuruin femper effectum
mentes; quidefe ipſis idem profitentur. {pondere. Nec ulla quoque ars alia , in
Quos mentiri , vel iinpolturis, aut pra- qua quis mente ſanâ perfectionis ulti
ftigiis ,aut dæmoniacis artibusuti, nun mumapicem le conſecutum afleveret ,
quam in animum meum poflim induce ſemper aliquid difcenduin fuper
*re: & lint injuriis viris honeftiffimis, qui eſt : neque huic arti peculiare,
queant id lufpicari.Ad 2. dico . Pont.lo quod opponitur.
qui de gregalibus , live fece illa Chemi
corum , qui lucrum caprant , & avidira
tepecuniæ in præceps ruunt , non de iis
qui honeftam inde rerum naturæ co
L' QUÆ
DISQUISITIONUM MAGICARUM
QUÆSTIO NE QUÆSTIO 111 .

An Chryſapæia habenda ex numero artis Ad quam magia ſpeciem pertineas Chry


um ingenuarum , an mechanicis an fopacia ?
numeranda ?
1. ÆQuè expeditum eft reſpondere
1. FAcilis eſt deciſio;nihilin ca mecha "huic quæſtioni. Si alchimicus
nicum effe praler epfam operationem , effectusverusnon eft , quia fallum eſt auc
& igniariam illam applicationem : Theori- apparens duntaxat aurum , pertinet ad
cam veròjive ſpeculationē artis ipfiusphy: magiam preſtigiatricem , fiverus eft effe
Frologue, in remotißimis latebris latentem , Etus,tunc antfieope demonis, & pertinetad
Aquè ingenuam , equé ſcientificam effena- Demoniacam : verum effectum voco ,
tura fua, quam fiephyſica :cujus eft portio quando aurum verum quis conſequi
non ignobilis:aut medicina, cui ſubfervit og tur : hoc autem poteſt fieri dupliciter,
Ancillatur :coq; nomine acromaticis & epo- vel verâ tranſmutatione, vel fuppofitio
pticis defciplinisaunumerandum . ne : quando hoc facit dæmon , poteft e
2. Si verò confideres ipſos Alchini- tiam reduci hoc factum ad præſtigiatri
ſtas , quidam illorwin meriſunt mecha. cem : quando illud , non níti ,ut dixi , ad
nici, & faturarii , acciniflones : qui- dæmoniacam . Siverò verum aurum , fi- á Arogo
dam verò philoſophorum nomen ho- ne ope damonis homo extrabie pyrotechnia fius &
neſtum in primis ac laudabile , jure fuo fua , tunc alchimia pertinet ficundum fe Svinger.
fibi vendicant. Etfi enim omnis Alchi . propriè ad Magiam naturalem :per ac
miſta ingenio funul ac manu utatur : cidens ad artificiofam .Nam , qui a ad ſu
tamen id omnimechanico artifici com- pernaturalem refcrunt , propter cælo
mune eft , & manus præcipuam operis rum influxus: illi mco judicio falluntur:
partem in illis vendicat : qui , principia nihil enim hic cernitur ut oſtenſum ,
cauſaſque arcis ignorantes , nec certum quod natuaæ vires excedat.
in rebus præparandis uluin , juxta præ , 2 Naturalis ergo alchimia exempla ,
cepta congrua & ſcientifica adhibentes, jam nonnulla propoſui.
tempus & carbones abfumunt ; fuligi 3. Dæmoniacæ refert unum auctor
noliitaque & merè mechanici dicendi dæmonomaniæ :b ſe exGuilhelino Con b Supra
funt, ſed quiin oleis, & aquis , & guin- ftantino , famoſo alchimico , audiviſſe, qu . 1.sect
mis , & auro extrahendo , cauſas & præ- ſocios ipſius,cùm perdiu flantibus , ſpes ult.
cepta artis norunt : quibus freti effe- fpecielveauri oſtenderecur nulla , con
& tum fibi pollicentur: li,etfi manum in- Glium à Diabolo petiille , ritene opera
genio , & operationem fpeculationi ad- scntur, & optatum finem contingerente
jungant: non mechanici , ſed philolo. an in aliquo peccaruin ab ipſis eſſet ,
phi dicendi: operatio eniin illa , & ma- quod metallum arcerer experitum . Dia
muum auxilium , accidentaria ſunt ſcien- bolum ( uelolet ) latebroſun dediffe
tiæ : ut in medico ; & chirurgo latis eſt reſponfum : quam breve , tam àmbi
manifeftum . gyum i Laborate , laborais. hoc illos
. pro
LIBRI I. CAP. V. QUÆSTI
. 83

pro fecunda pollicitatione arreptum & orios per humanam calliditatem per
mirè animaffe : ergò perrexifle inflam- tiñet. Priorem fic narrat Cedrenus:
do , & foroaculis continuandis , idque Quidam ex eorum numero , qui Chemi
adeò ftrenue, urin nihilam cuncta rede- cam artem profitentur ; calledoes hominum
gerint : parati nihilominus pergere , & oculos impoftura præftringere ; argentariis
adimum cunctamrem decoquere , & alifque obtulitmanus pedejo ; ftaruarum
prophilofophico lapide bona cunca d'alia aurea , dicens fethefantum reperif
dilapidare:nili miſerius deinentiäeCon- fe , multofque ita deceptos ad paupertatem
ftantinus ſuggeſſiſſet, morem hunc eſſe redegit. Famâ vulgaia caprus ; ad A
dæmonis utdecipiat amphibologia fig . naftafium perductus, frenum equi ex folie
nificati: cùm laborare judic, hocvoluil- do anro conflatum acmargaritis confertum
fc defifterent ab irrito conatu, & ad hɔ- obtulit. Sed Imperator f
, reno accepta : Uc
neſtum opificium aliquod fe transfer- omnes , inquie, fefelleris , me profecto
rent,in quo certiùs operæ pretium cer non decipies :ftatimquehominem ,in ca
neretur ,ſicille. Sed alii paulò alicer nar- fellum quoddam relegavit,in quo tandem
rant , idque ſe ex oreNacalis , qui Con- periit, nimiruin hæcaurea , nihil erant
ſtantiniſociusfuit, accepiffe , bonâ fi- niſi per magiam omnia facta oculorum
de , ſcribunt : hos operarios auri avidos ludibria. Pofteriorem deſcribit Jeremi
fainiliarem paredrum ſub fpecie ünius as Mederus in Acromat : Chymiſas duok
nymphæ exciviffe, & facro carmine la. focietatem inilam pacto firmaffe , ut alter
pidisconfectionem ab eo poſtulaſſe,dæ, Chryſopæic certißimam arrem le tenere
monem julliifle, uti ex ſex metalli(ut di- profiteretur, alter rhizotomum ageret,fer
cunt ) aniſatis , hoc eſtæquali propor- ag yrtam empyricum , & inter cetera fco
tione , & hydrargyci certâ mole inixtis , bem auri atro infe&tam colore , pro lunaria
malagma componereat, cùm itaq ; hoc pulvere venderet.ErneſtusBadenfis Mar
igni impoſuiſſent ,ecce tibi,fraudisinini chio mirè deditus erae pprörechnia , hunc
ſter, cacusille Mercurius, more grandi- ergò priorille adie , & circumvenit ,anreos
nis cum tonitru metalla hucilluc difiicit, montes pollicitus, & -atria didicis Craf ,
& fpem ſimul eorum : cahinante lulus parantur omnia , & iam ille , Catera bel
cacodæmone. Illi abactiá chryſollo , le , inquit ;unum dumtaxat opus. Reſch.
non à furore : rurſus magiſtellum ade vocani ( Hèbrea voce) bujus pulveresfa .
unt, expoſtulant primum deinjutia:de- ciles inventu , apud quemvis pharmaco
inceps fupplices frunr, & ut nuncfàltem , paum , vel rhizotomum . Marchio puerum
meliore fide , quid agendum doceat , mittit :commodum in palatii aditu ille ala
perguntoblervare , demum ille nihil a ter mercesfuasexpofuerat: 8 wis folenthos
retulit quam f
liud , trenue laborate. genas, nihil deefle Stentorea voce predica
<

4. Deceptorii effectus dux Hiſtoriz bai. Adit eum Principis puer . Ille Reſch
occurrunt, priorpræſtigatorius Diabo- expromis depixidula fumoja, & pro foli.
licus: poſterior ad deceptorios & einun- do appendie , quaſi quid foretobvium ac
L 2 COM .
94 DISQUISITIONUM MAGICARUM

cõculcată , addit fuperpondium .Fuer Do- maucis fecretòconftruxie : jamque conto


mino refert. impoftor eum pulveren in , catis amais , atque imprimis quatuor di
Spergu hydrargyro , Aurum verum pro- tiffimis fibi notis Hifpanis mercators
ducu , fed quod. liquatumex puluere ;fic bus : horum in negotiando tarditatem
examen , verum aurum deprehenditur. exprobare , atqueadmajora co , com
Marchioneres more grua, & ipje in magie pendia excitare cæpit. Efe quippe fibt
Atrü beneficus ac gratus probè donatum dic artem profeffus eft , qua breviac.compen
milii, Chryfopalam pergit urgere: felicia dio , fineque periculo , & navigatione,
ter , quamdiu Relch duravit : ubieresrez ' ditari ipfiampliſſimè , atque vel Mida ,
fiduum parum fuit :undique.conquiri juf Crefique divitias nullo negotio fuperare
for auriprolificam hanc materiam . Nega- poſſeni, ldque ad oculum prompro ſe
1 banc omnes fe, quis pulvis , Reich decere monftraturum experimento da, auri fibi
tur , axdisſe veididiciffe unquam , itaque rummi quindecim , beni , probatique.
Marchio quod fupereratigne folism liquat, ponderis preberentur. At illi protinus
& auri ſcobem ,impofturamque fimulde- totidem libentißimè erogarune. Itaque
prehendit, æquè lepidum eſt quod nar- acceptis ille nummis , unum quem met
rat probè compertum Gomes à Medis mercatorum pediſſequis ad fe accerfiriiu
lib. 2.de fale , his verbis : Si quidem fu . bet : cui intranti duobus tantum re
in dos
perioribus annis dum agerem Luteria ade galibus impenfis : vade , inquit ,
tai unà etiam Jindiofusquidam , quifquis mum , qua prima occurrae pharmacopo
ille fuerie,
fatis mihinorus,jamque conftan- la , à quo pete lapidem , qui Onajiros
tis ataris homo, atque in omnire , & ſcien , appellatur , qui tametſi vilioris fitpretii,
tia doffeßimus , experientiffimuſque, fed tamen ut emas cuius , totum impende.
qui ingenio effe ad fingendum acriore: ad Quo abeunte heus , ait , ne longam
perſuadendum pero quam par fuit fubti nobosmoram facias , ito rečta ad eum
boze, Etqui varmistametfi negotiis implic- quièregioneporlamajoris templıconfiftie
ins, Chymica tamen arte ,quam occulte ex vidi quidem hefterno die ejufcemodi
ercebal, mirodele &tarentur. Is puero Fran- lapides proftare apud hunc longé pre .
ciſco Gallorum Regi familiaris valdègra ftantiores , quàm alibi. Aftutè xam
tus atquein oculis erat; ac quo tempore queillerem omnem . , ac perquam cau
diniurnum illud & exitiale bellum apud të pervenerat. Nam maſſam quidem
Belgas,anno1542. ab eodem Franciſcocam anrcam triginta pondo auri probarißimi
morum , à Carolo quinto Cafare confirmat coegerae, camquein modum lapidis com
ius vigebal.è Gallia ille in Belgasprofectus pactam , varnisappingifecerai , dique cir
eft , atque Hiſpanum fe fimulans idiomate :
cumveftori coloribus quam eidem noto fibi
confiſus, Lovanium primò, quò ipfe paulò pharmacopola fortè doli confcio , lucriquo,
antea eju ;dem cauſa belliè Lutetia pullus participis commendarat : data teffera , ni
mereceperam :deindeAntverpiam fe con cuicumque peteni Onaftrum lapidem
Iulit , ubi domunculamconduxit , in cague quantulocumque oblato precio exhiberet:
fornacem cum reliquis inftrumentis Chy. unde occurrenti pediffequo lapis eft datus:
mique
LIBRI I. CAP . V QUÆST. III. SECT . IV . 8s
atque admanus Archichymiſta ( dignus bus ille lentè , aigue grandioribus quàm
eftenim hoc titulo ) perlatus. Tum ille lae antea verbis refpondens, tandem annuit:
pidem oſtentans , ac feſquipedalia de corba atque fub crepufculo veſpertino ad ſe
num mos 2 adducı infie : fuêreque
proferens, iubet.accende fornacem , ollas
educi , inſtrumenta apponi, quin lapidem ad ipſum profectò quaruor anreorum
inungere, lavareque coepit, Demum ob milliaalata : nam teftimonio mibi ſunt,
latos fibi aureos dentibus premebat , poft quiadnumerarunt. Quos illeaccipiens:
malleolustundens ,cum quadam cauta ver. atque adpreparandos cosintegrum dari fa
borum interjectione, in ollam immittebal. bidiem petens, Mercatores dimifit :ftatim
Quibusrebus Spectatorum oculos inſe, que fub ipfo noctis contucinio admiffis equis,
non intentos modo :fed quafi collegatostea quos præparari iufferat, quàm celerrimè
nebat. Ex quoslli , 14cm ducecharuia,la . Je in Galliam intulit ,atqueLu teriam tan
lapidem curiose liftrare oculis , fummo- dem tuluspervenit.) Hæc ille : finis non
pereadmirari , ſpefimul & exfpectatione foret lcubendi , liquæ fingulis diebus
accendi , horianique fe invicem , neque calia contingunt, vellem perſequi. Uci
cunctandum experimentum fucclama- lius erit, quod reliquum eſt,& ad ani
bant. Tandem commiflisaureo cum la- mæ ſalutem fpectar , diſcutere.
pide aureu quoque nummis , univerſa
educta maff , excretiſque perignem colo
QUÆSTIO IV . a in verb.
ribus , jam non lapidem , fed anrum pum,
Alchimia .
run pulum ipſereferebat. Que illicò per
b Oldradi
duos ex Mercatoribus ad anrifices delala Licitane, an illicita fitalchimia ?
Joan . And
eft , eaque probara ſatis triplum ha . Abbat. &
beri inventa eſt ex auro puriſſimo, alque PRohibitam cenſuit AngelusdeClan Baldilocis
aftimationeprimo. Quo nuntio allaro do valio a, ſed id nullo jure probat, fu.cit.q.!.
mum, atque occluſo poft feoftio:mira om . Sect. 4.Al
verùin rationibus dumtaxat, p . Valen
berici.
wes exultarelaritia ,ac ıriumpharegandio cia cò inclinat,ut faltem ratione circum- de Rofar.
expetunt. Quare mutuòfeimprimis in- ftantiarum ſtillicita & perniciola :idein in ver. al
rejurando aſtringentes, ne cuiquam homi. P.Pererius cenſuit : uterque locis antè chimia
rum hoc tantum arcanum retegerent:pro- citatis. Licitain verò nec ullo jure Guido.
zinus experimentum , quod pluſquampre prohibicam , imò & inter artes metal- Papa de
comperto habebant , non denis amplises, larias à jure civili recepram , communis Fabiani er.
cenieniſve, ſed millenis , & cò plusaureis eſt ſententia juris interpretuin b. Pe- deempo.
terandum cenfuerunt. Jamque ſe rotos detentim progrediendum : nain facilis & vendi.
9.5 . Zag .
Archichymiſte , tamquam alteri Plutoni hic in via lubrica, laplus.
2. Prima Concluſio. Nullo jure in crib i.cade
extra, p.
pecuniarum Deo, devoventes, precibus ab
copetierunt, ue millenis ab unoquoque ob foro fori hæc ars videtur prohibita , ui non accuface
latis aureis experimentum geminarci:nam exercere, ex defenfionejuris po Thomz
liceat eam
fifuccederet, jam non per chiliadas , fed fitivi. Quoad jus civile & coinmune Arfoncini,
myriades ipfum deinde exporturum . Dus Romanorum ( de communi enim jure gehad me
L 3 nunc confilio .
ĐISQUISITIONUM MAGICARUM

nunc loquor, non de particularibus lo- cant: cùm fue ignorantie confcüi cos , qui
corum Itacuris, vel regnorum ſanctio . fupra ipfos aliquid hujuſmodidixerint,ad
nibus)res eſt expedica: nec ulla conſti- mirentur: quibus cum veritasquafita non
cutio talis reperitur. Quo ad jus Ca- fuppetat ,diem cernunt , facultates exhau
nonicum , videotur obftare duo Canc- runt,idemqueverbis difimulantfalfira
nes, nempè ,cap.Epifcopi 26.quaft.6.8 tem , uteandem quod non eſt in rerum na
cap. Spondent in Extravagant. commun. tura,eſſe verum aurum vel argentum So.
libr.s.de crimin.falf. Sed, li benè con- phiftuca tranſmutatione confingant : eoque
ſideres , neuter canon convincic inten interdum corum temcritas damnata e
tum. Namd.c. Epiſcopi tantummodo damnanda progreditur,ui( *) fidis metals Sicles
damnat cos qui credunt perſonarum lis cudant publica monete characteres fi- Stione et
tranſmutationem in varias terarum fpe- dis oculis, & non alias alchimicum forna. iam Plan
cies fieri : quod & ratio docet addita : cis ignem vulgum ignorantem eludant. tipiada &
fequidem ( ait) Satanas transformat ſein Hecigiturperpetkis volentesexulare tem- Romana,
ſed depra
varias fpecies ferarum .) Nonelt igitur poribus, hac ediftali cöfticutione fancimus: vare ac
cur ad quamlibec fpeciei in fpeciem ut quicunque hujuſmodi aurum vel ar- mucild .
tranſmutationem canon extendatur. gentum fecerint , vel fieri fecuro fatto Valentia.
Et licet eò extenderetur , dicerent Al . mandaverint, vel ab hoc fcienter (dumid
chimici ſe non credere harc à dæmone, fieret ) facientibus miniftraverint, ane facil
geot. fiftis
i mu.
fed à natura fieri metamorpholim : nec fcienter , velargento, velauro ufi fuerint cacione.
eam eſſe veræ ac perfectæ fpeciei, in a- vendendo vel dando in folutā :verum tanti Sed adhuc
liā perfectam ſpeciem , ſed imperfecti ponderis aurum vel argentum poena nomi- reliqua
& inchoati in ſuaá perfectionc. Fortiùs ne inferre cogantur in publicum pauperi- mendoſa
ſtringit alterú c. Spondenrnáillud diſer- bus erogandum , quantum alchimicum mancat. )
tè alchimia prohibet, & infamiæ carce- exiftat ,circa quod eos aliquo predictorum
riſque pænam præfigit, Clericos etiam modorum legitimè conftiteritdeliquiffe:
poftellis beneficiis privat, & ad capien- facientibus nihilominus aurum vel argen
da reddit inhabiles. Reſpondet Arfon- cum alchimicum , aut ipſo wepremittitur
cinus, Pontificem egille tantum de iis, fcienter utentibus perpeina infamia nota
qui Sophiſticè tranſmutationem con- refperfis. Quodfi ad præfatam pænampe
fingunt; tamen Canonisverba ſatis ela- cuniariam exfolvendam relinquentium
re indicant cenſuiffe Joan.22. nullum à ipforum facultates non fufficiant , poterie
quoquam eorum verum aurum fieri, difcretimoderatio judicis , pænam hanc
& ideò omnes pro impoſtoribus ha- in aliam ( pula carceris vel alteram juxta
buiſſe ; ſic eniin verbo tenus habet lan- qualitatem negotii, perfonarum differen
Crio;Spondent,quas non exhibent,divitias tiam ,aliaſqueattendendo circumftantias)
pänperes alchimiſte: pariter , quifefapien- commutare. illos verò, Esc. Subdie pa
tes exiftimant, in foveam incidunt quam nam in eos qui alchimnicamateria ab
fecerunt. Nam haud dubiè hujus arris utuntur ad monetaruin adulteratio.
Alchimia Profeffores alterutrum ſe ludifi. nem , de quibus eft ejuſdem Pont.con
ſtirutie
LIBRI 1. CAP. V. QUÆST. SECT. IV . 87

Aitatio alia, in capit. prodigens extravag. geli & Auctorum primæ fententiz,
fingular.tuul, de crimine falfi. Ad hunc contra præcedentein verò vim habent
Canone duplex mihi occurrit reſpon- nullam . Notandum quoque,quicquid
fio, una eum non fuiſſe uſu receprum , illiciti eft, id non ex artis natura ( quæ in
velnon ulu abolitum . Nam poftea feinala non eſt, imò, quatenus arseft,
hxcars in ipfa adhuc urbe viguit:maxi. & fcientias imitatur, fecundùm fe bona
inè, vix centum annis poftea , fub Leo . eft, ut & cæteræ ſpeculativæ cognitio.
ne X. nam illi Aurelius Augurellus e nes ) proficiſci , fed à vitio circumſtan
gregius Poeta librum ſuum de Cbryfo- tiarum , qua ut plurimum in hac opera
pæla dedicavit : Qui inter cetera illud inveniuntur.
tione inveniuntur.
tione Hali delint,non
nimis jactanter , de Philoſophico fuo video quid reprehendi queat : ſed quia
lapide. vix unquam defunt omnes ,rarò fit ut a
Ipfius ut tenui projectà parte per una licujus ratione non adlit vitiuun &
das.. peccatum . Ideò dixi, pleriſque pernitro
£ quoris argentum fo vivum tuum fam & illicitàm cenſendam . Sed quæ
foret & quor, iltæ circunſtantiæ ? præcipuæ & capita
Omne vel immenfum verti mare poffee cæterarum , quatuor: finis,modi,tem
in arsrum . poris & perſona.
Pici quoque Mirandulani circum 4. Sifinis fit lucrum , Eg avaritia : illi.
fertur liber hac de re titulo De antociaet, quia lucrum ex hac arte eſt illi
conficiendo : nec hajuſmodi in Italia li- cirum , non enim licet hoc auro uti ad
briex illo tempore veticæ lectionis un- commercia contractuſve, ut ftatuit Jo
quam fuêre. Altera Canonem ex hy- 21. 22. Intellige, li pro vero auro quis
potheſi procedere ( aurum omne alchi- uri vellet , nam hoc illicitum conten
micum effe falfum ) & ideò damnari dunt communiter DD. de hac reſcri Sic D.
tantuin , qui falſum cudant : idque ad bentes a: & meritò nam aurum iſtud Thom.i
o
lucrum :nempè , ut utantur in contra- vel nunquam habet proprietates omnes 2.d.71.9. . 30
& ibus & folutionibus ( quod claré in- veti auri , vel id adeò rarò contingit ,ut art.s. & 23
dicat textus ) ideò non damnanturhoc cenſendum ſit non contingere , quare 9.77 . art.
capite, qui verum aurum producunt, & tam veriſimili causâ dubitandi exiſten- 2.ad 1!. &
ib . Cajet.
arti vacant animi duintaxt causâ , no te , non licet in commercium deducere silu. &
lentes in commerciis aut folutionibus ut verum aurum : vendi tamen poffe Funus in
hâc arte uti. Quare non ar's, quæ ritè pro auro alchimico ; & juxta æſtimatio . S. Fabia. I.
inftituitur , & exercetur : fed artis abu- nem peritorum aurifabrorum , nemo be r.in Al
9.8. ves.
fus damnaretur . Sic igitur DD. illorum negat, neque negandum
cmptio.
3. Secunda conclufio; In foro confci- eſt. Non licet etiam id facere , ut in
entre non promifiuè, ſed cum delectu ars medicamentis quis eo inatur : nam
hec permiffa : imòplerifque , ni periculo- propter rationem jam memoratam ,nec
fa,ficillicita cenfenda. Hanc conclufio . veri auri vires ſalutares habere , nec
onem optimè probant argumenta An- noxiis qualitatibus , abigce carbonario
& vene
UM
88 DISQUISITION MAGICARUM

& venenato hydrargyro contractis ca- vinæ Scripturæ ceſtimonio , qui amat
sere conſendum . Multò minus licet eo periculum ,peribit in illo. Sic enim ſa
uti ad monetarum mixtionem : hoc e. piens loquitur: In fupervacuis rebus 70 -
nim unum caput foret criminis mone . ls fcrutari multipliciter , & in pluribus
tarii , juxta dictam ſanctionein Joann. operibus ejus (Dei) non eris curiofus.
22.& prædi&ti DD.juris concedunt ta- Multos enim fupplantavit ſuſpicio corum
les puniendos pena monetæadultera- (hoc elt vana lpes & exſpectatio.) Etin
cæ.His calibus ſubelſetpeccacum Mor- vanitate detinuii fenfus illorum . Deni

cale.Si verò quis illud cuderet fivepro- que ſubdit : quiamatpericulum , peribie
duceret tantum ea gratia, ut iplemer in inco. Eccleſiaſtic. 3. verf. 24. Denique
annulos , catenas , aut ſupellectilem und verbo, quandofinis malus,ars illicie
propriam eò uteretur : huic omni curâ ta : & qualisfinis,tale exercitium .
foret adnitendum , & vigilantiâ, ne quis igoSi momus ( huc media pertinent )
cò vivo vel morruo per hoc decipere- exercendi artem illicicus, arsquoque : fi
cur. Alioqui pro negligentiæ latitudi- vanus; ars vana :Sfordidus & inquina
ne , hic quoque peccati gravicas naſce- tus, ars erit inquinata. impura. Huc
retur : & quartumyis quis diligens, vix referendamedia ſuperftitiofa , ut liex
vanitatis culpam'evaderet. Nunquam pacto expreſſo vel tacito cum dæmone;
Canè ſtultitiæ & imprudentiæ culpam quod frequens eſſe docuir Auctor Dæ
evadit, qui ex hac arte lucrum quærit. monomaniæa, & lanè docet experien- slib.3.4.5.
Semper enim qullus el Mercator, qui tia : adcò ut Arnoldus Villanovanus, &
in illud negotiationis genus incumbit, Lullius, & Geber, & Bachonus, & Ri
quo videt nullum , vel de millbus alio chardus Anglicus , Magiæ hujus nigræ
quot unum , lucrum feciſſe : omnes ve- fufpecti vehementer fuerint : & Para
rò , vel mille contra unum facultates celfus, & Agrippa , & ille Guilh . Con
ſuas abſumpalle, Quod cum alchymni- ftantinus , &alii nonnulli deprehenſi:
cis contingat . idein de his damni iu- & inter inſtructiones inquilitorum fi
crionibus dubio procul ſentiendum . dei ſit una , hâc quoque notâ Magos
Nec cuti in conſcientia , qui hac in re hæreticos dignolci,Director.Inquifi.fi
fola vana ducuntur curiofitate, namch- deip.z.fol.443. edition . Romane. quæ in
riofitas, peccatum eft oppoſitun fiudio- lucem prodrie juffu Gregorii 13. ubi ratio
fitati,per excelſum : quo quis deſiderat nein lubdit auctor libri, Nicola. Eya
immoderate lcire quod non expedit,vel mericus; quia ut plurimum alchymiltæ ,
pluſquam expedit ipli , vel inodo quo quando non pollunt pertingere ad fi
non expedit : & eft ex filiabus lu nein intentum , quærunt auxilium den
perbiæ , Vide S.Thom.2. 2.quaft.167. Et iponis ( exemplum poſuiprecedenti que
animus deditus vanitatibus atque infa- ftione) cum invocant & implorant , &
niis falds, exponit le decipienduin Dia- implorando oblecrant, & tacitè vel ex
bolo : atquehocelleomnis fuperftitio- preſse,ei ſacrificant. ). Accedit expe
pis initium docet B. Auguſtinus libr. tientia, quia quandocunque viguit inter
2de doctr.Chrift.cap. 22 , 85 23. Et Di inultos
LIBRI I. CAP . IV . QUÆST. IV. 89
multos alchimia , etiam inter multos v.g.magiſtratum quis gerit ?oon forint
tùm viguerunt maleficia & fortilegia , detrahere horis , quæ ad rectèmunus
ut hoc infelici ævo experimur. Tùm exercendum neceflàriæ; familiæ præcft?
quia non deſunt , qui adhibent vanas æconomia recta non debet incommo
obſevantias cæreinoniarum , nihil ad duin ſentire. Eccleſiaſticus eſt :quæra
effectum conducentium , ut certæ diei, tio ordinis poftulat,ca præponenda for
tunicæ ex lino crudo , certorum cibo- naculis , & voluntati lua . Piox mine
rum abſtidenciam , & alia hujuſmodi cellitas operam tuam depoſciticharitas
inania . Quod fi ad aviditatem odium ei jubet adeffe, non facis ? peccas. De
accedat, aut incontinentia,proclive ad- mum ,uno dicam verbo : quod tempus
modum fuerit ad philtra & intoxicatio- otio licet honeftè dare, illud licebit his
nes recurrere. Peccatur quoque non le. ftudiis ;nec amplius . Otium voco, quie .
viter in artis traditione , quando facræ tem & yacationem ab actionibus &
Scripturæ nominibus & verbis abutun- ftudiis ,ad quæ quis tenetur.
tur ad ſuas nomenclaturas vel præcepta ; 7. Denique perfonarum conditio bic
neque minùs , quando libris ſuis inle- vel potiffimum difcrimen inducit : hæc
runt figuras ſeu imagines , vel planè eniin , & finem ſolet illicitum intende
obſcenas , vel etiam propter abuſuin re , & in modo errores gignere,& tein
rei ſacræ prorſus blaſphemas, quod fe- pus inopportunun facere. Inprimis
cit ille typographus Bafilienfis, quiRo- ars hæcillicita cenſenda pauperibus
farium excudit; & facræ Triadis, Chri- iminò & privatis omnibus periculi
fti Domini reſurgentis, & B. Virginis pleniſſima eſt, manifeſtum id fit, tum
Mariæ coronationis icones : quas homi- quia hi ſolent lucrum fpectare , & fic
nes hæretici templis ejecerunt , eas ad arcentur eorum ratione , quæ dicta
alchimica myſteria , & transformatio funt in circumſtantia finis , nam auro
nes tranſtulit. Sed mirum id non eft , illo intendunçuti ad commercia , me
ſunt eniinSacramentarii ubique præpo- dicinas , vel monetam : aut ſiipſi non
ſteri. Peccatur denique nimis curiolis uluri , periculum apertum eſt, ne utan
fæpe experimentis , dum modò hanc tur hæredes. Ifti hac arte depauperan
rationem ,modò illam ſequuntur , & tur : familiæ neceſſaria non præbent :
fic nunquam ſciunt , quod ſemper ad- cauſa ſunt ut uxores & filiæ cogantur
diſcunt. indigno fe quæſtu ſuſtentare; cùmme
6. Temporis quoque circumftantia dia& inſtrumenta , propter inopiam
perpendenda. Nam temporis jactura deficiunt, facile progrediuntur ad fu
pretiofiflima: ejuſque malè conſumpti perſtitiofa , iinmò & pacta quæ dixi
facio reddenda Deo,quare peccant, qui mus in circumſtantia modi : fanè hoc
nimis mulcum his vacant arcibus , item . ipli quoquechymici ſcriptores ſunt te
qui eo tempore ; quo officii ratio , vel Itati.Nam Gaber a;non ergò, inquit,hac « Roſarii
debitumaliud charitatis autjuſtitiæ po- ſcientia pauperi sgegentsconvenit, fedpo- philofopke
fol.2 and
ftulat : ut ad ſeria magis re conferant : touseft illis inimica. Secundo Polit, dicie
м phi
DISQUISITIONUM MAGICARUM

