Sie sind auf Seite 1von 887

Über dieses Buch

Dies ist ein digitales Exemplar eines Buches, das seit Generationen in den Regalen der Bibliotheken aufbewahrt wurde, bevor es von Google im
Rahmen eines Projekts, mit dem die Bücher dieser Welt online verfügbar gemacht werden sollen, sorgfältig gescannt wurde.
Das Buch hat das Urheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch,
das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann
von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles
und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist.
Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei – eine Erin-
nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat.

Nutzungsrichtlinien

Google ist stolz, mit Bibliotheken in partnerschaftlicher Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse
zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nichtsdestotrotz ist diese
Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch
kommerzielle Parteien zu verhindern. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen.
Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien:

+ Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche für Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese
Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden.
+ Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen
über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen
nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials für diese Zwecke und können Ihnen
unter Umständen helfen.
+ Beibehaltung von Google-Markenelementen Das "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über
dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht.
+ Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein,
sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA
öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist
von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig
ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der
Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben.

Über Google Buchsuche

Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google
Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser Welt zu entdecken, und unterstützt Autoren und Verleger dabei, neue Zielgruppen zu erreichen.
Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter http://books.google.com durchsuchen.
‫ܐܬ |‬

‫‪-‬‬
DISQUISITIONVM

MAGICARVM

LIBRI SEX ,

Quibus continetur accurata curioſarum artium , & vanarum


ſuperſtitionum confutatio ;

Apprime vtilis, & perneceffaria Theologis , Iurifconfultis, Medicis, Philofophis,


acprafertim Verbi Dei Concionatoribus, do utriuſque Fori Iudicibus,
quibus in primis aurca pracepta traduntur .

A V CT OR E

MARTINO DEL RIO

Societatis Ieſu Presbytero. LL . Licentiato , & Theol. Doct.


olim in Academia Gręczenli,ac dein Salmatic . publico S.S. Profeſſore .
Hae Veneta , Poftrema Editione omnium maxime elaborata , ſuæquc priftinæ integritati
reftituta ac præterea Au & oris Vita , Et quattuor Locuplctiffimis Indicibus aucta .

Admodum Reuer. Patri

D. IOANNI AVGVSTINO
FR
AT
Ex Comitibus Linguilliç Congregationis Somaſchæ Theologo A
ac Concionatori præcellentiſſimo.
G
A
S

VENETIIS, Apud Iustas . M. DC. LII.


SV PERIORVM PERMISSV .
IN

1
1
AD MOD V M

REVERENDO PATRI

Et Domino Collendiſſimo.

Vulgantur, at non in vulgus , Difquifitiones hæ


Magicæ , dum tuo infcribuntur præclariffimo
nomini , Pater adınodum Reuerende . Scilicet,
& generis nobilitas , & cua præfertim cùm LIN
GVA , tùm calamo ſingularis præftantia , qua
literatorum omnium æui noftri gloriam emu
laris , non modò , fed , & antecellis, quàm facil
13
limè te Principem virum acclamant. Agè er
gò , & gentilitiæ ftirpis tuę Celum quàm plurimis Heroum fyd . ribus
emicans, præclariori fapientiæ , ac pietatis tuę fydere redde fple di
dius : Maiorum gladios ociori æque ac nobiliori penna præucrte . Agè
inquam , & Anſelmi Marchionum Salinarum germinis à Friderico
primo in LINGVILLIAE comitem electi non degenerem te
nepotem exhibe : Laureato Bonifacij ( alterius LINGVILLI AE
comitis ab Aeneobardo decreti) gladio tuum dignum laurea calamum
Iubin ,in appone . Immiſce te Hieroſolymitanorum equitum choro , & quæ pro
hift.
Boſsins in Genuenſi Ciuitate Philippus Ciſalpinæ Galliæ Prior , quæ pro larta
bik. te &ta Melitenſi Inſula Aleramus Mamertini, item Prior , quæ poftre
Campana mò Ferdinandus in oppugnatione Brigheraſci gladio præbuit argu
menta virtutis, & fidei. Tu pro fartis tedtis politioribusliterisęmulare
calamo nequicquamauitis gladijs infeliciori. Sic vouco , dum interim
exiguum hocamoris erga te mei , qualecumque fit argumentum ex
hibeo , quod cum per otium licuerit , vtinſpectes , & deuotam , quam
in illo tibi lifto obſequentiſſimi cordis victimam perhumaniter exci
pias , rogo . Vale tibi , ingeniorum excitamento , literarum fplendo
ti , tuę domùm Somaſchenfis Congregationis glorię , & me nedum
diligas, fed vt facis, ama .

GED29

2
Vita , & Scripta Auctoris.

PV S quod damus , Lector , viri eft fua , maiorumquevir


tute illſuſtris . Hiſpanus erat patre , Proannenſi Vico ( vul
gò Proanno ) in Montibus Campoò oriundus : vbi etiam
num veſtigia arcis antiquum eiuſdem Familiæ domicili
um , quod Hiſpanicx Solat vocatur . Vetuftiffima huius
memoria ab OétauianiImperio accerſitur , cum pro gente luaad Mon
tern Sierra Tajada d : tum pugnat, obique fortiterGeneroſus Cantaber
Lucio Lamia oppugnante. Ex cuius proſapia Fruendus , qui feliciore
euentu vnà cum Chriſtianis , quos Rex Pelagius anno 720. ejus curæ
commiſerat, quoſque Donga celebris, adhuc ſpelunca capere non
poterat , dum in Mauros impetum facit , magnam eorum multitudi
nem inter fluuios Deba , & Oba fudit , & fugat . Ab hac victoria genti
litium nomen , & inſigne Del Riogenti fuit.Fidus huius rei teſtisliber,
quem Del Bezrro vocant , in quo Familiæ Hiſpan æ ad origines ſuas re
uocantur, ſtirpemque hanc ramos ſuos latè diffudiffe , interque alios
nobilem vnum in Bureba , ex quo Gonſaluus Roderici Del Rio Regis
Henrici Quarti corporis cuftospoſteros reliquit diſperſos in varia Re
gum obſequia . Atque hunc cuius librum præ manibushabes , eius ab
nepotem Brabantia : matre ex nobilide Villanoua Celtiberiæ familiæ ,
edidit ingenio raro , cuius rei monumenta hæc fidem faciunt,

Scholia in Claudianum .
Emendationes in Solinum .
De Tragedia veterum
De vita Annai Senecę patris , filij .
De verſibus tragicis :
Aduerſaria ,commentaria in Senecam .
Nora perpeiua in lus ciuile'.
Reperitio in legem tranfigere .
Commentaria in legem contractus
Annotationes in monitaSancti Orienty .
AEnigmata Sancti Aldbelmi .
Diſquiſicionum MagicarumLibri Sex.
Commentaria , o Calena in Cantica Canticorum ,
Speculum Marianum .
Polemica Mariana ,
Florida Mariana .
Super Tbrenos Ieremia .
Super Geneſim ,
Adagia Sacra ,

K Alia
Alia præterea dedit , quæ alieno nomine circumferuntur , fed &
poſthuma quædam apparantur ; Vir etſi Mineruæ ftudia coleret im
penſiùs, iuuenili tamen vigore armorum dexteritatem fuit conſecu .
tus. Quid inirum , ſi patre Cantaber , matre Celtiber ? Omni genere
Scientiarum præſtans ,officia publica , atque imperium perpetuò re
cuſauit , plus in meriti conſcientia , quàm in functionis fructu ponens .
Philippi Secundi, Hifpan. Regis Conſiliar us , & Supremus in ſuo exer
citu ludex, æquuin te ; & incorruptum ſemper exhibuit : Spretis mundi
illecebris leſu Societatem ingreffus ,exemplo ſocijs , admirationi om
nibus fuit. Diuinarun litterarum ftudijs , le totum tradidit , adeoque
eximius euaſit Theologus , vt Louanij in Belgio , Grecij in Stiria , Sal
manticæ in Hiſpania , Sacrarum Scripturarum oracula ſumma cum
laude fit interpretatus . Acerrimus fuit hæreticorum inſectator , ab
omnibus laudem , à ſubditis dum Arſelariæ in Brabantia Dominus fuit ,
etiam amorem obtinuit . Dum Salmantica Louanium maiore celeri
tate, quàm vires ferebant ; properat, tertio quàm eo appulit die an .
no 1608. obijt, magno omnium luctu .

Elenchus Librorum , & eorum , quæ ipſis

generatim continentur.

LIB. I.
De Magia generatim , & de Naturali, Artificia .
li, & Præſtigiatrice .
LIB . II.
De Magia Dæmoniaca, & eius efficacitate .
LIB. III. De Maleficio & vana obferuatione .

1 LIB. IV . De Prophetia , Diuinatione, & Conie & atione .


LIB . V.
De ludicis officio , & ordine iudiciario in hoc
crimine .
LIB. VI. De Officio Confeffarij
, ac remedijs licitis , & il
bicitis.

11 IN
IN R. V. IN EASDEM

MARTINI DEL PARODIA :

rij Diſquiſitiones
Magiaquam libro hoc videntis obi
Magicas .
Aut fuißefraudium peculium ,
Iufti Lipdi Carmen . Neque vllius medentis arte gloriam
Nequiſſc preualere , fiue toxico
Vius doctum opus hoc ? quod ima Opus forct nccare , fiue faſcino .
Се
ло
fumma Er boc negat feraciora Theſſali
Negare rurai noxiumque Caucaſum .
Penna permeat , fagace mente
Sagas , Stygias ſriges reuelat ? Scyrbeque ſaxa , conſcioſque Colchicos ,
Quod tú T hel ala terra, voſque Colchi , Iberiam , tuumque T aure verticem :
Vbi iſta, poſt Magia , floruit prius
Infamesmale cantibus patrajtis; Agreſtis herba ; nam Promothai in iugo
Quod Panes, Satyrique , Duſijque
Vapore ſape tabido imbuit fata .
Peccaftis , genus improbum , falaxque ;
Totum boc eruit , crutis medetur : Zarate Mede , let hiferque Dardane,
Tibi hæc fuifle , eje cognitiſſima
Sed quis ? Delrius eruditione ,
Idem religione , clarus • ergo Ait Magia , poftuma ex origine ;
Hic pura, liquidu omnia ; hic venena Tuu cxijfc dicite proſapia ,
Nulla, qua timeas opinionum . Tuo exaraſſe perfidiasftylo notas ;
Et inde tot per amula dolos manus
Huic libro faucas, fauc tibi ipfe ,
Atque iftum lege , vt ima,ſumma noris . Decus tuliffe, lanafiuedextera
Opus patraret , aut virum mutuas
Suo dediſſet impigre vices hero .
Neque vlla vota Noxialibus Deis
Sibi eſſe fa &ta ,cum veniret à viro
Nouiſimo hoc ad uſque ſaculum recens .
Sed hac priuspere :nunc Appolling
Silet loquente , feque dedicat tibi
Apollo Delrie, atque Apollo Delry :

jui . HERIBERT. ROST VEIDVS .


P.S . I.

FE
FEDERICI TAMOTTII MEDICI

carmen in Patris Martini Del Rij


librum de Magia .

Cæleftismagnum decus , nomenquerulerunt,


Illuſtri Sophia , o doctrine laude cluebant,
Culiaque iungebam folerti pełtora menti:
Sacrifici quondam celebres, à Regeſecundi ,
Natura indagatores , aftrumqueperiti:
Egregias artesMedicas, Muſafquc colentes :
Talis erat Iofeph peregrina gentis alumnus :
Talis apud Pharios Moſesoracula promens:
Talis , Algrie Daniel fpectabilis vrbi.
Talis erat Salomon , dum regia ſceptra teneret ,
Iudaç , taleſque Magi, qui Solis ab ortu
Vilibus in cunis Chriſtum petiere iacentem .
Interea miferos infeſti demonis æftrus
Mortales agitans, ſua quos vecordia torſit ,
Emifit ſcelus, & fraudes , varioſque nocendi
Fallindique aftus, varias o repperit artes
Falſidicum vatum præfagia, pocula ,cantus,
Hinc exortalués, etasbinc priſca parentum
Protulit Aegypti Myftas baccantis, Arumque
Fatidicam , qua terra dedit reſponſa Saule .
Hinc Medea fagax AEetæ dira propago :
Impius binc Simon Magus, & cognomine dictus :
Hinc quoque Carpocrates , Magicæ qui tradidit artis
Publicus interpres pofito præcepta pudore .
Nunc Magicè peſtes simpoftur æque nefanda
Pondera telluris , totum graffantur in orbem ,
Ludificantque animos : atnon fine numine patris
Aetheriy, qui iure malis offenfus , opacas
Mentibus humanis tenebras offendit, atra
Improuiſa oculis prestringit nubes Magia ,
Exigit ca meritas bominum de crimine poenas ,
Quique fidem fan &tam leuibuss liquere procellis,
Quique iugofalfifummittant impia colla.
Tamque adeogenus humanum, terraſque parientes
Caligo obrueret fulua circundata vitta ,
Nibonus , Medica ſpectatus Del Rius arte >
Diſcuteret tenebras fanimedicamine libri
Et clara viri perfunderet omni aluee .
Nam Speciesformafque omnes , caufafque Magia
Duplicis aggreſſusdocta ſignare rabellari
Strenuus , & fimplex falſo diſtinguere lucrum , .
Funditus eueriii noxas, quas intulit errora a
O nimium audace , qui forti peltore, OSAKNAS
Terrarumque peftes, immasta monftra , laceſſens
Impia corda domas , auerrunco loue nati Acmu
1

!
Zemulus Alcide, fa &toque exempla fecutus.
Hinc catus , &prudens vir colligat infira prorfus
Eſe fodalitio fortiffima pectora veftro,
Aſpera que fpe &tent, ſemper ad ardua tendant ,
Magnaque ſuſcipiant duro comitata labore .
Sed mibi nec totus liceat memorare priorum
Mystarum , placido 1 ESV de nominedi&tos,
Qui folida Dirtute cluent , operumque labore
Difficili preſtantreliquis . To fingulapande
Calliope : ribi namque darum cognoffe, quis horum
Auroram , mediumque axem folemque cadentens
Incolat , qui tor faciant miracula rerum .
Fama leuis i antum noftras peruenit ad aures ,
Nec fabilis : neque enim fines penetranimus orbis
Extremos. At tu ,qua difpucis omnia , Mufa ,
Patribus hæc clarisgrati da munera cantus.
Poſtulat à Mufis primas Bellarminus Heros
Ferre , Sacerdotum columen quos purpura veftit :
Commoda qui mittens inuicta tela pharetra ;
Et cita confultifquefonantia mentibus, acres
Compofuit lutes ; turgia plena tumulik
Ancspiti , vera de religione , Deique
Legitimo cultu : nec deftitit ante mouere
Saxum omne atque omnem funem , o quecunque neceffe eft
Voluere , quam doctis hæc indubitata reliquit.
Nec, fuit inferior, quem Maldonatus Ibere
Gentis honos adyt olabor , vt vox nuntia lati ,
Quam dedit Omnipotens Chriftus , quam quatuor olim
Quadruplıcı vates obfignauere tabella ;
Plena föret cunctis , necciui cognita tantum
Parifio , fed ,oexternis manifeftapateret .
Sica Pierio ſlimulante Pereriøs æftro ,
Fatidico Daniele procul caliginis vmbram
Diſpulit , o tenebras , verbiſque interpres apertis
Expoſuit duby myſteria tecta Propheta .
Inclyta Turriadem virtus , roboris ardor
Pontificis pro iure facri , Canonumque vetufto
Dogmate pugnantem ,medium protraxit in agmen
Intrepidum : fummifque viri virtutibus aliam
Extruxit turrim , facili quam magnanimus vir
Aſcenſu ſuperaret, hinc conſpectior cffet .
Quanta fuit vis, que contentio Poffeuini ,
Cum dołło ſimul ingentique volumineiudex ,
Infar Ariſtarchi , variorum ſcripla notaret ?
Quantus Peltani Labor, exemplaria Graca
Pleraque vulgantis, Romano comptalepore ?
Quantus erat Riberas , cum nos oracula varum ,
Quos paruos dixere , fuo fermone doceret?
Nobilis è quanto Scondanchus robore fretus .
Propulit à Socijs odiucro linguaſque prucaces ,
Et Quadruplocorum conuincia falſa remont ?
Scitaque donauit cultu monimenta Latino
Coſteri , ipfiuſque comes veſtigia preſſit ?
Quis
Quis digno Molinamque , Suarefiumque difertum .
Extulerit cantu ? quis Vazqui fortia falta
Laudibus ornarit meretricis, clarumque Valentem ?
I am mibi Seruiade canos circumſpicecrines ,
Chriſtiadem jenem :inuenum queis tradita curaeft,
Quorum hic Audomaros , fublimis ac ille Duacis
Mania facunde decorauit flumine lingue ,
Deteftanda palam , paffimque piacula damnans
, ociamque laboris amico
Affitit hinc opifer f
Porrexit dextram , Mufarum maxima cura
Dauſqueius , Latie doctore Graiaqua camana,
Splendida qui monumenta Seleucenfi Bafilei 1
Doctis explicuitchartis : qua protinus alman
Proferet in lucem cæcis exempta latebris.
ŠIC 16 Caštalie moderantem legibus æquis
Frana domus , apud Andomari memorabile fanum
Chriſtiadem leuat auxilio Veruccins aftans, 1
Re&tores docile quem præfecero iuuente ,
Cui preit , vt verwex iuuenum fectarius, quam
Ad Sophie fontes, em dulcia pafcua ducit.
Suni aly innumeri varijs in finibus orbis.
( Adfint , facilefquemea , placidaquecamoena )
Ordinis eximiaclari virtute fodales :
At nos bumanis certum , finemque , modumqus
Mentibusaddamus: necenimhos comprendere pollini
Mortales, quibus exigua eft folertia mentis .
Tu vero impauido, constantique impete , DELRI ;
Acriabella gerensseua cum gente ferarum ,
Mirificis anfisdecus immortale tulifti,
Pergemodoinfigni bellum finire triumpho:
Affer opem vero, belloque tuere petitum ,
Dum palma landem referat : fallacia contra
Subdola ,damno fis infeftans artibus orbem ,
Vi&toridetvilta manus , palmamque relinquat ,
Belgica tum tellus vero florebit , & aquos,
Ette perpetuum cantu celebrabit in anum .

E I N I S.
IN E V N DE M

TRIM E T R I.

G Magiciatque monftris verteresOorbem cardine :


Gemebat OR BIS Tartari yictus dolo ,
Maliſque tabeſcebat æger cantibus .
Quid hoc ? gemit nunc ORCVS , & verſa vice
Lætatur ORBIS fraudibus liber Stygis.
Etiamne SORTI tertio in regno locus ?
Non . Ifta virtus eft viri . cuius viri :
DELRIO . notum BELGICIS nomen ſcholis,
Notumque IBERIS . plura ,vis : librum lege .

IOANNES GAVDA . S. I.

IN MARTINI DELRIO NOVITER

excuſam Magiam Odarium .

DELR I liber SOPHIE


CAputicta fus
Fluuiatilem dol ore
obreri tque Germanus ille fætus ,
Exeitque ſæpècancrum . Animo imbibatur alte .
Et ante viperina Nam pagina recondunt
Teſtudo cabe pota Anim medelam . Egentes
Mundam vorat copilen . Ratione nofle moibi :
Iaculis onufta capra Purgamina ; æuiterna
Virtute præpotentis De MENTIS igne cufum
Dictamni opem fibi fert. Hominem , fibi medelam
Quos icit ipfe dæmon , Animo ſagace promptam ,
Siue ille cancer , fiue Manuquelaram amicæ ,
Serpens, noceníve peftis , Abiudicare , turpe eft .
Qud agant? adeft cuncti. HocDELRII volumen
Huc dæmonum tenebris Cæli euoluium ab arce
Illuſe , quiſquis erras : Per ianua in viam dux
Deſertione quiſquis , Erronius parteſcit,
Chriſti furris , Magię Hoc in manum volumen
Maniæque captus æftro : Date VERI, & ÆQVI amantes ,
Tabercis , & qui amaro Penituſque quid recondat
Felle INFIDELITATIS : NATVRA , cui voluptas
Huc , quiſquis infcienses Eft nolle : IVRA quiſquis ,
NATVR £ , & actis eius , Verumque NVMÉN opras
DELRT liber sagacis Date in inanu volumen
Mox in manum inferatur , ADELRIO euolutum .

CLAVDIVS, DAVSQVESTIvs S.I.


IN E A DEM

A L IVD .

E V multa certo pollicere Appolline


Ventura , ſeu minare multa credulis

Siue exta ſpectes , aſtra Coelo ſeu notes ,


Impoſtores, mendax, ſuperbus, improbus ,
Fatere . verus iſte te prodit liber ,
Mentita veris corrigit , fallacias,
Commenta, tricas, fraude conlutos dolos ,
Præſente cuncta diffuit victrix Deo
Vis ingeni potentis , & conftans labos .
Arque iſtud aade impias conuellere ?
mendax , fuperbus , improbus,
Impoſtores
Fatere . verus iſte te prodit liber .
Veri peritus auctor , inuictus malis .
Magiciſque laruis , nominis notum decus
DELRIO , facta dicta verat omnia .

Spectata virtus, certa fat ſcriptis fides.


Farere . verus iftere prodie liber,
Seu multa certo pollicere Apolline
Ventura , feu minare multa credulis

Impoſtores , mendax , ſuperbus , improbus.

CAROLVS GOOSSINVS S. I.
OS OCVLVS SIS IGNARO.

MAR
MARTINO DELRIO

MAG I Æ

A v ER RV
V N C 0.

O DE PIND A RICA .

Stropba 1 .

Blectat quidem mortalium mentes Dierum lociſque Pater ( Sol )


O
inclyta lampas( tum lætat animos ) quum caliginofam errorum nubem
detergit . Diu porro ex legem terram , cæcitatem effundens , mortali
bus noxiali mendaciorum nocte oblimauit , dolis conſutam cum præ
Higijs Magiam adhalans . Enimuero reducem Sol alter lucem .

Antiſtropha.

ptorum dolum , ac Stygis monſtrum , noxaque perniciabilem ( vt


ea omnia potis eflet ) exterminare per veritatem . Quapropter addecet ,
Mufæ cantibus gaudentes , viro huic gratias ple &tere trijuges , & hymn
num melifluum pangere , quæ ſint elucubrationum præmia decentia .
Date igitur corollas auro , vibrantes, & diſcriminatas ( quæ hunc ) magis
(decebunt ) quam Herculem : Plura fiquidem portenta edomuit Marti .

Epodos.

Ei namque hic adiutrice manu haud ex Cocyto tricipitem dunta


xat in lucem attraxit canémi (Cerberum ) Etenim multum etiani re
formidans tres Solestuos , Delri, (tres inquam Diſquiſitionum Tomos ) infer
nalibus defidens in vmbris triformes Hecate occulit inſidias . Quin , &
Erinnum tertia iecur,ac femet mordicibus exeft tibique; ( impoftura eius)
Triumphati poſt inuidet . Sed enim quis derepente multus citur? num
aliquod ( Diefpiter ) fulmen ( uibrar ?)Nimirum , haud me fugit , tuæ de
uitát Sapientiæ fulgetrum .

Stropha 11 .

V cum detrimentum omne , cumque impietate inſaniam , præſti


gias, ac impoſtorum cateruam malis exultatam agens . Cedit vna,
omniſque
omniſquefraus , pernicies omnis veritati ( quam luces ) Edomitus vires
deperdidit Tartarus , fortitudiue harum paginarum latè coruſcante .
Ac etiam fi poft amorum illicia parare Circe aggredietur, vel homini
bus variasinducere formas, reformidabit te , qui demonſtraris moly
malorum depulſorium .

Antiſtrophe .

nonnulla incantare laborabit philtrum ; auttoxicum quodpiam ,,


Phoebemque pulchro aſpectu prælignem deducere in terram , vel fiè
Tripode vaticinium (citari deproperabit Mercurius aliquis flammæ fal
fidicæ , aut etiam ſi Chalchas quiſpiam de inſequentis qui futuris hario
lari volet ,horum omnium voti compos reddetut nullus quando ſoler
te animo impofturam declinare malitiam auſpicaris edoceres .

Epodos.

Rguens vanitatem veritate , circumque mentes hominum de


A pendentes filtrem de ripiens reincan.com is presenten fecimuscle
lum viæ ducem , dotem -iugalem Ariadnæ , obtruncauit Labyrinthilu
&tificum portentum . Athenaſque vrbem feruans , & Pubis ſeptem flo
res . At vero ,tu plures animas ſeruas Barathro eximens , quę illæſæ
præquam illuftribus, cauſa ſoſpitatis ( à te recepte ) çternum pergent do
& tatum te Muſarum extollere pinnis .

TERTIVS BOVLLIV S.

**
3
VIR ORNATISSIME .

PA X CHRISTI .

VAS octaua decima Ianuarij ad me dedifti Ioannes Albine , eas decimafe


prima Februarij recepi . moleſtum fuit intelligere , moleftiam tibi vano
Q ruin hominum iactantia creari . bono fis animo , nihil hæ laruz metuenda.
cacodæmonis Mormolycia ſunt,qui ſe ringitur impugnari . Præualebitta.
men mendacio Veritas. Confeftim Pragam ſcripti ad eos, quorum opera Cæfa
rium Diploma impetraui ; vt obfiftant Stellionibus , & calida , quam merentur per
fundant . Recens eft memoria concelli mihi Priuilegijs: nihil vereor , neobrepant
Subfeffores , vel ſubrepant: clauſa inuenient omnia . Tu tantum tace , & vrgæ cæ
pra. Tibi ſoli Magicas Diſquiſitiones, tam luculento auctas , & mcliores auctua
rio cudere permitto . Ceteris, quotquot Auguſti Imperij Maieſtatem agnoſcunt
Typographis, ne mea me nefcio attingant cudendo , recudendove, vel alibi excuſa
vanum proponendo , poteftate mihi ab inuictiſs. Ceſare nostro conceſaveto , pro
hibeo . hortor ne ludum faciant , quod ære graui fint lyituri . Tibi etiam , quoad
Magicas Difquifitiones meas , lic'abs me auctas, caſtigataſque , vr in cauſa means
propria , quo poſſum optimo iure ,Speciale Mandatum Procurationemque do , de
lego ; poftulandi , perſequendique või vbi commodum fuerit, exemplarium confi
fcationem , & mulctæ marcharum auri, quot in diplomate expreſſæ fueruntaxacio
nem , receprioremque . Lectores vero omnescertiores reddo , me pro meis germa
nís non habere, quæ vel loan. Philipp. Speiſfius , vel loann. Theobald. Schonvvet
terus ( quosifta ſcribi moliri ) vel quiſquam abs te alius, menon modo ignaro , ſed
inuito malo exemplo , peiore fide , ritu plagiario , vel charactere , vel icone , alia ,
librorum iftorum expreſſerint. Et, fi quod Priuilegium finxerint , id obreptitium ,
& fubreptitium , vel etiam Corneliæ legi ſubie& um fore , id palam his ad te litteris
denuncio ,dico , & atteftor. Videant, ne dum falſum , & incertum lucium aucu
pantur per iniuriam , iure in verum , & certum nominis , & pecuniæ incidantde
trimentum . Hanc mentis meæ , & voluntatis ergate iudicem , vt Cafareo Diplo .
mati ſubiungas, permitto , & alia , vt à me breui exſpe &tes iubeo . Animofisalco ,
& mufcas iftas noli metuere , fed ventilabro celeritatis, & conftantiæ diſcute. Ego
non deeto , & beneficium meum , quoad potero , ftrenue tuebor . Vale , Grætij
Srir. xv11 . Febr.ci . 100111 .

Tuus ex animo

MARTIN DELRIO
Societatis Ieſu , & c .

PRO
3

PROLOQVIVM

DE DIFFICVLTATE ,

ET NECESSITATE

Huius tractationis .

Ordior arma , quibus, cæli fuper aurea templa .


Molitur folium ſupremo aquilone locare
Praua Dei ſoboles , patrio conſidere regno
Que velita: atque , imis Eremi detruſa ſub antris ,
Gliſcit atrox odys , animiſquefurentibus iras
Nutrit , necdamnis hominum exfaturata quieſcit .

RORSVS ita eft nullæ funtinduciæ , pax nulla ; vbi nec odij,
nec inuidiæ modus , aut finis vllus . hoftium Dei ſuperbia aſcen . Pſal.7.3.in
dit ſemper, augerurmalitiascrudelitas inualefcit. amat fibitriba- fin.
la merere , dum nobis fpinas ſerat : gaudet fuas agere pænas, &
Ipplicia propria exacerbare , dummodo in cruciatus æterni
partem quam plurimos hominesaſciſcat , & diuinæ huic illu
dcnsimagini pretiofo CHRISTI fanguine dealbatam de
coloret ,affertamque in libertatem , priftinæ mancipei ſeruituti
& Cadmeia plane victoria perdar pereundo , perque latus hoſtile in fuamet ferrum
viſcera conuertat . Nihil finit inaulum , nihil intentatum relinquit . Videt animum
imbecillem ,pauidumque circuit, vt lco, ac vim intentat. nouit imperterritum , con Pfal.omin
fantem; vulpem induit, exuuium ponit.leoninum Heu , quam malti partes vulpium 3.n.
funt & fuere? quot luctator dolofus pellacijs, & technis irretitos ſupplantauit Mil
le nocendi arres habet , innumeris vtitur telis . præcipuum omni çtate de ca eadem
pharetra fuit illicitum ,quàm curioſarum , tam ſuperftitiofarum artium, quàm mulia,
tam ftulta dæmonum commenta mortalium animos dementantia,quç cuncta Ma
gią pomen ambitu ſuo comprehendit. Dequa diſceptare, futurum neſcio difficul
tate ſit maioris, an neceſſitatis. Erenim vbique locorum graffantepræcantricum , &
maleficiorum coluuie diriſſima,medicinam facere neceſſarium ;ſed eandé facere in
ueterato , & recrudeſcenti seper malo ,difficile in primis, & laboriofum.Nam etfi fuere Cornelia
conati qua plures ,qui de Magicis ſcr ipſere :qu æ tam éilli hac de re fcr iptis n āda rút, Agr ipia
vel quod fidei, & moribus obnoxia ,veritæque lectionis ,repellenda , vel quod per- Milano,Pi.
pauca, & exilia ,multiplicanda, & augenda,vel quod obſcurè , fine merbodo , & pacatecis.
rum fimè tradita, luculentius, & ordinatius proponenda, rationibuſque , & auctori- A SpA
tate teftium melius ftabilienda ſuere . Sanè , qui fibras omnes artium fuperftitiofa- mi fis, par mi
loan,B.
rum vnusfit fcrutatus, & eruerit, neminem me egere memini. Scripſere Philoſo dini, luan,
phi, Iuriſconfulti, Theologi; ſed ſuo quiſque duntaxat inftituto, vt cum fuæ fcho . V vieri;
la, fe & aque vtcumque fatisfecerit,cæteris certè minus profuiſſe ,minusconfiduifle Geer. 'Co
videatur. Equidem debitorem meomnibus agnofco , & in his tribus/facultatibus delman.com
longo tempore verfatum , & dicam ; nec mentiar, quia verum dicam , nec gloriabor ,Trishemije
quia profecum mihinon arrogo . cultaram profiteor, & operam , de fructu iudi- Steg
cum alijs permitto . Conatus aliquo progredi ,& hoc operei ommune tribuiſcien- Penceri. staph. +
tijs ftandum ingredi,quod viderem trium communem ,non voius peculiarem hunc Erafti,Dom
fundum , atque hæreditatem . Quare (quod neglectum vel minus ab alijs animad- harita
uçrfum )
uerfum ) ſuperſtitioſarum artium fundamenta diligenter inueftigaui , & ex ſcitis
humanæ diuinæque fapientiæ neruoſius , quam prolixius fubruenda fuſcepi : gnarus
elle Chriſtiani nominis fallacias has non ignorare, & fpiritalia nequitia ( vt ait Ter
tullian .) non quidem focia conſcientia , fed inimica ſcientia nolle , nec inuitatoria
operationer ſed expugnatoria dominatione tractare multiformem luem mentis huma
ne totius erroris artificem ,falutispariter , animeque vaſtatorem . Nec in fpeciem
ad finxi quidquam ,quod refellerem , ſed ex ipſorum vanitatis , ac perfidiæmagiſtro
Tuin arcanis , & myfterijs, ipfa ab incunabulis crepundia deliriorum de libris obſcu
riffimis deprompta , in lucem extuli : deinde in re , vt diffusillima, ita, & minutiflima,
ad artem, rationemque reuocanda,non minimum laboris pofui, & nifi fallor , non
incommoda methodo digefli, vt hucilluc lacera , & defiečta membra in vnú quali
corpus coaleſcerent: denique , vt à quouis facile intelligantur , plano , & dilucido ,
quali veimur in ſcholis , ſtylo ,in lucem publicam typis mandaui.Quod vt facerem ,
licet bene multorum , qui flagitabant , defideria nonnihil excitarint, longe tamen
fortius impulit luesquam obicæna,tam proſerpens, veneficorum , & incantato :um :
. . quæ hoc nouiſſimofæculo ſe per omnem in dies Europam longius , ac latius diffun
ter. Soad dit. Vtiure quam optimo liceat ingerere auribus, mentibyſqueillud fonoræ, & in
Efka6 V.12 uictæ Eccleſiæ petræ . Sobrijeſtote,o vigilate , quia aduerfarius vefter diabolus,tan
quam leo rugiens, circuit, querens quem deuoret . Nec non eandem in fententiam
alia Gentium Apoſtoli ; Induite vos armaturam Dei, vtpoffitis ftare aduerſus ini
fidias diaboli : quoniam non ( tantum ) eft nobis collu &tatio aduerfus carnem ,
fanguinem (aduerfus homines , qui carne conſtant,& fanguinc,ac proinde fragiles,
accaducifacile laflantur,ac vincuntur)ſed (præcipue) aduerſusprincipes, a poreſta
tes(videlicer) aduerſus mundirectores tenebrarum harū contra fpiritualia nequitie in
cælestibus: boc eft contra naturas non corporeas, fed fpirituales, longe , vt poten
t: ores , fic , & vafriores hominibus, & quarum habitatio non in luteis hiſce domi
bus ,fed in ſublimi, & aeris regionibus.Reuera non cum anilibus deliramentis , aut
idiotarum inſomnijs, quod quidain dictitant depugnandum , ſed cum ipfis dæmo.
nibus, quorum ope , conſilio magi vtuntur . quod ratio , & experientia docet ,no
bis nunc manusconferendæ . Hi ſe de tot animarum , quas ſubiecerunt, poffeffio
ne deturbari , & ab illaqueandis alijs , quas fpe dcuorauerunt, ratione , & iure , ve
lut armata manu , depelli,tulerunt femper iniquo animo , nunc eo ferunt moleſtius,
quod, cum inftante vlcima die Lucifer loluendus , multo fitiuntauidius fuam exple
icin genus humanum crudelitatem . Si quis fuperioris æui Annales non indiligenter
euoluat, ftatimcomperiet, numquam tot,vbique prouinciarum examina maleficorü
deprehenfa ,quor ſehodierna die iudicibus, vel leuem aliquam quærendi curam ad
hibentibus , Offerunt, & à non quærentibus etiam reperiuntur . Quid mirum , exun
dare perfidiam , vera fide exareſcente: Sunt quidem alia quoque peccata mortaliū ,
diuini huius flagelli cauffæ : fed peftilitatis partem maximam libi vendicat , languor
quidam , & contemptus Catholicæ fidei.Fides enim vna maxime eft virtus: qua cun
da diaboli confilia , ftudia , conatus , vireſque omnes refringuntur . hanchorret ,
fpss. hanc refugit, cum hac metuitcompulſare. Sapicnter ideo B. Petrus eam rugienti ,
velut panopliam , vt obijciamus admonet : cuireſistire ( inquiens) fortes in fide .
Confentit inuictus athleta Paulus collegæ fuo , quando fpondet nos in omnibus
(hoceftin primis ,& fuper omnia ) Scuro fideiomnia tela nequifſimi ignea extinétu
2.6.6.0.15 ros. Confirmat experientia , fiue præteriti, fiue præſentis temporis, femper acrius ,
& peculantius Tartareas acies hominibus inſultacie, quotieſcunque fidei diminutio
vej deprauatio aliqua viguit . Ante falutarem Chrifti Domini aduentum idololatria
forum pene orbem occupabat :nonne dæmonum vbique tum multitudo maxima
paffim in fimulacris : loquebatur, & cæius hominum frequenter inuiſebat, & in vi .
rorum ,feminarumque ípecie confpiciendam fefe præbebat? nato tandem leſu, qui
bus locis fides nondum annunciata : peſtis eadem idololatriam comitatur , & ve
neficis referraícatent omnia, vt locupletes fotreftes noftrorum fociorum de rebus
indicis
Indicis epiſtolæ , & hiſtoriæ : quibus verò regionibus ſemel recepta Euangelij prædi
catio refrixit, vel varijs errorum maculis obſoleuit, vel ab hæreſibus opprcla peni
tus elanguit , vt in Africa , & Alia inter Mahumetanos: in Germania , Gallia , & Bri
tannia inter hæreticos , in Italia ,& alij locis , inter Catholicos planè languido, quos
Politicos vocant ; ijſdem quoque in locis Magica ſuperſtitio nimis inualuit. Sic
agros olimtritici mirè feraces, cicuta , & aconitum , & alia venenateterrima com
minarunt. Hærefibus profectò vt vmbram corpori, fic Magicam ſpurcitiem an
cillari, adeò manifeſtum eſt , vt proteruiæ fit negare . Præcipui olim hæretici etian
magi fuere. ab his artibus Princeps hæreticorum cognomen adeptus fuit, Sama- Clemens
ritanus ille Siinon Magus . De Carpocrate , Menandro , Marco , Euphratesin marine
Ophitis , Seuophanis , eorumque diagrammate de Priſcilliano , & Berengario fi cognit.
dei faciunt grauiffimi, & veraciffimi ſcriptores ; Vienin , quæ de Simone Cle- Iren . I. I.
mens fuſilline prodidit , prçterinittam ; quę de hoc & ſucceſſore fimul, luftinus ca, 21:24.
Martyr eoru n conterraneus tradidic, abſcribam ; is in hac fententiam : Simonem Hifp cap
inquit quendam Samaritam ortum de Gutta oppido, qui (ub Claudio Cæfare ſubni- 26.
xas ope damonum , fretus Magicis artibus, in hac urbe Regia , Deus eft habitus, pha.
quafi Deushono atvis , ſtarua policam in Tiberiinter duos ponies eſt, cum boc La- Seuer.
57 Sul
tino titulo , SIMONI DEO SANCTO . & c. Deinde : Menadrum etiam pir,in Sac.
aquè Samaritam buius Simonis difcipulum , inſtructum viribus dæmoniacis , che pro- hift. li. 2.
fectum Antiochiam , mellos arte Magica decepiſſe cognouimus. D. autem Irenaus Nangia Chrin ., in
de Marco Gic breuiter : Marcus Magica impofturæ peritiffimus, per quam , ul Azulog. 2 .
ros multos, non paucas fæminas ſeducens ,ad fe conuertit , & c. Mox , Anaxilai d.li.2.com.
enim ludicra , cum nequitia corum , qui dicuntur Magi , commifcens, per hæc vir- s.
tutesperficereputatur apud eos , qu Terlum non habent , à mente fua exceſſerunt.
[ quibus fubiungic Ireneus nonnullas h : ethibuius prçſtigias, vinum album in ru
brum mutare non ipfum modò, fed , alios per ipſum , Paredri demonis opera rati
cinari , & huiuſmodialia . De diſcipulis Carpocratianis fic Epiphanius : Magia
apud ipſo ( ait ) excogitatis eft, incantationeſque diue;fas ad omnem machinarionem
inuenerunt , ad amorem , ad illeftamenta. Quin , a Paredros damones fibripſis
attrahunt , ad hoc , ut promultas praftigiasin magna poteft : te , omnibus dominentur
quibus velint , vt vnuſquiſquequamcunque actionem aggredi audeat. Nimirum
jeipfos decipientes ad perfectionem occacare mentis ipſorum . Priſcillianum , qui Gno !
ſticorum velania nin Hifpanias intulit , Marci Ægyptij diſciplinis ( qui Magus fuit) 1
imbutum ,Seuerus ſcribit geminoiudicio auditum , conuictumquemaleficy , nec dif
1 fidentem obſcenis fe ftuduile doctrinis. [ D. Hierony.nus , Priſcillianum (ait ) Zo
roaftris Magi ftudiofifſimum , Ⓡex Mago Epifcopum . ) idem Seuerus Sulpitius , Epift . ad
in vita S. Martini,ta em quendam meinorat Anatolium . narrat etiam eodem Crifiphon
tempore in Hifpanijsquendam fuiffe iuuenem , qui falfis fretus miraculis ſe priino Pel. tem contra
Eliam , poftea CHRISTVM effe fit profeſſus, in quo etiam Rufo Epiſcopo fic
illuſerit , v . quaſi Dominum adoraret: codein tempore , in oriente quendam exfti
tille , qui ſe Ioannem efle iactaret . Magi , & hi heretici . Machometus hereticus
fuit , ſed , & Magus tefte Zonara lomotertio , Paulo Diacono libro 18. hiſtor.
Gallorum Hiſtorici tres nobis Pſeudochriſtos hercticos depingunt , & magicis prę
ftigijs excelluille addunt : nec mirum Antecbriftianre ambulon s miracula fimular
re . Vnus Bituricenfis fuit ,alter Burdegalenfis , de vtroque legendus Gregor. Tu
ronenl. de priore lib. 12. biff.de poſteriore lib. 9.Tertius Eun . vocabatur , natione
Britanous , de quo spirifica referunt Robertusin Cronicho, & Guilhel. Neubrigien
fis lib. 1. rerum Britan.cap.91. Nec diffimilis in Hiſpanię dięceli Concheni fuit
quidam Gondiſaluus tempore Innocentij VI. qui deinone viſibiliter apparente,
& docente librum dictauit , quem vocabát VIRGINALEM; in quo re Dei
filium ab çrerno genitum , immortalem , mundi conuerſorem , & dainnatorum
omnium Saluatorem profitebatur. qui Nicol. Eyınerico. Barchinonç vna cum di
Scipulo , & fcriptore libri Nicol. Calabro publice pęnas perfidię dedit . vide Ber
taid.
nard. Luxemburg. in Catal. litt. G. & litt. N. In Agia vero Sergius ille doctor bære
fis Armenicæ , & inftitutor ieiunij Artziburtzi , de quo ex Damaſceno Euthymius
2.2. Panopliætitu. 20. huic Paredrius erat dæmon caninus comes, vt Agrippa . Ad
Berengarium quod attinet Sacramentariorum Principem , Nangiaci hiſtoriam ; qui
Cap.41.că volet , legat, 1 ber ad manum mihi non eft, vt verba repræſentem . Er quid opus e
fogg
57 . cap . magna femper hæreticis cuin magis commercia , vtnotauitTertullia . Præfcriptio
ne adu.hæret. & lib . de anima de priore loco hæc habet: Nolata ſunt etiam commer
cia hæreticorum cum Magis quam plurimis, cum circulatoribus , cum Aftrologis ,
cum Philoſophis , curioſitati ſcilicet deditis. Querite, o inuenietis , vbique memi
nerunt . [ poſteriore vero Magiam vocathereticarum opinionum auctricem . ] Me
ritò non enim confirmatmodo hæreticorum deliria,ſed , & veteribus adiungit noua
noriaſque ſcholas aperit curiofitatis. Legiinus poft Sartacenicam per Hiſpanias illu
uionem , tantum inualuifle Magicam , vt cum litterarum bonarum omnium , fum
maibi eſſer inopia, & ignoratio Tolæ ferme dæmoniacæ artes palam Toleti . Hiſpa
li, & Salmanticæ docerentur . In hac quidem ciuitate, bonarum nunc artium ma
tre ,cum illic degerein, oftenía mihi fuit crypta profundiſſima gymnaſij nefandi:
In Mala veftigium , quam vir.llis animi mulier Iſabella Regina, Ferdinandi Catholici vxor,
deo mule. vix ante annos centum, cæmentis ſaxiſque iufferat ob urari . Inuaſerunt prius Bob
tc. & in hemiam Huflicæ , pofteaGermaniam Lutherani: illos quanta maleficorum vištite
FoWInk- rit ſubſecuta Sprengetus, & Niderius , hæreticæ prauitatis quæfitores, docuerunt :
hivero , quos Sagarum torrentes in Aquilonarem tractum infuderinr norunt ; qui
hoc frigore Arctoo quaſigelati, metu corpuerunt. vix enim illis in locis quidquam
• innocuum vel immune ab bis fub humana ſpecie feris , dicam neſcio , an dæmonib.
Plerique qui ætate prouectiores non in ecullo modo , ſed poft quæftiones quoque
Treuirenli inditione, confitebantur iudicibus fe hac labe priinum imbutos, quoten
porc tetru .n.illud , & Tartareum Lu heraniſmi fulcium . ipfe quoque Magicæ nomi
ne famoſus , AlbertusBrandiburgicus , prouinciam illan) fiainına , fericque præda
bundus vaſtabat . Quotquot Inalpinas regiones vicinas Heluetijs incolunt , raras il
dic fæninas maleficij expeites, pleraſque criminevno nobiles no.unt : nec alio ve
ror , aut promptior occurrit cauſa , quam q :od , in hanc vſque horam V Valden
fium reliquiæ nefariæ, illic, vt in ſpelæis , occultatæ hæſerunt. Nihil per Angliam ,
Scoriam , Franciam , Belgium hanc peftem celerius, & vberius propagauit , quam
dira Caluiniſıni lues. Antea paucis in locis de non multis , & vilibus tantam incer
tus rumor ſpargebatur, nunc cum ipfa hæreſi , vt cum febri furor plurimos paſlim ,
& palam nobilitate , eruditione ; diuitijs , & dignitate claros inuafit . Sic Behemoth
inlaturabilis epoto iam pelago fperat, quod Iordanis influet in es eius , ele &toque
11.. 47.
7.6 v.
Mite..paštus, cibo ipfam Domini fortem deuaftabit. Quid ? quod Danæus Caluinianus
1. v.16. ininiſter Arigum conuentum Geneuæ ordinarium eſſe prope ſumma ædem, & in
ea vrbe ſpacio trium menfium pluſquam quingentas perſonas iudicum ſententia
more punitas narrat ? lege Crefperum de odio Jatanalib .1. difcurfu 15. Cauſas au
tem mihi perquirenti cur hereſim comitetur aſlidue Magica commodum occurrere ,
quas meus quondam Doctor lo Maldonatus Societatis Ieſu Presbyter , vir doctus
iuxta , & fanctus , difertiffime prodidit, cum de dæmonibus publice Lutetiæ Pari
fiorum profiteretur: ille cauſascommemorabat quinque hisverbis .
Prima cauſa eft, quod dæmones in hæreticis , vt olim in idolis ,habeant domicil ú .
Recte enim folet Hieronymus diccre, diabolum cum idola , in quibus habitabat an
te , difecta vidiffet , peiora idola in hæreticorum animis ex ipfis diuinis litteris fabri
caffe. Caffianusgratis,& antiquus auctor , Collat. 7.cap. 32. affirmat ſe dæmonem
audiu ſe confitentem , ſe per Ariun , & Eunomium impietatem facrilegidogmatis
edidiffe. Quare neceffe eft , vt , quemadmodum finito bello milites per omnes par
tes, diffufi prædones fiunt omneſque vias oblident ; ita dæmones, inclinatis , aut abs
litis hærefius, quz ani vigebant,quali euerfis templis, in quibus colebantur , 110
Uasid in alijs ho.ninibus ſedes quærant. Solentenim dæmones, cum ex homine , ia
quo
quo erant , egredi coguntur , facere : quod ij faciunt , qui obfidione fatigati, cogun
tur arcem tradere quam tenebant. Perunt enim conditionis loco , vt fibi liceat fe in
alium locum recipere , quod exempl illius legionis intelligimus , quæ à Chriſto pe
tiuit , vt fineret le porcos occupare .
Secunda cauſa eft, quod omnishærefis initio violenta eſt prorſus , & vehemens,
fed ftare in codem gradu non poteft : quia , præterquam quod id diuina prouiden
tia non patitur , natura quoque ipſa ita le habet, vt non poflit error diu veritatem
imitari. Quare oinnem hærefim necefle eft,nifi ad eam religionem , vnde egreſ
la eft , mature reuertacur , aut in magicas artes , aut in extremam atheiſmi impieta
tem degenerare. Cum enim due lint potiſſimum cauſę , quibus hçretici hoinines
efficiantur alcera fuperbia laſciuientis ingenij , nibilque credentis , nigi quod oculis
cerna , altera curioſitas quçdam intemperans , & ftudium nouitatis ; ſit omnino
neceffario , vt qui fuperbia hæreticifactiſunt ,cum iam , quam primæ inuentionis
ardore in ea recta , quam nimis ſubito amplexi lucem efle iudicabant; eodem ardore
frigeſcente ,tenebras elle comperiant delperatione alibi inueniendæ veritatis ,pror
ſus nihil credant,& quos in hçrefim curioſitas impulerat ; cum ea quæ principio no
112 effe videbantur, paululum inueterauerint , cadem curiofitate , & ad ineundam
cum dæmonibus familiaritatem , & ad diſcendas, exercendaque dæmonum artes
impellantur.
Tertia cauſa, quod ita videatur elle na: ura comparatum , vt quemadmodum fa
mcm peftilentia ſequitur, ita hęreſim varia curioſarum artium genera ſequantur.
Nam , & herefis fames quædameſt verbi Dei . Amos 8.Ecenim , vt in annonæ ca
ritate homines coguntur cibisyti non ſalutaribus, vnde fit , vt corruptis humoribus
gignturpeſtis :ita herca vigente , dum homines corruptis fcripture fenfibus vtun
tur, ad Magicas tandem artesdeueniunt, quæ quali animi morbi funt.
Quarta caula, quod foleantdæinones hæreticis, vti ad fauellandos homines, quaſi
formofi meretricibus .-Nam hçream in ſcriptura meretricem appellari manife
ftum eſt Ilai. 1. Quomodofaltaet meretrix , ciuitas fidelis ? Quare quemadmodum
lenones , quando (cortiformadefloruit,ex ſi orto lenam faciunt: ita dæmones , cuin
prima hærefis ſpecies ita perijt , vt minus hoinines in errorem pellicantur ex hære
ticis ,Magosfaciunt .
Quint a caula eſt, vt opinor, negligentia eorum , qui regunt Ecclefiam . Namu
quemadmodum in incultis agris locuftæ gigni folent: ita , ex inopia verbi Dei, gi.
gnuntur præſtigiolæ artes . Nam & locultæ in fcriptura dæmones ſignificant .
Apocal. 9. Itaque videtur etiam in hoc tempus conuenire , quodait loel cap.1 .Re
fiduum eruca comedit locuſta , refiduum locuſta , comedit brucbus. Nam quod
quod har tici reliquuin fecerant , malefici deinonun arte populantur , & quod
malefici relinquunt athæi perdunt . ) Hæc non minus acute , quam vere Pater
Maldonatus .
Atque vtinam non in oculos ea nobis incurrerent . Vidimus olim florentes Bel
82 , Gcuſios Caluiniſmo, Lutheraniſmo , & Anabaptiſmo erucarum inſtar cuncta Apoc. 16.
depaſcentes. Vidimus hos tres immundos fpiritus, de draconis ore , de ore be- verf. 15.
ftia , o de ore Pſeudoprophera exeuntes . Videmusillis iam marceſcentibus , & ipfa
temporis diuturnitate ferme cxſp rantibus , varia locuftarum ſortiarum examina
corum Septentrionem depopulantia . Videmus parte alia fic creſcere numerumo
abæorum , ſiue polliticorum : yt, cuin tam pauci ſuperfint feruentes, & veri Catho
lici, ipfa paucitate plane nulli queant videri . Hæreticis illis ,deSOCIETATE
noltramulti ſe ſtrenue oppoſuerunt, & eorum rabiem præclare ſcriptis libris infre Turia .
gerunt . Athros quoque Thcolugi, & Philcſophi noftri, non ſemel, hydrx ler- nus , Bel
nex inftar repullulantibus capitibus ,ignito veritatis gladio refecantes profligarunt. larminus.
Locultas balce , quas illi prætermiſere , velobiter , & leuiter tantum velitati cum il- BUREsissa!
Cami
lis fuere , nunc mihi ex profeſſo , diſputationis ventilabro diſpellendas , & veritatis Softerus
caricatiſque , velut chalybæo fpeculo , vitulendas delegi , non virium vlla mearumu iyrcw ,
fiducia ,
Valmie
Molina . fiducia, ſed ſupremi Numinis auxilio preſumpro . Illud enim , pro cuius honore ,
Zuares . & gloria boc certainen ſuſcepi , fuum vti ( pero pugilem non deleret , Age , ò ve
Fanfica ; ra &, æterna SAPIENTIA , cuius nomen perfidiMagi abnegarunt : iuua , &
Parerius . tuere . Tu , ò VIRGO SACRATISSIMA , quam præ cęlitibuscunctis
Serarins depreciant, & defpuunt : clientein tuum protege , & faue pugnanti . Tu , o ſanctę
Porser.irus, MICHAEL cum æthereis, quibus præes legionibus , qui Luciferum cum ſociis
Maldoriae rebellionis , cælo deturbafti, & in abyſi profundum compulifti, auxiliare in are
rus, Gret. nam deſcendenci. Voſque Superi omnes , Beatæ animę, hanc infernorum fpici
Sirus , alij.
tuum tyrannidem reprimire, & à fratrum veftrorum mentibus duriſſimam pertem
auertité, & fæpe triumpbatas furuorum , ac tetrorum cacodamonum acies , vti
ſoletis : cedite , Iternite ,profligate . Veftris fretus ſuggeſtionibus, atquc ſuppe
rijs ,quodque mihi , lectoribuſque vertat bene ; prius de ſuperftitione ipfa
nonnulla ad requoncium intelligentiam clariorem necellaria delibaro , rem ag
gredior .

uti

DISOVI
I

DISQVISITIONVM

MAGICARVM

MARTINI DEL RIO ,

SOCIETATE IESV PRESBYTERI

Liber Primus.