philofophus , impoffibile eft indigeztem fuccedit , ad dæmoniaca ſubſidia con


philofophari.) hoc eft alcbunix ſtudere fugiunt. Arcer eos , qui obruſo funt in
( nam ſolos alchimicos in libris Tur- genio , quia oleum perdunt & operam ,
be philofophorum , vulgati illi vocant item qui philoſophiæ veræ imperiti,
al.deper- Philoſophos fatis fuper bè . ) Et idem eandem ob caufam confirmat id Ar 6 d.f.224.
fe &to ma. Geber alibi ; a Art ficem ( ait ) hujusfcio noldus Villanovanus bhis verbis; Qui
giſterio
cntia oportet eſſe ſubtiliffimiingenii,& na cumque velit ad hanc fcientiam perveni
turas metallorum Es eorum generationes, re , & non eſt philoſophus ,fatiuseft: quia
infirmitates e imperfr&tiones in fuis mi. hæc fcientia non eft , niſi de occultis philo
neris fcire & cognoſcere antequam perve- fophorum ) propter irritos itaque cona
niat ad hanc artem . Non autem ad ipfam - tus , temporis & fumptuum ja &turam
indagandam accedat artifex groffo inge- his quoque videtur illicita : & cum ple
sio 8 duro repletus, nec cupidus , nec a- rique alchimici vulgares fint tales , le
varus in fumptibuses expenfis .) Nec vir quitur pleriſque illicitam effe , in foro
duplex animo , fine felle Es cervice , vel poli,de quo nuncagimus . Denique exis
mente variabilis , nec nimis fefiinus: ſed gunt artis inagiftri & meritò , ut fitho
doctrinæfilius, vir ſubtılſımoingenio de- mo humilis, juſtus, pius , & Deum ti
caraths, Jufficienterlocuples , largus, fa- mens , citantur ilta Herinetis c : Uporlel cà quarto '
nus : firmus in propofito Es conſtans, pa- illum , qui introduci vult in hanc artem tra & atu
piens , mitis , longanimis & temperatus. ) Es ſapientiam occultam , arrogantie viti- un Rofar.
f0.213.
Avaro igitur & pauperi hæc fcicntia, le um à fe repellere , & pium effe,ac probum ,
cundum ejusPrincipem Gebrum , in & poftca ; Fili ante omnia Deum opor
accelTuin & vetituin habet limen ? Et tet timere, in quo difpofitionis tuæ vifus eft.
nota requirere ſufficienter locupletem : & illud Alphidii neſcio cujus : Scito fili,
hoc eſt, cuiſuperfit,à neceſſariis,ad hoc quod iftam fcientiam habere non potes ,
ftudium . Arcet etiam fimplices & par- quoufque mentem tuam Dea purifice; ,
vi judicii, cùm dicit ibideın ,debere effe fciat ie Deus habere cerium animum
fine felle & cervice : hujuſmodi evim ac rectum . ) Cùm fuperbuni ar
facillimè à dæmone , & aliis iinpoſtori- cet , docet illicitam eſſe curioſis : cum
bus circumveniuntur : ideò vetita illis pietatem , ſuperſtitioſos reijcit : cum
hæc ars propter periculum.Arcetetiam probitatem & Deitinorem , & animi,
eos , qui amant aliosdecipere, cùm ad- puritatem :vitioſas omnes quas diximus
dic;nec vir duplex , quia hos arcet per- circumſtantias deteſtarur. Non ali ergo
nicies alioruin , quam quærunt. Arcer licita ratione circuinſtantiarum , alchi
inteinperantes , ut luxuriofus & aman . mia ; quam hujuſmodi.
tes vindictæ , cum vult eſſe longanimes 8. Hinc poteſt unuſquiſque fecum
& temperatos: alioquipericulum eſt ne perpendere Primò,an iple talis: & anule,
recurrant ad maleficia hoftilia vel ama- la , & quæ , pericula ipli ex aliquo ha
toria . Arcet variabiles,inconſtantes , & rum circumftantiarum defectu iminis
impatientes : quia hi facilè , cùm non nçant: & ea cuin Confeffariis ſuis com .
muni
LIBRI I. CAP. V. QU ÆST . II. SECT. III. 91

municare, & eorum ſequi judicium de- ' nale : quia per generationé viri nő elleç
ber. propagatum hoc corpus, & homo con
Secundò poteſt videre confeſſarius, ceprº: nec indigerer Chrifti redemptio
quando fit talis à peccato immunis , vel ne : quæ hæretica quoque omnia .
quando adlit veniale, aut etiammorta 9.Ex his omn bus pater,optimă elle,
le; quando iinpendenda , deneganda , (quam ajuntAngliæ ) legen ,ne cuiline
vel differenda talium abſolutio : diffe . periniſſu Principis,lub pena capitis, li
renda , cum recidivä veriſimile peri- ceat alchymicain exercere.quam legem
culum : deneganda , quando graviter, expediret etiam alibi ferri. Nam cùm cũ
contra juſtitiain vel charitatem ob ſtu- delectu Princeps talia poteſt permitter
dium iſtud peccat ,nec vult deſiſtere. re , conlideratis circumſtantiis prædja
Tertiò. Quia læpiùs curioſitas cauſa ctis :ipli enim reddenda Deo ratio (lite
eſt ſtudii, & hoc vitium valdè proſerpic merè permittat & proiniſcue) damno.
aminoribusad majora , diligenter vi . ruin inde ortorom.Tunc etiá ceſſarent
dendum , ne quis ad experientias & o- pericula pleraque, quæ diximus.
piniones erroneas excurrat : v.g. nepu 10. Etiam patet ( niſi quæ çircums
!
tet hac arte hominem verum , modo à ftantia impediat ) ordinariè hanc artem
natura ad hanc generationem non in- Principibus , & valde locupletibus elle
ſtituto: fed urina vel alio humoreigne licitam : qui & ea ſunt philoſophiæ co
aut ſole in vitreis phialis decocto poſſe gnitione, & eo ingenio , ut fraudibus &
produci, quod temerè Jul . Camillus al- impoſturis non pateant : & ea piecare ,
ſeruit, & incautè Thom .Garzonius dif , ut in proximi& Dei offenſione ſe ab
CHT. 41. Foriuniverſ.credidit , & qui- { tincant. & illis opibus , ut fubditos
dam , hoc inventum Arnoldo Villano . propterea non gravent : & eo ſubdito
vano tribuunt , vero an mendacio dif rum amore , ac Dei timore , ut publi
putare non eſt neceſſe, inquit Mariana cum regimen vel pauperum ſubven
lib.14.rer.Hifpan.cap. 9. Nam quod ta tionem propterea non negligant > &
le quid fieri queat vel afferere, vel expe- habenas fibi à Deo creditas ipli abij
riti (tulcum ,impium ,erroneum & blaf- ciant , & aliis planetradant. Ut enim
phemum foret , tum quia , cùm homo aliis honeſtis ſtudiis animum princi
præſupponat corpus & animam ratio pes, quantum opus eft, fic & hoc ſtudio
nalem ,li quod producit homo eſt : ſe- relaxare quin poſlint, non eft dubitane
queretur , Deuin ex lege & ordine, quem . dum . Sanè quod Eymericus de indiciis
naturæ præfixit,teneri huic animam ra- Magiæ hæreticæ dixerat, cam prælum
tionalem corporiinfundere , quod blaſ- ptionem in Principibus viris & valde
pheinum :vel rationalein animá ex mạ. locupletibus non elle admittendam , in
teriæ potentia illic educi,quod hæreti , cæteris locum habere, ibi in Comment ,
cum : foret enim tunc anima corrų. .optimè Penna annotavit , Et Card.
ptioni obnoxia &mortalis.Deinde ta- Cajetan , diſertè ſcripſit, ac prudenter
lis anima non haberet peccatum origi. hanc artem vel nullorum hominum
M2
cle:
UM MAGICARUM
gi DISQUISITION

effe: vel Principum duntaxat , aud.to fa- Bal. Brun. & Fabianus) nullus verò ip
pientum confilio , effe. Sanè pericula ple- forum omnium ,præter Thom . Arfon
raque ſuperioribus commemorata celu cinum , mentionem fecic d.extrava
fare in Principibus , manifestum eſt. gátis Pontificiæ ,c, Spondent, & vel ejus
11. Cæteci , non eſt cur libi blandi- non ſunt recordati , velnon bonâ fide
añtur , ut tutos conſcientia ſe arbitren- diflimularunt. 12. Et licet uſu canon il
tur opinione illâ Oldradi & aliorum le non obſervetur : tanti camen Ponti
Juriſconſ. Nam illi de foro tantuin ex facis ſententia,& judicium ſufficere de
teriore agebant , de quo ab illis quære- bet , ut vulgus hominum ( hoc eſt, qui
barur . Et plerique eorum rem non dic- buſcunque conditiones ſuperius requi
cuſſerunr : ſed , ut oves ſolent ducem ficæ defunt) libi exiltimec ab hoc ſtu
gregis caprum , ſic ipli Oldradum(cu- dio abſtinenduin : quod graviſſimis
jus etiam argumenta jain diffolvimus verbis Summus Pontifex Romanus fi
iis , quæ dicta ſunt ) clauſis oculis , ut bicenfuit damnandum , & à quo illos
oraculum , ſunt ſecuti , nihil ejus ad- tam ſtudiosè Chriſti vicarius , Petri
dentes dictis ( ut loan . Andr. Abb . Al. fucceffor dehortatur. Sed hæc
beric. e Guido Pap. ) pleriq; etiam am ſuffecerint deinateria non
bigue loquuntur , li faciant verum au pallin obvia.
ruin , idq; arte naturali ) uc Oldrar. Iſern

FINIS LIBRI 1.

MAR
MARTINI DELRIO

SO.C. JESU PRESBYTER I


LIBER SECUNDUS

De Magia Demoniaca 80 ejus Efficacitate

SUMMARIA LIBRI II.

2.1. A fit aliqua magia damoniaca ; Pro Commuoia bis pactis folempia.
batur effe. Sigaadæmonis , in his vetuſta & pova.
2. 2. Vnde fit hec Magia , five quem habeat D.drepeilocus correctus.
primum auctorem . Promilla ſimilia fa&tis hæreticorum noftro .
Non efle à Deo , ut gratiæ gratis daræ . tum.
Non effc effe& us bonorum Angelorum . Quæ utrimque vis hujus pa &ti. & qualc pec
Magia nulla alba, & de falſa Theurgia. catum .
Planetaria árs. Pactum tacitum five implicicum quale.
Eft orta & adminiſtracur per malos Angelos. Quid dæmonem inducat ad pactum & obe
dientiám.
Glycæ error , ipſe & alii quidam Græci
Hiſtorici nimis ſuperſtitiofi fuêre. Quam malum fit cum co paciſci aut foderari.
Palingenii impietas. Quo pacto Chriftus & Apoftoli faranæ im
Non funt magici effe & us per animas defun peraverint ?
- ctotum . Grimoyria artis vadiças. Pacta hæc vaba , inadia ', & pericoli plena
Efficieos harum artium cauſa eſt diabolus, & funt.
humani iogeoii depravatio. Theodori Maillotii factum .
Apoftolus degeneratione & ortu magia . Germapus à dæmone occarus.
2.3. Qui fit divifio demoniacamagia ? door de 2 s . Quibus indiciis difcernendi effe &tus Magia
ejus libris. ex pactoconvento , ab effe &tibus Phyficis, ar
Refellitur Agrippæ divifio. tificiofis, & miraculosis ?
Omois magia iſta nicicur pacto cum dza . Ratione diftaariz.
mopë. Ratione verborum , characterum , circum :
Auétores qui de hac fcripferude, & ideò caven - ſtaptiarum, rituum, obſervanciarum .
di Zabulus , quis Barnabas Cyprius . Cauſæ à qua .
Icem fi& titii libri Ada , Abelis ,Epoch,Abraha , 26. An hat Magia habeat quofdam effe&tus
Pauli , Cypriani , Hononi. veros, de quopa& o dignofcantur ?
Declavicula, & aliis libris Salomonis. Effectustriplices ſuot, fall , veri , mixti.
Trithemii ſteganographia ,item libri Agrippe Exempla præſtigiatoriorum effectuum ,
& recentiorum nominati , & vetiti . De Limia & Menippo.
2.4 De baſi hujus Magie ,patoqueexplicito o De Gelo & Mauricio.
implicito. DePalere ,& ejusobolo.
Probacur rale padum interccdere, Simonis Magi vatis .
Locus Ifaiz c.28.1.1s. De Mago qui fecit a Domido cun & a vala
Alius Marchzi 4. v. 9. frangi.
Similitudines duæ hujus pacti. De Zytone Bohemo .
Dæmoniliberum fallerc pa&um . De herbis Magicis.
Libellom offerant Magi Sybillis Circularoris cujuſdam moderni præftigia.
Pa & i expreſli formæ & geacra , & exempla Verorum effe & uum exempla.
Grillandi error. Incantario ſerpentum .
M 3 sigaa
DISQUISITIONUM MAGICARUM
Signa Pſeudo. Prophetarum in Evagelio . Demutatione medii.
AD Samuel per Rytoniflam fuſcitatus verd Ut præſentes videantur efle fpe &tra.
Locus 1. Reg.28. Ecclef.6 4.v.ult. Vidcantur habere capita afioina,
De effectibus Magorum Pharaonis, Exod . 7 . Denariusio ſcurellæ fundo videatur elcin ſuo
verſ.ir. perficie.
Quomodo virgæ mutatæ . Gallinaceus habeas feltucam videatur crabem
Deeffectibus mixtis, co relata SS.cxempla. trahere.
De duorum magorum cetcamiae, ex Triezio. Claudia veſtalis quomodo aavem zoda tra •
Quomodo effectus diſceraendi, regulæ duæ . xerir.
2.7. An Mugi poffint facere aliquod verum Varia'apparitionesper conſpicilia.
miraculum ? Res videtur præſeas cùm fic abſens & co
Opinio affirmativa mulcorum erropea. mota.
Miraculum & mirum quomodo differant & Viſio Philoſophi apud D. Auguſtinum
diſcerni debeauc. qualis.
Non poſſune miracula fieri niſi à ſolo Deo. De deceptione ratione organi.
Miraculis efficaciter fides probatur. Uc res abſentes videantur præſentes.
Elizabethæ Reginæ Angliæ curatio ſtruma. Ut quod unicum , videatur geminum .
ria . Dcaoralia Sodomorum Geol.19..
Non poſſune Magi facereabſolutè mira; locus De præſtigiis Zedechiæ Judæi.
Pſal. 7,1.V.81. Regula diſcernenda præftigia à recis effe & ie .
Poffunt facere mira, quæ fint reſpecu noftri. bus.
De parcu fæminarum in Regno Neapolitano Quomodo faciant videri repenec Aumen in
quarum focum ranunculi præcedunt de cubiculo.
crcrorii, Videacur equos vocare & reſticucre.
ÇurNero non potuerit, quidquam misi per Videntur magnos ſerpeaces immittere , uc
Magiam ? fecic.
De miraculis Antichrifti. Item hæreticorum Eonis hæretici præſtigia.
Calvinianorum , & c. Michaël Sicidites. »
2.8. Quopa& omagiper diabolum hæc miracu . Jocobi Melltiniki Poloni feſtive ſycophan
la perficiant. cix per fimulata miracula.
Quæ poffit per motum localem ? Circulatoris præftigia apud Apuleium .
Non poteft integrum elementum loco move. 2.9. Quam admirandos effe& us veteres Magis
re . Firmiliani locus explicacus. tribuerint.
Celeritate meaticur cransformaciones, ut Iphi . Quid Saxo Grammaticus de Magis ſepten
geniæ & aliorum geacilium. trionalibus.
Actorius hanc fraudem in Phenicia deccxit. D¢ Lappis, Finois , Biarmis,
Quæ poſſit applicando pallivis. De Tartaris quibuſdam .
Quo pacto hic dæmon fic cauſa, & quomo Dealiis famofis Magis fingulisZoroaſtre,Do
do conlideranda cum vis naturæ , accurace ficheo , Simone, Pycagora , Orpheo, Ba
inveſtigacum . jano, Ollcro,
Quæ faciat mira præſtigioſe. Icem , Ericus Rex Gothorum , Apollonius, Ju •
Detriplici modo deceptionis, per mutatio lianus, Manechon .
Acm objectimedii,vel organi, Apuleius, Regina, Copa.
Demutacionemultipliciobjccti, varia exem Jam olim quædam fagæ di&tz , Regina
pla . Pamphilia Hypareolis.
Pet Foramen ad latus videntur imagines, quæ Declc & ibus magicis, herbarum , lapidum ,
ſunt nudæ & incondicæ lineæ . hyeoz .
Palcæ & junci immoci videntur ferpentes Gal Vis magorum apud Poetas , Empedoclis,
titantes Mocridis,
Cir ,
LIBER II . QUÆST. XXVI .. 95

Circes, Carmeptis; Medea , de alia quadam ' Poflunt terram movere,ventos ciere. Dedo
- Tibulli. liis duobus Brachmanum . Sopater magus
Alia Petronii, Nemeliani, Folia & Canidia . idcò lupplicio affectus.
De Erichto Lucaoi & aliis Theilalis. De Pofluor procellas & tempeſtaces , & dimb s
Medea ex Seo de alia faga quadam Alecto. producere, & fcdare.
Q.10. Quid poſſint Maui circa leg.natura eg Cleonis fucie ſpcculatores grandinis,& quo.
ordinem univerſi ! modo avercebant.
Non pofle circa has leges vel ordinem univer . Seneca reprehtoſus. Recentiorcs refutati , qui
fi, Exempla . cum ſequuntur.
Non poffe ullam formam ſubſtancialem vel Regula , quomodo in S. S. Deo tribuantur,
accidentalem immediate producere. quæ homines quoquepoflunt.
Nec creare , nec ex quolibet facere quidlibet, Ulrici Molitoris error,& Burchardilocus . ,
nec quovisioftrumcato quemvis effectum , Locus Job.3 . & alius Exod 9. & alius Apoc.7 .
Dec eodem tempore . Magi tempeftatem fedarunt tempore Xerxis.
Necin oftanti operari. De Finois ventos vendencibus.
Nec vacuum producere. Ailtæus Etelias'elicere docuit. Sed & ignem
Neciofinitum producere, nec elle ubique.Lo . Magi eliciebant Hypæpis , situs novus
cus Tertulliani explicacus . Surigan . in Lotharingia.
Non pofluottollere connexioncm , aeq ; con . Hiſtoria de ruſticella Trevirepli. Mos vetus
ſervationem partium univerſi , agentium Scrobiculam fodiendi & commovendi,
naturalium activitaten directè impedire. ſceleltiſlima ratio , qua quidam facrificus
Linteum ex Caryſtiolape purgatur igoe. io regoo Neopolitano tempeſtatem exci
Adamasiin pedir activitatem magnetis. tavit, ut hoſtes oblidiopem folverent. Pro
Lutherierror de halone, corona, & c.deigni . pertii locus explicatus.
bus Æthoæ Medeæ ignes . Ricus trahendi lacras imagines in flumen &
Marci Jeluati miraculum. malè tractandi unde mananıt? Conſtanti.
Jeluati ali à Jeſuitis. nopolitanorum factum .
Abbatis locuscorrectus. Explicatus Canon Concilii BraccarenſisPrimi.
Fumi error, Balæi error, Fulmida ciere pollunt.
Paperii Maſloni improbus ertor cum hypo Polluar tenebras inducere , facere Tarcaria
culi . Potlupr aërem contagione in ficere, tetrum
De flammis pon ureptibus feu fatuis ignibus. odorem excitare.
Deigoc ad aquas Staprias . Fecêre Mag, l'erfici, ut Marutham calumpia- ,
De albo igoe Thelmi , in naufragii metu . tearur .
De flammis loquentibus . Pof not fontes producere & liccare, fluvios
De brachiis & digitisárdentibus fine noša. biſtere; aquas dirimere, & c.
De Æthoæ ignibus doo liquanubus vivem . Pofluot per mineralia mira efficere , ut pluvias.
Decribro Tucciæ non efflucore. De flamma 2:11. Quid magi valeant circa externa feu
con conſumence Jovis Apamepitemplum . fortuna bona ?
2. 11. Que Magorum poteftas in orbescæleftes, Greges & armepra perimere,
judera igoelementa ? Melles aliò traducere , ut Saga
Augu. Thuaoi error. Trevirenlis lac.
Noo cæleftem motum vel fiderum curſum Poflunt Melles & fructus perdere , ſterili
impedire, vel ca corrumpere poffunt. tacem inducere. Modi varii.
Non pofluor Lunam detrahere calo. Domos incendere , ut oppidum
Unde orta fabula dcilao ; qui Luoam puta. Schilcachium .
batur bibiffe, Postuot variis modis nocere famæ alienæ .
Non pofTunt integrum elementum loco mo . De Tuſcalido Presbyterum diffamante.
vere vel deftruere. Dė Mogunsino dæmone,
Idem de cæteris partibus univetfi præcipuis. Poftung
96 S UMM ARIA LIB. II.
Poffuae focios ia Convencibus repræſentare, Caroli V.linp. laus reſpucaris calia.
fed oog innoxios , & cor? Sicinfamavit B. 2., 13. An magi valeant incantare animalia
Sylvanum , S. Kunigundim . B.Euftochiam bruta ?
Patavinam . Pollude, ut Acyr,Medza, Nigricæ , Marli,
Vicioas tempore S.Gcrmadi. Peruani , Andiai.
Per caergumenos incerdum diffimancur , uc Locus D. Hilarii explicacus conciliacus cum
quidam in Germ. & Dorotheus Abbas. aliis Pacribus.
Que convivia exhiberi poliat & foleant. Fi . Salzburgenfis Magus à ſerpentenecatus.
Cta, Brachmanum , Paleris , Scorci , vera Locus Plal. 57.9.5. & Jerem.8.0.17 .
& qualia ordinarid. Cuc fal & panis ſole An idem poffiat in alia animaatia : D. Augu.
ape adelle. ſtioi locus explicatus .
Polluar carceribus & vinculis eripere. Hiſto- Magus caurum funicuio domans , Grillaodi
ria Friderici Auſtriaci. A pollodius fecip error,
poeripuit, Veltales mancipia fugitiva liſte An colores queant immutare. Aquarum va
banc. ria miracula , foprium , Auminum .
Aa in bellis ad victoriam poffint momen 2.14. An arteſua poſſint aliqua mixea produ
cum adferre ? probatur poffe, fi Deus finac. cere
Probatur exemplis multis Septeotriopa- Polupr imperfe &ta viventia , ut infecta.
lium , & Tarcarorum : Luccafium , Chinea . Quomodo id ſoleaot facere? A ſeresScoticos
fium . Noēma aumen & laga. Ephefior imperfetos, an perfecta animalia poffint,
Chryſamacs, Hunnorum . mira ez Guilh, Parvo. Canes reperci vivi in
Sed fæpè Deus non permittit , & cuocDiabolus Japide impervio .
fuos fallic ,uc Magoentium , Erricum Regem Monſtra quædam io ſolica & quomodo de
Sueciæ; Hadiogum , Ferrantem Comisem Monſtro Bafilienfi & de Saxonicis .
Flandriæ , Guidonem Juliacenfem Juve. Denatis ex commiſtione hominum & feratú ,
nem quendam Bohemum , Frid . Stuphium . hominis cum Elephaoco, Leonc, catto, ca
Innocentius Papa noluit per Magos ab obfi ne,porco , mirus partus mulieris Auguſta
diode liberari .Allobrogum Comes reſpuit næ ,de muliere Lulitana, quæ ex ſimio duas
auxilium Magi, & cum gladio necavit. proles peperit. Gorici Reges ex uiſo .
Poſfuoc digoicates & honores procurare De Sanitæ & Pegulanicx caac orti.
Marcino 2. De Sylveftro 2. De Benedicto Refucata & explicata hæcompia.
11. Joanne 2.1.22.& de Gregorio 7.de libro Monſtra ex hominibus & fimiis.
Cardioal.Benonis. Deviro qui putabatur ex vacca catus, difqui.
De Theoph.vice Domino de Sruph.de Baro fitio .
De Raitzio Bricagno, Duce Aurelianenſ. Cæſalpini opicio de hominc ex putrefactionc
Poflunt Deo permittente veros theſauros & examioara.
divitias largiri, & cur Deus non permifcat: Monſtra ex Divisa ulciogc.
fed ipfimet ſemper ferd fiat valdè inopes. Docomenſes caudati.
Pſellus & Damhauderius explicati. Quomo- Anglicaudati.
do dæmon materiam & formam monccx Qis. An fintullidamones fuccubi en incubi,do
poſfic producere? quomodo potuerit Deus an ex tali copula proles nafci queat ?
per Angelos crearemuodum? cxempla va Probatur ſolere hoc dæmones , & agere, & pati.
tia deceptionum, & curdæmon nolit etiam Probatur poffe exincubo dæmone naſci pro
quando poteft veras & mulcas largiti pecu lé , & cxplicacur, quo id modo fieri queat.
bias Exempla male pereuntium qui ſic the- Dæmones interſe non multiplicantur , con
fauros quærebant, Græculus quidam , Ma tra Nilleaum :non habeat corpora acrea,
crianus & alius Bafileæ & Anaſtaſius, Piſa contra Cajetanum . Nec etiam proprium
ni quidam . ſemco , contra Tertullianum , Joſephum
Saraceni cujuſdam factum . Meliodendum & alios Yetecs
fuperftitio quædam , Senten ,
Gja LIBER IL QUAST XXVI. n . 21°54'5

Sententia Chryfoft . -& Caffiani explicata. . Sacrifegia,iausiaiones, translatio,& c is


Reſpondetur contrariis argumentis, Cur dæmon ungueato utatur adtranſvectio .
Exempla natorem ex tali commiltione, Semi nem, quæ vis unguento infit.
dei Gedulium , Merlious, Hunni, Cliviæ Loca Match 4 v.3 . & Luc. 4. verfic.9.
duces, Japona Xaca, muliercula Lovagica παραλαμδανειν..
lis, & ali multi, Corocoton . 1
Ad transferendum æqualis vis dæmonis &
Ex diverſa ſpecie poffe aliquid oaſci.
booi angeli copera Ulricus Molitorem , 1
Murci & phelii argumcotum refellitur & expli- Exempla variatranslationum dæmoniaca
catur, -19 ° 4131
fum ,prædictæ futuræ tempore Antichridi.
Ex ſuceuba dæmone prolem fufcipinon pofle. Anglicum verus exemplum .
De Meluſina, & ftemmate Comituni Pida. Doctoris Edelini. Mons Veneris. Puerulas
vorum , & Andegavenfiam, deBavari ux . Avcelonen Gs Marguillou quid.
ore reſuſcitata , & poftea evaneſcence. Perqasimoo:Magus,Abbatis,Badudus. Bricas.
Canbionibus feu vagionibus. Putih Berengarius, Anglaivencfica , Comes Matiſ
De puero Gilléco feu Afture, 170'.
Quomodo Demon virginem pollieillelo Paerinlusquidam , Lucreria quædam ,& alia
clauftro imprægnare ? Non potelt idem in mulier Sabinenſis.
partu. Depuella Bergomati. Demuliere vallis Td
Calviniſtæ virginitatem adimune Deiparæ. liaæi .
Bzplıcatur narratio Niderii de virgiac Bam De Hollando . de Lothariogicis ſagis variis:
bergenfi. Probatur hæc nos poruifle elle illuſoria &
De miris aliis concepcibus,Hebræorumfabu phaoraltica. Judicis curioſi ſappliciuta.
la de filia Jeremis & nepore ejus. De quatuormodis translationum .
Dæmones cum fagis interdum exercete libi. Cur Dæmon conventus inftituat ?
dinem præpofteram . Quo pacto quear Diabolus rem corporcana
An gigantes à dæmone produci qucant,fuiffe Toco.movere.
Gig- probatur Poſle dæmonem deferre , fine defatigacione
Gigas Aacverpicofis defeoditur contra Goto
hominis quem transfert , contra Remi.
pium .
giam .
Siculi Gigantes, Britandi & alii,
Pigmæine pofline produci?fuifle,& quales,de 27. Anposfir demon quantitatem corporum
foc mutare , ut penetratio parrum Jequa
hodiernis in Peruvià ,lze.cap.27 . v. 11. ex . fur" : five unum corpus in duobus locis dif
plicatum. junctis , vel duo corpora in loco conftiruba
2.10. De nocturnisfagarum conventibus , don
an vera fue illarum de locoad locum transla . . Nihil borum poteſt. " ...
tio ? Exempla corum qui vil effe duobus locis
Auctores fententiæ Degantis refelluntur quomodo intelligenda?
folütis argumcntis." "Illufionum varia ex S. Nicol Si Agathi, S. Bened. filius Conſtan - T
empla . tici Imp .
Subſtitui loco abeuntium aliquid. Ananias teprehenfus , quomodo duos amal !
Explicatur locus lib. de ſpiritu & anima.c.28.
homines poflidere,velceocare dæmó pollic
Icem ca. Epiſcopi 26.9.5 . Non poflir facere ut homo convellus in mu
Navarrus explicatus. lo !!
ſteiam per exilem ruinam ingrediatur : vol
Auctores fententiæ affirmativæ bacmultis japuas claulas.
probaca. s *:063101. 11873-1, +0 :43 Apuleri fabula . Remigiusdeceptus.
Coguntur lagxadeſſe conventui' probatur' Scafii mendacium . Quomodo Dæmon la
exemplo quodam er Grillando ..
topcer aperiat , & claudat januas præcedens
Deſeriptio convedtûs fagarum & folemnia ad ance Magos.
oracionis, conviYii, chorcæ , & c. Locus A4. 2. de B.Petro. Locus D. Chryſoſt,
N expor

4.
DE MAGIA DÆMONIAC A.
expenfus, apparitionis de modo pariccum ? De Angelo in rabo alloquente Mofem & Er
per fifiaen . D : preſtigio. Magdaleoz dram Exod. 3. v. 14. Eſd.14 .
Cruciz.
De filia Spiridionis ex fepulchro loquente.
Chriſtus Dominus verd ingreľus clauſis ja De Cadavere Macarii jullu indicaore homi
quis , contra Calvioun . Bc de cgrellu cidam .
er utero virgiais , & fepulchro contra Be De Calvaria eidem loquente.
zam
De Africæ confefforibus loquentibus fide
Dempa bon poteft aliquod corpus facere ve lingua.
rè iovidbile , ſed bene poteít facere iovi De Aagelo Sacerdote.
1
ſum . Decapite loquace inter cadavera Hungarica
Qomodo in vifibiles , Appollonius , Gyges. poſtulaore confeffionem , mira bittoria,
De Perfeifcuto Joan ,
coucra hæreticos, cui fimilis alia citatur .
Juliaced lis decepcio. Pſeudomiracula gracilium varia in hoc ge
Heliotropia genma non reddie inviſibilem . cerc .
Ucmembra graodiora, vel minora , vel lobe . Caput homicidium indicans , Orpheus mor
lara apparcaat Cichoranorum opiaio. fuus , Cyro prædicit exirium, Narratiomi
2 18. An magi queant corpora ex una ſpecies ra de Polycrito .PubliiRomaoicaput vati
transformarein aliam , falſa quorundam a cinantur . Columbæ locuta . Uc & quct.
pinio. Diodorus. Vberius Pendr agon . Nicara cus Dodonez , Argus carina, cquus Achil
guani? lis. Ulmus Gymnoſophiftarum , Caufus
Noo poffe perfectam ſpecicm in aliam per Aumca,cabis Simonis Magi, & aliusFrao..
fe & am & organic am
ciſcæ Sepenfis : Thcotecbous ſtatuam Jo
Non poteft anima hominis informare corpus vis fecit loqui.
belluæ , nec ex adverſo. Nec potcft corpus Nulla creatura poteft facere ; at bruta vel ina.
& anima limul licmurari.
Locus Horatii in Epod. Spondani error. nima iocellig me,quæ loquuntur : benèra:
meo , ut aprè ſuo tempore & artificiosè id
Diſtinguendum inter iplam transformatio faciant.
acm , & effectus cam concomitances : hi De ſerpente Epidaurio ,de Apollonii Leone,
veri, illa illuforia eft. de afico Cayui. De Greta Ezlingen , vo.
De Lycantropia feu inſaniz lupinz morbo.
ces io uteris pregnantium . Brucorum voces
Quomodo videntur fibicales, & non aliis. uc edac homo , facilè facit dæmon , Magi
Quomodo faciat Diabolus, ut & aliis cales vi quas bratorum voces queant intelligers ,
deagtor. quas non ?
De variis exemplis & quomodo fiat , ut se Porphyrii locus de Appollonio .
linquant terræ impreffa veſtigia lupiaa , ut Apbcítia fe invicem intelligant ?
inveniantur homines læb in membris, qui- Exempla elephantis, fcorpii
bas illarum lupo , vel feli vulous. , piſcium .
2:20. An intelligentium diſcurſivam queat
Delaga, Ferra, de ahia Flandr. murata in bufo damon brurislargiris
Dem, Contra mulcos , beluas , tiec tationem , ncc
Demoratione Nabuchodonofor , Dao 4 , prudeptiam ,oec providenciam , nec difcure
V.30 . & 33. & uxoris Loth . Gepel.19 . , fum ,nec fapientiam habere.
Deplacapo Vatlaio oleam apud He odot. & Quid Galen . vocet évd'sádster 2030v , contra
cadaveribus hominum in ſtatuas ſalis.
Erafi
De S. Spiridio,oc vertente ferpearem io au. Cardinalis Hofius explicatus. -
fum ,& aurum io ſerpenrem. Suor quædamriq illis rationem & prudentiam
19. An mari poffint facere beftias loqui, dan
& providcotiam imitabria. Quomodo
an intelligant vocem beftiarum .
Iciigtotes intelligendi, qui ratiocem vi
Quo pacto bruta & res ioanimæ, Angelorum deatur illis tribuere , & prudentiam ,
opera qucant loqui ? & quo pacto nobis
de hac ralı locutione loqucndum lit. Quo
SUMMARIA LIB. 11.
Quomodo animalia tendane in fuum fioem , Suſpicio, hos androgynosfa & os. Si fit patu
& an eum cognoſcape. sa : pofleà da mone pullo cuiari.
Alius eſt finis rei particularis,alius univerſ. Exempla da mopiacæ cer múrarionis per i.
Pulcher & acurus dilcurſus Hier. Fracaſtorii. dola . Non poflc ex vito famiban, fieri.
2.21. An posſintdemones facere ut homo non Aulopiilocus de hac re non credibilis.
ſenciat , vel utlongisſimo tempore dormiat , Opicio auctoris de hyena.
aut inediam ferat ? 2. 13. An damon posfit jenijuventam reddere ?
Jamblici locus pocarus: Problematicedeciditur , quod accidentia, quæ
Cur Deus folirus permittere, ut Martyresgla ſepium à juvenrute diſcriminaot , poffe.
dio accapretur; quos à beftiis , Aammis, S Explicantu . Ovidii & poetarum diata de cali
fimilibus præftiterat illæ los !Locus ad Heb . Metamorphofi.
11. V. 34. Locus pſal. 102. 4. 5. & Efa. 40. v.fin . de a
Superftitiofa quibus aliqui ſe putant invulne quilæ juventute. Serpens cum libetis de
rabiles, atma iocancata. Crucifixus com ponit ſcoium .
puoctus. Camila inferai. Oratio. Lconis Fabula de afico ferente poculum juvencucis.
Pap .& Caro . Magn . Corvi candidi.
Exeniplum cujuſdain Quirini Belgæ fic de- . Qxempla ſcoum , juventuti reſticucorum hi
cepti. ftorica .
Item Scafii alius Helvetii. Tarentious quidam fenex . Et alius Riolanus.
Uode fiar,'utquidam malefici cam forriter & Er abbatilla Monucdrieoſis.
contemcim ſultiscant torm coca. Iodus quidam . Fonsin Bonica id præftans a
Caufæ tres. lius in Lucacia.
De ſtigmare quod fagis dæmon imprimis , & Vitæ humanz periodus quæ & quomodo in
mirum de ftigmace Joan de Vaulx , & alia telligenda.
quædam excmpla. Locus Geocl. 6.v.6 .
Dediyruroo quorumdam fomno diſquiſitio : Locus Deutro 31. V. 2. Valeſus reprehenſus.
ruſtici Germani, ebriorum in Apaturiis, &. An humidum radicale poſlic repararı?
pimenidis , Heroum Sardorum , Septem Quod ita , non tamen poflet fic vita æternari.
dormicarium . De ligno vitæ locus Genef. 2.V. 9. crpeo ſus.
Quo pa & to conciogar, ut quis diu perferacine. 224 quid magia posfit circa animam , quam 1
diam de berbaCoca,Schythica & aliis . diu illa corpus ſuum informar :
Locus Hippocratis. Quid poflit in feplus extCDOS.
Exempla vera, de Anglicana puella , Sacerdo Zardištili.
te Gallo, puella Spireofi. Achemcoidon ,
De ſanctorum jejuoiis miraculolis. Bacconus Adamantis.
refutatus. Ocriulli. LYON
2.22. An Magicis artibus opera demonum (e Poromantis.
xus mutari queat ? Theangelis. *1896
Exempla eorum , qui exmulieribus fa & i viri: Mapicum Salonum .
vetera ex Plinio & Gellio , & Hippocrate Gelorophylis.
& aliis. ' Oenochetus & fimiles.
Gallica in gallum converſa . Jovianus in Nea . Quid in leplum intcrnum , mazimè phanta
politana Hiſtoria & Sabellicus multa ex Nam.
cmpla ponunt, quæ in Italia contigerunt. Quid in appetitum concupiſcibilem & iralaj
Alia duo mira valde,quæ in Hiſpania. biſem ,
Aliæ duæ apud Fulgofum , ur & duz olima Concupiſcepciæ motus non ſunt peccata con .
pud Phlegodtem . cra hæreticos .
Alia in Picardia . Quid poflit in memoria Memoria mira Atha
Raio naturalis, qua hoc contingat. N 2 lida ,
100 DISQUISITIONUM MAGICARUM
lidæ , & Appolloni, Oblivio Sacerdotis raptus efficiens. Deus quomodo intelle
Germani , & Simonis Turbaii Angli . & us, & multa cognofcit extra ſc. An errores
Quid in intellectum. Contrariæ operationes ſuos inducic in graves errores. An raptus o
bonorum & malorum Angelorum . mois fucceffivus. Diabolus poteft occidere
Poſſicae dæmon artes & kiegrias intelle& ui homines. Multa poteft in cadaveribus
inferere ; & quomodo ? Exemplum tem mortuorum .
porefancti Norberti . Anabaptiſtarum ho- Utſanguis fluae , ut cadavera non purcant,
die. Er Sagarum per un & tionem in Germa nec putrelcaor. Hoc eriam pacuraliter fico
pia. uc in cadaveribus Perſarum . Et unde hoc
Mdus & uſus unguenti ex pueri corpore con . proveniat , diverſæ cauſx . Decadavereia
fecti. Elæa . Item pe cadaver comburi poffit,quæ
Ricus promotionis ad magifterium lamiarum . caufa . Ut capilli & barba defuoctorum cie
Dilcuticut opinioeorum, & deregitur falla- i ſcaori ' Miraculum crucifixi Dammeals.
cia dæmonis Hift.de S.Igoario Loyola. Furor iconoclaſticus.
De Chryfacthi Sardiani filio . Item Evage , Miraculum io puero Linezienzi .
Thynico , Amphiarao ", doupiodati , 80 . 2. 26. An opera demonum fieripoffit, ut fpiritus
parra ,receos de Romano Ramirez Muri. Jeus anime defunctorum viventibus appare
Iconein Hifpania. ant ?
I Quid & quam modicum poffit in volupta Utrum animæ umquam qucade apparere: Ec
tem . Voluntas cogi nequit , contra hæreti fullfime probatur pars affirmativa contra
coś. Locus 1. Cor: 10.verf. 43. explicatus , Epicurcos. Lavatherum & alios noftri
contra quofdam . Nec eos cogipolle , quia temporis hæreticos
ſuor in mortali . Nec impedire poteft,nc Sect. 1. Notata temeritas Magii , Tiraquelli &
ſagæ queant pæoitcre.contra dubitationem aliorum .
Nicel. Remigii , B. Angela de Fulgioo Gentilium priſca fententia ,erlı vana , prodo
vexationes in voluntate vehemenrillimæ . bis tamen . Pater verbisPoctarum ,patet ex
2.25. Quid Diabolus queat in anima à corpo Necromancia. Ecricu animasperegremor .
ſeparatione ? ubi de ec
re Jeparanda, ip/aque tuorum in patriam revocandi. Violenter
ſtafide admirandis circa cadavera . occiſos elle vetatores fuorum homicida
Ecitaſis naturalis, & dæmoniacæ modi. cum Romuria,Silicernia,culioa parentatio .
Lapiporuñ ecftafis mira. Olaus noratus pes. Platonis & fectacorû de hacie doctrica,
( Erroies hacio re Cardapi , de Spontino cap Quid Genii ; Lares , Latvæ, Lemures, Manes .
tu . B. Virgines Cæfarauguftaoz , & Mag Differentia animæ ,umbræ , ſimulachri , Ex
dalenæ Cruciæ raptus. Bodioi error re cmpla apparitionum à gentilibus tradita
fellicur dc anima corpus relioquente. De varia. Leroum.
erc Armenio , de Ariftea proconcfio . De Seat, 2. philoſophia idem docet.
apima militis ex ore imaginc muſtella e Quomodo apima ſic in loco , & moveacur lo.
greffa & ingrefla. Finois,Hermitimo. Lo calirer. Goocilianeur modı loqucodi varii,
cus pfal. 255.v.is. Qualis D. Pauli raptus ? pofler uoa anima ia pluribuslociselle , &
dubium ,nec ſequendadeciſio B. Hildegar quo pacto. Quomodo ineveancur loco.,
dis. Aphtelia & ccltaſis differunt. Quomodo corpus ſubeat & intree.
Errorrefellitur confundentium raptus divinos Poffe apinas oculis corporeis , vel alio fenfu
cum magicis ; De raptu diſquirantur ſcripta percipi, & quomodo .
Mocenigi. Quale fit fubjectum raptus. Cardinalis dictum ridiculum explofum .
Quæ caufa formalis. Quæ fioalis. Que Cæfarii Ciſtercienſis dictum de forma anima
efficiens, & quomodo boc duplex. Quo ſeparatæ perpenfum & explicatum . Vi fio &
modo concurracipecllectusagens. Raprus vifum differunt. Apparitio triplex . Iatelic
fupcroarutalis ex patre hominis eft invo êtualis,imagioaria ,corporara & quid lingu
luntarius :exemplum virginis Burgenfis. Ja , quo pacto fiat fpiritualis , quo pacto
Non poteft intellectus agens folus elſe caufa corpo .
SUMMARIA LIB. II. 1οΙ
corporea. Ad anim a ſeu fpiritus defuncto cùm adhuc viveret fa &ta , Chrifti Domini
rum aliquando aſſumar corpora. tam B. Petro , quàm Carpo Epiſcopo fa & a,
Moles quo io Monte Thabor modo apparuc B Valeriæ M.fa &ta S.Martiali Epiſcopo.
rir. Temerariè dictum Aug. Thuani & ju . século : .apparitiones veras fieri docuerupt Ju
dicium de ejus Tragadia. Item de iis, qui ſtious M.Tertullianus ,& Origenes ,appa
cum Chriſto Domino reſurrexerunt. ruitque S Poramiena Carnifici fuo.
Quaodojanima apparet in corpore aereo , an Saculo 3. Apparuerunt B.V.M. & S Joannes
ipfa,an Angelus hoc fabricerut, & quo pa Gregorio Thaumaturgo : Filios M matri
čto ? Icem quomodo fubcar corpus & illud fuæ uarulo'z : S. Cyprianus pluribus, S.
filmoveat . Petrus Agata : S. Agatba amicæ : S Agnes
Sedl. 3. Quo pacto doceat , & utile fit, Deum parentibus.
hoc aliquando permittere. Seculo 4. Apparuerunt , Chriftus D. Petro
Eft bule ipfis animabus. Alexandrino : Cooſtantino Magno SS. Pc
Locus 2. Cor.s.v.4 . trus & Paulus : lcem B.V. Maria.
Elt orile nobis vivcoribus. Spiridion & Tuphillius Conftantino.
Quo pacto fpiritus à dæmonibus vel Angelis Filio patri Spiridioni refpondit polt obitum .
bonis difcernendi. Duo Epiſcopi mortui fubfcripsere.
Jacobide i hula liber hoc docens. Etalius Explicatus Canon Conc. Eliberirani .
Thirai B Virgo irerum & S.Mercurius Ballio .
Regulæ ad dignoſcendum dæmonem ab Aa . Tiem . Artemius & S. Mercurius, itein
gelo veladimabeari. S.Febronia , item D.Ammon.S.Antonio .
Quomodo diſcerni qucat dampara anima , a Item B Virgo , & anima Latronis.
dæmone. D. Cæſarius, D. Paulus, & S Mamas,
Deapima Andrex Romani de iis qui æter Hoctenuêre D. Balilus. Niaozco. , & Ne.
oum damnati dicuntur revixiffe. mefius.
Quo pacto Angelorum & Beatorum abiovi Saculos, apparuerupe,D.Martious & S. Am
cem apparuit. brolio & S. Severino Coloniæ, & c.
Angelus apparuie Anchorecæ in forma ſeois, S. Joannes Baptiſta.
Ď. Auguftino in forma pueri,Uc & B. Do. S. Gerval. & Prothalius Ambroſio ,
rocheæ, aliis forcè habitu færnineo , ' & in S. Ambrofius diver his locis & viris.
forma columbæ . Et aliis aquilæ. S.Eulalia in colombz ſpecie.
Sed. 4. Probario ab auctoritate Philoſophorú . S. Fsuctuofus.
Aftrologorum , Cahldæorum , 'Mahumeta . Látio quidam io ſepulrusD. Germano .
rum . Rabbinorum , Magorum . lodorum, Felix Nolanus , & alu multi ut Evagr . Phi .
Item legum , & furis lorerpretum. lofophus, Gamaliel , & Stephanus , Mi.
Item facræ Scriptura veteris & novi Teſta cheas & Abacuc. S. Zacharias , Euthymius
· mepti.1.Reg. 28.Samuelis animaverder Ab.B.Virgocum SS . Joanne Baptiſta & E.
citara defendicur. Refellantur objectiones vangeliſta, S. Januarius, S. Petrus & Apol .
Leloyherii, probatur exemplis Molis , Je linar S.Cypriapus, Eulalia , iterum San .
"Teiniæ & Opiæ , Locustuc 24:1.37.Joan. ctus Petrus, Sanctus Leo, S Barnabas,
20.verfic.19. Matth.14.7.16.Act. 12. ver.s . D.Hieronymusteſtis & cxplicatur. Item D.
Gal.s.v.16 . & 17.1. Pet.3 v.19 . & c.4.v. ', Auguftious, & cxplicatur D. Chryſoſto
Sa.s. Probatio ab exemplis & auctoritate mus, & explicatur.Auct.epiſt. ad Cyrill. de
Scriptorum , qui fingulis ſeculis vixerunt. de morre Hieronym rejectus.
Oſteoditur corum di&ta fimpliciter & ci Seculo 6. apparuit.quidam damnatus. Item
tra metaphoram accipieoda, cùm de appa Deipara cum ss Fæmipis, Item Joanes fi
sitionibus loquuptur. Sic reſtes batemus lentiarius. S.Bartholomæus Ap. & vilum
plares de apparitionibus factis. oblatum Macedodio Flaviano & Eliæ
Saculo 1.B.M.Y.Cæfar Augufta io Hifpania, Patriarchis de Apartalo Imp. Item de
N 3 Theo
VO2 D& MAGIA DÆMONIACA .
Thcodorico R. Greinitæ iu Lypara. Item Dodechiaus,D.Bernard. Petr. Cluniacenſ,
de Neltorio & hæreticis damaacis. Appa . Rapercus , & Honor, Auguſtoduncnſ. 1
rucruat SS . Apoft. Ss. Comas & Damia Seculo 13. Apparuêre B.Urſula& inquineri,
aus S. Peccus B.V.M.S.Eurychius, viſum apud Auctores cicacos , & de Martino
oblacum Guotramo Regi, iterum B.V.M. Presbyrero Canonico Regulari Legionca
Item S. Sergius. nenl. ejuſque ſcriptis.
Secubo 7. Teouêre hancfentenriam , Proco . Tenuere hanc fententiam plurimi.
pius , Evagrius & alii , Et B.Muſæ appa Vincentius Belluaceaſ. Cæſarius Ciltercicoſ.
ruit Deipara , SS . Javcaalis & Eleuth . Helinaadus, Thomas Cantiprar. D. Tho .
Thcodor. Rex , & monialis quædam. D.Bonavenc. & Guihelm. Pariſieolis.
Paſchalıs item Diaconus & Balaci Domi Seculo 14. cenuêre hoc Scorus, Richard. de.
nus . Juſtas Mogachus . Deipara apparuit Mediavilla , Paludan .
S ,Ildephonſo, S. Leocadia . S Antoninus,Gerfon , Jacobus Cuſanus,
Tenuere hanc fententiam . Diooyſ.
D. Gregorius Mugous . Saculo is. Teouêre idem Carthuſ, & Epiſc.
Gregorius Turoncnſis. Abulenf. Toſtatus,qui omacs yaria luppe
S.Ildephooſus Tolecaous . dicant cxempla
S.Igidorus Hifpalenfis. Seculo 16. Tcouêre & exempla retulêre Ca
Seculo 8.apparueruat S. Suibertus. Deipara & cholici plurimi , iidemque viri doctiflimi,
B.Sabiaus , SS. Euphemia & Glyceria , in libris Theolog. Domia.Sorus, Peltaaus,
B. Tharalius , S. Andreas Apolt. S. Gec Caoifius, Maldonat. Bellarmin. Valeotia ,
trudis, & D. Jacobus major , Lebuinus Tyreus, Marulus, Sabellicus, Egoatius, Jo
Coof. ccauerunt aurem cam fententiam . vius,Sigonius, Kranzius, Fulgol. Baroa.
JulianusPomerius,Venerabilis Beda. Joaa . Ororius, & Maffeius.
Epiſcopus Jeroſolym . Paulus Diaconus. Variis temporibus appar .
Seculo 9 apparuere D. Jacobus Apoftolus. D. Sepior quidam excommunicatus ſed Martyr.
Mauritius Dux & M Pandulphustyranaus. Hiſtoria Uduois Epiſc, Magdeburgealis
Icem dæmones. Tepuere autem ſenteotiam & Galearii Sfortiæ ,AlodiliImolenlis pa
de apparitionibus fpirituum . Julianus To ter. FerdinandusRex Neapolit,locus Guic.
lec.junior. Theophylact. & alii co fæculo . ciardioi. Joan, Picus Mitandulæ Comes,
Seculo 10. SS . Petr. & Paulus B. VirgoS . Marſilius Ficious , Petri de Paz Tribuoi,
Mauritius , D.Jacobus , tenuerunc autein Catharioæ lodæ exempla .
hoc dogma . Quæſtio de ſpectrişincer Catholicos , & No.
Euthymius Monachus Gr, vatores ſectarios coatroyerfa, fimilis cauſa
Hugo Ætherianus Lario . Scaurianæ oftendiwr.
Seculo 11. Apparuere Chriſtus, Deipara, BB . Şe & . 6. Solvunturlargumcaca adverſariorum ,
Apoſtoli & multi Angeli.D . Andreas Ap. Melanchthonis, Joannis Rivii , Marbachii,
Adimarus. Quidam amicus Duoſtaoi, B. Ceoturiatorum ,& Lavatleri,locus Luc.14
Odilo, Fiventiai duo . Benedictus 8 & 9 . 1.16 Item 2.Petr.3.V.4.1. Theſſal.7.0.15 .
B. Gregorius. Dormientes pro moricacibus in SS.locus 2 ,
CanonicusParifiis, Pelgrinus Epiſcopus Reg.14.1.24.PL.102.y.is. & 16.Job.7.v.9
Cologieofis , $ . Beano. Tequesuot çam Seoteotia JD .Auguſtin , Anaftafii,Nyfle
doctrinam . Patrum ni,D.Chryfoft. & Z.Thcophi
Petrus Damianus , Item. explicata lacti, , & Tertulliani.
Guihelmus Tyrius • & c, học faculo vi Sex ... Dæmones non pofluor exbibere veras
veos. defunctorum apimas. Superſticioſum eſt,
Seculo 12. Apparuere Chriftus , D.Ifidorus, putare animas corum, qui morituri dexte
( & fæpe. B. Virgo Benedit . X. tam porrexerint,apparıcuras. Periculoſum
B. Norbercus , Godefridus, cenwere eam palcicum moricate orapparer . Exemplum
doctrinam . S. Lure
SUMMARIA LIBRI 11 103
3.Lutgardis. Exemplum Monachorum Diſputatio de fpeciebus Dæmonum & di
Zamorea fium . ftig &tio à Tựithemio propofita , diſculla
Q27.De Demonum apparitionibus,de pedris, explicataque fuſillime.
que Demones nobis objiciunt. Deigpeis : an Got? Auguftini locus.
Sca ... Naturalia quædam habentur proſpe. De aercis quæ illorum natura.
Aris. Igoes farui, Joſulz Daritantes,item Deterreftribus , & variæ fpecics iſtorum &
Silvæ, ligoa putrida lucentia, Cicindela lo Studia.
dica, Igoes concurrences & compulladtes, Helequini familia. locus Pet. Blefenfis. Dea
apud Syrtim . Auditûsdeceptiones. Echo, quaticis,varia horum ftudia & apparitiones.
ſtatua Memoodis, murusMegarenfis, ca De ſubterraneis : fpecies & ftudia iftorum .
verna Britannica, D.Pacricii antrum.Perl . De Sibilla Nurſina taræ quædam fabulæ . '
ci mootcs . Dominicus Mirabellius.
Anificialia , quæ pro ſpectris,utau'douneta , Theſaurici dæmones. Mammon .
ftatuæ Dædafi, Archyce, Archimedis,Boc . De Lucifugis.
tii,aquila volaos, triremis ex argento, hy- Aſmodzus locus Gen. 31. V 24. varii errores
draulica, fi&titiæ ſpectrorum voccs,Bonifa Tricchemii in bis refuraci.
cii VIII.conjugia hisobienta à Scotis dePi. Nomina Græcorum , Hebræorum , Larino
Aorum Gente victoria . Teſtudines cum rum , Hiſpanorum , Gallorum ,lcalorú,& c.
candelis. Abđericanorum juvčoum Plauti De Heccare,& Empuſa , De Plutone leu Or
Servoli.Cimonis Achepienlis Mundi. Ti. CO , & Pluto & Seraphi , & Mammoda,
tappioois . Nectanabai, qui pater Alexandri Charon , Cerberus.
Magni. Luctarores dæmones, uc Temelins.
Quale peccatum fit in fi & ionc fpe & rorum . Ex Alaſtor qui & cxtcrminans, & Nemeſis.
ſeoſaam vitio quædam babentur pro ſpe. Locus Apoc.explicatus & à depravationc ſer
aris, quæ non funt calia , de ebriis Locus. vatus, contra Bezam Apoc. 9.0.11.
Proverb.23 . & 33.Oculorum morbi,fuffo . , Primafii & Aasberi error.
fio halahol , arcuarus morbus , quibus ſui De Satyris & Fauno,varia eorum in S. Scrip
umbra ſemper obſervatur , alteratio oculo . Cura domina , onoſcelides, pilofi, firencs o
tum ex ioſpectiobe Solis. nocentauri , lamiæ , & alia hujuſmodi.
Audicus vitia in hoc genere, Phreditis, & co . Eorum tripudia.
rylaotiaſmos ſpecies morbi imaginoſi. Locus Pfal. 90.v.5 . & 6.de dæmonio meri
Vitia ex audiiu & guſtu, Goryza, Polypus. diano. RcfellúpturNovatores. '
Vicia ex phantaliæ triplici læſione. de sis,qui Dæmon merdianus, & dæmon deſerti, pro
putant Gbiadeffe tibicines , Exempla:upum ferociori, cidem & cur ,dæmones deſercis
Theophili ,aliud Argivi, tertium Abydeni, gaudent.
quartum ejus, quiporabat saves omnes el Locus Job 1.1.19 .
& luas , quincum Taurominicanorum jó- , Dæmonia inesidie ferocior & importunios.
vedum putancium ſe pati naufragium ,cùm Pan dæmoo meridiabus.
effent Aggrigenti in diretſorio . De Rulliæ dæmone meridiano .
Item dehydrophobia ... Cum invadente peſte cerouncur ſpectra dæ
Uritur bis morbis dextrè dæmon , & fe im. modum , ut fub Juftiniano,
miſcer frequens. I ftudia. Confacenſe ſpectruin io lodia.
Se & t.z. Vasia dæmonum genera , fpecies,ac De Empula & quoſcelide ſeu onoceptauro .
· Terreſtres vocantur , ferz , leu cancs. Decocturns dæmooibus & Lucifugis.
Lubcoter vexaot initiaReligioſorum conven Locus Seneca in Oedipo ..
tuum , Locus Gen.32 V.24.
Ur D.Anconi ,D.Simeonis, S. Norberti, Soc. Pe Lilich . Deincubo.
Jeſu vivo ad huc B. Igoatia , & ejus vitcu... Et locus Hymri Ambrofiani.
ic precum collantibus terriculamearis. Dc Pane, cur lovus di & us.
Locus
104 DE MAGIA DÆMONIACA .

Locus Caffianiexplicatus.'s Quæ veræ caufæ hujuſmodi inquietationum


Nulli dæmonum amanc homines ; omnes o . exemplis oftenfum .
dêre. Quopacta Spiritus polluac" faxum vel lapi
De Ephialce morbo, de Marce,ſeu conquema. dem jacere ?
re, Eurynomus , Sphinx : & quid Har- Spectra famulantia in Boruſſia Kolıri ſeu Ke.
pýz . Gorgones . Syrenes , Eumcoides feu beldi, Suconum Trulli.
pæox . Nympharum omnia genera, quos Gutelkens, Robmute /keos.
morbos hujuſmodi dæmones inferant, qui Eros & Anteros , Montapi virunculiin
Nymphati, ceriri, attoniti, pavidi , vexati fodinis
vauo metu . Dæmones metallici.
Nutricum mormolycia,Acco, Alphico, Mor- Combali Dæmones non ſunt animantia con
mo . Gello & Gilo diverfæ . tha Georg . Vallam .
Nicephori locus notarus, Lamiæ quid. Theophraſti Paracelá hæreſis de quatuor ho
Saiges. Læſtrionges . Aluen . minum ſpeciebus confutata.
D. Hieronymi locus explicatus, le Bæmodum thefauroscuſtodientiam ſpectra.
Piloſus feu Zabir , cur censplis Gentilium af." Fugârunc Cabadeo Perſarum Regem . Bear.
fixæ fpecies leonina . » Theſaurus Bafilcenlis.
Variæ formæ animalium , in quibus Diabolus Cur fi &ta fabula cuſtodis aureorum malorum ,
apparet . & aurei velleris, & in obeſauris cur ſoliti po
Beelzebub. Noctua Athenienſis. ai ferpentes aurei.Magus theſaurum quæ
Serpens Epidaurius. Miræ apparitiones fa. rens oppreffus.
ctæ cuidain converſo in Francia ..... 2.28 Quomodo po Tit demon , cùm fit in vifibi.
De ſpectris acierum , caftrorumque militari lis fe viſibilem corporeis oculis exhibere ?
um: quæ oblata , S.Norberto. S.Guthlaco, Sea ... Quo pacto poſliv allumere , & move
Monacho Limpurgico . se cadaver aliquod , & in illo comparete.
Leloy herii fententia improbata. Poteſt illud lictemperare , ut fenfum tactùs
Dux vifæ propè Montenakum acies. fallac.
Duo armigeri temerè ad videndum propius Locus Luc. ult. v 39 .
-s acceſsere . Cur hæc cadavera ſeoriaorur frigida.
Miles Rhenanus à calibus Jeroſolymam ve Illufio militis cujuſdam ,
ctus & redux. Hiltoria Polycriti & alia Macharis , & Phi' '
Apre Naclam Polini propter Quadrageſimæ lenii,
jejunium violarum è ſpectris decepti cladem Phlegontis laus.
accepêre. Baltazarus dæmon fic apparuit.
Familia Hellequini. Agrippæ facinus ſimile , & aliorum aliquot
Quoufque le vis talium militam porrigat. exempla .
Spectra macroparum & puellarum varia. Sic etiam plerumque lagarum amafii
Rulliana matrona . Sibyllæ albæ , Domi. Sagarum odor cadaveroſus undo?
næ no& urnx. Domioæ bonæ & Regina' sect. 2. Quo pacto pofſit fibi formare corpus
Abundia . Facales Nympha .Melutina, Al“ ex elementis , & in illo moveri & apparerc.
cina Morga . * Non allumir'ex ſolo aere.
Spectra gigantza denunciantia peftem , bel . Ercor magorum Manceoſium .
lum & fimilia , Poteft exhibere folidum palpabile,
Spectra ſolica cercislocis curbas dare , & vexa. Locus Gevel.19.
riones exbibere, ut Themchius dæmon , & Locus Virgilii.
alii paflim cicantur nomina & loco . - Dæmon læpe apparet in forma vaporis.
Ao cooductam domum propterea licear Dæmoniacarum apparitionum exemplar
selinquere ? 1. Fratrum Tarquiniorum .
‫ܪܕ ܐ‬ Athenodori
SUMMARIA LIB. 11. jos
Aihepodori , Eacii Cardagi, Philippi Me. ' Poffunt fimulatas reſurrectiones facere, fabis
laochthonis colloquia cum dæmodiaco traodo in corpora.
ſpectro . Lovanii id olim Coroel. Agrippa curante fa
Perfx ioceſtuoſi. & alia plurima, & quotieſ ctum ,
cumque evanefcunt. Sod . 2. Diſcuſſa exempla falſarum relurrectio
Diſcrimen harum duarum affumptionum . pum primo fabuloſarum : deinde cætero
Uode proveaiat faciliras molis augendæ , & rum Gencilium ,ut Galieni, Zacla, Apollo
minucodæ 10 ſpectras ? dii, Simonis magi, Boarchis.
Geous mirum per ſtatiunculas ſeu figmenca. Mirum exemplum , &c. recensex Nicol. Re
Sect. 3. An dæmoo po {ſie tam acuratè corpus migio.
effingere, ut nullo ligno queac dignofci ? Mortuus amplectens Comitem Richardum .
De fignis quibus dæmoo dignoſcitur. Populi Lucomoriæ quotannis redivivi.
S. Alberto obje& um fpectrum Dæmonum in his fraus.
Curoondum viſus in forma agai, vel colum . Aliquando fubfticuit alios ac ſupponit.
bæ. Curio formnis hirci, canis, felis, equis Aliquando ipſe corpora fubintrat & more .
muſtelæ , veſpertilionis. Galli gallinacei, Apulei, Platonis,Philoftratiloca.
& innumera alia. Aliquado fingitmortuos, quinon ſunt.
SACHIR curdæmon uiderdius & Follop, De morbis qui faciunt , ut quismortuusap
ſeu Facuellus . parear.
liem in forma Dei , vel.Chriſti Domini, vel De bobus quas ftriges putade reſuſcicari.
Angeli : humanam formam induit omois Joannis Duns Scotimors.
conditionis, fexus, ætatis : probatum id Chriſti Domini & Sanctorum reſuſcitatio
exemplis. nes quo pacto ab his morbis diſcernantur.
Qui defectus ut plurimum in ejus apparitio- 2:30. Quid magia poffit in ipfoscacodamones!
nibus. Sea . 1. Bartiadis in Campeſtris libri.
Cur moricoribus ſemper adeò serribilisappa Quam vim habeant boni Angeliin malos.
Quam cacodæmones in invicem .
seat .
Quomodo loqui pollic in corpore aſſumpt o? Species cotum ,
An poffit audiri & videri tantum , à quibus Pythonici, Paredrii , Catabolici, Onice
vult ipſe? pompi.
Capita ſeu calvariæ quæ loquelan imi Anfit ſubordinatiointer malos genios.
tata. Joblocus. c.9.1.22 .
Exempla vetera , novaque quomodo fiathzc Caſliani locus.
locutio . Locus ad Epheſ. ult. 9. I £ .
Seit ule Ao liceat procurare ut apparcane 00 . Certamina magorum .
bis ſpectra ? Ucum io Burgundia.
Cur antiquis cam crebrò dæmoncs vil, nobis Secundum in Anglia .
Tertium in Germania ,
tam rarò ?
2.29. An diabolus poffit facere , ut homo verè Quartum in Bohemia .
Quincum in Suecia.
refurgar ?
Sect.1. Errores bac de re varü . Sextum in Dania.
-Animalia quæ oaſcuntur cx putrefactione, Septimum io Græcia .
poteſt vivificare. Sed. 2. Sancti homines quantam vim accepe
ript magos & dæmones compeſcendi.
Vicilious avis.
Visex orciſmi,
Perfectiora ro ft.
non potecere
Item nume produ non poteſt. Salomonis exorciſmi quales.
Non poteſt facere , ur apima vnius brutimi. Locus Luc . il V.19 .
gret , vel informec corpus alterius brati. Dæmones à magis non coguntur, fed ex pa .
Hominem aullo modo poteſt vivificarc, cto obtemperant cantum .
Magi
DE MAGIA DÆMONIA CA.

Magi vim don babent cliciendi mancs vel fpe. Locus 1. Reg.16.v.ule.
Ctra. Nec dæmonds certisrebusligari, aut locisin
Varia exempla. cludi per magos queunt.
Imprimis Joaopis Teutonici. Vapa bacig rears Hermetis.
Nec habcoc vim cvocandi urbium cuftodes. Periculofum cales habere incarceratos.
Sanctis vis ifta quandoqueconceffa. Probatur uno cxemplo , quod in Germania
Se &t 3. Res corporeæ , uc herbæ quædam , coprigic.
chura, anctioncs & verbera, quam vim ha Fa& um Ggno crucis ſecurè à S. Lupo Scoo
bencia dæmone accurard diſputatum . Benfi.
Errores hac in hac re varii io fidelium : fed & Satanam ligatum quid in SS. locus Apoc. 9 .
abufus Catholicorum cxoreiſtarum qui 1.14. & 19. & 20.V.23.
dam. Tob. 8.7.2 .
An Aagra oblekis ipfigenda. A San &tis quomodo dæmones ligari queant.
An balaca poffiat ? Locus D. Hieronymi.
Quid rura , corou cervi & fimilia. Locus Eufebii.
Locus Joſephi explicatur. De Parsdris illos fpontè fervire , ratio ex To
Locus Tobiæ c 6.v 8 . ſtaco & quam periculofum id femper
Chriftus cur di&us ixofós. Exempla varia in his unum mirum militia
Germani.
Prosperi locus,

--

MAR
107

06. 8.8 08.02. SS.

MARTINI DELRIO

M A GI CA R U M

DISQUISITIONUM

LIBER SECV N D V S.

QUT EST
DE MAGIA DÆM O N 1 AC A.