De Magia in genere, & de Naturali, ac Artificiofa

in ſpecie.

CAPVT I.

De ſuperstitione, t) eius fpeciebus.

Lib.8.0 Tymologiam niinis A mologia auté illa etiam Servio placuit:


curiosè Diu . Ifido ſuperftantium rerum in 8. de.
cui, fuperftitio eſt,
rig.c.3 .
rus ſcrutatur ' his (ideft coeleftium , & diuinarum , quafu
verbis . ſuperstitio per nos ftant) inanis, & fuperfluustimor.
di &ta eo , quod fit Derenibus quod addit Antiftes Hiſpa
fuperflua , aut for lenſis,non eft eius cómentum : ſic enim
Donatus, vel quiſquis ille: ſuperſtites in Terer .
perftatuta obferua funt Andr.
tio. Ali dicunt, à ſenessvelanus,quia atate multisfuperfti
Senibus, quia multis annis ſuperſtites,per tesiam delirant . Vnde & fuperftitiofi,
etatem delirant , errant ſuperstitione qui Deostiment nimis , quod fignum eft
quadam neſciętes,que vetera colunt, ant. deliramenti. , Chriſtiani fcriptores
que veterum ignariaſciſcunt. Lucretius B pomen ſuperftitionis in malum fumiſo
autem ſuperstitionem dicit fuperStātium lent, etiam in illo D.Pauli : Viri Athe Aitor. 17
v . 22 •
rerum ,id eft, cæleftium feudiuinarum , nienfes per omnia quaſi ſuperſtitiofos vos
queſuper nos Pant:fed malè dicit. ) non eſse video . Syriac è eft, nimios in culcu
malè fi analogiam , fed'G mentem fpe dæmonum , Græcè duvidasjoves pous ,
des . Nam Epicureus poeta nullú Deo æquo ſuperſtitiofiores: eo ſcilicet, quod
rerum humanarum curam effe célebat , vano dæmoniorumtimore, lapides , li
& ideo ſupremi numinis cimoré juper gna , ſpiritus , ignota quoque & ambi
fitionem vocabat, eo quod quali horri gua numina ,colerent. Quo ſenſu genti
bili aſpectu ,timor ifte mortalibus ſuper lium errorein Patres. Superftitionem nú
lib.i. ftet, & impendeat , alludit enim ad ver cupant, non Religionem : niſi addita va
ſus illos Lucretij . C næ , vel falla denotatione. Quoniam in
Humana ante oculos fæde cum vila ter Religionem , & Superſtitioně multū
iaceret intereſt . Synælius recte second movies
In terris oppreſsa graui fub religione . ait vitium eſſe virtutis doeleias perſona'
Que caput aceliregionibus ostendebat , circundatum ,epift 67.Non enim philo
Horribili fuper afpectu mortalibus in Sophi folum ( ait Cicero ) verum etiam
Stans. maiores noſtri Religionem à ſuperſtitione Lib .! al?
Nam Lucretio, vt & alijs gentilibus , feparauerunt , nam quitoros dies preca natur.
bantur , immolabant , nt fui fibiliberi Deor.
& religio ponitur pro ſuperſtitione Ety A ſuper
2 Diſquiſitionum Magicarum

ſuperſtites eflent , Superftitiofi funt apel- A cultu diuino reperiatur; verum cultum
låti, quod nomen patuit postea latius. Qui en !n non eſſe quare nec.Religionem dici
autem omnia , qua ad cultum Dei perii poſle . Deinde cum Superfitio omnis ,
nerert , diligenter retractarent, & tan nomine ſuo vitium in cultu incffe indi
quam relegerent ſunt di&ti veligiofi ex re® cet; confequitur nulluin cultum , qui ſu
legēdo, vt elegantes ex eligendo tanquã perftitiofusfit, verum culum vocandu:
a diligendo diligentes»cx intelligendo in atque adco ſuperſtitionem omnem falli
telligentes . His enim verbis omnibus & calius effe,vt Lactăcius dixerat.Sed fal
ineſt vislegendieadem , quem religioſo. litasifta nó vno tantum ex fonte: vt pu
Lib. 4.6. Itafaetü ell in ſuperſtitiofa & religioſo, tabat :fed ex duobus oritur.Capitalis om
28.li.14. alterum vitý nomen , alierum laudis .) nino eft , quem illi non ignorauit : fi vi
de Ciut. Adſcripſi verbæ , vt legenda cenſeo ex B delicet id pro Deocolatur,quod Deus
Deic, 30 Lactantio: ex quo , & Diuo Augaftino non eft:hunc noftri nominant,Superſti
corrigendus Non.Marcellus eadem ali tionem felfi cultus: alterminus eft dete
ter referens. Noniusetiam vult. Super rior , fæpe tamen lethalis , ſemper no
ftitiofos dici,quod pre cultura deorum ca xius,quemn Firinianus perperam videtur
tera ſuperſedeant;ideft negligant: itidé, à fuperftitione excludere, ſi cui qui debe
& religioſos quaſi relinquofos ( ficmem tur cultus,non quo debetur modo ,exhi
branæ quodceteris relictis folis facrifi beatur hunc vocant Theologi, indebiti
cys deferuiant , ridiculum comment. & culiusſuperstitionem eo quod non, qua
Nonio dignum . Lactantius eruditè , lis debetur. Prior generali nomine folet
qua ſolet argumétorum vi, & copia Ci Idololatria vocari, quia quicquid, cum
ceronis difcrimen refellit, & concludit, C non fit Deus,vti Deus adoratur, idoluin Paral.
Religio veri cultus eft, Superftitio falfi. nominatur iuxta illud Omnes Dy popu 16.verf.
26 .
( hoc præclarè :non ita quod ſubdit :Om lorurn , idola, hoc eſt vanitas, & inania,
nium quid colas intereſt, non quemadmo nihilque minus , quam quod voluntha- byhce
dum colas aut quid precere. ) param id beri. Nā vis ifta eft vocis HebreęELIL .
cóſideratè dictum . nam ſuperſtitio quo Poſteriornomen ſuum retinet,nec pro
que naſcitur,li quod oportet coli.Deum prium , quod ſciam ,aliud habet : necim
optimum Maximum ,non vt oportet ? poſuit D. Auguſtinus, contentus deſcri
las, aut precere . Religioni duntaxar' pfitte , cú de imaginarijs indebiti culcus doctrin .
cus:Siqui vni ac verò Deo ſupplicät,ita lignis ageret, his verbis : quæ ad reme- Chriſtia
quemadmodum oportet ,id faciat.Opti D diorum ; aliarumque obferuationum Chlo na.c.23 .
mè enim Theologi noftri Religionem ram pertinent:que non funt diuinitus ad
definiunt virtutem , qua Deo vero cultū dilectionem Dei proximi , tamquam
verum ,acdebitum exhibeinus, ideoque publicè conftituta :fed per priuatas appel
dictitant,duo illi vitia extrema repugna lationes rerum temporalium ,corda dilli
re: Vnuin indefectu poſitum , quod cí pant miferorum .]De hoc indebito cultu
debito honori detrahat, Irreligiofitas vo nul a núc à nobis diſputatio inftituitur :
catur : alteruin in exċe lu , quod no qui de falli tantùm cultu ſuperſtitione diffe
dem verum culrum æquo maiorem ex renduny ; činique ea duas ſpecies com
hibet: ( quis eniin ;quantú par eſt, queat plectarur . Expreſlam Idololatriam ,
exhibere illi infinitæ bonitati ,immenre . quando cultusDeo debitus clarè ,& di
que maieftati :) fed ideo niinium : quia ferte transferturin creatura : cum Iudæi
nec veruin , nec bonum ,fed fuperflua E vitulú, Ægyptij Apubin ,Romani Qui
quadam circunítantia vitiatum : que , rinum coluere . & tacilam , ſiue , vtalij
quod perpcram , & in Dei potius iniuria, vocant implicitam illam quoque prio
quan honorem, materiæ debitæ adijcia rem nunc millam facimus,contéri, quæ
Vide Gre tur :ideo io exceſu pofituin vitium vo ad pofteriorem pertinent, & funt obicu
gor. Valē cant. Cum enim bonum idein ſit quod riora : pro modulo noftro elucidare. Fa
riam. 2 . perfectum , omnemque defectum fiue cita idolatria elt oainis magia prolibi
difp.c.q vitiuni repellat : nihil etiam verum dici ta , vt ſuo loco oftendemus.
10. püst, mereatur , nifi quod idem fit bonum :
perſpicuè intelligitur , ſi mali quippiã in
CA
Liber Primus :

A expreffo nititur, vt fuo loco docebo. Ta


CAPVT I I. citam vocant idololatriam Theologi,
quia non tam ( vt plurimum certè ) in
D. Magiasciuſque diuifione, “ Mago tendunt Magi cultuin illum exhibere
rum varijsnominibus. creatnræ , vt Deo; quam tanquain bene
factori cuidam , & munifico , à quo ali
Agiam vniuerfim ſuinptam defi quid conſequantur. Quęintentioratio
M nio terminis latiſſimis , vt fit ars ne multiplicis ſuiobiecti,quatuor quafi
ſeu facultas,vi creata, e non fupernatu ſpecies liuius tacitę idololatriæ ,feu pro
rali,quædam mira, á infolita effiiens, hioire Magiæ gignit . Fit enim aliquan
quorum ratio fenfum , o communem ho do,vr dútaxat extraordinarij, & miri ef
minum captum ſuperat . Vfus fum ter- B fectus cognitio, vel operatio quæratur;
Rele &t. ininis lacillimis , quia v deo viros ma & tunc fibi nomen Magieſpecialis, ac
de Ma gnos,Fr Victoriain fecutos, dum poine ſtrictè ſumptæ ,vindicat:aliquando fit, vt
sia nu.8 . ria circumdát ſtrictiora,artificioſam , & quis nitatur cognoſcerercs futuras , vel
Angles naturalem excluſille . Artem dixi , ſeu etiam præteritas,aut præſentes, fed arca
in flori Facultatem , pro quauiscognitione, & nas, & occulcas ; conatus ille Diuinatio
bus ad z . operatione, apodictica topica ſcientiam nominatur: aliquando defiderat intui,
dift .; gignerite,vel non gignente,mechanica, & iuuari,nó vt profit ,fed vt noceat alijs,
alios . vel liberali, artificiola , vel artis experte, vel vltionem (umat, huic fceleri Malefi
vera vel circulatoria ,ſuperſtitiofa, vel vi cium cft nomen . Denique ſuntaliquan
tijexperte . Efficiendi vocabulum pro do quibus decretum eft , fine noxa cæ
oinni mentis, aniini , ſenſus , aut mein- C terorú , lbi, vel alijs hoc opere prodelle
brorum functione pofui. Vim intelligo, ytilitate, vel voluptate,& cúc Theologi
fiue rei adbibitæ ,que perſonæ adhiben nuncupant Nugatoriamolen vanam ob
tis ,hominis nempè, vel dæmonis. Crea Seruantiam. Sic
Magia reproba, in Ma
iam , & non fupernaturalem nominaui , giam vecialem ,Diuinationem , Malefi
ve excluderem vera miracula ; quæ ſo cium , ó Vanam obferuantiam diuidi
lius Dei ſuntopus: quo circa maluimi tur , de quibus Gngulis ordine diſputa
ra , quan miracula dicere . Communis bimus .
denique captus, & fenſusmentionem in Ab hac fpecierum Magiæ diuerfitate,
ſerui, quia multorum magicorum effe mira nominum varietas apud Hebrços ,
cuum caulas ſoli lapiétiores, qui oinni Græcos, Latinos manauit, ad cos figoi
ætate pauci , conſequuntur . Tam latè D fcandura , qui ſtygij biſce myſteriis fo
ſuinpiæ Magicę diuifio ,petenda ex cau rent initiati . Proſequamur præcipuas 713 )
fis finali, & efficiente . Ab eficiente de appellationes. ‫{ ין אין‬
tur diuiſio in Naturalem , Äriificioſam , Quædam Hebræorum , ad folam di
Diabolicam , quia cúcti effectus cius uinationem videntur pertinere , vtduo Lék . 19 .
adſcribendi funt , velinfitæ rebus natu illa coniungiſolita , AOVOTH , & ID . v .36.
fæ , vel hunanæ induſtriæ , vel cacodæ DEGHONI; quorum niſifallorpofte- 20. verſ.
monis malitiæ. A finali caufa re &tèdi riu , latius paulo patet , ideoque in facris ... ,
ſpartitur;primo in bonam li bora inten litteris illi folet poftponi locis pallim ob Deu, 19.
tione, & licitis medijs vtatur; ( quod tan verf . dr.
uijs. Aouo: h , à radice Sik of,quod vox
4 R2 . 23 .
tum competit artificioſæ , ac naturali) & redditur obfcurior , & quaſi ex vtre Atri
verf 2+
inmalam ,cuius nempe finis, vel media, E dens nam OF primo ſignificat ¡psú dæ- Ejú.8.7.
quibus vtitur, praua ſunt :hæc peculiaris movem reſpondentem ,fecundo ligni- 16. do 9.
eft Magiæ prohibitę ,quam idololatriam ficar Maguin qui reſponſum elicit:ſicut 2.3.62.1.
tacitam , & fuperftitionis fpeciem elle di & Pyrhon o ventriloquus , vocatur , vel Reg.
ximus. Hæc prohibita Magia ſic defcri iple de: 00 inhabitans , & eximmo ho- . 9.
bi poteft. Faculiasfeu , arsa que vipatti ininis reſpondens velipfe liomo,cui dę Vi dorni
cun demonibusiniti ,mira quadam , mon inhabitat. Giæcis ctiam puxais pluribus
communem hominum capium ſuperan - Virumque ſignificat , à quodam Euty- commět.
tia efficiuntur . Dixi vipalti ,quoniam cle , qui Pychonem habebat, & primus in Ifa .
omnis Magiç huius vis pacto tacito ,vel .. ventriloquus Aihenisfuit , vnde , & 6.8.0.19.
A 2 alij
4 Diſquiſitionum Magicarum
suid. ego alij depuratis dicti. quod docent Suidas, A dæmonefæderati, diuinant, vel præfti- vt Gen
Heſych . & Heſychius, & Scholiaſtes Ariſtopha giora miracula operantur , immo , & 41. ver.8 .
in voce nis , & ex Ariftophane , Plutarchoque
quoſcunque incantatores, & veneficos do 24. vt
& puxans polſet probari.IDDEGHONI nó (pe
comprehende re probatur , quiaLxx. Exod.7.
Plur lib Stat ad Chyroinanticos , & fimiles, vc
de effectu modò vertunt expoſitores, synta'smo- ve.il.com
quidam cenſet; fed ad oracula dæmonú, dò pappanous vencficos,modo imeodos, 22. do 8.
oraculor.
ſiue per AOVOTH , fiue ex vifceribus
Ariftoph. incantatores . Vulgatus quoquenofter 6.9.V.Il 2.7 .& c i8
in l'epis telluris , que per vmbrarumeuocatio aliquando vertit conicctores , aliquan vt in Ge.
cg ibid. nem , vt colligitur comparatione loco do verò ariolos , aliquando malefi
Schol. rum SS . vbi hoc nomen vſurpatur , fiue fupr.
COS , vt iftorum auctoritate voca vt in E
fup.lit.B ad genus quoddam diuinationis ,de quo bulum intelligamus adcò diffuſum u xod . fup.
libro tertio . B effe . in Exod .
Alia nomina non tam quid dæmon Denique MECHASSEPHIM , vox in Gen.
efficiat, quam quid Magus conetur, re eft orta ex radice CHASAPH , ſignifi- Daniel. I
‫באא‬ fpiciunt,patentq; latius.Adomnes enim cans quemuis maleficum præftigijs , vel v. 20. do
Geneſ.14 diuinationes pertinent,NACHAS, KI alijs quibuſuis malis artibus Magicis , 2. ver . 2.
ver.s. SEM ,GHONEN ; ad omnesvero in vtentem. Ideo nofter tam latè interpre- in Exod .
is . canta :iones, CHABAS , & LACHAR ; tatur,maleficos, inaleficas artes, malefi- fup.
Leui. 19. ad omnem deniqueMagicam in gene cia,aut veneficia No defuit camen qui, wna
ve, 26.n. re ,CHARTVMIM , & MECHASSE dam vehementer huius criminis ſuſpe- 50
23. v.) . PHIM,de quibus nunc agendum.NA & us, & ex profeffo fagarum patronus, Exod.7,
go 24.v . CHAS ſignificat augures , & omnes qui lectoribus conaretur perſuaderc 1.11 . do
3: De !3 alios coniectores vanos,qui ex fortuitis Ċ hoc vocabulum , ſaltem in lege Exodi 22.0.16.
ver..0,
quibuſdam fuura ſolent diuinare , qua XXII.cap. reftringendum ad folos vene . 2. Para .
2. Para .
lem ſe prudenti vocis æquiuocatione, narios, cuiuserror facilè refellit r. Pri- 33 •ver.6
33.v.6 .
ad tempus lofephus finxit : hæc diuina mò, quia radix nominis , CHASAPH ; Ifa . 47:
‫בתו‬ v . 9. do
vt d . v. tio prohibita multis locis . non ſignificat toxico perimere ( vt ipfe 12 .
13 : ớt. KASAM fignificat vniuerfum diui putat) ſed quando ſolitariè ponitur , nec lere. 27.
2.10 . nare , vnde KISAM divinans ſeu ario fententia narrationis reſtrictionem po- v.9 .
J. Re.28. lus, & KESEM diuinatio : fumitur etiã ſtulat tuncMagicorum ludibriorum ge- Daniel,
v.8 . R.v. in malam partem de quacumque, rerum nus omnecontinet , vt apud Malachia', 2.2.0.2 .
17.2/4.3. quoque non fortuitarum , prohibitame & Nahum,& in libris derelictorum : Si mic.s.v.
2.2 .lere. coniectatione,paſlimin SS.cius mentio quando autem reftringatur , id cont in- 12. Na
27.0.9. obuia eft . D git, rei, quæ deſcribitur,conditione hoc hum. 3 .
Ezec.12 . GHONEN quibuslibet auguribus poftulante . Sic Exod. 7. reftringitur ad v . 4:
V. 24. dom & coniectoribus accommodatur etiam præſtigiatores propriè dictos, de quibus Mal. 3 .
21.0.1.2 Onirocriticis, quare perpetam Rabbini tantum agebatur,fic apud Ieremiam po veris .
to 2.ver . recentiores reſtringunt ad eos , qui ſu nitur pro diuinatoribus,apud Danielem 4. Reg.9 .
28.
perſtitiosè dies , & tempora obſeruant pro fomniorum interpretibus . Det ad- 0.22.
R. fauftanc fint an infaufta , fed hoc genus uerfarius locum vllum ,vbipro folis ve 4. Reg.9.
Idloco. 22 .
le.Mich . ad omnia pertine t. nerarijs vſurperur . Bene eft, quòd duio
CHABAR , & LACHAS , quomodo tantum loca adduxit . Vnum de l zabel yon
S.V.12 .
vi Deur. diſcrepent,nódum inueni; quare (ni fal clanculum venenis, & non ferro palain ,
18.2.10. lor) idem fignificant,nempe irardor in atque cedibus in prophetas graffari,fue
for 2.Pa, cantatorem ,ſeu ( vt Gentiles vocabant) E rit folita. Quanto verifimilius eft færni
33.v.6 . exorciſtam , qui profanis feu malis ver nam inſano dæmonuin culru furentem ,
‫חמו‬ bis aut mullitationibus mira patraret . incantationibus quoque, & rhõbis aliji
Iob.40.v. De CHARTVMMIM , falſos puto que philtris Achabum , & alios demen
25. Pf. Abenezram , Ben -Natam , & alios Rab taffe ? vt ibidem bene poſteriore loco ,cé .
$ 7.46. binos, qui ad naturalem ,ſeu bonam Ma ſuit Toftatus.Sanè ante lezabelem Ma
giain videnturreferre . Quæſo , fi hanc gia ſuſpecta non fuit Samariæ : poftea ,
d.v.6. Ec fignificaret, cur tam ſeriò in SS. prohi per hanc forte exedram , peftis hæc in
.col.v.ro beretur: Equidem puro hoc nomen có miſſa, bælit adeò pertinaciter, vt Sama .
D. plccti Magorum genus omne; qui, cum ritani nomen pro incantatore vſurpare
3,7 tur .
: Liber Primus .
3
Jon. 8. v . tur. Vnde, & IESV Domino obiectum A quæ habes inferius libr. 5. ſection. 16 .
48. do 9. Samaritanus es , et demonium habes , licc.yy:
quafi genti proprium effet, cum dæmo Sic Latinis alia eft propria ſignifica
ne commercium habere . Quare , & tio , alia per extéfionem accommodata ,
Dominus conuitium illud vnica nega Magorum nomen à Barbaris ad Græ- Hier. in
tione refutauit , ego demonium non ha cos, Latinoſque traductum , initio Per- c . 2. DA .
beo: quafi dicat, cun dæmonio paredro, Lis , & Chaldæis in honore fuit, vt pro- Apul.
vel eurycli fæderato , nulla mihi familia prium Sacrorum antiſtibus, Regūmo . Apolog.
ritas intercedit, quapropter nec Samari deratoribus,philofophis, arqueTheolo . Hefych ,
tanus ſum : & poft Chriftum Dominum
ſolemnes Samariæ Magi principes , eo &gis
tis; malis
in infamiam cæpit vergere,
artibus attribui & dice
Penefici cun- 6 Suid .
rumque ſcholæ Simonianorum ſcilicet B bantur ante ſoli, qui malis pharmacis lę
& Menandrianorum . Secundum adfert debant, & venenary vocabantur ; poftea
> locum Exod. C. 22. Exod. eo quod Lxx. de incantatoribus hoc nomen vſurpatú ;
verterint pepudnou's ; quod ipfe conten & cunctis Theſſalis accommodatum
dit ſolos venenarios fignificare; tam bo vani ( apud Capitolium ) Arioli, Augu
nus certè Grçcus, quam bonus Chriſtia res, Aruſpices, Chaldais Theffali, Gene
nus : refellitur ipfa conſuetudine Lxx. thliaci, fæpè confunduntur . "Lamie di
Interprerum quos conftat ea voce latius etę, quod pueris necem adferāt, defuin
vti . Primò, quia Exo.7.0.11 .etiam ver pto nomine, vel à famoſa illa, & crudeli
tunt ça plectrou's , vbi conftat agi de præ Repina Lamia , de qua Anton Liberalis ,
ftigiatoribus: nam & incantionem , ſeu Diodorus, & alij, vel à ſuccubis dæmo
præſtigias ibi vocant perfecerides; & quos C nibus, de quibus Philoſtratus, vel à feris
ante ed apexou's dixeratijdem ab illis vo Lybicis, de quibus Dion Sophiſta Stri
cancur itaoidos . Deinde æquè diffuse ges ; ab infaufa, & nocturna aue, quæ
ſumpſerunt in Paralypomenis, ipappaclia creditur exitiú infantulis adferre. Vete- Vide Ad
ndeto. Tertiò quoniam in Ieremiæ ver ribus etiam Romanis caput Apuleiudi- agiữ La
bis , nomine papuceriwr , complexi ſunt & tæ mulieres ſunt varatrices: quod diui- mia sur
diuinatores. Quartò ,quia,interſomnio nandi ſcientiam profitcantur, vt ſolet il- res,doncă
rum interpretes, apud Danielem ,recen læ feces , quæ ſe iactant Ægyptias,collu- men , no
ſent capucnou's . Tam ergo latè ſumunt uies omnium populorum ,ac nationum , Arum in
hoc vocabulum ſeniores ifti Hebræorú veteres enim verare dicebant . Ennius . Seneca.
doctiſlimiq : uod veròperiti id faciant; fi fatin , vatesver ant ætate in agunda for- Traged.
putarem operę pretium , & antè non alij D tanis, & veracube , vt conijcit vir doctus Vide com
id feciſſent, probarem Hippocratis, Pla apud Suctonium in Vitellio ; Nullisin ment. in
tonis , Aciftotelis, Theocriti, & aliorum Medeam
veterum teftimonijs . Ioſephus, vtnon fenfior, quam veraculis , & Mathema
ticis. Idem cenſet ab hoftili maleficio ,de V. 752
fuffragatur aduerfarijs, fic nec nobis re quo libro tertio agenduin , dictas olim
fragatur · Pro nobis ſtant Philoſoph.lib . Simulatrices, a Fefto ; & FiEtrices à Ter
D. Hier , de lpecialibus legibus circa medium , & tulliano . Longobardiſuis legibus Ma.
in lere. Catholici Patres plerique qui legein il ſcas nominant;eo fortè ,quodin conué- lib.1 Remig.da
ius
do Dan . Jam Mofis ad omnesMagorum ( pecies ticulis ſuis,laruis ſe tegant; vel quod de- monolar.
D. Aug. retulerunt: Hæc de Hebraicis .
lib.21.de formi ſpecie oris , vt funt pleræquelar- capit.18 .
Gręcisſua quoque ſunt nomina; quæ, uis,ſeu naſcaris, quain fæminis ſimilio- exer. tis.
ciu, Dei Aricte ſumendo, differút: nam itdoido E res. Sorrilegos veteres nominabant, qui de sorti
Come ti incantatorem , kdytisariolum ſeudiui quarúlibet fortiú fuperftitiofo iactu ali- leg.c.vlt.
6. in le nu od ppich neus venenarium , yons præ quid diuinare nitebantur.Sed Theologi, 33.9 .!.
wi.c. 19 . ftigiatorem propriè fignificanc. Sed fre & Iuriſperiti poſteriores cum nefando
com o quenter priimum ,cercium , & quartum , Arigum criinineconfuderunt .Sortiarios
Raban . ad omnein Magicam porriguntur. gons coldem forriarias , vocatos comperio
o alio etiam queincumque denotat impoſto jam inde ab Hincmari Reméfis Archic
add. cap. rem . Videas illa tria Homonymnos con piſcopiquo.Hi venefici fimul,& Demo
12.Exod jung i à Plat onc , Syn ego , Hero doto , nis vafalli Ligijſunt , quare poſſunt etiã
Chryſohomo, & Helychio . Adder disi Satanici Venenari. Horum crimen
vetus,
Diſquiſitionum Magicarum

vetus , & ante CHRISTI Domini ad- A Primus ifte Chaldæus Magię inuentori
uentum . Tales enim Canidia Horatij, falluntur Sixtus Senenſis , & alij,qui bo
& Erifichro Lucani, Martina Taciti, & nam illi tantum tribuút. Secundus for
Thellalæ Luciani , & Apulei. Nomen rè Bactrianus; qui cũ Nino belluin geſ
fortiariorum recentius eft. ſerit, de quo Plinius luftinus , & Arno
3 bius; Tertius, qui , & Erus dictus , fiue
CAPVT III. Armenij filius , iuxta Clementem Ale .
xandrinum ; que Oromazi, iuxta Plato
De Magianaturali feu Phy, ica . nem : nec enim arbitror hos Eros fuiffe
diuerſos, vt cenſuit Fran Patritius. Sui
Viſupra mortales omnes Magicis das videtur primum cum ſecundo con
Q dediti fuere, Perlæ ; quibus id Mar B fundere , non quartum aliquem ſugge
cion , & Manes mutuanti; dulos credide rit . Arnobius quatuor commemorat :
çe Deos auctores , & rerum Dominos: primum illum Caldæum . fecundú B2
alterum bonum Ocoinazum , vel Oro atrianum, tertium Pamphilium genere,
magdam ; quem Solem cenſebant , & qui, & Erusdictus ;quartum Armeniú
malum altcrum Arimanem , Gue Pluto genere,non Armenij filiú , de quo Cle
nem : deinde ab his numinibus duplicé mens , ſed alium Hoſthenis nepotem :
Plutarc. Magicam deduxerunt ; vnam , quæ ſu Quinti fortè meminit Suidas cum Zo
1.de Ifid. perſtitioſa tota,culcum falſorum Deorú roaſtri Aſtronomi meminit , & Perſo li.7.6
.14
por Oſyri. tradebat , & huiuſmodi plura ; alteram , medum dicit fuille . Sixti Procóneſijmé idem af
Laerrius quæ naturas intimas rerum callebat, quá tioné facit Plinius, omnes hi Magi fue
firmar.c.
initio fue Perlis vtramq; Apuleius adſcribit. Fal- C re. Sic etiam de dæinonibus agés Lactac.lib de
hiftoria , lax prior,& nociua ,fatis diabolum indi tius. Magorum quoque ars omnis pa ido.vani
Agathi- car auctorem , qui ante diluuium eādo tentia borum aſpiracionıb. conſtas , 6c rate , c.16
As, do a- cuit malos ill us gigantes , à quibus ea Idem afferit , & D. Cyprianus, & addit li. de ani
lij . Chamus imbutus ; ab hoc , eius pofteri Ofthanem Magorum præcipuu n fuil- ma , cap.
Apolo 1. Ægyptij, Chaldæi, Perſæ : fic enim in ſe ,huic famoſos alios addit Tertu lian ' : penult.
lib 4. re- terpretor D Clementis verba de Ange his verbis ; Hothanes , Typhon 6 Dar - lo .con
coin .
lis peccatoribus; docuerunt (ait ) homi danus, o Damigeron , ő Nečtabis, o tra gent.
nes , quod damores artibus quibuſdam Berenices publica iam litteratura eft , Eufebli. !
obedire mortalibus , ideft magicis inuo que o c. his conſentiunt Arnobius,iré 10.de prę
Cationibus, poſsunt; ac velut ex fornace Atè verba diſpungas , & cum Euſebio , parat.
Augu.li.
quadam officina maliliæ totum mun- D D. Auguſt. ac Marcellinus Zoromaztis 1. de ciu,
dum ſubıracto pietaris lumine impietaris meminit Suidas, Azonacis Plinius, eúq ; Dei.Mar
fumorepleuerunt. Pro bis, calys non facit præceptoren Zoroaſtris. Corrupit cellinus
nullis caufis diluuium mundo introdu vocem Noachi: ab hoc. n C . ham, & fi hiftor.di.
Etam est , omnes, qui erant ſuper terras lij eius Chus Magiam boná docti. Scri 23 :
deleti ſuntexcepla Noe familia, qui cu pfere etiam Magica lalianus Chaldæus
tribus filys , eorumque vxoribus ſuper philoſophus libris 4. de dæmonibus : &
i fuit : ex quibus vnus Cham nomine , cui Theurgicorum auctor illius filius; lulia
damexfilys ſuis : qui Mežraim appels nus ideò Theurgus vocatus d , e quibus,
lubatur, a quo Aegyptiorum , Babylo Suidas,& Proclus cõluledi: Porphyrius
niorum , Perfarum dicitur genusma citat queindă Palladem & Symbulú , &
le comperian Magicam tradidit diſci. E alios,népe Adelphiú, Acylinum Alexan
plinam . hunc gentes,quæ tunc erant Zo dró Lybicum ,Philocomum , Demoſtra
roaſtrein appellauerunt admirantes pri tum Lydum ,Zoftrianú,Nicotheum , Al
mum Magice artis auctorem , cuiusno logenen , Meſum , quorum iinpijs fcri
mini etiamlibri plurimi ſuper hoc habē pris vcebantur Gnoftici. Picus teftatur
iurc.Jaddit hunc pofteà ictum fulmi eciā legiſle ſe libros Chaldaice ſcriptos
ne, Zoroaftrem quali viuens aftrum , & Efre, & Melchiar magorum . Ex his ho
dictum , & pro Deo habitum . Zoroa die tantum extant , Zoroaſtri gaddare
Iter non vnus ſed multi fuere (nain Go ſeu paytrenoriat , quæ ex Platonicorú
ropius nugatur, qui nullum pucat fuiffe ) foripris laboriosè collegit Fran.Patriciº,
ob
Liber Primus !

obfcuritalis maioris ,quam vtilitatis, in ' A de vniuerſo, & ex Belgis Robert. Trie
quæ exiftant comment. Græca Pletho zius auctor libri de demonum deception
nis, & Prelli. Naturalem verò legitima nibus ; apud quos tamen duos quædam
que Magicen cum cæteris ſciétijs Ada narrantur ,meritò Satanici pacti ſuſpe
mo Deus largitus : à quo pofteritas do cta , vt quod Guilhelm . narrat Heliotro
cta ,per manus, & orbem eam propaga piam facere homines inuifibiles, & ar
Pſelus li. uit :de hac arbitror intelligendum ,quod genro viuo inter duas cannas poſito in
de damo ex Thalmucidis. Quin cart orcus inc.s. cantationes impediri. Vt quod Rober
nib. Proc . Threnortradit Sainhe dritas Iudæorú , tus docet,ruram farto ſublatam , & oci
li de Ma Magiæ peritos effe debaille. Ea ,(vt Prel mum cum conuitijs plantatum vberius
gia . lus, & Proclus aduertere) nihil eit aliud, prouenire : item feptem ceriæ herbulæ
quam exactior, quædam arcànorun na B gramina, iacta in ſympoſio ,cóuiuas om
turæ cognitio ; qua cælorum , ac ſyderű nes ad rixas , & Lapitharum certamina
curſu , & influxu , & fynipathijs arquean prouocare Nec minus friuola ſunt quæ
Tobie 7. tipathijs rerum ſingularum obſeruatis , Ludouic. Dulcis memorarde vi gem
Gal li.io fuo tempore loco , ac modo, reś rebus marum per easeffici poſſe, quicquid ho sire.l.s
fump.me applicantur , & mirifica quædam hoc mo queat imaginati,lib de gemmis ,c.1: de faió,
dică pli pacto perficiuntur;quæ cauſarum igna Ovana » auxelim ;án gemmæ omnipo 2.6 .Frat.
nius.de- ris præftigioſa ,vel miraculofa videntur. rentes? Solidiora longè & tutiora peti li.de Sym
lianus, Velu : cum Tobi pate
t as rnam cæcitate poſſunt exépla, ex Sirenio , Fracaſtorio, pat, doo
alij. felle piſcisdiſcuſſiſt, quam vim Callyno
Opianus & Langió.Naturalis huius Magicæ pe- antip 1o. .
lib.3.Cy mio piſci tribuunt cú Galeno plerique ritiflimum fuiſſe Salomonem Regémi Lāg. epi.
neje . item: cum tympani ex lupina pelle io- C nimè dubitandum . Quæ tamen de mor- 33.ex li.
Carda- nus , aliud tympanum , ex agnina ten bis ab eodem Rege curatis incantatio- & antiq.
nus li 6. fum , diſtenſum diſrumpit , cum Ve ne, Flauius loſephus retulit; ea vel falſa
de ſubril. netijs Turca quidam liquato plumbo ſunt, vel in illudreferenda tempus,quo
Boiteau, manus lauit innoxius,illuſtria quoque il ſe idololatriæ, & omni ſuperſtitioni im
Hiſt. Pro la , quæ narrat B. Auguſtinus lib.de Ciui merſerar. Tres magosEuangelicos hac
digio. c. tate Dei capite 4.5. & fexto, de pauonis Naturali Magica imbutos volunt non
8. carne neſcia putreſcere;de paleis frigo nulli, & crediderim . Sed an hac fola , & In Matr.
re ſuo niues conſeruantibus , & calo . non dæmoniaca quoque ? poft Chriftú g.14 . ad
Tertulia re fructus mauirantibus , vi contraria Dominum adoratum , certò certius , à Orthodo.
nus li de de calce ,quæ cum ignitam , in ſe vim criminehoc alienos : quid ante fuerint,
peniten habeat,aquis accenditur,oleo infuſo nó D parum refert. Sane Theophylactus con
tia.c.vl. accenditur, de Agrigentino fale , qui li ſuit etiam vetita imbutos.DeApollonio
perianus
quatur igne,aqua verò induratur , & cre Tyanæo videtur Iuſtinus Mar yr eum
lib. depe picar:demagnete, de Epyrifonte, & fi Phyficis magis annumerare: ſed, vt fre
nitēt. do milibus. hisaddunt alij patres ,de dicta
D. Hier . quentius credam demonis vſum opera ,
in Eccle, mo, quo ceruus ſagittas expellit, & che faciunt quæ perdočte ſcripGt Euſebius
lib.7.6.2 . lidonia ; qua hirundines cæcos oculant contra Hieroclem .
li.so.ca. Naturalis Magia diuiditur in operatri
pullos. Confirmat Plinius de Pſyllis, &
10 . Marſis odore ſerpente foporantibus, & cem , & diuinarriceon , hæc in abditis & Mic Me .
116.7. Ge impunè laceſſentib. de Picis , Martij her E futuris coniectandis verfatur,de qua li- ding li, z
nial.die, ba cuneos adactos expellente: vnde co bro ſequenti ditlerendum nobis copio . de reita
par is . munis fabula increbuit , cā ſeras aperire. sè : illamiroseffectus producit de qua in Deum
princip. Cófrınar Alex. ab Alexandro , de vene nuncagimus . Multi de ea libres edide- fide 6.7 .
par.i.a. no, Tarantulæ , feu Phalangij Calabri, à runt,quorum qui catalogum nudú pro . ex Arip
326.4. quo morlis non aliud virze , & remedij ponunt ſine antidoto , videndum ne ve- pe libris .
præfidium , quam fi certo muſicæ ſono nenum aureo Babylonis calce propinér
laltitare, ad numerum compellátur, do incautis. linprimis ab boc numero re
nec concidant fatigati. Prætereo innu moueo , vt dæmoniacos Magos , Rober:
mera ,quæ congeffere Ariftoteles (Gau ium Perfcrutatorem , cuius Magiam ca
Cap.4. & oripic lib de admirandis auditionib . ) remonialem . & lib.demyſterijs iecreto
& Guilhelm Alucrnus opere -pererudito rum Agryppa legerat, & ex ijs decer
plerat
8 Diſquiſitionum Magicarum

pſerat non pauca ; Picatricem Hiſpa- A merito, etiam Bodinus, vtnoxiæ ſuper
num , Anſelmum Parmenſem ; Cicchú ftitionis , reprehendit. Quid ipſe cenſor
Eſculanum , Petrum de Albono , & Cor ille ?Damonomaniam fuam multis erro
nel Agrippam , & Paşacellum , & aucto ribus referGit; nec qui poftea edidere , vt
rem peftilentis libri Kinno emendacam Antuerpienſes, vti par erat
minatū , ſed mimm bypocritam : homi expurgarunt . Manent multa noxia , &
nes partim atheos, partim hæreticos. Al quæ ambiguam auctoris fidem fatis con
chindus, Rogerius Bachonus, & Geber teftantur,nocereque legentibus poflint.
Arabs multis ſcarēt ſuperſtitioſis i: deò Vnde, & ab inquifitoribus Romanis iu
vetitæ lectionis etiá hos putarim . Ray re optimo , liber ille inter vetitos refer
mundus Lulius, & Arnoldus Villanoua tur . De theatro vniuerſa natura , eiuſdé
nus, ſunt ipfi quoque in nonnullis hære- B Bodini,li Deus vitam dederit ,oftendam
Vide di. ſeos notati :quare libros eorú nullus de alias, plus in eo corpore Rabbinicorum
reltorü beret legere , quiTheologicorum dog effe dcliriorum ;quain folidæ philolo
inquifito matum non fit probè peritus . In eande phiæ , multa quoque cum Thcologicis
rum , Ei. claffem referendus Thomę Bungey lib. placitis adeò pugnātia, vt qui leuius de
merici et de Magia naturali, & eodem titulo libr. illis loqui velit , erronea , & prorſus teme
Maria . Gregorij Riplay , qui poft mortem ne raria cogatur vocare,de quo alias. Aded
num.lib . cromanticus fuit.iudicarus. Ponceci, & lubricum , & periculoſum de his diffe
14. de re Ardoini,lib . de venenis; legendi non vi rere , nifi Deum ſemper, & Catholicam
bus Hi- dentur, nifi à medicis conſcientiæ timo fidem , Ecclefiæque Romanæ cenſură ,
sp. ca. 9. racę ac pię :cæteris ea le&tiointuta.In tanquam Cynoſurans ſequaris.Quę qui
dosli. 15. Cardanide fubtilitate, & varietate libris C dem breuiter à mecomemorata ſunt,
cap.4 . paſſim latet anguis in herba, & indigent vt iuuenibus conſulcum , non vt viros
expurgatione Eccleſiaſticę limæ. lo.Ba doctos irem ſugillatum . Nunc quæ
ptiſta àPorta, ſpecioſo Magię naturalis dam diſcutiamus dubia , vnde ſequen
titulo,ſuperſtitiofa multa, & illicitæ Ma tium decifio dependet .
giæ velare nititur , verbi gratia de con
ficiendo fagarum vnguento , & his ſimi QV Æ STIO I.
lia . De AntonijMizaldiNaturalis Ma
giæ libro , non habeo , quod dicam , quia Quid cali adſpectus, a influxus ad
nondú legi: ſuſpicor, quod facit in Cen Magicoseffectus conferat.
curijs memorabilium , lupeiſtitioſa il!ú
N'aturalib.non fecreuiffe. AlbertoMa Ocip Mniuium hoc ve
m ſuperſ tition
teruumm Ma gopræ
caput rum
gno tributus liber de Mirabilibus , va 4
nitate , & ſuperſtitionerefertus eſt ; ſed fundamento nititur, de quibus ita Prel
magno Doctori partus ſuppoſititius . lus cum exponit A'yid Ewpoisir MA
Cicchide Eſculo Comment.in (phęram gicas verò rationes conftituunt, à fummis
Sacrobuſti inter fuperftitiofa fcripta col poreſtatibus , à terrenis mat eriebus,co
locandus Pomponacij,de Incantationi pati aiunt ſupera inferis; & præfertim
bus opuſculum , certè miratusfui tādiu Jublunaria . Hos ſecuti recentiores, quç. 1
tolerari ab Eccleſia, nunc recens & ine cunque per characteres , figuras, ac nu
lib . 6. de ritò in Romano Indice damnatur : ve meros ipſi perficiunt, ea produci volunt
fingulari riflimum enim , quod ab Antonio Mix à virtute ijs figuris comunicata ab alijs
certami. randulano ſcriptum ,hoc opere Pompo e figuris ſublimioribus,ex ſympathia qua
ne . ratium, le ncc Philofophuin bonú , nec dam n turali cerum inter fe liniliú , qua
quod fædius Chriſtianum bonum exhi tenis hæfiguræ adanulliminuicê coa
buiffe, cum effectus omnes mirilico cæ prantur. Quod confirmant fimilitudine
lorum infuxionibus adſcribat: adeo vc non vna. Primò, ficut Echo ex oppofito
velit, & religiones , & leges, earuinque pariete cauſatur : ſecundò,ficut in conca
latores abijs dependere : Quod prorfus uo fpeculo collecti radij oppofitum cor
impium . Édidere quidam nominc Frá. pus repercuffu inflammant : tertiò ficut
cilci Pici Comitis Mirandulani, pofi:10 cythara codem modo , quo alia , tenfis
nes Magicas , in quibus certè iunt , quæ fidibus, fi ferias alteram ,tinnitu fuo co
git
Liber Primus. 9

git concinere : fic iſtas imaginum , nu- A gnantium , ſin verò amorem conciliare
merorum , caracterumque fimilitudines velit ,duorum ſe complectentium em
cfficientiam miram contendunt habc giesſculpendas :fi ſecundi aliquid peti
le . Sed ifta prorſus friuola elle conuin tur,in recta iconis ſuperficie: fi verò in
citur. fauftum quid , in dorſo ſeu auerſa parte 4
Prinò quia fimiles illæ , quas in celo inſcribendum , quod velis euenire . Ha
comminiſcuntur imagines prorſus ſunt rum imaginum Ne& anabum tradunt Infra lo
fictitiæ , & quædam ( vt philofophi vo inuentorem , & Albertum in Speculo , 3.quaf ..
cant) entia rationis, quatenus figure que approbatorem : quæ omnia leipla vnita- 1 .
dam fimilitudo , & imago picturæ illis tis arguunt , & poftea refellengur . Ex
aſcribitur, nominaque ad placitum im his tamen delirijs pergunt maiora ſere
polita , ftellas ab inuicem diftinguendi B re deliramenta .
cauſa , vt bene Bartholom . Sibyllanus Primò a cui morbum , vel fanitatem
Peregri.
aduertit , & patet ex imaginibus pictu velis adferre, principio id attendendum
nat. que riſque Aſtronomorum.quis enim neſcit yt ætari eius conueniens planeta deliga
1. De. nullas in coelo eſſe veras vrſas, angues , tur , verbi gratia , ſeni Saturnus, puero
cad. c.9. leones, crateres , naues , Pegaſos ; ſed Mercurius, viro lupiter, deinde etiã pla :
quaft. hæc, dicis cauſa tantum nos imaginari? neta conueniens affectationi,feu quali
princip. Fi&titiæ verò figuræ nulla poteft effe ef tati inducendæ , vt odio Mars, amori Ve
Archan
s gosodo ficientia , quà talis eſt, nec cum vera fi nus: denique fignum quod parti corpo
gura ſympathia , vel amor naturalis : id gele
ris,quam velis iuuare vel lædere, præfit, cenari mer.
enim quod non eft , quem effectum , in vt fi capiti aries, li pedibus piſces.Nitun Baldui.
co quodeſt, queat producere? C tur hac ratione , quiaceleftibus corpori- demouse
bus non Hebræi modo, & Græci genti- aureo .
Deinde cóparationes illæ nihil pror
ſus ad rem faciunt In Echo cuncta ſunt les , ſed ex Catholicis etiam olim quidã Paul.per
realia entia, homo loquens , vox reper partes , & recentiores philofophi Itali numia .
culla paries repercutiens : nec tamé vlla animam intelligentem tribnerunt. Eckius
parietis cum homine fimilitudo , vt illa Sed hæc omnia, vt ftolida, ita falfa , & li de pre
rum ipfi dicunt efle imaginum.In ſpecu periculofa . In primis dicere celum aut deftina
lis quoque illis incendiarijs , omnia po aſtra ſenſu ,vel intelligente anima prædi- sione. E
nútur re ipſa confiftentia , nihil confingi ta, damnatum olim fuit Coſtantinopoli penceus
cur : nec vlla quoque formæ fimilitudo cana ſynodo , & articulis Parifienfibus: li.de t
nimaria
inter terminos extremos , folem vrenté, eftque erroris, & fcandali plena opinio ,
ne oplori
& lignum quod vritur . In citharis au- D propter ſuperſtitionem , & idololatriam in fine .
tem ,euidens requiritur à parte reicon annexam , vtcuin alij,cum copiofiffime Plal.
uenientia , incenſionis modus idem fic Eckius, & Eſpencæus docuerút. Patres 17. v .
dium concinnitas , cithararum debita autem quividentur hoc aſſeruiffe , illide 3 .
propinquitas, fimilis aeris criſpatio , quæ celianimafigurare, & allegoricè funt lo Leu ir.
Tonitum quafi plectro eliciat. cuti, vt & ipla S.S.cuius omnia loca qui 26. 34 .
Denique quis figurarum buiuſinodi bus id innuitur,vno ex quinque modis, Deut 32
characterumque vires , atque fimilitudi accipienda docuit me loan. Maldonat. v. s .
nes vnquam nugonibus iftis reuelauit ? nofter . Primò per Proſopopæiam , qua Genef.5 .
quod reuelationis teſtiinonium profe quæ animatorum ſunt inanimis tribuun v. 11.
runt? li Chaldeos,Ægypcios, & Platoni cur, vt marividere, & fugere,celis , & ter .Parali
cos laudent , quæram rurſus, à quibus E ræ audire ac placere ,& c. Secundò per pom . 16 .
ifti acceperint , quod fanè mortalium Metonymiam , continens ponitur pro v. 33 .
l
nullus ſolo ſtudio , vel experimento , in contento , vt cum terra dicitur corrupta, Mail.n
V, 22.
telligentia quiuit conſequi. vel à Deo iudicanda , aut yrbi alicui re
Prætereà fatentur magi, quaſda ima millius futurum . Tertiò per Hyperbok ,
gines non ad fimilitudinem cæleftiü il vt quando lapides dicuntur clamaturi; Luc. 19 .
larum , quas diximus,led ad fimilitudine terra dicitur aſpectu Dei tremere, vel re werf. 40.
rei, quam operans animo concepit con ſponſura interroganti. Quartò per Ana . Pfal.
ficiendas , verbi gratia. fi magus optet logiam O Metaphoram , vt cuin ſol dici 103. v .
duos committere, duorum inter ſe pu tur præeſſe diei,Luna nocti.Luna voca . 7.
B tur
IO Diſquiſitionum Magicarum

3.Genef. tur regina cæli, fclistribuitur immuna A ita indirectè tátum & mediatè particu .
1. v. 16. dicia ,aitra dicunturlaudareDeum , item Jaribus agentibus ad agendum ſuppetias
ler. 7.V. nominantur virtutem celorum . Quinto ferunt:fed cum ijfdem caulis particula
8. do 44. non ex veritate , fed ex hominum opinio ribus immediatè ad agendum concurre
V. 17 . ne , vt cum legimus militiam celi de a re nequaquam poflunt. Vnde , & illud
Iob. 15. ftris, & ftellis Q
. ua regula aptè accom conſequitur, quod , cum influunt in ro
v.15.00 modata foluuntur omnia Pauli Ritij,& lam vnam corporis partem , nequcant
3.8.7.7: fimiliuin impiorum , de animatione celi influere , quin ſimul in alias influant .
6.Danje argumenta ex facris literis petita . Quare merito tales aſtrologomagorú
Deinde celorum , & aftrorum putida obferuationes à medicis peritis reijciun
el 4. v.
32 . illa analogia ad ſingulas etares, & corpo tur, vt inter ceteros à Bapt.Condroncho
Tophon. ris partes , & animi quoque affectiones B de morbisveneficis, lib.2.c.6. &iã olim
J.us.cü nonne nugatoria eft: Cane qui recte phi fueredecretis Eccleſiæ damnatæ , vt fuit Fr. Picus
fimil. loſophantur, illi vel nullos præter lucé , oftenfum à Pico, & Bened. Pererio. Me di opere
Ve Picus & motum influxus in hæc inferiora ce ritò D.Bafilius fcripfit,ridiculú effe aftro Perer . li.
li. 3. con lis, & aftris concedunt,vel potius influe logis contradicere, cum corúdicta fint de Diui -
tra . A- cias quidem agnoſcunt à motu , & lumi omnia ignorantiæ , & impietatis plena. na . Aftro
Atrol. Me ne realiter diſtinctas , per quas , non ca Er D. Bonaventura obſeruationein hac log .
dina lib. lorem (hunc enim motii, & luce produ efle à Deo maledictam , & ab Ecclefia in Hex.
2.de re cunt ) led alias elementornm qualitates interdictam , & quæ per altra procuran- 1.p Cen
ita fide etiam gignunt, quarun incorporearum tur,demonum illufiones atque deceptio filoqui .
Cl.Bur . né elle.Hæc caufa fuit, cur Tertulianus l. de ido
rerum temperamentum vis eft aliqua .
caferre Sed addunthancpoteſtatem certiscan- c altrelogiam inter Magie ſpecies recé- lolat.an
in 2. de te me.
cælo. cellis circumſcribédam . Primo poſlecę. fuerit:multis etiá Glycas, PIL.Hißor. in dium .
los per fe res inanimas,mixta , & elemen Mathematicos huiufmodi inuehatur .
ta, producere. Secundò cælus viuentia Obijciút, de diebus Criticis, quosme
imperfecta, quando naſcuntur ex putre dici in ſanguine minuendo, & potioni
dine,gignere peraccidens tamé, fcilicet bus præbendis feruant , eo quod talibus
quando particulares cauſæ materia fic diebus Planetæ certi ægritudini illi pro
diſpoſuerunt,vt fit femen aptú viuentis, pellendæ idonei dominantur. Verú bæc
tunc enim huic temperamento cęli ſuo cauſa, quam adferunt, nec vera eft , nec
Contra influxu maiorem calorem largiuntur, & propoſito ſubſeruit. Agite enim , certum
Auicen aliquem planetam nominate:qui domi
illud perfectius reddunt.Tertio conſen
nã And .
tiunt, quoad perfecta viuentia , ad eorú D netur primo die critico v.g.dies fit crafti
Cæfalpio
num , generationem non poſſe celeſtia corpo nus,cui Luna præfit:Gint ergo feptéęgro
alios. ra aliter concurrere ; quam coadiuuando tantes, qui fingulis feptem diebus conti
Ant.Mi. particularem caufam eiuſdem fpeciei cũ nuis inmorbum inciderint:profectò túc
rand.lib . re genita, quo ſenſu ſol, & homo dicun futuri ſunt ſeptem dies critici continui:
22. fong. turhominé gignere,quæ cuncta in Scho nam prim ' erit ſeptimus dies criticus pri
certam . lis Peripateticis contra quoſdā ſunt rece mi, fecundus ſecundi,atque deinceps ita
Georg. ptiora Quarto quoad animi affcctiones finguli ſeptem aliorum ordine ſuo :ſepté
Venerus facile concefferim : quoniam hæc fequi etiam cötinuis Luna diebus preerit.quo
Cani. I. ſolent corporis diſpoſitionem , etiã altra nihil abſurdius.Cauſaigitur verior peté
lib. 26 influxu ſuo mediante corporis téperie , da,ex ipſa humorisin corpore túc rević
Harmor, hominem nonibil inclinare , ſemper ta- E tis proprietate . Nam quidam humores
mundi à
men arbitrij libertas integra maner ho adeòceleres & acres ſunt , vt vnoquoq;
6.7 Vera mini. Fuſiusiita ditlerunt, & probār mul dies ſubiectú inuadant: alij fecundo dic :
crucins ti ſcriptores huius æui pereruditi, eos cé ſunt qui tertio , & qui quarto (vnde fe
in lib . i .
Meteor. ſeo conſulendos ijs, quibus ifta non fuffi brium differentiæ manant) quidam tar
Vale- ciunt. Attamen his nihil confirmatur fig diores feptimo tātum, vel octauo diere
dus de mentum illud aſtrologorum :quia celú , currunt . Harum acceflionum dies medi
Sacra & aftra cauſę ſunt communes tátum , & cis coniecturam præbent , quid fperan
philofo- vniuerſales,quatenus conſeruat inferio dum fit deegri valetudine. Vnde & de
ph.c.31. ra ne à contrarijs luis diffoluatur :atque cretorij, ſeu critici dies vocantur . Nihil
ergo
Liber Primus . II

ergo hoc celicolis iftis fuffragatur . A cenſet intellectui benè difpofito , & fu
Concluſio fit , ex articulo PariGenli pra materiam eleuato , res cunctas, quæ
xxj. Quod imagines exmetallo vel cera , inateria cõftant,celeſtes, & terrenas, ſim
vel alia materia ,ad certas conſtellatio plices,ac mixtas,obedire .Quod fi de mo
nes fabricata , vel coreocharactere , aut rali dictum obedientia,inſanú eft: quia
figura efformatæ , aut etiã baptizatæ ex hęcrolis ratione præditis competit: ſide
orcizara aut cõfecratæ aut potius execra naturali obedientia dictum ,parum id
tæ ,fecundü prædi&tas artes, e fub certis philoſophicè. Nam creature ſpiritualis,
diebus , babeant virtutes mirabiles que & corporalis , vnius quoque ſpeciei ad
in libris huiufmodifuperftitiofis recitan alia fpeciem , nulla tunc eſt naturalis ſu
biectio niſi ratione actionis , & paftionis
tur : error eft in fide, philoſophia natura
li, &alironomiavera. Probaturconclu- B propter quam ,quod imbecillius eft, id ce
fiofidei hoc repugnat, quia peccatú eft dit fortiori. Sed illa, quam Arabsvidetur
idololatriæ ,effectus qui à folo Deo pro infinuare , obedientia vuiuerſalis , ſoli
cedunt,cxpectare à dæmone, vel coltel Deo ratione omnipotentiæ debetur , &
lationibus; blaſphemum quoque, & fa à creaturis exhibetur. Merito igitur hoc
crilegumeft, ritus ſacramentorum & re del rium refel'unt Theologi .
Ananias
rum ſacrarú talibus ſuperſtitionibus in Alij hanc virtutem largiuntur ſpeciali lıb . i.doc
quinare. Phyficæ , & altronomiæ ifta re cuidam temperamento corporis.Confi Sibyllä ,
pugnant, quia neciſta tales fiterú influ gunt enim temperamentum quoddamn Decade,
xus agnoſci, nec illa naturalib ' cauſista æqualitatis ex húmorum , & qualitatum 3.peregri
les effectus attribuit . Nā biz figure ne' actiuarum ad pondus æqua mixtione re na 9.3 .
que vim habent quidquam ex altris eli fultare. quo qui fit præditus,aſſerunt te- c.8 .
ciendi,neq; in ſubiectum noua aliquam C merarij , poffemiracula euin perficere:
qualitatum mixturam inducunt , aut vl & , vt videas non confiftere vno in gra- Sic Fulgi
lam eſſentialem formam imprimút : fed du impietatem , adijciunt blaſphemiam , nas For
manentibus eadem forma , & materia , huius temperaméti vi, Chriftum Domi rivius,
qualitatibus etiam operatiuis ijſdem per nú totmiraculis coruſcaſſe. fic impijno Garbus,
0.27.Du ſeuerantibus,quę prius fuerant:arte tan tantum Magi , ſed & Fulginas Medicus. c ali
itoris due tú noua figura extrinfecus aduenit , ad Verùm hoc totum prorsùs ridiculú , medicis.
burant. quam nihil ſidera pertinent , & quæ ni oftendit Códronchusmedicus lib . 2.de
Marti. hil poteft in ea, in quæ priùs non potue morbis vencf.c.4. & impium effe,tã ac. Agrippa;
nus de rat :nifi fortè ceram,vel alian, materiam curatè docuit Mich . Medina , vt malim Para
cell og
Arles li mollem Gigillare ;quod tainen facit ,non eò vos remittere , quam nihil addendo ,
Concilia
de ſuper quatenus fic ,velſcelt figurata , ſed qua- D mirádove aliena fcrinia,compillare.Mi oor dif
fitio. D. tenus durior eft, & angulos aſperosha hi ſemper viſum parum philoſophicè ,ta fer. xx.
Tho.2.2. ber. Viderút hoc multi qui fobrij, ctiam lemé uxperier , ſeu (vt ipli vocat) iuſtitia- qui tamë
9.96.47 no Chriftiani. Nam Rabbi Mores May le temperamentum humanæ comple- co nomi
2. li. 4. mon, Tatianus, & alij poftea citandi , ſa xionis,excogitari:quod fi non impoflibi ne Ful i
cötr gět. tis clarè hoc profitentur . Idem allerunt le, prorsus tamen eft fuperuacuum . naten
cap. 104. Juriſconſulti quidam , & plures cum D. Ex hoc conſequitur neminem natura reprehen
105.Fer Thoma Theologi.Multa de his imagi naſcivel medicum vel faſcinatorem alio derat. d.
ibi
n . bus lectu grata haber Laurétius Ana . rum . Nam fi fpeciei ratione hoc compe li... ? .
rar.Silu .
nias lib . 4. deNat.dæmon , à fol.168. terit, omrestales eſſent ,fi fpeciei ratio. a fol.6u .
ver, ſom E
perftitio . ne non comperit , cedo ( ſodes) quæ fint
94. 10 . QV Æ STIO II. ille conditiones indiciduæ , quæ hoc na
Varrus turaliter tribuant fuppofito ?red yide de libr.3.de
Fafcio,
116 2 de Aneff Elus Magici huiuſmodi, miracu hacre Leonard . Vairum .
cap. 6 .
Faccine . les ſimiless oriri poſſint ex naturali QV Æ STIO III.
1.14 Pes bominis complexione .
ir le loy
her li... Quanta qualiſque ſit vis imaginationis,
Vi hoc arbitrati, nec oliin defuere , quoad effectus hoſce miros?
de Spe
aris , nec deſunt hodie.Auicenna quidé E vi imaginationismultimulta ſcri
id homini tribuit ratione animæ . nam .
B 2 de
I 2 Diſquiſitionum Magicarum

de imaginat.Marl.Ficinusli-13.deTheo A lis, quia rationem repugnantem non hao


log.Platonica, & in Priſciani Lydi com bet . Vnde fit , vt illi multa moliantur ,
mentar. de phantafia , & intellectu . An qua vigilantes nonauderert. teftum ſub
ton Mirandulanus li.29. de fingular.cer lime confcendunt per trabes, lacuna
ram .Toſtatus in Gen c . 30.Michael Me. ria oberrant, omnia denique audent in
dina lib 2. de recta in Deum fide cap. 7 . trepide , quia imaginatio vaporum cali
Vairus lib . 2.de faſcino c . 3. Valefius de gineconſopita,pericula non agnofcut. Non
ſacra philoſoph. c . 11. Pereriusd. c. 30. ſentiunt autem dormiente : , quia obiectă
Gen. & Conimbricenſes noftriin 7.phy ſenſus non adeft , at motus obieétum har
fic . c . 2.9.1. & alij noxcitandi. bei proprium appetitum ſcilicet , qui fpe
In eo conueniunt omnes, imaginatio Etra imaginationi repræfentat. Cumer
nisvim eſſe maximam :& quia vishæc B go per fomnum ferienturcatere faculta
confiderari poteft, vel quo ad corpus ip tes animales ,fola imaginatio ita plerun
Lus imaginantis, vel quo ad corpus alte que operarur, vt vim motricē, ceteras
rius: ideo de vtroque leorſim diſquiren inferiores , ceu mancipia quadam moue
dum . Conueniunt omnes quoad corpus ai, quod cum fit ,fpiritus animales mo
proprium imaginantis plurimú in illud tui inferuientes ad ſua organa ire cogun
folle. docetur id ratione, & experientia , tur . Excitantur autem prædi&ti motus
ratione,quia imaginatio , dum retractat ex rerum ad id cogextium feruatis intra
rerum obiectarum ſenſu perceptarum Speciebus. Huic porrò affeétui ſunt obno
Simulacra , excitat potentiam appetitiua xy, quiſanguineſpumante ó multo ferus
ad timorem, velad pudorem , vel ad iră, doque fpiritu abundant . ] Hæc ille , &
vel ad triftitiam : lę verò affectionesho- C trium exempla adijcit. Galeni , qui ſe
minein Gc afficiunt , vt calore, vel frigo ſomno oppreffiim integrum ferè fta
re alceretur, vt palleſcat, vel rubeſcat, vt dium confecille narrat , nec à fomno
quaſi exiliar, ſeu efferatur , vel torpeſcat excitatum priuſquam in lapidem impe
ſeu deijciatur. Et ideo D.Th.optimè tra giffet . Theonem Stoicum dormien
didit, imaginatione poffein corpus ima tem in fomnis ambulare . Perictis , ſeruú
ginantis omnia, quæ naturalem coordi in ſummo tecto ſpaciari folitum . Pu
nationem habent cum imaginarione: vt tarim verò hoc contingere potiſſimum
ſunt motus localisin dormiétibus, & al in his ,quorum imaginatio vehementior
terationes per frigus, & calorem , & quæ eft & acrius perturbari, ac tenaciùs ap
hancalterat
vero ionem ad
vim obtinere conſequuntu r: nullā ve
alias proprijcorpo o puchonderefunt foliti , & fufficere
quæ imaginantur , aliquando ſenſu ali
risdiſpoſitiones, quç naturalein cuima quo perceperint , vel totum illud quod
ginatione coordinationé non habent , imaginantur coniunctim ,vel parteseius
vt puta ad figuram manus, vel pedis, vel ſeorſim , vt cùm quis Chimæram vel
vt quis adijciat faturæ ſuæ palinū vnú , Tragelaphum , aut fimilia voluit imagi
& quę funt fimilia. Vide D.Tho.z. part. natione . Nec enim neceffarium arbi
4.13.ar t.3 in add.3. & lib .3. contra gent. tror , vt ſimul ſenſu percipiat :neq; vt pau
c. 103. Experientia quotidiana cernitur lò antè perceperit: neque vt ad eummo
in Noctabulis illis, qui in fomnijs mira dum ,qué imaginatio repreſentat;perce
1
faciunt in quibus conftat hæc per imagi perit ſenſu . Narrabo quod geſtú Legio
nationé fieri fenfibus lopitis , de quibus ne , in quodam Religioſorum collegio
extar Andreæ j
Libaui liber. Breuiu s
aút E ante annos vix viginti:noui plonas,qui 1
rem expedit alter medicus Andreas Lau b'accidit. Erat Laicus vous Colitus inter
rentiusli.4.hiſtor.Anatom.q.12.his ver diu pueros rudimentis Catechifmiim .
bis , Dicamus moueri dormientes, quia buere,cogitationes eędem dormnientire
exigua vis in maſculis larens à forti ima . currebat , ita vt in fomnis & precineret,
ginatione excitatur : propierea non mo & doceret, & hortaretur , & increparer
sentur fomniantes o niſi valida imperan pueros çquiè clainosè ,& feruéter,ac role
1
te imaginatione, brutorum imaginatio bat interdiu , fic turbabat vicinorú ſom 1
ni fimillims. Est autem dormientium nú itaq ; quipropiquiorilli habebat alius
imaginario brutorum imaginationi ſimi Laicus, & repè monuerat,quodá die illi
per
Liber Primus. I 3

periocum minatur,fi pergat hos clamo A Cæſalpini , lib. s . Peripateticar. quæſt.


res edere , lurrecturuin ſe noctu , & ad capit . vlt . vbi contendit imaginationem
thalamú eius iturum , & flagello ex funi à rebus externis moueri poffe,nonmo
culis intemperies haſce abacturú.Quid to ſenſu .
Gundifaluus? fic enim vocabatur, ſurgit Quoad corpusalienum ,nonnulli cen
circa noctis mcdium & dormiens , & ſent imaginationis vim ſe lógiſſimè por
egreſſus, vt decubuerat , in indufio cubi rigere , adeò vt pofTit etiam remotiores
culum fratris collega ingreditur, manu falcinare,vel fanare, & res loco mouere
forfices ferés & prætentans, & recta ad & fulgura, & pluuias cælo deducere: vt
lectulum alterius , qui fuerat intermina Auicenna lib.de animaſect.4.C 4. & alij,
cus , contendit. Vide Dei prouidentiā . qui tamen in modo efficiendi explican
Luna lucebat , & nox innubis erat , & B do diſſentiunt quidam hoc illā poffe vo
frater iſte vigilabat : videtaccedentem , lunt, per certos, quos ipfi fomniant, ra
& celeriier ſe de lecto deijcit, qua paries dios Alkindus ib. & de imaginibus alij
erat nonnihil remotior . Noctambulus per fpiritus ex corpore vi imaginationis
lectulo proximus forficibus culcitráter , expulſos: Paracellus lib.de imaginibus.
quaterue petit & confeftim , redit vnde Pomponatius lib.incantament.c.3. & 4 ,
venerat. Manè facto interrogatus , ne And . Catanæus lib . de mirabil. effectuú
gat ſe meminiffe, neque id facere vnqua caufis Sibyllan.d.cap.8.9 3. Cætericum
in animum , vel leuiter , induxiffe : tantu Auicenna & Fulginate,ſolo animę prę,
cogitaffe, & alter cum flagello ad ſe acce ftantioris imperio :imaginationis virtuti
deret, illum intentacis forficibus perter hoc tribuit Augerius Ferret. lib.2.inetho
refacere, & abigere . Non ergo neceſſe C dit. 11. non indicat vtrum animçimpe
eft túc, cùm imaginatio operatur,imme rio , in fluore ſpirituú mediante; ſed puto
diatè præcellite rei externæ ſenſum : li eum in Auicenne fententia confpirare .
cet neceffe fit, vt earum rerum fit natu Se nihilominus fit concl . talis ; In
rę ſenſus aliquis, & earú ſenſuquis à na corpus alienum diſiunctum , ſeparatūs
tiuitate deftitutus nó fuerit : ideo enim, ab imaginante ,animahumana neque per
nec cæcus à natiuitate colores , nec ſur . imaginarionem ,neq; per aliam potentias
dus à natiuitate ſonos imaginari pote mediantibus vllis radys, fpiritibus , vel
fitná imaginatio motus eft à ſenſu actu Speciebus , vlla mirifica huiufmodi po
factus, auctore Ariftoteles 2. de anima. test efficere.
Arift. 2. Sufficit etiam , vt rerum , quas imagina Hæc conclufio eft communis Theo
ma .ani- mur finilitudines aliquas sélu aliquádo D logorum ,D.Thoin.Ferrarienſ.Medine,
de
perceperimus: fic enim vel illud idé, vel Pici, Vairi citatorum , & medicorum Va
fimile aliquid poterimus imaginari , & leſij, Condronchi , Bokelij, & Cæſalpi
fæpè ab externis, quæ remotiſlima à no ni, & aliorum .
bis vel tempore , vel loco imaginationé Probatur , quoniam imaginatio eſt a
moueri, & præſagire nobis , quæ certo ctio immancns : & ideò anina imagi
poſtmodum eueniunt,Ariſtoteles fate nans nullam realem qualitatem poteft
tur in lib . de Diuinatione. Nec abfurdú imprimere rei difiunctę, quod vt in eam
mihi videtur, res futuras aliquádo , priul agat foret neceſſarium .Conf. quia radij
quam contingant, ſignificationes qual tales ,nulli ſunt : fpirituum tanta vis eſſe
dam aduentus ſui præmittere, quæ aeré non poteft : fpecies duntaxat habét vim
ambiétem nosmoueant,quo moto ,fen- E; repræſentandi: anima denique vnius ad
ſus noſter mouetur , & Gc ſenſus mocio alterius animam vel corpus nulla eſtra
præparatio quædam eft ipfius imagina turalis coordinario . Ec ideò præſtıgia
tionis, & ad præparationem imaginario tor ille Mirabiliarius Cæfarius Malce .
nis neceffaria eft ſenſus mocio , ad ipſam fe , qui Antuerpiæ anno 1599. ſortile
verò imaginationein , nullo alio fenſus gas quaſdam diuinationes fic palliabat ;
motu prçrereà indigemus.Hæc haud du quaſi , ſpiritus fui efficacia prædomi
biè eft fententia D.Ifidori, & D. Hiero nantis ſpiritui alterius , alter ad eligen
nymi, & ThomęMori. moxcitandorii, dum , quod ipre volebat cogeretur, pre
nec amplius probant argumenta Andr, clarè mentiebatur.
Pom
14 Diſquiſition Magicarum
um
Pomponatius contendit, has ſpecies A tibus, vt artificium rufticum , de quo
{ pirituales poffe gignere aliquid reale , Columella lib. 8. & ad quod alluſum à
nempe id cuius ſuntſpecies, ſicut faciút Calpurnio Eglo . 2 .
ideæ in mente diuina. Verum imperite Me docet ipſa Pales cultum gregis : vt
dicitur. Nam ideæ in mente diuina ſunt niger alba .
fubftantiæ , no accidentia : funt etiam al Terga maritus ouis naſcenti mutet in
tioris ordinis, qua hiſpiritus,nec ille quic agna :
quam in Deo innouantaur immutant. Que neque diuerfi ſpeciem feruare pa
In creaturis verò nunquā viſum fuit, vt reniis
imaginaria ſpecies fibi liinile producat poffit , & ambiguo teftetur vtrumque
v . g.ſpecies equi gigaat equum , ſpecies colore.
caloris, quam ego imaginor, nudum & B quod primum factitalle Iacobum Pa
algentem alium à me remotum calefa triarcham legimus Gen. xxx. & licet D.
ciat. Si quid tale valeret vis imaginatrix, Chryſ.com .57.in Gen. céluerit hoc na
iampridem alchimici aureos mores er turæ modum tranſcendifle, & Ifidor.lib .
fent adepti. Denique ſpiritus hos neceſ 12.Orig.c.i.contra naturam fuiſſe ſigni
fe eft, G lunt, rem efle planè debilé :quç, ficet,id tamen non ita capiendum , quaſi
cùm extra imaginantem , velut extra ma negent naturali rationi conſentanea
tris vterum fætus , effuſa , ſtatim ab aere hanc colorum in fętu varietatem ; fed tā
circumſtante corrumperetur. Cæterum tum præter ordinarium naturæ curſum :
quæ aduerfarij obijciunt,ea vel falla sút, nā ſolent parentibus colore ſimiles agni
vel in ijs ad imaginationein actio per gigni: hic autem induſtria Iacobi, quain
contactum acceffit , quare pertinent ad Cab Angelo tamen edoctus crat , teſte
fequentem conclufionem . Hinc porro Theod . q. 88. in Gen.contra accidit .
cliciuntur tria . Primo non pofle aucu Nec enim naturali rationi conſentaneú
pem ſolo vilu , & imaginatione aues ce id fuiffe , ignorauit Ifidorus, qui rationé .
lo detrahere , quod tamen aſſeruit Mi mox ſubiungit, & exemplis cófirmauit,
chael Montanus,lib.1.des Efrais. C.2.Se vt & D.Hieron .& D Auguft. & Gale
cundò non poſle quenquam ſola ima nus, & Plinius, quorum omnium verba
ginatione alterius fafcinari,vt accuratè habes apud Pererium noftrum ; & quæ
oftendit Valefius lib . facræ philoſophie, dam apud Alfon Mendozain in Quiod
c.68.Tertiò multo minus ficalium fana . libet. 9.Pofitiua, & Andr . Laurent. hi
ftor. Anacom . 1.8.c 20. Addit Pererius ſi
ri po:Te : vt rectè Ariftotele in problem.
&Gratarolus apud Pomponat. c. 6 . D mile exemplum de prole alba , ex vtroq;
Secunda concl. fatisveriſimile eſt, per parente ethio. ex Heliodori Aethiop.
hift lib . 1. Er tale , quod Buſcoducis perro
accidens poſe aliquid imaginationem in
corpus vicinum ar &ta quapiam coniun natus dæmon cum vxore concubuit, aſ
ferens, vt ſunt petulantes ebriofi, fede
Etione ei copulatum , fitamen , imagi
natio fic valde intenja , o vicinum cor monem gignere velle , natus ex eo con
pus ad eam affectionem valdè diſpo cubitu infans dæmoni facie fimilis ,qui
fimul ac natus laſciuire,& ſalcitare cepit,
fitum
Sic puto conciliari pofſe ſentétias co narratur ab Hier. Torquemada in Hor
trarias, vnam abfolutè negantium ima 10 Florum . Sed hoc exemplo , & fimili
ginatrice vim externa corpora immu bus concluſio non ſatis probatur. Nam
care poffe, quæ eſt fran. Suarez diſp.18. E hæc tribui poflunt imaginationi matris ,
Metaph. lect. 8. v. 28. & Conimbricen ve tribuit D. Iſidorus his verbis ; baric
ſium in 7.Playſ.c.2.4.1.a.7. Valentię 2.2. enim fæminarum dicunt eſse naturam ,
diſp.6.quæſt.13. puncto 2. Vairi & alio ut quales perſpexerint , fiue mente cogi
rum , alterain abſolutè id affirinantium , tauerint , in extremo voluptatis æftu , dü
ve Michaelis Medinæ lib. z.de recta fide concipiunt talem fobolem procreeni. 1. Ete
cap. 7. Marfilij Ficinilib. 13. de Theol. nim anima in vfu venereo formas ex
Platonica & Bened. Pererij ſup. ſolent trinſecas intus tranſmittit,corumq;jaria
ad hoc probandum adducere mirifica tarypis, rapit ſpecies eorum in propriam
exempla diuerſitatibus liberorú à paren qualitatem .] quod aperte à D.Hier. Tra
dit .
Liber Primus. IS

dit.in Gen.c.30. accepit, qui matri quo- A purnius verſibus ante laudatis. putariin
que totam vim tribuit , vt & D. Aug.de tamen eos id noluiſſe , ſed requirere v
Åpiboue agens lib. 18. de ciuit. Dei, c.s. criuſque concurfum ; non matis dunta
ſed & Tho Morus Martyr.carmine lepi xat , qui an ſolus fufficiat , problematicú,
do , quod etfi totum Perer.refert ,ego quia incertum eſt quid,& quantum co
partem decerpam , quæ nobis vſui ; ferat femen virile, aut fæmineum ad fæ
Atquigraues tradunt Sophi: tus materiam atque conformationem .
Quodcunque matres interim Si fæmina ſemen non emittit , vt voluit
Imaginantur fortiter Ariſtoteles in lib.i. & 2.de generat ani
Dum liberis dant operam ; mal. aut fi formam viuentitribuit folus
Eiuslatenter, á notas pater , vt nonuullis viſum ; aut fi ad ge
Certas , indelebiles , B nerationem vtriuſque ſemen pro mate
Modoq; inexplicabili , ria , & forma ſimulaccurrat, quod me
In ſemen ipſum congeri: dicorú præcipuis placuit :probabile eft ,
Quibus receptis intime patris imaginationem fufficere : vero
Simulque confcreſcentibus ; pater folùm ad formam conferat , ma
A mente matris infitam . ter ad formam conferat æquè, & folam
Natus refert imaginem . materiam ſuppeditet ; probabilius foret,
& ita vult fa & ú , vt quæ marito quatuor non fufficere .Quicquid eft, illud conftat
diſimiles proles legitimas pepererat , ex imaginatione tempore conceptus,no
5 quia ſecurade abſentenó cogitabat;vnú fatis eficacem effe concluſionis noftrze
ex adulterio conceptum curucæ huic fi probationem . Magis vrget imaginatio ,
milimum ediderit; eò quod concipiens C quæ poft conceptionem fuccedit. Nam
meruerit, ne velut lupus ifabula maritus videmus prolem etiain iam formatam
interuenirer . Diliniilitudinis tamen il in vtero maternę imaginationis difpen
lius caufa effe potuit, quod dum illos có dia ſentire , vt in prægnantibus accidit
ciperet,mente & iinaginarionealijs mę quotidie . Legi VVitebergæ ciuem ca- N. Com
mēt.in c.
cha intenderer . Putarim itaq ; fieri pol daueroſa facie natum : eo quodmater
ſe, vt propter folam fæminę imaginatio vterum ferens obuio cadauere fubitò Gen. 30 .
nem id cótingat, licet fatear vi plurimú fuiffe pauefacta : Ifenaci , pudicam , &
concurrere imaginationé vtriufque, vt forinolam matronam ſcribunt peperif
docer Franc. Valefius d lib.de Sacra phi ſe glirem : quia ex vicinis aliquis gliri
lorophia,cap.II. Neuter ramentuc agic nolam appenderat , ad cuius fonitum re
per imaginationein in corpus alterius. D liqui fugarentur:is occurrit mulieri gra
Nam inaginatio operatur duntaxat in uide , quæ ignararei , ſubito occurfu, o
femen prolificum , quod pars iinaginan aſpectu glir . ita eft comerrita, vtfoetus
tis fuit, & ideo femini anima imaginan in vtero degeneraret informam beſtiole .
tisnon quidemactu talem formam im Nicolao Yil. Pontifice Romæ quo
primit (v.g.colorem cutis ,vel criſpitudi dam in palatio mulier infantem vrlo fi
nem capillorum ) cuius actu ſemen ca milem peperit , eo quod (medici iudica
pax non eft ; fed virtutem quandam & runt) ibidem varijs in locis vrfi depicti
ex generante deferendi & conferédi in cernebantur . Paderbornæ mulier hæ
fætum , quem format ,ea quæ generan retica ante annos ſexdecim plus minus
ti ſecundum animam infunt, vt in cor ( res ibi tunc nota ) peperit filiummodo
pore generato incipiat eſſe corporaliter, E Ecclefiafticorú palliatum & pileatum ;
quod in anima generantiserat ſpirituali quæ ex veheméti odio in Papiftas vtvo
ter . lege eundem Valeſium , cuius ſen cant, obuijs ſemper maledicebat . Sed
tentiam coniunxi cum explicatione To hoc fortè diuinę vltionis fuit.Quid aliú
ſtati quælt. 10. in d . cap. 30. Geneſ. Sed de exempla peto ?maternū , paternumq;
an ſuffic at ad hoc imaginatio folius ma genus ſuggerit . Fuit in materno genere
tis videtur velle Plinius lib . 7.capit 12 . Antuerpiæ , quæ vretum geftans , fimia
dum vtriuslibet cogitationein memo . in delicijs habebat,vnica einata filiamul
rát , & fortè Marfilius Ficinus ſupra , dú ta fimiorum retinuit , na & puellula lati
promiſcuè parentuin meminit , & Cale tare, & geſticulari, & fimilia non pauca,
EX
um
16 Diſquiſition Magicarum
Ex paterno Lud. Delrio Vir honoribus A
clarus, ob fidelem Regi nauatam ope QV ÆSTIO IV.
ramà perduellib' Bruxellę captus in ple
no Senatu ; vxor grauida ,cum in domú An ſolo contactu , viſu , voce , afflatu ,
irrumpétes feditioforum duces vidiffet , oſculo , vel nudi lintei applicatione
exterrita ;poſt peperit, quem de fonte lu vulnera , & morbi Sanari", a alia
ſtrali ſuſcepi:is infans seper oculis exter mira huiuſmodi perfici naturaliter
natis maternum pauorem ; iam adole poſſint ?
ſcens emotæ mentis perfiftit. Fugio do
meſtica mala.Scribit Fernelius lib.de ho Votquot afferuere,commune hoc
minis procreat.pauonem ,fi duinouisin Q ponunt fundamentum ſuperſtitio
cubat linteis albis circumtegatur , albos B nis luę: ſpiritus per arteriam ex corde
omnino pullos, no variantis coloris ede promanare , & per viſum afpicientis ,
re. Quæſo , num oua , non ſunt corpus vel per os loquentis , vel per pores
ſeiunctum . Vides tamen inaginationis tangentis erumpere , & vili , audientis ,
efficacitatem in illud . Prætereà , cum vel tacti le arterijs inäinuare , indeque
imaginatio accéderit calorem in corpo cor petere , & eo efficacius penetrare ,
reimaginantis ; cur contiguum ei cor quo fpiritus vehementiori voluntate vi
pus nequeat etiam calefi eriNon tango dentis, loquentis , aut tangentis fuerint
illam quæftionem , an ſolius imagina emiſt .
tionis tanta vis fit in hac fimilitudinis Prima conclufio , vis ifta voci non
efficacitate , vt plerique à Fernelio lib . 7 . eft tribuenda. Probatur , quia yox in au
pbyſiol. opinatur, an verò partem fibi C dientem nihil poteft operari nifi per ac
motus feminis & vis formatrix vindicet, cidens , ratione ſoni, vel ſignificationis
vt docet Andr. Laur. lib . 8. hift. Anato . Verborum ,alterans audientem,ea quam
qu. 20.eum legerepoteftis. adfert letitia , cimore , merote , & c. vt
Egomanum tollo de tabula :moneo optimè Vairus docuit .
tantum , vel mouco potius dubium . Non obftat , quod adferunt , micabi
4.2. C.
B. Auguft. narrat quendain ; quando les effectus malis carminib. Magos ope
cumque ei placebat, ad imitat as quafila rari,verbi gratia inſuſurratis quibuſdam 21. Item
mentantis cuiuslibet hominis doces, it a verbis in aurem tauri,belluam profterni Condró.
ſe auferre à fenfibus , c iacere ſolutum vt mortuam ; curſus alijs, eam in pedes de mor
mortuo fimillimum , vt non folum velli erigi . Parentum quoqueexecrationes bis vene
cantes , atquepungentes non ſentiret ;fed D vix vnquam irritas cadere: Non inquã fic.c. so
aliquando, o igne vrereturadmoto sin hęc obftant , quia illa de tauro , ac fi
ne vllo doloris ſenſu , niſi pofteà ex vul milia fiunt à demone , vipacti . Execra
nere. Hunc porro non obtinendoſed non tionum verò effectus,ſi repentinus, ori
ſentiendo no mouiſse corpus fuum probat ri poteſt ex vehementi alteratione vere
quòd tanquam in defuncio, nullius inue cundiæ , timoris , triftitiæ , fi verò len
niebatur anbelitus: hominum tamen do tus fit & tardus , non id putandum ſo
ces , ſıclariusloquerentur , tanquam de no verborum perfici, ſed Deum puni
longinquo inandiſse se poſtea referebat. re iuſto iudicio liberorum ncquitiam ,&
lib.14. diciuit. Dei, c 23. Hoc vir erudi impietatem . Huc ego retulerim illud
tus factum vult , quia per vehementem Vveſtphalæmulieris, quæ diris & deuo
imaginationé illeſciplum abſtraxerità E tionibus filium reddidit immobilem ,
ſenſu rerum præſentium . Cogita lector) quod ad dæmonis operationem alij re
annon Git verifimilius húc magum fuil. tulere .
ſe, & ope dęmonis ex pacto in exſtalim Secunda conclufio , nec etiam vifio
fic abripi con ſueuille . Nam huiuſmodi fola, vel cum imaginatione nuda, ad hoc Ananias
lebro 4.
effectus omnem imaginationis vim cla Jatisefficax eft . de Na
re ſuperat, cú exftaſis à voluntate huma Hoc de faſcinatione probant Vairus
tur.de
na non dependeat , vt fuo loco oftende lib.2.cap. 9. Ananiasd lib.4. Condron
tur Pergamus ad aliam queſtionem . chus d.I.2.C. 2. Bokcelius l . de philtris, c.
1. And. Laurent. l. jo.hift. anatom . 9. 2 .
red
(
1
Liber Primus 17

red de fanitate & fimilibus effectibus A brum fundit facrymas , lippitudinem ,


par ratio eft . & alios prauos humores , ac fpiritus, &
Supponunt contrariç fentétiæ aucto inde per exteriores oculipartes , & or
res , oculum aliquid emittendo cernere bis ipfus circumferentiam inter palpe
cum Platonicis . Scd quomodo iampri bras , & tunicam candidam , buiuſmodi
dem exhaucti non li nt vifiui radijifti, Auore's ſtillant . 11
aut quæ hec vis fuppeditatrix nouæ ſem Trux aſpectus vetularum , deformi
per materiæ verior longè, ac reception fuo fquallore, ac tetritudine , poteft in
eft fententia Peripateticorum , & Theo fantulos perterrefacere : cimor pofteà
logorum ,deqia Lege Lauren . d.q.2.vi concitans humoresfacit, vt citius mora
fionein fieri introlulceptione ſpecieio bi erumpant , ad quos tenellum corpu
biectum repræſentantis: poteſtatemque B ſculum iam erat diſpofitâ , ac præpara
videndi potenciam effe paffiuam , quæ al tum . Sic Tiberius non oculorum radijs,
terari,non alterare quæar. Vifio quoque fed aſpectu horrido militem terrore
actio immanens eft , qua finita nihil in quaſi attonitum reddidit .
obiecto fupereft, vtpote cui nihil acceſ Galgalum , ſeu rupiculum , fcu hian
Git, vel in illud tranfiuit. Sunt hæc verili ticillam , auem fcribunt Plutarchus lib .
ma , multa tamen prima ſpecie videntur 5. Sympofiac. c. 7. & Heliodorus lib. 3 .
repugnare. Amor ex mutuo aſpectu, lip Hiſtor2.Æthiop. fi oculos in ictericum
pitudo ,auicularum faſcinatio , fpeculo defigat , fibi morbum ,ægro ſanitatem
rum vitiario, galgaliluppi,ftruthiocame adferre , quod fi verum , de quo merito
li; gallinacei, & reguli perviſum effica Vairus dubitat ; retulerim ad occultam
cia , quæ nunc breuiter remouenda . C aliquam fimilitudinem , ac ſympathiam
Vilus,amoris initij & increméti, dú . morbi & auiculæ , non ad eius vilio
taxat elt occaſio quædam ; nam princi nem . hæc tantum occafio eit alteratio
pio viſæ formæ fimulacrum viſus offert nis,quæ rem perficit .
imaginationi, quòd fimulacrum phanta Mærim lupi; quia priores viderant, vo 4
Sia voluens,ac reuoluens, cauſa eſt, cur cis ei facultatem eripuerunt? Miffas fac,
homo iftud obiectum iudicet dignius ef bone vir , nugas poetarun de Macri .
fe , quod ametur, & expetatur ,rebus cęte quin potius D. Ambroſiuin lauda , ita
õ
ris . Sic incipit quis amare: mox amor ( cribentem ; Lupi fi quem priores homi
lib.
præſentia rei amatæ fouetur , & glifcit: nem viderint , vocem eiquadam natura
nó quòd obiectú externis oculis videat, vi videntur eripere : ſi autem eos homo
(nam & abſentes magis amore crucian D prius viderit , exagitari memorantur ,
so
wur) ſed quod aſſiduè de illo cogiter, il libro feptimo , in Luc. capitulo decimo,
ludque plus quam par eft æſtimet, & fi boc ridiculum dicit Andr. Laurenc. de
bimet imaginando fomenta , & faces Lupo , & loan. Brodæus lib. ſeptiino ,
præbeat ardori. Etenim fi non intrinfe inilcel.capitulo 7. (cribit eos , qui ratio
cum malum foret , & ab externa pende nem huius rei quærunt , planè delipere,
ter vifione ; cur , cum plures fimul can fed ipſe non fatis ſapiebat , confundit c
dem videant, & ab eadem videantur , nim lupum viſum cum vidente.Lupo vi
vnus ifte deperit ,contemnunt cæteri? ſo interdum homo obmuteſcit , fed viſo ,
Lippitudo , & à méftruatæ vifu ſpecu qui prius hominem viderat : hoc tátum
lis iniuftæ inaculę nó ab ipſa viſione, & vult Theocritus . Cur porrò lupus vi
oculi organo manant; ſed vel ab'balitu E ſum præueniens videndo raucedinem
infecto per os , ac nares erumpente , vel adferat nunc cauſain Capella Tholof.
ex concauitatibus oculo vicinis, & ruffu Cantipratenſis , hoc vult fieri , quia lu
fioni mixtis ſpiritibus contagioſis. Ad pus radijs oculorum ſuorum immillis
ias oculuin eniin eftforamen ,cui indira pur homini, eius fpiritus vifiuos in inftanti
pilla , ex qua per neruum opticum vifio deficcer : ijs arefactis arteriæ deficcen
is . tur , & fic inftrumento vocis obligatius
procedit, actio ſanè innoxia . Eft etiam
foramen cerebri aliud ,vnde neruus ino. impedito hominem rauceſcere libro 2.
tiuus , de fecundo ncruorum coniugio de apibus capit. 57. par. 39. Verum hoc
natus prodit , per hoc foramen cere deradijs non admitto . Ideò malim cum
С alijs
I 8 Diſquiſitionum Magicarum

alijs dicere, id accidiffe, quod qui in fe- A verſarer, talis ibi puer viſebatur. Ferunt
ramnim prouifam incidunt, ob inicantes hoſce videre, quæ abdica in penitis terre
eius oculos & aſpectum formidabilem , vifceribus , venas aquarum & metallo
meryunt vehementius : timor repenti rum thefauros , & lub ſarcophagis ſua
nus ſanguinein ad cor fugat , & frigus cadauera; res receptilima, & celeberri
cæteris membris inducit , & ſubiram ma eft: & fieri poſle cenſuerút,non Pin
totius corporis alterationem : hinc rau darus, Tzetzes, & alij poetæ modò, ſed cel.Rhe
cedo , & vocis impedimentum . Nec & philoſophi : e quorum nonnulli vím dig.lib.6
vana videtur ratio venatorum ,nempe hanc humori melancholico , & nato- anti.lec.
lupum ſi prior hominem videat , ſe ad ruminde fpirituum vehementiæ adfcri c . 2 .
vindictam recolligere , & fic noxium bune. Melior hæc ratio foret , & tantum Vairus
quendam illi, nec clamare queat, vapo- B putarent fe videre non vila :nunccum d.li.z.
ſem quaſi inſufflare ; qui cum venena viſisveritas reſpondeat , inanis eſt. quid 4.
cus ſit,poceſt caucediuem adferre : cum ſentirem , alias explicui, f nec mutolen
verò ſe ab homine iam deprehenfum tentiam ,venas aquæ nouerunt, ex vapo Coment.
videt, ac viſum fuiſſe metuere & fugam fibus manè & vefperi locis illis expira- in dea Me
ser .
meditantem de hoc vapore , einitrendo tis. Venas metallorü cognoſcút. ex her
non cogitare.Iul.Schaliger hoc de lupo bæ quodā genere illic nalci ſolito The 231 .
totum falſum contendit . fauros , & cadauera ( dicunt enim , quæ
Nec ftruthiocamelus nec tardigrada, & quia ) putarim à dæmonibus often
&& domiporta teltudo aſpectu pulloso di, & indicari. Poteft acies oculorum ,
uis excludunt . in arenis enim ea relin quando nullum denſum corpus interij
quunt, & afpiciunt, folùm vt arceat no- C citur, diffufillima ſpacia tranſmittere :
citura: pofteà benignamater tellusea ca r.d medium iftud ſarcophagorum , aut
lore maturat , ſicut & lacertis accidit . telluris , tam denſum , ſolidum , & opa
Ferarum rex Gallinacei metuit aſpe cum , id vel omnino expers , vel parú ca .
& tum reyera , nec fucus eft dętnonum pax eſt illuminationis & pelluciditatis,
( vt quidain ſcripſit: d)ſedmetuit ex qua quæ ad videndum neceffaria . Accedit ,
Ananias dam arcana antipathia. Sic enim videas quod hanc ifti facultatem videndi ſolent
dilib 4. buffone hiante , quafi coactam , miro ad certos dies reftingere,feriam tertiam
cum eiulatu muſelam ſeori deuoran & ſextam ; quod latentis pacti indicium .
damn inferere , Quin etiam rubedo oculorum , quæ in
De reguli ſeu baſiliſci intuitu notior Zahuris maxima conſpicitur , plus no
narratio eft , quàm verior . Sireperitur D ceat, quam iuuer acumen oculorum .
hoc animal, volunt Nicand . in Theriac. Conclufio tertia, Neque contactus fo- d.l. .. c.
Dioſcorid . lib.6. Plinius lib.8 .Solin.cap . lus per fe ad bac eſt idoneusfatis.) De fa- 10.4 1.2
20. Schalig. exerc , 24. Mercurial. lib . i . ſcinatione probant Varus & Condron- 6.3 .
de venenis capit. 21. violento halitu, ac chus , ſed argumenta id æquè conuin
viruler:to vicinum inficit aerem ifte ne cunt de cæteris mirandiseffectibus.
cat accedentes. lac Andr. Laurent. d . q . Primò , Tactus , quatenus tactus ,
11. Quod addunt fi fe in aqua pura & homini datus fuit ad propriæ vitæ con
limpida conſpiciat,iplummet emori:ct ſeruationein , nec viin habet aliam
cam verbulo , non credo . Nam & fpi nili tangendi. Si verò vim aliquamn
ritus ifti ex eius oculis exirent ipfi vide habet huiuſmodi mira perpetrandi ,
ti forent connaturales , quare nec inte. E vis illa ſit oportet falutaris natura ſua >
rimcrent: lin connaturales non fint > vel noxia . Si ſalutaris , luo prius corpo
prius in oculis incluG debuerant nocuil ri ſalutem adferret: fi noxia, prius neca
fe : ab aqua verò , cos infici & venerari ret cum cui ineft : horum tamen nihil
ridiculum . cernimus contingere. Deinde in om
Adijciam his Vari argumentis , vnú nes æqualiter ageret , quos tangeret,fa
quod mihi videtur difficilius. Norunt naretque , vel læderet etiam quos nol
Hiſpaniæ genus hominum , quod vor. let . Nullis denique foret opus alijs ob
cát ZAHVRIS, non Lynceos poſſumus ſeruationibus ac ritibus. quæ cuncta vi
nuncupare , cun Madrici Anno 1575 demus aliter fe habere .
Scio
u
!
Liber Primus. 19