Præcipua hæc operis noftri tractatio eft , & ideò pluribus

capitibus, five quæftionibus luculenter , quoad


poterimus , diſcutienda. Sit ergò

QUÆSTIO I. opitulari, hoc probantcum B.Augu


ftino TheologiCatholici omnes a , & * Augſt.
1.11 de civ.
An fit aliqua magia damoniaca ? Philoſophi plerique Triſinegiſtus & Dci. c.6.
Pythagoræi; exPlatonicis,Pſellus, Plo- D. Th.l.s.
tinus,Proclus, Jamblicus, Chaldius & contra
Vidamones effe negăt,
ctiam barc elle nega- Apuleius; & Ariſtot. Theoph.Ammon . Gear. c.
runt cum Sadducæis, Philopo.Avic , & Algazel. Anne dare 104. &
qui opei
Democrito, Ariſtore-. refponla de furtis occultis , & deche me, Vi
e, Averroe & Simpli- fauris ; confequi ſcientias nonnullas Coria de
cio, quorum fententia ftatim , & fine labore addiſcendi; ſub- Magia a .
eft impia & hæretica. trahere corpus præſens oculis viden- 9 .
Nain & damones effe.co damoniacam tium (& innumera hujuſmodi, queunt
magiam , quæ nec induſtria aut artificio reduci ad ullam aliam cauſam ; quàm
hominum , nec naturalibus caulis, ſed intellectualem aliquam & feparatam
immateriali quapiam & feparata vir- naturam :Denique ſcimus Salmanticæ,
tute nititur ; hoc & facræ Scripturæ te- & Toleti in Hiſpania & in Italia ad la- b Vide
ſtimoniis, & omnium ætatuin memo cum Nurſinum , & in fpelæu Viſagnia- Laurent
Animali
tiâ atque experiinentis tam eſtcomper- no , adhuc avorum memoria hujus sode oar.
tum , utvelle probare , nihil fic aliud, Goviæ celebres ( cholas fudeb. dæmon .
quain lychnis accenſis meridianæ luci 2 QUÆS- fol. 104.
108 DISQUISITIONUM MAGICARUM
QUÆSTIO II. & Auditores , Magiftrorum ſecuti præ
Unde fit bec magia , five quem habeai cepta, quæ Magiſtri,eadem operantur.
d Ali dicunt hos effe effe&tus bonorum d 2. Sea
primum auctorem ?
Angelorum , quos per excellentiam vo- tentia ,effe
à boois
Sunt quidæmones elle fateantur; ſed cant Spiritus. Sic jactabat his annis ce.
neganc tamen hanc magiam á da- lebrisillemagus Scorus Parmenſis;qui Angelise
monibus ſeu diabolis manalle : tribu Gebhardum Truchfefium Epiſcopa
unt autem effectus ejus vel immediate tus Ubiorum Apoftatam dementavit :
Deo per inagos hujuſmodi operanti ; eftque perventus impoſtura magorum
vel Deo perAngelos bobos eos perfici- maximè Platonicorum , Jamblici, Por
enci . Priores dicunt effe quaſdam gra- phyrii, Plovini , Procli & Juliani Apoſta
m2 . Cor. tiasgratis datas, ficut ſunt gratiæ lingua- tz.Ex quorum traditione Magia om
12.0.5 . rum ,fanitatum a & hæc dona ur Bala nis dividitur in Albam , quain cenfent
bNum.23 mob lic & aliis improbisconcedinon effe licitam ; & Nigram , quæ fit illicita .
c . 7
13.7.8 . Albam ergò vocant obtogpiav , & Ni
Non elle Dico primò , hæc ſententia eft merė gram gosutium. Verum banc fi &titiam
à Dco. blafphema , tribuitenim magicis artibus planè,& palliatam e Theurgiam fatis . Nulla
id , quodeſt proprium gratiarum gratis ipſe Archimagus f rejicit, cum diſertis gia . 114
Alba
dacarum ; & cum verismiraculis præ- . verbis teſtatur sapiſſimè fub nominibus f lib.de
Itigias confundit . Deinde gratuita Dei Dei & Angelorum , malis demonnm fal- vanit. ſcie
dona ſubjicit humano attificio , & cer laciis eam obftringi. & licet ejus ceremos cota
tis ac ridiculis obſervationibus. Deni niarum pars maxima ,munditiam animi,
que inique & invidè Deus vetaret , id corporis sørerum externarum ,utenfi'rū
quod ipſe hominibus, uti gratiam , gra- que oftentet, immundos ramen fpiruus:68
tiosè largiatur. Adverſariorum argu- deceptrices poteftateshanc exquirere , ut
menta ex locis illis fcripturæ petita, ſo- adorentur pro Dris.). Poſtea addit,hujus
lum probant , aliquatenus fimiles effe- speciem esſe ariem Panlınam ,artem reve
&tus per artes magicas & per gratias lationum , & hujufmodi fuperftitionum
gratis datas fieri; Deum quoque per plura, que coipfo (inquit ) ſunt pernitio
malos aliquando iniracula edere, ad fi- fiora , quo apparentimperitis diviniora.)
dei & Divinæ gloriæ propagationem . Habeant illi hoc Principis & anteriga
Accedit, quod quiex dono gratiæ gra- nani ſui de hac alba magia judicium , ab
tis daræ operatur ; ille ad certum tein homine mendaci veritatem meram g. & pulla
pus,occafionem , aut ceremoniascertas Damnat eandem Theurgiam D. Au- Theorgia
non reſtringitur, ut ſolent magi; qui,li guſtinus libr.de utilitate credendi con
vel in minimo deficiant; nihil efficiunto tra Manichæos. Hisadde fictitiam il
Nec etiam hujuſmodi Deidona gratui.. lain artem Planetariam , laminisinſcrip
ta poſſunt aliis , per diſciplinæ ac præ- tạm , & ad Carolum Magnuin a quoda
ceptorum modum , tradi z magi verð Bedæ diſcipulo ( fic mentiuntur id Al
fuis diſciplinis hanc magicam tradunt; : kindum , Alcuinofupponunt millam , uci
lemn
LIBRI II. QUÆST. II . 109
lem (fcilicet )obtinendæoindicognitio- . os adorati, & lacrificia fibi fieri, quod
niſupernaturali artium & ſcienciarum , . boni Angeli jubere nequeunt.iùm quia
& confeqüendis dignitatibus, divitiis , hæ artes non minus diriguntur ad in
robori , amoris fruitioni, & c. : ferendum aliis exitium , per furça , ne i
&Noo eile
à boois a Dico Secundò cum Catholicis , ut ces adulteria,& c . quam ad juvandum . 7
Rogelis, nec per fe,fic nec per bonos Angelos his ma- tùm quia iniſcent multa mendacia &
gicis operationibus Deum je immifiere : decepciones. tùm quia docentur magi
magis quam Cateris rebus , in quibuscon- - in fpiritus uti imperio , & coactione, 1
Currit,ut caufa'univerſalis. Quarecenfeo imò & minis rerum impoſſibilium ac :)
bec omnia inftiruta fuereà malis Angelis, - planè ablurdarum , ut apud Euſebium c clib. 3. de
fac etiam ab illos perfici e adminiſtrari, docet Porphyrius, quorum nihil bonis præpara
rio a.6 .
& contrarium eft erroneum .) Probatur - Angelis potelt convenire.
primò ex variis Canonum reſcripris, d Hincapparet conſideranter legen . " Glyc *
bc illud
quod in quæ Gratianus adhiber cauſa xxvi . b. dum
dum Glycamm c ,, dum magiam ſic di-
Glyca Error:
paz.an
fio . c.qui Securidò ex Pariſienbas artic.9.19 . & ftinguit à Goecia , quòd illa fit benefi
fine v. ult. 2 ; .Verba funt, quod Deus per artesma. corum geniorum ad boni alicujus ef
26.9.2. & gicas & maleficia inducatur compellere fectionen . Goetia , maleficorum ad
epiſc.io dæmones ſuis incatantionibus obedire: Er- mali effectionem . Nam non tantuin
prio . 20.
tor. I. Quod boniAngeliincludantur in iinpropriè uſurpavit nomen magiæ
lapidibus es conſecrent imagies, velve- genericum , pro ſpecifico theurgiæ, fed
ſtimenta, aut alia faciant , quain iftisur . in crrorein quoque labitur ponentium
tibus continentur.2.Error & blaſphemia . . Albam inagiain , & ejus adminiſtra
Quod aliqui demones boni fint,aliiomnia tionein bonis Angelis tribuentium.Uc
ſoientes, alii nec damnati nec ſalvati. Er- que hoc femelmoneam , fcriptor iſte ,ut
for 3. ex his Arnobii Cont. geni. & Conftan . Manaffes, Gregoras , &
maginon tanium ſciunidimones , fedet. . Nicetas, nimis mulú tribuere videtur
sam quidquid miraculi edunt , per demo- fuperficiolæ prodigiorú obſeryacioni.
fPalinge
nesfaciunt :illis aſpirantibus & infunden f Erravit eundem erroreio Palinge di impic
tibus preſtigias edunt ,vel quæ funtnon vi- nius Stellacus , dum in verico jure libro tas.
deri Egc. & ex his Joan.Salisberienfis lib. Zodsacı8.cenler aerem etiam bonis da
1. de nugis curialium cap. 9. Eos autem monibus plenum eſſe, quos harum ar
qui nocentiora praftigia arteſque magicas; tium auctores facit , & Deos appellar,
e varias ſpecies mathematice reproliuta Plotini & Jamblici deliris nimis dedi
exercene, jampridem ſancti Patres aban- tus : & quam non malus Poeta , cam non
la miſſerunt exire," co quod omnia hæc ar bonus Chriſtianus , utpote hæreticus
tificia, velpotiusmaleficia poft fera que porius ( ſcripta probant ) quam Catho
dam familiaritate demonum eshominum licus. Aulus tamen opus illud Ferraria
Hoverunt profluxiff .) Deinde probatur Duci dedicare .
ratione , hos fpiritus bonos dici non Succedit his error 3. eorum , quicen .
poífe. tùm quia jabent fé tanquam De febant magicos effectus per animas defun
O 3 Etoruns
IIO DISQUISITIONUM MAGICARUM

* Noner-' &torum fieri a : quos Catholici Theo- que pinnulis pramunica evolavit in fatuo
fe ab ani logi jaunpridé exploſeruntb , idque non rum arces , ibique nidulans , credulita
mabusde- ' difficulter. nam quæ rationes id con- . tempeperit. Una nipoteparentes benefici
fuoctorú. vincunt de bonis fpiritibus eædem , in is grata , illam mutuo enutrit , & quafi
b Vicor
de Magia animabus beatorum locum habent: WVTITE) Podu , alioqui brevi interitu
0.17 . An que verò in purgatorio ſunt anima , ram .)Hæc ille , pari acumine & veri
gles in a non exeunt , nec fpeciali permiflione cate.' Pergamus nos quoque pro Veri
Yene.de'ar- Dei, ut pecant fuffrag'a vivorum : ani- tate confligere , & Vanitatem expugna
ce Magica
1.2 . . mu denique perpetuis addictæ fuppli- re , & fugatis timore & impudentia , la
ciis , nulla dæmonum licentiâ vel per- byrinthum illum incomprehenſibilitatis
miſſione poſſunt exire , utpote , divino (quis enim ,quæ nihil ſunt, vel intelligat,
juſſu, peſſimo carceri mancipatæ . Aper- vel comprehendati ) Theologiæ vers
cGrimoy- tiſſimæ ſunt igitur impofturæ : quæ de filio permetiri : & praftigiarum crepun
riæ artis evocandis per Grimoyriam animabusc. diisin lucem prolatis, candem fałsorum
vanitas.
Necromantici confinxere. Si exirent , hanc arcem demolici , & è nidulis ſuis
ad unius DEI exirentimperium . cur credulitatem adeò perniciofam profi
verò id Deus jubeat vel permittat , cau gire: quod utinam DeusOpt.Max.no.
fa fubeft nulla. Ut ad magorum preces bislargiatur.
& incantationes id jubeat , impium eſt
nel vide A.
nan.l 3.de opinari d . QUÆSTIO III .
Nat. dæm Præcipua ergò efficiens caufa iſtarum
kodu :97. artium elit ipfe Diabolus , proxima elt Qua fitdivifio demoniaca Magia ? de
Perril . libris ejus.
huinani ingenii ex originali labe de
Thiræi i.
deappa: frondibus velatam
torta indules,, quam proculit
feftivi"
nobis Apologi
per Cuin nulla fit Theurgia neque albe
rit.fpirit. Magia > ſequitur >
0.12.à du. quam falsè Cælius Calcagninus Libel- prodigiofam Magiam ,non aliam , quam
216. & c. lo de Amatoria Magia , cujus verba non Goctiam & nigram : hanc folemus vo
13
, pum
302 . piger adíetibere, &e vosinifallor, legere care Magiam fpecialem . eam Archima- • Refelli
juvabit; Vanitas (inquit ) olim junétami- guse in duas,ſpecies diſtinguit, unam , tur Agrip
raculo ,furtivoconcubitu genuieMagiam cujus cultores dicit ſe dæmoni ſubmita pediviſie
fecundam cognomine , reformidanſque re tere , ei ſacrificare, & eum adorare: alte
fortè vericas , cum qua perpetuas inimi ram quamipfe vellet perſuadere à pa
citiasgerit, à qua etiam paribusfignis con cto cum dæmonibus immunem elle,
greffa , fæpiusprofligataeft, fuum partum ſed ' cam dæmonibus vel invitis impe
enecaret , illnmimpudentiæ ac timori care , virtuteque quâdam divinorum
junctis connubialifadore commendavu : at nominumn adjuratos advocare & co .
ilti in finu incomprehenſibilitatis è ve- gere : priorem illam fatetur eſſe legibus
Stigio collocarunt furtim , & fub præſti humanis diviniſque vetitam , nefandif
giarum crepundiis educandam . Qua limam , & cunctisignibus plectendam ,
mox in grandiorem atalem adulta , jam . pofteriorem afferit , conſcqui quidem
quod
LIBRI II. QUÆST. II, INI

quod prætendit, nempè dæmones co ultimum exemplar na& ti fuiſſent


b. Vix 6 Eimeri
gere ( quod poſt oftendetur effe idoncum ) dubito aliquod in manus Joan. Trithe- cus Dire ,
led tamen manifeſtis periculis illufio- mii incidiffe - , undè & partitionem & 1 & or, in
num obnoxiamn elle. De priore veruni materiami ſuæ Steganographia , periculi quilicor:
eft ejus teſtimonium , de poiteriore bis & ſuperſtitionis plenilliinæ , acceperit , Peppa ibi
mentitur. primò , dū negarcam niti fæde- cujusoperis nomen , quod nonduir commče .
Te cum demonibus inilo:nam revera lein . prohibitis ab Ecclefia libris Grinſertum , sz. memi
per expreſſo vel tacito pacto corrumpi Tulpicor accidille : quia liber nondum nit.Nice
tur? Secundò,cum afferiseademonescogi, typis
vulgatus, inpaucorummanus in- tas biſt, lig
A Autho
res & libri de quo poftea a . Volunt vetitæ hujus cidit :alioqui , quando prohibit libri
profello Magiæ inventorein fuiſſe,quendáMer- omnes Magici, ſatis iſte prohibitus cen
sis hujus curium fic contra Symmachum , Prudene feudus , qui inter alios familiam ductar.
xiis . rius, & Salisberienſislı, 1. Polycrat.c.9. a.
idem dixerim , de Agrippæ libris tribus
lii quendam Zabuluin , quem ego non . de occulta Philoſophia, & omnium perni
alium exiſtimo ab ipſo cacodæmone ,, ciokiſlino quarto ſeorſiin poſtea addito
cui D. Cyprianus & alii Patres hoc no & edito :nec non de Thomæ Eboracen
men tribuunt ) deinde magiftrum lau- fis, Petri Aponi & fimilium venenis, &
dant ; quendain Barnabam Cyprium libro artis Grimoyra: qui, Patrum no
( hunc confinxere in tontumeliam D. ftroruinætate, circumferebaturdocens
Barnabæ Apoſtoli , ut deformi ſuæme mortuorum evocationes , omnia ho
tetrici lenocinarentur. ) Item oſtentant, rum placita ſceleſta. De antiquioribus
paris mendacii jactantia , libros Adæ , etiam illis operæ pretium duco Archi
Abelis, Enoch, Abrabæ, Pauli,Cypria. magi verba adſcribere. credendum illi
ni ,Honorii, Alberti Magni, & aliorum ; in arte lua , nec magiſtri auctoritatem
& blaſphemè mentientes dicunt , qux diſcipulis licet ſubterfugere, ſic ergo
his libris continentur , ea fuiffe tradita ſcribit : Hi libri acutiùs intuenti precepto
ab Adami cuſtode angelo Raziele, & à rum fuorumcanonem ,ritum , confuetudi
Tobiæ Comite Raphaele revelata . nem verborum , & chara &terum genus ,
Prætexunt etiam Salomonis auctorita- exſtructionis ordinem , inſulfam phrafim 3
tem ,cujus quandam Claviculam ( quam aperte ſeſeprodunt,nonniſimerasnugas og
egregiè refutat Bap. Segnius lib. de vero impoſturas continere > & pofterioribus
findso Chriftiano c.7. ) aliud ingens volu- temporibus à perdiriſſimisperditionum ar.
men in ſeptem diftinctum obtrudunt,ple- tificibus effe conflatos, ex prophanis quibuf
num Sacrificiis & incantationibus dæ- dam obfervationibus , noftre religionis ceo
monum . Hunc librum Judæi & Ara- remoniispermixtus,infitiſque ignotis mula
bes in Hiſpania ſuis poſteris hæredita- tis nominibus acfignaculis , ut perterreani
rio jure relinquebant, & per eum mira rudes & fimplices, & ftupori fint infenſa
quædam atque incredibilia operabana , tis, & his qui neſciunt bonas litteras. Hæc
tur. Sed quotquot inveniti potuerunt miler ille,
ille , qui videns meliora , in finem
éxemplaria , juftiffimè Aaminis inquiſi- uſq ; vitæ deterioribus adhæſit.
tores fidei concremarunt & urinain
QUÆ ,
UM MAGICARUM
II2 DISQUISITION

QUÆSTIO VI . impii dicunt :percußimus fædses cum more


De bafimazie bujues five de pactoexpress tenes cum inferno fecimus pactum . quod
S.Tho. ſatis probabili interpretatione
fo, & implicito.
Magis accomınodat, ut & Pontifices,
Oncl.i. Onnesoperationes magic Joannes'22. in Extravag. contra ma
C2 & , velue baſi, innituntur pacto per gos, quæ incipit: Super Specula:& Sixtus
magos cum demine inito : ita ut quoruf- Vin Bullâ contra Aſtrolog. Mali ergo
cunque collibitum migo aliquid efficere hoc lubenter faciunt ; necminùsiple
adminiculo artis fue , expreſsė, vel implie dæmon : qui ipſi quoque Chriſto Do
citè ieneatur à demonepoſcere, ut ex con inino , auſus pacti conditionem offer
diłtó concurral.) ref: Hæc omnia ( inquit )ribidabo, fipro. fMate. 4 .
Probatur hoc primò Patrum aucto- cidens adoraveris me:ubi videre licet pa
alidedu- ritate . D.Cyprianusa dicit, eos habere ctum contractus innominati, do utfa
plici Mar.
fædus cum dæmone.D. Auguſtini ver- cias. Ita nunc diabolus inagis ait: fire
bliz . de bab retulit Gratianus in Decretorum mihi addixeris, ulcifcar te,ditabore, est.
doct . Codicem , quæ ſuns iſta : Omnes artes quæ germana & perfecta ettpacifor-,
Chriſtia. bujufmodi , vel nugatoria, vel noxia fua mula g.Deinde,ut dixi , hæc fiunt ope- $ 9.v. 1.
bao 2.Liljä perffitionis, ex quadam peſtifera forretate radæmonum , non inagoruin viribus:Lapsofcribir. I.
v.ult.26 . hominum & demonum , quaſi puetainfi- dæmones ab hominibus cogi nequeut, juriſgens,
delis & dolofe amicitia, conſtuuta.) utid faciant : fpontè ergò dæmones ac- 'de pa & .
9.2 .
Probatur deinde ex jure civili, fin- currunt. Dæmones autem gravihomi- Bald . &
.fl . mulci Ctione Imperatoriac: Milti magicis ar . nem odio profequuntur , quare nec Caccielu
C.de ma .
uibus uſielementą turbare, vitam inſonte putandi gratis accurrere , led viciffim irack, de
lefic. & padt.
mache. um labefactare non dubitant, és manibus aliquod operæ fuæ pretium ftipulari.
mat. acciris liclegendum ) audent ventilare, Unde patet talem elle hanc conventio
ut quiſquis fuosconficiat males artibus ini- nem & focietatem : qualis eſt duorum
micos :hos (quoniam natura peregrini ſuni) latronum , quorum alter palàm in fyl
feralis peftis abfumar.) va vagatur , alter clamp in lubfellis lati
Tertiò , id Itacuicur credendum arti tat : excitatuſque certò libilo vel ſigno
Partic. 3 .
çulis Pariſienſis ſcholæ d in hæc verba : prioris , viatorem poſterior dolola la
Quod inirepaétum cum damonibustaci, girta transfigit : priore id læpè nec vi
iam vel expreffum , non fitidololatra vel dente, nec gnaro, quo necem telo in
ſpecies idololatria: Error . Et intendimus uterit , in miſeri tamen necem confen
Cepaétum implicitum in omniobſerva: tiente.priore magus,poſterioridæmon
tionefuperftitiofa,cujuseffectus non debet à fimilis. Satis enim idonearei declaran
Deo velnaturardtionabiliter exſpectari.) dæ ſimilitudo eft , quæ petitur à poten
Quartò id ratio perſuadet.hoc enim tibus vindictæ avidis : qui manu prom
& multi mali hoinines optant , & dæ- ptos ſicarios fibi adjungunt : quibus
mon cupit : nec eoruin id vires ſuperat. conſtituto ſigno innuunt,quos & quan
ec. 28.y.
docet hoc Iſaias Propheta c, apud quem do, velint interfici.
‫ کا‬.•
Denique
LIBRI II . QUÆST. IV. 3i

Denique conſentiúnt hacia re Theo- ideoque rarò præfare , quod pollíci- 1.2.c.23.
« D. Tho. logicam veteres a , quàin recentiores b, tus : cùm verò ltat promillis ( quod fa- de quib.
2.2.9.96. Juriſconſulti quoque c, & Medici, cit nonnunquam ) non facit coactus, alias,
Guil.Pa el.6.de
Cordronchus ii. 1. de morbis Venefic. led ſpontè ac lubdole , ut fic Magos (s
til Scor.
Gabr. Cefalpın . difquifit. dem . & res prorſus bi retineat devinctos, & alios alliciat, demob. &
Gerſon. comperta, unanimi maleficorum & la- & hujuſmodi nugis vim iſtam ineſſe j.de L'a
Trithem . garum confeflione , mirè per Europam perſuadeat. miis.
omnein , & cunctas ætates confentien . Tertia Concl.Pactum hujufmodi du- f Biasfeld .
b Aboleal ubi ſupra
Aiph , à te.Lucanus etiam dubius licet , tamén plex eft, unum expreffum , alterum taci Braſtus
Caikio . hujalmodi fædus agnovit , eo tantum tum : de utroque verò,non idem per omnia Bod. &
Victoria deceptus, quod cogi pacto dæmonein indicium .) Explicanda hæc conclufio Triche.'d.
Valearia. exiftimet d .
potiùs quam probanda. pro explicatio- Yes.
Biosfeld .
Spineus, Quis labor hic ſuperis cantus herbas ne notanda fequentia.
A 13 queſeguendi Primò ſciendum , palti expreſſi hu
Sprenger, Spernendique timor ? cujus commercia jus triplicem efle modum . Primus fiefo
& alii paéti lemnitate variâ, & ipſi cacodæmoni vi
cNavar.
Obftrictos habuêre Deos parere neceffe fibiliter in corporeâ aliquâ formâ appa
Grillam .
Remig . eft, renti corá teſtibus fidelitas & homagi
Biosfeld . An invat ? ignola cantum pietate me um promittiturg. Hujuſmodi pactumn &fcribitur
Hoc de
prelud. Fentur , inivit nobilis ille ditionis Leodicenfis in Malleo
6. & alii, An tacitis valuêre minis ? hoc juris in narrapte Cæſario Heiſterbaceng h, u- malefic. p.
21.6 . pau omnes
lo poſt bi tamen dæmon loquens audiebatur, 2.9.0.6.2 .
Eft illis fuperos,an habent hec carmi- fed non cernebatur , hinc inter cæte- & ab Alf.
medium . à Caſtrol,
na certum ra , juvenis ille inconſulius Creato
1.dejuſt.
Imperioſa Deum , qui mundum co rem fuumore negat , manuque exfe- hærer.pu
gere quicquid ſtucat, & diabolo homagiu n præſtat; nit.c.6 .
† Erem hic vicillin , illi divitias' & honores hl. 2.il .
Cogunr iple poteft ? t
pla pacto . luſt.mira
Solus ſagarum patronus recalcitra- pollicetur, eò lectorem amando , (pon culorum ,
rum pece
exvica D. tur , adeò futilibus ratiunculis charcas deoque lectionis & laboris ſui ube 12 .
Bafil.per implens e ut contemnendas potiùs , & rem legendo fructum relaturum . Huc
Amphilo- filentiu eradendas , quàm refellendas etiam referendum Theophyli Vicedo
chiu'n có- mihi cenfueriin , inaximè cùm alii id mini fa & um , qui ad dignitatem re
ſcripca 2 -
pud Sari-, diligentiùs , quam difficiliùs præſtita- cuperandam à Principe demoniorum
imrom.i. rintf. opem , ( ut fcribit Sigisbertusi,) expe- janno Do
& eod.10 . Conc, hoc pa tum damoni , liberum titt , & ab co juffus abnegare Chriftum mini 537
de Thco . eft praſtare, velfallere.) probatur expe Filium Dei , ejuſque Matrem Mariam
philo A tientia & ratione ratio docet dæmo cum omni Chriftianiſmi propofito , e
denep6, &
dobilis nem cogi ab hominenon poffe,ut feet ipfam abnegationem fcripto firmare, &
Leodini promilis : experientia verò ,inendacif- fcriptam fignare , & fignatam fibi train
apud Cæſ.(imum elle, decipiendi cupidilinum : dere , cjusſe ſervitio adducere . ) In hac
р teftis
114 DISQUISITIONUM MAGICARUM .

teſtis fuitMagus, in illa villicus iniqui Alius modus priori fimilis cæter'a ,
tatis. niſi quod line teſtibus peragitur. - Ter
Aliquando id faciunt pec libellum eius per vicarium initure Magum vi
fupplicem , quem diabolo præſentant. delicet, vel tertium aliquem ;cum paci
Sic noſtro tempore Mantentes in Nor- fcens dæmonis alpectum vel collo
mandia Magi libellum conſcripferant, quium reformidat, hoc tertium genus
quem oblaturi erant Sibyllis Magiæ malè Grıllandinus 9. 3. vocat Tacitum ;
Necromanticæ Præſidibus, cujus ſum . quamvis enim profellio hic fiat alrerie
ina; Se orare Dominas ; utidignentur quam dæmoni; fit camen expreſsè , & in
libros ſuos magicos confecrare; ad eum dæmonis nomine ; ut patet ex iis, quæ
cffectum , utmali ſpiritus iplis per om . ipſemet tradit 9.3.num.1 . Esſegg. For
nia promprè obediant , juxta formulas tallis ad expreſſom pactanrpertiner
conjurationis in libris contentas ;.& ut forma illa rarior , in excinplo Germa
vocati, iplis fine noxâ appareant in for- nicæ fæminæ , qux obverfo tergo, ex
mâ pulchri hominis ; & ne fit necefle baloeatorio lebete exſiliens , proclama
circulum allum facere ,aut fubire, in do bat, Quantum à Chriſto fic ſaliendore.
mibus aut agris. Secundò u Sibyllæ li- cederet,tantum fe ad damonem accedere:
bris ſignuin fuuin leu characterem im- dicam fufius lib.s.
primant ( tres eranı numerolibri) utplus.His pactis omnibus quædam ſune
efficaciæ & dominii libris ineffec in communia. Primum elt abnegare fi
prædictos ſpiritus. Tertiò, ur lupplices dem & Chriſtianiſinum ; Dei obedien
reddantur tuti a Judicum inſidiis & pu- ciæ ſe ſubtrahere. B.Virg. Mariæ patro
nitione. Quartò,ut cæpra omnia & ftu- cinium repudiare ,
dia ills profperè in aulis & amicitiis inceſfere. Solentblaſphemè,per con
Principuin ſuccedant : in ludis quoque temprum ,vocare ruffam ,latam , exteit
femper quandocunque volent lucren ſam . Sic ergò venit Diabolus , & tollit
tur ? Quintò , ne inimici ipſis valeant verbam decorde eorum ,ne falvi fiant.Luc.
nocere. Pro his vicillim polliceri ſeſe, g.verſ.12.hoc eſt, collit verain fidem , e
quod prædictas Sibyllas,pro Domina- juſque confeſſionen , quia Divinos
bus & Principibus ſuis perpetuò fint ambit honores ( vide D. Auguft.libr. 10.
habituri , & quotannis ſingulas animas de civitar.Dei, cap.20. Es lib.2.0.contra
fe eis oblaturos(hoc eft necaturos & facri- Fauft.cap.22.Ideò cogit primum Baptit
ficaturos, vel certèad hunc eundem perfi- mo renunciare, quo quis vero Deo fuič
dia ritum initiaturos hominem unum ) initiatus.Quare & Hippolytus Martyr .
quamdiu vivant , hocipfo conſecratio. libr.deconfumm .mundi, ſcribit coactu
nis librorum die ,hac tamen lege utSi- rum dæmonem , ut dicant : Nego Crea
byllæ hæc poftulata cis fide bonâ præ- torem cæli & terid ,nego Baptifma , mego
ftarent. Hi Parifiiis omnes cum iplis li- adorationem Deo à me praftari foluam !
bris combuſti fuêre. Narrat Crefpetusli. tibi adhareſco,in te credo. Ideò ungirem
deodioSalana , difcurfu 150 illis dæmon in frontem injicit , fingens
fechrifa
LIBRI II. CAP . QUÆST. IV **
le chriſma abradere , Baptiſmi chara- fuper circulo in terram fculpto. Ang
Eterem delere : Secundò , fictè quoque quia circulus expers principii & finis,
illos novo tingit lavacro Baptiſmatis, fymbolum eſt Divinitatis; & terraſca
non ignorabat boc Tertull. lib de Bap . bellum Dei ? ſic certè vellet eos crede
tiſm . Hic quoque ftudium ( inquit ) Dig re , euin elle Dominum cæli & terræ .
bola recognoſcimus , res Deiemulantis, An quia circulus contrariam ; ed quod
cùm & ipfeBaprifmum in fuis exerceat, omni caret angulo ; habet figurain
Idcò tertiò , negato priorenomine,no Crucis , quæ valdè angulofa ? certe
yum illis indicur :( ut Roverenſis Cuno, hancodic vehementer , in qua fe trium
Barbicapra vocatus fuit) nonnè cogno- phatum meminit & mærer. & ideò a
lcisfiguram hujus rei in præclaris illis inat figuram contrariam , invenias inter
Satanæ membris ? Ægypt. Pharao Jo- magica ſigilla Crucem in medio circu
ſephi noinen mutar Genef. 45. Séd S.S. do locatam , quaſi captivam : quod ſi
eo illum nominc nunquam compellat. gillum ( ut Gregor. Theologus contra
Nabuchadonoſor alia imponit noinina Julianum fcribensſignificat ) ille magicis
Danieli & ſociis ( Dan.si ). led Da- addictiflimusapoſtata ſicinterpretaba
niel ſemper ſe Danielem vocat , & tres tør , ut præſumeret fignum Crucis cal
illiin iplo clybano flammante, Benedi canduin & abolendum planè brevi.
che , canant, Anania , Afaria, Miſa- Septimò , peruntà dæmone fe deleri
el Domino : hoc dicentes nimirum , de libro vita , & inſcribi in libro mortis;
cui ô Deus non Regis terreni milites & fic legimus Avinionenſes Magosin
fumus. cibi, non tyranno,non dedimus: ſcriptoslibr.nigerrimo. Oitavo, pol
Abnegare quarto Patrinis & matrinis licentur facrificia , ut illi Mantenſes,
cogit, tam Baptiſini, quàm confirma- de quibus paulò ante lum locutus , &
tionis, & novos illis alios aſignat, quia quædam ſtriges promitcunt , le lingu
ſuſceptores ifti , funt quaſi fidei fpon- lis menſibus, vel quindenis , unum in
fores, & tenentur, quod credendum , fantulum ſtringendo ( h.o exſugendo)
{ pirituales filios fuos docere. Quintò, occiſuras.ficSpinaus qu.de frigibusc.2.
dant diabolo fcrutum aliquod veſti- Nono, quotannis aliquid fuis magiſtel
menti , quia Diabolus Patrem rerum lis dæmonibus pendere tenentur,utvel
ſingularum fibi ftudet vindicare; ex plagarum metum , vel earuin , quibus
fidem ac
ſpiritualibus gratiæ bonis , ex pacto ſunt obnoxii præſtationum
Baptiſmum ; ex bonis corporis , fan- redimant vexationem : nec legitiinum
guinem , ut in faeris Baal. 3. Reg.18.ex eft aliquid , nili lit atri coloris. multis
bonis naturæ filias , ut fuo loco often hoc probat Nicol. Remigius libr.i.demo
detur ; ex bonis fortunæ , fragmen- nolatr , c. II.
tum veſtis. fors ', an quia Regi ſoliti
-lublternere veſtimenta , in dominii Decimò, corporis alicui parti, modò
agnitionem :? 4. Reg. g . Mau , 21. huic modò illi , ( frequentius latenti
Sextò , jaſiurandum dæmonipræltant bus) Aigmafeu characterem ſuum , ve
P2 lut
116 DISQUISITIONUM MAGICARUM

Jur delapide; empris mancipiis fugiti- tes & fideles fuos, expiationem deleitos
vis, folec imprimere : quive et inenfi- rum delavacro repromittu : fic adhuc
le etiam acu perforatum . Non mira- initiat Mithra : fignat adhuc in frontibus
beris , fi recorderis Antichriſtum ulcie milites fuos . Quos? utique Baglidia
mis temporibus fignan beſtiæ ( Dia- nos qui Abraxan colebant : Abra
boli ) impreffurum mandi , vel fronti xas enim idem qui Mithra , tefte Divo
fuoruin partiariorum , ut in revelacio- Hieronymno oy tam vetus ergo ori cl.1.com
ne luâ D.Joannes teſtatur, Apoc. 13 :0. go hujus ſtigmatis , de quo alias plu- mene. ia
16. quod litterali tenlu de vero chara• radi Undecimò , fic lignati promit- Hamos.
etere leu ſigno beſtiæ accipiendum ,cum tunt complura noftrorum Geufiorun dinf.q.19 .
Primaſio & Ansberto in Apocal. & D . Orgus fimillima; nunquain fe Eu- vide Re:
Hippolyto , dict. libr. de confummat. chariſtiam adoraturos ; injurios le demo
nundi. Quod dæmon jan ab initio perpetuò ac contumeliofos in B.Vir- niolace.ca.
mundi facere conſuevit. Amat eniin ginem , Sanctoſque reliquos futuros, 5.Nider.
nequiffinus Deum imitari ; qui in ve non verbis tantun , fed & factis : con . lib. s.For
nicarii
teci Teſtamento ſuos ſigno circunci- culcaturos enim , conípurcaturos , &
Sprenger ,
fionis ,in novo autein fignat ſigno Cru- confracturos qualvis Sanctorum reli- slios:
cis, quod circumciſionis luccellilfe vo- quias ac imagines; figno Crucis , aquâ
lui figno Naziarizenus & Hierony, luftuali, lale benedicto , cereis & relie
mus. Sic etiain Diabolus ab incuna quis, ab Ecclefiâ benedictis , confecra
bulis Eccleſiæ hæreticos illos, qui Ma- tiſye ſçabftenturos: confeffionem pec
gicis fimul impliciti , certâ fignificavit catorum integram fe nunquam mani
notâ . Auctoresfunt grayillimi , qui feſturos Sacerdoti , iſtudque con
wlbot.6.54 docent. Irenæus ; cùin tradidiffeta, mercium cum dæmone pertinaci lic
Carpocratjanos artes magicas , & incan- lentio obſcuraturos : ftatis diebus , ad
sationes operatis philtra quoque, & cha conventus, fi queant, advolaturos; &
ritefia , & parėdros 'oniropompos, a reli- quæ illic peragendas non fegniter
quas malignationes , dicentes fe potefta- obicuros; denique, quotquotpoterunt,
mald tem habere ad dominandum * etiam Prina dæmonis ſervitio adjuncturos. Vicil
valgo jam cipibus es fabricationibus. mundi hujus; ſim Diabolus pollicetur , feillis ſemper
! fubdit de ligno inulto his verbis : Alii præſto futurum , lein hoc inundo , vou
verò ex ipfisfignantcanteriantesfuos difci- tis eorum ſatisfacturum : fe poft mor.
palos in pofterioribus partibus extantia tem > illos beaturum , ex his pactes

dextra auris.) Solitus alios dæmon non nafcitur obligatiomutua , fed dif
fignarein fronte , ut indicat Tertullia- par admodum eſt conditio paciſcen
de ptz . nusb lic ſcribens; Adiabolo ſcilicet ese tium homines , enin fe morti æternæ
sipe.ad. jus funt partes intervertendı veritatem , addicunt, per peccatum vera Diaboli
oleh pred quiipſas quoque res Sacramentorum Di. mancipia efficiuntur ; : dæmoniacæ
vinorum in idolorum myfteriis &mulutur . . quo dopet ad Deigratiain ireruin pet

Tingues ipfe quofdam , wiigne credon- veniant, lubjiciuntur deterrimæ fervi


tuti :
LIBERI II. QUÆST. IV. 117
coci: veruntamen hominibus hoc pacto nihil ( Eg homagium ) do quod nunquam redibirad
juris, vel vitium ,in dæmonem acquiritur:nihil fidem Chrifti, nec divinapracepia fervabat ; jed
etiam facultatis in ligna, quibus ex condicto u folum ea ,qua per ipfum Principem erunt decir .
teodumm comigrac, cogife fimulat verhipellis, nenda, de quod perpetuis futuris temporibus eria
& fpontè perficit , quicquid Magica ifta pro obedien silli, og venict continuè, cum vocata fue
ficctur. erit ad ludos ego congregationes no& urnas , do
lo his cribus pactis lethale peccatum graviſ- qua in eis per alias mulieres fiunt , ipla faciet ,dan
{imú intercedic idololatriæ : quia cultos idolo- quod etiam aderit facrificiis iborum nocturnis,
latriæ expreſsc creaturis exhibetur. Quod fi ex folitas preces de culium adorationis praftabit :
apimo fidé Magi abjiciaor ,ſuoceriā apoltaræ; ( Boidolomadiam ) vota quacunque, qua ipo
fi verò non toram fide abjiciant , dantaxat cre- jam praftare contigerit , pro viribus adimplebit,
depics hunc diabolo culeú deberi, vel diaboluú dos quofcunque poterit alios ad eandem profeffio
ca potle, quæ fides Catholica negat poſle, ſuot nem adducet ( eo dogmatiſationem ) E conver
hæretici: lin hæc omnia fiêd faciant, nec apo- jo aurem ipje Princeps , egregia fronte , promise 6 Sctib .
ftaræ ,aec hæretici ſuot, peccabe cameo morta eidem mulieri fic preſenti prefare perpetuam fe
liter & graviſimd; quia fponte faciunt actum ticitarem b . grandia , immenſa , ego voluptates , gaudia ;
idololatricum . ercaim Gà dæmonc compulli immenſa ,
4 Vide quaſcunque in hoc munde tabere deſideraverit ,
ex gravi timoteid fecerior, (uc aliquando con dos demumpoft hanc viram longè majyra mune
Remigi tingite) committunt peccatú mortale minus ra conſequetur.) Hæeille. Addebar Joan de
um lib . i.
damono grave, contra fidei confeflionem . to hispactis Vaulx Stabulenſis ſortiarius , perſuaGlle fibi
lat 6.10 expresſis dignoſcendis manifeſta ex folemanis diabolum , forciarios poft hanc vicam dæmo
indicia deprehenduntur. Quæ quia Grillandus nibus fimiles futuros ; & in dæmones conver
clarè admodum profecurusfuir, & quæ dixi,o cendos , & in acte principatum obtenturos.
ptimè confirmayit ex confesfione unius Stri Quæ facilè quiſque intelligit in Orgenica lu
gis, ejus verba exqu. 7. don pigebit afcribere ? dibria recidere
Que quidem nu.it fub fpe vile chinita àprin . Pactum tacitum duplex eft. Primum , quan
ci; io w /g; ad finem recenſuit, que profeffio ipſare do quis fciens volens , ſuperſticiofis uritur die
quirit, exprimendo omnia fingula illiusca :itula. gnis, quibus aci ſolene magi ,,quæ quidem cx
Primum enim dixit , quod quando addu & a fuit libris aut ſermonibus corum vcl aliorum acce
per illsin ejusMagiftram ante tribunal Principis peric : hoc quoque mortale eſt crimen . Decca
carum , quiej Diabolus in formaRugos praſidens oim ullo modo licer (cienter ullam directėvel
in folio Majeftatis ; infrucla priùs à magiftra indirectecum pravis (piritibus focietatem ini
quid facturaerat , venit per opottuit primò aline re , ut Theologi & Canoniftæ c ſeoriver. Si c D. Aug.
gare Bapujmum , eg omnia Chriſtiane fideido quis autem remedium aliquod naturale exma. lib . 2. de
cumenta relinquere: (En Apoſtaſia) deinde Ec gorum libris velſermonibus accepillet , & ab Gencl.ad
clefiaftica facramenta cuncta projicere,pedibula omni pacto foret alicans: ille licitè tali temedio lit.c.pen .
propriis concu !car.crucem e imagines B.M. V. uteretur Iftud pa& i genus facilè dignoſcitut. & canones
.
aliorum Sanctorum : (en facrilegium ) quam . Secundú padltaciti genu'o , quando quis igno- fermèo .
vis hecwitima non fiuntco: À eo,ſed alibipoſtes : taos utitur magicisligois, quia nefcit effe ma- maes q. sol.
fatis et quidifta promittant le fafturos, quam . la à dzmoneioſticura : quod illis folct acecde
primum ede:occafio :fed profeflionen ) Deinde te , qui bona fide legunt ſuperticioſos , puran .
fecir ob.ig -tox em per folemnim ftipulationem in tes coseſſe probatorem philoſophorum , aut
manibusipſius Principis , qua vo un do promi medicorum : item iis qui accipiunt ea ab ho
for quod perpetuoilli erit fdelis ,ab obediens, ego minibus ,vulgo habitis bonis & fidelibus.Hoc
mnibus ejasmandatisparebit(Eo votum) Dein inidioris vel oullum vel levifiimum eft pecca
de medio jurejurande,lactis fcripturis,/uperquo tum , fidux condiciones accedant. Prima eít ,
dam magno libro ob curas paginas continenie ,, bignorantia fic probabilis , v.g.corum quihoc
priſirishomagium ive perpetuum vajallagium fcite non rcocatur, quo ad cos qui ſcire tenes
Pirbantar,,
118 DIS QISITIONUM MAGICARUM

bantur, in Eccleſiæ paſtores ,confeſſarii, docui olim in Monifis : nunchic care


concionatores & Doctores : ii ut pluris tum inferam , & addain älja multa , quæ
mumlaborant lupinâ & craſsâ ignoran- cum alii , cum Sebaſt. Michaelis gravif
ciâ : adhuc tamen iſtorum peccatum mi- fimè ſcripſit Pneumalogicecap. 7. contra
nùs eſt grave , quain corum qui ſcienter eos diſpútans , qui Magos excuſant, fi
ifta deſignant, nocuinentum aliis non inferant : co
Secunda conditioeft, ut ignoransi- quod tales Patronomagi contendant ,
fta , paratus fit , quando admonitus fue- nihil effe mali , uti dæmoniorum opera
rit hujuſmodi ſuperſtitionem relinque- ad bonum ; præfertim iis imperando;
rç.quia poſt admonitionem deficit ig- quod & Chriftum & Apoftolos feciſſe
norantia, & oritur contumacia , pro cu- legamus,
jusgravitate , delicti magnitudo creſcit , Ipſe contra & jureoprimoaffirmnat,
Hocpactuip ultimuin diſcernere à na- fummum effe malum , lic argumenta
curali vel miraculofo effectu , difficilli- ri , & fignum eſſe animi prorfus infacua
mum eſt. Qua de re dicam ſequenti ti, & Deum contemnentis : juxta illud ,
quæftione. Impius cum in profundum ( peccati) ve
Interea , fiquæras ; Quid demonems nerit contemnit. Prov . 18.v.3. Sicenim
inducat ad pacium ,& obſequium ,ſeu pas omnia illum ſubſannare. Siquis timen
tientiam huiuſmods ? Videtur eſſe quæ- dasdicat inferni pænas , & damnandos
dam finilitudo malitiæ maleficorum & in perpetuuin impænitentes , ridet , &
dæmonis , quæ amicitiæ ſunilem aliqua negat adeò metuendum Avernum ,De
familjaritatem gignit : ex hac paulation um nolle mortem peccatoris, non creal
naſcitur mutua confidentia ; hæc gignit ſe hominem ut pereat , &c. hos fanè
minoris in majorem quandam præſum- ( Theodoreto judice ) ipfis dæmonibus
ptionem , & audaciam quaſi imperandi; eſſe deteriores. quia damones credunt et
& in majore , voluntatem aliquatenus contremifcunt , iſti nec credunt,nec con
præftandi, quod à fæderato imperatur, tremiſcunt. deteriores etiam ſunt hærc
Ita fit ut & maleficus dæmoni confidat, cicis ; nam hæreticorum coriphæus A.
cui ſe putat imperare, & dæmon ſimulerius à D , Athanafio interrogatus , quid
ſe imperium agnoſcere, hoc fusè & be- cenſeręt ? eumne qui Satanam adoret ,
ne oſtendit Abb.Trithem . quajt.3.lib. rectè an malè facere ? reſpondis , impi
peła. quaftionum :ledin eo diſſentioquod uni hunc & fine Deo elle, nec cominu
ille putar dæmonem velle ſuis mancipiis nem ſenſum habere", necmereri homi.
gratificari obediendo, quo velit pacto, nis appellationem . D. Athanaſ ,in difp.
qui odit eos acerbilliind'? facit potiùs , in Concilio Niceno" : Quod à'mendaci
irretiat,devinçiat , & perdat certiùs, ce di& tum veriſſimè , & in Sorriarios ac
leriuſque. commodate. tiam biSatanam adorant.
Denique illud maximè adnimadver Sed Chriſtus & ApoſtoliSatanæ im
tendum , graviſſimum eſſe peccatum perarunt, quod ab eo fierivellent : Yu
pacto ullo doinonibusfæderari ng bentes. Cur non & nos poffumus: D
Cere
LIBRI II. QUÆST. IV. 119

cetepoffem , non quæcunque a Sanctis rugientes leones circuire , quærentes


aut Deo fiunt nobis licet imitari. Nam quam devorent animam ,ſciebant. Po
in rebus divinis,quædam ſunt credenda, fait Deus ab initio mundi inimicitias in
ut incarnacio , transſubſtantiatio , Tri. ter hominem & diabolom . Genef. 3. U.
nitas , purgatoriam , & fimilia quædam 15. iſti fædus ineunt cum Dei inimico
adiniratione honoranda,ut Chriſti Do- & jutaro hofte, Lebpoftquam mulia de
mini, & ſanctorum hominum miraca. dæmonis malitia dixiffet.cap.40. v . 27.
la , quædam etiam imitanda , ut quæ ad concludit : Memento beldi : nec ulira ada
morum & vitæ inſtitutionem pertinent, das loqui.quaſi dicat, ne fruſtra tibi de in
quæ Chriftus diſcere nos juſfit, ut mañ. duciis aut pacecum illo percoſſa glorie
ſuerudo, huinilicas , cháritas : de qui- risvel blandiaris , cave. & ſta prauſus
bus illud eft Apoftolicum ,imitatoresmei paratus,ut in præcinctu , fignum præ
eftore, ficut is ego Chrifti. Velle in illis lii exſpectans. BellumDeus,ut Pater pa
prodigiofis effectibus imitari , eít animi fatus , indixit : inter Deum & Diabo
prorſus fuperbi , & ſtalci , & volentis lum perpetuum eſt bellam , nam ſuper
ambientiſque Dei ſimilitudinem in om- bia corum qui Deum oderunt , aſcendie
nipotentia , aut omni ſcientia , tales is ſemper : & Diabolus Satan,h.e.adverſa.
mitantur Diabolum , qui fimilis effe vo- riusideò nominatur, quare nos,qui va
luit altiflimo , dum per imperium ,ficuti falli ſumus Dei, non poſſunius cum ho
Chriſtus, volunt dæmonescogere : a* fte ejus depaciſciinducias, aut commer
les , dum arcana & futura ex eis diſcere cium habere. Clamat Apoſtolus. Nola
vclant, fimiles ſunt protoplaſtis, qui ſci- focios vos fieridemoniorum . 1. Cor.10.V.
enciam divinë ſimilem appetierunt. 21. Hocin baptiſmo promilunasSacra
Hoc vetuit Deus, quando dixit:gloriam mento addaati, nomine Eccleſiæ rogar
meam non dabo : ego verò corde , tales te Sacerdote , & patrinis pro nobis res
inquiunt, etiamlinolis , eam mihi ulur- ſpondentibussiteruin atque iterum : Nos
pabo , Utebantur quidem priſci Chri- abrenunciareSatana(adverſario ) & pom
{tiani imperio in deinones, ( ut ait Ter- pis eius.Data eſt poteſtas Chriſtianis cal
tallianus ) non invitatoria operatione , fed candi ſerpentes: & D.Paul.pollicetur ,
expugnatoria dominatione. Ideò reſpon- Deus conteretSatan.im fubpedibus veftris:
deo ,hos qui pactum habent cum de cür ejus pedibus advolvantur ? in no
monibus , non modò non imitari Do- mine Chriftimiracula faciendi , & dæ
minum & Apoſtolos, fed planè contra monies eijciendi vitcus , Ecclefiæ repro
tium facere , nam illi non advocabant, miffa , cur ad nomen & invocationem
nec confulebant dæmones , nec eorum Beelzebub confugiunt Cum itaque
opera utebantur : ſed eosincrepantpel- hoc bellum initio mundiconditi indi
lebant; torquebant , etiam veraloquen- ctum , & initio Ecclefiæ Chriſtianæ tu
tes obmuteſcere jubebant , nec aliter ba Apoſtolica renovarum : & à nobis
quàm infenfiffimos fioſtes tractabant, cum in Eccleſia fuimus regeneratis jure
quos adverfarios noſtroseke , & ficut jurando votivo fitpromiſſum : nonte
fequi
DISQUISITIONUM MAGICARUM

fequitur , eum qui cum Eccleſiæ & Dei patre veritatem expectare , quam de
adverſariis pactum ullizm , vel familiari- mencia elt ? nonne lefus ait deillo i non
tatem colac perfidiæ ,transfugii , & apo- eft veritas in eo ,tum loquitur mendacium
taliæ reuin non minus effe :quam li mo . ex propriis loquitur : quia mendax eft ,80
nachus votivam deſerat profeſſionem , pater ejus, loan.8.v.44. fruftra ergò cum
quain fimiles ad hoitem cransfugiat ; illo paciſceris : qui ex mendacio & per
quam ſi Chriſtianus ad Mahumetiſ. ' fidia con flacuseit. crede illi : ſi , quein
muin , Judaiſmum , aut aliam hæreſim nunquam deceperit , ullum invenias:
ſe recipiar . Prudenter Orig.lib.8. contra Cell. ſcri
Quæ omnia contra primum præce- bie , probabile eſt demones , cum fintmali,
prum funt peccata : & ideò graviflima ne cultoribus quidem fuis fidem ,datamque
ineritò cenſentur. Illud eniin ut ordi- dexteram fervaturos.Immò non proba
ne , fic & dignitate primum eſt. Nam , bile id cancum , fed prorſus improbabi
ratione obječti, digniora lunc prinæ ta- le ſervaturos.nam mendaces ſunt, & ho
bulæ : & inter cria prima cabulx ,præci- nines irreconciliabiliodio profequun
prum eſt primum præceptum . Tertium tur,quod à lapſus ſui tempore nunquain
enim potiffimum agit de cultu Dei ex- remiſerunt , nec unquam minuent vel
terno : fecundum de verbis exhibendo remittent . Si Deus permitteret , cito il
honore : primum de amore & fidelita- li mortales omnes interimerent : quod
se interna Deo præſtanda & virtute re- quia vident ſibi non licere, ideò aſſiduè
ligionis , feu Theofebias , feu
feu Lacriæ
Lacriæ .. hominibus animæ mortem moliuncur .
Quare cum hæc virtus Deo fic omnium per varias & multiplices peccandi ille
acceptillima , contrarium quoque vio cebras: ne , quia ipli beatitudine exci
tium eidem oportet eſſe maxiinè odio dêre , homines poriantur. Odiimagni
fum : & ideò huic priino præcepto à cudo patet ex vehementia & acerbitate
Deo addita fuit pæna :quando eſtatur cruciatuum , ac vexationum quas intu
fefortem & zelotem effe, & hoc pecca- lere, quotieſcunque tantillum Deus per
tum uſque in certiam & Jaartam gene- milit, Jobo, Saræ maritis, D. Antonio
rationein ulcurum , & & ejus præcepti & aliis innumeris. Pertinaciam odi dom
tranſgreffores vocat ofores (ui.Èxed.20. cet Job. 6.41 . v. 15. dicens, Cor ejusinn
v.5. Tam ergo grave peccatum eſt cum durabitur tanquam lapis , & ftringetur
dæmone paciſci. quafimalleatorisincus. & Servator no
Præterea talia pacta ſunt vana & in fter Joan . 8. v. 44. ex operibus filiorum
ania :nam dæmon nunquam fidem fer. patris genium declarat : vos ex patre dia
var , nec ullo promiſſo ſe ligari putar. bolo eftis , & deſideria patris veſtri vultis
Qui Chrifto auſus 'inentiri , cuin dixit : facere : & ille homicida erat ab initio:qui
Hecomnia dabo tibi, fo procidens adora- bus verbis indicar hunc ejus elle perpe
veris me : Scilicet reverebicur. Cypriano cuum conatum : ad hoc cuin nequit vi
Mago nonne pollicitus alius Juſtina aperta, graſſaturdolis , & benevolentiæ
fruitionem : quid præſtitit ? à mendacü (anulatione,ut præclarè docet B. Athan
bal.ad
LIBRI II . QUÆST. IV.

nal. ad Ægyprio Lybiæ Epifcopos,fcri gens atque humilis, atque famulatus.mer


bers conıra Arium orat.I. in principio, cenaria conditione, in quarum erat ignobe
Sculei ergo ſunt, qui ci fidunt , & im- lises deſpicarus, nullam ne deregendi qui
inemores ejus, quid Spiritus fan &tus per dem amoris ſuihoneftamſaus rationem vi
eundem Job .c.40. à v.22mposadmo- debar.) Ergo ,ut deſperaris rebus, eo ipfa fe
nurt, imposſibile eſſc luperbæ illi vertici, jam deferente exfpectatione , homines ad
ſecuiquam ſubijcere, Numquid ( ait ) quodvis confilium ſe facilè converiunt ,ac
multiplicabit ad te preces,aut loquetur tibi nullodelectufugienda fequendave amples
mollia ? exanimo ſcilicet & fide bona, ut & untur:Maillotius conſervumex Germa
tibi coinplaceat. Nunquid feriet técum nia , chi audiverar demonem effe adque
pallum , es accipies cum quaſiſervum cunque obfequia paratiſſimum ,adir,huic
fempiternum : tinget & policebitur,ſed queſuam agruudinem aperit, rogans, ut fi
non præſtabıq promilta. Indicat ergò quodeiremedinm adferre poffet, id grava
hzc adúrafe cenfenda. Nullis enim iè faceret,ingrato enim nonir: locarumbe
vinculis eum à nobis ligari ,, nulliscan neficium . Hanc Germanus occafionem li
cellis iocludi poſle : Nunquid illudesei bens arripie , ut cui ex pacto intra dies pau
quaſiavi,autligabis eum ancillis tuis: Sci : cos neceffe eram , velfefno damone liberare,
licet parebit homini , qui maluit carere atque expedire adductoalio , quiiſtud ſen
beatitudineæterna , quain parere Deo, as alienum in ſe transferibere , vel ab eo
& Verbum hominem factum adorare. oblerta cervice necari atque interfici ( fiqui
Denique non vana tapcum & ina- dem hac ei pa &to lex addira fuerat.) A
pia funt hæc pacta & familiaritas cum gendo itaque eu negocio confequentis dici di
dæmone : led periculoſa & peroiciola luculum in ciauſo Alguerecondito quodana
ſupra inodum . Aic D. Leo , beneficia conclavicordioit: ubi vix dum feftiterani,
Dæmonum cunctis effe nocentiora cum repentè parefaetus foribus fe infert le
vulneribus , & præftare illoruin odiuin pida Es liberali formapuella (hochabitu
quàm pacem meruiſſe. hom . 19.de Palo demox primum ſe oſtendere volebat >
fione Domini. Confirmat ràtio ; quia ni- Maillotiusad formidabilem ejusaſpectum
1 hil exitialius elt morte animæ : hanc his exhorrefocret)camque fe elle prædical, que
pactis & familiaritate incurrunt,'neca- ilinuptias quasiantopere ambrebat,faciles
nimæ tantum , led & corporis læpenu. cffee confettura,mode vellet in iis qua effez
mero . Unoid nuucexemplo docebu, preceptura obſequi.Ac illo avide attente
alias pluribus, Nicolaus Remigius lito que exfpectanti, quænam ejuteſſet fentex
bro, primo Demonolarria cap. 9. his ver- tia: inprimus cæpir edicere, utfurtis,crapu
bis deſcribic Theodorus Maillotins ( is lis, libidinibus, blafphemia , caleriſque que
propreturam in vafti regni provincia,qua animum inquinant vitius temperaret prea
ditionis eft Lotharingice. Jenex obrinuie) talem colerei, inopes facultatibusfubleva
çùm adhucjuvenis,amplißima familsana- retifeipfum in hebdomada bis jejuniomáce
tam adolefeénıwlam in matrimonium depe- raret,folemnesac quordianas precationes *** .
riret, & illi eius potiundëfpes omnis elle ne intermitteret;caquefeduloobiret ornnia,
abfciffa aeque erepta , y namefortunas, qua
122 DISQUISITIONUM MAGICARUM

gut Chriftianum hominem dnect atque ae ad hunc effectum :nec etiam'rationabi o . 16. Ver
quum ejf facere. fffis enim omnibus,file is caufi fuppecat , cur Deo vel Angelis lemiadift.
rum ut potitisthalamoffringere , futu
ulla notam
in 22.0
te portretur. Hecque fic elorůta ,acconſti- nimialocialtantia : quia conſtat cau Thi
tnto intra quem refponfum auferrer die , fe fam diltanrem non poffc agere, niſi per
forasejecit. Maillotiusqui yuderet iam
ruderet iam medii atcerationem :unde fi eadem cau
Janetis atque honeftis conditionibusrantum ha noriageret proximè vel propiusap
Jibi beneficium obiendi, jammbilcunétan- plicata , quæ tanten agie in diſtans,evi
dum putabat, quin id gratusaclubensac- dens videtur ei, hoc naturaliter non fi
ciperet. Sed dummagismagifquein eam tri. Aliud fore dicit , fapiens duntaxat ,
tem cogitationein intendit , atque huc illuc proficeretur fe cauſam ignorare , nam
variè inter fpem metúmque impellatur; ex rerum naturalium vires & analogia cum
ejus unliw domeſticus quidam Sacerdos effectu ſæpiùs tios latent. Aliud etiam
conijciens'aliquid fubeffe , quo fic diffrahe foret, mea fententia', fi diſſenlio forer
retur; eúm blandè adorius , ac quid ante inter lapientes , num id naturaliter fieri
mo agitaret expifcamus , monitisfuispervi. poflit necne ; verbi gratia , li ageretur
nie, ne amplius ad colloquiuno ullum cuni de effectu productoin r'e parum diſtan
demone de cenderet. Sicque fruſtratus dubiunt enim eft , utrum -res aliqua
fua exſpectatione Germanus, non longdar poſtīt agere immediatè in pallum à fe
biit,quin ex pacti formula pænas penderei, diſtans nihil in medium operando ; &
Nam non adeò multis poft diebus , quo utrú agens ac patiens res neceffario de
plana'atqueaperta via decidens,inqueca beátellecótiguæ, fimul fecundú conta
fut proruens exanimis momento temporis & ű,qué vocant quantitativumsan verò
repertus eft .) Hæc Remigius. fufficiat fé contingere tactu virtuali
( quem appellantjeo quod paffum fuum
QUÆSTIO V.
fre intra ſpatiuin illud ad quod fe vis at
Quibus indiciis difcernendi effettus Magia gentispoſt extendere. licetenim
enin fenten 6 Scoto &
ex pactoconvento,abeffe & ibus Phyficis, tia negans D. Thomæ plurioin ſit , & Ocamoin
&miraculofis , & artificioſis : probabilior; affirmans tainen rationi- 1.dift. 39.
bus nititur probabilibus admodum , &1 Avicedo
Nypk .
Binet miraculis , nec narara vis , graviffimis viris plácvitb.
folertia invenitur, palla
V net artificii Secundò , cenfent Theologi iidem ,ad
intercedit. Sed hoc nimis obſcurè ac dæinoniacan Magiain pertinere tria

« Cajer.id breviter di& uin , conſưevete Theologi quoque alia vitia , primum ek , ſi adhi
fumm. latiùs explicare an Ad dæmoniacam beantur verbaignora, falſas apocripha;
verbo in- magiam pertinere , primòfiopera na- abſurda,nihil cohærentia , aut ad quem
cadratio. coralem facultatem excedunt. quodlo- non ſunt inſtituta : vel fi aliqua nomina
Victoria
cum habet, la politivè concludatur res Dci incognita fignificationis, vefetian
* Magia adhibita non habere vim fufficientem bonorum Angelorum ignora , velmás
lorum
IV . 123
LIBER 11. QUÆST,
forum Angelorum nominainſerantur, prædita, & circumſtantia requiſita ejus
quæ non novit Eccleſia , de quibus per- generiselt, ut non videaturidonca, vel
eruditè diſſeruit Guilhelmus Parilicn- non ſolita movere Deum , vel Angelos
Sum.de lisa. idem erit, fi adhibeantur certi cha- ad effectuin producendum : tuncenim
odiverſo
_cap.ula. ra &teres,autfiguræ aliæ , præter ſignum luce clariùs eft, non niſi à malo ſpirito
Crucis, vel ipla Crux non utoportetlo- effectum fperari poſſe,v.g.Siquis à lta
cata, formataque, vel ubi non oportec cua relpanlum poſtulans derebus oc
polica , vel fuperflue certis locis acmu- culcis , minas vel precesabſurdas & ti
mero icecata : denique ſi quid appăna- diculas adhiberet, quales funt Mago
b Epift.ad
tur aliud , nihil pertinens ad effectum , run apud Porphyriumb, & iis genına Aacbo .
qui calioperatione intenditur. Secun- , Lacheſis apud Cl. Claudianumc illa oem.
dum eſt, quando efficacitas operis tri rum forcallis imitacionc confi &tæ. . de rapeu
buitur certis ritibus atque obſervantiis E contra , quando hujuſmodieffe- Proſerpi.
quibuſdam peculiacibus, & ad hoc de- &us miri conſequuntur à quocuinque, nälib.r.
Alib . 21.
lignatis,verbigratia ,ut id fiat certis die- & quotieſcunquchocapplicatur , line div . Da
bus vel horis , adcertum Itellacum 6- aliis cæremoniis vel obſervationibus
cum , fub certo numero crucium vel meritò judicanus effectum elfe natu
candelacum , certa corporispolitura :in salem.Sedulòcavendum hicduplex ex
tali charta, talis coloris & figuræ . Ter- tremum , alterum ne in hac diſquiſitio
cium eft, quando vis.collocatur in ob nctemerè ftatim cenſeamus omnes ef
ſervantiis aliis planè ſuperfluis & in- fectus naturales; quia multoties dæmoa
differentibus, v.g. uc ad expellendum quædam naturaliä adınilcet, ut torum
dæmonem pilicadancur,ucquis in dua- naturale putetur : alcerun ne temerè
ur :uno
operetur
tur telâ nunquain lotâ i, operet condemnemus , multaruin enim ( uc
pedenudo, diſcin & us,{pacſo capillo , & D. Auguſ.docetd ) ceruin naturæ no
quæhujuſmodi. ftram ſcientiam ſuperant & fallunt.
Quando dicicur his omnibus,vela Arrificialia diſcerni poſſunt miniino
liquo iftorum opus eſſc ad effectio- negotio ,fi velmagiftratui(ad huncper
nem , resmeritòplufquam fupecta elt; einer in exteriori foro.examinare,& pu
præſertim cùm duo concurrunt , ſcili- blicum licentiæ teſtimonium hismirio
cet,quod.credatur res non effe propor- nibus dare ) vel Confeſſatio , quod ad
tionata ad effectum producendum ,nec forum internum , occultè fiat artis de
adhibeatur exlegitima auctoritate :hoc monſtratio.
eſt, quuando is , qui inſtituit vel præ QUÆSTIO VI.
ſcripſit hancrem , ut ſignum ad salem
effectum , non poterat naturædefe- Ap bec Magia quofdam habeat effectus
veros , & quo pacto dignofcatur?
& um ſupplere, : ( quod facit in Sacra
mentis Deus , in Sacramentalibus Ec- PEpo fit , non homo , quivelalſerat
clelia ) item quando ipſe effectus non omnes effcctus eſſe præftigiatorios,
poteſt provenire, oili à caula intellectu vel credat omnes veros. fæpiusdæmon
fallit,
Q2
124 DISQUISITIONUM MAGICARUM
Effe & us fallica, qiriamendaciipáter eft : ideò leo cubili , velut mox devoraruram exculíf (" 23. & fic
triplices pèpetſtringit oculos , aut fenfibus aliis fe, nullo accepto incominodo. Secun- deidolo
ſune Malloditvánå objectâ linigine . nec ratò dò ,quod de Parete prodi tunn , incanta- lat.c.9.it
ut Quodli
giz :veris Deus impedit , ne quod in Magorum mentis quibuſdam facere folitum bet de La .
SalG.mixte
gratiam facere vellet, ac potler, id verè repente conviviuit füinptuofuin exhi miis, que
faeiat: quod cùm cernit ; ad præſtigías béri videretur: rurſus ,ubi kbuſſer,om- edita cum
confugit , ne impotentia iplius derega- nia evaneſcerent '; folitum quoque'res .adverfar
tur . Quando autein & Deus'permittit, emeré , & pretiuin muinetare ,verùin in Senecā.
& deinon verum vale effe &tum produ- mox nummi clam & venditore ad'emp- Lite 8.
cere ; fi is vires'ipſius non fuperet, nibil torem tediille cernebantur g: Tertiò, 8 Suidas
profectò prohibet , quominùs verùm talia pleraque quæ de SimoneMagole. ex Appio
-