Scio farragines multiplices expe- A Quartò Magneti ferfiimaffricaruin


cimentorum contra ſententiain no poteft aliud ferrum attrahere.Taurú fue
ftram adferri ; ſed parui ſunt mo rentem ; fi ficu alliges ftatim málueſcer.
menci. Refp.Vtrumque fieri pofle occulta qua
Primò tradunt torpedinem fariſſa dain ſympathia,arque conſenſu qualica
ictam tepentis manuin , corpuſque to tam.Demagnete inultis noftri Conimo
eum torpefacere : hyenæ vmbra ca bric d.q.1.artic.z. cos adi.De tauro non
nes obmuteſcere : ſerpentem quera ego credulus, nec qui velim periculum
nis contractam frondibus emori: eana facere , ſcio tamen ad cauſam phyficam
dem ibidis penna Gfti : viperam arun referri à Glyca : quod ficus inter arbores
dinis , vel faginæ virgulæ percuſſione fucci plenilima fit : quarnobrem halitu
obftupefcere ; veſpertiliones folijs pla- B ex le calidum , aerein fecantem , pene
tani abigi, eryngium capræ fumptum trabiler que emittere ; quitauri alligati
ote greges toros fiftere : cæteras pen ferociam domet, & appenfarum carnes
nas aquilæ pennis inixtas , contactu abu auiuin mollefaciat .
Cumi : lepore marino viſo , vel tacto Quintò . Cum puella näpello educa
necari nonnullos : lupinas fides ſi iun ta , li Alexander Macedo conſueffet, le
gas agninis , iftas diffilire . Refpondeo thalis ei, iudice Ariftotele ,côtactusfuit
hæc cuncta ratione antipathiæ natu fet. Refp. non contactu folo,fed ſudoris,
ralis euenire , & occultarum qualita & halitus commixti contagione , hand
tum diffuſione noxia his alijs. nec va eum peftein fuiffe hauſuruin . Sed conta
lec conſequentia , fi inde ad hominis gio nihil habet mirum , neque infolitú .
contactum quo tangit alium hominem C Sexco. Cadauer coram occiſore,pro
argumenteris.nam homo homini ſpe pter præcedentem contactum ,fanguiné
cie fimilis eft , nec naturalis antipa folet fundere. Refp. Varias reddi cauſas:
chia in eadem fpecie locum habet : in quidammiraculo tribuunt : quidam ca
illa ſpecie differunt ab ijs , quibus no fui, quo fa &tum fit aliquãdo, vt cadauer
cent . tum cruorem mitteret, cú præſens erat
Secundò illud Lucani de Echineide , reus homicidij: recenſui alio loco mula
ſeu remora , vrgent . tas hac de re fententias, & auctores laui- b Com .
-Puppim retinens auro tendente rui daui; b neque adhuc dum video , quid ment, in
denies ſolidius adferatur illa antipathia , ex ve. Ofta uia
In medis echincis aquis. hementi odio occifi in occiſorem :quod Seneca .
Refpondeo, id cum femel , aut bistan . D qualitatem latentem , & arcană impref ver.127
tum acciderit , accidit , caſu ex alia ſerit corpori, cum cadauere permanen .
quapiam cauſa accidiſſe . Ecquid poft tem : & huc referendum illud Lucretij.
tot centurias annorum , tain frequen
ti nauigatione , caufæ , vt nihil huiuf Idque petit corpus mens onde est fass
modi audiatiir ? certè non mortua fpe cia amore.
cies : Vidi vnam apud Iacob. Plateau Namque homines plerumque cadunt
Tornacenſem , habent & alij alias : vis invulnusse illam .
potius illa fiftendi conficta fuit ;ſed quia Emicat in partem fanguis ,unde ici?
DD . Ballius & Ambrofiusin Hexam . mur itu .
meminere : potes confugere ad occul Et fi cominus eft. bostem ruber Occm
tam aliquam qualitatem huius beſtiolæ , E pai horror .
qux vim habear fiftendi motus . Lege Vifit viui amanos , & mortui hoftis
liiubet Conimbricenſes noftros in libr. comparacio .Sic Lemnias lib 2. de ocul.
7. Phyficorum 2. quæftione prima , ar natura mirac. cap. 7 Langius epift. 40
tic. 6 . Pictorius Dialogo go Gemma lib. 1. de
Teriò ifta fides aliam vnifonam co characteriſm.cap.6 .
Septimò obijciuntut varia curatio
git tinnire. Refpondeo, cum æqualiter
vtraque fit extenſa , nec admodum pro num genera mirè frequentia . In pri
cul ab inuicem remotæ fint , recipiunt mis praxis quotidiana militú , qui folo
afflatu , ofculo , aut nudi lincheiappofi
candem aeris criſpat i reuerb erationem .
C2 tione
20
Diſquiſitionum Magicarum
tione fanant; etiam attrociffima vulne- A fenfis Archidiaconi Bathonienfis : cu
ra : quam vocant Artem Sancti An jus opera ftudio Ioannis Bufæi noftri
ſelmi. item genus illudSalutatorum , vt partim de nouo , partim correctius edi
vocant in Hiſpania, vel Gentilium San ta anno ſuperiore : ſcribit Bleſ. Fascer
Eta Catharine,aut Santi Pauli ytnun quidem ( ait) quod farctum est Do
cupant in Italia , vel feria 6. Parafceues mino Regi affiftere : ſanctus enim , ege
filiorum vt nominant Belgæ , qui omnes Chriſtus Domini eft , nec in vacuum
dono ſanitatis in varijs morbis ſe præ accepit urétionis regie facramentum :
ditos gloriantur. luuat eos auctoritas Guins efficacia ſi neſcitur , aut in du
Pomponatij libro de Incantationibus bium venit ; fidem eius pleniffimam fa
capitulo tertio, qui reſpondet , ſicut in ciet defectus inguinaria peftis, o curat io
herbis, lapidibus & animantibus inue- B fcrophularum . tātúille epiſtolar.] 150.ad
niuntur hæ virtutes ſanandi: fic nibil re clericos aulæ Regiæ . Prodijt ante annos
pugnare , quin & in tota humana fpecie duosliber bene prolixus cuiuſda Guillb .
fimiles vircs inueniantur , vt in vno Tookeri ,cui titulus Chariſma fine donā
homine fic virtus talis lapidis , in alio ſanationis, quo conatur docere hoccha
talis plantæ . Quod ergo planta hæc , rilmate ſanandæ ſtrumæ prædicam , quæ
vel lapis ille poffit, idem hominem e hɔdie regnat in Anglia Elizabetham :ac
tiain hunc , & illum naturæ vi effe cepi librum dono Illuftris Viri Marci
&turum . ] Implicatior hæc eft res , Velleri Patricij , & conſularis Auguſta
quàm vt vna propoſitione queat enoda. ni , qui qua eft eruditione & humani
ri . Quare dico primo , Donum con táte , noluit me beneficentiæ ſuæ ex
ferende ſanitatis ,ſsue curationis;elſedo- C pertem effe . Eo in libro mihi inultum
num fupernaturale ,ogratiam gratisà adulationis , & fuci, parum ſinceritatis,
# 1 . Cor. Deodatam ] hoc cerca fide, tenendum , & veritatis viſum ineffe; nec fidem me
1.verf.9. ex Diui Pauli verbis. K aly quidem per reri. In primis vult hoc donum Regi 1
Spiritum datur fermofapientia , aly au bus Anglię ab ipſo vſque Lucio compe
tem fermo ſcientia , ſecundum eundem tijle. Nec quidqua affert ad id proban
Spiritum , alteri fides in codem Spirits » dum , nec fieri id poteſt . Nam poft Lu
aliy gratia ſanitatum in vnofpiritu , ali cium multi Reges nó Chriftiani fuere ,
virtutum ,ali prophetia,aly di quos ille vnctosnon dicet opinor , de
operatio
ſcretio fpirituum . ]Tale curationis do ſit ergo penes illos chariſma & interru
num , ſed à febribus tantum ſanandi,ha ptum fuit . Ercur mcritis Diui Eduar
bere putantur in Flandria, quotquotna- D di deinit , quod tribuunt cæteri ? an ve
ci ſunt ipſo die Paraſceues : & quot Franciæ Regibus antiquioris priuilegij
quot nullo famineofotu intercedente {plendorem eripiat? an vt doceat ( quod
ſeptimi maſculi legitimothoro ſunt na impudenter aſſerit pag.84. ) Reges Fran
ti : quod nequit ad naturalem cauſam ciæ per quandam propaginem ab An
reduci: quare prodigioſa eft curatio , & gliæ Regibus accepille ? & vide, vt pro
fi nihil fuperftitionis accedat , reducen bet ; quia Francorum ferè totæ prouin
da ad hanc primam conclufionem , non ciæ iuriſdictioniRegú Angliæ iubijcie
enim abîmile verò eft, ob diei hono bantur . Bellain rationem & , dignam à
rem & myfterij fanctitatem , & bono Francis elucidari , quod non diffido fa
rein coniugij, hoc Deum concelliąc . Eturos: nifi inepto huic ardelioni reſpó
Nec etiam potuit niſi virtute diuina fic- E dere dedignentur . Nec illud quidem
ri , quod refertur Reges Angliæ oliin probat , vt nec Polydorus , licet afferar
quoſdam annulosbenedixiffe vtiles ner idein ſucceſſoribus Eduardi collatuin ;
uoruin contractioni & ſpalino, ac mor quòd Eduardo de quo quis non imme
bo comitiali: eoſdem etiam contactu ritò dubitet:nam nec in bulla canoniza
ftrumoros fanare folitos , & vtrumque tionis D. Eduardi, nec in vita eius con
conceflum Diui Eduardi Regis meri fcripta ab Eilrhedo Rhiua lenſi amplius
tis , ſcribit Polydorus Virgilius libro habetur, quam D. Eduardum quandam
octauo . Hiſtor. Angl. fol. 140. Neſcio mulierem Itrumoſam perſanaſſe ; nec
an codem referenduin iilud Petri Ble . vnum
Liber Primus. 21
1
vnum verbum additum de fuccefforum A mafculos , & fæmellastotidem : vt fint
chariſmate, vt nec à Tagantio , quem ip duo paria . Et hiſunt mult a millia , quos
ſe etiam adducit , & vtriuſqueverba ad ait ſanaſse , velle ac pofse infinitioré
ſcribit;vt in manifefto mendacio depre numerum . Probat etiam à cæremoniarú
hendatur . Solum ergo illi de Eduardo fanctitate, quę mihi fuſpe &tę, quia video
probarunt. Addo ex Blefenfi Henricum medicos prius emplaſtra applicare , &
II . de quo loquebatur : Polydorus ad cas longè diuerfas effe ,ab ijs, quibus vsú
dit ſui temporis Henricum VII . & Hen fuiffe , Ď. Eduardum ex Eilrhedo Toom
ricum fortè octauum , ſed nondum ſchil kerus non ignorat. Tertia probatio de
maticum , nondum bæreticum :nam Hi ducitur, ex eo quod Regina nec omni
ftoriam ante ſcripſerat. Quid fi Polydo bus nec ſemper, ſed aliquibus aliquádo
ro dicam ,me credere, & ipfe Henricus 8. B hanc gratiam , & grauate ſolet imperiri
pro mendaciſimo ſcriptore eum non (pag . 105.& 106. ) item quod pars maa
habuit:;. fi. ncn idem Cambdenius, & gna hominum curata iftius gratiæ bene
quotquot rerum Anglicarum bene pe ficio quafi relabitur in priftinum morbi
riti, iudicant? Res tanta vnico teſte non ftarum (d.pag. 106. ) quod potius eft indi
poteft probari. Tookerus autem idem cio, non effe hoc chariſina à Deo; cuius
donum contendit non fimpliciter con perfecta ſunt opera & fanationes;cótra
cefſuin Elizabethæ , fed multò excellen quæ ope malorum ſpirituuin fiunt , nec
tius, quia ſanctior Eduardo . Nonmire planè ſanant,nec perpetuo liberant Net
re :namn & Apoftolis, & Sanctis, & om ad rem facit ,quod ex Chryſoft, fubdit , &
nibus, & ipli Sanctos Sanétoré præfeit nam id ad principium ſanationis perti
eo libello in Præfa . & C.3.4 . non femel. C net,non ad recidiná morbi, de qua nunc
Demum quo pacto probat hoc Regina doquimur. Probat etiam quia quidam
le miraculum Primum pag.9 . per ficti Judæus Hundius eam curationem pe
tium quoddain ſuum colloquium cum ctain in lucem dedit. cur nó addidit epi
Pontificijs quibuſdam , quorum nec no gramma aliquod ? Nam pi&toribus, atq;
mina , nec colloquijlocum , aut tempus poetis quidlibet audēdi ſemperfuit aqua
addit; ne deprehendatur.Cur non finxi potestas.Noc plura habet probảdi gene
fti,Sanderum , Campianum , Alanum , ra : poftea c.9. foluere conatur obiectio
Stapletonum gloriosè de his triumpha nes aduerfariorum , quas ita proponit, vt
res . Nunc refpondeo effe quendam , qui appareat eum Puritados, & ceteros me
de quodam , caidā nihil credit . vis fcitc? re Caluiniſtas planè habere diffentien
ego , tibi,de toco hoc colloquio . Sum- D.tes, & inficiantes , ac damnantes totam
ma colloquijſe illoscouiciſſe,bullas ex hāc fcrophulanam ftropham , finec fra
communicationis in Henricum VIII. tres eius Euangelicicredunt: fruſtra pe
à Clemente VII.& à Paulo III.& in Eli tat, me Catholicum ſibicredere , qui ip
zabethā à Pio V.latæ impias fuiſſe; quia ſum & fraterculos illos oinnes pro here
Reginç Elizabethechariſma fanationi ticis habeo , & ex ipfiulinet opere poſsu
integrum remanfille poffit oftendere ; efficaciter Catholicis(nam Caluinianos
quo audito , illos quafianimis conſterna aur Caluino papiſtas nilyil moror)perfua
tos ſubito conticuiffe, opinor impuden dere non temere credendum libro Too
tiam tantam admirantes; vel metu dela keriano. Argumenta hæc funt. Miracu
tionis negare non audentes. Sed quo pa la propria lunt Eccleſiæ Catholicæ , &
eto probat? primùm ſe à teſte fide digno E nullidantur, qui ſit extra Eccleſiam Ca
inaudiuiffe quendam Romanenfiuin fi tholicam . hoc probat c. 5. Sed Elizabe
dei,in via ſibioccurriffe propè Lõdinu , tha eft extra EccleGam Catholicam: er
go Elizabethæ non dantur miracula .
qui fateretur , ſe ſtruma Reginæ conta Min . probo ,quia Ecclefia Rom fola eft
étu liberatum . Quaſi verò ille vnicuste
Cathol. Elizabetha , vt ſchilmacica , eſt
ftis, nec nominatus,nec iuratus, nec té
extra Ecclefiam Rom.Ergo Elizabetha
por.Snec circumftanti aruin cæterarum
memor fufficiat ad conuincendum .His eft extra Ecclefia Cathol.Maior proba
tur.quia Ecclef. Cathol. eadem eft,que
addit quos
pore, teſtes aliosalio
pofteànoinina curatos
t oinoquatu té
or,duos vniuerfalis :Romana fola eftvniuerſalis:
ergo
m
122 itioniſ arum
Diſquiſ Mágic
ergoCola eft Catholica. Solam effe vni. A vos , fed nos , in ipſorum Eccleſia , hoc
-uerſalem ; docent oinnia Hiſtoriarú mo eft vera , ſumus . Ergo prætereà fatearis
numenta certè
: veftra Anglicana cuius oportet, vel illorum miracula non fuir.
caput eſ Elizabetha , mediam inſulam fe vera miracula , vel Reginæ veltræ ,
non egreditur . Secundò , Non poffunt quæ alterius fideieft , quam illi fuere ;
miracula fieri, ad confirmationem fallę veramiracula non eſſe.
fidei: (nonfemel boc dicis , verè dicis) Denique li quæram à re , cur in ſanita
Sed fides quam
; profitetur Elizabethá tibus à Veſpaſiano , Pyrrho, & alijs Géti
ek falla fides : ergo ad confirmationem libus,vel hereticis collatis, nó recogno
fidei , quam profitetur Elizabetha , non ſcasmanum Dei , ſed Diaboli ? relpon
poffunt fierimiracula . Minorem nega des cap. 5. quia infidelium opera huiuf
bis, probabo, quando articulos fidei Eli B modi actu & factu impurorum ſpirituú
zabething mibi propoſueris: intereau fiunt, & laudas D. Auguſt huiusfenten
quia Catholicosalloquor, quibus certu tiæ veriſſimæ auctorem . Reſpondeigia
cft Elizabetham effe Sacramentariam , tur,cum hancſentétiam veram eſſe cre
& proinde hæreticam ,argumentum eſt das; an fas tibi ſit, credere miraculis , quç
prorſusapodicticum . Nec pores retor Chriftianiffimi Franciæ Reges in hoc
quere dicendo ; non faceret iniracula , genere ad fidei Apoftolicę Romanæ có
nig vera eiusfides foret : ſed facit : ergo firmationem operarentur ? G fas crede
vera eft eius fides . nam aſſumis pro ex re, ergoiam concedisin probationé fal
plorato id , de quo diſceptamus: ego ve fæ fidei ( fic eniin profiteris) vera miracu
tò præmiffis nitor , quæ Catholicis funt la patrari poſle , quod negafti, & eft fal
fidei, boc eſt certilimæ. Terriòin Eccle- C filimum . Siverò dicis id tibifas non el .
fia Catholica ſemper effulfille chariſma ſe, nec nobis Catholicis fas erit credere ,
fanitatis , probas toto capitulo 4. ex D. quæ facit Elizabetha ad confirmationé
Irenæo , D. Auguft. & D. Nyſſeno , D. fidei ſuæ ,Dei ope fieri aut vera effemira
Gregorio Magno , & alijs ,de reliquijs cula, ſed adcogimur dicere, vel fictitia ,
D. Stephani , de Gregorio Thaumatur fi non verè ægri, vel fieri phyfica aliqua
go, Hilarione, & alijs Sãctis , vfque ad vi emplaftrorum , aut aliorum adhibito
noſtra fermè tépora . Vnde argumétor: rum , vel ex pacto racito vel expreffo cú
Horum fuit vera Eccl. fia , nos Papiſtæ demone , à quo nec hæreticorú genius ,
fumus in eadem , in qua ipſi fuere : ergo nec aliæ quædam circumftantiæ multū
nos ſumus in vera Ecclelia , vos in alia abludunt. Tu Tookere videris ,quid me
eftis , quàm nos: ergo vos non eftis in ve D horum omnium malis credere: nam ti
ra Ecclefia. Vnde fequitur verum , & in bicredere, in ijs, quæ aſſeris, nondú de
uictum effe primum argumentum no cretum mihi, neque cóſtitutum . Neqire
ftrum . Illorum Patrum veram Ecclefia tu cures ſuadeo, quid ego de hac re cre
fuiffe ,tu ipfe fateris: quia tateris per hec dá:pergepotius Dominam tuã palpare ,
miracula i lorum probari miraculorum & fcribere, vnde caput vnctius queas re
continuam efficientiam . Negas nos in ferre. De Franciæ regibus; quorum ad
cadem cum illis Ecclefia efTe:probo . Illi huc nullus apertè hæreſim Pfeſsus fuit,
Romanum Pontificem , pro capite Ec res non Annaliú modo , fed & médico
clefiæ viſibili agnouerunt,vt & nos: illi rum publicis libris , vt Guidonis in Ci
crediderunt, quicquid nos credimus,pur rug. magnæ tract.2. doctr. 2.5 . & Ioan .
gatorium , ſeptem Sacramenta , præſen- E Tagautij lib. 1. inftitution . chirurgicar.
tiam corporis Dominici in Euchariftia, & quotidiana certaque experientia eft
orandum pro defun &tis, & c.quæ vos ne conteſtata; hoc illisbeneficiuqm uonda
gatis , nosprofitemur :nec nos quicqua conceffum fuiffe , vt contactu ftrumas ,
credimus , quod illi non crediderút: vos feu ſcrofulas fanarét . Si vis ea naturalis
autem nec vnum illorum,quos nomina fuiſſet , non per traducem hereditariam 1
fti miraculorum verorum patratorem , regni tranſiuiflet in Regem ſolum , ex
Jaudare poteftis, quo cum in fidei catlo clalis cæteris fratribus ; quorum læpè ré
licæ articulis per omnia côueniatis , aut peries, & complexio patri fimilior , quá 1
à quo nos in vllo diffentiamus.Ergo no Reg sipfius .Conditio quoque fceptri,
ſeu
Liber Primus . 23
feu coronæ , cui comes illa facultas me. A ter dictum : rarò enim ficuti vtuntur,lici
dica, nihil tale poterat naturaliter largi cè vtuntur : nec credendum tot hominis
ri. Quod verò Hieronym . Cardanusli bus pellinis hoc donum à Deo attribu
bro coutradiction.medicar. ſcripſit Re tum Quamobrem conſulo vicarijs , &
ges Francorum ex longo eſu aromatum Officialibus Epiſcoporum ,cęteriſque or
hanc vim habere, ridiculum,vanum, & dinarijs,vt priuſqua permittant eos,boç
dignum eſt routica Io . Brodæi lib.8 . mi curationis munus obire; diligenter exa
ſcellan.ca.10.De Pyrrhi Regis digito , có minent , an naluralibus viátur remedijs,
tatu morbos ſanante; iureoptimo An an verò per gratiam gratis datā , an per
ton. Mirádulanus cenſuit hoc médacijs pactum cum dæmone operentur : quæ
incredibilibus adnumeranduin ; vel , vt ſunt ex circüſtantijs cognofcéda . Quod
plito ,dæmoniacis potius. Nihilominus B vniuerſim non ſint reijciendi , contra
Dico 2. Negandum non eft aliquando quam inſinuat Ciryelus 3. p.de ſuperſti,
nonnullos inuentos, inueniri,qui ſelo că tione c.3. & 7. probatur, quia nunquam
taltu Sanant. Hæc conclufio probatur abbreuiatur manus Domini ne hāc gra .
legendis ſanctorum paßim , & quotidia tiam quibus valt largiatur: certum tame
na experientia .Et hæ fanitares confe puto ,hanc núquam largitinifi Catholi
1 runtur interdum , dumtaxat ad certúté . cis: hactenus enim nulla heretici mira
pus,yt legiinųsde S.Beniamin apud So cula fecerút: & prudentiflimè lummus
zom .libro 6.& Nicephor. lib . 11. & ſci Franciæ Senatus deciſione quadā vni ,
mus B. Petronillam à S. Petro, ſpirituali ex hoc genere empirico ,an . 1577. vetuit
eius parente, ad breue tépus fanatá fuif donec ab ordine , & collegio medicorú
ſe; & quod farrat Mich. Medina de pue C approbatus effet jægrotis potionesvla
ro quodam Salmanticená : interdum ad las imperare , aut medicanenta præbe
totam vitam non redeunte morbo . Ad re , vel morborum curam publice profi
tempus quidem id contingit, quando ſa teri, lege An. Robertum rerum iudica
nans id à Deo imperauit certam ob cau tar. I...c.s.datitaime different m.
ſam maiuſq; bonum fanitati, v. g.nefa Dico 4. ſolo contactu, ani fibilo,autha
nitare is abutatur,aut ad maius meritum litu , ant ofculo naiur aliter quēquam ala
patientiæ , alioqui ordinar.è curationes
ters grauem , verum auferre morbuma
miraculofæ perfectæ eſſe cöfueuerunt. vel vulneraſanare , vel ferrum extrahem
Sanatio verò naturalis fit ad tépus, quae re polle , non credo , hæc conclufio toca
do ,ſubſecuta in melius immutatio , profi eft contra Pomponatium , & quo ad con
ciſcitur ex ſola vi imaginatriceægri , vt tactú ,etiam repugnat Veracrucio illius
de puero illo cenfuit idem Medina . En fundamentum iam polui : huius autem
in Hiſpania genus hominum , quod Sac ' hoc eft: naturali complexione , vel con
ludadores vocant :vel Enſalmadores,eo ſtellatione quidam ſuntnociui, quod in
diſcriinine, quòd ifti dicant ſe fanare vi faſcinatione patet ex folo aſpectu ; ergo
orationum , quas conceptis verbis dicút: ex ijſdem caufis , quidam naturali com
illi, vt faliuæ , & halitus , quemægro in plexione, vel conſtellatione erunt faluta
Dico 3. ſpirant. de bis. Saluatores : enfal res, & medici. Sed tā paucis verbis mul
matores,nec pofunt diſtricte, in vni ta ſupponit, noncöcedéda. Primò quod
Victor, uerfum damnari, nec etiam in vniuersü de conſtellationibus. Albertum fecutus,
relect.de approbare Jetenim poteft fieri ve aliqua ait,verum non eft Siloquitur de conſtel
Magia do nonnulli habeant donú ſanitatis : fic E latione, quando ifte naſccbatur: onnes
Veracr. Victoria, & Veracrucius: & fic admitté eam vim habituri, qui naci . quod quis
lib.z. de daque Nauarrus(cripfithisverbis; Por , credat ? fi de conſtellatione ſub tempus
anima
rò illi, qui vulgo Saluatores vocantur contactus;poterunt fanare omnes, qulot
Specul.
Manua. ( quantumcunque aliàs fint perditiſſimi quot tunc tangent : lide vtraque fimul ;
6.11.nu. homines ) licitè poffuntfuomunere perfun annus ille magnus intercefTerit oportet,
36. gi: quoniam gratia illa gratisdara huiuf qui eandem ſtellarum pofituram , & in
modi hominibas à folo Deo,concedi ur in Auxus reduxerit quando tangit ,qui erat,
vtilitatem aliorum ,c. allegat,Margari quando natus; at quis tanto viuit, vel vi
tam confeſſor. ) Sed hoc nimis generali xit tempore ? Alioquin non poterit hoc
alia
24 Diſquiſitionum Magicarum
alia die præftare quam quando pofitu- A re . Vnde & Vairus narrat, ex hoc gre- libr.2.de
ræ æqualitas ifta, quam oportet, accide gè quendam , cum ingreſſus furnum Faſcino ,
rit, quam igitur incerta futura hæc cura fuiſſet , & alius , eo ignaro ianuain oc- c. 11 .
tio Secundò quod vulgarem illam de clurit, ibi flammis abfumptum .
faſcinatione opinioné admittit, hoc po Venio ad Pomponatij fundamentú ,
fteà docebo prorſus à vera Philoſophia & reſpondeo ;lapides, herbas, & aniina
alienú .Tertiò peccat illatione,nec enim lia , quæ vim al. quam beneficam huiuf
ſequitur , nociua eft qualitas hominis in modi à natura acceperunt, eam obrine
hominem ; ergo & qualitas hominis in re ex teinperaméto certo, & definito to
hominem fatenda eft effe fanatiua, nam tius fpecici: fic enim inde, vt omnis ma
auctore Ariftotele, plura neceffaria ad ſa gnes ferrum attrahat, omne rhubarbaru
nitarem , quam ad ægritudinem . Inalum B bilem expurgt , omnis rupica morbum ·
enim ex quouis defectu ,bonum ex inte ictericu lanet. Oporteret ergo, fi faluta
gra caufa. Deinde contagio ſolo hauri toribus vis ea naturalis inefler ; ratione
Eur afflatu . Verú in hac curatione, fedu ſpecici humanæ eam accepiſſent , & fic
lo obſeruant modos tangendi certos, nu omnes homines ea vi pollerent.Siratio
merum , & alias ceremonias. Accedunt ne indiuidui, & ſingularis complexionis
multa ſuſpicione plena & periculo . Pri hoc vni tribuis , quod alteri adimis : cur
mò quod ( alııtacores illi dicant,ad virtu. non in magnete quoque & rupica hæc
tem hanc exercendam multo vini potu diuerſitas rationeindiuidui reperitur, vt
opus ſe habere: fieri autem nó potest , vt vnus magnes nequeat , quod por alter ?
vini potus profit ad contrariorum mor Neurra ergo ex parte ſimilicudo locum
borum curationem :fi profit frigidis, no habet . Item quod rhubarbarum bilem
proderit calidis . Item ſolent panem à ſe C temperet , id facitratione peculiaris ſui -
admorfum porrigere morſis à canera temperaméti: cuncta enim ſpeciei illius
bido,vel infectis toxico :cui pani neutra indiuidua, & nulia alterius , code planè
cauſarum Veracrucij ſuffragatur.Tertiò modo morbis medentur. Sed in homini
dicunt in præſcntia alterius falutatoris bus non poteft efle hæc fimilitudo , & pa
vim maiorem ſalurandi habentis,ſeſana ritas temperaméti: quia hominis forina
re nequire, quod eft abfurdum : deberer diuerfiffima eft , à forina rhubarbari ; qua
cnim potiusvis illa ,ſinaturalis effet, ma re & temperamentum corporis diſcre
gis intendi.Quartò mentiuntur, cum di pat à temperamento rhubarbari . nam
cunt naturaliter vnum ſalutatorein aba alias longè requirit diſpoſitiones mate
lijs ſalutatoribus cognoſci licet eú prius riæ forma hominis, quam forma plantę,
nunquam viderint:quod fignum alicu- D ſuccive. Quo ergo pacto vis eadem na
ius notæ illis à dæmone impreflæ . Sanè turalis ratione temperamenti competat
pleriſque rotæ veſtigium ineft , vr dicti homini, quæ rupicæ vel rhabarbaro ?
tant ipfi ,Sanctæ Catharinæ , vel Quite Quoad illos autein , qui genus, & co
riæ . Quintò falluntur, dum putant hanc gnationem B. Pauli tumidis buccis cre
vim competere ſeptimo cuique filio , li pant , fique angues ſine læſione contre
maſculinum ordinem fenineus partus & tare poſſe;iam pleriſqueimpoſtura co
non interruperit, quod eſt ridiculum na gnita eft , folere prius contra morſum
turx adfcribcre,& non miraculo . Sextò fere antidotis præmunire .
fæpè iactitāt ſibi reuelari , quæ proculin De militari illa vulnerum curatione ;
eorum abſentia gefta fuere , vt ille , qui E audacter dico , nitidæmonico pacto, &
Torqueinadæ partem à morſu canis ra ex genere ſuo , id lethale crimé.Loquor
Horts bidi lanauit, narrat Hiftoriam ipſe Tor de illa ,quæ ſolum obligat linteo: na quæ
Florü co quemada ; Septimò gloriantur ſine no oleo , & vino vtitur , ſi congruù tempo
609.3 . cumento ſe tractare poſle carbones , & ris interuallo fanet , nec mala inurmura
ardentein clibanun ſubire; quæ natura his addat , aut alias ſuperſtitiones phyſi
O
liter fieri nequeunt , nifi fe præmuniant cis licitis remedijs annumeranda Bla
lotione , & inunctione rerum frigidi li fphem um quoque eſt vocare artem D.
marum , quæ taincn non pollunt, niſiad Anſelmi, quæ fuit Magi illius Anſelmi
· modicum tépus,ignis actiuitatis refifte Parinenſis commentum . Accedit quod
licà
Liber Primus. 25
di ſicà vulneribus, autmorbis ſanati , po- A Commouit liuore magos,vitalia tentent,
fteà in dolores grauiffimos , & fæpè Accumulentque ſuas zelo feruenic rui
Ananias morbos fæuioresreincidant, & vt pluri nas ,
libr.4.de mum vitæ exitum peſſimum ſortiantur, Queis forfan fi fuppeteret non vana po
nat. de quod poffem multis notorum multorú testas,
mon ,
exemplis aftruere . Sed parco nomini Demere non etiam properarent adderes
bus mortuorum . munſtra ,
Ex lib.i. Reftat quiddam Alberti Magni , qui AEmula ſed fignis tantum ,non viribus
de motu referr duos ſe vidiſſe pueros , quorum aque .
anima- vnus cú ferretur iuxta oſtia clauia , om Quod remouere nequit, duplicata ſusti
lium . nia,quę ad dexterú eius latú fita,aferie net ira .
bantur : ab altero verò idem in finiftris B Hinc eft laudato quod poljunt carming
oftijs præſtabatur, cur nó ergo ferrú ex Marſi
vulnere ad folum tactum , vel præſen Cum tacita fquos producunt arie draco
tiam alicuius excidat ? Nonnè ( cribit nes,
Matthiolus, in Italiæ montibus herbam Abſeniess Sape iubēt confligere fecum ,
ſe nouiffe , qua ab equis calcata conti Tunc ut quiſque granero bello perſenſe
nuo ferrei calceifoluuntur. Pici herba rit hydrum .
euneum adactuin extrahi, teftibusDe Afpidis aut dire claufas cognowerit
mocrito , & Theophrafto . Æthiopide iras .
herba certo ritu incantata, ſeras omnes Concutit interius fecreti carminis arma
fi adınoueatur aperiri , & ſuo tempore Protinus laxis verbolałtēte venenis ,
Venetijs furem ſuſpendio dainnatum , C Mox impune manu coluber tractatur
cuific fores omnes patefiebant ) fic ille inermi .
epift. Nuncupatoria in Dioſcoridem . Et morſus tantum , non virusin angue tin
Reſpondeo. In vltimis duobus apertam metur :
incantationem accefliffe , in prioribus Interdum perit incantanssſic callidaſur.
duabus herbis , occultam attrahendi & dus .
diſijciendi vim à natura inſitam : quæ Adiutoris contemplit murmur e ferperisi.
vis naturaliter hominibus ineſenequit. Hoc quoniam de matre trahunt 0r.
Nec ratione ſpecifica , quia non omnes, gine prima ,
habent,nec indiuiduali : quia conditio Anguinea fraudis quod fic linguæque
nes individuantes no producunt talem periti,
effectum . Quare nec Ariſtoteles, nec D In Speciem reddunt commercia mutya
quiſquam rectè philofophantium , hoc fundi .
eft crediturus, mirandumque vehemen
CAP v T IV.
ter vnum Albertum , pura narrare ſo
lum , fe huiufmodi creditu difficilia vi
diſſe , quam ad illum vſque ( vt ait Ant. De Magia artificiali.
Mirandulanus) cateri qui exftant
firem Aec mira quædam
. '] Si
tamen huc accidit, dæmon is præftig ijs manam induſtriain :tantum enim
adſcrib : ndun . Cuius etiam pacto , & nunc loquor de operatrice , diuinatoriæ
incantationibus fretos fuifle Plyllos & fuum locum reſeruo . Magica oper atrix
Marſus, facis colligitur; ex Plutarcho , E Artificialis, & ipſa duplex eft , Mathe
Pinioque , clarius etiam Alchimus marica ; & Prestigiatoria. Mathemati
Auitus lib.2 his verſibus . cam voco ,quę nititur principijs geome
lam Magicam digne valeat quis dice-, tricis arithmeticis,velaſtronomicis hu- 1. Tufc.
re fraudem ; iusexépla funt Sphæra illa Archimedis, mai.deor.
Occulias tacito tentantem pectore vires. fecunduin Claudianum vitrea , de qua Plutarc.
Legifer vt quondam vates , ſubregno fu M. Tullius , & in Siracuſarum obfidio- inMarc.
perbo, ne nauium per ſpecula combuſtiones : Zonaras.
Dum nona monftraret iuffi miracula fi Archyte columba lignea volans : Leo- 2017.02.
gnia nis Imp.auiculæ aureecātillátes: & Boc
D
onum um
26 Diſquiſiti Magicar
Gellius tijæreæ ,volantes & cantillantes,ſerpé- A D.Chryſ.hom . 19. circa fi.ad Pop. An
lib . 10. res ex eodem inetallo ſibilantes, & limi thiochen . ad quæ ſolet plurimum iuua
No. lia mulus narrata . Hæc Magia vocatur recorporea diſpoſitio , & naturalis agi
Glycas ab Herone & Pappo found taupyixni • litas , vt plurimis exemplis docet And.
do Ma- Supponendum autem nihil hanc effice Libauius p . 2. Mirabili in tract. de No
naſses in re pofle quod rerum naturæ repugnet : Etambulisin fin.operis .
Annal.
quinimò indigere caularum naturaliú Altera lpecies ludrica, & deceptoria,
Caffiod.
1.variar. ope certo motu ,& dimenſionibu s ap vocari poteft præftigiatris: à qua factů,
plicatarum , vt in fpeculis illis Archi vtnira Magorum à Græcis Taiyild &
perpon .
Poli. medis , & hydraulicis noftris, & auto xuBEI d ; à latinis;ludi, & ludrica; & ludi
tian . in matis patet . Quare fi quis effectus pro bria vocata fint,( vide Heraldum in lib.
Pane pi. ponantur, caularum naturalium ftica- B 1. Arnobij pag . 31. ) cuius effectus non
fcemone, citatem ſuperans,ille ad prodigioſos re ſunt quales, aut qui videntur, ad ea per
ferri debet , etiáſi huinana induſtria ad tinét pleraque quæ ab agyrtis, circulato
inftrumenti confectionem , motumve ribus, & funambulis creduntur patrari
concurrerit. Idcircò diffentio à Guilhel. incantationibus , cum agilitate pedum ,
Parifienfi, Medina & alijs, qui caput æ vel manuum fiant , vt quæ deR catino
neum Alberti Magni ( quod narrat , hu quodam narrat. Pomponatius: interdú
mano credunt artificio articulate locu fiunt etiam per animalia bruta logo víu
tum , nec enim humana induſtria huc cdocta, vt quæ loannes Leo narrat,de Defcripe.
vſque pertingit, nec naturalis ratio pa Africa
aſino , & canelo : interduin per meram li.etli.
9.
titur , vt res inanimata , vocem buma- c impofturam, & meatus occultos aliqui- Dan . 2 :
nam ,ad libitum interrogantium reſponbus ſubingreflissurfaciebās ſacerdotes D. Hier .
dendum emitcar, nam hæc vitam, & re Beli qui à Dracone cibosdeuorari finge epift. 103
fpirationem in loquente , & perfectilli bant, vtfiebat celebri in illa ſolis menſa, ad Paul.
mam vitalium organorum cooperatio quam vulgus peregrinorú putabat ( po- Herodot .
nem , & diſcurſum quendam loquen te lua cibosſuggerere, reuera tamen ci- lob. 3 .
tis, requirunt . Quæ cum huic capiti de bi à vicinæ vrbis incolis ſuggerebantur .
fuerint omnia : fi loquebatur , ille in ca Et etiam accidebat, in fictitijs ill sidolo- Toſeph.li.
pite loquebatur , qui in ftatuis idolorum rum amoribus ac ſtupris , de quibus lo- 18. ant.
oracula fundebat : qui folus cacodęınon ſephus , & Rufinus. Item quando Bar: 6. 4. Ru
fuit . Notum enim ſimulacravocis pro chochabas , pſeudomelias Iudæorum , fin . lib.
priæ expertia fuifle . Simulacra , enim ftuppulā in ote luccenſam anhelitu vé. 2. hift .
Gentium argentum aurum : os ha tilans, flammasvomere videbatur,teſte Eccl. c .
25.
bent o non loquentur,neque enim eft fpi- D D.Hieron. Apolog. aduerſus Ruffinú ;
ritus in ore ipforum . Fuit illa ſententia ſimile putarii , quod de Caco latrone
Pſ. 134. Guilhelmi , & olim Hermetis , fed à narcar in Alcide poeta. Talia quæ vocat
. ‫ کد‬: Theologis cöfutata iampridé.Huc per Irenæus lib . 1.aduer.bærel.c.4. Anaxilai
tinet globus ille artificioſus, feu abenea ludrica , v. g . facere vt conuiuæ videan
ſtatua ,ficconfecta , vt ex occulto loco , tur habere Aethiopicum nigrorem , vel
funiculo,quiintenſus erat,remiffo , ſagit defunctorum palloré, aſinina autequi
D.Th.li. tasin ſpectantem eiacularetur, quo pa na capita.commentum vetus Plinio lib .
3. contra to Kennetbum III.Scotorum Regem , 28. & 35. & ſexio Empirico notum lib .
gent.c.4. à Fenelle interemptum , in Maioris , & 1. Pyrrhoniar. vt docet Marfilius Ca
Valent.
Boethi Scóthia Annalibus legitur. Eo- E gnatus libr.3.varior.cap io .
2.2.difp. acura
dem reducenda quorundam mirifica Thaumaturgica, vt & Magia natura
22.p. 2 . folertia , vt artificis illius , qui Romano
lis, per ſe bona eft, & licita ,vt omnes ar
Imperacori,verum flexile, & non fragi tes per le ſunt bonæ . Per accidens ytra
le obtulit, de quo poſt veteres Guido que fit illicita , primò qu.ndo in malum
Aret. epiſt . ad Michaelem Monachum , fineni referunt , ſecundò quando fcan
ferentiun immania pondera fronte , & dalam oritur,co quod pucentur hæc fie
funambulorum globising ftétium (vtvi ri dæmonum opera, quare nó deberent
di ) & quimembra , quali lurea confra huiuſinodi permitti, niſi circulatorcs pu
ctaue, vti lubet, flectunt, de quibus egit blicuin , & idoneum à Catholicis habe
renc
Liber Primus. 27
rent artis ſuæ teftimonium . Tertiò fi A & leges etiam hodie in aulis quorun
quod inde fpirituale vel temporale dam dam Principum , alio & cicuta nocen
num corporis, aut animæ immineat ipfi tior . In Francia Triſcalinus coram Ca
circulatori , vel fpectatoribus . Ex hoc . rolo IX . alias laudato Rege ; ex cuiuf- Bondin .
enim capite damnantur, qui fine necel , dam nobilis , ab eo remoti torque , an, in dem.
licate , vel cauſa iuſta ; ſe mortis pericu- , nellos ad ſe ligillatim cunctis ſpectanti
Sils . Son lo per luſum exponunt . bus pelliciebat , eoſque manu recipie
Fumus ñ Cæterum Naturalis & Artificiofá bat adu plantes vt videbatur ;nihilomi
verbis Magiæ,duo ſunt velamina; quibus fe oc i usm x torquis integer , & illælusre
ars Na- culere folet Magia Diabolica. Semper pert : s fuit . Hic conuictus multorum,
xar. ca. enill , vel naturæ vim mentitur, vt in ijs que nec arte , nec actu humano , nec
Isonu.8 . quæ de aftrorum influxu & temperie B na ura fieri poterant; faffus eft,ope dia
hominis ſuperiore capite differuiinus, boli cuncta ( e perfeciffe, quod antè ob
vel mentitur artificium , yt in characte ftinatus negauerat . loannes Trithe
ribu :,imaginibus & huiuſmodi, de qui mius , ex antiquioribus refert ; anno
bus diſputandum q.feq 876. tempore Ludouici Imperatoris.Se
Nunc de præftigiatrice quædam , ad dechiam quendam religione Iudæum ,
alia quæ pofteà difierentur lib 2.9 8. fa profeſſione medicum , Aupenda quæ
pienter ab Vlrico Molicore lib.de Phyto dam coram Principibus viris feciffc, vi
nicis mulieribus animaduerſuin fuit , à debarur hominibus deuorare hoploma
Diabolo fic medium diſponi poffe , vt chum equitem ; currum quoque onu
vna res alia videatur, & talia experimen ftum fæno cum equis , & auriga ; am
ta plurima fieri à ioculatoribus,cum au- C putare capita manus , & pedes ; quæ
tem ſatanas fitmagiſter ( ait ) ioculorum ; peluicoram impofita fanguine ftillatia
nemini dubium eft , quin ſubcilius hæc cunctis ſpectanda præbebant, & ea fta
Diabolus operari poffit , bic ,nunquam tim hominibus illæſis fuo quoque loco
diſcipulus eft doctor præceptore . Talis reftituebat:venationes; decurfiones, 8c
illa , de qua Niderius , in Formicario c. haſtiludia, & quæ homines in terris agi
de maleficis, eorum deceptionibus ; tant, ca in aere audiri faciebat; medias
Colonia,inquit, citabatur, virgo quædam bruma hortum ameniflimum , in Cæ
que mira in confpe tu nobilium feciſset , faris palatio , arboribus, herbis ,floribus,
cantilatione auicularum , fubitò natis ,
que artomagica videbantur fieri, map
pamenim quandam dicebatur laceral & auditis producebat . Si quis pedem
Sezó fubitoin oculis omnium redintegraf D attraheret alterius , pes ſubſequebatur,
fe:viirum quoddam ad parietem à feia & homo innoxius perfiftebat. in Sici
Itatum eo corfrałtum , in momento re lia Eunum proponunt, ſed eius facimus
parajſe & fimilia . Manus inquiſitoris illud , quo inter verba flammam ore
cuali excommunicata . Bodinus notat, videbatur vomere, artificio quoque no
cos ſolere decem magicis præftigijs vnú præftigijs planè tribuendum : nam in
ſubtilitatis , ſeu agilitatis artificiofæ a ore abdicam nucem ſulphure , & igne
ctum miſcere , vt perſuadeant, quæcun plenam habebat, qualeniterex ſpiratio
que ab iplis geruntur , citra præftigium , ne mota , fundebat-Hammam , vt ſcri
ſola dexteritate, & arte fieri, procurant, bit Thomas Fazellus de ead.2. rerum
vt quicquid fortilegij admiſcent, id ſub Sicularum lib.5.cap.2.idem cap.1. lib.3 .
tilitati, & agilitatis eſſe videatur . A. E deca 1. mira refert de quodam Diodo
mat Satan homines ad riſum prouoca co,quem vulgus Liodorum vocat; hunc
re , vt læti , ac hilares imbibant impieta magica arte imbutum , miranda prælti
tem , fic præftigiarores ifti agyrtæ , io giorum machinatione Catanæ forniſ
cularij, miriones, circulatores, ipfos iu le . Isnamque potenti carminum ſuorum
dices fæpè ad incptam quandam læti. Di homines in bruta animantia& conuer
tiam , & admirationem pertractos fa tere , omniumque fermè rerum format
ſcinant , vt cuncta ipſis iocatoria tan in nouas metamorphoſes iram fundere ;
tum , nec punienda videantur, frequens longiſſimiſque à seſpary difſitos, repena
talium ſemper vbique prouentus fuit tt ad fetrabere pofse videbatur . Cata
D 2 nenfes
28 Diſquiſitionum Magicarum

nenfes præterea adeò crebris laceſsebat A bat hælitationem , & refolationem : ia


iniuris , & contumelijs deboneftabat , Etabat quod alter eſſet electurus , id ſe
vt vanifime crudelitatis laqueis cir diu ante prænouiſſe, & alia multa : pro
cumuenit, ad cultus si perdendi ftudium • pter que tertiò in ius ab Illuftriffimo Ar
concitarentur.Qui cum capitis reus cru . chiepiſcopo Mechlinienſi,D.Houio an
ci tradendus eſset , eliciorim carminum no -1603.vocatus, cum filtere ſe pollici
preſentiſimaarte e Catana ByCantius tus cffit,aufugit ad aſylum omnium An
cuius imperium eo tempore Sicilia agno tichrifti præcurſorum . Princeps ille, qui
fcebat, ſ rurfus è Byzantio Catanã è li præſtigiatorem iudicio , auctoritate, no
&torum manibus dilapfus, paruo tempo iure eripuerat; vix biennium ſuperuixit,
rum interſtitio,per acrem deuchiſſe iuſſit . & forente ætate interijt ; nec quicquam
Quibus veneficis adeò populo faétus eft B illi poftquam malæ caufæ defenfionem
admirabilis , vtin ipfo quandam numi ſuſceperat,pofteà feliciter in gubernatio
nis potentiam eſserati,errore facrilego ne ceſſit . Non impunitosvnqua Deus
culium facris debitum ei exhiberēt. Sed Principes finit ,hoftium defenſores:quia
tandem à Leone Catanenfi Epiſcopo, di nominatim vetuit , ne præſtigiatricem
uina virtute ex improuifo captusfrequê quis viuere patiatur . Exod.22.verſ. 18.
ti in media debe populo , in fornacem hoc eſt ,ve Philointerpretatur, nolit dif
igneam iniectus , ignisincendio conſum ferri ſupplicium ,fed ipſo quo coniuncta
ptus eft.] Sic diuina iuſtitia præualuit, & foret die, interfici mandauit .
qui fe iudicibus fortè minus iufto z.lo
motus eripuerat , è ſancti viri manibus QV Æ STIO I.
elabi nonpotuit . His fimilia præftigia C
narrabo fequ. lib. 6. in prin . & quædam Anvis characterum , annulorum , figil
Cratiftheni cuidā tribuit Creſpetus ex lorum , aut imaginum ſit , quas
Athenæo , & alijs quibufdá eft' Antonij lem Magicontendunt .
Gueuarę Epiſcopi Modonedenfis lib.3.
Magis
meritò ſubdit, quod iam monui,iftosio
culatores, quantumuis artificioſis, ope Platonici, & ftulciffimi Artephius , ac
ra demonum adbibere; ideò legibus la Thebith ; ex recentioribus Pompona
tis Franciæ Reges S. Ludouicus, Philip tius, Ficinus Dulcis, & Anton Mizaldus
pus, Auguſtus, & Henric. 3. regno exu in Cenir. Memorabil. ſed ſuperftitiofe .
Jare tales fanciuerunt. Creíper, de odio D Verè & prudenter negarunt Hippo
Satanę diſcur. 1 2.lib.1.Noftris tempori crates ,Galenus , & quos cicabimus in . Doctor.
bus Cæfarium Malteſium Parifijs cap fer.quçſt.z.omnes. Sanè rem acu tetigit dubitant
tum fuit , fed aftu carceribus elapſum Tatianus Affyrius cenſens, fiquid his : 7 ::
D. Tho.
ferebant ; idque eiBaxius inquiſitor in efficiatur , id ex conſtituto fieri, dunta
ter cætera in iudicio obijciebat ;fed cum xat quia dæmones hæc fibi figna con- 22.9.96 .
vrgeretur , & damnationem metueret ; ftituerút, & quaſdam quaſi telleras m - 4.2.690 4.
Contra
à gubernatore , qui tum erat,iudicibus litares, aut pacta conuenta , vi homines
Ecclefiafticis ſuſpendere iuflis , ereptus folent verborum certas forinulas . Mogent.
104. ca.
do
in aulam irrepfit; & ibimulta de nouo 2 ſes .Maymon pronunciat, mendues ,
iOS .
cæpit edere ; chartasluforias in alterius & ftulcos eſſe , quifoli figuræ , foli ſcri- ibi Per
cas tenentis manu, ipfe diftans,fic muta E pturæ , folis denique lineamentis , aut rat. sil.
bat, vt bis, terque alia in eis figura appa vocibus aere fracto natis , tantam mio verb.fu
reret : in altera menſæ parte poſita vafa rabiliuin poteftatem adſcribunt , con- perft.qu .
ad ſe alliciebat moto vitri tantum fruſtu fentiunt Medici , Theologi, & Iurifpe- io .
lo : cogitationesnonnunquam diuina . riti noftri. Ciruelus
bat alienas, vt cum ſparſa laccari grano Notandum ex Conrado V Vimpina, de fapera
ruin minutorum in menfam magna Magos triplex genus imaginum , feu A fou pa.3 .
multitudine, quod quis fibi granú men gurarú habere.Quibuſdain adhibendas Marri
te delegiffet indicabat ; etiam fi quis , in docét fuffumigationes & incãtationes , nus de
deligenda re propofita ,dubitafet,addes & per quinquaginta quatuor angelorú Arles .
nomi
Liber Primus . !