effectum producat. Erenim caufæ natu- " gimus apod D. Clemcritem h Roma- de io vel
rales vetum effectum gignitat : uti illis num , eum ex aere novoin hominem naras .
poteſt Diabolus& activa pallivis appli- ' 'creaffe ; quibus volebat , inviſibilem fa- hl.n.reco
care: poterit igitur tuin effe&tus veros . ctum ; faxa,quali laruin , penetralle ;ſta gation :
producere .Minorpropofitio probatur, tuas animafle; inigne poſituin nonar- ftit.Apoit.
quia Divino Dionyſio Athenienfi au- Gſe; duas , velut Janum facies haben
bc. 4.de Etore bdonorum naturaliuin peccando tem ſe oſtenditfe;movem aut capram ſe
Divio .
ille nullum amiſit: unde fic , ut & vices inmutalle ; in'aerem fublatum volafft ;
noin .
naturales habeat valentiffimas, diurur aurum plurimum exhibuiffe reperire;
nam & inultiplicem experientiam ; el. Reges facere, colque dejicere potuiffe;
fentiæ & qualitatum ,quæ rebus quibus falci præcepiffe , utiplairet & meteret ,
" libet peculiares, ſcientiain exactam : 3 eamque iviffe& decuplo plus cæteris
' deò ut verè effe tum , quod capit , dare meffuiffe; eundemn ,cùm effet aliquando
poffit commodiflimè. Prudentét ira- Selenemeretrix in turre quadam , & dc
que communis Schola Theologorum curriſſet multitudo ingens'ad eam vi
sport o . 'cdupliceseffectus Magiæ ; veros, & dendam , turrimque circumcinxiflet ad
Igeaem ." apparentes agnoſcit. Propter hoc fer- ftantiam corona , feciffe at illa per cun
Auguft & cullianus d Magos appellar circulatores étas feneſtras curris illius omni fimul
Alpáca: ac Sophiſtas. Egoillistertiauifpeciein populo profpiceie & procumbeie vi
tro deju adjungo,mixtorum effe & tuum ex veris deretur; deniquequod pueri incorrupci
fta hære. & fattis,ſive apparentibustantum . : violenter necati aniinam adjutamentis
punit . Vi Ad praftigiatorios refero primò, quos evocaffet, ejuſque adjutorio talia patra
ctoria ubi
recenſui'lıb.i.cap.4.teipilllud,quod de ter . Hæc Clemens . Addit nonnulla A
fupra a.s.
!
Spreng. Menippo adolefcente & toto illo nup- naftahesNicenus i. Staruas (inquit ) i 20.23.in
malleig , tiarum cum Lamia apparatu atque u . faciebat ambulare , & in igne volutatus Case Script
Mich , tenhlibus ſcriprum à Philoſtrato , quod non urebatur, & in aere volatat, es ex ła.
Medioad. fuit à nobis e álbicommemoratum : & pidibus panes faciebat :ſerpens fiebat,83
6. 7.fol.61
& alii, quod de Empala feu geww Nicepho- ' in aliquas altas beſtias transformabatar:
Apolog, rusf, cam Izpè infantem Mauritium d duas habebar facies , in aurum converte
batut,
LIBRI II . QUÆST.VI .;
51 -batur, in conviviis exhibebat ſpectra om- busfubmerfis . Ergò din venditore qua
nis generis : vaſa quis erant in adıbusfa- fito, ague in taberna vinaria tandemre
ciebat videri tanquam quæ fua fpontè mo- perto, in qua porrectis pedibus in fcamno
verentur ad minifterium iis , qui porta . recubabar, dum ftomachabundus altero
bant non vifi : efficiebat , ut multa um- pede correptum exiitare vult , eum à cor
bra eum precederené, quasdicebat effere pore protinus eum cavendice avellst : clarè
nimas defunctorum . Ab his defumpta, Zitontquiritante;& vbsorto collo empro
que in eandem ſententiam refert Gly- : rem ad fudicem trahente. Quid faceret
p.3.00: cás a Hiſtoricus. Quartò, huc ſpectat piftor , in manifeſto deprehenfus, ut fibi
blib . 4. dc illud Nicetæ Choniatæb de Mago, per videbatur, facinore,niſiutdamnum dam
Due iafio. quem factum , utcuncta ſua vafa remex no adderet , argue de hac inſuper injuria
frangeret. Quintò, loco inemoriæ oc cum Zijronedecidirer? ) Hactenus De
currunt præſtigiz Zýtonis Bohemi(de bravius libr. 23. Denique jactatoria illa
quo etiain acturi fumus fequentis libri - Magorum de quibuſdam herbis, ut de
capite ultimo) hic artem fuam oſtentans, : verbenaca, de latace; deæthiopide , de
nunc ſua ,nunc aliena facie ftaturaque : - chamaleonte apud Plinium & Gelli
- tem in purpura & ferico ac confeffim in umo. Ć vids
lana ac panno fordido , Regi fe offerebat; Talia denique quæ ( proh dolor)ni- Gelli 10 .
ambulantique in terra, ipfe tanquam in mis creduli Principes quidam , alias pii ) C.2.Plio.j
aquaadnavigabat: aliquoties equis rhe- coram fe fiqilinebant,res ferreas ( ci
dariis victum , gallis gallinaceis ad epire- ne inagnete ) argenteas pateras & limi
dium ſuum alligarisſubſequebatur.Convia lia magni ponderis fuper menſa locata ,
vas praterea Regis varie ludebat : inter fine funiculo , capillo , vel ullo inſtra
dum manus illorum , neillas ad patinas Inento , ab uno extremo ad aliud fub
porrigere valerent, in pedes boum , inter- fulcantia, attrahere : chartam ab alio ex
dum in ungulas equorum transformans. foto faſciculo clam extractam , in ma
Et aliquoties fronti illorum cornua cervi nu extrahentis inanentem , nova indu.

na latifima adjiciens , quoties videlicet è ca formater facere immutari : fpecula


feneftris ad fubitum ſpectaculum profpice- . fabricari, in quibus quæ remotis admo
rent , nerurfus caput & ora ad menfäm dum locis fiunt videantur: trium hora
referrepoffent; Arque uroftenderet ſe rum fpacio arbuſculam veram ípicama
pecuniam quoque pro nju ſuo facilè con . longitudine è menfa faccre ut excreta
ftare poffe, iriginta fuesbene faginatos, cx .cat ; ut arbores ibidem frondiferæ &
manipulis frenteffingit , illoſque paſium fructiferæ ſubitò enaſcantur : certolu
proxime Muhaeliscujus piftoris locupletis cernæ lumine accenſo efficere, ut quot
Extrudit ; proponitquevenales, quo piftor : quot adlunt mulieres , veſtibus le nu
volnit pretto: hoc tantum emptorem mo dent; & quæ natura docet regenda ocu
nens ; ne grigem novum ad fumen lotim lis objiciant, & fic nudæ eripudiare non
compellat. Qua ille montrione negleita, delinant, quamdiu arder in medio ap
Cernit in finminemanipulos finitare , fui penſa lucerna cercis'inſculpta characte
ribus,
M
IONU M
U ISIT CARU
526 DISQ MAGI

libus, & leporino adipe plena , & alia vir ) & notum fecie Regi ( ci, ſinon aperte ve
in hujuſmodi , quæ novitii circulatores Sauli? & quando ,li non hac vice ? ) & rò reouit
D.16.Bar.
ex Bapuitæ à Porta ſcriptis & diſciplina oftendit illifincm vira fua (prædixit,cum
exaltavit vo in cap. 8.
obtrudunt : quorum cù in nec natura de craftino moriturum )
Il. Euch.
les, nec artificiofæ caulæ idoncæ profe- cem fuam de terrain prophetia . quid hoc Bed. &
rantur, præſtigiis adicribidebent. eſt, niſi egreſſum ex inferno , qui eſt in Hildeg . &
Verorum effectuum exemplalunt ſecú . terræ centro? quid hoc, nifi quod lo- Salisbeticſ.
dùn pleroſque ſerpentumincantati o; . quens propria voceprophetavit ? utiq; 2.Poly :C:
.27 . & abi.
* Pfal.27.
. dc.qua Propheta a . Furor illisfecundùm . non alius, quam illequi mortuus.dor geusnon
bc.2.4 ,v . fimiluudinem ſerpentis , ficut afpidis furde mierat. Nouobftat , quod objiciunt, parum
29.C. I. obcurantis auresfuas : Que non exaudiet cum dicere, Cras mecumeris , quod de D.Tho.
Sam.28 . vocem incantantium , venefici incan vera Samuelis anima dici non queat: 000 000
loco.
c Terr.l.de tantis ſapienter : item lgna & prodigia . quiahæcin limbo,Saul in inferno quo Comene.
dearima, pſeudo- Prophetarum in EvangelioDi- modo mendacium tribuatur Prophe. in Hære.
C.S. Cyc.
1.dc ador. vi Matthæi 6 & quze fuis locis docebo chæ ? non inquam hoc obftat , vel enim Octæ ad
fpi.Apalt. pofle fieri, & fa& a fuiſſe. Duo ſunt in poſſuntilla yerba ( utait B. Auguſtinus y: 457.ad.
de Marcini
4:37.in facris litteris,dequibus adınodum am- ) ad limilem mortis condicionem re Marci.
feripe.Au, bigitur, an veri , an apparentescantum ferri, quaſi dicat, crasmecum eris, non Hypoty
& ar qu.à effectusfuerinc . Prius eſt de ſuſcicato unus yiyentium ,fed unus inortuorum . 1.5.Reg.s.
propofiro per Pychoniſam Samuelec. illuſotiis craſtinus tibi dies ulcimus illuceſcct. & Alphói
rum , qui annumerant:quivoluntnon ipfam Sa- . Vel fanè,ad loci & habitationis vicinia Mendo
zam in
falfo dici- muelis animain ,fed dæmonem larvarú referentes,dicere poffumus: cum aliquo Quodli.
eur Juft. ac ſubdicitium advenille , Scriptores fa- elle, qui in cadein eſturbe, licet non in bots
mail li nè graves hoc arbitratid. Verùm Di- cadem doino. Limnbus verò Patrum & f Eccleſia,
2.de mira. vus Auguſtinus libro de cura promortu- locus gehennæ ejuſdem inferni ſuntdi- c.49 . v.xl.
bilibus S. isc.15,affirmanter aſſeverat (quem ple- vetſa habitacula utdomus unius.oppi- ad 3.qu.
Simplic.
Script.c.2, riq; com Toltato , & Lycano fequuntur di. Plura dehacre dicentur poftea hoc
& l.quæft. Neoterici, alibi à melaudati ).. veran codem libro 9.26 fect . 4 .
ver.& novi
Samuelis animam apparuifle Sauli,non Pofterius dubiú eft ,de Magis Ægyp
Teſta.9.
27. qui li- vicarminis Magici evocatam (hoc enim ciis , qui cum Moyſe de miraculorum
brinon rcctè Terçullianus & fequaces ejus re- patracionc cercarunt.Sic enim fcribitur:
ſuge: D . fellunt ) led Dei impecio advencantem fecerunt etiam spfi per incantationes Æ

Augft, ip.
ſe.came n ue impium Regem c,orriperet,cumque gypriacas, Sarcana quedamfimiliter,pro
g
Au ,vi de ad pænitentiain , denunciato morris jecerantq; finguli pırgas fuas, qua verſe
curhuc in- metu provocaret. Hæcmihi ſentencia fune in dracones.inaliis quoq; multispo b
dinarcin yidetur verior atque fequțior. Nondū ſteab dicútur, fimiliter ac Moyſes fecaliei, V.Il.
reſpoal.ad enim adverfariifatis efficaciter refpon- conati tandem fimiliter ciniphes produ- iv.21 . &
99. SSim
in
dere clariſſimoteſtimonio libri Syraci- cere ircito conatu :nam additur ko.nec Exod. 8 .
pliciani, &
ad 99 dæf, ubi de Samuele iflalegimus, Et facere potuerunt. Defendi quidé poteft kd.c
:17..8.
Dulcitii: poft hoc dormiuis:(hoceft mortuus.quico Lentenciapucanciú hosMagorfexpé
um V 181
tes
LIBRI III. QUÆST. VI. 127

tes ac raras præftigiolas dontaxat fuif- & denonero imperfectorum , quæ dia
* Sic Phils ſe a. Veruntainen ſolidiot & probabilio bolus brevi tempore ex pocreta tis víra
1.1.de vita' or mihi ſemper vilás ſentencia cæteria gis potuit producere , neque id vires e
Moyſis
rumb , quia ſcripturæ magis confenta- jus luperat . nam qood folis calor mal
Invia. Dia nea,nec abhorrens& Philofophiæ fcitis. tis diebus efficerer, id ille poteft
exigures
adv. Trip. Nonne dictmtur Magi ſic feciſſe quem tempore,applicando activa , quæ noviç
& auctor admodum Moyſes:fed ifte verosferpen- ad hoc eficaciora. Nimlne ergo inter
kbri reſp. ces , verasraras produxit. Si Magorum hæcmita magoroft & Moyfis intereft,&
ad quzſt.
Geotili. apparentes tantum fuerunt,cur fraudem primò quod Moyſis operatio miracu
um.9.26. Moyſes non detexic : an& illum in celofa ,mágorum miraedatancum . deina
Ter.li. de cam gravi Deus decipi paffus : cur Ma de. Glycain audi, & ipſi quidem virgas in
animac. gi dicuntur conaciciniphes, non potuif- ferpentescommntabant,verü virga Moyfis
97.Hiero. fe: Giveros ciniphes producere non co- ipſorum virgasdeglutiebat : mutabant
& Ambr. nabantur. Demodo hujus productio- ipfaquam in fanguinem , fedimmutatam
io . Tim .
3. Procopo nis adhuc controvertitur. expeditior eft femelnainre priorireftituere non poterant:
Rupert. ratio coram 6, qui diaboluin , non ad educebant & ipfiranas, ſedabuifdem ades
K.ab Hu. vertentibus fpeétaroribus , cenſent vir- Ægyptiorum repurgare non poterant: if
Solo Exo gas ſubtraxiſte & earum loco veros ſer- dem fachliasevat Ægyptios vesandi,fed
1.; dete pentres virgismole æquales fuppofuiffe , fedandi fupplicu poteftatem nullam habe
A.C.7. & tam ſubitò & fubtilitet, ut Ægypeniſpea bani. Quin etiam ipforum corpora Deus
8.& l.85. Etanres omninò crederenr ipfarum vir- magis puſtulis affuxit ,quàmreliquorum :
quzſtio- garum ſic commutatain formam fuiffes at hincmanifeftum fieret , non folum ipſos
mg 79 & propter hocerroneum judiciuin (pe-
- Thcodo. poenas diviniesos irrogatas inhiberenon par
is Exo. q. & atorum , dixiffe Scripturain virgas ir tuffe, fed etiam cum cateris eadem fuppli
18 Glycsei draconies converfas, non rei veritate, led cia pertuliffe.
1.2002. hominum opinione. Quare volunr lic Mea igiturfententia,illud de Samue
D. Thom militudinem in eo politam , quod ficut lis anima omninò pertinet ad mixta
Lys To Moyſis ſerperis vetus , fic & veri fue- ramt claffem . Vera enim fuit Samuelis
& Cajet. tune Magorum ſerpentes : non aurem anima,qux apparuit : falfitás tamen five
6 Tortai in eo , quod ficur ex virga Moyſis can- deceptio fenfuam in eoreperitur, quod
2.Cajet. quam termino ex quo cæpra'converfio , viſa obremperare voci Pythoniftæ :itent
Lapomani
producti ſerpentes , ut terminusin quo quia verum ſuum corpos , ade veram
delit converſio : fic etiam virgis Mago- fyndonem non acculerat; de videbatur.
rum acciderit , ſcio car hoc dicant , & Alterum exemplum de Magis Ægyp
quid adferant caoſt , tamen ( mea fen- tiis , & fequamur ſententiamagnofcen
tentia ) nihil repugnar Philofophiæ pla- tium duntaxat celerem lappofitionem
citis , ficum D. Auguſtino & Cajetano ferpentum , pertinebat ad mixra: fi verò
dixerimus ', exveris virgis,or ex mate- placeat ſentencia D. Auguftini,percine
tra converſionis , veros Terpéntes & ra- birad vera.
birad vera . Lubenter etiam his mixti
nas prodille, lüne hæcanımakainfecta generis anaumerem mitandam narra
CIORER
128 DISQUISITIONUM MAGICARUM .
tionem Roberti Triezii Inſulenfisa de nem ex pacto porerunt Magi. Quo . & alii re
# l.de te
chois & certamine duorum Magorun.Rapue fundamento polito recte ſuperſtruntur centiores.
impoftu- ratunus puellain forma egregâ, & e- feries tegulacun ſequentiuin, veluti co
ris dæmon quo ligneo impoſitam peraera ablpur- lumnarum hujus ædificii
C.S. . I. regula , li
tabat . alter in caſtro quodaun Burgun. off tus magicus eju /ceinodi fit , utpo
dix, celebri convivio prælens, quodca- tentia drmonis luperet ( quiles ſunt,
ftrum raptor prætervolabar , carmipi- qui foli Divinæ omnipotentiæ relervan
bas cogitraptorein in caftriaream del curs ) tunc effectus cenferi debet præki
cendere, & immobilemilli córaiyoin- giacorius. II, regula. quando non con
nibus inæſtum cum præda erubefcente ita effectum fuperiorem effe viribus
Gittit. Nec fegnius raptor,nihil taleme- dæmonis , res planè dubia eft , & opor
tuentein , eum à quoica vinctus,latenç cet recurrere ad circumſtantias. radio
cer incantat , & è feneſtra'ediciſſima, per dubii , quia nec dæmoni Deus ſemper
cujus cancellos collo & capite promi, permittis facere quicquid pollet , Deo
nebat,deſpicientem , immanibus ſubitò, non impediente : nec dæinon ſemper
fronte protuberantibus cornibus de- volt verè facere quicquid facere permit-,
honeftat, & à repagulis ferreis magni- citur : ſed gaudet præſtigiatorhominum
tudine ramnofæ ,frondis lic illaqueat & ' deceptione. Urrum verò effectus ſu-, ..
Suſpendit: ucper clatros capuc retrahere peret vires dæmonis, id luculentius do
non valeret , præcipitii vero altitudine cebicurmox dicendisc. v .
1.169.7. & 8 .
deterritus,le.demittere non auderet.Ita
coactus corniger , pacta falute prius QUÆSTIO VII.
mụcua ,& diſrupro ligamine, raptorem
An magi poſſint facere aliquod verum
cum præda dimiccit, qui curſus nube miraculum .
cava cectus in aerem ſe levavit: alter de
policis cornibus , magna cum ſpectan X dictis in fine præcedentis quæ
tium voluptate , ſalvum in cænationein E ftionismanifeſtum fit , idem effe
fapue retraxit. Credo volatum accidil- quærere. V. Magus aliquid poffit,ed . V.
te : led dæmone equuleum fublevante demon aliquid poffie : quoniam Magio
non propriuma qualis eſt avium . fieri pera vi pacti a dæinone peificiuntur.
potelt ocraptor verus & capta vera.de Miraculorum ergo editionem Magio
cornibus illud altcrun totum puro linfibi vindicarunt.nam apudClemen
præſtigioſum . rem Romanum d. Simon Samarita dl.de rec.

Reltar quo pasto effectus fincerià gloriatur, nihil non quod velit fe poffe
fucacis dijudicengur. Cùm hæc mira facere , fibique obremperare omnia.
pon a Magis,fed ab ipſo dæmong perfi- Porphyrius lib.defacrificius cap.de fpecie
ciantur : non poterunt Magiperficere , bus demonum , ſcribit, quoties tuorun

Apanias quæ dæinon nequeat ( ut incautè qui prodigiorum machinas dæmopesad


dam bſcripſere led quæcunque de hupent mulsáfos pacure conſucto pr.
Remigius
mon revera poteft efficere, per dæmg dins alieniffima efiçece decirco il
las
LIBRI II . QUÆST. VII.

de myft. los Jamblichus a vocat Deorum pediſſe- malum ,ut puta curioſitatem , vel quid
Ægyp.c.1. quos, qui adınirandis operibus Deorum aliud bonis inoribus, aut veræ fideire
veſtigia ſubſequi proximè videantur . pugnans,non eſt iniraculum.ex hoc ca
Eadem fuit exiſtimatio Poetarum , pite probatur, prodigia illa, & ftupen
quorum fuis locis verba fortallis inſe- da Antichriſti opera, vera miracula non
rentur commodiùs. videntur in hunc futura,ſed falſa, ut D.Paulus Theſſalo
errorem incidere quidam recentiores, nicenfibus fcripſit. hinc patet quid de
b Nic.Re- dum inquiuntb, natura leges in magicis curatione ſtrumarum illa Elizabethæ
migiasl.z. operibus non attendendas. Nos hoc dili- Anglorum reginæ, hæreticæ Principis
c. 1z. $ pó- gentiùs ſcrutemur, Git judicandum , fi faciat in fidei luz
dao.in
Home. Obſervare lectorem velim , miracy . confirmationen , ut Gnato illo Too
Odyfi. lum hoc tractatu menon accipere pro kerus affirmat. 3. dæmonum mira fæpè
quovis admirando effectu , ut capiunt deficiunt in minimis, miracula perfecta
prophani Scriptores : fed Theologos ſunt, utpote Deiopera , patet Exodi 8 .
fequi,qui ſtrict ùs fumunt, pro eo quod de certamine magorum cum Moſe .4. 1 D. Aug
Græci to pepes effectu tantum producto dæmonum mira veris miracula ſuperve- lib.10.de
præter & fupra naturæ creatæ vires. nientibus evaneſcunt utvirgæ Magorú civ. Deic.
( verbi gratia ; cæco nato viſuin red- devoratæ à virgaMolisd , & oracula dæ- 14
ddere , mortuos ſuſcitare.) Quando monum corain fanctis hominibus ob- «Irod.7 .
autern effectus reſpondec viribus crea inutuerunt e. Denique miracula fiunt,
fD . Juft.
turæ, ( v.g.ciere pluviasac ventos ,à fe- per apertam & ſeriam Dei invocatio
bri ſanare & c.) dlqona ſolent voca- nem ,miraMagorú ,ſemper admixtis ab- Chryl.lib.
re, non mıraculum fimpliciter , ſed cum fonis,abditis, vanis, ridiculis aut ſuper- contra
addito miraculum fecundum quid , feu fticioſis prccibus vel lignis. His politis. Gearesde
S.Babylo .
refpe&tu noſtri, vel mirum aut mirabile. Siui . Concluſio , Miracula propriè do Alex.de
Hæc mira rurſus dividunt in abfolutè ca nulli magipoffuntedere. Eft commu- Hal.z. p.
mira , qux ſimpliciter & fecundùin ſe nis Theologorum e ſententia , & pro- 9.45.D.
digna forent admiratione,etiamfi cau- batur primò , quia faceremiraculum Thom.D.
fas & modum ſciremus quo fiunt , & eſt potentiæ infinitæ , & ideò Divinitati Boga.Ft.
Vido, rusi
in mira fecundum quid, ſeurefpeétu noftri, reſervatum . omnis etiam creaturæ po per num .
qui ea adınirantur , quia cauſas neſci- tentia naturæ cancellis limitatur : alio- 18. &19 .

71.de rec mus, non admiraturi ſi cauſas cognof- qui non haberemusefficax argumen- Aug. in 2.
ceremus. tum probandæ veritatis fidei , quam qui de
cride D.
Notæ verò quibus mirum à miraculo ſemper Eccleſia miraculis aftruxit f: dam . :
molto diſcernatur , nuncmihi iltæ occurrunt. imitata Salvatorem noftrum , qui hoc . Gen
ad 2.
prima , ut dixi , li effectus luperet vircs argumento probavit , excuſari non pof- emplis
rei creacæ & naturamn , miraculum erit . ſe Judæorum incredulitatein , propter optime
2. Si effectus non habeat propolitum manifeſta miracula coram ipſis editag: refpondet
Mich . Me
finem bonum , pura ſalutein ſpiritualan Si opera non feciſſem ,qua nemo alius feca : dina d.c.7 .
vel corporalem , ſed tantumninodo finc peccatum non haberent. Si objicias àma
$ R
izo DISQUISITIONUM MAGICARUM

lis quoque & perperam de fide fentien- miracula : quod repugnat communiin
ribus nonnunquammiracula edita fuif ter Theologos vocis acceptioni.
fe : & ideò miracula non debere cenfe 2. Conclulo; nec etiam poffunt Magi
ri efficacem fidei probationem : Oc- operari abſolutè mira. patet id.quia nihil
curram : Colere Deum aliqaando hanc reverâ abfolutè, & per fe mirum , quod
gratiam gratuitò etiam talibus largiri, non idem fit miraculum . Quo lenlu
led id in veræ fidei probationem , ut prolatum illud propheticum d, Benedi- a vide
quando dedit prophetiam Bataamo & EtusDominus Deus Ifrael, quifacitmira . Maldona .
Caiphæ :in falla fidei confirmationem biliafoluse' & illud, quifacit mirabilia cum add.
V.:1 .
nec dedille unquain , nec dare
dare poffe.
polle. magna folusf. Je..4.2 ,
non magis enim mendacii confirmatio Quædam ignatis cauſarum ſolent
. fd.c.3.0.7
nem poteſt Deus iniraculis comproba- videri abſolutè mira , quæ non ſuntor
re, quam poteſt ipſa veritas mentiri. Ita- ta ex caulis naturalibus, ut illud ' , quod
que miracula vera pleudo- Propheta- . refert Curopalata, de mortui Michae
* Greg 1:
27.Mora rum a in nomine Chriſti eduntur , & lis Cerularii dextra in Crucis figurain
lium c.8. proinde in veræ fidei confirmationem conformara,quæ firma manſit. Sed de
Ex his pater , diligenter diſtinguenduma ceprionem aperit Baron.com.pl. Anna!
inter hancillationem : Fecit miracului , anno. 1058 , defuncti hominismem
ergò fides ejus eſt vera , & hanc ; fecit bra calentia , quain qui velit recipere
miraculum verum in confirmationcmf formain & litum & obrigeſcencia fri
fidei, quain profitebatur iple, ergò hæc gore lic immobiliter permanere. Et ad
fides ipſius erat vera . prior enim falſa dit fapienter , debere talia cfſeiniracula
effe poteft, quia per infideles Deus po- ſchiſmaticorum humana arte coinpofi
teft miraculum operari : poſterior ſem- ta : addo & hæreticorum .
per vera,quia non poteft Deus ad falla 3. Concl . Magi poffunt operari multa
fidei confirmationem per ullum operari mirabilia fecundùm quid ,feu reſpectu no.
b Jo.15. miracula b.Confirmat noftram conclu- ftri,damone adjuvante, & Deo permit
34
. fionein dictam Nicodemi de miraculis Herle.concluſionis probatioindepoten
Mait. ; Chriſti loquentisc , Nemo poteſt hac fi- ' da, quod plurimi iunt , miri & occulti
1.21 gna facere,nifi fueritDexscum eo. Præter effectus rerum , quos omnes oprimà :
rea hæc elt levtentia Origenis lib.2.con novit Diabolus : & quoſcunque natu
tra Cellum , D.Anguít. lib.3.de Trinitate' raliter novit poſſe produci , eos celer
cap.8 . & D.llidori in cap.non mirum.266' rimè , non tamen in inftauti poteſt pro
queſt. 2. Plura de hac re , & pererudita ducere. Quare ( quod alicubi dixit D.
Francifc.Toletus commentar. in Joan- Aug.) difficillimum eft homini incelli
nem : ubi tamen quod ait ; dæmones a gere , quoufque fe diaboli poreltasex
liquando ca facere, quæ miracula non tendat,de qua propheticus fermo pro
modò videantur, fed & lint , id cautè facurg .Non eft fuper terram poteftas,que & Pral 71 .
legendum , miraculi namque vocabu comparatur ei, qui factuseſt utnullum tin v.18 .
lain extendit ad mira quævis & ſpuria meret, Nolo mulca congerere , pro
cunctis

1
LIBRI II. QU ÆST. VIH . 132
cundis unum fit exemplum plenum De hoc mirorum genere futora pro
admirationis narratum ab Anton.Tor- digiofa opera Antichriſti..
« forri fio. quemadaa, quibuſdam regni Neapoli
QUÆSTIO VIII .
sem diab. tapilocis , quando fæminæ enituntur,
puero nafcituro præire unum velplu- Quopacto magi per Diabolum hæc mira
ies ranunculos live ruberulas : quorum efficiant ?
fi quis terram contigerit ( ftatim verò S Cientia cuncta dæmones operari
incipere faktitare hucilluc ) confcitim vel actione inmediata pet motum

puerperam emori . Quapropter fole- localem , vel imediata : idque dupliciter,


re floreis infterni coum folum , & vel illudendo lenſibus, vel applicando
parietes undequaque auleis conveltiri, activa paffivis per alterationem veram :
- 2; ne funefti anteambulones iſti , dum quæ eſt communis doctrina Theolo
cadunt ex utero , vel ſubliliunt, terram gorum f. operantur ergò per motum lo- fp.Aug.
contingant. ideò etiam obſtetrices le- lib.. de
calem per alterationem , es per deluſio- vin Di
dz.c.
beres penes ſe habere folitas , vel po 3. & 5. & l.
culum aliud aqua plenuin , in quod a Quoad motum localem inferiora cor- 3.de Trio
nimalcula hæc conjiciant , & probè pora parent Angelis , adeò ut & cælos ( 7.8.9.
obturacnm deferre ad fluvium , ibique rotare queant:an defacto fint tales or. Div.Th ,
demergere. Hoc ille, ut certâ com bium motores, alibidiſquirendum : ſed Sotil.9.de
percum famâ refert. Si fit, fieri puro cùm queant eos movere , ſequitur nul- 'Victor.se
dæmonis artificio : qui has ranas men lum adeò vaftum efle corpus , ut id de- Angelus
iturt,&admalefici cujuſpiã petita ,puer- mones, quadam impulſus impreſſione fupr. Mo
peram interemit , Deo id juftis de cau- loco movere nequeant , dummodò ta fioz & Va
lentiæ in
fis permittente : ſine hocpermiſſu nihil men ca motione ordo univerſi non 1.p.
eum poſſe , hinc inanifeſtum fit , quia curbetur : quare necintegrum elemen
non modò potuit quod erat opratili. tum loco luomovere valebunt, ( quo
b Job.j. & muin, arbitrio fuo Jobuin lædere b ; ſed pacto capienda quæ Firmilianus ad D.
2.
nec perfiduinRegem mancipium ſuum Cyprianum ſcriplic : quæde terræ mo
SI Reg
22. V.22, deciperec: imò nec porcos invadere d . tu locali feu partiali vera non forent)
Hinc factum , ut cum Neroni Imp . nec poterunt etiam coelorum curſuin
& Match
8.1.31. nec ingenium , nec opes, nec volun- mutare vel impedireg . Moverc verò hepilt.ss.
tas, nec ftudium , nec Præceptoresde- corpora locali motu poteſt dæmon ve
effent : nunquain tamen , per illuin locillimè , & quo viding us inotu ce
Diabolus magiæ vel unum experimen- los celerrimè moveri. Unde fit ,ut que
.Vide Pli. tum edere potuerit: ficque Nero magi- at rem aliquam oculis ſubtrahere, & a
130.6.2. cen contemplerite, videlicet non paſſa liam ſubſtituere tam præproperè , ut
fuit Dei provida bonitas hoc inſtru- animos oculoſque intuentium fallat,
jo l mentum , ad nocendum aptiſſimum , eiſque perſuadeat prioris in hanc po
1 € Pla . 71
9.15 . fummæ potentiæ & malitiæ deprava- fteriorem integram converfionem ; ta
tillima accedere. les credendæ Gentilium metainorpho
[O R 2 fes,
His
DISQUISITIONUM MAGICARUM
les Diomedis fociorum in aves , & quid enim , adeò diuturna & allidua
* Di Tho. Iphigeniæ in cervam , uvaD . Aug.ob- experientia atque obſervatione, non lit
99. difpu- fervavit , & fraudens aperuit Aftycius: allecutus : præſertim cùm norit cuncta,
zis qu'16. cujus factuin b Euſeb.ab oblivione vini- quæboni Angeli à mundi exordio pa
2.10.0...18
de civic. dicavit. Cefarce Philippi, quam Phio trarunt , & quæ homines excogitarunt,
Deic.18 . nices Pancada vocant s fertui vi timami & plurina per bonos Angelos , Dei
61.7.Eccl.quandam in fontes , qui illic ex'radicibus juſſu Satanæ revelentur , quæ illi à Deo
hift.c.14. montis Passei prorumpunt, ex quibus for. didiceruntc. Itaque fæpenumerò effi- e D. Aug
danes prorumpere dicaur : in quadami ciuntur multa , quæ naturæ foliusope- 1.2.de Ge
nel ad lito
diei fejti Gentilium folemnitate,mallarani ratio nunquam feciſſet , niſi dæmonies 017 :
conjici : alque eam demonis vi ac pote- illam artificioſa applicatione juviſſent,
Statë mirandum in modum ab eorum afpe- atque illitunc agentia naturalia , ut in
Etuovanefcere, miraculumque videri pre- ftrumenta ſumunt. inſtrumenti verò
fentibus valdè memorabile. Quibus condicio eſt, effectuin producere , non
dum gerebantur Affyrium quodam tem tantúm naturali ſuæ virtuti æqualem ,
pore fortèinterfuiffe , ac cùm videret tam ſed longè etiam excellentiorem ac a
muitos illius rei admiratione obftupefactos, genti principalis, à quo movetur, facul
corum erroris admodum mifertum effe : tati reſpondentem . Securis ex ſe dun
deinde fublatisin cælum oculis Deum om taxat,virtutem habet lecandi ; fed qua
nium moderatorem per Chriftum fuppli- tenus eſt inſtrumentum periti fabri,po .
cem , precatum , ut demonium illud, quod teft menfam vel ftatuam facere. Calor
populum tanto errore cæcaviffet , compri- nativus, qui eſt in humano ſemine, qua
meret, ipfum fraude ac fallaciis , quashoc calor eſt , poteſtcalefacere , rarefacere,
minibusfolet intendere,coerceret:Hoc mo- fegregare, & condenſare; ſed qua in
do, cùm Deum oraviſſet; repentinò vičte ſtrumentum eſt animæ ; potelt oſa,
mam fontibus fupernataffe : atque ita ad nervos, carnem generare. Pari ratione
rem illam , quam tantopere admirari come intuemur cauſas iſtas naturales à dæ
ſueverant , in nshilum interiiſé , ufque monibus applicadas , ſuis ipfarum pro
adeò ut nullum in pofterum ex eoloco , ex priis viribus quodammodo præſtan
ed omninò ederetur miraculum . tiora effecta daće. quia quæ fecun
Alter modus erat activa paſſevis appli- dům communem ſuum curſum nun
Ĉando, per quem alteratione fivemula- quam produxiſſent , lià dæmone non
tione rerum mirabilia fæpè facit, quo fuiffent applicaræ : canunc , ut å dæ
tüm naturales ſuntcauſæ ; fed nobis iti- monibus mota inſtrumenta , quoad
cognitæ , ipfi notiſīınæ . Videt eniin ſubſtantiam , modum, vel celeritatem
naturaliuini i'crum onnium ſubſtan- admiranda producunt d . Nunquart d'D. Tho.
cias, & proprietares peculiaresſingula- tamen hæc opera naturæ cancellos ef. 1.8.9: 110 .
a.2.ad 3. &
tum perſpectas habet , commoda no- fugiunt , eo quod vim naturalem cau
.1.3.adv.
vit applicandi tempora s ſolertiæ, & ar- læ principalisnon excedunt, Iolunte
gent Co10 }
tificii vix eft quicquam quod ignoret : nim reverà hi effectus in iplis naturali
bus

1
LIBRI II . QUÆST. VIII. 133
efidua bus
is agentibus, eo modo applicatis; qui- lius noſter Molina b explicuit, eum ſe 61: p.
non fic bus agentibus diabolus nihilconfertap- ' quamur. docet ergòexpartequidem ob- inası
uncta, plicando , præter conditionem ſine qua ječtı hoc poffe , primòoltenfarum rerum
10 p2 effectus iſte non produceretur . licet ca, celeri agitatione , fubitâ occultatione ,
arunt, nim dæinon utatur rerum applicataruin variâ collocatione; ſeparatione vel con '
, Dei vi naturali , operatur tamen ipfe potiſ- glutinatione latente : ut faciunt circula
Deo fimuin per modum artificiofum . Sicur tores agyrtæ , variis ligaminibus,globu
ò effi- DA coquus, cùm ſuaveedulium concinnat, lis , fcyphulis , &c. Secundò, per artem
1.2.4G
sope delati mediante arte per ignem id excoquit,li- perſpectivæ , certâ quâdam diſpoſitione
monies ( 17. cet ignis naturaliter operetur, quod ſo- objecti in ordine ad oculum videntis,
illent: lus ignis niſi tali ellet arte applicatus verbi gratia , cung lineæ confuſo ducta
ut in nunquam effeciflet. quid tamen hicco- ordine( ut fitmanifeſtum ,quando quis
verò quus igniconfert , niſi modum & con- directèex adverſo illas videt )alpicien
, non ditionem , fine qua non : vim verò, quz ti per foramen , vel rorata rabula,fpecić
salem , cauſæ phyſicæ nomen inereatur igni exhibent artificiofæ alicujus picturæ.Sic cD . Bc
naca . nullam inÄuit.Duo igitur hic obſervan- volüt Doctores graviſſimic juncos& pa ventur
facul da . Primum quod nec ſola activitas reicas humi ſtratas, lilucerna de cera & co- Gab.io
edun faturalis ſecundùm ſe debet atcendi,nec rio ferpétis ſulphurato accéſa inferatur, d.8. G
ſola quoque ſecundùm ſe applicatio de- videri ſerpentes faltirantes: ego hoc ex- Parific
quae
monis: fed vis naturalis , ut applicata à emplum ad mixtain Magiam exnatura- p.ult.d univ.c.
si, po
Calor dæmoné fecundùm quod cauſa inftru- li & artificioſa malim referre .Tertiò ,cline
mentalis in his operationibus elt res ap- formant ſubitò ex elememis potilli
e, qua
plicata; cauſa principalis ipfe dæmon mum aere objectum , & illud Offerune
Facere,
usio applicans : Quare ut dicatur effectuin ſpectatoribus, v.g. quando vel ipfi al
non poffe naturalitcr produci ; debere funun vel alteri cei circumponunt
tolla,
effe talem , qui utriuſquecauſæ conjun- ' corpus aereum ſive phantaſticum , ſimi
tionc
& tæ ſuperet facultatem . Hæc de altera le rei puratitiæ. Quartò, cùm apponunt
a dæ
tione , nunc de deluſione. corpus aliquod mixtuin , puta minera
pro Quando necmotus localis, nec ap- le , quod vi ſuâ naturali ſit in cauſa > ür
citan
plicatio hujuſmodi fatis juvant, tuncfo- , corpus cuiapponitur,longè aliud appa
ecun
lent magi confugere ad circulatorias de teat. Quo caſu ſoler dubitari,num cor
nun .
cepciones , & mendaciſpecie ſenſibus portaddito vis naturalis infit hoc facien
benodi
illudunt humanis , ita ut quæ facta mi- di : an verò dæmon qualitatem illam
de
nimè ſunt , à deceptis facta putentur. objecto imprimar : an verò tantum in
quoad
n dD Deceptionis noinen latè diffundo ,uč ipſo medio qualitatem producat: quâ
tataen . avide Va- præftigium , deceptionem & errorem mediante ſpecies per medium delatæ lic
qu .The
f
Jose . 1.p.a9d.j Scaciam is comprehendat. quæ ſolent diſtinguid. modificentur, utcauſam præbeanr, cur
2.2. . 1.p. dif.4. Decipit autem diabolus tribus maxime objectum , quam eſt , aliud appareat; co -
i
3 cau ..jad .
e o l e ry gipud. modis petinutationem , mutando vel modo , quo velum cæruleum per dio
unte g ipſum organum , quod cæteris quia me ptrain viridem viride apparet ,
urali R 3 Expar
bus
DISQUISITIONUM MAGICARUM

Ex parteaeris medii hæc faciunt , prin aliquando ex inſtrumentorum colloca


imè, fi impediantneſpecies ad oculum tione ac ſitu, ut fi plura ſpecula diverſis
vel alium lenſum deferantur.v.g. quan- locis difponantur, poterunt tor deloco
do viſui totum objectum , quod coram in locum ſpecies multiplicari , ut quæ in
eſt, occultant , vel aliquam ejus partem unoloco fiunt , in alio appareant, & in
cantuin , 2. fi medium imbuant aliqua ruitiva rei præſentis elle viſio videatur d : # Tigne
qualitate , qua fpecies per medium tran- aliquando poreſt contingere per ſoluin Tusinl.z .
ieuntes , licmodificantur , ut objectum fpecierum lenſilium , quæ funt in phan deanima
non quale eſtrepræſentent. v.g. fi aceto calia tranſicum uſque ad lenluin exterio . fol. 177 ,
commiſceatur ſál, & linteuspannusida- rem , vel fàltem ad ſenſum communem ,
cerum benè imbibat, poftmodum verò qui ſenſus eodem modo à ſpeciebus af
ſuppoſita candela inflammetur pannus, ficiantur , quo affectiforent , fi revera
ſpecies , quz diffundentur per inedium ab objectis externis eò ſpecies mitieren
hac Alamina illuminatum , formidabiles cur , huc e quidam referunt relatam à e D.Tho .
adınodum facies præſentium exhibe . Divo Aug. f apparitionem philoſophi in 2.6.84.
dubia ſolventis. uoi ar.s.
* Molina bunta.Itein ſi de ſemine aſinino & cera ad 4 .
ubi fupra. fieret candela , quæ ſola in convivio lu Denique deceptio ex parte organi non 71. 18. de
b Gun. ceret , oinnes ( li fas .credere Pariſien G minus varia eſt. Naſcitur primò , muta- civ . Deic.
Pail.lu- Antiſtitib ) convivæ viderenturonoce co ſitu organi ; undè facit rem , quæ uno 18.E

prac.22. phali. 3. fimedium circa iplum obje: in loco elt, videri elſein alio , velgemi
& um infpiſſetur 9 mutatur objecti nam quæ unica eft,ficuti ſi digitum mit
aſpectus : ut quando denarius injectus tas inter oculum , & concavitatem cui
in ſcarellam aquæ plenamn , videtur ina . oculus eſt incluſus , digitoque compreſ
jor, & jacens in fundo,apparet in ſuper- ſo eleves ve! deprimasoculum , facies
ficie. Eodem pertinet , li vapores inter- ' ut res ſimplex gemina videatur . ſecun
medii aeriscondenſentur , undecontin- dò , li humoresagitentur vel perruiben .
git ut luna multimodisminui & mutari tur , res aliter ac lunt conſpicientur , ut
videatur , & ut putemus à gallinaceo contingit ebriis ac furiolis , qui credunt
trahitrabem , cùm revera feſtucam tra duplicem folem & geminas ſe cernere
hat . 4. li moto aereinedio limnul ſpecies Thebas.
moveantur, unde ficut navigantibus vi Huc referendæ luat ludificationes
deantur ad navigii motúm arbores mo- Zedechiæ Judæi , qui fait tempore Lu
veci: ſic fecit diabolus , ut Claudiazo- dovici Pii, & hominem in aera ja &abar ,
Tertul.
nam navis , quæ vehebatMatrem Idæam & in membra diſcerpebat , & ea recol
39. c. 22 .
M nucius ſequi videretur c , s . nonnunquain con lecta adunabat, currum etiam onuſtum
in O & a tingit falli lenluin ex varia conforma- fæno cum equis & agitatore coram to
vio & D. tione vel multiplicatione ſpecierum ſen to populo abſorbebatg quamquam in g Tritem
Aug. l.1o Glium : quod contingit aliquando ex his etiain exprimo genere & ſecundo in Chron.
deciv. Dci
forma inftrumenti, per quod videmus, mixta nonnulla. Tertiò , ſolet impedi- Hırſaug.
C.2O.
v.g: quando unicum conſpicillum plu- re ſenſationem , craſliore aliquo humo
res nobisuniusobjecti figuras exhibet: reobs
LIBRI II . QUÆST. VIII. 135
lloca
re obſtruens viam ne fpiritus ad org- olle & parina vehebantur , carminema
ivelis num perveniant , vel alia ratione vim guo effecit,ut nauta exfurgeret vafa non
Teloco
Gen. 19 . fentiendi heberaus. qua fortè ratione prius ferire defiftere , quam in pulverine
quæ in Angeli Sodoinæos aorália & percuffe- redegiffet. At paulo poſt barba prebenfa
& 10 runt. Cuin verò dæinon hominibus lamentari, amotağHe caligine, ſe ni iranu
aturd : perſuadeat eos inmutatos eſſe in beftias, minis agitatum deplorare. Rogatus , cur
Tigre
oluin ( usina
tunc non organum dumtaxat immutat, mercesfuasita iračtafſet? cam dolorenar
han de anima fed interdum & medium , ſemper verò rabat , feremis intentum , horribilem fer
cerio . fol. 177 Iunul phantaſiam ', 'ui accid't Præſtantii penrem ſuper vaſa porrtctum , oculis incom
Id.c.18.
zein , parti apud D. Auguftinum b . Poteft e niventibus in ſeconverſum inftar devora
saf nim diabolus ſic componere & ordina- turs, vidiffe , quiprius volutarurinon de
overa re phantafinata , ut quis etiam vigilans ftiterit, quam fi&tilia confracta effent.inde
ren ( quod dicitur ) fomniet, more dormi fubito ex oculis evanuiſſe.) De Eonis hæ
mà D. The entium , & puter fe ea ſentire, quæ non retici & inagipræſtigiis teftatur Guilhel.
ophi uo 4.84
10 i2-a.s. • Cajeto 'fentito , inſtar maniacorun . Hoc fir in Neubrigenſisg.itaoculoshominum faſci
ad 4. 22.9.95. Turcaruia incantatione qua fugitivos. naffe , ut videreturmagnam virorum tur
1 }
non f1. 18.de retrahunt , quam deſcribič Bartholom , bam penesſe habere, egregiis deliciis cabou
12- civ. Deic Giegorgievizius lib. de Turcaruin mo " rum , Edapparatus fplendidiffimiabundan
ino 18.E ribus fol. 93 re. ) Sed hunc tandem concilio Remen
nic Porro Praſtigiatoris effectus duabusrer frdamnatum , cùm ad inorrem ducere
dite gulis deprehenduntur. Prima eft, fi effe- cur, fæpius ad terram dixiſſet Terrafina
cui & tus non oritur à motu ,locali , & fuper dere , idqueittito conatu legimus apud
rat caularuin naturalium applicatará a- Robertum in Chron . Sic dãinon ludit
ies ctivitatem ( v.g. ſuſcitatio mortui',aut præſtigiis, nec contentus miracula præ
veræ cæcitatis curatio ) intervenit dece- ftigiisimitari,conatur in hæreticis etiam
10
ptio & præſt gium.Secundo quando id , ipla præftigia ſubdolis Sycophantis adu
no
quod viſum eſt , ftatim evaneſcit', nec umbrare. Legi exemplum adeò lepidum
ut
permanet , eft præſtigioſa machinatio . & feftivuin , nit quod merecreavit , ed
Prioris exemplum eſt , quando Magi lectores hujuslibelli nequičam fraudare,
re
pofito in camera arcu de certo ligno, & fed lubens , honeſtæ voluptatis eorum
lagitta alterius ligni, & chordacerti filig gratia,defcribendilaborem hoc loco af
es fagittam ejaculantur, & fic faciunt ap- lumam . Tempore Sigifmundi primiRegis
Jo parere in loco flumen enatum tantæla. Polonia,facob.Melftırki pretor oppid.Bro
, zini, levitate quadam animi , auctorita
( Gai.Par: ritudinis , quantæ fuit ſagirræ jactusdi
1 ft. C. 12. Poſteriorisuccùm videntur lacerare & tem nomenque
tem nomenque Chrifti fibiadfcivit,ueruma
1 pidem
vorare equum , qui mox lanus fiftitur ei que Zarorks Cracovienſem , cæterofquefibis
m vuit. fup : item in illo facto magis , quod 'narrar de fomites latrones duodecim elegit , fingulif
Trice
78 r
ia Ch . o s ſimulato ſerpente Nicetas f. Cùm ex e que nómina apostolorum impofuit, fe verò
. 4. 20 .
Hirlaug detiore palatii Constantinopolitani loco Jefum Chriftum apellavit. Quiper villas
Mihael Siceditesnaviculam wd: get ,qua ubique ambulantesprodigra morionum &
RY
UM
SITION RUM
136 DISQUI MAGICA

praffigiatorum moreexerceban ',ſscsphar . niaretta in Silefiam fugersint. Ibi apud pizſtigias


caſque alios es latrones velue mortuos , matronam nobilem in quodam pago diver- celacuras
Jubornaxies, ſuſcitabant ; piſces in paludes tentes , ..cum illa viro abfente cos recipere & pecunia
fic puiſti
lutofas primò impoficos , ubi nunquam eos nollet ,faltem mappam vel telam ad facri næ forma
nefcipoßibile erat , mnomine Chriftifuis ficandum petiornne. Ai mulier fafciculum reddenda.
manibus capiebant, panesin fornaces im tela illis obtulit. Tunc ille , hanc nobiſcum
ponebant,in nomineque Chrifti fui : cùm accipiemus , & Chriftus ribi benedicet ,
illicantenon eflent , depromebant , cum in ut tibi linum abundantius creſcat.Oftende
genti fimplicisvulgi admiratione. Quodă gliamſi habes: quam cum fimiliter accipe
tempore ad Ceſtochoviam monafterium D. re vellent, mulier recuſavit ymaricum ti
Virginisimagine celebrecum fuis Apofton mens. Illi autemfruftulumfomitis cum
lis venit, cumquc illic aliquot diebus mora- igne in telam clam involventes , mulieri
tentur , anum ex ſuis quafiobſeſjum à de- reddiderunt. Itaque ciſtaà tela, à ciſta ve
monefubornaverunt, cujus opera viétum rò domus accenſa conflagravit. Viro do
acquirebant. Ille enim per hofpitia ambu . mumreverſo , uxor ob Chriſtum cum A.
lans carnes de coquina rapiebat , infuofque poſtelis malè tractatum hocfibi iuftè conti
prosciebat , qui cruce illas munientes car- 8: ſe dixit : At vir ira excandeſcens: latro
nes comedebant. Cumque ingensillic con . hic ( inquit ) nequifſimus, et pox Chriftus
curſus populi ad Diva Virginis imaginem , fuit. Itaque cum vicinis eos onſequitur , &
Sycophantæ illi obfeffum fuum ad altaredue inquadam villa aſſequitur , Tum Pſeudo-
cani, duplici veſte indutum ,in cujus in- Chriſtus ad illum ,qui vocabatur Petrus,
fercapedinem neceffarna,imponere poffet:la- dixit : fam mea paſſio Petre , calixque que
pillosverò intra indufiumes impofuerunt; bibiturusfum , appropinquar , cui Petrus,
cumque adaltare deduceretur, ille èmani- mihi, ut video , Domine , imminet.ll.
bus dedncentium furibundus ſeſe proripi , le verò dixit : Petre ego aliter non poſſum ,
ens, in altare donariis onuſtum irrnie, pe- nifi per feneftram , hinc evadere. Tum
cumaſquerapiens in veſtesduplicate incer- Petrus : & egote , quoad vivam , non de
capedine cas abſcondir. Monachusab alta- relinquam : jed , quocunque fugeris, fe
ri divino intermiffo officio aufugs. Caterí quar. Ergo per feneftram aufugit: cæteri
monachi accurrentes cingulă cius folvunts quoque Apoftoli , qua potuerunt , evafe
Ibi lapilli duntaxat in terram ceciderunt, runt , Ruftici eosfecuti baculis fuftubufque
pecunia verò in veſte duplicata remanfit. . cæcidere:dicentes: Prophetrza nobis Chriſte,
Monachipecuniamarte demonis in lapil. cuminis Apoftolis , qua in filva baculiſte Marcin .
* Opina
bantur los transformaram pulantes , exorciſmis * creverint. Ergo plagis emendati vitam Biels Kiin
dæmonis camin priftinam formam transformare ſuam poftea emendarunt,dicentes: Diffici- appal. &
Guaguio.
præſtig'is nitebantur : ſed cùm lapilli remanerent , leeft nobis Chriftepaffionem , Apoftolorum . in vita si
ita videri Monachus librum facrumundignabundus que tormentaſubire. Sic Poloniæ Chro- giſmundi.
& pullo in terram projecie, dicens : fimilemdemo- nica a .
per exorc . xem nunquam habuimus : abite cum co ad Agnoſcis puto lectoreundem infide
dæmonc omnes diabolos : Sycophante ili cum pecu- litatis & blalphemiæ fpiritum in his ſya
cophan
LIBERI III. QUÆST. IX .

i apud pizfiga cophantis, qui fuit olim ia Cyrila Aria- verbis : Quis enim hos neſciat ant immi
diver ceilalca no, & poftea in Calvino ejuſque lequa- nentia ftudere pranoſcere , que neceffario
pecuni
ecipere & cibus, nimirum omnes ejuſdein Satanæ ( velint noline)ſuisordinationibus vemunt:
fic put
& facri Da fare : organum fuêre. De Ariano Cyrila res aut mortiferam immittere quibus libuerie
culum sediena not llima:de Allrigenſibus ex LucaTu- tabem , aut familiarum dirumpere carita
bifcum denli illorum temporum fcriptore (s les : aut fine clavibus referarequa claufa
dicet , silia le &tu digna refert Mariana lib.12. ſunt,aut ora filentio vincire,autin curricu

estende de rebusHiſpania,cap.1.de Belgicis Cal- lis equos debilitare , incitare , tardare, aut
vinianis teſtatur iple, per quem res geſta uxoribus & liberis alienis inconceßiamoris
accipe
Match. Launous in narratione caufa- flammas ( five illi mares fint, five fæminei
rum convergonis ſuæ de Calviniſmo ad generis ) & furialesimmittere cupiditates,
Es cum
uleri Catholicam religionem . Lege ſilubet Joan. Salisberienſıslıb.1. Polycraricicap .
Za ve flector ) ejusſecundam , quam cum ſo- io . Domino, inquit,permittente elemen .
rodo cio Penneterio etiam converſo , edidit la concutiunt , rebus adimuntſpecies fuas,
Apologiam , ante annosaliquot Lute- ventura plerumque pronunciant , turbane
conti tiæ iinpreſſam . Mihi nunc liber non'eſt mentes hominum , immittunt fomnia , ho
& lib.2.de ad manum ,Finiam itaq; cum Apuleio a : mineſque violentia duntaxat carminis ec
latro aGoo .
Ante Poecilen porticum , ifto geminoob- cidunt, & c. ) non eſt omnia colligerea
uftus
mutu circulatorem afpexi equeftrem , ſpa- nimus g . nec operæ pretium : fed quæ
shampraacutam mucrone infefto devoraf nunc occurrunt, & præcipua videntur.
endo
fe : ac mox eundem invitamento exigua Ab Aquilone ordiamur , unde , pro
us ,
stipis venatoriam lanceam , qua partemi- pheta teſte, malumomne penditur. Sa- bli.
quž natur exitium ,& in ima viſcera condidif- xo Grammaticusb, apud Septentriona . Dan
rus ,
fe. Ed ecce pone lancea ferrum , qua bacilo les ſcribit , Gigantes Magoſgueinauditi
c.ll.
lum inverfi ad occipitium per inguen ſubit, generis miracula iverfis preſtigiis cxer
sm , puer in mollitiem decorus exfurgit, inque cuiffe, & per ſummam ludificandorumo
flexibus tortuoſis enervam ,& exoffam falo culorum peritiam proprios alienoſque vul
de
Latronem explicat , cum omnium qui ade lus variis rerum imaginibus adumbraſſe ,
fer ramus admiratione. ) Hæc haud dubiè illicibuſque formis veros conſpectus oblin
teri dæmon perfecit , ſpeciebus fall objectiraffe. ) Olaus Magnus,de Lappis,Finis,
in oculos immillis , per medium aerem & Biarmis auctor eft c, quamcumqueu ela .
afe
76 iis imbutum . lunt figuram affumere: item qua in alio ge 1.3.c.
Tantur orbe ab amicis vel inimicis , linea
ti s Martia.
em Biels Kris QUÆSTIO IX. veſtispretio ,explorare, ventos quoquequos
appal. &s Quàm admirandos effectus veteres Magis optent navigantibusvendere.) Ties Tar
gu
ci Goa tribuerint, tarorum hordas , ultra Cazanenſereg
in vita Si num incantationibus ſupra modum de
di
0- giſmua . A Rnobius libro primo agensdeMa- ditas , iiscaligines , akafquetempeftates
gorum admirandis , ad divinatio . cæli frequenter excitare , hocque modo bo din
talia .
nes & maleficia , urad capitą revocat his ſtes profligare,narrat Alexan .Guagninºd .
ea
S
Apo
138 DISQUISITIONUM MAGICARUM

A populis ad ſingulus ſi delcendamus, quam navigio , vaſtiliina maria ſupera- ftrithe.


occurrunt plucima. Zoroaſtres ex ſtellis bat g . Ericus rex Gotthoruin quocum- 'Chro .
velut ſcintillas eliciebat. Dofitheus o- que verteret pileum ,indeventuin pro- Hirſaugi
lim mira perfecit , fed eam diſcipulusSi- {perum eliciebath. Mira quuque de A- enli.
. Clemés, Saxo l. 3.
mon Magus ſuperavit a , de cujus prodi- pollonio refert Philoſtratus, & de Julia- Laniz :
io itinera
B. Petti,fi- giis egimus jam prius , & brevitet ita no Chaldæo Suidas i.quem in hac arte bjo.Mag:
ve Cleme. Glycas part.2 . & ſubito ledanda urbis pelte Appollo- c.17 .Goli
fi fallo Effecit utftatuæ ambularent,idemque ir niam fimul com Apuleio, coram Domi- hift.
afcriptus ignem profiliens,non tamen urebatur:in a ciano , luperaffe narrat Anaſtaſius k. hu- in voce
libes five Juliao . 1 .
traſubvolabat:ex lapidibuspanesfaciebat: jus Juliani mentio apud Arnobium lib .
(uc puto ) kq.oS.S.
ipfius,fedaliasatque alias in formasmigrabar:facies 1. ubiduo docti viri alucinati dum Vul 23 .
àmala aliquando binashabebat : in colamnacon Canum reponunt : addit idem Anaita
corruptos vertebatur: eficiebat , ut janna clauſaſua ſíus, & exeo Cedrenus Manethonem
‫ טפט‬. magicarum operacionam adeò fuiffe
fponte aperirentut, vafa domefticafpontè
moveri ad ufushumanos viderentur : um pericum , utpalam lemper præ ſe con
bra ipfum multa precederent , quas mor tempſerit ApolloniumTyanæum.Apu
tuorum animas eſſe dicebat. Cum aliquan leius ipfe,multorum teſtimonio magus,
do à Caſare perquireretur, terrore perculfus, de duabus fæmiuris ſcribit admiratione
llib.z.de
alteri formaſuareli& a fugie. ). & poftea digniſſima: primum l de quadam Cau- alino au
b par. 3 .
Appalo idem de eodem Simone b : habuifleca pona, regina fagarum ( ut fciasetiam ico .
nem alligatam catena in domes limine , tum quaſdam ab iis hoc titulo honora
devorantem eos,quotquot ad Simonem in cas ) Saga, inquit , eft & divini potens, ca
juffi adire conarentur. Canis verò Petrum lum deponere & terram ſuſpendere , fontes
intrare jußit , humana voce Petrum adeffe durare, montes diluere, manesfublimare,
nunciavie .) vides divinæ , quæ in Petro Deos infirmare , fodera extinguere,tanta
vircati,Diabolicat vim celliſſe , & Cer- ' rum ipfum illuminare . Amatorem fuum ,
berum , qui nequibatnocere sadulaſſe. quod in aliam temeraffet , unico verbo mu
Quæ de Orpheo & Amphione com tavit in feram caftorem : quod ea beftiaca
menti Poetæ & vi muſicæ corum , ea privitatem metmens,feab infequentibusre
magiæ utriufq; nonnali adſcripſeruntc. preciſione genitalium liberar: ut illi quoque
Pythagoras femur ſuum aureum often- fimile,q# od venerem habuit in aliame,pro
tavit, carmine aquilam cicuravit , cum veriret. Cauponem quoque vicinum ,atque
« Dauſal.6 qua frequens colloquebatur d . Numa ob id amulum , deformavit in ranam ,
Pompilius cænæ opipare apparatum , Enuncfenex ilde dolium innatans viniſui
dPlacar. cum nihil domi oblonorium habuiſſet, adventores priffinos in fece fubmiffusof
e in Nu- exhibuite . BajanusBulgariæ rex, le quo- ficrofisronchisraucus appellat. Alium.do
ma & Am- ties volebat in lupum , vel in cujuslibet foro , quiddam quodadverfuseam locutue
mia. alterius beſtiæ formam mutare cerne- effet, in arietem deformavit: & nunc aries
Sabellic
batur , interdum faciebat ut a nullo vi- ille cauſas agit. Eadem amatoris ſuinxorēs
lib . 3. En .
Acad. 2. deretur f.Ollerusoffe incantato > tan quods.
LIBRI II . QUÆST. IX . 139

upera- ftit quod in eam dicacule probrum dixerat, Surſum ,filibeat, mox flumina pigraciebis,
ocum- Chra. jamin farcınam impregnationis,ob feptou- Et media induces ex tempeſtare ferenum ,
tero o repigralo fætu,perpeina pregnatio- Induces media pluvias aftate falubres ,
o pro- Haag
de A. esk. ne damnavit: 65 ,uecunčši numerant,octo Etflatus ficcaqui perftent omnia meſſe,
eJulia. Sanoid Annorum miſella illa, velut elephantem pe- Exftinétumque hominem nigro revocabis
Danz eli.2. de ritura , pondere dytenditur. j Polteade ab or.co.
nac arte Le V
afino au- Pamphilo , a Miga primi nominis, Edo Et ſubdirexTimri hiſtoriis.d,Empedo- d !
-pollo- c.17.Gaudi ICO .
Domi- but mnis carminis fepulchralss Magiſtra cre- clem.Etefiis aliquando vehementer flantibº.de
PH
sk. hu. i 19m ditur: qua furculs es lapillis, & id genus adeò utfrugescorrumperent , .excoriaria
om hb . Juan frivolis inhalatis omnem iftam lucēmundi finos iuflife, fattig; uiribus eos collibus Et
‫ که‬. ‫دي‬ federalis,imis tartari, & in vetuftum chaos montium verticibus admoveri ad compel
m Val
23. ſubmergere novit. Nam fimul quenquam lendos flutus:ceffantibusq; ventis, abeven
Anaita confpexit fpeciof& forma juvenem , venko IHrei zw huoavilianvocarum eſſe. unusiſte
honem ftate ejus capitur, Silicoin eum es aculum ex Græcis ſufficiazilocupletiores ſunt te
fuille
ES animum detorquet. Minus morigeros ftes Latini, quihæcuberius & elegantius
ſe coo. & vilesfaſtidions in faxa, & inpecua, s deſcripsere.
m.Apu in quodvis animalpunéto reformat : alios Virgilius e.
magus, verò prorfusexftinguit.)nihil attinet fimi- Carmina velcælo poffunt deducere lunano:
ratione libello bl.16.c.4. lia ex Luciani ali no peſcribere Plinius.b, Carminibus Corcefociosmutavit Vlyßos.
75 Cau alicos ſed irridens ex Aſclepiade , Arhiopide Frigidus in pratis cantandorumpuser an .
setiars sco. berba amnes ac ftagna ficcariconje &tu , ta suis, & ,
onora Etu claufa omnia aperiri. Alchimenide ( on Has berbas atque hæcponto mihi leta ve
lens ,It je &ta inaciem hoftium , trepidare agmina nena
6,fontes ac terga vertere . Latacen darifolitam à Ipſe deditMoeris,naſcunturplurimaPonto.
mare , Perfarum Rege legatis , ut quocunque ve His egofæpelupum fieriEsſecondere filvis,
1, tarla niſſent, omninm rerumcopia abundarēt:) Moerim ſapeanimas imis excireſepuchr:.,
61.28.c.8 . De hyænæ partium effectis plurima idé Atque faiasalio vidi traducere meſleis,
rbom alibic, de variis lapidibus etiam magis Ovidius in Metamf. poſtquam narra Ciro
ifliais incredibile, cachatisfuffitu tempeſtates in vit Ulyſis ſociosin ſues mutatos, f
trbusnt Perſia averti, & flumina ſifti,filapes fimilis cesamores , & odio Picum Regem co
ue
quoq fie pelli leonina:hyane pellifimilem , difcor- pioſior ,inter cætera ; de Carmente , ſeu
dialemeſſe domibus;cum qui unius coloris, Canente Pici uxore ;
1 ,argue invictum aihleris : eandem vim ale£toria Raraquidem facie,fedrarior arte carendi,
ramam , Milonem expertum , &c. Veniamus ad (Vnde canensdieta eft)filvas Es faxa mo.
poeras. Empedocles, apud Laertium in vere.
vim
fi
"iffuso hanc ſententiam valde jactabundus. Et mulcereferas,&flumina longa morari
a m d
I Pharmaca , quis pellas morbos, leves fene- Oreſuo, volucreſq; vagas retinere folebae.
ge
1locuit ctam Et paulò poſt, de ipſa Circe , quæ Pico
uncariet Percipies, que curata tibi communico foli : viſo ,amore correpta , inquit.
is
11 nxor Compefcefq; cruces ventorem ritè procellas Non tamen effugies,ventovapiare licebit,
s Si
good Exorti injanis qui vajtaniflanibus agros. S 2
140 DISQUISITIONUM MAGICARUM

Si modo me novi fi non evanuitomnis Ora venenata tetiget mirantia virga ;


Herbarum virtus , nec me mea carmina Cujus ab atracts variarum monftra ferais
fallunt. rum
Dixit, & effigiem nullo cam corporefalls Injuves veniunt , nnlli ſua manfiriman
Finxit apri, præterque ocalos tranſcurrere
regis Et de Medæa , Circes neprea . EpiHip
Iußit,egin densū trabib nemusire videri. Illa reluctantem curfu deducere lunam fypiles.
Quem inanein aprum , duin Picus equo Nititur , & tenebris abdere Solis equos:
adıniko inlequitur , abea lolus depre- illa refrenat aquas , obliquaque fulmina
henlus , verbis in flagitium invitatus & fiftit,
carinine malo ; Mila loco filvas, vivaque
faxa mover:
Concipit illa preces , & verba precantia Per tumulos errai {parſis diftincta cam
dixit , pillis ,
Ignotoſque Deosignoto carmine adorat Certaque detepidis colligiroffarogis.
Onofoleteg nivea vultă confundere luna , Devovet abſences, fimulachraq; cerea fine
Eepatriocapiti bibulasubrexere nubeso git,
Tunc quoq;cantato denfalur carmine cas Etmiferum tenues in jecur urger ACHS
lum , Tibullus b. Vi mihi verax .
b-Eleg, h
Et nebulasexhalar humus, Cn Pollecuta eft magico ſaga miniſterio.
Sed cum ille mæchain caltus averſare- Hanc ego decælo ducentem fidera vidi,
tur,in furorem verſa . Fluminis hæc rapidi carmine vertiliter:
Tum bis ad occafum , bis ſe convertir a d'or Haccantu finditque folum , maneiſque fo
tam , pulchris.
Terjuvenem baculo terigie , iriacarmira Elicit, & tepido devotat offá rogo.
dixit. lam ciet infernas magico ftridore catervasy,
Er illein avein mutatus , pennasin cor lam jubet afperfas la &te referrepedem .
pore vidit. Denique cum famuli ab ma. Cum liber hec triſtidepelli nubila coelo:
Befica vi,miniſqueadhibicis regem fuum Cùm libet,aftivo provocat orbe nives.
repofcerent. Ila renere malas Medede dicitur herbas,
Illa nocensſpargir virus, fuccofgae veneni. Sola feros Hecates perdomuiſſe canes.
Exilucre loco ( di&tu mirabile; ſilve. Hec mihi compoſuit cantus queis fallere
Ingemuitque folum vicinaq; paluit arbor , poſſes;
Spamfaque fanguinsis rubuerunt pabula Ter cane, ter diftis deſpue carmmibus:
guttis Hle'nihil poterit de nobis credere cuiquam ,
Et lapides viſimugitusedererancos, Non fibi ,fi in molli viderit effe linu
Erlairare canes, & humusſerpentibus. Tutamen abftineas alsis, nam catera ceva
tris
Squallere , tenues anima volitare vi Omniai de me unoſentieteffe nibit.
dentur ,
Quideredam ? nempe hæc eadem fe dixit
Attonitum monftris vulgus pavel, illa pa Amores
wentum Canti
LIBRI III. QUÆST. IX .
Cantibus aut herbis folvere pofle mcos. Nemefianus Bucolicorú ſcriptor b .
JA ;
.Eleg . 8. Et alibiidein vates: a Cantavit quod luna timet , quo rumpitur
trafera
Num te carminibus , num te pallentibus anguis!
herbis - Quo curruntfcopulimigrant fara vellieser
Devovic tacito tempore noctis anus ? arbor.
Cantus vicinis fruges traducit ab agris, Ec lyræ latinæ Princeps defagistribus
Epile
Cantus & irata detinet anguis iter, famobilinis c, de Folia,
nam Sypikes
Cantus et è curru lunam deducere tentat, Quæ fidera excantata voce Theſſala ,
eques :
Er faceret : fi non era repulfa fonent Lunamque deripit.
fulmina
Propertius lib. 1. Eleg. 12 . Er ibidem fic Canidia canir ,
Invidia fuimus ? num nos Deus obruit ? Non ufitatis ( vare) potionibus;
ая диа Omulta fleturum caput ;
ata ca Leta Prometheis dividit herba jugisz Adme recurres : nec vocata ' menstua
Non fum ego , qui fueram . Marfis redebit vocibus.