de ſuper nomina exorcifationes ; & alia ,quę per- A ſpeciem ſuperſtitioſam damnaram effe .
Aitionib. fida funt &manifeftam cótinent idolo Fundantur enim hæc omnia in apho
Condron lacriam . Prin.ò quia hæcnomina non riſmo Magico libri ,impij;qui inſcribitur
chus lib nifi à demonibus potuerunt accepiſſe ARBAGHTHEL XD in Sep
3. demor ( quod Cardanus faietur.)Secundò quia tena 2. vbi traditur, quod quando Deus
6. vene- dicere , quòd tales fumigationeshono nomina rebus vel perſonis impoſuit, fi
fic.ca. 1. rent Deum ,autDeo placent,eft error mul cu nominibus vires, & officia quæ
Bokelius
in fide : dicerc autem qucd talibus vti , dailis diftribuit : & ita caracteres ac no
li.de phil
tris c , I. non fit dæmones ſacrificio bonorare , mina cokellata ( magnesubctraco
Vairus & ideò damnabiliter ifononatFEIY , ftellatione formata , nominata ) ha
Anan. et etiam cft_error. Vtrumque definiunt bentvim non ratione figurae ,vcl pro
alijs . Facultas Theologica Lutetiana. Arti- B nunciationis, ſed ratione virtutis,feu of
lib.de fu cul...& TI. ficij illius , quod Deus ad tale nomen ,
perftit.c. Alterum genus imaginum , caracteri vel characterem ordinauit .] Hoc totum
pen. dgn bus & ſculpturis innititur barbaris & pe eft mendacium confictum ad ftabilien
ult.li.16 regrinis,in quibus ſuntnouem caldarię, dam hanc fuperftitionem.Nomina qui
de varie & nomina quatuor principú huius mu dem Deus in fcripturis impoſuit ſanctis
di cardinum , & ter ſeptem nomina ex quibuſdam , myſterij ſignificandi cauſ
Mahumeticis delirijs Arabum decerpta : , & ficiorum , uitifuntur ,
quas illi figuras aućtoribus tribuut Ger conuenientia : ſed ipli nomini Deus
moni Babylonio , Hermeti Ægyptio , mefe & um indidit.Am
& ThoriGræco : tales etiam numerant tibus verò & amminandi
quatuor Salomonis annulos, talia cun- C dit, non Deus .
cta patet annumeranda primo generi Par ratio eft de annulis : & figillis Ma
ſuperſtitioſorum & execrabilium : nec gicis, quantum præterapecio
in vita vim vllam habere poffe , niſi à dæmone ; ma nomina Raphaelis, Machatçorum ,
S. Hila- quo Doctorc , & Dedicatore miſeriea SamniElizei, Zachariæ, Conan
rionis.cir acceperunt: quæ perſe vana , & inania tini, & quorumdam ſanctorum : quibus
CR med. efle d,elicijs , & laminis agens , docuit nominibus etiã interuenit blaſphemia ,
Diuus Hieron. Fatentur etiam ipfimet dum hoſce ſanctos fingunt nefarie Ma
Art. Pas Albertus Magnus , & Rogerius B.ico gicis initiatos, item quia fignum crucis,
rif..250 nus Eft etiain in fide error , quod vnus quo in figno vicit ille Magnus Imp. an
dæmon fit Rex Orientis , Alius Occi nuinerant ſigillis ſuis dæmoniacis. !
dentis , & præſertim fuo merico . D Denique certò tenendum quando ef
Tertul . Tertia fpeciem genuit axioina quod fectus aliquis fequitur vfu characterú ; Plato 2 .
lir. Al dam Ptolomæi, vultus inferiores celofu umigillorum , velimaginum kopu
bertinus, biectos vultibus cæleftibus & hinc intule gudri interdum contenduntd - ralia
Bonacia re fcorpios omnes terreſtres regi à ſcor tum à dæmone fieri, qui conſtitucarum nus li.19
nus. Mi. pio celefti,piſciculos omnes fuuiatiles à à ſenugatum crudelitatem conatur, vel ,, ! ;
Saldus. cæleſtibus piſcibus , hoc nugamentum de nouo mentibus inſerere , vel inſer Philoftr.
Sup. c. 3 . defendunt cum Prolomæo permulti 11.3 . vita
tam profundius & fabilius infigere ..
Apollo
9. 1 . Sed ſuperius iam ex parte hocconfuta Porrò vt nugacitas Hermetis, & fimi nij . Iofe
tum fuit : nunc addo ,fi tam potens illa lium depreh endatur , vel ab indoctis , phius lib.
correſpondentia imaginariæ figuræ ſu deceipam nonnulla , ex Italico lib. Lu 8 .
annig.
perioris in hancveram figurain inferio E douici Dulcis : qui non vtili exemplo fi
rem ;cur adiungunt ritus quoſdam ſuper ctitij Salomonis, & Hermetis figillailu
Sitioſe vg. vedi talem expectas effectú, cein edidit , deceret potius in Ecclefia
in tergo figuræ cú debcas inſcribere ; fi Catholica talia obrui filentijcinere, qua
contrariú , in frontc,idq;faciendú aliqua typis tam ſplendidè euulgari . Aiunt er
do manu dextra, aliquando læua; ſigillú go nugones :Qui geinmam poßideat,
modo fodiédú capite deorsú , modo ca cui inſculptus aries,leo ,vel ſagittari',cú
pite furſum ,& cetera de hoc genere.Vn ctis euni gratum , & granorum forc : cui
de nihil vereor concludere ,cumGerſo virgo ;taurus, capricornus, hunc religio
ns, & V Vimpina , hanc etiam yltimain nis ainplectédę auidum effici;cui gerni
D. ; : ..ni,
30 Diſquiſitionum Magicarum
nilibra ,aquarius hos amicos fidos, legú A tiam nonnullis laceſſit .
tenaces, & concordiæ ftudiofos fore: co Prinò fic ratiocinatur figura, licet no
trà cui cancer, ſcorpius,piſces, ijs inſeré fit ipfum principium operatio nis eftia .
dum amorem ,iniquitatis leuitatis, men men comprincipium ; ergo , vt eft figu
dacij : cui Saturnicharacter, is gliſcens ra , habet peculiarem effectum Antece
robore; cui louis, amabilis, fortunatus, dens probar , tum quia in artificum in
ad ſummoshonores prouehendus ; cui ftrumentis efficit figera ,vt illa Gic ,vel fic
Martis, inuictus; cui Solis , opulentus ; operétur: tum quia ferrum latum ſuper
cui Veneris , immerſabilis , & omnium aquas fertur , quod fi in formam aliam
coinpos votorum : idem , cui Lunæ . contrahas,demergetur. Refpondo figu
Quid multa ? nulla eft imago ftellæ , cui rameffe comprincipiuın in motu'locali,
non peculiaris efficacitas inhæreat. Mit B & operationibus,quæ per huncmotum
to ftellas , draconis figura, lætum facit, fiunt : vt ſunt variæ diu liones continui
& diuite ;aftrolabij, fatidicum ;ide (ride) per dolabram , permaleum , per aſciam ,
alini, lichryſolitho infculpta : ranæ ini- . per ferram : non verò in operationibus,
micos ad pacem , amicosad odium ir quæ fiunt per alterationé, neque id pro
pellit;cameli, dæmones cogit, & c hæc il bant eius cófirmationes, quarum etiam
le lib 3. de gemmis à c. vfque adc vlt. vleima fortallis falla eft . vix enim ferrú
Si nugabatur, certè crafsè ridet Prælatú in tantan latitudinem queat extenuari , '
illum vnum ex Ecclefiæ cardinibus , cui vt porofum fiat , & aquis immerſabile .
opus infcribit : fi ſeriò , non habeo qui Sed efto fiaverit non ratione figuræ , fed
excuſem ; cùm ea , quæ folius Dei funt, ratione quantitatis , quæ re non differt
infundere prophetiam , & religionis, ac C ab ipſa lubftantia, fecundum multos.
fidei amorem , tenacitatemque, & fimi quæro enim , qua figura velit effe ferrú ,
lia , tribuit alinorum , & liderum figu circulari , quadra , an pendagoga ? Gidi
ris : Nonne hoc elt ſuadere, vt reličtis car,hac vel illa: inferam idem fore fi alia
bonis artibus , & ftudijs Ethicis , de fit formaia lamina ; æque tenui & lata
mergat ſe humana curioſitas in bara figura , quod indicium eft nihil operari
thrum ſuperſtitionum , & facere, vt cui figuram ; fi dicat qualibet in figura ſuf
ficere illam extenlioncm , & diductioné
que fit Deus
dextra gerit ? annullus ſculptus, quem
ferri, certè fateatur neceffe eft , à figura
Sed alia ex parte negotium faceffunt hoc non pendere. non minus eniin dif
Pomponat. & Caietanus .Ille,cum obij ferunt extenfio quantitatis , & figura
cimus , pentagonos circulos , & alia hu- D quantitati extenſa impreſſa,quàm albe
iuſmodi 6gna, aut characteres ; duraxat do à ſuperficie parietis dealbati .
5
elle qualitates quaſdam quantitatis: ip Secundò adfert fundamentum illud
fam verò quantitatem non eſſe princi tertiæ fpeciei imaginum , quod iam ex
pium operatiuum : Refpondet , non eſſe plofuni eft.
figuram principium operationis, fed ta Tertiò prætendit auctoritatein D.
men ad operationem pluriinui confer Th.quaſi ſanctus doctor.d. c. 104. con
re : fic enim deformein materiæ figurā celferit, imagines haſce virtutem aliqua
hominis animo triftitiam ,fpecioſam ve de cælo habere , quatenus ſunt imagi
rò eidem gaudium adferre . quod fine ra nes , & rem conftituunt in ſpecie artiti
tione ab co dicitur , quia Magici chara ciali. Refpondeo D.Thomam cum eo ca
Ceris , nihil neque pulchritudinis , ne- E pite has ſuperſtitiones impugnet , hoc
que deformitatis notatu dignæ , aut ido. tantum ex perſona aduerſariorum dixif
neæ ad has paſiones gignendas, ha ſe , quaſi dicat, licet cibi de imaginibus
b nt . Quod cùm ipf niet videret Poul id concederein ,de characteribus tamen
ponat. tandem confugit ad credulitaté hoc falſum foret ,
ijs vtentium . Verùm credulitatis non Quaitò fubdit videri durum ,& diffi
maior vis eft, quan imaginationis: de cile eosomnes damnare, qui talibus viú
qua videdicta præcedenti capite . tur imaginibus. Refpondeo, Itultorum el
4.1 9.96 Caietanus vi erat acuto ingenio , & ſe nunerum infinitum ; ideò fufficere ,
6.2 . peracri,vltrò etiam communem fenten quod re vera res fit mala , & lupe: ftitio
ſa.
Liber Primus. 31
fa. Hactenus fufficiant dieta :plura ſup- A menfem non conatur exire, foletque a
peditant , qui ex profeflo de hacre. deò robuftus effe , vt impedimenta CLIA
eta contraria ,vel ei non refiftãt, vel per
QV ÆSTIO II . refiftentiam , quando matervterum fert
diutius,non admodum debilitatur. Vide
An nimeris arithmeticis, aut muſicis Hipocratemli.de Oftimeſtri parta , qué
magica vis vlla infit ? tutius hac in re ſequeris,quam Academi
Longius cos ad numerorum vim ſuperſtitioſe có
depi 1:34 Patres Orthodoxi pafſimde numero fugientes : quorum dicta inuenies in ope
rúm connexione multa philoſophá re erudico Fabij Paulinili.6.Hebdomad.
d.c.7.foi. cur: ijdem tamen dumtaxat , in hac pro c.4 Hippocratem fecutus idem reſpon
72. Ana- portione, & connexione numerali diui- B dit And .Laurentius lib.8 . hift Anatom .
nias d.li. na quædam myſteria contemplabantur , C. 9. & q . 30. Annorum climactericorú
4. Card . nec ullam vim naturalem , velMagicā , ratio , vt & Criticorum dierum , potiffi
lib.16.de numerisipfis , quia talcs tribuebant.Py mumpendet ab humorum , & comple
variet.et
thagoræi verò, & Platonici,putidè ſuper xionis , quæ in hominibus funt, ratione,
lib.18.de ftitiofi in hac re fuerunt . Sit ac periodo quadam naturali: Nam ad
ſubsilit. Concluſio , Nunerus, qua numerus muGcorum numerum vim confugien
Ciruleys
fup et Ba eft.nullam neque naturalem , nequefuper tes Phythagoræos , & ad Arithmeticos
pri. Se- naturalem vim operandi continer.)Hác calculos reduceres alios , aut aſtrologo .
gnus lib. qui neget,philoſophú negat. Andr.Lau rú planetarias nugas prouocaies Aftro .
de vero centius libro 8 hilt. Anetom . quæft. 10. logos accuratè refutat Andr . Laurent.li.
ftudio & probatoprimné, Leonard. Vairus lib. C 3.de crifibus,vſque ad ca.8 Fracaſtoriú ,
Chriftix 2. de faſcinocap. 11. & Catholici cæte qui lib.de cauſis criticorum ditrum om
no.6.7. ri , ad vnú concedunt: præſertim , quot nia retulit ad motum húmoris mclacho
quot numerum , nihilreali effe à rebus lici,fefellit idem cap 9. & 10. & pofteà tā
numeratis diftinctum contendunt. quid dan cap.13.ſuam fententiam proponit,
enim operetur , quod ipſum ſolummo cauſas effe duas,materialem , & efficien
do imaginarium eft? red & ab illis con tem. Materialem efle quemlibet humo
cedenda conclufio , quivolunt effe ali rem noxium quantitate , vel qualitate
quid reale rebus num ratis ſuperadditu . peccantem . Efficientem effe diplicein ,
Fatentur enim , numeruin eſſe quantita vniuerfalem & particularem . Vniuerſa
tem, quantitas verò per ſe nó eſt opera lem , & remotam eſſe cęlum , cuius vires
tiua,nili fortè motus localis, de quo núc D ferè omnes Luna excipiat, & nobis com
non agitur . Denique quæcumque de municet. Particularem , & propio , quam
figura diximus, eadem in numeris locú eſſe ipſam naturam , quam Hippocrates
obtinent. Numerus enim , eft quantitas vocat calorem infitum , Galenus facul
diſcreta ;cuius ,quàin continuæ ,non po tatem corpus diſpenſantein , alijtempe
teft effe maior efficacitas. > riem , Gue fpiritum vocant: quæ fic ino
Cur igitur (dicat aliquis) annus clima tiones ſuas itatis circuitibus perficit ,
Etericus homini folet effe lethalis , & quaâ ratione vteretur , quod fi aliquan
octimeftris partus minimè vitalis : & non do errat , id à materiæ vitio procedit ,
aliquid momenti numerus habet? Quo eam contumacia ſua vincentis .
ad partum octimeſtrem , id contingit: Itaque quod tardior,vel celerior ſitcri
quia ſemen humanum mulciplex eft , E fis,id partiin materiali, partim < ſficienti
quoddam perficit fætum ſeptiino men caufæ tribuendum . Si enim humor fic
ſe , & tunc fætus poft fextum menfem temperamento calidus , fubftantia te
conatur exire , quod non reperit ma nuis, & qualitate benignus;facilius à na
gnam refiftentiam , tunc validus exit , & tura domari, celerius cogui, & excerni:
robuftus, fi verò reperit ,continua illa mé Si craffus, frigidus & contumax, diffici
ſis pugna debilitatur. & octauo inéſe de lius; item à validiore natura,citius; à de
bilis , atque inualidus admodú prodit in biliore , tardius coqui.
hucem . Aliud femen perficit fætum no Quod autem nunc pari,nunc impati
Do tantum méſe, & tunc fecus ante búc die contingar criſis , id a fola materia
D 4. ( 212
Diſquifitionum Mágicarum
Gauſa prouenire, nempe pesaliari hu- A totis iudicare, vt cu architectus ex fur
moriscuiuſque motu , bilem tertio q :10 damento parietes, ex parietibus tectum
quediemoueri, pituita quotidie ,me futurum ,totamqu e domum co Higit. Se
lácholicum humorem quarto die, Ergo ptenarij partes in quas proximè reſolui
bilioſos norbos omnes imparibusiudi tur duas effe : quatuor ſcilicet , & tria :
cari diebus , cæteros quotidie ex pari Sed propinquior eft quat urnarius, indi
bus : quia ijſdem diebus morbi iudican cabit ergo quartus ſeptimum ; & vndeci
di , quibus mouentur . Huius quotidia mus, qui fecúdæ feptimanæ quartus eſt,
ni,tertiani, & quartani motus carsā nó decimum quarcam ; & deciinusſepti
minusocculcain effe quain magnetis , mus , qui tertiæ ſeptimanæ quartus eſt.
aut chatarticorum ſunt proprietates. -vigefimum . Quinetiam quartus dies fe
Quod denique ſeptenarijs tantú per- B -primanæmedius eft , parique cum extre
fectæ & falutares criſes perficiantur , id inis inngitur ſocietate, vnde fit, vt fi pri
totum efficienti caufæ tribuendum . Na t mus dies inorbû diſcutere aggrediatur,
sura( inquit) definitum
ſibi elegittempus, ei finem quartus imponat: Si primusni
quemotus fuos, o criſes perficit. Tempus hil centet,ſed quart ' morbú iudicare ag
1
aliud fola experientia ( quain ſolam Hip grediatur;ſeprim ' finé importat.)Hacte
pocrates ſecutus,vedocuiidem cap.11 .) nus ille Regis Chriftianiffimi medic' .
ſeptimo dies decimoquarto vigefimo por i Ex dictis ſequitur,ſiquos Pentaphylli
fertas, I ſaluteres criſesſæpecontingere: herba effectus habear, nó ipfi quinario ,
Sunt igitur præfixielli dies's ő a natura -fed fubftantiæ foliorum , tribuédos. Su
ordinati. Cur autem ſepsenarium potius, perftitiofum autem efle , quod vnú eius
quam alium numerum , fibi pro delicis C folium eplvimeram ,tria tertianam , qua
elegerit natura :Fatetur id alciotis elle co -tuor quartanam ſanent ; itein quod 'be
templationis, & Theologicam reddit ra liotropoij grana tria tertianæ , quatuor
tionem . Hoc ideo faktum , quia rerum quartana profint ; item alia , huiuſmodi
omnium Parens Creator Deus cam in inedicinis per ligaméta feruari malo
Nature legem impofuit.Nam dieiſo exemplo ſolitis. tale quoque fuerit arbi
primo benedixit Deus , cum filijs If trari pilulas,ſeu catapotia impari nume
rael, tanquamcelebratiffimum comme ro plus prodeſſe, quam pari,licet æquali
dauit , & feprimo die poſt abſolutam vni. præbeatur quantitate. Mufici numeri vi
uerfiiftius ,quod oculis.cernimus, creatio - inagna pollét,nó ve numeri,ſed ve tono
nem quieuit ab operibusſuis . Naturam rú varietate, & fonimodulamine ( uaui
ergo cuiufque particularem criſes ſepti- D ter animú afficiétes:qua de remox plura.
no quoque die pfectas moliri, nec eas Sequitur etiam ex dictis vanos effe ,
alio vnquam aggredi die, nifi aur impe ac fuperftitiofos , qui vim aliquam in
dita, aut laceffita fuerit, & ideo propter effe volunt certis plalmis : eo quod cer
huiufmodi impediminta , nonnunqua to numero fint collocati, & eos credunt
intercedentibus dicbus, feu intercalari efficaces, vt profperè cæpta legenti fuc
bus criſes fiunt ; de quo idem egic lib. 2. cedant, vel vt grauibus periculis liberen
à cap.13. & hoc lib.13.cap. 15.Particula tur, vt Pfal.1.Beeeatus vir : quia vnitas est
rem denique hanc causa ab illa vniuer quid perfectum , quafi verò ſeptenarijs ,
Sali efficiente , nempè cęli motu , iuua & quinarijs, & rernarijs ſua quoquenő
ri ; vt fi aliquando accidat lunæ ſepti fic profectio .Dicuntetiam Plaim.10.In
manas cum ſeptenarijs morbis concur- E Domino confido felicem efle, quia dena
rețe , criſis inde merito felicior facilior rius numerus eft bonus, & quia centena
que (peretur , & hactenus tantum à rius ex decies decem conftatur ,ideo ad
Galeno in libro de diebus decretorijs huc feliciorem elle cencefimum Pral
Aſtrologos iuuari , de quibus egerat mum , Miſericordiam , iudicium ,Re
Laurent.d lib.3.capit.7 . & 8. fellútur,quia denarius,aut centenarius,
Cur denique quilibet ſeptenarius ſuu quatenus numeri ſunt, bonitatem reale
habeat indicem , nempe quaternarium , nullain habent. Nam nec phyſicam nec
cauſam eſſe co nunē pbyficis , & arith ethicam bonitatem habent (cd artificio
meticis axioma, partes de fuis proxiinis Lam tantum ab imaginatione numeran
tis
Liber Primus. Ü 3 3
tis procedentem , quæ non obtinet vllá A quibus hoc Petrus Gregor. impegit. vi
in corpora, feu res quæ numerantur,effi denduin etiam nequid vanæ ſuperſtitio
icacitaté . Deinde in Hebrço fonte alius nis haurias ex libro Fabij Paulini, De nu
eltordo Pſalınorum , quàm in vergone mero Septenario :nam quæ ille,non tam
Latina: ergo qui pſalmus felix eſt lecú ex ſua , quam Platonicorum ſententia ,
! dum verfionem Latinam ,infelix erit re plurima retulit ,ca Catholicæ Theolo
ccundum fontem Hebræum , quod eft di giæ parum ſunt conſentanea , vo quod De zi
tu abfurdiffimum :vel, dicenti Hebrai illi mylicis numeris Magicam vim ſatis mufices.
cd vnus erit felix , & dicéti Latinè alius , apertè tribuerunt . Nani quæ de vi mu
quod æquè ridiculum . Merito igitur lices commentipoetæ ,illa Platonici in
hos numerarios pfalmiſticos damnat Numerorum , qua numeri , virtutem
: CiruelusDarocenlisp.z . de ſuperſtitio- B tranftulerunt . Scripferant de Orphei
<nibus.c.6 ,in fine. mufica , illam dæmonibus, animantibus
Cæterum fraus , & dolus Magorum brutis, faxis , arboribus , imperalie . Sic
i numerariorum exeo quoque deprehen enim Ouidius, de arboribus ;
ditur, quòd Archimagus ex Proclo tra Er the qua poftquam parte reſedit
didit:non agere ipfos de numcro fonGili 1 DIIS genitus vates , c . fila fonantia
& maceriali, fed de formali (vt vocant) 1 mouit:
& rationali . Etenim ratio formalis nu Vmbra loco venit ; non Chaonis ab
meri nihil eft aliud ,quá illud ipfum , quo fuit arbor ,
plura indiuidua.plura funt, & ab vnitare Non nemus Eliadum , non frondibus
1 recedúr, quod fiue fit pura negatio, lige susi eſculus, alisa
quid pofitiuum , certè nihilad operán - C Nec rilie molles ; nec fagus inubu
dum efficax indiuiduis adiungit. Nimi laurus .
rum nebulones , lub hac voce formalis p'os quoque flexibileshederæ veniftis,
numeri, aliquid occulunt, quod ad ipsā சு . una
dæmonis ex pacto operationem perti Pampin e & vites amitha viribus vla
11.1.6 . 28
Tertul. neat. Cófirmatur hæc coniectura vehe mi ,Oc.
menter, quia priſci hæretici, qui nume Metamorph. libro 10. & Seneca Herc.
de pre . rismultum tribgerunt, de Magia ijdem Fur.addit de demonibus, feris, & raxis,
ſcript. i conuictinon femelfuerút. De Baſilidia & fuuijs .
46. Epio
pha ber. nis id Irenæus prodit , poft qué cæteri. Quefiluas, & aquas , faxaque traxe
24. C. idem de Marco cõitat vetuftiffimo illo rat .
alij . hæretico , & de Gnofticis omnibus. ' D Ars , qua prabuerat fluminibus mo
Ireneus Cautè igitur legenda quæ , de effica ras :
11.16. 12 cia imparis numerimaiore, quàm paris, Adcuius fonitum conftiterant fera ,
Ireneus; congerit,nec fatis digerit, PetrusGreg Mulcet non folicis vocibus inferos.
11.2.6.27 rius in Syntaxi artis mirabilis: qui, quod Ventos addit Horatius .
li. s.ca. eain fentétiam tribuit orthodoxis patri né. Vnde vocalem semere infecutæ Or
10 .
bus D. Hieronymo , & Cypriano,ma phea filua : .
gnam illis iniuriam facit. Cumque loca Arte marerna rapidos moraniem
corum nulla citet,meritò vanitatis in ea Fluminum lapſus, celereſque ventos :
fe arguitur, dum , quod Patres de impa de manibus, & dæinonibusidein tradi.
ris numeris myfterijs , (quod vnitas, & dere Virgilius 4. Georg & 6. Aeneid.
Trinitas in ſacroſancta cernátur Trini- E Ouid. Seneca , Horatius, Propertius, &
tate) & præftantia differunt: hoc ille, ad hæc breuiter complexus Manilius , ad
neſcio quam vim phyficam , cú Agrip finxit fideribuis.
pa Mago & hæretico ,quem patribus te At lyra diančtis per cælum cornibus
ftem adiungit , ne quid dicam grauius , inter .
incöfiderare retulit: Vide D.Hiero.apo Sider a confpicitur , qua quondam ce
log . pro libris contra louinianum lub perat Orpheus
finem , & deprehendes ineritò hæc à Omne quod attigerat cantu ; Manef
medicis, & ab Hicronymo .Origenem , que per ipſes
Tertullianum , Cyprianuinque citari Fecit iier, domuirque infernas carmi
ne
34 Diſquiſitionum Magicarum
ne leges. A quatenus cum ſacroſanctæ Ecclefie Can
Huic fimilis bonos , fimilifque poten étionibus conſentiuat . Prudenter hoc ,
tia caufa : & cautè , Gibi: melius etiã alijs cauiffet, fi
Tunc filuas: &ſaxa trahens,nuncfe poſtquam poetaruin illa, & Platonicorü
dera ducit, delicia, cam diligenter , & calidè aliquot
Et rapit immenfum mundi reuolubin capitibus propofuerat ; cenſuramſingu
lis orbem .
lis,ſeu antidotum ex Cacholicæ Theolo
Ecce vt viin muſici numeri porrigát in giæ apotheca appofuiſſet, ne phaleratis 1
aquam ,aerem ,terram , cælum , fidera, & illis dictisminus eruditidecipiantur.No
inferos.Sed & illud inuenio apud Pliniú fecit : quare nonnullum precium operæ
de cãtu ; Figlinarum opera multi rumpi futurum ,fi coner præſtare,quod ab inſti
credunt i alimodo, & de ſerpentibus con B tuto noftro minimè alienum arbitror :
trabi Mufarum cantusetiam in noctur ftrictim tamé, & indicando quid in eius
na quiste lib.28.cap.22. Cuius rei, qua argumentis lectori cauendum .
uis noſter amicus,de re litteraria , vt qui Primum c ... citat poetas; & quos cita
optimè meritus, credat rationem non ui fcriptores Ethnicos; quibus quatenus
quærendam , fed effe anilem quandam credendum ,nó repeto. Nec Nicolai Vi
veterum opinionem :tamen , quia de ſer centini muſici verba pertinet ad fabulo
pentum incantatione nonnulla in S.S. ſa illa de Amphione, & Orpheo ; fed ad
mentio eft , vt oftendam lib. ſeq. videtur veros effectus , quos veteres memora
ratio diligenter inueftiganda . runt :nec Steuchus Eugubinus in Pr.67.
In primis arbitror,diſtinguendum in initio aliud adfert, quam nudam fabulæ
cer modos muficos , & fufutros magi- C.Tbreiciæ coinmemoratione Hæ quod
cos , ſeumala carinina : his nullam vim ad auctoritates ab eo citatas ſufficient.
ineffe naturalem , ſed dæmonem ex pa Cap.6 . & 7.modos proponit omnino
&to ſerpéres ſoporare , vrnas diffringe ſeptem ,quibus hæc mira Orphæusface
re , & quæ talia facere : illis vim phyG re potuerit;quos priuſqua diſcutiamus,il
cam ineſſe. Vt verò intelligamus, quę, & lud mihi ſpero neminem fore qui non
quanta inſit ,rurſus diſtinguéduin inter concedari non quiprobat fieri potuiffe,
ca,quæ ſenſu prædita, & quæſenſus ex eum cótinuo id factum euincere. quid ,
pertia : nam nihil dubito animalia ſenſu quiſe demonſtraturum id pollicitus, ne
1
auditus prædita ,muſicis modis capi por probabiliter quidem ( aut fallor magno
ſe , & eatenus admiſerim quæ de miris pere) id fieri poffe probauit,nifi vltima ra
muſicis effectibus adferút prædicti poe- D tione , quæ ad inufices vim nihil omni
tæ , & , vtipfe ait,ſenilemrecitans fabulā no facit. Et principio fundamentum lo
Martianus Capella libro de Mugica.Nā cat omniuin modoruin ,quod eft huiuſ
quod Fabius Paulinus ea vulc vlcerius modi. mouetur celum harmonia , po
obtinere, nó credo : Sed in ijs, quę ad ani tiſſimum ipfi planeta .quid fi cum Arifto
mantia aurita pertinent , verilimilia fa . tele id negem ? nonne delebitur tota edi
teor , vt & in Euſebij verbis de laudibus ficij delineario ? again benignius . efto ,
Conſtantini ; quæ verò ad inſenſibilia , quid cum bæc Harmonia : ipro Proclo ,
reijcula & ridicula puto , vt de ſaxis , & & Platonicis alijs teftantibus)nó eft ſen
filuis & c .Et ideo arguméto Plutarchi i fu corporeo perceptibilis,fed animo tan
Symbol. & Solin. cap.7. Polihift. quo ab tum ac mente ;cuius quifaxa, & arbores
Arionis delphine , ad Megarenſes , vel E expertes elle neget, cauces ipſe Gt profe
Thebanos muros argumentantur , non cto , & caudex . Deinde, ait inferiora om
aſſentior: capi carminefera potuit, ſaxa niafubieéta efle planetis ; åſtellis vim
non potuere. Nihilominus célet vir ille accipere.Quod quia nimis indefinite, &
doctus,difputādi faltem ( vt ait gratia o vniuerfim di&tuin ,certè negamus , pro
ftendi poffe hanc attractionem lilualu , 1
bat experimento florum , & herbarum ;
& ſaxorum veram fuiſſe: Sed poltea fol. quæ ad lunæ incrementa & ſolis cóuer
184• proteftarur, ſe quæ ad probandum liones mutantur , mouentur , creſcunt,
affert onnia ex Platonicoruin folum marceſcunt; animalium quoque quę fi
modo mente aſſerere ; nec affentiri, nig derum naturas ſequuntur ; & lapidum ,
quo
Liber Primus. 33

quorum eadem lex eft , vt Heliotropij. A ia &titant; ea Theologi (hoc eft Philoſo
qui folem imitatur, Selenitis qui lunam, phi Chriſtiani) vt commentitia, & de ſu
Helioſelini qui vtrumque fidus, magne perftitione veheméter ſuſpecta ,iampri
tis qui cynolùra . Quę tamen omnia dici dem explorerunt. Nos ergo iubeamus
mus ad occultas qualdam qualitates, ijs illa valere,quia Catholici ſumus, quia ſu
rebus inſitas , referei.da :nam fi nopen perftitionem deteftamur. Quę addit,nia
det hoc à peculiari natura la piduin,ani ioris momenti non funt.Necenim natu
malium , fruticum horum ; fi hoc totum ralis Magia cum vultfummis infima
oritur à ſubiectione illa interiorum cor inefse, o inimis latere Jurnmastam con
porum ad Itellas : cur non cæteræ her fulum chaos voluit inducere , vt cuinatis
bæ , animalia, lapides idem perpetiútur? irnis omnia ſumma , & cúcta ima ſum
ſed pargit, & adinirandos ſympathiæ & B mis omnibus velit ineſſe ; ſed quçda qui
antipa hiæ memorat effectus, & conten buſdam : nempe ijs, quorum formę (pe
dit eos inde naſci, quodomnes res natu cificęidonee funt , ad ſummorum indu
rales à Itellarum radijs illis dicatis , pecu xus recipiendos:que conditio infenfibi
liari charactere virtutis earum participe libus iftis deeft. Vnus eft ac folus Deus;
inſigniatur , & ſuperioracorpora in hęc in quo vno cętera omnia excellenti qua
inferiora vires ſuas infundant : cogor re dam eminentique ſunt dignitare: iple ſo
petcre nonnulla ex capitulo tertio , quæ lus eft harmonia lui , & vniuerfi , & hoc
Itione prima , & leuiter icerum delibare. ſenſu ſolimodo verum eft , s'pposiar ar
Fateor celorum orbes, & aftra nonnihil rezervt0T XY ,harmoniam vniuerſa con
influere virium in res inferiores, fed no tinere ,quia videlicet Deus omnia in nu
quiduis promiſcuè cuiuis , veru pro na mero , pondere , & menſura diſpoſuit .
tura fubftantiæ , fiue effentiæ cuiufq;rei, c Quod vlterius Anton.Mizaldus terende
aprè & diuerfimodè, & prætereà pro di rit libro de harmonia cæli ,& terrę , fa
ſpoſitione quoque qualitatum , & códi eum ab eo , nec piè , nec philoſophicè .
tione ſingulorú indiuiduorü.Sic enim , Quod Macrobius aſſerit, Mufica capi
pon adamas , ſed magnes conuertitur ; omnequòd diuit:id ſi de muſica ſonicor
non ad Orientis viciniora figna , ſed ad porei, & veri loquimur ; non niſi de illis
Arcton. Sic cynoſura influit in inagne crearuris verum eft, quę sélu auditus ve
tem quia inferior, cur noin ferrum , plu rè prędita ſunt: ſide muſica capias meta
bú ,aut alios lapides? Deinde mulco præ phorica ,vel imaginaria , aut ſpeculatiua
ftantioris eft efficaciæ ,vim attrahedi tri illa,quç in nuda quadā proporcionequa
buere alteri: quam ipſum illud attrahere titatiua poſica eft; nihil ad Dionyfum ,
ad (esverbi gratiasefficaciore influxu in- D quod aiunt:ná laxa, & liluas talis mulia
digeret cynoſura , ad dandum magneti ca ,non niſi imaginariè , & metaphorice
vim ferrun alliciendi,quàm ad attrahé duxerit. Mundi anima quadam , ani
dum ipſuin magnetein . Nec ſequitur , mari , a viuere quacumque in mundo
magn s attrahit ferrum , & magnes at funt , eſt merum figmentum gentilium
trabitur à cynoſura ;ergo magnes vi fer philoſophorum in Theologorumſcho
rum attrahendi accepit infiuxu cynoſu lis iampridem damnarum : cum nulla fit
ræ . Quę poteft effe tanta vis efficacię G mundi anima ſegregata à forunis fubfta
d.rum , vt in res adeo differentes fpecie tialibus rerum fingularum . Si faxa viua
ac genere; vétos,Auuios, inontes,äluas, ſunt, vt voluere poft Thaletem , & Ti
faxa, dæmones: muſicum fonuin faciát E mæum , Philoponus libro primode ani
efficaciter hçc omnia imperio quodam ma , & alij , & multis Paulinus capitulo
operan em ? quo pacto idé ſonus vnius fexto nititur probare ;viuunt ani a pro
citharę, tam diuerſa poruic attrahere? fru pria ,non communi ; & propria, quali vi
ftra confugias ad ſympathias, & antipa uæ funt arbores , vegetante duntaxat ,
thias : nain heno defluunt ex ſideribus, non ſenſitiua,nec aliud, velHippocratis
non depluuntur aborbibusceleſtibus , libro de natura pueri , vel Plotini4.En
ſed ipias rerum differentias, & ipecificas nead.4.argumen is probatur.Quale ve
formas conſequuntur. At quede pecu rò illud , & an Ecclcliæ tolerandumftel
liari illo charactere aſtrorum Platonici Las viſucrationepreditas,quod dicitur
ol.
onum m
iſiti caru
36 Diſqu Magi

fol. 198. cuius dogmatis falfitas erronea A munem ſuum , & ordinarium in Auxum
doctiſlimè ab Eſpen cæo libro de anima atque ita ſelenites propter occultam ali
tione celorum ante multos annos fuit quam qualitatem à ſpecifica differentia
demonftrata . At lapides vary variè à eius manantem , adinirandas illas muta
ſtellarum radijs mouentur ; vt ſelenites tiones colorum , & motus edit ,co quod
quinon folum figura ,& coloribus lună qualitas illa lunaribus qualitat busami
innitatur,ſed etiam mótui , illam eniin vi ca quadam naturæ fimilitudine & ( vt fic
que ſubſequitur,vel potius cum iila cir loquar) amoris phyficivinculo , collige
cumfertur ; vt magnes , quivim quoque tur. Nec mirum nos has qualitates expli
motum alijs tradendi, & in alios transfe care non poffe : quia ipfi fontes earum ;
rendi accepit;vt pantaura, lapis ab Apol nempè differentiæ fpecificæ , nos latent.
lonio inuentus, qui cæteros ipſe lapides B Ponendas tamen differentia ſpecifica
trahit; vt androdamas ,qui argentum , ęs, conuincit . Nam diuerſa ſpecies diuer
& ferrum , vt lapis ille Cyzici fugitiuus, ſas diſpoſitiones naturales requirit , &
qué Argonautæ pro anchora vſi ibi re medicis experimento compertum eft ,
liquerant, & Cyzicæni è Pritæneo fæpè quædam ſe totis, hoc differentiæ ſpeci
profugum plumbo fixerunt, vtautomaa ficæ , feu forinæ ratione , quædam non
ta varia Boetij, & aliorum , quæ motum niſi vna aliqia qualitate ad certos effe
hunc accepere à radijs fiderum , feſe in Etus idonea reperiri , & quæ talia , illa
loca & corpora ifta inferiora penetran quouis tempore vim illam apta nata sūt
tium , & in ea agentium :ficut etiã obie exercere ,nec opus eſt expectare dum
iftud, vel illud aftrum doininetur.
cta imago in ſpeculare vitrum , & paries
invocem reflectendam , & ignis in ſul. C Vanitas commenti huius Platonici
phur, atq; eſcam . Hæc ille . Quæ mea sé . adhuc clarius elucefcit , & modum ipsú,
tentia nequeüt dimouere. Nam fine ne quem ex refutatis hiſce argumentis eli
celicate vlla bi radijconftituuntur, quos ciunt, preſlius conſideres : hunc ita ( X
alias refutauimus. Automata illa , cuin preſſum habes fol.centeſimo nonageſi
fint artificioſa , ab artificio humano per mo ſeptimo ; Quemadmodum ex certa
certa , quædam inſtrumenta mathen aci herbarum , o vaporum commiftione ,
cis fulta proportionibus tendiculis rotu o compoſitione , per artem medicam a
lis, & c.vim acceperunt , non à ftellis , & ſtronomicamque confecta, conflaturcom
ab intrinſeco ,non extrinfecus patieban munis quædam forma velut harmonia ,
tur, & moucbantur: vt cernere eftinillo ſiderum muineribus, & quafi dote orna
Beato Franciſco & alijs nonnullis, quæ D. ta vt in theriaca , qua mirificam babere
Sereniffimus Archidux Auſtrię , dux Sty vimexiftimatur aduerſus aduentantem
ria ,Carinthiæ , & cæt. Ferdinandus Ca fenečtutem , atque venenum tribus in ea
1
roli F Ferdinandi N.maioribus ſuis rcli pariter conſentientibusviriutibus, cæle
gionis zelo, & virtute ,digniſſimus,pomi Ri ſcilicet , per artificiñ oportune admi
der.Ignis agit in ſulphur, & in eſcam , no xtionis accerfita ; altera item celefti, fed
in alia.quia alia carent diſpoſitionibus partibus eius naturaliter infua:tertia de
ad lubitam inflammationem requiſitis . mum elementari.Sic ex ionis primo qui
Specula reddunt imagines fola fuperfi dem ad fideram normam delectus dein
ciei politura diaphana, & fplédida æqua de ad eorummet exemplar, conuenien
litate, per congruam incruitationem ter tiam inter fe compofitis ; communis quaſi
minaca . Echò ſola vocis repercuſſione E quadam karmonie forma colligirur ,
reſultat , & hæc omnia promiſcuè obti in ea cælefiis eriā visluboritur:cgleftı il
nent,quouis planeta, aut fidcredomina la huic fimiliter temperate reſpondenti
te. Quod & in magneie,androdamante , harmonia , quæ virius cælitus desocata,
pantaura , & alijs lapidibus deprehédas. poſſit animos fle &tere,d linire, ad iram
Vnde patet non à cæleſti corpore, ſed à impellere, cohibereqise. ] In quibus ver
propria ( quod cogor ſæpius repetere , bis congerie in quandam vidco fallarú
quia aduerfarij eadem fepius inculcant) fuppofitionú. I. Quod per altrologicas
forma, & fpccie hanc vim hiſce gemmis obferuationes vult theriacam , & cęcera
inditam ,cęło nihil largiente, pręter com medicamenta componi , & admilceri ,
91.Xro
L

Liber Primus. 37

quæro quo tempore pharmacopeo ſit A virili in cantibus adhibeat , & imitetur
aſtroruni ifte fitus conſiderandus ? an cęlos ſimili placituris, fimilemque ſuſce
herbarum legendarum , an miſcenda pturis influxom. Hactenus illiquæ om
1
rum , an vtroque? fi vtroque, annus Pla nia nos, vt futilia , & magiæ veritæquę.
tonicus ille magnus eft expectandus, & dam teginina, & inuolucra ; reiecimus,
interen virtus herbarum emarceſcer . Si capire 3. quæft. 1. & capit. 4 quæft. 1. &
legendarum , atqui quando miſcebun quoad verba illa ſignificatia,reijcienos
tur, fors erit influxus contrarius : fimi moxſeq. quæftione. Primareg ila il
fcendarum ; non vno die , fed fæpè mul . dis falfis fundamentis innititur, & obrer
tis haec commiftio fit ; deindequi fieri uationem exigit , cui adipiſcendæ nal
poteft ,vt cùm tanta fit diuerfiras:immò, lius hominis vita, ſed nec cornicis ſecu
& contrariæ quandoque qualitatesher- B la , fufficiant,quæ etiain eft in fe incer
barum miſcendarum ,vnus, & idem cæ tiſima. Secunda non eft expers erro
liinfluxus vno temporezidem tribuat ſin ris , & hærefis , cenfentiuin altra boini
gulis , quod ſingula requirunt, & quod nibus dominari,dequa differemus(Deo
conicniat vniuerſis ? Item communis dante) libro tertio difputationum contra
illa forına, eſt chym.era tantum Platoni diuinationem aſtrologicam . Tertia,quo
ca , & quoddam ens rationis , nuſquam adres ſenſus expertes, cantu saut voce
fubfiftens, vel exiſtens: vt etiam prima mouendas , vt docui , ridicula , & indi
illa vis cæleſtis dependens à certa dierú , gna philoſophis eft cenfenda.
& inenſium , & annorum obſeruatione Cùm ergo talia fint Platonicorú fun
fuperftitiofa. Hanc denique vim ,volunt damenta , non obſcurum eft aliquid vi
commiſceri virtuti primę cælo dcuoca- C dentibus, quàm folidè, & pradenter are
tæ ( nonne videris, lector, tibi audirerin næ inædificentur ſeptem ili modi , qui
tusmagicos Numæ de Ioue Elicio ; & bus capit. 7. afferit ,Orpheum verè , &
ſimilibus ?) ſed pergunt ; ad deuocandú reapfe Taxa , & filuas trahere cum ani
autem , effe neceffe cognitionem conue mantibus ad citharæ modulos potuiſſe :
nientiæ tonorum cum regulis ; ad hanc Sed quiiſti modi?
cognitionérefte Ficino , tres regulas a Primus eft id fieri potuiffe viipfa mu
ſtronomos præfcribere . Prima eft in fices cælorum , vt dixi, influxum elicien
dagarė, quas in ſe vires habeat , & quos te, deducente , atrahente. ] Hic modus
-effectus ex ſe producat quælibet ftella , nititur duabus falfis hypotheſibus: fcili
ſidas, & aſpectus; & quæ horú quodq; cet, elle quandam mundi animánı, bar
ferat , & quæ auferat:& in fonis atq;ver- D monicis numeris compolicam , res fin
borum ſignificationibus hæc cuncta in gulas peruadenté, quæ muſico concen 1
ſerenda ; reijcere oportere , quæ aufe tu delectetur; item cælum, & fidera el
tant, & ea muficum deteftari, probare ſe animata anima rationis compóte , &
verò quæ ferant . Secunda eft, conſide quæira concitetur , & voce ſonora de
rare, quæ ftella,cui loco,vel rei, vel ho mulceatur : Quæ cuncta à Theologis
mini maximèdominctur ; & obferuare, improbari , ipſemet Paulinus fatetur:
qualibus pallim ſonis ,atque cantibus il ; Secundus eft, hac virtute præditú efle
li homines vtantur, & ex quo genere cantum ,non fonicantuim ratione,led ex
harmoniæ quælibet ex natura res fit co occulta quoque viverborum , qua cæle
ftitura ( id eftqua proportione, & quo ftem illain vin detrahi de luperna fede
modo . ) vt iple fimiles quaſdam mufi- E poſſe cenfent ; & confirmant prodigii
cus adhibeat , vna cum fignificationi plenis verború alijs effe &tibus,quæ om- ,
bus , qnæ fideribus ijſdem fuder expo nia prudenter Paulinus ex Thcologo
nere . ruin præfcripto ad dæmonú fraudeste
Tertia eſt regula , animaduertere fi ferenda non diffitetur fol. 204. & 206 .
tus afpectuſqueftellarum quotidianos , -ji Tertius eft dcpondens ex illa aſtrolo
& fubhis explorare, ad quales potiffimú gica obſeruatione ; cul Prolomæus , &
ſermones ,cantus, motus, falcus,mores, Albumazar, & finniles plurimun tribue
actus , incitari homines , & res fingulæ re: hunc quoque Paakinus fol.207 .Ma
ad quos effcctus foleant: vt fimilia pro A gicæ annumerat; andere debuit , illici
38
Diſquiſitionum Magicarum
tæ , & dæmoniacæ , ne quis de natarali A rupes ipſas ,& vaſtos montes , Offam ,
accipiat . Rhodopen , & c .animalia quoque, non
Quartus inde peritur , quòd propor dociliamodò , vt ſunt elephas , ac del
tiones numerorum vim habeant fimile phin , & cerui , fed feras maximè efferas
figuris: figurarum verò certis lineis , & ac ftolidas cuiuſque ſpeciei.
punctis conformatarum admiranda fit Sextus modus tradit admixtionem ar
efficacia : & quia lyra Orphei, ad cele tificiofam , & naturalem elementorum .
ftis lyrę figuram fuerit conformata.Sed Verùm hæc etfi mirifica quädoque per
hanc rationem , & Platonicorum de fi ficiat, in quæftione tamen, de qua nunc
gurarum virtute deliramentum , merito agimus , efle ſuperflua. Nam hic nulla
Paulinus, cum Theologis , nugas & naturalis elementorum admixtio inter
fomnia elle credit , & addit Concilijs ac B uenit; ſed nuda per ſonum citharæ aeris
Pontificum decretis effe prohibitum . verberatio , quæ res inanimas non po
huiuſmodi ftudium . Ego refutaui d. c. teſt attrahere, nec ſenſus aurium exper
1.quat. 4. tia demulcere . Naturalis elementorum
Quintus modus , eſt petitus à viqua incantu adinixtionis nihil reperio : ſed
dam eximia naturę, qua id ſoli Orpheo, folam illam imaginoſam triplicis ge
vel cum paucis, erat cocellum : per qua neris virium commixtionem , quam
dam ſympathiæ rationem ille cumre efle nuliam oftendi .
bus omnibus ,per quaſdan indiuiduas Septimus , eft vis attractiua quædam
conditiones ad hoc aptas , inditamu: faſcinatrix ſeu magica :quam cùm Plo
vt videmus rebus innumeris à natura tinusd . libr.4. fierivelit , vel ex occulcis
quaſdam virtutes mirificas inſitas, qua- C quibuſda n qualitatibus rerum , vel figu
rum plurima exempla idem accumulat ris ,vel cantu, vel deſiderio ſeu imagina
Paulinus fol. 2 10. ſed miſcec vera fal tione ; fecundum , & tertium modun ia
fis , comperta incompertis : ijs quæ in reiecimus : quartuin quoque , qua tri
S. S.legimus, quæ apud poetas legun buit imaginationi virtutem efficace in
cur , & quæ diuino facta miraculo , ijs longè ab imaginante diſtantia : ſed &
quæ naturali vi perficiuntur.Quid enim primum refuraui,oftendens nullam dari
cum natura commune robori Samſo poffe phyſicam qualitatem occulram ,
nis ? aut quæ virtus illa naturalis comæ quæ in iam diuerſæ ſpeciei, imò & gene
vel capillis inſita ? nec vlla vi naturali ris res fimul eodem modo queat opera
Franciæ Reges ſtrumam ſanant conta ri, cùin id eam fit necefle facere per ino
Atu : nec alina Balaam loquens, nec ca- D duin caulæ , non primæ ſeu vniuerſalis,
fed fecúdariæ , & particularis. Nec enim
pana Vilillæ ,nec piſciculicenobij Mau
riciani, inter naturæ admiranda debue vlla qualitas ineft ſingularis ylli reiſin
runt numerari : nec veriſimile eft Ora gulari, qua fingularis eft, quin ad diſpo
pheo vim illam attractiuam lapidum ac fitiones indiuiduas pertineat , & ab ipfis
Siluarum à natura datam . Nam exem dimanet ; & proinde non niſi effcctum
plorum , quæ phyfica ratione conftans , particularem , & ſibi proportionatumn
& ab eo referuntur , omnia fic vim ex poteft producere .
ferunt in vnius tantum ſpeciei materiā , Reſtat ergo ,illa que de inanimatorü
vt in alterius nihiltale queant. Magnes aut attractione ferütur,effe vel fabuloſa,
ferrum attrahit, non auri minorem mo vel demoniace operationes, vt verifimè
lem . Tentiritas crocodili fugiunt ,non E iudicauit Pauſanias lib.6. Nam Orpheú
magum inſignem fuiffe , memini me
alpides aut hippopotami. Lupini tergo
_ſis tympanum in agninæ pellis cympa apud Suidam legere .
Addamus mufices effectu aliuin mi
num valet , non in vitulinæ . Gallican
tum formidat leo , non vulpes , & fic de rabilem . Tarantulam vocant,infectú
ab vrbe Tarento Apuliæ , vbifrequens;
cæteris dicendum . At Orpheum cen
ſent ifti vim habuiſſe deducendi cantu eius duo ſunt genera, quæ videntur Bu
non tanum quercus, fed omnes omni Itamantius in libro de animantibus fa
nò fpecies ärboreas, nec arbores tártim , creſcriptura, & alij, non fatis diſcerne.
ſed , & qualiacunque ſaxa , & marmora, re.Vnum eft ex genere lacertarú , quod
ſtellio
Liber Primus.
39
ſtell o vocari poteft,Salmanqueſam vo . A1 ſoribus notiſimam . Audiui, qui addc
cant Hifpani, de quo non loquimur mo rent ; fi quæ pupugerat tarantula , etiamn
do : alcerum eft ex genere araneorum , alio in loco ,moreretur ,confeftim mor
ſeu phalangiorú , Hifpaniæ ( quod ſciā ) bo liberari ictum ab ea : quod fi verum 1
ignotum , huic peculiare cſt, quod ex . admirandum ſanè eft huius veneni mi 1
Matthiolo in Dioſcoridem lib. 2. ca. 57. raculum ; de cuius cauſa mihi nõliquet, 4

referam . Vagatur æſtate in campis , & quæenim dependentia veneni tam re


proſerpit ex terræ cauernulis, & icit nel moti à ſua matrice , ſeu fonte ? aut quæ Lib. 1.I. do
ſores, quorum cura ocreis non munita, hæc operatio in tam diftans , s. contra
icti alij perpetuò canunt , alijrident , alij Celfum .
Serenus
plorant, alij faltant , alijclamitant, alij 1
QV ÆSTIO III. . lib. de re
dormiunt,alijvigilijs afficiuntur,alijvo : B med. Ae .
mitionibus laborant,alij ludant,alijtre
tiu s lib,
mebundi fiunt, alij pauoribus infeſtan- , An verbis , o incantationibus pisin
cur ; alij alia patiuntur incoiroda, fiunt for morbos ſanandi , aut mirifica 8.cap. s ..
Oltan ia
gue phreneticis , lymphaticis , ac ma perficiendis, nus in
niacis fimiles . Sed mirum addit Mat
Euporio
thiolus)
die mis mufcertè,quam
ica mulceafacile
tur.huiufce
Quandovene
quia. V lede Oeigencs non immunis ab eine
hoc errore , quem ſecuti quidam Marcell.
dem , ve equidem arteftari poſsum , au medici valdè fuperftitiofi. Q Serenus, do Tral
1
ditis lyricis inſtrumentis, pel tibiarum & Ærius & alij.conatur Trallianus qriá lianus
ſono , primo statim occurfu à languori Galeno afcribere : conſentiunt Arabes pasſim .
bus cefsant, in medium tripudiare, C ferè omnes Cabaliſtæ , & recentiores lu Libr.: 8.
Saltare incipiunt tamque diu rem proſe dæi; Magi quoque omnes , cú Agrippa, capir. 2 .
quuntur , ac fiſanieſsentO nullo vnquã & Paracelſo: Plinius, & cum eo recen- Picus in
tenerenturdolore, quod fi eueniat,vt tibi tiores quidam , qui Platonininis addi- Pofitio
cines tantillum conquiefcant, ac interpo eti. Item Cabaliſtæ quarti ordinis. Nam ne Magi
nant , non multo post tempore in terram vt hoc obiter dicam, tot eorum ſunt or cis , Fia
cõcidunt ad priſtinosredeunt languo dines.primus eorum qui ſequuntur tra cin.li.de
vit fu
res, niſitandiu indeficiente fonitu ſaltat , ditionem R. Rambani ſuper Geneſim , diofa
or.
atque tripudient,donec veneni virus par. de quinquaginta portis intelligentię. Se Ponpona
rim infenfibiliter per cutis meatus , par cundus: qui ſequuntur Abraham áve- Loc.ex1.
tim per ſudorem exeat , diſcutiatur . neris ,qui in libro ſuo de creatione mun C. etiam
Ob idigitur tibicines ſtipendio conducun D di ponit triginta duias femitas ſapientiæ , Grillät.
tur, alternatimque mutantur , vt abſque quas amplexiR Ifaac , & Iacob Cohen . de forril.
olla fonitus intermiſſionest amdiu tripu In his duobus nihil deprehendo magi- 9. E. do
dieni demorfi , quouſque penitus curati : cum ,ſed ſolas nugas . Tertius ordo fuit Per. de
: cum tamen dum hæc aguntur , ſint, qui ponentium decem enumerationes.Ne- Loyer. li.
antidotis cos corroborent , nimirum the Zer Zephiroth ,vt Iofeph Caftillienſis in 1. de
riaca, mithridatico , ac alys, qua vene ſua Iſagoge,Iofeph filius Carnicol in li- fpect.ca.
noforum morfibus aduerfantur . ] Hæc bro portarum iuftitiæ , & Paulus Ritius vlt.deli.
ille , quibus addendum videri muſicam in Porta lucis : hi incipiunt viam fterne- 4. cap. 4.
iuuare, quiamelancholicos, & lympha re ſuperſtitioni.Quarti ordinis ſunt,qui Aug.
Thuse
ticos affectus venenum illud inſerit , fi conſtituant piura principia ,nā quinqua
nus i Pa
ad hoc aptum nacta humorem corpo . E ginta porti addunt , litteras 22. alphabe rabara
ris , & ideò inufica , quod S.S. profite ti, & fic faciunt numerum 72.quem vo vincto
.
tur , lætitiam in aniino gignente , pelli cant SEMHAMAPHORES,no- dicens,
tur noxa contraria. Confirmatur : quia men expoſitorium Dei , & dicunt effe Verba
non quiuis moduli quibufuis admorfis, numerum LXXII. Angelorum præfi- inedětur
fed certicertis profunt. Vnde natum , dium orbis, & per quos inuocatos edan morbis
vt quidam hocnon perpendentes ; qui tur miracula ab hoininibus , hanc do- corporis
in eos inciderant, quibus congruamo cuere loſeph Carnitof. & Recanath , c.quod
dulatio non adhibebacur,hanc experien & alij . Hæc eft Cabula merè blaſphe- Janè ero
tiam aufi fuerint negare , lippis, & ton ma , & Magica . Vecum hi omnes ncü eft.
diuer
40 Diſquiſitionum Magicarum
Nifi quis diuerfis fundamentis nituntur.Quidam A ad quem ordinem pertinent quædam
illos re- impiè negant curandum ,hiſce rebus.dę operationes, quæ vires hominum , &
lis excu- monú opera interueniat,ncc ne(vt Pa- Angelorum omnium exſuperant: qua
fare dice racellus quiproinde fatis ind cát ea na runi operationum principum nóelt rei
do, loqui turaliter non perfici: & hoc dicere here ſingularis natura,ſed ipſa illa Dei gratia,
deverbis ticum eft. Alij vt quoscitaui medici, voluntas abſoluta , & omnipotentia , hæ
of funt & Plinius ) rolis adhærent experimen- dicucur operationes gratia,& fupernatu
xa : fed tis, & quæ fieri vident, leuiter nimisillis rales ſtrictè fumpta
voce, item operatio
hoc foret ipſis, quæ cernunt adhiberi,medijs aſcri nes miraculofa. Altera eſt, ordo prodigio
impro- bunt, de ijs ,quæ non vident nihil cogi fus, qui ordo reipſa non excedit terini
1
pria vim tantes . Platonici quoque Phyſiologize nos naturalisordinis ,fed tantum dicitur
verbis minus addicti,Magicis autem nugisni- B ' excedere ratione modi , quem vel om
tribuere; mis creduli : facilé pro naturalibus ſu nes homines, vel plerique ignorant , &
que non perſtitioſa multa receperuot;contra hos ideò folemus eu quoque vocare/ſuper
ex ijs, fed omnes hanc ftatuimus . i haruralem ,largè accepto vocabulo ,cla
ex pacto Concluſionem , Nulla vocabula vim riusautem ac fignificantius vocatur or
conuěto , habent naturalem vulnera , velmorbos do preternaturales , ad quem referuntur
do quidē Janandi , vel noxasalias depellendi. ] mulcæ mirificæ operationes factæ per
per damo Dixi Nulla ( negans de quouis ver bonos , vel malos Angelosinotu locali,
nem . vel ſubila naturalium agentium applica
borum genere ) ſue ore prolata , fiue
2012 fcripto comprehenfa: fiuerola, & inco tione . Quoniam verò in his , effectus
>
OKTY plexa (vt vocant:)fiuecomplexa , & in naturæ rerum ſecundum eſſentiam non
Num . s .
propoſitionem , vel orationem aliquam C repugnat,nec modus operandivires-an
verlu, aut proſa relata : fiue ſignificati. gelicas exfuperat: ideò tales effectus po.
ua, fiue nihil Ggnificantia: fue Hebrea , tius sūt naturales latè furrpta voce, qua
fiue altcrius linguiç: Gue dicta cum fibi fupernaturales , aut miracoloſi propriè
lo, aut afflatu ,fiuc aliter, quomodocun loquendo, & præternaturales, quâ con
que, abfente, vel præfente ægro. trarij naturæ aut violenti: quia tamé vul
Dixi , Vin naturalem , quia Zeloty . gò cenfentur ordineni naturæ ſuperare,
piæ illa adiuratio , & lex TORATHKI ideò ſolent ſupernaturalibus annumera
NA , quicquid habeat efficacitatis ,de ri; fed propriè ac preſſepræternaturales,
ſurſum habebat: ferè ficut hodiè, preces aut miri, aut prodigiofi, debent vocari.
Ecclefiaftice, formule Sacramétorum , Tres ergo Deus ordines ftatuit, natura
& Sacramentalium ,& exorciſmi, vim D lem , miraculofum , & prodigioſum : feu ;.
habent ſupernaturalium , ex Dei inſtitu fi duos malis, naturalem , & ſupernatu
tione, vel gratioro concurrendimodo ; ralem. His alium adiunxit ordinem ho
qua de re non eft noftri inſtituti núc dií mo, nempe Rerum artificialium : quan
ſerere. Nec eniin ( quod pro tota hac ma do res naturales fini à ſe intento acco.
teria notandum ) nunc agiinus de opere modans , & applicans , diuerſas rebus
naturali, vt opponitur operi animali, vel formas indidit: quas illis natura non tri
operi libero ,veloperi vioiéto, ſed vt op- buiſſet, niſi induftria humani intellectus
ponitur operi artificiali , vel etiam operi adlaboraſſet . Nunquam tamen potcft
fupernaturali. Deus ad huius vniverſi humana induſtria quicquam cfficere ,
perfectione m primò ftatuit quendam quod rerum naturæ repugnet: quare na
ordinē naturædum rebus fingulis largi- E curali ordini accedit ifte artificialis,non
tus eſt naturam ſuam atque eſſentia pe verò eum deftruit , & fubferuit potius
culiareni , & fingulis dedit proprias huic quàm tranſcendit : & naturale in hac &
naturæ congruentes operationes , quæ cæteris hoc tractatu quæftionibus pri
vocantur operationes naturales quia na nio cantùm illo modo fumimus, vt tres
turæ luppofici ſunt conuenientes. Dein , illos alios ordines excludamus, artificia
de Deus addidit alium ordinem ſuperna lem , prodigiofum , & miraculorum .
turalē, qui poteft diuidi in duas ſpecies, Notandum præterea, naturalem effe
prima est ordograriæ ſeu miraculoſus, ctum à natura non produci , niſi motui
( pro ijſdem enim hæc duo nunc ſumo) vel mutatione ;fanitas aurem mutatione
fiac
Liber Primus. 41
1.1 ' Tpri . fiat neceffe eft : mutatio non contingit, A rantur. Ore verò prolata verba,vim tan certam .
D. de ex- fine qualitatuun actiuarum virtute acti tum habent contactu aerern fèrendi , vt Gre, vini
traprd.co cze qualitates ad operandum exigunt & animalium , reliquorumque inanimo libr.i.de
gait. fubiectum aptum , & idonee adagen rum ſoni. Sed ſonus tactum non magis venen.I'm
Hippocr . dum præparatuun . valet immutare ,quàm color aaditum , Odyll.in .
lib. defa Ex hoc fundamento contra cunctas · vel dulcedo viſum ,quia non funt fen- gens de
cro morb .
aduerfariorum machinas vallidè conſur ſuum iltorum obiecta . Quare clim , ad Lyäthro
Galē.1.6
etio.fim git conclufio , quæ fuit omnium Patrú : ſanationem corporis necefle fit, fenfum pós.
pli.medi. excepto fortaßlis Origene : Diui Tho tactus immutari : fateantur oportet , fa
Fernelig mæ , Gerſonis,& Theologorum cun nationi morborum folam verborum
de abdit. & orum (quod ſciam : ) Vipiani etiam prolationem , vel ſcriptionem nihil
rerü cau I. C. negantis incantationes medicinis B conferre .
fos li. 2.6. annumerandas , fuit medicorum , & Refpondet , Pomponatius , verbis
de cur fu philoſophorum faniorum . -primo , & per ſe duntaxat audicum , af
pr. nar . Vt auctorirate, fic & ratione præuale fectionibus , deinde animi immutatis
Beninen, mus. Ita enim ratiocinamur . Verba per accidens tactum quoque iminutari.
I.de abd. pullam vim , neque artificialem , neque Sicut videmus ( ait ) fieri ab oratoribus
morb. naturalein , neque fupernaturalem ha facultate Rethorica is a peritis.muſi
cauſa.lo. bent , ad huiufmodieffectus . de vi atti cis vi harmoni & . ] Sed contra : Orato
Lagi - ficiali , nemo vnquam vel ſuſpicatus -res non verbis nudis , verum pondere
pif 33. fuit. Supernaturalis ſi foret: gratiæ , aut ſententiarum , & rationum momentis
Franc.
miraculi foret ; hoc autem dici nequit ; perſuadent: fi nuda tantum barbaraque,
Valefii
de facra quia Deus nihil tale promiſit,nec Eccle : & nihil ſignificacia, vel parum apta per
Philo- ciæ reuelauit,quale Magi iactant: neciu C mouendis animis, aut yeſana, & ridicu .
foph. c. uatDeusMagicasincatationes: nec in 1a , vt ſunt incantatorum verba , propo
3: Auge. Beelzebub ſic operaretur,ne gloriam il perent: numquatiranimas concicarent.
Fer.rer.l. li fuam ea menfura communicet, qua 2 In muſicis , ipfa concentu's ſuauitas , &
2. meth folet Angelis, & Beatis . Vnde apparet, harmonica modulatio diftrahit animi
6.11. Seu quàm incautè nuperus ille Homeri in à doloris cogitatione,& ad lætitiam pro
lig.li ,16; terpres Spondanus ſoleat repetere illud uocans lenit, & conten perar humores:
He fubiil. axioma : Dei bonitatis efse ;ad eiuſque cui, quid Gimile in horrificis , ac ftridulis
ca. 349. gloriam pertinere , tam admirandas ef fibilis, atque ſuſurris magoruin ?
Condrõ fectiones creatura , nempe dæmoni , con Vidit etiam Pomponatius hic ſe ope
ch.lib.z.
. ceſſifse : Sed Caluinianus erat , cùm illa ram lufile : quare ad facram confugit
de mor
iuuenis ſcriberet : maturior ætate , cum D anchoram ; hæc contingere propter fi
veneficos
Bokeliu reſipuit , & ad Catholicos redijt , nun dem vehemencem incantatoris , & in
li.dephil quam hoc effutijſſet. Si ſupernaturalis cantanti . Hæcdicens cauſain præuari
tris c.1. ifta vis non eft: reſtat , vt ſit prodigioſa , caris ( Pomponati ) & viin verbis om
Theoph . vel naturalis. Si prodigioſa :non fit mi nem detrahis . ficotum illud credulitas
libr.9 de niſter.o bonorum Angelorum : quia ( vt operatur quam tu fidem núcupas : quç
hiſ.plár. pofteà docebo ) hi ſe non immiſcent Ma ro qualisiſta fides?non dices opinor ſu
Plutar- gicis operationibus : ergo miniſterio pernaturalem ? fic enim vocare ſuperſti
chiīvisa maloruin Angelorum.quod negant ad tionem , atque perfidiam , prorſus im- Loco cita
Periclis, uerfarij quidam , ſed vim argumenti ne pium , & perfidum , dices ergo natura- to .
Rab. Mai queunt euadere : fatentur alij, & ideò lem , ſiue humanam . euge ,habes tuæ
mon li...
coguntur etiam fateri vim verbis nul- E caufæ fauétem Ferrerium , qui fiduciam
perplex.l. lam ineſſe . : hanc etiam ab adftantibus exigit.ridicu
72.Leon .
Denique nullam yerba hæc viin ha lè.quafi poflit imaginatio , vel adftantiú ,
Vairi.li .
12. de bét naturalem, quia verba fi ſcripra, ſunt vel ipfius incantatoris , quicquam ope- Refut:
Faſc.ca. quid mortuum , & omnis energiæ ex rari in ægroti imaginationé,corpus, vel rum id.
1. Ant . pers : quæ fi quam vim habent, ab atra animain . Ipfiusægri credulitas cófidétis fup. cap.
Miran.l. inenti,vel chartæ ,cui inſcripta ſunt tem fe iuuari pofle ab ea re, quæ nullā iuuā- proxim .
26. de peramento vim illam accipiant oportet. di vim habet naturalem , cam vehemens
fingul. & proinde ſua, propriaque vi non ope effe poffet , vt huinorum inducat alte
E ratio .
42 Diſquiſitionum Magicarum
rationem , vnde fanitas ſubſequeretur, A formulis magorum nibil gratiæ , velvit
ve bene Galenus , fi tamen iple auctor tutis promilit, nec elargitur , quomodo
libri de incantationibus : fed eo cafu la Git Deus fibi cótrarius.quomodo appro
nitas yerbis dumtaxat adſcribenda , vt bet artes , quas ipſe vetuit ? denique talia
occafioni cuidam , non vt caufæ . aſſerere blaſphemuir , & erroneum effe
Simili modo Gnceræ , & rectæ philo Parifienfis facultas Thcologica iampri
Sophiæ repugnant , ſentencia Origenis dem definiuit art. 9 & 10. de Magia.
libro primo,& quinto contra Ce liin , Tertiò loinniant, nomina propria ra
nomina in vna lingua producere effo dios quofdam elle reruin , quas fignifi
Ctus , quos nequeant in aliam translata; cant, & in ipfis nominibus , quali vitam
& fententia Pici in conclufionibus Ca quandam latere . Quid dignum Anticy
baliſticis (quem optimè refellit Petrus B ris,fi non iftud?Quicquid enim Platoni
Ciruelus Darocenfis in quæftione de ci dicant , nomina ſunt hominum arbi
Cabala , & Magia ludçorum , quæ eft vla tratu indita. Nomina quoque , nec ſunt.
tima inter eius Paradoxas quæftiones , fubftantiæ corporeæ , aut fpiritualcs,nec
barbara , & nihil Ggnificantia nomina funt accidentia inherétia ſubiecto: qua
Libr.19.
efficacitatis:eaquoquequæ re vitam in ſe habere non poffunt:adue
Syntax plus habere
C. 8. Gregorius Tolofanus tradidit : cum de -niunt quoque, fcu induntur rebus, quas
Hiſtrionibus , & poetis dicta, ad excan ſignificant,atquc denominant, extrinſe
tatores accommodar, quod eorum ver cus planè: quare nec emanentcs à rebus
ba , tum demum rata fint, & efficacia , radij dicendi Multa quoque funt nomi
cum animo intento , & obfirmato ea na nilul fignificantia:mulca quid aliud à
proferunt . non enim iſti perſuadendo , C rei natura ſignificantia :quin & ipla illa,
& affe &tiones concitando operantur , quæ naturam rei figniticant (qualia pu Gen.
7.
-vt illi , tantur quæ creaturis Adamus impofuir)
... Videte nunc friuola & impia Magi liæc nullon potuerunt à naturis rerum 0, , 0.
ces patrocinia , & quibus lupeiædificat , influxum recipere :quia res corporię na
vanafundamenta : quæ Cabalifticæ ta turaliter nihil efficere poſsút in id quod
men inſaniæ amatoribus mirificè pla corporis expers eft , vt ſunt nomina ,
cucrunt . Afferunt primò litteris , & fyl Obijciunt nobis , Deum ipfum rebus
Jabis quandam effe cum celeftibus cor nomina indidille . Probant , quia fcri
poribus, & mentibus fympathiæ con ptum fit , Omnibusys nomina vocat , &
nexionem , quod tam : n non probant alibi : gaudere, quia nomina veftra fcri- PS 146.
vlla ratione , ac ne traditione quidein : D pia funtin cæliso ]Refpondeo Deum qui- verf Luc.. 420. .
nec poflet probari, nifi illorum teftimo dem nofle cunctaruin reruin , ſingulo
nio , quibusid à demonibus foret reuc rum etiam Angelorum , & ftellarum (de verf.192
·latum , dæmones autem funt mendacif quibus eo loco agit propheta ) naturas
Gimi, nunquam fpontè verum dicturi , proprias , & fic ea ,cú lubet , proprijs no
nec à magis , vt veruin promant , com minibus, hoc elt conuenientibus earum
pelli poffunr , id nunc fuppono , infcrius naturę ,vocare poffe ,fed ea nomina mor
probaturus. talibus incognita funt,nec magis reuela
Secundo dicunt verba illa maioris na ta, deinde præſens pofitum pro futuro ,
cura ſua efficaciæ efle , quæ funt orta à vocabit ; vt patet ex Hebræo vocabulo ,
lingua digniorc, & à fanctiore dignita quod futuri efttemporis Prior ergolo
te inſtituta ,& quæ res fanctiores lign : fi Ecus nibil iuuat hos argutatores . nulto
Lib. 3.de cant : qua in re inire nugalusdeprehen ininus pofterior:nihil eniin aliud eft no
natur.de.ditur Lanrın . Ananias. Hoc diabolus mina diſcipulorum in celo ſcripta ele,
mon, fol, commentus, vt fanctiſinis quibuſque quàin effc in amicorum Dei relata al
99 . cebus facilius , & libentiusmyftas fuos bum , quod albidicicur inſcripta effeli
faciat abuti. Sed refellitur ,quia nec rei bro vitæ , quod fine accipias lccundum
ſanctæ fignificatio,neclinguæ dignitas, æternam Dei prædeltinationem , quæ
nec probitas hominis,inftituentis,vllam mutari nequit ; fiue fecundum prælonté
qualitatem phyſicam operatiuain pol iuftitiam ,quæ mutationi obnoxia ; certè
funt vocabulis imprinere . Deus etiam id homines impij parum reuerenter ad
indi.
Liber Primus. 43
indititia nomina, quibus ab hominibus A vnum , atque alterum :quare vis quoque
diſcipuli comp.llebantur, audent tranſ. vehementior imaginationis concurrit ,
ferre ; quia magnopere gaudendum il & fpiritus copiofior in rem incantatam
lis, ob communem Gbinaminationem tranfit . Quæ vana funt, nec empſitan
cum cæteris hominibus , brutis etiam da citiuilitio : Nec enim imaginacio ex
& vrticis , quorum nomen non minus tra imaginantem in res ſeiunctas vim
Deo nocum erat , qui nouit omnia? habet vllam ; nec ſpiritus yllus à loquen
Hinc tamen illi inferút, voces ſignifi te prodit , qui rem incantatam contin
catiuas primario , per influxum celeſte, git, præter afflatum ; afflatus autem fa
ſignificare; ſecundariò ,cantum per ho culcas ad fanitatemnulla eft, ad miorbů ,
minum impofitionem , & quia in figni & noxam per contagium aliqua, vt do
ficatiuis nominibusvtrumqueconcur- B cuimus .
rit, in non ſignificatiuis alterum tantú ; Ex his manifeftum fit , falſa quoque
ideò plus viriuin habere nomina ligni elle , quæ ex tam belis axiomatibus in
ficatiua.Quod imprimis alij pernegant, ſerunt corrolaria . primo quod afferunt
qui non ſignificatiuis ainplius deferunt. oportere, vt ficfanintes aflent xgro , &
Equidem lubec ab his omnibus quære ei vocabula quaſi inhalent. 2. quainli
bethuiufinodi incantationem præter or
re : num neceſſe non ſit quemlibet influ
xum cçleſtium orbium per traduces qua dinem folitum , & retrograde prolatam ,
litates in ſubiectum , tam remorum in aut ſcriptam , inſolitos effectus gignere.
flucre, ipſis influentijs recipiendis aprú , 3 debere ea quæmagus vult impetrare ,
& accoinmodatum : deinde,num res in inſcribi rei, quam ve inſtrumétum adhi
corporeæ , vt ſunt noinina , fint ſubiectu bec exempli gratia , fi tabella, vel perga
idoneúrecipiendis qualitatibus corpo meno , vel herbæ folijs ytatur,dcbere in
reis:quorum, vt prius nequit negari; ita Scribere folio ,membranæ vel tabellę, ad
pofterius nequit affirmari. Nihil ergo quem id effectum faciat, cur.cedo an
tribuit energiæ primus illeinfluxus coe , guod verba no ſatis efficacia per fe pro
leftis. Impoſirio quoque humana , cum lata? an quod alioquidæmon ſurdus ,
fic nuda , & inere arbitraria denomina ca non audiat , vel quod fcripta quă au
tio, quid queat influere , nec Argus. vi . dita melius intelligit?an quod ad memo .
deat, quein ferunt fuiffe oculatiſſimum riæ lapfum fulciendum opus bac inda
Quartum delirium eft , vim comple Atria ? nibil horum in cauſa, ſed vafer ille
xorum verborum ; (propofitionum fcili- D vanarum obſeruationum ulriplicatio lib.de
cet, & orationum ) efficaciorein effe ne,velut varijs retium plagulis, ſic pluri- Faſcon ,
Prinıò quia verirás (inquir archimagus) b' peccatis,miſeros amat illa queare.Le- cap.s.
in ipfa propoſuione contenta: hic acce. gi exempla quæ Leon. Vairus colligit ,
dit , cuius veritatis vis maxima eft , led in his omnibus pactum cum demo.
quando formulas feu carmen virtutis, ac ne intercedens cauſa fuit effectionú. Vi
operationis aftris feu numinis quod come de infra lib.6 anacephalæol.monico . V
precanturcontinet commemorationem .]
Satan , Sara tibi quam perpetuo fimi QV Æ STIO I V.
lis es pergis hoccelo diuinoshonores có
fequi. Nonne ſatis hocindicat, quę my De amuletis , o periapris.
Atesille tuus,exempla petit; ex Hymnis E
Orphei,& Apulei fcriptis idololatria. Oca
Nlue Græcorum
tudo athletarum
fed paucis con
;qui phlađeti js
plena ? tum quia auctoritatesillæ poeta
rum refertæ vanitatis:tuin quia fenfum , vſi ad victoria , ne niceterijs magicis fur
ac intellectum carminis aitris afcribit , peraret aduerfarius . habes in antiquis
tum quia per hocnunen , intelligit ca gloffis luuenalis Sat.1.his verbis; ru .
codæmones; quosaſtris, & fingularuin fticididicerunt luxuriam ,& palæſtrisvti
rerum ſpecicbus Magica diftribuit. Co & fracterijs( corr.philacterijs )vt atbleux
naturetiain probare , quia qui integram ad vincendum , & mox: nam & nicete
orationis texturam promit , magis ani ria Sillateria ( item corr philacteria) funs
mo di &tis intendis, quàm qui verbum quæ ob victoriam fiebant , & de collo
E 2 pen
44 Diſquiſitionum Magicarum