Petrovius arbiter inducit fagaun fic Majusparabo, majus infundam tibi


reafin Faſtidienti poculum :
gloriantem ;
Quidquid in orbe vides, paret mihi. Flow Priufque cælum fidetinferius mari
maring
rida tellus, Tellare porre ta fuper :
Eleg,
Cum volo ficcatis areſcit languida fuccis : Quam non amore ficmeoflagres, uti
Cum volofundit aquas,fcopulosarque Com Bitumen artis ignibus.
adi, ridaſaxa Et poſtmodum eadem di
ter : Indigenas jaculantur aquas, mihipontas Que movere cereas imagines .
ingrteis Vtipfe nofti curiofus & polo.
guess
Submittit fluétus ; Zephyrique lacentia Deriperelunam vocibuspofum meis,
ponunt. Pojfam crematos excitare mortuos ,
TUM Antemeosſua flabrapedes. mihiflumina Deſideriquetemporare poculum
parent, Sed omninm accuratiſſimè ; licet;
elor Hircanaque tygres , & juffi fare draca. proprer grandiloquentiam , & cellum
XCS. illum ſpiritum , obſcurius, M.Lucanus
. el
Quid levioraloquor luna deſcendit de Eriqchto e.
mago Carmine Theſſalidam dura inprccordin
Callese Carminibus deduéta meis : trepiduſque fluxit ,
furenteis , Non fatis adduétus, amor , flammiſque
FleEtre Phæbus equos revoluto cogitur ſeveri
orbe, illicitis arſéreſenes, nec noxia lantum
ant ,
Tantum dicta valent, taurorum ftamma Poculo proficiunt, aut cum targentia fucco.
quiefcit Frontis amaturæ fubducunt pignorafet &
3 001
Virgineis extin &tafacris, phabeaque Circe Mens haufi nulla faniepolluta veneni ,
Carminibus magicis focios mutavit Vlyf Excantara perit , quos non concordiamifti
Alligat ulla tori, blandaq; potentia
forme;
S3 Traxe
DISQUISITIONUM MAGICARUM .

Traxerunt torti magica vertigine fili. Has avida rygres, & nobilis ira leonum .
Ceffavere vicesrerum ,dilataque longa Ore foveni blando ; gelidos his explicae
H & fit nocte,dies: legi non paruit diher, orbeis

Torpuie s praceps audicocarmine men- Inque pruinoſo coluber diſtenditur arvo:


dus, Viperci coeunt, abrupto corpore, nodi.
Axibus Eg rapidisimpulſos Jupiter urgens Humanoque caditſerpens afflata veneno.
Miraturnon irc polos, tunc omnia cõplent Et mox : Illis & fidera primum
Imbribus , calide producunt nubila Precipiti deducta polo, Phæbequeſerena .
Phoebe , Non aliter deris verborum obſeſſa venenis
Ettonatignaro cælum fove.vicibus iiſdem Palluit; & nigris terreniſque ignibus arſit;
Humenteis late nebulas, nimboſquefolutis Quafi fraterna prohiberet imagine tellus
Excuffere comis : ventis ceffantibus equor infererentq ſuas flammiscæleftibus ūbras:
Intumuit,rurſus,vetitum ſentire procellas, Etpatiturtantos cantu depreffa labores.
Conticuit,turbante Noto: puppimg;ferex- Donec fuppofitaspropior deſpumet in her
teis bas.
Inventum tumuerefinus,derupe pependit, Nec minus eruditè patruus Lucani,
Abſcila fixustorrens,amniſque concurrie, pallio clarus & cothurno ; reliquiæ La
Non gua pronuserat. Nilum non exinlit cialis Orcheſtræ , nofter Seneca a : Medea
aſtas, Nunc meis vocatafacris noĉtiü fidusveni, V : 752 .
Meander direxit aquas , Rhodanumque Peffimos induta vultus , fronte non una
morantem minax .
Precipitavit Arar,fummiffo vertice mon- Tibi, moregentis, vinculofolvens comam .
des Secreta nudo nemora luftravit pede ,
Explicuere jugum , nubesſuſpexit Olymo Et evocavs nubibus ficcis aquas,
pus. Egique adimum maria , & Oceanosgras
Solibus & nullis Scytica , cumbrumari veis
geret Interius undas aftıbus victis dedit :
Dimovere nives impulfam fidere Tethyn. Pariterque mundus , lege confufa ætheris,
Reppulit Hamonıdum defenſo littore car- Et folem es aſtra vidit, es vetitum mare
men. Tetegiftis urfa temporum flexi viceis.
Terra quoque immoticoncuffit ponderis Ætiva tellusfloruit:cantu meo :
axem . Meſlem coacta vidit hybernam Ceres,
Et medium vergens, niſutitubavit in or- Violenta Phaſis vertit in fontem vacca ,
bem .
Et ifter, in tot ora divifus , truceis
Tanta molis onus percuſſum voce receſſit. Compreffit undas omnibus rides piger:
Profpe&tumque dedit .circum labentis O. Senuereflu &tus, tenuit infanum mare
lympi. Tacente vento , memoris antigui domus
Omne petens animal lethi., genitumque Admifitumbram , vocis imperio mes.
nocere , Die relicto Phabus in medio ftetit,
Etpavet Hemenias,& mortib usinftruie Hyadeſque noftris cantibus motelabant.
arteis, Apud
LIBRI II. QUÆST. X. 345
conum .
Apud eundem non minora libi vendic Mefortaffe putes: mutatos cerne penateis.
explicat Hercu.l. cat Nutrixılla :
Dixerat e nivea (mirum ) cæperecem
Det, ver ,
Arubus magicis ferè lumna
28 arvo : 405 .
Coniugia nupie precibus admixtisligant, Ditari, fubitoque trabes lucere metallo .
= 9di. Vernare juffifrigore inmedio nemus : Tam multa ,tam magnafibi hæc va
Veneno.
Miſſumque fulmer ſtare conculi fretum nitas vindicat : quædam fallò, quædam
Ceffante vento, turbidum explicui mare, verè : ſed quæ falsò, qur verè nunc no
-jerena Etficca tellus frontibus parsit novis, bis, quoniam aliridomiſere, difcutien
verenis Habuere motum ſaxa diſcuſi foreis , dum eſt, rem coram cerra methodo ad
Sus arfit, Umbreftetiftis , & mea juſſi prece ſua capita reducemus ;illud ſemper me
ne tellus Manes loquuntur, fonuit infernuscanis. moria revolvenres, quicquiddamon po
es übras; Mare, terra, cælum , Tartarusſervit mihi. refi, id pereum ,expacto magos poſſe:nihilo
Gores. Nox media folem vidit, & no & tem dies, quefacpoffe magos,quod nequeas damon .
in ber Nihilque leges ad meos cantus tenet .
QUÆSTIO X.
Denique,& pueritiæ meæ labor ac ſtu
Lucani, b lib.z.io dium Claudian b. Quid poßint Magi circa ordinem nature
iz La Ruffin . Namque mihi magica vireis, aviquefue & leges univerfi?
Inyi. Aluram ſibi parere , & legibus
7.792
H3 ver , Praſciusardor ineſt. Novi, quo Theffala N cunctis univerſi ſuperiorem ſe
von una cants . ut legiftis) magica gloriatur :
Errpiar lunare jubar: quid ſignaſaga.is Mare,cælum ,terra ,Tartarusferurit mihi;
comam . Ægypti valeant ? quàgens Chaldea vo- Nihilque leges admeos cantustenet.
catis Falfum hoc imprimis , Soli Deo om .
de ,
Imperet arte Deis,nec me latuerefluentes, nipotenti reſervatum . Naturæ ordineni
nosgrad Arboribus fucci, funeftarumque poteſtas murare nequit , nifi auctor naturæ ; nec
Herbarum ; quicquid lethalı germinepol- leges univerſi refigere , niſi qui fixit.
lens ſcitum & ratuin elt hoc Theologoruin

etheris, Caucaſus, & Scythica vernant in gramina decretum , nec motu locali ( qux actio
m mare rupes , eſt immediata dæmonis ) nec applica
Quas legit Medea ferox , Eg callida Carcer tione agentian & patientium per alte
Sepiushorrendos Mancis,facriſquelitavi rationem , corruptionem , generatio
Nocturnis Hecalen , & conditafunera
condita funera nemve ( quæ ſunt ejus actiones media
Eres, traxi
tæ poſle quidquam , quod naturam ſu
ECCA ,
Carminibus victura meis : multofque ca- peret, & proinde , nec id ,quo mutetur
nendo , ordo , ſeulex univerfi : Sic Divus Au
ger : Quamvis Parcarum reftarent fila,perenni guſtinus & Divus Thoinasc,probacur å cb
jare
Ire vagasquercus, & flamina ftarecoegi. Scholaſticis auctoritate Apoſtoli d.Non lib
comus Verague non prono curvavi fluminalapfu ſubjecit Dens Angelis orbem terra futu- T:
Bes . T
In fontes reduura fuos. Neu vanalocu Tum . Ut interpretati D.Chryfoftomus,
со
3 tams Theophilac. D.Thom . & Sasbaut. non C2
bant, malè
Apud
144 DISQUISITIONUM MAGICARUM
9.16 . de
malo.ar. &. malè. quanquam revera verba illa de ( ut dixi ) dine præviis alterationibas ac
quos ſe mundo novo leu Eccleſia potiùs agant , difpofitionibus producere. Nec etiam
quitur. cujus caput eft Chriſtus, & de quo non id ipfum poſluvefacere in inſtanti (quia
Vic ... femel Prophetæa. Melius probant ra- mutatio per creaturas nulla fit , niliin
d ad Heb.
2.V.S. tione , quia pars non poteft plus toto . tempore) nec etiam poffunt quantumn
£[.9.0.C. Ex hoc axiomate infereruntur mulca libet parvo autæqualitempore quico
& c.65.v. particularia. quid volunt perficere: nam naturaliter
17. & PC
Primò non pofle Magos dæmonis ad unam rem plus , ad aliam minus
102. V.19.
opera producere immediatè illam for- moræ requiritur, fecundùm pluresaut
hoc eftip:
fis homi mam ſubſtantialem vel accidentalem . perfectiores unius quàm alterius diſpo
nibus, qui quia naturæ lex eſt , ut corporeum ſub- litioncs.
onines fal- jectum nequeat a reincorporea imine s . Præſuppofitâ Ariſtotelis & ſequa
com poſt diatè alterari: diabolus autem eſt incor- cium ſententia , quæ in Lycæo Peripa
cm credi: poreus , formæ autem illæ ex potentia tetico ,& Scholis Theologorum recep
turi . Gic rei corporeæ ſunt educendæ. hincſe- tior eft: non poterunc vacuum in rerum
Photius quitur non poffe, diabolum immediate naturam inducere ; necinfinitun ul
Primaſ. ullam qualitatem corpoream & per- lum actu ; nec a privatione ad habitum
Aol. &
manentem imprimere. v.g. caloren , regredi; nec ordinem , qui inter formas
Haym .
frigus, albedinem, &c.b. ad diſpoſitiones rerum naturalium in
ID . Aug. 2.non poflunt aliquid creare , pro- ducendo , extremas prætermiflis me
21.3 . prièloquendo, live ex nihilo , quia cau- diis , vel poſteriores, ante priores, iin
8c com le naturalis activitas non extenditur in mutare aut pervertere ; nec corpus de
muniter , id quod mihil elt , hoc enim eft virtutis extremo ad extreinum transferre non
Thcologi tranſmiſſo medio ; nec corpus longè à
infinitæ .
3. Nec ex qualibet re naturali poſſunt ſe diſtans localiter movere ; quia necel
facere quamlibet . quia nequeunt im- ſe eſt, ur movens ac morum ſimulfine
mediatè formam introducere ; ut au- in loco ( alioquin fequeretur ctiain
tem eam mediatè introducant , neceſla- poſle movere corpus per vacuum , &
rium eſt aptas diſpoſitiones præcedere: quamlibet intercapedinem ) necin in
rulla verò res eſt capax cunctarum dif Atanti vel quantalibet celeritate corpus
poſitionum , quæ ad omnes formas re movere aut transferre. quia vis eorum
quiſicæ luot. Hinc etiam fit, ut neque- motiva certis elt finibus limitata . Qua
ant , quovis inſtrumento vel cauli , re intelligendum ſanè, quod Tertul
c Apol.c.
queinlibet effectum gignere: tùım quia lianus fcripſit c; demones momentoefle 21.
pendent à pacto inito ,quod certa præ ubique.Item ) totum orbem illis unumero
Icribit media : tùm quòd , cùm non a- locum .) Nam impropriè torus orbis
gunt immediatè , cauſa vel inſtrumen- unus illis locus eſt,cùm conſtet licv.g.
tum debet idoneam proportionem eos effe in Oriente , ut limul tunc non
cui effectu habere . fint in occidente. five enim per fub
4. Nequeunt formas ſubſtantiales ftantiam ſuam fint in loco ( quod pro
babilius,
LIBRI II. QUÆST, XV. 14
sibas ac
babilius, live per virtutis applicationem digii tam celebris cauſa reddi. Nemp
ec etiam
( urmultivolunt) adæquatus eorum & hos ignes ex illo flammæ genere fuilla
nti ( quia proprius locus omnium judicio ,cercuin quem vulgò vocant Ignem Facuum
piliin
habet & limitatum ambitum , vel vir- cujus origo hæc à Philoſophis traditus
jantum tuti vel lubftantiæ proportionatum, Exhalationes ab aerefrigido , & nimi
re quic. & ubique ella omnia implere eſt ; condenſato , propè nos detineri: poſte
ruraliter
quod ſolius Dei proprium inomen per vehementem quorundam exhala.
2 minus cum etiam uſurpavit pro celeri adeo çionum invicem fuccedentium com
ures.aut moru , ut ab hominibus vix queat per- pulſationein , calefieri & inflammari
s diſpo cipi . diverſos quoque dolores & figuras re
6. Ex eo quod di& um eſt, non poſſe cipere , prout vapor craſlior & fubtilio
ſequa tollere connexionem & ſubordinatio- fuerit , & prout diverſimodè fueri
Peripa nem partium univerſi ; ſequitur etiam, configuratus, rubram apparere vel ni
recep non poſle tollere carum conſervatio- gram Hammam in materia craſliore
rerum nein : quæ elt ordinis & connexionis il. candidiorem & clariorem in ſubtiliore
um ul lius caula finiſq;,hinc porrò fequuntur, & cæteram figuræ yarierarem ex luci
biruin quæ de cælorum motu & elementorý reflexione repræfentare. Apparent etian
Crmas translatione , fequenti quæſtione dice- hujuſmodi phantaſmata (Galli yocan
umin cur : ſequitur etiam non poſſe impedire des Advis , Germani Stallochten , als
is me proxime & dire & è (ficut faciebat Deus, Druechlichter ) vel inter equorum ay
s , im quando io cam variis ac enormibus ſup. res , vel ſupra verticem hoininum yo
pus de Anglo.in pliciis Martyres ſeryabat illæſos a non no , ira , yel alia ex cauſa efferveſcen
ce non de demo, poſſe ( inquam ) licimpedire actionem cium : item juxta fepulchra , bultuaria
ongea 14. dob . agentis naturalis , quod habet omnia vel patibula ; quoniam ex corporiby
necelo 1.diffic.ss. ad agendum requiſita : ſed dumtaxat id viſcofæexeunt exhalationes ; quæ , licu
ul Got polle indirecté & medio aliquo artifi- dictum , motu illoinflamantur, præ
ctiain cio aut medicina , ficut faciunt homi- cedere vel ſubſequi viatorem putantur

, & nes, videlicet primò adhibitâ contrariâ quia progreſſu citatiore hoiņo aereu
in in caulâ, quæ alterius cauſæ vim exeri im- coinmovet; idcircò ſi coneris apprę
orpus pediat, v.g.limantile demollibus lapi- hendere , diffugere videntur , ab aer
prum dum filis.ex Caryſto peritis , & inltar pulſz. Legi Nuperum ſcriptorem Ju
Dua Plutarc. telæ concexcis in flammam conjiceretur, riſconſultum e, quicenſet hæc omne
.a. li.de defe id non modo non ambureretur , led dæinonumeſſe ludibria, & his ignibu
ertul cApol au oracu
lor. {plendidius, nitidiuſq;exiret b, item ſia- malum genium inſitum eſſe.cur enim a
sell? 21.
nello cPlin.lib. damnante admoveas, impedietur ma- lioquihomines foc ( ait)pelliciuntin Stagno
orbis 37 cap.4. gnes ne ferrum attrahatc. Sicfortè dia- rum fluminum voragines ac pracipitia
& D.Aug. bolus Gentiles decepit,quando fecit ne non illa (mihomo) pelliciunt; ſed fin
cv.g. lib . n.de
non civ . Dei c. Aamma exureret capillos Julid, aut Sec- quia nocturnum filentium , & Hamm
fub vii Tullii ,aut L.Marcii,aut tunicam Ser- novitas ignaris caulæ metum ac cor
dvide Vis, vii Anagnini, Poteſt tamen & alia pro . Aternationem inducunt; & faciunr an
pro abe
I
jus,
146 DISQUISITIONUM MAGICARUM

aberrare, & fic in malum aliquod rue- poft tempeſtatem nautis apparet , &
re,præſertim in Aunnina vel ftagna. Na- luper malum , naviumque armenta fi
tura eniin ſua hi ignes ( ut Aluinmæ quas dens, nihil adurit: Gentilibus Diofcu
Æshna eructat, in freruin feruntur ) et roruin leu Caſtrorum alba Stella, no
iam volvuntur verlus aquas ( ut rectè bis S.Telmus dicitur c. Videte nuncin- ovide qox
dixi com ,
Lloyher obfervavit libro primo de fpeclr. fignem mathæologi Lutheri Meteo meo.io
0.5.)ideò qui perturbati feu conſternati, rologia.commentar. in 6.9 . Ge. fo.146 . Hercul.
vel ducti curioſitate, hos lequuntur, fie- deiride diſputans , non contentus lvi- Fur. V.14 .
pe ſubmerfionis periculun lubeunt. Si dem cum Halone vel Corona confu
qua coactio extrinleca ad fequendum diffe. fubdit : Ego non dubito faltantes
quandoque deprehendatur ; illa certè capras, volantes dracones ; lanceas, es
naturalis non eſt, ſed à dæmone. Nam fimilia effe effectus malorum fpirituum in
non neger quandoq ; pofle fieri , ut his gere fic ludentinm , ut ant terreant , aut
fe flammis dæinon adjungar. fed cùm decipiant homines : Gentes flammas in na .
naturalem caufam flammarum tene vibus apparentes judicarını caflorem
mus , haud a : bi : ror cun plebeci la ad Pollucem effe.Et apparet aliquando lund
prodigioſas cauſas confugiendum . Cur fuperaures equorum . Hæc omnia certum
verò his non uſtulentur equorum au- eft effe ludibria demonum in aere .) Sıcille
fes, vel hominuin capita , caulam pura- percertum eft,& non dubito , nullâ red
rim ; quod ex ſententia veterum l'hilo. ditâ ratione Philoſophiam evertit : eos
a Galeni fophoruma, ignis duo funt genera (feu dem jure ,quo fidem ; ur in Deuin, lic
1.4 de partes potiùs) Hamina & pruna : pru . in naturam jusſibi ulurpans : Lunam
fimplic. , næque proprium lit , urere ac non lu- vocat , illas,quas dixi flammolas ; aut ſi
Mcdicum čere ; A.mmæ verò lucere & urere, Lunam vidit equorum auribus infiden
facalcar.
Platonis quando perfecta eft Hamma ; quando tem ; vidit, quando lunacicus . Erta
in Tiinao verò imperfecta ( ut de qua agimus ) men hanc cenſet eſſe unam firmiffimam
& ipfius tunc ramen poffit lucere ; licet vin & certiffimam ( verba ejus funt )demon
Toài Urendi non habeat . Einonen fatis in- ftrationem , quod omnes:alle impreſiones,
Lucri, dicat , hunc non veruin elle aut perfe ut vocant, fint opera Dei , vel etiam da
cum ignem ,led quid igni limule , ficut monum . Iris, & cometa quidem , fecun .
caprificus & ficus farua non vera eft fi dum illuni , Dei ; cæteræ dæmonum
eus, fed degenerans quid & ficui fimile. funt. Gaudeant tali Doctore , qui
Plios de Confirmant, quod narrantbad aquas amant delipere. Quod verò legimus de
$ 107. Scantias flammam exire : quæ invalida erraticis flammarum globis humanain
fit quando tranfit , nec longè in alia edentibus vocem , & de relecto ca
Materia queat durare: & fuper huncig. daveris cum humero coſtiſque brachio
neum fossem , quæ illum contegit fra- dextro , in ulum luminis no & urni :
ainus, æcernum virere cernitur : quod cujus extremi digiti flamma ſulphu
> fi hec Hamma yera perfe- rea ac violacea tantiſper arferunt , dum
Etaquc toret , Talis etiam albus ille qui Ariges venenum malum totum dor .
inienti
LIBER II . QUÆST X. 47
mientiinfudiflent, idque quod conſti- Dan . 3. ut fecit B. Franciſcusde Paula,
; , & tuerant , totuin perfeciſſent , demum aliique; uno contentus ero exemplo, in
ata fi flammâ extin &tâ tam integros illibatof- quo,cum fide,meritum quoque religio
iofcu
que manlille digitos , quàin li lumini fæ ſeu cæcæ obedientiæ relplėdet. Scar
, no fomitem nullum antepræbuiſſent,quod deonius ita fcribit : Accidit aliquando
ncin . ovide you
diri cos Magas, quoties volunt, facere Remigi- fortè fortunâ,m Præpofitus quidam Predi
eteo mco.ja * d.8.3. us a aſſeverat , id omne idein rectè ad calorum D. Auguft.ıllıc apua hos (Jeſua
146. Hard dæmonis cechnas retulit. Cæterum tos D.Colum.bmiíectatores ) ad pran
b de captu
is lri . Fur. V.lt quod Cl.Claud.b canit in Æthnæ ca dium in vitatusaccumberet: qui amoris e
Proferp.
yofu cumine nives illæſas permanere , quia pulis , femoriſque arbitris ; dataquelo
untes vaſtum illud incendium fub nivibusfer . guendi venia , ccepit de Dominico profef
vare fidem , & lambit contiguas,innoxia fronis merito copiosè admodum , arrogan
m in flamma pruinas,hoc non eſt fabulofum rerque differere:tacuèexprobrans eis,quod
(fuffragantur eniin hiſtorici, Philoſo- profeſſionem trium votorum ,cùm intcrcc
6 Scrabo .
Solinus. phiquec ) ſed eſt abdicum naturæ ſecre- nobitas connumerarentur,publicè, palam
orem Plin . & cum , forcè,an quòd Aammâniniis vio- que cum cateris Monachisfolitá non pro
Sepeca . lenta propulſione ejectâ, minus ativi- fiterentur forma. AdidJeſuitarum Pre
lund
18m catis habet in circumjacentia, quæ tam pofum , homo idiota fanè , fed prudens ES
cille obiter attingit? quod ſi verum eſt, per- dilellus Deoargutè reſpondie:Vis( inquiry
ed cinent ad pofteriorem activitatis impe. Pater ,quoniam in hos fermonesincidimus:
diendæ modum . Alter enim modus hu utrum unus ex noftris fratribus,ita fimpli.
Co
GC jus impedimenti fit per aeris interje &ticiquodam modo Deo oblatus, an comes iſte
celerem ac violentum motum , quo im- tuus, publicè tria vota profeſſus , fuperiori
peditur actio naturalis , ne fe in obje- ſuo obedientiam exhibeat finceriorem ?
1:
Etum infinuet. ſicut ſolemus moto ae- Annuit ille ignarus,quidem , libens.Tum
21
re fumum, ne noceat oculisabigere ,fic- Jefuita ad hunc noftrum Marcum quam
ut etiam diabolus effecit , ne difflucret primum converfus, qui ibi fortè accum
aqua, quam Tuſcia Veftalis cribro per . bentibus miniftrabat , ait: Marce frater,
dValet .
Max.l.8 . tabat d. Sic flammam tinctam atridæ- hi ſodales noſtri frigent : virtute fan &te
Tetrul . monis ſpectrum impedivit, ne Jovis A. obedientia adferashuc eis ciò è coquina
Apolo.c. pumeni fanum abſumeret,donec Divi- nudis manibus ardentes prunas , ui con
22.Minu no miraculo aquæ benedi &tæ afperfio feftim calefiant. At tfle hand cunctan ,
cius ia O- dæmones abegite. dum ( ut erat ad obedientiam promptus)
ui & ario , Sic ad Medea incantationes tauro nihil
fore credens, quod fierinon poffit, fi
D. Aug. 1
de 10.de civ rum Aammivomorum halituin inno- ſubobedientia pracepro mandaretur feſtie
in Dei C.16. cuum factum Poetæ canunt. Semper e nusnihil bafirans à coquina ad menfam
2 • Theo- nim Dei miracula diabolus conatur fi- ardentesprunas quam plurimas ambabus
o doret. lib . mulare. Scit ſanctos per fidem (ut ait A- manibus jun & is , abſque ullo detrimento
s. Hift.
Eccl. cap. port.) impetun ignis extinxiſſe.Heb.nl.v. ant lefione ſuiportavit , utrique eas porri.
31 . 34. ut fecerant tres pueri Hebræi i gens ad frigustollendum : quas iterum , ju
T 2 bono

i
148 DISQUISITIONUM MAGICARUM

benie Prepoſico, cunétis admirantibus ad lom ,Fumus in Armil.aurea verb.religió.


locum unde detulerat deportavit. Hind nu.4 . latis inconſideratè negat Jeſuitas
Prepofirus ille Dominicus ulira modum propriè Rehgiofus efle & Auctorem
obftupefactus comitem ſuum intuetur, laudat Abbas inrub. de Regular.n.z. qui
quafi idem effet illi illicò præcepturus. At tamen duntaxat ſcribit eosnon propriè
ille cognita té nihil cunctandum ratus, dici Regulares : quod & ipſutn falſum .
guamprimum in hac verba prorupit : Pao “nam Jefuitæ utruinque ſunt Regulares,
ter Reverendeapage te,ne me jubeastinta qui Regulam cetram proficentes: Cleri
te Deum , adfiram , fivoles, ignem prout ci ſunt Religioli, quia quidem tria vota
foleo , teſtula , non manibus. etiam ſolemnia , quæ Abbas iequirit,e
At illi admirabundi obrántum mird- inittunt ; & nihilominus qui ea non è
culum ,hinc taciti intra fe ftupebant :hinc mittunt, ſimplicium emiflioneReligio
repentino comitis refponfo delectati,ſemu- los efle PP.Maximi,Gregorius XII. &
tuò infpicientes ſubriſerunt. Subrideat XIII. definierunt. Verum Abbas erra
fortè & aliquis jeluitarum hoſtis hæc bat in facto : & Fumus iinperité Abba
legens. At Scardeonius Jefuita non tis ſententiam excerpfit. ambo autein de
fuit , quin & Jeſuitarum tenuem admo- Jeſuatis prædi &tis loquebantur, nam
dum cognitionem habebat, quitum re Abbatis tempore de Jeſuitis nulla dum
cens Patavium advenerant. Illenamq; erat cogitatio : libri ſunt corrigendi
nos vocat Sacerdotes nominis fefu, libr.2. Abbatis, Fumi, Scardeonii,& ( ni
claſſes. fol. 95. Jeſuitas autem in præ- ror) id ab eis , qui nuperis editioni
dicta narratione de libr. 2.clalle 6. fol. bus præfuerunt , non animadverſum .
113. vocat eos , qui proprie Jeſuari no Veniâ planè dignus Fumus , liante
minantur , illi auctorem Ordinis ha. Soc. Jeſu ir,ſtitutam ſcripſit. Ve
bent B.JoannemColumbanum , & fe- nia indignus Baleus hæret. ' Anglus tui
te ad unum laici ſunt : nos Auctorem Lib. ſcriptorum Britannid , qui nos
habemus Ordinis noftri B. Ignatium fingit, additis ( ut illi ſolemne ) fabel
Loyolain , & in ſingulis domibus mul- lis,Theatinos eſſe, & Venetiis primum
tos Sacerdotes. Illi ab Urbano V.Papa, Paulo Caraffa , qui poftea Paulus,
anno i369 . confirmati fuêre: nos pri- iv . Inſtitutos. Minus tamen miran
mumá Paulo Ill. poſt annum 1540. dum Anglo Calvin .nomen noftrum
illi Jefuati S. Hieronymi, nos ClericiSo- ' ignotum fuiſſe , ſed planè mirandama
tietatis Jeſu fumus vocatia de illis legé lignitas & ſtupor Pariſ, advocati, Papy
Pauluin Motigiain libr. de orig.Religio- tiiMalloni: qui cùm in noſtra socie
youm.c.2. & 35.denobis vitam P.Igna- tate non paucis annis vixiſſet; ut tabula
tii Loyolæ à P. Petro Ribadenejra, & fori fieret , eain deſerens, maledicentie
P.Petro Maffeio accuratè deſcriptam . quaſi iyrocinium fecit in nomine nos
Erravit ergò Scardeonius in nomine; ftro inſectando, nain in Pauli IV .Pon 1
ut & cæteri ; qui Jefuirás cun Jeſuitis tificis vitæ rapſodiis, ſcripſit nosin Hie
confundunt. Et ex hoc errore Barcho- ſpania Ignatianos : Nole in Campania
Felnia
LIBERITI, QUÆST. XI. 149

fefuinos vocari, & fic ipſe appellat : cur ? Primo, nec cæli hecfidetùm motum
-eligio.
efuitas ne noviffe videatur, & ut apoftafiam tes liftere , vel coruin ſtaroscurſus retroa.
forem gat , malè noverat , à quibusidin male gère magicen pofle. hoc enim foret u !
tam m