pendentia geſtabantur.]Cunctis autem A lis Dei beneficia adſcribendus. Alys au


nota Romanorum gentilium conſuetu ' tem ligaturis pri ; quas vel vſus Ecclefia
do , qui foliti periculis de collo res turpi Cath . vel proborum medicorum ars non
culas ſuspendere, Præfiſcini,yt dicebát, commendat, omnino est prohibitum .
ne faſcinarentur , ( vnde & Faſcini no Quod ad reliquias , videtur non fatis
men inter obſcæna relatú ) alia quoque cautè locutus,infignis Doctor Theolo
amoleta ſuccini, aut alteriusmaterię có gus Ciruelus Darocéfis lib.de ſuperſtit.
tra morbos geſtitabant quæ dicta amo capitulo quarto , par. 3. quando leuiculis
leta,amoliméta,feruatorin , probra: qué . fultus rationibus ſacrarum reliquiarum
admodum & Græcis ſua fuere nedio.r- B ad collum geftationem improbare non
7d , tepidud T1.5 750T ponaiesdrauti , veretur . Dillentit ille ab hæreticis.nani
xlound x Topice malorum , vt putabant , ipſe vult reliquias Sanctorum in tempus
auerruncatoria . Sic etiam prod. ffe libi honorificè ſeruari , & adorári , ſed non
putabát ladzi Lua philacteria,feque per vult eas à priuatis collo appenſas gefta
illa cuſtodiri ac præſeruari à malis, per ri temerè reprehenden's antiquam viro
peram accipientes diuinum præceptú . rum valde ſanctorum confuetudinein .
Exo. 13: Eundem errorem Catholicis , non hæ Nóne Beata Helena clauorum CHRI
De12.6.8
MALL.23 reticus tantum V Vierus, ſed & qui Ca STI vnum fræno equi,alium galeæ Có
v. s. zbi tholicus videtur ex fcriptis , Remigius ftantini indidit? None Beatus Antonius
plura no Lotharingus, impingit ; hinc omniun C palinatam illam Anachoretz Sácti Pau
tamus in periaptorum vfum temerè condensnan li, & ipfius Antonij tra um cum mclore
commen . ics ex Patribus non fatis intellectus .. pallium cxultansAthanafias tulit.Simi
lib.3.de - Dico primò , Amuleta huiufmodi, lia de Theodori Martyris puluere Nyfa
monolat. qua collo dependent , vim nullam obti ſenus:de catena B. Petri magnus Grego
. 3• xent naturalem ratione verborum , chao rius. Sed in re nora non eft immorandú .
Falterum , vel figura )vel conſtellationis, Concluſionis prior pars probatur, Ec
fed dútaxat ratione materia fiquabuio clefiæ Catholicæ inueterato , & ſalutari
antipathie', velSympathie vis natura . more , nec non ſententia Diui Thomæ , Tho.2.2 .
lis in it.] Hæc conclufio en Catholico Maldon . Nauarr.Silueftri, & aliorum : 9.96.4 :
rum omnium ,& etiam gentiliuin, quos Ratio eft,quia Sanctorum reliquiássita 4. Mald.
præcedenti quæſtione ciauiinu s . proba sépermaiores noftri sút venerati: Agni in 1.cap.
Joan .
tur,quia phyficbe ligaturæ facultas necel ihi ad hoc a folo Pontif . Maximo quo
Lib. de li fe cft , vt à natura rei ipfius dependeat , D tannis benedicuntur: ſacræ ſcripturęte
saturis. . quæ non competit , nifi ratione mate stimonia , vt licet ore proferre , licet etiã
ria , ſeu ſubiecti . Quare fi quis cffcctus deſcripta collo deferre ; & narrat Leon
producatur , cuius caula nequit effe vis tius Epiſcopus Säctum Simeonem Sa
naturalis ſubiecti: effectus ille prodigio lum mulieri magæ amuletum in tabella
fus erit , & amuletum fuperftitiofum , conſcriplifie; quo geftato illa non pornit
qualia multa congeffit Coſta Ben.Lucas amplius diuinare, necmagica amuleta Homi. in
Pſal. 45 .
ludæus Lufitanus . Huc referendum , fi facere.(Sur.1.Ionec vilus fanctorum Hoin 34 .
figuram attendunt , quod Hiſpanicis patrum hoc vnquain improbauit. Näin in Matt .
pueris ex Gagaread collum deligant, ' Dilius Bafilius damnat Tepidluata cha
manu in deriſum , inſerto intra digitos E racteribus ( nempe magicis ) inGgnita .
primores pollice , conformata . Higam Incertus auctor in Matth: quiexitat in
voca !t , ter Chryfoftomi opera inuehitur in dio
Dico ſecundò ; Quando in ipfis ver nequam genera hominum : primumi ,
1
bis modo fcriptionis crucium -numero , qui ex huiuſmodi , ad collum ſuſpenſis
figura vel fimilibus fpes non ponitur, prū ipfi ſanctiores volebant videri , vt Pha
e fanétum est , reuerentiæ caufa San ri fæiolim : ſecundum qui ex eadem - ſu
Etorum reliquias , cæreas agni Dei effi perbia ,quæ ad collum alij ſuſpenderent,
gies , Euangelium S. Joannis , Pfalmum ipfi de capillis,vel veſtimentis fuis largie
Dauidis , fimilia Sacra Scriptura bátur.Iple Diuus Chryfoftom muliet. In bonMar.
. 72
teſtimonia ſecum geſtare collo appēfa, fed culas illasreprehendit, velquod non re
effe &tus qui inde oritur, erit ſupernatura cta ,ad Pharifaica , id intétioné faceret ,
vel
Liber Primus: 45

vel ; quod ,per opinionis errorem ;non à A ſceantprecantationibusſuisnomēChri


Deigratia miraculoruin auxiliuin , red fti, quiiam nõ poſsunt ſeducere Christine
abipta materia , vel forma ſcripturæ , id nos ordeni venenum , addantmellis ali
præftolarentar, yt faciunt hodie , quidia quantum .) Chuyſoſtomus homilia vige
cunt debere efle fcriptum Euangelium fimaquinta, ad P. Antiochen . Quid vee
ini membrana virginia ,vel literis, vellin rò diceret aliquis de his , qui carminibus,
neis miniatis , & cætera. Sand Chryſos O ligatutis viuntur: o de circumligan
:: ftomus eadem id mente reprehendit , tibus aurea Alexandri Macedonis nk
qua Diuus Hieronymus ; qui facisindi miſmata capiti,vel pedibus ? Dic mihi
Io d.cap. cat , Phariſaicam illain ſuperftitionem hene ſunt ſpes noftræ , vtpoſt crucem to
23. Mar. præfidiuin ab ipſis pi&taciolis, nó deſu mortem Domini in gentilis regis imagi,
per à Caltode Iſrael, Deo Sabaoth , ( x- B ne fpem faluris habeamus ? c.damina
fpectantem ,(e reprehendere : item quod runt hæc etiain tempore Caroli Magni
quæ extrinſecus gerebant , eorum cul . Patres Cõcilij Turonenſis capitulo 2
tum , & obferuantiam intrinſecam , quæ & ipfé Carolus libro fexto , Capitalo
præcipua, negligevant. Denique in via runicapitulo 72. & prius Confiantius
ta San & i Antonini infeſtationem qua Imperator apud Ammian.libro decimo
dam dæinonun , cum preces quaſdam nono & Antonius Caracalla ,apud Spar
membrabulæ inſcripsiffet , & in cubicu tianum in eius vita . Tales limt nefaria
lo ante Deiparæ Virginis imaginem af illæ forinula precum ; quas contra vul
figi iuffillet, legimusdiſpulile .( Surius nera,& pericula ignis, aquæ & al a qui
como 3 fol.34.) Auctoritas Diui Grego dam per mendaciun: adſcribant Beato
kij Papæ , ide probatepiſt. ad Theodeli- C Leoni, & alijs ſanctis , ( & proh dolor )
ncam quem iure ſuo ,ideft,Caluiniftico , multi hodie gęſtirant; quiples Diabolus
carpir loſ.Scaliger in Elencho c.8 . verba femper tandena imponit , & quando
D. Hieronymicontra mentem eiusde ſunt in ftatu pelimolethalis culpę,linie
torquens. Sedbone ,quod oui lum lani cos occidi, & deſerit, quosante aliquo
tiumiamde ponere Scaliger incæpit. ties defenderat . Poffem nominare mihi
Pofterior pars conclulionis probatur próbè notum cui id accidit. Ferunt Frä
canonibus , qui anathema fulminantin ci,cum ſuperioribus annis, cumi Båror e
eos, qui philacterijs (hoc eft cóſeruato Danou , bæreticorú Germanorum exa
sijs ) vtuntur, & li clerici ea faciant , iu mina in Franciam irrupifent; & Duce
bent cos Ecclefijs eijci. Cant 1. & 4.26. Guilio ftrenue debellata fuiffent;huiuf
quæſtione quinta.qui canones quómo ý modi fchediaſmata collo cveforam ferè
do ſint intelligédi & de quo genere phi omnium appéla fuiffe reperta abijs , qui
lacteriorum loquantur,petendum ex a cadauera {poliarunt.Hoc genus ſuperA
lio canone,nempè vlc.eiufdem quæſtio rionis ſublánnat Lucianus, & Anconiú .
nis , vbi inter cætera in hunc moduin ( cri Caracallam fupplicis compeſcere con
Tract.7 bit BeatusIfidorus :ad hæc pertinent liga ftituille teſtatur Spartianus Et Tatianus Orat.
in toan, luroexecrabilium remediorum , qua ars Allyrius hæc omnia refert ad dæmonú tra geni.
non commendat medicorum ,feu in pre dolos, & pacta per Magos cum illis ini
Cantationibus , feu in characteribus fu ta . Huc etiam refero quod , de vilarijs ,
Spendendis atque ligandis: in quibusum fic refert Balſamon Comnen. Syn fex
nibus ars demonum eft quadam peftife to , in Trullo ; Vifasirahore dicuntury
rafocietate h minum o Angelorum ma E qui a stotrophi appellantur, qui quidem
lorum , exorta .) quæ fumpfit a D. Augu in capite , Ô totius animales corpore tin
fino libro fecundo de doctrina Chriſtia Etur as appendentes , pollos ex ipfoton
na idenvalibi confirmat D. Auguft. his dentes cos una cum cincturis dāt perine .
verbis: Fingunfmuritus maligniumbras de ac remedia o amuleta , tanquam co
quaſdam honoris fibimetipfis, vt fic do tra morbas u faſcinantes cculos confer
cipiant cos, qui fequuntur Chriftum . Vif re poffint. ] Huc pertinent etiam focinu
, qui le læ omnes, quibus in miſcentur nomi
que adco , fratres mei , vt illi ipfi na ignora Angelorum , hoc eft alia præ
ducunt per ligaturas , per precantatio
nes , per machinamenia inimici , mi tet,Michael, Gabriel, Raphael, hoc mi
E 3 run
1
m
onu m
iſ iti aru
ſqu ic
46 Di Mag
cum fortaffisalicui videbitur ; quia
Tri- A los vngulas
ſuaspopulisprofanctitate
themius, & Rabb . alia quoque nomi tribuit , quiquefub obtentu. Angelorum
na confingunt corum , quos dicuncela demanes in fuum auxilium innocat : fic
ſemotores orbium cooleftium , item fa ab omni officio facerdotalialienus', etc.) Vide to
ca decernere, & -farales caſus adminiſtra Igitur ex concilijbuius ſententia , dam- pud Sur.
re , & mirifica,quædam homines ab his nanda cuncta periammata , periapralin 10.3.měſ.
diſcere, & fimiles impietates,quibus ille gaturarum , & fimilia , vbialia nomina lunio in
leguntur , quamtrium , quos ſacra fcri- vita S.
liber Sienia7 (caret.In Sibyllisquo
que oraculis libro 2 hic verſus exſtat, ptura nominat , Angelorum . Nomis Bonifa
iuxta quoſdam codiges, viçovornega slate natur quidem Vriel.4. E /dr.4 . verficu- cyf.494.
Ταβριήλ, Ραφαηλτουριάλτε. Sedin alijs lo 1. Sed liber ille canonicus nó eft, ncc
libris habetis i convings.pena crapula B tantæ auctoritatis, & in corum reperias
na36, in quibus primum illud eft corru Iere niel,qucm nemo recipit: Aldebere
ptum pro lepun , tertium pro rodina , ti verò cętera nominanonnibil ſunt de
ve vocant eos Trithemius & alij quicę prauata ex ijs , quæ in Necromantico
lorum motores eos faciunt Sed nitor au rum libris habentur. Sed de Vriel ac
Ctocitate, & ſanctione concilij Roma. curatè ſcripſit Nicol . Serarius nofter
ni, quod fuit congregatum Romæ ſub comment.in capit. 1 2. Tobiæ quæſt.10 .
Zacharia Pontifice , ad damnandos era cum quatuor fequentibus . Illud quor
rores Aldeberti, & Clementis hæretico que attendendum , nec ipſis Angelo
rum Germaniam turbantium , ybi inter rum nominibus verbis Vtentes , ca ma
Cætera , lecta,vna oratio Aldeberti , in lis Angelis accommodarint . cur non
qua continebantur hæc verba ;Suppli- C hoc aulint, qui aufihic abuti nominibus
Covos Angelus Vriel , AngelusRaguel, Dei?audi Procopium in Leuit. contra
Angelus Tubuel , Angelus Michael, quoſdam curioſos hoc vtentes prætextu
Angelus Adimis , Angelus Tubuas., bis verbis agentem . Attamen (obyciunt
Angelus Sabaoth , Angelus Simibel . ] quidam ) inuocant Zabaoth. Quid tum?
Quibus lectis, Zacharias Papa, interro impiè hoc faciunt. Nam illam appellan
gauit Epiſcopos,ſententiam dehis ſuam rionem no Deo ,sed.demonibus tribuurt,
proferrent: illi damnandun Aldober &plerumque illi demoniaci vfurpant no
cum pronunciarunt, vt hæreticum : cau. minadiuina ,dum caimponunt demoni
ſavero ſubditur,& ipſum decretum con bus , quorum ambitioniferuiunt. hoc fit
cilij his verbis; olo enim nomina Angen in precibus Magorum , quibus inſerta
lorum , qua in fua oratione Aldebertus D magna (fic vocant) nomina.
inuocauit , non Angelorum , præter Mio
chaelis , fed magis demonum nomina,
funt> quos ad præfandum ſibi auxilium CAP VT V. .
inuocauit. Nos autem , ni à vestro San
Eto Apoſtolasuedocemur, o diuina tra Ars aurifactoria, quam Alchimiam
dit auctoritas non plus quam trium An . nuncupant, ad quam magieſee
gelorum nominaagnofcimus, ideft, Mia ciem fu referenda ?
charl, Gabriel , Rapbael. Zacharias
Papa dixit.optimè prouifum eft à veftrat
Sanctiratos de conſcripta illius omniaigne ſtioni reſponderi, nifi prius con
concrementur , fed oportunum eft, vi ad Eftet , quo luvſque vires eius extendant.
reprobationem eius in ſcrinio noſtro con . quare quatuor luntdiſcutienda .primò,
feruentur ad perpetuam, confufionem . an ars ifta finem fuum consequatur? le
Nunc verò, quia omnia peraéta funt , cundò habenda ne in numero artium
de vtrorumque fententia , quorum fupe liberalium ? tertiò ad quam Magiæ fpes
rius mentio facta est , nunc pertracta ciem pertincat? quartò licita fit , an il
tum eft . Vniuerſum concilium dixit : licita ? 3
Aldebertus , cuius nobis aétus, o ne
faria comenta le&ta funt , qui ſe Apo
ftolum cenſuit nominari, qui capela
QVÆ
Liber Primus. 47
A gimus; Intábernaculis Chum ,Ægyptio P1:7.57 :
Q v Æ STIO I. rum , & pofteà, terra Cham ,'vocarur ip- Pſ. 105 .
de a fa Ægyprus. hoc ergonomen ſacerdo- 23 .
Sur An aurum hacarteverim'con res, vt teftimoniü antiquitacis ſuæ affer
3.me. ficiatur ? uarunté, vulgo Miſraim dicebaturÆ
nio in gyptus , vnde & hodie adhuc Turcæ , &
Arabes vocant , Mafra. Quare G Ara
D bes voluiſſent ab Ægypto hanc artem
naturæ ope feri queat, & quid fieri denominare, & addete fuam illud , Al,
f.49 ſoleat:quorú ,non eadem ratio eſt, prius
vocaffent Almafram . Quid ergo ? ſaſpi
quam decidamus quæſtionein , quædam
cor , ve multa Arabum vocabula ,eſe He
de nomine,& origine ſunt præmiaéda. B bræum illad, & quidem ſolide.necaliad

fignificare quam
SECTIO I. liquatoriā. Erenimartem futoriam ,fiue
Hebræis, Alichims basoo
fignificat itinera, fiue fluxus, ab Alich , lob 29.6
Quid fit Alchimia , quando Quod fignificat facere , ambulare , feu
inuenta ? Auere . Vnde ars liquans, ſeu fundens bar
meralla , abiccta litterula , ab Alichim , loba 24.
N. com Oinen Arabicum elle volunt, viri fit Alchimia , facillima formatione . 10 .
meni, in doctiile id indicare nomini præfi Quid enimelt Alchimia , quam pyrote
Manil. xum , Alvein Almanach. Almage chnicha, ſiue ignaria ars, reſolutoria, i
Etum ,& fimilibus. Mixto barbarú, ergo purificatoria metallorú quæ vt Chymix
vocabulú fuerit, ex Arabico A1; & Gre- C lpecies quædam eft,fic etiam aurifacto .
co quw ſeu quvw quod idem fae fundo . ria, ſiue Chryſopcia ,ſpecies , quædam
Dialogo alij Græcam planè vocem cenſent , ex eft Alchimiae, quæ in extrahendo , fiue
de Chry- quibus eft loan.Chryſipp. Fanianusiqui ſeparando , & in congregando , fi .
ſopeia. deducit , tapa triv Kuusivv, xsed õace à la coagulando ex alijs metallis auro , rota 1
Cedre le , & fufionc. Sed huic Græci fcriptores occupatur, vnde non malè Spargiricam
vocant nonnulii Tapa'tograr roi dyei 1
nas in. repugnant, qui plerumque fcribunt xn
Annal 7
Suid . Meray:non zupełzy. Sed quid zengusid li perv, à ſegregando , & congregando .
gnificat ? quidam ex Plutarcho tradunt Ad hanc quidam retulit illum Manlij
sand . li, Agyptum ſacra lingua facerdotibusvo
Thomas verſum .
cari Chemiam : & inde fufpicantur ,voca Materiamque manu certa duplica- Lib. 4 .
de Oftr.
si Chemiam , quafi Aegyptiam ,videlicet, D rier arte :
Afr .
quia primi mortalium Ægyptij illam à & quia de Alchimicis dictum , per erro
Mizraimo Chami filio acceperint , ab fem ,putauit , ideo (quæ eft Critica auda
Acgyptijs Arabes didicerint ; & articu cia) contra veterum codicum fidem , eu
lum illum fuum Al, addiderint; ab Ara tollendum ,vt fpurium iudicauit. vtrum
bibus, Europæi acceperint; & nomen & que male; nam & Manilij ve Giculus eft,
arté,vt & reliquá fere medicina & philo & non de Chryſopæis , fed de bractea
ſophiam Græcanicam . Nimis ifti beni rijs accipiendus ,qui malleando aurun
gniſuntin Arabes. Nomen enim -nocü in bradt as, ſeu foliolarenuiflima didu 1
Romanis fuit antequam vlli noti philo cunt , & dilatant , & fic fuperficiem adeò
Zib.z.in fophi,vel docti inter Arabes, & quo Ara dilararam quafi duplicant Alchimici cer
bia tempore adhuc Chriſtiana Inuenias E tè nótam duplicant manu , quam igne.
conta de illud apud lulium Firmicum Latinú ſeti Non ftatui de tota Chymica agere',
ptorem , qui tempore vixit Conftantini quam ego arrem ; quamedicinæ admi
iu Diocl . Magni. Apud Ægyprios quidé hæc ats niculatur, fanè laudo & veneror,vt pby
in vtu etiam Diocletiani tempore vide . fiologiæ fætum præftantiffimum ;inje
cur fuiffe, fi Suidæ credimus,il ab ijs for tricem auri potábills ,rei non minus vti
tè Romani acceperunt. Verum illud de Jis ad ſanandum , quàm ad alendum , ac i
Chemia, merum est commentum : Æ quoad fieri poteft, vitam prorogandam ;
8yptusenim non Chemia , fed Chamia fpiritus enim ſubtili ſlimos ex metallis ,
dicta a Chamo : Licenin in Pſalmis le gemmis ,plantiſque educens,quo fubti
E 4 liora ,
um
ſition arum
48 Diſqui Magic
liora, hoc puriora , & quo puriora, hoc A miam excolendam adiecere ? An , quia
efficaciora remedia præbet ;mctalla de Cabaliſtæ nagantur Chamnum in arca
putat, ſegregat, perficit , lapides confat, Noacho patri fuo libros deMagia na
a quam elicit, ignem vegetat, & in igne, turali furatum , quos Mifraino hlio fuo
vegetato , ac quafi perrenato, ſpecimen donauerit, idcircò inter illos etiam Chy
edit artis,& efficacitatis ſuæ ,in humana mici libri fuere ? Sed Chamum (cimus
vita propaganda. Mihi quidem dubiuni non philoſophiæ naturalis , verum Ma
non eft liquorem illum Olibij Maximi, giæ Dæmoniacæ fuiffe propagatorein .
cuius beneficio lucerna multis fæculis Hermetis Trimegifti non pauci ſupet
3* Hiff. cóſeruata fuit ardens , Chymicú fuiſſe , ſunt libri , quis quæſo , velcolor tenuis Sub.li. 1 .
Palaui- de quo Bernardus Scardeonus , ſcribit in illis huiusartis ? eruent, opinor , qui art. 3 .
Tone Parauijante aliquot annos,yrnam ficti- B Phaetontxo auſu co detorſerunt, quæ
lem effoffam his inſcriptam verſibus. de Turri Bab 1, & quæ de terra promiſ
PLUTONI Sacrum munus ne artin fionis , SS. commemorauit , & quæ
gite fures, Salomon in Ecclefiafte de meretrice
Ignotum eſt vobis hoca quod in orbe la mores eius- depingens ,Spiritu fancto
teto , afflatus , ſcriplit , illi ad Chymices my
Namque elementa graui clauſit digesta, ſteria de exerunt: qui auſidiuitias,quas,
labore æconomicæ prudentiæ , & nauigationi
Vafe fub hoc modico Maximus Oli- . in Ophir , difertè acceptas refert Regū ,
bius . Hiſtoria ; Salomonis alchiiniæ adiudi
Adjit fecundocufios ſibi copia cornu , carunt. In quos ( voinicillimè agam ) pi
Ne precium tanti depere at laricis . Childicam aliud , quàm quod facuis lole
Plitoni Deo diuitiaſun dedicauit hoc mus , fanam inentein ijs optandarn .
fuæ artis Specimen homo gentilis , diui Minore longè periculo peccant , • Ai
tias illi acceptas ferens. Intra maiorem mar ; Ranconetus ; & Cardanus , qui
illam yrrain minor alia reperta, in bag , Sibyllæ vaticinium illud ;
duæ ampullæ adfabre laboratæ, argerea ένγία γραμματ' έχω , τετρασύλλαβος είμι
vnà aurca altera : puriffimo quodamam νοειμε »
bæ liquore plenæ, quo lucernamulcisiä ad Arſenicum , admirandi lapidismate
Tæculis ardeos conferuata cenſebatur , -riam tranftulerunt , quafi quatuor (ylla
De ſola Chryſopeia ftarui diccre ,quę barum , & nouem litterarú vox alia nul- Sylipa .
velex adfperfis pauculi pulueris aurei la foret.Item qui Pandore poculum hoc quafi
iamétis , aurum inultiplicat, vel ex non D elle contendunt, ab Hefiodo notatum , 710 7oça
auro verum aurum producit , nam quæ fed hi plures Epimetheos , ſola ſpe reli
ex auro liquato tantundein , vel minus qua qua Proipetheos', ex hoc grege fa
auri producit, ſed purgarius ; ea nomen tcātur oporeer Nec min illi ſuaues, qui
aiuifactoriæ nonmeretur .Chryſopaię Silyphium ſaxí excollút , & propter hu
igitur originem quidam nobisvaldè fa ius lapidis inuétionein meruifle nomé,
ciunt antiquam , qui præclaro Adami ti quafi diuina ſapientis autumār : propter
tulo libellum quédam infignem obtry -promiſcuam ,in vulgus beneficijcómu
dunt,vt & alij Moyſis, & Mariæ fororis nicationem , ad inferos détrukuin ſem
eius, & Salomonis, & Hermetis Trime per reuolubilis faxi ſubucctione dāna
gifti, & Ariftotelis , & Pythagoræorum tum homines præparcè auari . Liberu
quorumdam libros venditác :hæc eniin E liores alij , cum Suida Colchis auratam
omnia pro impofturis habenda duxe pellem auertunt , illud eniin : deus tu'
rim , & ociororum hominum ſomnijs . ixpugóvar.o ? , lafonis ; libros fuite in
Quid ? an , quia ab Ada po primaſcien membran sarietinis deſcriptos, artis al
tiatum principia , idcirco & de hac ille chiqiçæ doctrinam autifactoriam cómich
arte ſcripfit, quem de nullæ conftát ſcri atinentes Addunt alij, hoc illud aureum
plifte? An , quia Moyſes in omniÆgy fuille femur, ypurou quay pov iuxta Liert,
prioru :n ſapientia excellenssidcircò , & Jib.s. Elia yar.nift lib.2 . Lucian . & alios,
ipfe, & foror, eius( viror Aaronem non fiue (vt corrigunt alii) (Purguv pour , ay
additum , & Befeleel) aniinamad alchi reum Aumen , à Pythagorain Olympijs
1 often
on Libér Primus ,in 49
oftenfum , quod tamen Origenes eburi A nes, qui circumferuntur quo antecedit
neú appellauit lib.6.cötra Celfum . Hoc fictitium Morienum ( Eremitam 'Rd
illud effe apud Hippocratem mirabile ; manum fingunt inepti Arabicè ſcriben
& imprimis ſacrum terræ opus, ex quo tem , ) & verum Geber , fiue Gebruin
Hippocr. animantia, plantæ ,alimenta, pharmaca, Arabem qui non inuentor artis , vt pu
in epift. fortuna, & ipre.Plurus profluantHinc cant Fallopius, & Eraſtus, ſed cultor, di
apparent quam vetuftam ifti originem ornátor præcipuus. Hæc de origineha
teia Cra-
de
.
arti arcedant. Equidem opinor vetufta . bu dicenda .
tem, fed -certa teſtimonia'ante ægú Ca
ligule non comperio . Nam quæ dicta, SECTIO I I.
mera ſunt coniectanea, nec magis cer
tum quod quidam probanr ex Eid.lib.4 . B - De artis'alchimica in auro faciendo
cap.8 nerf.2.Quomodo autem interrogla 89 ff ... efficacitate .
bisterram c dicet tibi : quoniam dabit
7
terhan tultam magis, onde fiar fiétales friun qukm hic in contrariam
parum antena puluerema unde anrum Me A fonis contehtiofus trahatur . Culo
JE ) Hocenim perſpicuè non ad artem tores alchimiæ affirmatiuam , adeò tué
fuforiam, fed ad naturales metalli ex ter tut , vt & perfectius aurum Tuis fe for
1 puluere productionem poteft refer naculis fouere, & 'educere , quam natu
ti Sitamen quis contenderetsad mate ra ſolita , contendant : olores contra
priam auriapſmutatoriam pertinete ,is Chymicorum , omnia huiufmodi , vt
Sciat,neque infallibili fe teftimonio niti, præſtigias , ludibria , & meros ijctatos
quia liberiſte apocryphuseft,neqoelo- C Tumbombosopinantur. Equidem puto
ico claro ; & aperto antiquitatem artis te inter hæc extrema , vt fit ,media via tu
1.33 . hift. probare. Capiffe fub Caligula docet Pli tiffime incçdi. Videamus breuiter, quid
cap 4. nisstationem exauripigmento aurú pro vtraque parte diſputariqueat .
liquandi , fed inox delijle .Foditur hoc Tres inuenio fententias . Prima eft,
in Syria auri colore,fragili lapidum fpe non pofleaurum verum fic produci Se
culariummodo Yim ejusmagna Ca :cunda , poffe aurum quidem quafi verú ,
ligula , anriquàm fanguinis non minas ſed quod tamen pro vero, nec liceat vé
auidus excoqui iuffit; & planè Auxirau dere æquali pretio quo verum venditut:
patui ponderis ,vt
kizaçxcellens, fedica nec liceat illud in medicinis exhibere .
derringuitun ſentiret.nec pofteà tenta Tertia perfectios , & purius- aurum fic
tun, ab yHo,Diucutpumpofteà ſcripto- D fieri poffe; quá quod in terræ viſceribnis
ribus filentium fuit . Vfque ad Diocle gignitur. Prima ſententia eft Tofiati in
tianum Gluere. Nam Suidas auctor eſt, Exod.c.7.9. 10. Aegid. Romani, quod
cum co tegnáte Ægyptij res nonis mo . lib.3.9. 8. ( qui Auicennam quoque pro
lirentur , cæde multorum illuftriú viro. -fe citat, ſed malè. nam Auic - verê cen
rum in ipfo exordio hoc incendium ſo fuit contrarium , & ex profeffo de hac
pitum fuiffe , & conquifitatum ibi vete arte fcripfit ) negarunt etiam Auerr: in
rum de argenti , & auri fuſione ſcripta , lib 1 de Generat. Aponenfis, diffc. 209 .
omnia tyranni iuffu flammis tradita, ne Sed & ipfemet Chymicus Paracellis
ex illa arte ditati Aegyptij, pecunijs fre lib .de Philoſoph. & videtur id vo'uille
ti , Romanis in pofterum rebellarent. Bernard. Gometius à Medis docto , &
Aliquot annis pofteà Zozimus Græciis ſalito opere de ſale lib 2. ar . num 23. fe-,
in Diocl. Icriptor vixit , cuius de Arte ſacra , & cundæ editionis fol.168.
Chryfopacia libri M.Scripti afferuátur Secunda fententia ( vt opinor , verè
in Regis ChriftianiſſimiBibliotheca Fő fuit D.Tho. na licet,vbi noluitquçrio. 2.2.9
17. 2.:77
ad
atis boli voi& Blemmide liber de eadem nem decidere , ibi ex hypotheſitantúlo 1.
: Cbryfopoeia dicitur exftare hicille Ni cutus fuerit :tainen vbi abſolute & deci in 2.sēr.
cephorus Bleminidas eft ,qui fub Duca fivè locutus,ibiapertè, & clarè hanc sé- d.7.9.3.
tentiam tenuit p, roduci poffe aurum ; ar. 2 .
imper, poulta præclara philofophiçmo.
ninienta edidit. Zozimo Græcum an quoad externasqualitates, fed quod ad Add. ar.
tiquiorem , non poui : ille Arabes omn intrinfeca auriperfectioné non pertin- 2.
gat;
so Diſquiſitionum Magicarum
gat : quod etiam Caietano , & reliquis A ne ſai lapidis.Conueniunt,beneficio la .
Thomiſtis placuit pofteà citandis . pidis hanc transformationem tribuen
Tertia ſententia eft omnium Chymi dam ; red hunc ipfuin lapidem , quo ap
corú , & præterea Timonisin lib.3.Me pellent nomine, non conueniunt Lon
teor. q.vlc. Antonij Mirandulani de liga gum ſit omnia . Merculini, Treuiſani ,
gula.certam.lib . 1o Marcelli Palingenij, Faniani, Vallenfis , Rofarij, & alioin
Cardani, Lacinij, & aliorum ,quam ac . nomina congerere , quæ ſunt fignifica
curatè tuetur And. LibaniusSyntaxi 2 ; tionis planè diuerläe . Ex paucis cætera
lib .1.fingularium . poflunt dijudicare,vocant 7010 boteppo
Quartam his fentétiam poffemus ad . aquam viuam , aquam vicæ , aquainGic
dere Pyrrhoniam , & Academicam Du cant, lignum vitæ , fanguinem huma
bitantium ; qui fatentur fibi non fatis li- B num, lac virginis , Mercurium philofo
difpu . de quere: quam puto verè communiorem phorum , draconem , coruum ,laton ,elij
Magia . effc bominum huius ætatis . Ex noftris xir , medicinam ar orbotum omnium ,
in 2.2.di illam defendere Benedict Pererius, & id , de quo qui bibit non moritur & ani
fpus.6.g. Gregorius à Valentia; nam de bonitate, lia partim ridicula,partim pugnátia , par
13. pšit. & perfectione alchimici aucidubitant ; tin irreligioſa. Modos opcrandi diuer
2. & ſuſpicantur, numquam ab vllo verú , Giffimos coinminiſcuntur, & deco inter
& perfectum aurum fuiſſe productum , ſe digladiantur ; cum Brachelco certat
& Valentia quoque indicat ſtudio , & Tauladanus , Villanovanu impugnat
arte humana vel non poffe , vel vix fie Treuiſanus, alijalios,& inuicem faruos
fi poffe , Quod dicemus? amicus Pla ignoranteſque nuncupant : Sed dela
toainicus Socrates , fed magis amica pidismateria forte falem corifentiunt ?
veritas . nihil minus. luptqui ferri ( coriam , ſunt
Axio. 1. Nullisidoneis argumentis co qui falem ,alumen ; inagncfiain ,cadmiá ,
trafentientes conuincunt aurum verum calcanchum , arſenicum expoſcance ſunt
peralcbimiam fierinon poſse . Ad pro qui obcruntant bufones , capillos, ouo
bationem huius concluſionis ſufficito rum putamina,menftruum fuorem , vel
aus probanditrāsferre in aduerfarium : humanum fanguinem . Refpondeo , tam
quia eft conclufio negatiua: & adfiriná diuerſisnominibus eamdem , rem figni
ti effe impoffibile ; incumbit onus often ficari, fed his vfos ſcriptores fcientiæ oc
dendi , cur id fic impoſſibile eò quòd is cuandæ caufas quam non voluere pal
contendár fe id idoneis arguinétis pof fim intelligi, licuit fanè Aegyptijs ſym
fe conuincere; quod nosnegamus. Va bola fua adhibere ,ticuit portisperme
rumtamen fic poteft concluſio probari; taphoras , & fabulas ſapientiæ principia
occulere, licuit Ariftoteli fe dićtorú ob
neque ex parte materiæ ,feu ſubiecti ;
neque ex parte modi repugnat naturæ fcuritate , vt fæpius folet, atramento in
salismatamorphoſis.Non ex parte ma uolucresipfæ facræ litteræ in Parabolis
teriæ.nam illa eft alterari , & corrumpi loquuntur. cur culpas,6 & bidiuerfis
apta , & perduci etiam apta ad formam nominibus lufcrc : Si quid minus aptè, &
præftantiorem , & eft capax formæ in feliciter, & piè, ignolče. rem vide; verba
troducenda . Non ex partemodi : quia deſpice. numquä rei veritatem , aut artis
modus eft , per decoctionem natura efficacitatem ineptia ,aut infantia docé
Jem ignis , qui decoctionem naturalem cis potuit extinguere . Deinde quid mi
caloris naturalis proximè imitatur . E rum hanc quoque artem habere fuas có
Quid ergo defit ? aut fi quid horum , pulſariones diffidentium ; quibus nec
oftendatur . philoſophie pars vlla ,nec medicina, nec
Oftendere conatur fequentibus at iuriſprudentia ,nec Scholaſtica Theolo
gumentis, quæ figillatim diluemus adfu gia noſcicurcarere ? Diffenſio illa de ma
la ſolucione. Primo argumentantur ab teria , vel verborum eft: & nominum , vel
artis ipfius incertitudine , & diffenfione ſanè fuit, cum ars minus culta , & magis
artificum , quia chymiciinter ſe nec co incognita: periti in ſulphur, & hydrargy
ueniunt in inodo loquendi ,nec in mo rum confentiun .
do operandi, nec de materia, aut nomi Probant pofteà , naturain metalloru
ab
Liber Primus. , SI
‫܂‬

abis ignorari . Primòquia cenſent illa A qui cætera adhibet arte requifita , ctiáfi
vitere, & nutriri, cum Cardano :vel ſue rola effentia , & vim ignis , & principia
perioris ordinis animam habere verum diſtillationis ignoret . Quid igitur ,
valdè reconditam , cum Fr. Gcorgio in qui natură ignoret metallis, ſegregatio
Harmon , mundi. 2.quia lapides putant ne, congelationcque quæ requiſita, cæ .
efle reiectamenta Gdetum ( vt Paracel, ceris quoque omnibus peritè ytatur,mi
fus) metalla verò adipem , & medullam Auſneadflarum compoſitionemq; eius,
lapidum ; & proinde metalla cæli effe quam ad alcerius, nihil ad operationeta
præftantiora exercmenta: 3. quia vnica effcétumq; amplius præter caufarum co
volunt effe perfectam fpeciem metalli, gnitioné adijcientis, visexcoctrix igniū
nempe aurum ; cæteras efTe cantum ru eft effectura Intelligentiæ igitur iã ignis
de , & incobatum aurum , de quo mox B particeps, qui vnum inter , & alium no
plura.4.non habent perſpectam auri ſui uit diſcrimen . Pone autem aliquem ,
caufam efficientem.qui foli calorieffi qui optimè metallorun naturamnoue
cientiam tribuunt: quo cainen ſolo non ric: huic certè nihil argumentatio hæc
poteft auri ſubſtantia perfici . Oportet oberit, quoad auri productionem : po
enim vt ſola quæ fubftantiam primum terit ergo produci ab aliquo. fufficerent
calore concoquar , & commutet ; Fri ifta : dicam tamen quid de fingulis illis
gus deinde & ficcitas terrena,faciant a cenſeam . Viuere & nutriri metalla , vt Li
br . 2 .
quamconcreſcere.s.de auri materia val animam habentia vegetatiuam : id non
mag mo
de difcrepant. Gilgil vult eſſe cinerem admodum abſurdum eſt ,ſed fateor ve ral.
exterra genitum , & aquæ miftum :Bra rius , quod Ariftoteles cenfuit, nec lapi
ceſchus vitriolum ; plerique ſulphur , & C des ,nec follilia huiufmodi viuere vel Plin. litt
argentum viuum ,nec deeft, qui acſeni nutriri: excreſcere autem , per adiectio 36.c.8
.
con addat. qua in re indaganda viden nem materiæ , decreſcere per ſubtraction 19 .
cur, vt vmbri indicium ſagæ naris. ſecu nem eiufdem : cùm verò Plinius, & alij, LeoBaps.
ti , certum fanè , vtad ceruæ cunabula dicunt ea concipi parturire, viuere,ſene Alberius
perducat: fallax in rerum effentia diſcer ſcere,mori metaphoricè tantùm loquú- li.z.dere
nenda. Prætereà qaomodo poffunt mix tur,ſed de hoc plura Scaliger, Fallopiuſ- edif.c.9.
ta reſolui in mixtum illud ,ex quo proxi que. Volocum illis liberaliter depaciſci. Scalig.
me generata fuerunt nonnè prius opor Efto, non viuant metalla : quid inde? fa- exercis.
tet refoluantur in corpora ſimplicia ? cilior profecto inanimæ rei in aliã ina- 1. Fallo
igitur fi , quod eorum eft fundamen nimam , quam animaræ in animarã erit pius li.r.
tum , imetalla in ſulfur , & hydrargyrum D tranſmutatio ParacelGlarum illasiocu de merad
vero
teſoluuntur,certè hec duo nequeunt ef ciones ſanè non fatis rectas nec cómo tis
fosil.
le propria metallorum materia . das,ſed improprias, & translatitias,nihil
Hocargumentú multas inuoluit que moror : loquuntur illi inquinatè fentiúc
ftiones, quas Gvelim exactediſcutere, perperam , tos non defendo : de re lo
non ſectionis vnius , ſed libri opusinte quor , non vocabulis .Hoc ynum verif
gri futurum . Vno fortaffis verbo præ ſimum puto ,neq ; negari poſſe, plus hu
Ititerit abfoluere, vt hæc illis omnia lar midi pinguis , & fi vis plus adipoſi effe
giamur , nihil aliud conſequi, quam al fucci in metallis , quam in lapidibus ac
chimicos fic opinantes non elle veros gemmis, hinc enim metalla ductilia , &
philoſophos , neque cauſas operationis dilatabilia funt quod lapidibus ob aridi
luz.tenere ,necoperari ſcientificè ; ſed . E tatem , & ficcitatem denegatum . Vni
duntaxat effe nudos faturarios pyrote cane ſpecies metalli fit, inox videbimus;
chinos,mechanicos, & non philologos. De auri efficiente cauſa confiderandum
nullo autem pacto conſequitur, proban puto longè plura requiri,vtex terra,atq;
dum quod erat , aurum ab illis cófici nó ve ita dicam elementis ferè nudis primú
poffe : non enim gladium non facit fa corpus mixcum exiftat , & coaguletur:
ber, quia quæ ferinatura , quæ gladijad quam requirantur, vr ex mixto ia cose
pugnam rotatio vibratioque fit accom gularo , & exiftente aliud conficiatur
modara, nefcit: non aquam rofacea mi mixtum , duntaxat differens perfectio
aus perfe &tani Chymicus, elicit , quain ne. Auri ſubftantia , ex terræ puluere, &
aque
52 Diſquiſicionum Magicarum
aquæliquore, invenis caliernarum ſolo A capiamus ergo'exempli gratia , aurum .
calore non poteft perfici , ſed frigiditas hoc aurum inačerianiremotiorein lau
quoque, & ficcitas requiruntur; poftquá bebit, exhalationem quandam hume& a
yero iam femel metallum coaluit in me vna ex parte (quæ materia liquida à quis
talli fubftãtiam , iam ignis folus poterit bufdam vocatur , vel aqua intrinſecus
ſupplere, qua ad perficienduin commu vnctuola, nb alijs vnctuólumn aqueu in
tādumque illud in alterius metallis ,qua corpotarú, vel humidum liquidú ex alia
licates erút neceſſaria, quia quialitatesille parte habobit terrae portionécralíam , 8c
accidétarię ſunt, & quę actiuitatis ignee viſcosa: fie huic terræ aqua illa pinguis,
Gal. lib. vim non exſuperant.Quod'exemplo po & acrea coiinifta , corporatur in pri
9. defom teft declararinamſandarachanaturalis B mar , & (vt fic vocem ) elementarem
pl.medi- nõ poteftgigni citra frig? illud : ſed poft auri materiam : Hæc inateria non eft
cam.fac. quam pluimbum (emel in terra viſceria adhuc propria auri materia , ſed eſt ma
Pli.l.34 . bus genitum fuit , ſi illi miſceas acerú , teria coinmunis omnium metallorum,
in fin . Vi cerufſám conficies: vt verò ex'ceruſia & etiam lapidam . etenim fi plus habeat
eruu 1.7 . prodeat ſandaracha nulla iā opus refri ariditatis , deficiéte humiditate, fit lapis:
Pli.lo3s geratione,fed ſufficiet fola adultio, vt sā fi plus habeat pinguedinis humidæ , exit
c.6 . Aeti daracha fictitia feu fandyx Syricum par in metallum : & propter copiam huius
us lib . : . catur . Orichalcum quoque fine frigo humidi, nitidi , puii, ac ſolidi, fplendida,
Amat in Plaro in
reexære,vitri puluere , & calaminaris la adeò, ac nitida lunt meralla . Et hæc eft Tima
Diofc.li. o,
S. enarr . pidis tinctum fit ;ſolaque decoctionc, & ſententia Platonis , & Ariſtotelis adle et ibi Pro
63 . percolatione per ignem indiget:cùm ta C quacium . Nequehuic ſenientiæ repu ..
Vide PL, men foliţium , & naturale , ſi quod eft · goat (meo iudicio ) corum Chylnicoru , phidius.
lizz.c.4 huiuſmodi, etiá frigus illud poftularet. qui phyſica principia norunt, & amp!e- 'Arift.li.
Van Quid, quod Plinius , cenſuit, folo igne tuntur,hoceft non empirici, led philo- 3. Mereo.
nocium lapides in æs fundi , & ferrum gigni ? logi ſunt fententiau . Tales enim facile in fi. Teo
2.1.pyro: Quid , quod & ſola decoctione ferrum allentiuntur huic remoro principio me phrli.de
technie fit som.co pace Græcoruin feu Calamiſch. tallorum omnium . Equidem nihivi- lapid la
c.8 li. 26. Hebræorum ? quod nos hodie chaly dctur negari non poffe. Quæro enim , ni Lacini
6.27. Ari bem vocamus que aciarium , veteres nuin argercuin viuum , & ſulphur Gc im li Mino .
stolen 4. Latini. ferrinucleum , quia propri no o mediatè ex materia prima fincenata ? ſi rica.li.r.
Meteor . : mine deftruebantur . nam chalybs illis adfirinas ,quæro qua diſputationepræce Chemica .
V annoc : idem , quod ferrum in genere . Neque D dente hæc potius, quain alia forma fit Albunt;c, ! 3.
.li.z.
1 cinsd lei in bisalio frigøre opus, quam ciimoins ( introducta ? li pegas ; immediatè pro de rebus
J. 44.7 nja peregitigais , yt tunc materia ſe ad : dijlle; quæro quæ pręcefferit:non enim and tr..
Alber .
.naturale frigº recipere ſinatur: vel aquæ omni formapotuit illa materia caruifle. 6.2.Con
Mag.liz iniecta citius refcigeretur, & induretur: Negandum itaque id non eft : fed vlte
taren . li.
de lapidi Porrò quá ſubduntde aurimateria di rus progrediendum , & poft hanc mate 3. philof :
Vid.Hie: Conantiam ., ob trep tilla,nonobtundit. riam communem adeò remotam , quæ- 6.Geor.
Magium cedo, quam illi efie volunt? quancum .. tenda quædã materia propinquior . De A ricol.
lib.2.mi- que dixerunt , ex hac etiam cætera ine hac cft omnis,diſceptitio . Cenſuerim de reme
fcell.c.8. talla contrare philoſophí chymicicon itaque illam materiain remotam , non talt.
tenderit , fi facilem fore ad aurun trafi . ſubito prætermiffis medijs ab extremo
tum , Sed doctioresconueniuntin yna E ad extremú pgredi , & ,quod dicifolet,
fententiam : quam ego quoque fequor. I per faltu promoueri: ſed frimo gigniim
& fic Ariftotelem cīhis auctoribuscó . perfectiora quædam , & fic natură pro
ciliari poffe puto . Non agitur nunc de gredi ad perfectiora Exilla inateria re
nueria remotiſuna, quæ eft inacria mota priruun gigni tulphur, & argen
prima , quam eandem elle nemo addu , tum viliun fiue of arguto.riftud potil
bitat: ſed agitur , de materia fecunda , fimum.coaleſcere ex humido iſto pin
quæ ian) certis formis eft imbuta , chæc gu , & aereo ( ideò adeo mobile.er:)ex
furſus eft, quædam reinoujor , & quædă terre verò pinguediné fen vilcofitate po
propinquior.non enim ftatim ab vltima tiffimú gignilulphur. Sulphur iftud po
ad primaın hic imuncdiatus eft traſitus : ftcà in metalli generationc fungi vicem
viri,
.:
... Liber Primus ] 5.3
Auicen . viri, uppgupan vicem feininæ volunt A -nunt , ac impugnant ſequentia : qui
epijf. ad Chymici : hoc parum refert , credide bus figillatim ac ordine ſoluciones ad
Hazon, rim potius vtrumque agere, & pati i in iungain
Geber. uicem , reactione. Nec conuincit con Primùm ergo adferunt illud Rogerij li.de mi
Lullus , trariu.in quorúdam obiectio ,ncc in ple Baconis; licet natura polens fit,& mira-:rabilibus
bo alij , riſque fodinis ſulphuris,velargéti viui, bilis :tamen ars, viensnatuta pro inſtru- poteft. ar
vide La- inueniri aurú ; necin auri pleriſque in mento , potentior eft virtute naturali , ris doo na
cin. dif. ueniri fulphur,autargetum viuum . ſuf Hoc ergo videtur elle falſum ; tum quia.Tur& .
lib . L.
ficit enim ,in quibuſdam veftigia horum nihil poteft ars humana , quod vires ſu
reperiri , vt pyrotechnici fæpe experti , peret naturæ (quæ nihil eft aliud ,quàm
Et, vt ex his gignuntur,tanquainex ma ordinaria Dei in creaturis difpofitio :)
ceria; ficin hec rurſusmetalla teloluivo B quare fit quis effectus producitur,qui na
Jónt chymici: & hanc refolutioné odo ruram rerumſupereţ : illenó humanus,
fe probants & gultu; ſe in materia relo ferd veldiuinus, vel prodigiofus eſt; tum
luta qualitates ſulphuis , & argenti viui quia omnis ars mechanica naturæ , vt
diſtances inuenire . Qronianı verò hic baſisipartir ; & eam imitatur , nec fuis
agimius de accidentarijs duntaxat diffe poteft conatibus operum naturæ perfe .
rentiis, quibushæcinanimata dignoſcú ctiones adequare. Nam veriffimè Fa
curſolis: fruſtra obijcitur odora canum bius , ita fcripfit ; imitatio que arnis ift
vis , Non cnion dicitur hæc refolui in propria,nunquam tam feliciter naturam
fulphurs & hydrargyrum formale',atq; exprimiiquininter hanc , illam fem
perfectum ; fedin materiam quandam , per aliquid inderjar sipfaque veritas plua
quæ ſulphuris , & hydrargyri qualitates C ribus parafangis ſua ſequentem veſtigia
plerafque retinens latis indicat formam bypocriſin poft fe relinquat .) quineget;
præcelli je horum foffiliú : ſicut homo jubendus agrililiä сum veris, Dedali vo
occiſus cum eſt, & iam cadauer fere dif latum cun altibuscomparare , & cum
ſolutum corruptione, indicium facic fe Praxitelis aut Phidiæ caballo hoftiles
tor,corpus illud carneú fuiſſe, aut quod manus effugere. Refpon. Comparatio
fimilius,cum falem ,vel faccarum in ali nem naturæ , & artis inftituiduobusino
quod ferculum diffolui's , Capor indicat , dis pofſe, primò præcisè acnudè fola cú
fubftantiam illaruin rerum condimenti fola conferendo , vnumque alteri, fiue
huius materien fuiffe : & odor aquiæ di- : vtriuſque potentiam ,feorfim inuicem ,
ſtillatæ , fatis apertè docet , quæ herbæ & mutuò componendo , hoc fit Baco
diſtillatæ fuerint. prætereà nó eftnecef- D nus voluit, vt inde fornaculis fuis ea tris
ſeres omnes reſolui in proximāſuā ma buat, quæ naturædenegata ; fatcor om
seriam ,nec corpus reſoluitur in ſemen : ni illum reprchenfione digniffimú fuif
fed fufficit refolui in materiam remotio ſe, & argumenro contrarium folidè pro
rem ,Gue eleinentarem . Ad vltimum bari, Altero vero modo poffunt ifta co
itaque argumenti membru dicimus me, parari,non præſcindendo vnnm ab alte
calla reſolui immediate in illa ſua princi ro, ſed extenſivè ; v.g.artificium huma
pia, quando alterantur, & per alteratio num cuin ipſa natura ; quain compara
nem delinunt videri talia metalla , & tione,artificiú præſupponit naturę viin ;
fiunt quid liquidum , vel aridam retinés plus autem tum pofle arrem natura fub
principiorum illorú qualitates mulcas ; nixam , & adiuta , qua poffit natura ſola
& cum hoc fit , tunc quodammodo re- E pluriinis patet experientijs.Sic enim nam
Sohiuntur iterum in corpora fimplicia turalis operatio inuatur, accelerarur , &
feu eleinentaria , nempe in liquidy a hu perficitur per huinanan induſtriam , &
midum , & tetreuin pingue: ſicut etiam artem : quod voluifle dumtaxat Rogeriú
paulatim , per varias alterationes pyro eius verba indicant , & veriffimum eft .
techniæ ; principalia illa proxima in Secundò reprehendunt qnod dicitur
iftud velitud metalluin coaluerunt. à Chymicis, vnicum eſte perfectuin me
Tertiò argumentantur : fundamenta talluin ,fiue vnicam metalli ſpeciem ( au .
Chymicorum , fi penitus inſpiciátur, vel ruin ) cætera metalladuntaxat elle auri
falla effe , vel prorfus dubia :& propo- inchoationes: & ideò sam facile.meral
la
3.4 Diſquiſitionum Magicarum
la reliqua ad aurum , naturalein fua per- A Paulo, & tamen P. & P.fpecie non dif
fectionem , reduci ; quam homo æger ferunt) ſed probari prætereà debet quia
;
ad fanitatem , & cuum ad pulluin . Hoc homo eftrationis cópos , oquus nóeft;
lib. z . in : illi triplici ariete fibi,non tam quatere , fic etiam quod aquila , & leo differano
ftis ,orat. quam ſubruere videtur : & ita mihi quo . ( pecie, non probandumtácum eo ,quod
que aliquando viſum :nunc maturius re ratio genericaillis competat, fed etiam ,
perpenía, video illa ipſa, quæ tum attuli quia vtriuſquc eſentia diuerſa eft , cum
argumenta ; vt obfera folent , faccis la. vnum fit volatile , aliud beftia , ſeu gra
neis, arietis imperam infringere : poſſe .
diens. Sic igitur , non quia hæc defini
commoda explicatione exarmari , & B tio eadem quæ auro coinpetit argento :
eneruari, Arietes ifti tres erant triplici
ideò hæc duo ſpecie diftinguun ur : fed
teſtudine cont cti . Primus petitur à de- , fequitur folummodo ambo hæc meral
finitione metalli , quam Geber , Petrus la effe : argentum quidem imperfecte
Bonus, & mulci chymici admittunt: me quia poteſt perfici , aurum perfectiffi
tallum , eft corpusfofile durum ,o na mè, quia nequit in metalli ratione per
turam fuam feruans, à malleo dilatabi fici. Infanti iuxtà , ac viro conuenit ho
le . Sed hæc tota definitio æquè conue , minis definitio : vt & viculo ,acbouiani
nit argento , & plumbo ,ac auro ;æque malis : fed infans adhuc perfici , & defi
ergo ſunt metalla ,atque aurum . Refpon . nitionis membra perfect us poteft par
differétias rcrum effentiales , præterqua ticipare : non tamen infans, & vir lunt
hominis,nobis effe ignoras: idcò nosco C hominis fpecics : idemdealijs metallis ,
gi definitiones formare abaccidentarijs & auro ftatuendum , nam alia illa nature
differétijs, quæ poſſunt fæpè coinmunes raad hoc inſtituit , vc queant ad auream
effe pluribus ; quæ probabiliter videntur perfectionem progredi.
fpecie differre;veluti fi definias canem , Verum hic nouæ ſuboriūrar difficul
certè definias per proprietaté latratus , tates,noui ſcopali affurgunt dicat enim
hyænatamen hunc imitarar, quæ canis aliquis , hic ſequeretur , naturam fic fa
eft: & fic totumiſtad congeftuin , canis pius à ſcopo fuo auerrare , quàm finem
nó eft animal irrationale quadrupes,ve fuum confequi; quod conuicium ferre
toxglaorabile ,conuenieteciāın byenę;nā tur in Deum . Naturæ quoque aberra
& illa ecit, animal irrationale , quadru tiones , de ſuis inferioribus , more ſpe
pes,veloxyłatrabile.Nemotamé inferat D cierum,non folent prædicari, quia naru .
canisnomen hyenęcomperere ,vel hye ra non multiplicar rerum imperfectarü
nain æquè canem effe : fed potiùs infe indiuidua. vt videmus monſtra fterilita
rendam , quidda in hyena reperiri ,quod tis damno multaca ; bæc autem mctalla
in cane fit perfectius.Sic dico definitio de fuis indiuiduis rectè prædicantur ; vt
nis huiuſmodi accidentarięconditiones argentum de hoc vel illo . Refpox. Non
in fingulis metallis inuentas ,non con aberrat à ſcopo fuo natura , quia finis
uincere fingula hæc ,quibus conueniüt eius : ft , reruin varierare huncinunduin
metalli ſpecies effe . Nam hæc non eſt ornare : & perfectiora vult effe rariora ,
conuenientia generis in fubftantia , ſed fit autem hominum auaritia , quimeral
dumtaxat quali generis in accidétibus. la effodiunt priuſquam ad debicam per
Specificæ namque differentiæ abeffen . E fectionem perueniant;ve minus auti fit,
tia rei funt defumendæ . Quare vt aduer quàin cæterorum metallorum . Sicuti
farij probent à definitione , identitatem quia vituli plerique occiduntur à lenio .
genericam ; neceffe eft priusprobent , nibus, idcirco pauciores boues exiftur:
vel fimul, & confequenter probent pie fihis parceretur, boues fiant; fi illis ab
tenfarum fpecierum differentiam eflen ſtineretur effodiendispaulatim aureſce
tialem , vel quid ei quodammodo æqui rent . Enunciandi verò ratio , quædam
pollens ; v . g. Homo, & equus ſpecies eft ſpecierum , fiue generica ; quædam
funt fub animalisgenere , id probari ne veròmerè accidentaria . Monftrorum
quit eu duintaxat,quòd animalis defini de inferioribus attriburiua enúciatio ac
tio ,quæ tamen effentialis eft, conueniat cidentaria poteft equè locum habere , ae
vtrique ( fac enim conuenit Petro , & argenti,auri, & c. licut enim dicas rectè,
boc
Liber Priinus SS

hoc vas eft argentum , fic etiam re tè A rum fabricam , ledad qualitatum prima
dicas , Gorgo , eft monftrum ; fphinx rum maiorem ', minoremue participa
eft monftrum : & ficut etiam dicas va tionem , confequuntur. Si plus hab :ant
fis hu us ellent a eft ftannea ,vel materia terrenæ adınixtionis , fient ferrum , æs,
eius eft ftannum ; nihil prohibet , quin plunburn ; ( plus aerei liquidi, fient fta
verè dicas , pygmaus ifte eft monſtro num, argentum , aurum . Conatur qua
fus, vel fubftantia huius pygmæi eft mo dem natura femper aurum producere ;
Atrofa . Sed parum hæc ad rem quæ de fed , cùin nequit cò mineralis decoctio
prædicatione . Quia reuera , non quic pertingere, contenta eft aliorum metal
quid imperfectum adhuceſt , eo nomi lorum generatione pro modo virtutis ,
ne monftroſum eft :maximè fi aprum & materiæ proximæ diſpoſitione . Si
Sit perfectionem fuam recipere . pullus B non fatis multum adfit ſulphuris ſubti
inouo non eft monſtroſus ,vitulusnon lis, ac rubei, ad Gt tamen ( acis hydrargy
eft monſtroſus , infans non eſt mon. ri ſubtilis, & alibi ; fietargentum :five
Arofus, quia hic ad virum , ille ad boué, rò vis ſulphuris excedat , & vnctuoſum
ille ad gallinaccum tendit ; etiam funt illud liquidum omni fit ex parte probe
poteftatc,quod actu futuri.idei deme defecatum , produceret aurum .
callis alijs ab auro dicunt Chymici. Ste Tertinus illorumarieserat . Numqua
rilitare damnaca ſunt tantum monſtra conquieſcere naturam , fponte ſua : led
perfectorum animantium ;non infecto moueri, & molri donec perfectionem
rum , non inanimatorum . Atque ita ruit ſuam fit adepta; metalla verò hæc appa
hæc replicatoria machina . rere oinnibus, ( tiam præséte cauſa effi
Secundòcontendunt aduerfarij pro- C ciente , in venis fuis conquiefcere , nihil
ximam metallorum omnium materiam ſolicita , vt in aurum transforme ntur , li.
eandem effe non poffe , fed vniuſcuiuf cct enim centum annis illis permaneát
Richar .
que ſpeciei debere elſeinateriam proxi non impedira , nunquam tamen inagis
dus An illa aureſcent, ſed in fuo ftatu perinane
mam diuerſam , quod etiam nonnulli
gelic, in
Correcto Chymici fatencur, i & probatur: quia bunt, ferrum , plumbum , argentum . Si
rio , diuerfæ fpecie formæ eandem ſpecie ſic igitur quieta iacent, ſuam iam nacta
loả. Brin maceriam nequeunt inforinare : ve de funt perfectionem . Refpondent Che
cefius cö anima humana.& equina paret, quarum mici , & benè reſpondent nos hanc có
tra Tau heucra corpus alterius apta eſt informa mutationem deprehendere non poffe :
ladanū , te ; videretur alioqui, vetusillud deliriú ſed cur nequeainus, incredibilem red
ſtabiliri poffe : amnia ex omnibus,fiue D dunt rationem : quòd ad alteriusmetalli
quodlibet ex quolibet gigni: & fic, fire in aurum metainorpholin millenaria
inotæ inaterięfufficeret identitas, poffet annorumtempus requiratur. Quis hoc
vnus Alchimicusalterum in Apulleium illis definitum tempus reuelauit ? quis
illum , vcl Lucianuin auritum transfor credar cùm ad cætcrorum merallorum
mare . Refpon . Animas animalium per perfectionem , curſus viginti veltrigin
fectorumrequirere corpora organica , ta fufficiat annorum :Maior ergo in au
certis perfectè modis difpofita : animas ro formando mora, fed non tor ſeculo ,
animalium imperfectorum , ipſas quo. rum admittenda . Sicut autem herbaru ,
que , quia ex materia educuntur , requi. & arborum incrementa non cernimus
rere luam , & propriam ,minùs tamen dum creſcunt : ſed creuiffe deprehendi
perfectam , organoram corporis com . E mus: ita latens eft alteratio hæc, & com
poliuram , quæ compoftura , fiue ( vt mutatio metallorum : quæ ,nondum fit,
dicam) organizatio , de illius indiuidui ſed dum facta eſt, cerni poreft:quod ve
cflentia eft . Inanimas verò res dum rò illa non cerninus impatientia fecit,
taxar cenſeo requirere materiam illain & cupiditas.dum malunt homines præ
cominunem , & præcipuè conſt ntein ſens lucrum minus capere , & quale eft
partibus homogeneis , eiſdem efle , & metallum effodere : quam ſpem pretio
pertectiùs dilpolicam ,ad plumbi, ſtanni, redimere, & illam tam longinquam op
argenti vel auri formam : quia formæ periri tranſinurationem . Sed cur ad hác ,
ifta , non ad compofituræ , vel organo fornaculis, & follibus fuis ſe triēnio per
uenire
um
56 Diſquiſition Magicarum
uenire poſſe Fanianus , & alij gloriātur, A adelle in Chemica operarione:nec calo
fi nõ niſi luftris aliquod exactis id poteft rein operari, vt inftrumentum agentis
natura? cauſam puco ,quia in cerrę venis principalis,quia hic nõ adeft agens prin
plus liquidi humidi afÁuit, & calor quo cipale . Refpondeo , de frigore ianıdixi
que agit leniter ac paulatim : hic in chry . mus.de calore verò dico hunc agere vt
follo ,nihil adfluit liquidi : quare quic inftrumentum ignis ; & cffe eiuſdem (pe
quid refiftit, & reuocat curſum efficien cici cum calore cæleſti , ſeu elementari.
tis caufæ ,id faciliùs bic abſumitur: ignis Agens autem principale eft remen auri
quoque, eſt continuus , & non impedi iplis metallis infitum :quod ſemen calo
çus, & quantum poteſt vrget . Prætereà refouetur, & adoleſcit inau rum.Proba
nonnunquam aliquid auri maturi , & tio verò huius,non incumbit alia , quàm
perfecti artifices admiſcent,vt fic ars ad B ab experientia, ad quam alchimici folét
iuuans naturan ), cauſa fit velociusreli prouocare : ſolemus enim à pofteriore
quum cóuertendi, vt notar Treuiſanus, probare vim ſeminis alicui rei inſuifle ;
libr.de tranſmutat metallor.ante mediú . cùm genitum ex eo aliquid, & ex poté
Ex his apparet adınodum probabilem tia cius in actum deductum cernimus .
elle fentétiam Callifthenis, Alberti Ma Denique cóclufio noftra dumtaxat exi
gni, & Chemicorum , vnicam effe per gebat,nos oftendere naturæ rerum hanc
Alb. Ma fectam metalli ſpeciem . Sed pergamer nó efle contrariam Chryſopæiam : ne
gnilib.3. ſe liberalis ac coinis: eſto ſpecie differāt que id argumenta aduerfariorum con
de meta , metalla , quid tum ? (peciei ( inquiunt ) in uincere . quod puto ſufficicnter often
tr.1.c. 7. ſpeciem quæ non lit alteri ſúbordinata fum à nobis . Hæc de primo axiomate .
Gab. Ro immutatio impoffibilis eſt naturę. Nos C
farij. Vå moxnö elle impoſſibilem oftendemus . S E C TI O. 1 I I. 1
nocéi . Bi Necad rem facit illud de ſubordinatio .
ringuccij ne. Reuera enim mulorum commuta. De eadem efficacitate
do alior. tio oftenditur , quæ fic ſubordinata non
ſunt: & fubordinatio ifta eodem modo It 2. axioma, longè probabilius eft ,
poteft intelligi de plumbo, & auro , ſtan SIE poſse alchimicam ariem finem fuum
no , & argento : quo illi de his intelligunt, conſequi, o alia in aurum igne iran
quæ in tercia ſect. producemus . mutare, quam non poſse .
Quartum argumentum eſt,ars iftane Dico eſſe probabilius , quia reuera id
quit veras gemmas transformare in ged non probatur apodicticè, fed tantum ,
mas alias veras;ergo nec metalla potelt D topicè, fictamen , vt inoraliter ferè con
in alia. Refpondeo, gemmas, liquæ find uincant rationes .
liquabiles , poffe ad maiorem fortaffis Primuin argumentum , quo conclu .
redigi perfectionem : nó tamen in alias fio probatur, pendet ex fupradictis, quia
diuerfæ fpeciei mutari pofle , quia non contraria negatiua habet argumenta
poteft ignis quemlibet inducere calo non concludentia , imò nec admodum
rem :nec gemmæ ca cognatio eft , quæ vrgentia ?
metalli ad metallum Gemmæ verò ples Secundú , quiamultarum rerum cau
ræque, vel potiùs omncs , quia lapidum fæ naturalesnoslatent,& poreſt hęcer
ex genere ſunt , etiam ſunt illiquabiles : fe de illarum numero : multa quoque
quia non habent humidum vnctuo fiunt naturaliter, quæ quis , propter cau
ſum , ve metalla, fed aqueum, quod igne E ſarum ignorationem , fifačta certò ne
diffatur . ſciar : vel neget facta , vel non facta na
Hic Al . Vltimò obijciunt, non dari cauſam turaliter, contendat.
Magn.in ſufficientem , quæ hoc operetur : cælos Tertium , quia Magorum illa indu
s . Meta- enim naturaliter hçc mctalla , in venis ftria, quamurarunt angues in virgas,& lib. 3. de
ph. producere per calorem , & frigus :non è conuerſo : juxta D. Auguſtinuni , na Trinii .
qua calor ille, vel frigus qualitas tantùm turalis mutatio fuit,mirabilior tamen eſt
eft, que calor aut frigus : ſed quia eft or , hac, de qua nos agimus.
ganum ac inſtrumentum celorum , in Quartum , quia calor ignis vim habet
cuius virtute agit ; hic verò nec frigus transformandi metalla per varias altera
ciones
Liber Primus .
37
tiones , liquationem , feparationem ,có . A venæ argenti, vocarigalenam . Sed &
gregatior em , & alias huiufmodi: ficut ouum quoque magis differt a pullo , quá
& calor natit us, cibum poteft yariè co inter ſemetalla . 4. Naturaliter videmus
formare, priulqı àm augeat, incremen multos vermiculos mutari in volatilia ,
alim præbeat ipſi alito . nec minus eft vtpote muſcas : & tamen reptilc, & VO
miranda illa cibi, puta pomi, in carnem : latile , pluſquam ſpecie diftant . s. vt na
quàm hydrargyri in aurum commuta rura producit falem , bitumé & attramé.
tio . Denique fingulas illas alteratio tum : ſic etiä illa nobis artificum exhibet
nes conſideres; quas Chtylopæi reqni induſtria . Si dicas ſpecie differre hçc ab
runt, etiam qui plurimas : nullam inuc illis: contra vrgebo: cú eaſdem habeant
nias, quę vices ignis in materian diſpo qualitates ( quod docet experientia) non
firam agentis excedat cedo enim : , cuæ B niagis differre, quàm pulli, quos forna
illarum ? quod fi Gngulis par , cur non ces Cayri produxerút,à pullis ad pecto
fucceffiuè omnibus , ciin eiusvis non ratis à matre. 6. Plinius auctor eit triti
retundatur , ſuggeſtis ſeniper nouis fo (1. & filiginem in inuicem coinmurata.
mentis ? dices , folis accidentibus ea differebant ,
Quintò , perſuadere id debcat intel cademq; fuitle ſpecie ? Galeni quidem lib. 2. a:
lectuinon malè diſpoſito ,cum variæ fi fententia v detur, ſed multis id non pro- Glauck
miles experientiæ , tum plurimorum id batur , elto :amen : hoc ſi verum quid
cap.7 .
ſe conſecutos afferentiuin affertio . hoc ad 7. Nam Theophraſto lolium quoq;
pofterius probabo lectione fequenti : in triticuın fuit mưiatum : loliumne hoc
prius verò probaturis ', quæ fusè retu filueftre triticum fu ffe dicent ? quo au

exert . 33 lerunt Scaliger & Benedict. Perer. pri- C core?fcimus enim quid in ter triticum ,&
mum ars poteſt gignere velpas, ſcara loliuminterfit.S. calchitin in milijmu
quaft.de
alchili, bços,craboneſq; ex cadauerib . & ex lier tari , fatis notú eft , verifimicus etiam ea
de Mag. core animaliú : immo & ſcorpiones, ex ſpecie differre, quàm idem eſſe.g.lapide
herba Bafilico ritè pofita , & collocata ſcere ligna , li in fontes certos incidant:
certis !ocis. (edviuétia hęc súrexcellétio norunt Arduennæ : & lignum fit , cau
ra metallis : poterit igitur, & metalla . Di dexque, quineget. Bene eft non regác
ces in his hominc arte tantú materiam aduerfarij: Sed hanc dicent fortè c.me
materię apponere,cętera natura per pu -Mutationem in deterius, viuentis nem
trefactionem , & caloré ſolis prodice pe ligni , in lapidem vitæ experte : inor.
re : Verú in noftio quoq ; caſumanum cem hanc eſſe quandain ligni facilius
cantú homo adhibet , cætera calor ignis D.res degenerare, quam meliorentur. Vr
in materia efficit, & , quæ in eius poten geo , etiam meliorari .nam in Scoria ex
tia latebát ,cducit. 2. aurú ex auripigme putridis nauium frigmentis, & ex arbo
to produci arte Plinius auctor eft, vt dixi rum fructu in maredeciduo (res eft vul
mus. fi dicas auripigmentum venam el go notiffima , & probabitur lib.ſeq.) gi
ſe auri fterilem , ac inopem ,hoceft aurú gnuntur anates. Sitam admirabilem ef
imperfectum , vt ait Fabianus:hoc,vt di feétú tranfmutationis a ua nobis exhi
citur fine probatione , negari quoq; po ber:curignis : fficacitaci;cuiusmaior ló .
3.4.5 teſt . Nam plusvidetur differre ab ali gè vis eft in agendo , malignè detrahi
ro , quàm cup ú : nain cuprum metallis mus ? Herodotus etiam ſcribit platanú
de,te
sa licame
. annumerandü , illud verò potius colori in oleam vertiffe : & alij cadauera,in fta
bus ac cincturus. 3. ex ouis calore forna- E tuas ſalis, de quo plura dicam lib.2.9.18 .
Scal.l. cis Cayri ſolent pulli educi,non fecus in fine ,
quàm fotu i, atris :cur nó & hic fornax Denique notiffimum eft poffe faltem
furpleat vteri terræ viccm ? fi dicas ,ouú dæ.ones producere , per applicationé eft scoti
rauira ordinariad pullit, & effe pullum naturalium agentiù , non modò resina- Tychesi ,
potensia'contendunt alchimici idein ela nimas, ſed & animalia iinperfecta, que des comu
Le plumbú auri reſpect , imò & argenti cuinque ex putrefactione naſcuntur : nis in 2 :
2.7.26 /18
idcoq ;folere lecmcialla juxta inuicem multo igitur facilius poterit metallú v
1,33 . c. reperiri. Sari Plinius dicit venampú num ,in aliud eadem applicatione comeop bas
ail .!.- 9.
bi , quæ vicina lolit olie , & contigua irutari, quia long minor eftmetal oru . 9. 4
F diff .
58 num
Dſquiſitio Magicarum
differentia , quam inanimis , & animati. A funtdiuerſori , vt videaturprocacis ani- 1. 11. c.
Sed Diabolus nullum huiuſmodi effe mi , & perfrictæ frontis , nulli credere , 3. lo .
ctum producere poteft, qui naturæ vi adſcribam ,quæ nunc mihiad manuum . And in
res ſuperet,vt conftat:alioqui poflet ve Celius Rhodiginus auctor eft , fuo tem- addiritt
ra eders miracula ergo effectus huiuf pore in Gallia quendam ex infina ple ad Spe-
modi naturæ vires non ſuperat . Igitur be hominem , mirè ſagacem , mod: m cul tilu .
poteft fieri , vtvel docente Diabolo, vel excogitafle , quo chryſulcæ aquæ vi, ex de cri-
induſtria , & ftudio tandem homo ad metallo quolibet aurum fecerneret : & min fal
hanc cognitionem pertingat . addit tales artifices vocari Chryſolin- fo.oldre
tas, officinam verò Chryſophyſium .Deconfo74 :
SECTIO IV . Arnoldo Villanouano referütgrauiffi- dzforril.
Abb. in
B mi luriſconſulti , eum virgulas alreas C CXIUA .
An aliqua narratione constet aurum che nica arte produxifle, c .as omnium rum de
hac arte factum ? exainini ſubiecerit in aula Pontificis, &
Sortil. &
ideò concludunt chemia is verain elle iti Bal.
Vllum aduerfarij fortius tclum ſcientiam . Obijciunt , Arnoldum fuif- loa.Pla
intorquent , quàm ab experiétia , ſe valdė (uſpectum familiaritatis cú dæ tean
cur igitur,inquiunt,nullus hactenus ef monibus : & idcò vel dæmonem hoc li.sc.de
fectum conſecutus? cur omnes oleuin , verè feciffe , vel faltem verum aurumu ar.prec .
operā perdidere ? nonne moraliter hinc Tuppoſuille : Reſpon has elle malici : ſas qued in
colligimus. id elie impoflibilibus annu coniecturas . Si ſuſpectus Arnoldus , ihes. in
merandú ? 2. quia , quæcumq; adferun quomodo noin Roinana curia,vbiani fer.li.:0 .
cur experientiæ ,nituntur teftimonijs ip- C duuis erat cóprchenſus, vt maleficus, & Penna
forú chymicorum ,quibusminimècre caftigatus ?mera autem conic &tura eft , com . 6.
ad par.
dendú: tum quod in cauſa propria, tum dæ : onem verum aurum ſuppofuiffe
quod médicitas, & pauperias fidem de Alij dicunt examini ſubieciffe , hoc eft Direit.
trahat,cú quod fpe faſcinati, & imagina obtuliffe : non verò que inquã veritatis Eymeri
tionis vehementi apprehenfione, putāt 'periculú f. ciſe. Primùa explicatio illa ciq. 11 .
eſſe aurum , quod noneft, vtait pontifex verbo non congruit, deinde quiscredat
Extrau. - loan. 22. 3. quia poſſunt elle operatio illo offerente aurum ad examen , nemi
Spõdent. nes,vel fraudulenti,& deceptoria ,vt fuit nem Romæ periculum fecifle ; ego ve
de crim . Bragadini Veneti Alchimia : qui in Ba. rò; inde; quod non fcribitur ab auctori.
falſ . uaria ſupplicio affectus anno i 591.corá bus illis falfum aurum deprehenſum
cap.13
omnibus impofturam fuá cófeſſus fuit : D probabilius crediderim experientia Ar
fe exauri ramentis pulueribuſque quos noldo fuffragatam . Sanè id confirmat
mixtos carbonario pulueri habebat, au quod de ipfius cum Raymundo Lullo
rum fuum liquaffe . Quare cauendum , concertatione auctor Theatri humanę
-ne lectorem decipiac deceptus ipſe Vil vitæ tradidit, Raymundum hunc Ba? vol.20 2 ,
3.
-lamontius, pertinaciterdefendens, vera learicum , hominem ac ciflimum , mul.
fuiffe , & finceră Ant Bragadini Chry tis rationibus demonftraide Vilanoua .
Copæiam : cum enim illa fcriberet ,non no artis huius , drapiar , tum Arnul
dum dies fraudem huius Cyprij plani a. dúdiſputandi pertęlum ; quin potius ,in
peruerat. Vide quæ de illo Villamonties quit , te ſenſu craſtina conuincam die:
itinerarij lib.z c.28. vel poffunt efTe pro quæ cum illuxitler , metamorphofim illi
digiolæ , dæmone faciente.4 . quia lianc E occulata exhibuic fide : qua iile motus ,
artem nemo vnquam calluit : quod pa hanc ipfe artem amplexus , multa de ca
teo; eo quod nonio ſe vmquam dixit vl dem fcripfit opuſcula ante annos fera è
timnum eius effectum conlecutum : ne 250. Deloc Lullo fcribit quidam noftri
mo etiam verbis vel ſcripris eam alios temporis medicus : non alchimilla , R. C. in
docere potuit .His illi pugnant . Hunc ego inquirendo comperio axud clarore Nomen-
Sit concluſo . De faito aliquos hac Anglos , requidens rera prajl11111e, quod infigniti
arte verum aurum fecule , viderur effe fuis librisprofiretur : o in arcë Londie fcrip.
valde credibile . ni , iuſsu Regis probatiſſimum auium
Probo , quia tot ea de re narrationes confeciſse;mahigigenusnummi offenfum
eft ,
Liber Primus. $9

eft, quod adhuc appellant Mobile Ray- A neliorum ædibus non femel · Interea
mundi, auri fcilicet puri , o obryzí , peró Gallum illum infalutatis omni
fummaque indicatura . ] Idem auctor bus diſceſſiſse , neque ſe quidquam de
Theſauri hoc etiam narrat de Bernardo co amplius refcire joruiſse ] Vides cau- Thefan
Treuiſano ; euin cú initio fruſtra ma fam cur Veneri non vrlerine Taruifi- gi vita
gnas opes in hac Chryſoplyntica prode nun , & quam inanis illa magni vi- hum . ſu .
giifet ; tandem accuratiore ftudio con ti, led fæpè iniqui Cardanomaſtigis, Omitro
fecundum , vt biennio arté in opus , fpem fufpicio . Fortaffiseadem arte apud Če- quod de
in rem , deduceret. Hieron . Cardanus drenu.n ille frenuin aureum cófecerat , se fimilia
Opere de teftatur, Antonium pharmacopola Tar quod Anaſtaſio imperatori obtulit : fed Ferne
ſubrilir. uiſinu n , coram And . Gritto Duce, & videtur ifte præſtigiator potius fuiffe , lius tefte
li. deme præcipulispatricijs Venetis argetum vi- B quàm Chymiſta ,poft priinam «perishu ab d de
tipli ,
ter
tailis. uum in aurum cómutaffe , & eius operis itis cdicioné incidi in libruin And . Liba
CAN .
quædam adhuc exſtare veſtigia . Hoc uijmedici,quip..fingulariū , Syntaxi n .
Iulius Scaliger, in contradictoria exerci dere metallica. plura teſtimonia retulit.
tacione eludit potius, quamdiffoluit di Nunc ad obiectiones refpondeamus.
cens; G hoc verum aurum fuifler, Vene Ad primum ; multos ego commen ;ora
tos cú fuille coacturos Reipublicæ ope ui,quos non Chemnicitātum ,fed & me
ram ha c nauare , vel arcificium indica dici, & 1. C. grauiflimi teltancur reinip
re. Quis enim Scaligero indicauit , Tar ſam factam exiibuiffe , Arnoldurr , Lul
uſinum eis non indi. alle ? fanè credide lum , Taruilinum . Etliodie nominare
rim Venetos , vel incerti euentus fpem potlem , quos noui viros graues , in di
contempfitevel , præftigijs effectum C gnitate pofitos , & Deum timentes; qui
adſcripliifu . Tu , Lector , ne idem fen deleiplis idem profitentur. Quosmen
tias, accipe teftimoniú aliud ciufdérei , tiri , vel impofturis , aut præftig.js , aut
vt in Cardani, & Aragoſi fide hoc expe dæmoniacis artibus vti , nunquam in
rimentúfter Guilhelmus ifte Aragoſjus, animuin meum poſſim inducere : &
vir philofophiæ , & medicinæ apprimè fint iniurij viris honeftiffimis, qui queat
perirus, ftudiorum cauſa degebat Para id fufpicari Ad 2. dico, Pont loqui de
uij:ſemel,anno 1550 Venetias excurrit, gregalibus , fiue fece illa Chemnicorum ,
& ho: oris cauſa Hectoré Autonium , qui lucrum captant , & auiditate pecu
matheſis , & mcdicinæ laude clarum in niæ in præceps ruunt : non deijs , qui
uifit :ib : cu intra alia Alchimicæ aurifice honeftains inde rerum natur :e cognitio
mentio fieret,eamq;Guilhelmustolidis, D nem duntaxatperunt . Nec verum eit ,
vtipſicum videbatur,arguméris ſubrue nullos niſi mendicos , vel pauperes huic
ret : Aufonius in fequentem diem conue ſtudio incumbere , quod Principes vi
tum indixit , coq ; tres patricios Venetos ti muli non fugiunt,nec etiam pauper
ė nobiliffima Corneliorum genie adds tas omnis à teftimonio arcet , led ian .
Etos: bi co auro , quod aut T aruiſinus tum , quam vilitas , aut vitiofitas vitæ
Speétantibus patribus, hoc eſt celeriter, no dehonettar. Phocion pauper erat : plus
magna interpoſita mora , momento fecil illi tamen iniurato , quam iurato Paridi
fel, confeitos annulos fpectandos contre credidiſſem . Teſtimonium in propria
Handoſque exbibere curauit. Ipſe deine caula reijcitur , fed hic teftin onu dixe
Geps. Ara ofius T aruiſium excurrenshi re ſcriptores , qui non erant Alchimiliç .
ftoriam falti didicit : Narrabal ille à E acceperant illi quidem hoc ab alchimni.
Gallo quodä, Aragofio facie ſimillima, Atis led alchimici dicta ſua, factis proba
domi Juæ per aliquod menſeshofpiealiter sant . Nec fanè domefticum feltin o
accepto , eum fe puluerem honorarij loco nium,vt nec alia alias inidonea reijciun
accepisse ſed vi colāquam arcano Diere tur' , quando aliunde teftimonia haberi
iur . Severò non iam priuati commodi, non queunt . Er quælo , vnde hic ini. Per. Ge
grā publice fidei erga Rempublică Ve tium hiftoriæ baberi potuit, nifi ex pfo. rarsfong.
net am Audio.co infc:oDenchias nauigaf rum arriticum dictis, & relatione? Ad 3 . 100. Bip
feyrem puribus indicafse: ſpecimen are pol. fing,
poffe aliquando cffe tales, & fuiffe: hinc
1iamen non fequis nullasnon fuiffe rales. 71 .
its e.:hibuifse : primalım.quoque in Cern F 2 Ad
60 Diſquiſitionum Magicarum
Ad 4. multoshác attem verbis ſcriptis- A medico , & chirurgo fatis eft mania
que prodidiſſe, & hodie eam tenere , & feftum .
alios docere, fi qui contingant in praxi
errores, nihil mirum : quia facilè pecca QVÆSTIO III.
tur in ijs, quæ ab ignis operatione depé
dent. Nec vlliusartificis eft , in ijs, quæ Ad 1
quam magie ſpeciem pertineat ?
ab actiuitate extrinſeci agentis natura
lis pendent , fecurum femper effectum Eque expeditum eft reſpondere
fpondere. Nec vlla quoque ars alia , in huic quæſtioni . Si alchi micus af.
qua quis mente ſana perfectionis vici fectus verus non eft, quia falfum eft, aut
mum apicem ſe conſecutum aſſeueret. apparens dumtaxat aurum : pertinet ad
ſemper aliquid diſcendum ſupereſt :ne- B magiam prestigiatricem fiverus eſt effe
que hoc huic arti peculiare , quod op étus,lunc autfit ope demonis, & pertinet
ponitur . ad Dæmoniacam : veruin effectum vo
co, quando aurum verum quis cöſequi.
Qv Æ STIO I I. tur:hoc autem poteft fieri dupliciter: vel
vera tranſmutatione, vel ſuppoſitione:
An Chryſopeia habenda ex numero ar quando hocfacit dæmon , poteft etiam
sium ingenuarum , an mechani reduci hoc factum , ad præltigiatricem :
cis annumeranda ? quando illud,non niſi, vi dixi,ad dæmo
niacam . Siverò verum aurum ſine ope
F Acilis eftdecifio ,mibilin camecha. demonis homo extrahit pyrotechniaſua ;
tunc alchimia pertinet , fecundum ſe ,
õignariam illam applicationem :Theo- C propriè, adMagiam naturalem :per ac Aroofi
ricam verò fiue fpeculationem artis ip: cidens ad artificiofam . Nā,qui ad ſuper us dan Sse
fins phyſiologie , in remotiffimis latebris naturalem referunt, propter celorú in . inger. 1
latentem , equè ingenuam , æque ſcientifi Auxus : illi meo iudicio falluntur :nibil 1
cam efl natura ſua , quam fir phyſica : enim hic cernitur, vt oſtenſuit , quod na
{ 'Hins et porria non ignobilisi aui medici turę vires excedat :Naturalis ergo alchi
ma cui fubferuit, ancillatur : eoqueno mæ exempla , iam nonnulla propoſui. sup.g. 1 .
mine acroamaticis, epopricis diſcipli Dæmoniacæ refert vnü auctor dæino fedt. vlt.
nis annumerandam . Siverò confideres nomaniæ :fe ex Guilhelmo Conſtãtino.lib . A.
ipſos Alchimiſtas , quidam illoruin meri famolo alchimico , audiuiffe ſociosip j .
funt mechanici, & Naturarij , acciniflo fius,cum perdi a fantibus fpes, ſpeciesve
nes : quidam verò philofopborum no D auri oftenderetur nulla , cófilium à Dia
men honeftum in primis , ac laudabile , bolo petijritene operaterur,& optatti
iure ſuo Gibi vendicant. Etfi enim omnis finem cótingerent : an in aliquo pecca
Alchimiſta ingenio finul,ac manu, vta tum ab ipfis eff.t ,quod metallum arce
tur : tamenid onini mechanico artifici ret cxpetitum . Diabolum (ve ſolet ) late
commune eft , & manus præcipua ope broſum deditle refponfum , quam breue ,
ris parte in illis vendicat: qui, principia, tá ambiguú : Laboralelaborate :hoc il
cauſaſque artisignorantes, nec certum los pro lecunda pollicitatione arreptum
in rebus præparandis vſumn ,iuxta pręce mitè animaffe: crgo perrexiſſe in itādo,
pia congrua , & ſcientifica adbibentcs, & fornaculis continuandis , idque adeò
tépus,& carbones abſuunt;fliginođi Ę atr.nuè, vt in nihilum cúcta redegerint:
itaque & merè mechanici dicendi funt. paratinihilominus pergere , & ad imí
Scd qui in oleis, & aquis , & gummis, & cunctá rem decoquere , & pro philolo
auro extrahcndo ,caufas , & præcepta ar phico lapidebona cúcta dilapidare: nili
tis norunt, quibus fieri cffcctum libipo! inilertus dementiæ Conftárinus ſugger
licentur :ij, etſimanum ingenio, & ope filct,morem būc effe dæmonis, vt deci
lationem ſpeculationi adiungant; non piar amphibologia ſignificati: cum labo
mechanici , fed philoſophi dicendi : rare iuſſit ,loc voluille : defifterent abir
operatio enim illa , & manuum alixi rito conatu , & ad honeftum opificium
1
lium ; accidentaria (unt fcientiæ : vt in aliquod ſe transferrent , in quo certius
Opera
Liber Primus. 61

operæ precium cerneretur,fcille . Sed A & atria diuitis Cræ4, quærantur omnia ,
alij paulò aliter narrát, idq;ſe ex ore Ma & iam illæ cætera be:le , inquit , vnum
calis qui Coſtantini focius fuit, accepif dumtaxat opus, Refch vocant ( Hebræa
fe ,bona fide, ſcrit út:hos operarios auri voce, huius pulueresfaciles in uentuga
auidos familiarem paredrum ſubſpecie pud quemuis pharmacopæum , vel rhi
vnius nymphę exciuiffe , & facro carmi zothomí . Marchio puerü mittit : com
ne lapidis cófectionem libeo poftular modum in palatij aditu ille alcer merces
ſe , dæmonemiulliffe , vti ex ſex metalli ſuas expofuerat , & vt folent hoc genus,
( vt dicüt ) aniſatis ,hoc eftęquali propor nihil Gbi deefle Suétorea voce prædica
tione , & hydrargyri certa mole mixtis , bat,adit eú Principis puer. Il!e Reſch ex
malagma cóponerent. cum itaque hoc promitde pixidula fumoſa, & pro ſolido
igni impoſuiſsér,ecce tibi,fraudismini- B appendit ,& qua quid fore tobuium , ac
Ler,catus ille Mercurius,more grãdinis conculcatú addit ſuperpondium . Puer
cum tonitru metalla huc illuc defijcit , & Domino refert, importor eum pulueré
fpem fimul eorum ,cachinnāte lulosca infpergit hydrargyro , & aurum verumn
codæmone. Illi abactià chryſollo ,non producit ,ſed quod liquatuin ex puluere,
à furore ; rurſus magiftellum adeüt,ex fit exanıt n , verum aurum deprehendi
poſtulant primum de iniuria : deinceps tur. Marchioni res mirè grata, & ipſe in
ſupplicet fút , & vt nunc ſaltem ,melio magiftrúbeneficus,ac gratus probè do
re fide, quid agendum doceat , pergunt natum dimittit.Chryſopęiam pergit vr
obſeruare , demũ ille nihil aliud retulit , gere : feliciter, quamdiu Reſch durauit,
quam ftrenuè laborare . vbi eius reſiduuin pu m fuit : vndique
Deceptorij effectus duæ Hiſtorię oc- C cóquiri iuflit auri prol ficã hancmate
currunr, prior præſtigatorius Diaboli riai . Negabant omnesſe ,quis puluis,
Cus: poſterior ad deceptorios, & emun Reſch diceretur,audiſſe ,vel didiciffe vn
Etorios per humanam calliditatem quam , itaque Marchio quod fuperaret
pertiner . igne ſolum liquat,& auriſcobeni impo .
Priorem fic narrat Cedrenus: Quidä ſturamq ;fimul deprehendit. ] æquè lepi
ex eorum numero , qui chernicams ariem dum eft quod narrat probè comperium
profitētur, callidus bominum oculos im Gomes à Medisli.2. de ſale , his verbis :
poſtura praſtringere , argentarys, alyſ95 Siquidem ſuperioribus annis dum agere
obtulit manus pedeſq; ſtaruarum , á alia Lutetiæ ,aderat una etiam ftudiofus qui
aurea ,dicers férbeſaurum reperiſse:mul dam , quiſquis ille fuerit , fatis mibino
toſque ita deceptos ad pauperiatemrede. Diusiamque conſtaniis etaiis homo, atque
git.Fama vulgata captus , ad Ana in omnire, ſcientia doétiffimusexpe
Stalium perductus frenum equi ex ſolido rientifſimufque , fed qui ingenio eſset ad
auro conflată , ac margaritis conferium fingendum acriore : Ad perſuadenda vi
obtulit. Sed Imperator,freno accepto; Vt ro quam par fuit fubtiliore. Et qui va
omnes , inquit , fefelleris, ine profectò ryšstamerſi negorys implicitus , Chymi
non decipies: ſtarimq; hominem in ca catamen arte , quam occultè exercebat ,
Jellum quoddam relegauit ,in quo tandē mirè dele taretur . Is puero Franciſco
perit . ) nimirum omnia hæc aurea,ni Gallorum Regi familiaris valde gratus,
hilerant niſi per magiain facta oculorú atq, in oculis crat : AC , quo tempore dis
ludibria . Poſteriore deſcribit Ieremias turnum illud , o exiliale bellă apud Bel
Mederus , in Acroamal . Chymiſtas E gas, anno 1542. abeodeos Franciſcocă
duos focietatem initam pacto firmalle , motum , à Carolo quinio Ceſare cofirma
vt alter Chryſopæiæ certiffimam artem tus digebat , Gallia ille in Belgasprofe
ſe tenere profiteretur, alter rhizotomu &tus eft, asg ; Hifpanumfe fimulans idio
ageret , ſeu agyctam empyricum , & in mateconfijus , Louanium primo, quo ipo
ter crocra.ſcobem auri atro infectă co fe paulo antea ciufdem caufabellie Li
lore, pro lunariz puluerc,véderet: Eme tetia pulfus mereceperä ,deinde Antuer
fus Badenfis Marchio mirè deditus erac piam le contulit , vbi domunculam con
pyrotechnięsbur.c ergo prior ille adit, & duxi,in cag; fornacen cum reliquis in
circumuenic antcos montes pollicitus , flrumenius Chymicis ſecreto confruxit :
F 3 tamquc
62 Diſquiſitionum Magicarum
iamque conuocatis amicis ,atque impri- A miſtis aureo cum lapide aureis quoque
mis quatuor ditiffimis fibi noris Hifpa nummis, vniuerſa çdu ta maſa , excrce
nis mercatoribus : horum in negotiando reſque per ignem coloribus, iam non lapi .
tarditatem exprobare, atque ad maiora dem , fed aurum purum , purum ipſa re
eo compendia excitare capit . Ineſe ferebai. Qua illico per duos er mercato .
quippe fibi artem profeffuseft, qua breui ribus ad aurifices delata est , eaque pro
ac compendioſi neque periculo , o naui bare ſatis triplum haberi inuenta est ex
gatione, ditari ipfi ampliffimè, atque vel auro puriſſimo atque aftimatione primo.
MidayCrafiq; diuitias nulo negorio ſu Quo nun'10 allato domum ,atqueoccluſo
per are pofjeni · Idq; ad oculum prompto poſt ſe oto, mira omnes exuliare laritia,
se monſtraturumexperimento , fi auriſi ac iriumphare gaudio e veperunt . Qua
bi nummi quindecim boni probaliq;pon- B re mutuo ſe imprimis iureiurando aſtrin
deris preberentur . At illi protinustoti gentes , ne cuiquam hominum hoc tan
dem libentiffimècrogarunt . Itaque ac tum arcanum retegerent : protinus expe
cepris ille nummis unum queuis ex mer rimen um , quod plulquam pro compers
Çatorum pediſequis ad fe dccerſiri in to habebant , non denis amplius , cenie
bet : cui iniranti, duobustaniūregalibus nifue , fed millenis, o coplus anyetsite
impenfis vade , inquit in domā , qua pria randum cenfuerunt.Iamque fe totos Ar
ma occurrat pharmacopolę , à quo pete chickymifta, tāquam alteri Pluroni pecu
lapidem , qui Onaftros appellatur ,qui ta niară Deo deuouentes, precibus ab eo pe
metſivilioris ſit preci tamen vt emas ci tierunt , vi millennis ab vnoquoque obla
tius,totū impende. Quo abeunte heus ait, tis aurei experimentum geminare : nam
ne longam nobis morā facias,itorecta ad C fifuccederei , iam non per chiliadas, fed
.
cu, qui é regione porte maioris tēpli con per myriades ipfum deinde experturum .
fiftit , vidiquidē hefterno die eiufcemodi Quibusille lenie atq; grādioribus,quam
Lapides proflare apud bunc, longé praſā antea verbis refponden standem annuit :
tiores quam alibi. Aftutè namq; illi rem Atq;fub crepuſculo veſpertino ad fenum
omrem ac per quam cauiè prauener at • mos adduci iuffit : fuereque ad ipfum
Nam mallam quidem auream triginta profecto quaruor aurcorum millia alla
pondo auri probatiffimi coegerat , tamą; intinamieftimonio mihi funt, quiadnu .
in modum lapidis compactā , varys.af merarunt : Quos ille accipiens : atq; ad
pingi fecerat,atque circüueftiricoloribus preparandos cos integrum dari fibi diğ
qua cidem notofibi pharmacopola ,forte perens ,mercatores dimifit : ftatimq;ſub
doli conſciolucriq; participi comēdarai: D ipſo noctis conticinio admilſis equis quos
data teſſera, vt cuiufcumq; petenti Ona preparari iuferat, quam celerrimè fe in
frum lapideno quatulocumq; oblato pre Galliam iniulit , atque Lutetiam tadem
cio es hiberet: vnde occurrenii pedillequo. tulus peruenit ) Hæcille: finis non foret
lapis eft dalus, atq; ad manus Ari hychi ſcribendi, fiquæ fingulis diebus talian
mifte ( dignuseft enim hoc ritulo ) péria contingunt , vellem perſegui. Vtilius
tus . Tum illc lapidem oftentans, ac fef erit, quod reliquum eft, & ad animæ la
quipedalia de corba proferens iubet ac lutcm fpectat diſcutere
, .
cendi fornacem , ollas educi , inftrumen
ta apponi quin lapidem inungere, larua QVÆSTIO IV.
req; cæpil , Demum oblatos fibi aureos
dintibus premebat,postmalleolistundēs, E Licitane an illicita ſi alchimia ?
cum quadam taciia verborum interie
& tione, in ollam immittebat . Quibus re Rohibitam cenfuit Angelus de Cla- In verb.,
busſpectatorü oculos in fe,non intētos mo 9
do : Jed quafi colligatostenebat . Ex quo rum rationibus dumtaxal P. Valentia
illi cacaduce charitia lapide curiofelu cò inclinat , vt faltem ratione circuin :
flrare oculis fummopere admirari , spe stātiarum fit illicita, & perniciola : idem
fimul O exfpectatione accendi, bortari P. Pererius cenſuit : vterque locis ante
quefe inuicem , nequecunclandsnu ca pe citatis .
rimentum fucclamabant. Tandem con Licitam verò nec vllo iure prohibi
tam ,
Liber Primus. 63

tam , immò & inter artes metallarias à A exhauriunt , idemque verbis diſimu
iure ciuili receptam , communis eft ſen , lant falſu atcm , di tandem , quod non eft
O'dradi, Sic legi .
led. An- tentia iuris interpretum.Pedetétim pro in rerum natura eſse verum aurum , del
tur inedi
dr. Ab. grediendum : nam facilis bic in via lu argentum ſopbiftića tranſmutatione con rione et
bat. Pabrica , lapſus . fingant.coque interdumcorum temeritas iam Pla
Bald.lo Prima Concl. Nullojure in foro fori damnata , o damnanda progreditur,pt riniana ,
cis fu.cit, hac ars videtur prohibita , vi non liceat fidis metallis cudant publicęmonetacha o Roma
9.1.ſec .; eam exercere , ex defenſione iuris po racteres fidisoculis , non alias alchi- na , fed
Alberti. fuiui . milum fornacis ignem vulgum ignoran- depraua .
de Rofa. Quoad ius ciuile , & commune Ro tem eludant. Hæc igitur perpetuis vo: te, ac mu
ce ver, manorum ( de commune enim iure Lentes exularetemporibus ;bac edictali rile Valë
Alchimis
nunc loquor , non de particularibus lo- B conſtitutione fancimus , ut quicumque sia tõcir.
Guid Pa corum ftatutis,vel regnorum ſanctioni buiuſmodi aurum , vel argentum fece- legend fi
pe deciſ. bus) res eft •xpedita ,nec vllaconſtitų. rint, vel fieri ſecuro faltomandauerint, ( tis f, acs.
bia tr. tio talis reperitur.Quo ad ius Canoni
388niFa- vel ab hoc fcienter ( dum id fieret ) fa li mura .
de emp t. cú , vidétur obftare duo canones népe , cientibus miniftranerint , aut ſcienter, tione .
con vend. cap.Epiſcop.26.9.6 & c.Spodent, in ex vel argento ,vel auro vfi fuerint venden- sed ad
4.5.Za trauag comun.lib.s de crimin.falG .Sed , huc relia
do, vel dando in folutum : verum tanti 1ua men
melini c. fi bene conſideres, neuter canon couin ponderis aurum , vel argentum pæne
doſa ma
extrana. cit intentum . Namd c. Epiſcopi tantu nomine inferre cogantur in publicum nent .
de accu- modo damnat eos qui credunt perfona pauperibus erogandum , quantum alchi
fatio rú cranſmutationem in varias feraru (pe mitum exiſtat , circa quod eos aliquo
Thoms, cies fieri, quod & ratio docet addica : C predi&torum modorum legitimè cöſtice
Arfoncia fiquidem ( ait) Satanas transform u ſo rit deliquiſse : facientibus nihilominus
mi, quo- in variasſpecies ferarum . ] Noneft igi aurum , vel argentum alchimitum , aut
dam de cur cur ad quamlibet ſpeciei in ſpeciem ipſo, vt præmittitur fcienter vtētibuspero
hac re cõ tranlmutationem canon extendatur. Et perhe infamiæ nota refperſis . Quod fi
folio. licet eo extenderetur ,dicerent alchimici ad præfatam pænam pecuniariam exol
ſenon credere hanc à dæmone, fed à na uendam delinquētium ipforum faculta
tura fieri metamorphogm : neceam effe tes non fufficiant,poteritdiſcreti modera
veræ ,ac perfectæ (peciei,in aliam perfe tio iudicis, peenam hanc in aliam ( puta
& amſpecié , ſed imperfecti,& inchoa carceris , vel alteram iuxta qualitatem
tiin ſuam perfectionem . Fortius ſtringit negory,perfonarum differentia , aliaſque
alterum illud cap. Spondent,nam illud D atiendendo circumftantias ) commuta
diſertè alchimiam prohibet , & infamiæ re.illos verorec.Subdit pænā in eos qui
carceriſque penāpræfigit , clericos etiá alchimica inateria abutuntur ad inona .
poſleſſis beneficijs priuat, & ad capien . carum adulteratione, de quibus eft eiuſ
da reddit inhabiles . Reſpondet Arfon dem Pont conftitutio alia ,in c.prodien's
cinus, Pontificem egille tantunde ijs, cxcrauag fingular.citul. de crimine falli.
qui Sophifticè tranſinutationem cofin Ad hunc Canone duplex inibi occurrit
gunt : tamen Canonis verba fatis clare reſponfio , vna eu n non fuiffe vſa rece
indicant cenſuille loan . 22. nullü à quo ptú, fed non vfu abolitum . Nam pofteà
quam corum verum aurú fieri , & ideo hæc ars in ipſa adhuc vrbe viguit;maxi
omnes pro impoſtoribus habuifle ; fic mè , vix cétum annis poltea ,lub Leone
enin verbotenus habet fanćt us;Spon- E Decimo , nam illi Airelius Augurellus
dent quas non exbibent , diuitias paupe egregiusposta librum ſuum de Chryfo
res alchimiſte:pariter, qui ſe fapiętesexi peia dedicauit: Quiin er cerera illud ni
ftimant, in foueam incidunt quam fece misiact icer ,de philoſophico ſuolapide .
runt . Non haud dubiè huius artis al Ipſuus vt tenus proietta parte per vn
chimia profeſsores alecrutrum ſe ludifi: das
Cani, cum fueignorantiæ cenfcú eos , qui Aequoris argentum fapiuum tum for
fupra spfos aliquid huiufmodi dixerint , ret æquor ;
Admirentur : quibus cum veritas que a Omne del immenfum verti mare poft
tanonfuppetti, dien cernunta facultates far in arrum
F 4 Pici
64 Diſquiſiti Magicar
onum um
Piciquoque Mirandulani circunfer- A ino DD . illorü negat , neq; negandum
tur liber hac de re , titulo , de Auro confi eft. Nó licer etiä id facere, vt in medica
ciendo:nec huiuſinodiin lialia libri ex il mentis quis eo vtatur : nã propter ratio
lo cempore vetitę lectionis vmquã fuc nem iam memoratam ,nec veri auri vin
re. Altera Canonem ex hypotheſi proce res ſalutares liabere , nec noxijs qualitati
dere( aurum omne alchimicum eſse fal bus, ab igne carbonario , & venenato hy
fum ) & ideò damnari tantum , qui falsú drargyro contractis carere cenſendum .
cudant,idque ad lucrum ; nempè ve vtá Multò minus licet eo vti ad monetarú
tur in cótractibus, & rolucionibus'quod mixtioncm :hoc enim vnú caput foret
clarè indicat textus) ideò non damnan criminis monetarij iuxta dicta fanctio .
tur hoc capite , qui verú aurum produ nein 10.22.& prædicti DD.iuris conce
cunt, & arti vacant animi dumtaxat cau- B dunt tales puniédos pęna monetęadul
ſa , nolentes in commercijs, aut ſolutio teratæ His cafibus ſubeffe peccacū mor
nibus hac arte vri . Quare non a s , quæ tale . Siverò quis illud cuderet, fiue pro
ritè inftituitur , & exercetur , fed artis duceret tantü ea gratia , vt ipſemet in an
abuſus damnaretur. Sic nulos,cathenas, aut ſuppellectilem pro .
Secunda concluſio ; Inforo coſcientia priam eo vreretur: buic omnicura forer.
non promiſcué, ſed cum dele &tu ars hæc adnitendum ; & vigilantia,ne quis eo vi
permiſsa: immo pleriſque, vt pernicioſa , uo , vel mortuo per hocdiciperetur. Alio
fuc illicita cenfenda Hanc cóclufionem qui pro negligentiæ latitudine, hic quo
opt mè probant argumenta Angeli , & que peccati grauitas naſceretur, & quá
auctorum primæſententiæ ,contra præ tumuis quis diligens , vix vanitatis cuk
cedétein verò vim habentnullam .No. Cpam euadere.Numquam fanè ftultitiæs
tandum quoque , quicquid illicitieft , id & imprudentiæ euadic qui ex hac arte
non ex artis natura ( quæ in ſe mala non lucrum quærit , Semper enim ftultus eft
eft, immò quatenusars eft , & fcientias mercator, qui in illud negotiationis ge
imitatur,fecundum fe bona eft,vt & cæ nus incuinbit, quo videt nullum , velde
teræ ſpeculatiue cognitiones )proficiſci, millibus aliquod vnum , lucrum feciſſe :
red à vitio circumſtantiarum , quæ vt omnes verò ,vel mille contra vné facul .
plurimum in hac operatione inueniun tates ſuas abluinpfiffe. Quod cumalchi
tur. Hæ fidefint, non videò quid repre micis contingat, idem de his dainni lu
hendi queat , ſed quia vix vmquam de crionibus dubio procul ſentiendú . Nee
funt omnes , Faro fit vt alicuius ratione ruci in cöſcientia , qui hac in re ſola va
non adſit vitiam , & peccatum . Ideò D na ducútur curioficate, nam curioſitasy
dixi, pleriſque pernicioſam , o illicitam pecca ū eſt oppofitum ftudiofitati, per
cenſcndam . exceffum ; quo quis defiderat immode
Sed quæ iftæ circumftantiæ præci ratè fcire quod non expedit, vel plus quá
poæ , & capita cæterarum : quatuor , fi expedic pſi, vel inodo quo non expedir ,
mis, inoditemporis, & perſona . 8 & eft ex tiliabus fuperbiæ , ( Vide S. Th ..
Sifinis fit lucrum , & auaritia illicita 2.2.quælt. 167. ) Ei animais dedicus va
eft, quia lucrum ex hac arte eft illicitum ; nitatibus atqueinſanijs fallis,exponit ſe
Sic D.T. non enim licet hoc auro vti ad commer decipiendum Diabolo , atque hoc efle
it : odo7. cis,contractuſve, vtfatuit loan .22. In omnis ſuperſtitionis initiú docet B Al
9 : z.ar. tellige,Gi pro verò auro quis vti vellet,ná guftinus lib.2.de doctrin.Chrift.cap 22 .
021.g. boc illicitun contenduntcommuniter E & 23 Er diuinæ ſcripturæ teſtimonio ,
77 ar. 2. DD.de hac re ſcribétes; & meritò , nam quia niatpericulum peribit in il!o . Sic
Ad shop
ibi Caie. aurum iſtud , vel nunquam habet pro enim fapiens loquitur ; In ſuperuacuis
Sil.comFre priecates omnes veri auri , vel id adeò rebus noli fcrutari multipliciter , & in
mus in rarò contingit , vt cenfendú fit non co pluribus operibus cius ( Dei non cris cu
8. Fabia tingere ,quare taın verifimili cauſa dubi riofus. Multos enimfupplåt awit fufpicie
nus d.g. tandi exiſtente ,non licet in comercium corü ( hoc eft vana ſpes, & expictatio . ,
8.Alb. in deducere , vt verum aurú , venditamen Ei in vanitatederinuit, fenſusiltori. De
verfem- poſle pro agro alchimico , & iuxta æſti nique ſubdit : quiamat periculum peri
prio. mationem peritorum aurifabrorú , ne kit in ro. Ecclefiaft. z.à verf. 24. Denique
vno
Liber Primus. 65

yno verbo , quando finis malus,ars illi- A Sacramentarij vbig; præpofteri. Pecca
cita , qualis finistaleexercitium . cur denique nimis curioſis ſæpè experi
Si modus (huc media pertinent) exero : menris, dummodò hanc rationem , mo
cendi artem illicitus, ars quoque , fiva dò ilam fequuntur , & fic nunquamu
nus, ars vana : le fordidus, inquinarus, ſciunt, quod ſemper addiſcunt .
ars erit inquinata , o impura. Huc refe Temporis quoq; circustantias perpen
renda media ſuperſtitiola, vt fi ex pacto denda. Nam téporis iactura precioſilli
expreſſo, vel tacito cuin dæmonc, quod ma :eiuſq; malè conſumpti ratio redden
Lib. 3.c. frequens effe docuit auctor Dæmono da Deo ,quare peccant, qui nimis mulú
3. maniæ , & fanè docet experientia , adeò his vacant artibus, item qui eo tempore,
vt Arnoldus Villanouanus , & Lullus , quo officij ratio, vel debitum aliud chari
& Geber , & Bachonus , & Richardus B tatis , aur iuftitiæ poftulat, vt ad ſeria ma
Anglicus, Magiæ huius nigræ fufpecti gis ſe conferant, v.g.magiſtratum quas
vehementer fuerint, & Paracelſus , & gerit ? non poteft detrahere horis , quæ
Agrippa, & ille Guib. Conftantinus, & ad rectè munus excrcendú neceſariæ :
alij nonnulli deprehenfi , & inter inftru familiæ præeft ? ęconomiærciccta ratio
ctiones inquifcorum fidei Gt vna , hac non debet incommodum fentire . Eccle
quoque nora magos hæreticos digno fiafticus eft ? quæ ratio ordinis poftulat
ſci, Director. Inquif. fidei par. 3. fol. ca præponenda fornaculis , & voluptati
443.cdition , Romanæ , quæ in luce pro ſua . Proximi neceſſitas operam tuam
dijt iuſſu Gregorij 1 3.vbi rationé fubira depofcit charitas eijubet adelle , no fa
ctor libri , Nicola . Eymericus ; quia vt cis ? peccas . Demum , vno dicá verbo ,
plurimum alchimiſtæ , quando no po- C quod tép'ocio ,licet honeftè dare , illud
ſunt pertingere ad finem inuétum ,quæ licebit his ftudijs , nec amplius. Ociuin
runt a:=xiliumdæmonis(exemplum po voco quierem & vocationem ab actio
fui præcedenti quæftione ) eú inuocat's nibus, & ftudijs, ad quæ quis tenetur ;
& implorant, & implorando obſecrant, Deniqueperfonarum conditio hic vel
& tacitè,vel expreſsè ei ſacrificant.] Ac potiffimă diſcrimen inducit, hæc enim ,
Cedit experiencia , quia quandocumque & finem ſolet illicitum intendere , & in
viguit inter multos, alchimia, etiam in modo errores gignere, & tempus, inop
ter muloos, tum vigueruntmaleficia, & portunumfacere . Imprimis ars hæcil
fortilegia, vt hocifelici çuo experimur. licita cenſenda pauperibus , immò &
Tum quia non defunt, qui adbibentya priuatis omnib ° periculi pleniffima eft,
nas obſeruantias cæreinoniaru ,nihil ad D manifeftum id fit ,tum quia hi ſolent lu
effcctum conducentium , vt certæ diei , crú (pectare, & fic arcentur eorú ratio
tunicæ exlino crudo , certorum ciboru ne, quæ dicta ſunt in circúltātia finis,na
abftinentiam , & alia huiuſmodi inania . auro illo intendant vti ad commercia ,
Quod fiad auiditatem odiú accedat , aut medicinas, vel monerā , aut Gipfi nó vfur
incontinentia , procliue admodú fucrit rispericulum apertum eft ,ne yiantur hæ
ad philtra , & intoxicationis recurrere . redes. Ifti hac arte depauperantur:fami
Peccatur quoq;non leuiter in artis tradi liæ neceffaria non præbet: cauſa funt vt
tione, quando Sacræ Scriptur nominia, vxores , & filiæcogārur indigno ſe quæ
bus ,& verbis abutuntur ad ſuas none ftu fuftentare , cum media , & inſtrumen
claturas ,vel præcepta, neqzininus, quan fa ,propter inopiam deficiúr, facile pro
do libris ſuis iferút figuras, fiu imagines E grediuntur ad fuperftitiofa , immò , &
vel planè obſcenas, vel etiá proprer abu pacta quæ dixiinus in circumftantia mo
Juin rei facræ prorfus blafphemas, quod di,lanèhoc ipfi quoque chymicifcripto Rolarij
fecic ille typographus Bifilienfis,qui Ro resfunt teftati. Nam Geber ynow'ergos philos .
farium excudit & facræ Triadis, Chri inquithacfcientia pauperi,o egenta con fol. -4.
si Domini relurgétis, & B Virginis Ma uenit sfed porins eft illis inimica . Secuma
ziæ coronationis icones , quashomines do Polyr. dicit Philofophus imposſible
hæretici implis eiecerunt,eas ad alchi eft indigentem philofophari.Th.e.alchi
mica inyfteria, & transformationestra miæ ſtudere , (nain lolos alchimicos,
Hulit . Sed mirum id non eft , ſuntcnim in libris Turbe philofopborum , vulgaci
66 Diſquiſitionum Magicarum
illi vocant philoſophos ,fatis ſuperbe ) Ec A tam arrogantie: vicium a fe repell-re, for
Libr. de idein Geber alibi; Artificem ( ait ) buius pium eſse, ac probum , & pofteà; Fili,an
perfecto ſcientiæ oportet eſse ſubtiliffimiingeniy.com te omnia Deum oportet timeresin quo
magiſte - naturas metallorum , corum genera di.
rio . imperfectiones in Spofitionis tueviſus eft. & illud Alphidij
tiones infirmitates, neſcio cuius : Scito,filio quod iftam ſcien
ſuis mineris ſcire ,cognoſcere antequã tiam habere non poteft.quoufque mentem
perueniat ad hanc artem .Non aulem ad tuam D :0 purifices, ſciat te Deus han
ipſam indagandam accedatartifex groſ bere certum animam , az rectum . ] cum
jo ingenio ,o duro repletus,nec cupidui, ſuperbos arcec,docet illicitam eſſe curio
nec auarus in fumptibus, expě is.]Nec fis,cum pictatein . ſuperſtitioſos reijcit,
vir deplex animo fine felle, & ceruice , cuin probitatem , & Deitimorem , & ani
vel mente variabilis, nec nimis feftinus, B mi puritaté : vitioſam omnes , quas dixi
ſed doétrinæ filius vir ſubtilifſini inge mis circum tantias teftarur . Non alij,
nio decoratusſufficiéter locuples , largus, ergo licita ratione circumſtantiarum
fanus firmus in propofuo & conftans, pa . alchimia; quam huiuſinodi: hinc poteft
tiens, mitis, longanimis, temperatus. ] vn iſquiſque fecum perpendere , an ip
Auaro igitur,& pauperi hęcſcientia,le. re talis , & an vlla , & quæ pericula ipfi
cunduin eius Principem Gebrum , inac ex aliquo harum circunſtantiarum de
cellu n,& veritu n haber linen Ec nota fectii nmineant, & ea cum Confeſſa
requirere ſufficienter locupletem : hoc rijs ſuis comin : inicare , & eoruin ſequi
eft cui ſuperat, à neceſſarijs, ad hoc ftu iudicium debut .
dium . Afcet etiain ( .nplices , & parui iu . Secun to poteſt videre confeffarius
dicij, cu.n dicit ibidein ; non debere effe quando ficcalis à peccato im nunis , vel
felle,& ceruice :huiuſmodi enim facilli- quando a fait veniale ,aut etiam morta
me à dæ none, & alijs iinpoftoribus cir le ; quando , impendenda , deneganda ,
cumueniuntur : ideò vetita illis hæc ars vel differenda talium abfolutio : diffe
propter periculum . Arcet etiain'eos qui renda , cum cecidiuz verifimile pericu
amant alios decipere ,cuin addit, nec vic lum : deneganda, quando grauiter , con
duplex , quia hos arcet pernicies aliorú , tra iuſtitiam , vel charitatein ob ftudium
quam q'ærunt. Arcerintemperantes,vt iſtud peccat,nec vul degiltere , . 1
luxuriofus , & amantes vindicte , cu vult -Tertio . Quia ſæpius curiofitas cauſa
eff : longanimes, & tempecatos: alioqui eft ftudij, & hoc vitiuin valdè proſerpic à 1
periculum eft ne recurrant ad maleficia minoribus ad maiora; diligenter viden
hoftilia , velam uoria .Arcer variabiles, dun, ne quis ad experientias, & opinio
inconftáres , & inpatientes: quia hi faci D
le cum non ſuccedit, ad dæmoniaca ſub nes erroneas excurrat, verbi gratia , ne
puter hac arte hominen verum , inodo
filia confugiunt . Arcet eos , qui obtulo à natura ad hanc generationem no in
ſunt ingenio ,quia oleum perduc & ope ſticuro , red vrina , vel alio humore , igne
ram , item qui philoſophiæ vere imperia aut role in vitreis phialis decocto , poſt :
ti. eandemn ob cauſamconfirmat id Ar produci, quod temere Ial. Camillus affe 1
noldus Villanouanus his verbis; Quicã . ruit & incaurè Thom .Garzonus difcur .
def. 224 que velit ad hanc fcientiam peruenire ,
41. Forivniuerf.credidit. & quidam hoc
& non eft philoſopbus fatuuseft:quia hæc inuétú Arnoldo Villanouano tribuint ,
fcientia non eß
eft, niſide occultis philofoplo e an uit Marianalib 14 rer. Hiſpan,
velocem, inq
verò
rum ] Propter irricos itaque con itús té E ceffe .
poris , & ſumptuum iact iram , his quo . c.9. Nain quod tale quid fieri queat, vel
quevidetur illicita , & cumplerique al aſſerere , vel experiri Italcum , impiū ,er
jur chimici vulgares fint lates,ſequitur ple roneum , & blafphemin foret,tú quia,
1. riſque illiçicam eſſe in foro poli, de quo cum homo præfupponat corpus, & ani
Quarto nunc agimus. Denique exigunt artis ma mam rationalem . fi quoi producis ho
train giftri, &merito ,vt fit homo humilis, iu meit:fequeretur Deum ex lege, & or
ruum , ro bus piris,& D :um timens, citantur ifta dine , qiein naturæ præfixit, teneri haic
far. fol. Hermetis : Oportet illum , qui introduci animin rationalem corporiinfundere ,
223 vult in hanc artem , fifapientiam occule quod blaſphemin , vel carionalem ani
mim
Liber Primus . 67
mam ex materiæ potentiaillic educi ,, A in ceteris locú habere ibi in Comment.
quod bæreucum : foret enim tunc ani optimè Péna annotauit.Et Cardi.Caie
inacorruptioni ot noxia , & mortalis.De tanus difertè fcripfit ,ac prudenter: hanc
inde calis anima nó baberet peccatum artem , vel nullorum hominum effe , vel
originale: quia per generationé viri no Principum duntaxat, audutofapientum
eli et propagatum hoc corpus , & homo conſilio, ejle . Sanè pericula pleraqueſu .
cóceptus, nec indigeret Chriſti redem periorib. cómemorata ceflare in Prin
ptione: quæ hæretica quoqueomnia . cipibusmanifeftumeft .
Quartò Ex his omnibus patec, optimā Cæteri, non eft cur ſibiblandiantur ,
elle, ( quam aiunt Angliæ ) leg mine cui yt tutos in conſcientia fe arbitrétur opin
ſine permiſſu Principis, lub pæna capi nione illa Oldradi , & aliorum iuriſcos.
tis , liceat alchimicani exercere, quam le B Nam illi de foro tantum exteriore age
gem expediret etiam alibiferri . Nam bant, de quo ab illis quærebatur. Et ple
tunc cum delectu Princeps talia poteft rique corum rem non diſcuſſerunt: ſed ,
permittere , conſideratis circumftantijs vt cucsſolentducem gregis captum ,fic
prædictis : ipfi enim reddenda Deo ra ipfi Oldradum (cuius etiam arguinenta;
tio ( fi cemere permittat, & 'promiſcue) iam diffoluimus ijs que di&ta funt clau
damnorum inde ortorum , Tunc etiam fis oculis, vt oraculum , ſunt ſecuti,nihil
ceffarent pericula pleraque ; quæ dixi eius addétes dictis (vt Ioan . Andr. Abb.
mus . Alberic. & Guido Pap.) plerique etiam
Quintò ,patet (nifi quæ circumſtantia ambiguè loquuntur li faciāt verum au
impediat) ordinariè hanc artem Princi- rum , idque arte na urali , ( vt Oldrad.
pibus, & valde locupletibus eſſe licitam : C Iſern Bal.Brun .& Fab. ) nullusverò ip
qui & ca ſunt philoſophiæ cognitione , ſorum omniú , præter Thom .Arfonci
& co ingenio, vt fraudibus,& impoftu- num ,mentionem fecit d. extrauagantis
ris nó pateant, & ea pietate, vt in proxi Pontifici, c. Spondent, & vel eius non
ini,& Deioffenſione ſe abſtineant,& il- fintrecordati,velnó bona fide diffimi .
lis opibus,vt fubditos propterea nó gra larint.Et licet vlu canon ille non obfer
uet,& eo fubditorum amore,ac Dei ti metur: tanti tamen Pontificis ſententia ,
more, vt publicum regimen y vel paupe & iudicium fufficere debet , vt vulgus
rum ſubuentionem propterea non nc hominuın (hoceft quibuſcumque con
gligánt , & habenasfibi à Deo creditas ditiones ſuperius requiſita dcfunt) abi
ipfi abijciác,& alijs planètradant. Voe exiftimet , ab hoc ftudio abftinendum ,
nim alijs honeſtis ſtudijs animum prin- D quod grauiſſimis verbis SummusPon
cipes, quantum opus eft, fic & hoc ftu tifex Romanus ſibi cenſuit damnan
dio relaxare quin poffint , non eft dubi dum , & à quo illos, tam ftudiore Chri
tandum.Sanè quod Eymcricus de indi fti Vicarius,Petri fucceffor dehortatur .
cijs Magiæ hæreticæ dixerat , eam præ- . Sed hæc fuffecerint , de materia non
ſumptioncm in Principibus viris , & val. paflim obuia..
de locupletibus non elle admittendam ,

Finis Libri Primi. Her


!
1
1 >
1 ‫ܐܪ ܀‬

fi
DI
68

DISQVISITI
ONVM

MAGICARVM

MARTINI DEL RIO ,


1
Liber Secundus .

QV I EST DE MAGIA DÆMONIACA .

Præcipua hæc operis noftri tractatio eft, & ideo pluribus


capitibus , ſiue quæſtionibus , luculenter , quoad
poterimus , diſcutienda . Sit

QVÆSTIO I.

An fit aliqua Magia Damoniaca .

Anc etiam eſse ne- A tium , & innumerata huiuſmodi;queunt


Aug.lib. garunt , qui demo reduci, ad vllam aliam cauſam ; qua in
11.deciu . nes eſse négant, cum tellectualem aliquam ,& ſeparatam na
Dei.c.6. Sadduceis , Demo turain ? Denique fcimusSalmanticæ , &
D.Th li. crito , Ariftotcle ; Toleti in Hiſpania ; & in Italia,ad lacuun
3. contra Auerroe , & Sim Nurſinum , & in ſpelzo Viſignano ,ad
gens, c. LI plicio , quorum ſen hoc auorum memoria huius Goetięce
104. do tentia eß impia , có i lebres ſcholas fuiffe .
qui opri- beretica .
ime ,Vi. Nam & demones eſset,& damoniacă QV Æ STIO II .
Storia.de Magiam ; quæ nec induſtria, aut artifi
Magia , cio hominum ,nec naturalibus caufis , B Vnde fit hæc Magia , fiue quem habeat
num.9. ſed immateriali quapia, & ſeparata vit primum auétorem ?
tute nititur ; hoc & facræ ſcripturæ tefti
,& ætatum , Vnt eſſe fateantur
experimentis tam eft , tamen hanc Magiam à .
vt velle probare,nihil fit aliud,quam ly monibus, feu diabolis manafle:tribuunt Ania-
chnis accenfis meridianæ luci opitulari. auté effectus eius , vel inmediate Deo mali. 3 .
hoc probát cum B. Auguſtino Theolo- ' per magos huiuſmodi operanti,vel Deo de nai.
gi catholici omnes , & Philoſophi ple per Angelos tonos ea perficienti.Prio- damon.
rique Triſmegiſtus , & Pythagoræi; ex res divăr eſse quaſdam gratia gratis da fol. 10.4 .
Platonicis, Piellus, Plotirius Proclus, la tas , Gicut funt gratiæ linguaru ,fanitatú ,
blicus,Chalcidius, & Apuleius; & Ariſt. C & hæc dono , ve Balaamo, fic & alijs im
Thcoph. Ammon.Philo.Auic. & Alga. probis concedi con raro folere .
zel. Anne dare reſponla de furtis occul Dico primò,bec ſentêtia eftmerė bla- 1.Cor.12
tis,& de theſauris;conſequi fcientias no Sphema;tribuit enim Magicis artibusid, verſ. 8 .
nullas flatim, & fine labore addiſcendi; quod eſt proprium gratiarum gratis da- Num.23
ſubtrahere corpus præsés oculis viden a tarum ,& cum veris miraculispręſtigias Mart. 7.
1.Vi.
con
Liber Secundus. 69
confundit. Deinde gratuita Dei dona A Auguſt. lib . de vtilitate credendi contra
ſubijcit humano artificio , & certis, acri Manichæos. His adde fi &titiam illam
diculis obſervationibus. Deniq ; iniquè, artem Planetariam , laminis inſcriptá ,
& inuidè Deus vetaret id ,quod ipſe ho & ad Carolum Magnum à quodam Be
minibus,vti gratiam , gratiosè largiatur. dæ diſcipulo ( fic mentiuntur , Alkin
Aduerſariorum argumenta ex locis illis dum Alcuino ſupponunt) miffam , vtilem
ſcripturæ petita ,ſolú probant, aliquate ( fcilicet ) obtinendæ omni cognitioni
nusſi niles effectus per artes magicas , fupernaturali artium , & fcientiarum , &
& per gratias gratis datas fieri; Deum conſequendis dignitatibus, diuitijs , ro
quoque per malos aliquando miracula bori , amoris fruitioni, & c.
edere ,ai fidei & diuinæ gloriæ propaga Dico Securdo cum Catholicis, ut nec
tionem .Accedit, quod qui ex dono gra- B per fe ,fic nec per bonos angelos bus magi
tiæ gratis date operatur ; ille ad certum cis operationibus Deum fe immifcerema
tempus,occaſioné,aut ceremonias cer gis,quam ceteris rebus, in quibus concur
tas non reſtringitur, vt folent magi; qui , rit, vt cauſa vniuerfalis. Quare cenfeo
fivelin minimo deSciant, nibilefficiút. hæc omnia vt inftituia fuereà malis an
Nec etiam huiuſmodi Dei dona gratui gelis fic etiam ab illis perfici; o admini,
ta po funt alijs, per diſciplinæ, ac præce Hrari e contrarium eſt erroneum . ]
ptorum modum , tradi : Magi verò fuis Probatur primò ex varijs Canonum cap.illud
diſcipulis hanc Magicam tradunt, & au reſcriptis , quæ Gratianus adhibet caufa quod i fi
ditores , magiſtrorum ſecuti præcepta , XXVI. Secundò ex Pariſienſibus artic : 9. ne.c. qui
quæ magiftri eadem operantur
19 & 23. Verba funt,quod Deus peraro vlt.
fine verf
26.
Alij dicunt hos eſse effe&tus bonorum C res magicas, & maleficia inducatur com
Angelorum , quos per excellentiam vo pellere demones ſuis incālationibus oben g. 2. doo
cant, Spiritus.Sic actitabat his annis ce epiſt in
dire: Error . Quod boni angeli includan
Tebris ill : magus Scotus Parmenſis, qui tur in iapidibus, o confecrent imaginesi prin
q. s. . 26.
Gebhardum Truchfefium Epiſcopatus vel veſtimenta , aut alia faciant , quæ in
Vbioruin Apoftatam dementauit : eſtq ; iftis artibu ; continētur: Error, & blafphe
Peruetus impoftura magorum maximè mia . Quod aliqui demones boni fint, ali
Platonicorum , lambiſci, Porphyrij,Plo omniafcientes, aly nec damnati,nec fal
tini, Plocli ,& luliani Apoftatæ . Ex quo wari Error. )
rum traditione , Magia omnis diuiditur Tertiò ex his Arnobij Cont. Gent. Ma
in Albam , quam cenſerit effe licitam , & gi non tantum fciunt demonai , fed etiã
Nigram , quæ fit illicita, Albam ergo vo D quicquid miraculi edunt , per demonas
cant decufzier & Nigram ycount :cy.Ve faciunt:
illis aſpirantibus, o infundentie
Libro de rum hanc fi &titiam planè , & palliatam bus prestigiasedunt vel que
funt non vi
Theurgiam Catis ipſe Archimagus reij deri,etc & ex his loan.Salisberienfis lib .
van. fciř cit,cum diſertisverbis teſtatur ſepiſſime
1.de nugis curialium cap. 9. Eos aurem
ſub nominibus Dei, o Angelorum , ma qui nocenticra Præftigia artesque magia
lis demonum fallacijs eam obftrings: 0 casco varias fpecies mathematice repro
licet eius ceremoniarum pars maxima , bata exercent, iampridemfancti Patres
müdiriam animi.corporis, rerum ex ab aula iufserunt eäire , eo quod omnia
ternarum dienfiliumque oftentet, immu hac artificia, vel porius maleficiapeſife
dostamen fpiritus,o deceptrices poreſla ra quadam familiaritate damonumi
les häcexquirere, pt adorētur pro Dis ] E hominum nouerunt profuxiſse .]
pofteà addit, huius fpeciem efse arıē Al Deinde probatur ratione,hos fpiritus
madelo arrem notoriam ,artem Paulinā , bonos dici non poſſe . cun quia iubét ſe
artem reuelarionü , huiuſmodi fuper . tangnam Deos adorari, & lacrificia ſibi
furionum pluras que coipfo (inquit ) ſunt fieri , quod boni angeli iubere nequeút ;
perniciofiora , quo apparent imperitisdi tum quia hæc artes non minus dirigun
uiniora.] Habeant illi lioc Principis , & tur ad inferendum alijs exitium , per fur
antelignani lui de hac alba Magia iudi ta,neces adulteria, & c. quam ad iuuan
cium a , bhomine mendaci veritaté me dum ; tum quia mifcentmulta menda
tam , Damnat eandem Theurgiam D. cia , & deceptiones; tum quia docentur
Magi
70 Diſquiſitionum Magicarum
Magiin ſpiritus vtiimperio ,& coactio. A nij ex originali labe decorta indolens , mon f.97
ne immò & minis rerum importbiliú , quam feft ui Apologi frondious velată , Petrit hi
ac planè abſurdarum , vt apud Euſebiu nobis protulit , per quain (alſe , Cælius reli.nl.
docet Porphyrius , quorum nihil bonis Calcagninus Libello de Amatoria Ma de appa
angelis poteft conueniré. sia ,cuius verba non piger adſcribere, & rit.Spiris.
Lib.s.de Hinc apparet conGideranter legendú vos ni fallor,legere iuuabit :Vanitas (in- cap.1 2.4
prapara- Glycam , dum magiam fic diftinguit à quit) olim innét a miraculo , furtiuo con . nu. 216.
ib.ca ,6, Goetia, quòd illaslit beneficiorum geni dgn c. 13 •
cubicu genkıt Magiam fecundam cogno A num.
Doimo Ano torum ad bonialicuius effe &tioné, Goe minesreformidanſq;ne forte veritas,cum
302.
cia,maleficorum ad mali effectionem . qua perpetuias inimicitias gerit , a qua
Nam non tantum impropriè vſurpauit etiam paribusfignis cong:ella, fæpius pro
nomen Magiæ genericum pro ſpecifi- B fligata eſt , fun pariū cnccärely :llü impu
co theurgiæ , ſed in errorem quoque la dentiæ ,ac timori iuxilis connubialı fede
bitur ponentium albam Magiam , & recommendauit : at ille in finuincompre
eius adminiftrationem bonis angelis tri benſibilitatis e vestigio collacarunt fur
buentium . Vtque hoc femel moncă ſcri tim ſub præſtigiarum crepundys edu
ptor iſte, vt & Conftan.Manaſſes, Gre candam . Quæ mox in grandiorem aiaič
goras, & Niretas , nimis multum tribue adulta , ianque pinnulis pramunita, cuo
re videtur. ſuperſtitiofæ prodigiorum lauit in fatuoruin arces, ibique mdulās,
obſeruationi. credulitatem peperit. Quu vipote paren .
Errauit cudem errorein Palingenius tis berreficijs graia , illam muinoenuerit,
Stcllatus,dum in vecito iure libro Zodia o quaſi artimentDiSH alioqui breui in
cis 8. cenſeta rem etiam bonis dæmo- C terituram . ] Hæc ille pari acumine , &
nibus plenum efle , quos harum artium veritate. Pergamus nos quoque pro ve.
auctores facit , & Deos appellat, & Ploti ritate configere, & vanitatem expugna
pi, & lamblici delir js opinis deditus, & re , & fugatistiinore, & impudentia, laby
quam non malus poeta, tam non bonus ripchun illum incomprehenſibilitatis
Chriftianis,vtpore hereticus potius(icri (quis enim , quæ nibil ſunt,velintelligat,
pta proban: quam catholicus. Auſus ta vel comprehendat:) Theologiæ veræ fi
men opus illud Ferrariæ Duci dedicare . lo permètiri, & præftigiarum crepundys
Viitor.de Succedit his error z corum , qui céle in lucem prolatis,tandem fatuorun hác
Magia bant Magicos effectus per animas de arcemd inotiri, & è nidulis fuis creduli
num. 17. functorum ficri :quos Catholici Theo . talē, adcò perniciofam profligare , quod
An: les in logi iaimpridem explorerunt, idque non D vrinam Deus Opt.Max.nobis largiatuita
2.fent.g difficul , na quærationem id conuin
de arre . cunt deter bonis fpiritibus ecdem in anima QVÆSTIO III.
Magica bus beatorum locum habeut : quæ verò
art. 2
in purgatorio ſunt animæ , non exeunt, Que fit d uiſio demoniacæ Magia ,
pic ſpeciali permillione Dei , vt petant o de libris cius .
fuffragia viuorum : animæ denique pers
petuis addictæ ſupplicijs,pulla dæmonu Vmnulla ſit Theurgia, neque alba
licétia, vel permiſsione poſsút exire, vt lac Pro
pote, diuino iuſſu peflimo carceri man digioſam Magiam ;non aliam , quali)
cipatæ . Apertiflimæ ſunt igitur impo Goetiam & nigram :banc ſuleinus voca
fturæ , quæ de evocandis per Grimoy- E re Magiam ſpecialem , eam Archima
riam animabus , Necromantici confin gus in duas fpecies diftinguit: vnam , cu
xere . Si exirent , ad vnius Dei exirent ius cultores dicit ſe dæmoni ſubunitiere,
imperium , cur verò id eius iubeat , vel ei ſacrificare , & cum adorare : alteram
permittat, cauſa fubeft nulla Vt ad Ma quam ipſe vellet perſuadere à pacto cí
gorum preces , & incantationes id iu. dęınonibus inminen eſc,ſed eam dę.
bear, impium cft opinari. monibus, vel inuitis imperare, virture , į
Vide An. Præcipuæ ergo efficiens cauſa iftarú quadam diuinorum nominum adiura
libr.z de artium eft ipfe Diabolus , proxima eſtip tos aduocare , & cogere , priorem illain
Nabi da- ſe Diabolus, proxima, eft huinani inge facetur elle legibus humanis, diuiniſque
vetis
Liber Secundus. 71

vetitam nefandiflimam , & cúctisigni- A rim , de Agrippælibristribus de occulta


bus plcciendam : pofterioré afierit,con Philofophia , & omniú perniciofillimo
1. fequi quiden quod prætenait , nempe quario leorfin poftea addito , & edito :
dæmones cogere ( quod post oftendetur necnon de Thomæ Eboracenfis , Petri
efse idoneum ) ſed tamé manifeftis peri Aponi, & fimiliú venenis, o libro artis
culis illufionú obnoxiam eſſe . De frio Grimoriæ : qui, Patrum noftrorum æta
6. re verum elt eius teftimonium ,de porte te, circumferebatur,docens mortuorum
E: riore bis mentitur : prino, dum negat că euocationes. Omnia horum placita ſce
milli fçdere cum demonibus inito , nare lefta de antiquioribus etiam illis operę
ucra ſemper expreſſo , vel tacito pacto preciú duco Archimagi verba aſcribe
corrumpitur. Secüdo cum aſserit eade te. credendum illiin arte ſua,nec magi
mones cng , de quo poftea . Volunt veci . B Atri auctoritatem diſcipulis licet fubier
tæ huiusMagię inuentorem fuiffe qué fugere . fic ergo ſcribit: Hilibri acutius
dam Mercurium fic contra Symmachu inuenti præceptorum fuorum canonem ,
Prudentius , & Salisberienfis li.. Poly rolum ,cofuetudinem verborum , cha
crat c.9 . alij quendam Zabulum ( quem racterum genus, extructionis ordinem ,
ego nó alium exiftimo abipfo cacoda infulfam phrafim , aperiè ſefe produnt ,
mone , cui D. Cyprianus, & alij patres nonnifimeras nugas, impofturasconti
hoc nomen tribuunt) deindemag ſtrú nere, pofterioribus temporibus à perdi
laudant , quondam Barnabam Cyprium tiſſimis perditionum artificibus eſse con
( hunc confinxere in contumeliam D. flatos , ex prophanis quibufdam obſerna
Barnabæ Apoftoli,vt deformi ſue mere tionibus noftra religionis cerimonijs per
trici lenocinarentur,)Item oftentāt, pa- C mixtis inficiſque ignoris multis nomini
ris mendacij iactantia ,libros Adç,Abe bus , achignaculis ; utperterreant rudes :
lis ,Enoch , Abrahe, Pauli, Cypriani, Ho o fimplices, ó ſupori fintinfenſaris,
norij, Alberti Magni , & aliorum & bla bis quineſciunt bonas literas.) Hecmi
ſphenè inentiéres dicunt, quæ his libris ſer ille, quividens meliora, in finem vi
continentur', ea fuiffe tradita ab Adami que vitæ deterioribus adhæft.
cuſtode Angelo Razicle,& à Tobię Co
mite Raphaele reuelata Prætexunt etia QVÆSTIO IV .
Salomonis auctoritatem , cuius quandā
Clauiculam , (quain egregiè refurat Bar. Debafi Magia huius , ſiue de paltos
Segnilis lib de vero ſtudio Chriſtiano c. expreſso , implicito .
7 .)& aliud ingens vclumēin feptem par- D
tes distinctum obtrudunt plenum Sacri Oncl.1.Omnes operationes magies,
ficijs, & incantationibus dæmonú Húc Delut bafisinnitanturpačlo per man
librú ludæi, & Arabes in Hifpania fuis gos cum damone iniio: ita vt quotieſcun
pofteris hæreditario iure relinquebant, que collibirum mago aliquid efficeread
& per eum miraquædam , atq ; incredi miniculo artis ſuæ,expreſsé, vel imprici
bilia operabátur. Sed quotquor inueni tè teneatur à dæmonepofcere, ut ex con
ri poruerúr exemplaria iuftimine Alam dicte concurrat . ]
mis inquifrores fidei concremarunt, & Probatur hoc primo Patrum auctori
li.de dx
vrinam vltimú exeinplar nacti fuiſsent. tate , D.Cyprianus dicit, eos habere fee
Eimeri- Vix dubito aliquod in manus loã Tri dus cú dæmone D.Auguſtiniverba re plicimar
Gus Dire chemij incidiffe ,vnde,& partitionem , & E tulit Gratianusin Decretorum codicé, " lib.z.de
itor in- materiam fuæ Steganographies periculi, quæ funt ifta : Omnes artes huiufmodi, doc.Chri
quifitor.
p.2.c.29 . & fuipfitionis pleniffime,acceperit,cui velnugaioria,vel noxiæ ſuperſtitionis ,ex ftin.co23
Penna ius operis nomé , quod nondum prohi quadam peftifera ſocietate hominum habes . .
Ibi cõin . bitis ab Ecclesa libris for inſercú , furpi damonum ,quafi pakta infidelis, o dolo- illud . v .
53. me cor accidiffe: quia liber nondum typis ſa amicilie conftituta . ) ul.:6 .
ninirNi- vulgatus , in paucorum manusincidit : Probatur deinde ex iure ciuili ,sactio- 9.2 .
telas hi alioqui, quádo prohibiti libri omnes Ma ne Imperatoria : c . Mulii magicis arts. 1. muli.
fo.lib. ji gici , fatis ift: prohibitus cenſendus,qni bus vf elementa rurbare , vitam inson - C.dema- ,
inter alios fainiliam ductat : idem dixe tium labefactare non dubitant , o mani
bus themat.
72 Diſquiſitionum Magicarum
bus accitis(fic legendum )audēt ventila- A Denique conſentiức hac in re Thcor
re , ut quiſquisfuos conficiat malis artis ligi tam veteres, quàm recentiores,lu
bus inimicos:hos ( quoniam naturæ pere riſconſulci quoque, & Medici,Condron
grini ſunı) feralis peftis abfumat. chus lib. 1.de morbis venefic.c Cefalpın.
Tertiò,id ftatuitur credédum articu . diſquiſit.dem . & res prorſus compeita ,
lis Pacifiéfis ſcholæ in hæc verba: Quod vnanimi maleficorum , & lagarum có .
Art. ; . inire padłum cum demonibus tacitum ; fellionc mirè per Europam omnem , &
pel expreſjum , non fitidololatria ,velfpe cunctas ætates conſentiente . Lucanus
cie idololatria: Error: Et intendimusef etiam dubius licet,tamen huiuſmodi fę
Je pactum implicita in omniobſeruatio. dus agnouit, eo tantum deceptus,quod
ne ſuperſtitioſa, cuius effectus non debet à cogi pacto dæmonem exiftimet. li.6.par
Deo vel natura rationabiliter expectari. B Quis labor hic ſuperis canius berbaſ. lo pujt me
Quartòid ratio perſuadet . hoc enim que ſequendi diun .
& multi mali homines optant, & dæ Spernendique timor ? cuius commer
mon cupit : nec corum id vires ſuperat. cia palli
docet hoc Iſaias Propheta , apud quem Obftri &tos habuere Deos ? parere ne
impij dicút percuſſimus fedus cum moro ceffe eft ,
te o cum inferno fecimuspactum quod An iuuai ? ignotaiantum pietate me
S.Thom.ſatis probabili interpretatione rentur ,
c. 28. v . magis accommodat , vt , & Pontifices , Antacitis valuere minis ? hoc iuris
IS loannes 2 : in Extrauag cótra Magos , in omnes
quæ incipit : Super fpecula , & Sixtus V. Est illis fuperbos , an babent bac car
Mar. 4. inBulla contra AſtrologMali ergo hoc C mina certum
9.ul La- lubenter fac:ū , nec minus ipſe demon : Imperiofa Deum , qui mundum coge
beo fcri- qui,ipſi quoque Chrifto Dominojautus re quicquid . Exëpla
bit 1. iu- pacti conditionem offerre : Hæc omnia Cogirur iple poteft . padorit
riſgét. de (inquit ) mbi dabor fi procidens adorare Solus ſagarü patronus recalcitratur , pete ex vi
patt. Bal ris me : vbividere licet pactum contra adeo futilibus ratiüculis chartas imples: 1a D. Ba
d.com Cac &tus innominati, do, vt facias . Ita nunc Vi contemnendas porius, & filentio tra-,fil per
cial. in diabolus Magis ait.fi te mihi addireris, dendas, quam refellendas mihi cenfue . Amphilo
tract. de
vlcifcarie, dit abote, c. quæ germana, riin , maximè cum alijs id diligentius , chiù con
palt. D. & perfecta eltpacti formula. Deinde,yt quàm difficilius præftiterint . Peripiaan
Th. 2. 2. dixi, bęc fiūt opera demonum,non ma Conc.2.hoc paétum damoni, liberum piedsuriña
9.96.ar
2010.4.Cu gorum viribus:demones ab hominibus Def?,preſtare vel fallere.I probatur experic.de te
ill . Per cogi nequcút, vt id faciant: fponic ergo rientia , & ratione ratio docet dæmoné ophilo A
cogi ab homine non poffe ; vt ftet pro deneſi, et
riſ. sco. dæinones accurrunt : Demonesur autem
Gab. Ger graui hominem odio proſequúr ,qua miſlis : experientia verò , ineadac ſlimnú nobilis ,
fon .Trit . re nec pucãdi gratis accurrere , ſed vicif effe , & decipiendi cupidiffimum : ideoq; Leodini
the.g.5. fim aliquod operæ lyæ precium ſtipula rarò præſtare , quòd pollicitus:cum verò apudcao '
Abulenf. ri. Vnde paret talem efle hanc conuen ſtat promiſlis ( quod facit nónunquam ) far l.2.c.
Alph. à tioncm , & focietatem : qualiseft duorü non facit coactus; ſed ſpotè ac ſubdole , 21.dequi
Caftro , latronum , quorum alter palam in fylua vt fic magos foi retineat deuinctos , & balias .
Victoria, vagatur, alter clă inſubſellis lacitar : ex alios alliciat , & huiuſmodi nugis vim 16.depie
Valētia , citatuſque certo fibilo velligno prioris, iftam inelle perſuadeat. Aig. dan
Binsfeld. viatorem poſterior dolofa lagitia tranſ- E Tertia concl . Paltum huiuſmodi du- mon & l.
de Limii
Spineus ; figit: priore id læpè ncc vidétence gha plex eft , vnum expreffum alterum taci Binsfel.
Angel,
ro,quo necem telo intulerit ,in miſerica tuin : de vlroque vero , son idem per ore
Spreoger .
men necem confentient.priori magus , nia iudicium . Explicanda hæc conclu- yti/spra
& alij .
Nauarr . polteriori dæmon ſimilis. Satis ( niini Gio perils,quam probanda. pro explica- tion, Go
Grillam . donea rci declarandę fimilitudo cft:quç tione notandalequentia , Tiinthe.
Remig. petitur à potentibus vindictę auidis :qui Primò ſciendum pefti ea quifjiliuius eg.s.
Binsfeld , manu promptos ficarios abiadiūgunt: triplicemelje modum . Primarjit Sulon . Hoc de
prelud.6 quibus conitituto ſigno innuunt, quose, nilale varia & ipfi racodæmoni vifibi- jonberur
alij . & quando , velintinterfici. liter in corporca aliqua forma apparen- in Malco
ri Dialefic.
Liber Secundus. 73

p.2.9. 1. ticoram teftibus, fidelitas ,& homagiu A diu viuant , hoc ipſo conſecrationis li
6. 2: by promittitur . Huiuſmodi pactum iniuit broram die hac tamélege vt Sibillæ bę
Caftro l. nobilis ille ditionis Leodicenfis narran . poftulata eis fide bona præſtarenr . Hi
3.deiuft. te Cæſario Heiſterbacenſi, vbi tamen Pariſijs omnes cum ipſis libris combuſti
har. pit, dæmon loquensaudiebarur , ſed non fuere, Narrat Creſpetus lib.de odio Sa
nit. 6.6 .
cætera,iuuenis il tanæ , diſcurſu 15 .
li. 2. ila cernebatur. Hic inter
luf. mi le inconſultus creatorem ſuum ore ne Alius modus priori fimilis cętera ,nifi
raculo- gat , manuque exfeftucat , & diabolo quod fine teftibus peragitur.Tertius per
Tum c. homagium præſtat ; hic viciſſim , illi di vicarium initur , Magum videlicet , ve!
12. anno uitias , & bonores pollicetur , eo lecto- B tertium aliquem ; cum paciſcens demo
Domini rein amando ,fpondeoque lectionis , & nis aſpectuin vel colloquium reformi
537 laboris ſui vberem legendo fructum re dat , hoc tertium genusmalè Grilandi
laturum.Huc etiam referendum Theo . nus q.3 . vocat T acitum ; quamuis enim
phyli Vicedomini factuin, qui ad digni profeſſio hic fiat alteri, quam dæmoni ;
tatem recuperandane a principe damo. fit tamen exprefsè, & in demonis nomi
niorum opem , ( vt ſcribit Sigisbertus ) ne vepatet ex ijs, quæ ipfemet tradit 9.3 .
expetiit , ab eo 1! 4s abnegare Chri num.i & fequentibus. Fortaſlis ad ex
ftum filium Dei ,eiuſque matrem Ma preſſum pactum pertinet forma illa ra
riam cum omni Chriſtianiſmi propoſito, tior, in exemplo Germanicæ fæminæ ,
o ipfam abnegationem ſcripto firmare , quæ obuerfo tergo , ex balneatorio lebe
& fcriptam fignarc,6 lignaiam fibiira C te exfiliens , proclamabat, Quantum à
dere,eius ſe feruitio addicere.] In hacte Chriſto fic faliendo recederet , tantum ſe
ftis fuitMagus , in illa villicusiniquita. addæmonem accederet,dicam fufiuslios.
tis. Aliquando id faciút per libellum fup His pactis omnibus quçdam ſunt có .
plicem , quem diabolo præſentant . Sic munia . Primum eft abnegare fidem , &
noſtro tempore Mantēles in Norman Chriſtianiſmum ;Dei obedientię ſe ſub
dia magi libellum conſcripferant, quem trahere.B.Virg Mariæ patrocinium re
oblaturi erant Sibillis Magiç Necromā . pudiare, & cóuitijs inſuper incellere.So
ticæ præſidibus, cuius ſumma;Se orare jent blaſphemè, per contemptum, voca
Dominas; vti dignentur libros ſuos ma re ruffam latam ,extenſam . Sic ergo,ve
gicos conſecrare , ad euin effectum , vt nit Diabolus , tollit verbum de corde
mali ſpiritus ipfis peromnia proptè o- D corum ,ne falui fiant.Luc.8.verſ. 12. hoc
bediát, iuxta formulas coniurationis in eſt , collit veram fidem , eiuſque confeſ
libris cótentas; & ,vt vocati,ipfi fine no fionem , quia diuinos ambit honores(vi
xa appareantin forma pulchri hominis; de D.Auguft.lib.io.de ciuitat. Dei, cap.
& ne fit neccfle circulum vllum facere , 20. & lib. 20.contra Fauſt.cap.2 2. ) Ideo
ſubire, in domibus , aut agris . Secundò cogit primum baptiſmum renunciare ,
vt Sibyllę libris ſignuin ſuum ſeu chara: quo quis verò Deo fuit initiatus.Quare
& erem imprimant(rres erant numero li & Hippolytus Martyr. lib. de conſum .
bre ) vt plus efficaciæ , & dominijlibris mundi, ſcribit coacturuin dæinonem ,
ineffet in prædictos ſpiritus. Tertiò vt vt dicant: Nego creatorem cæli, & terras
fupplices reddantur tuti à iudicum inſi nego baptiſma, nego adorationem Deo à
dijs, & punitione. Quartò vt cepra om- E mepraftarıfolitam :tibi adhereſco.in te
nia, & Itudia illis profperè in aulis , & a credo . Ideo vnguem illis dæmon in
micitijs principum fuccedant : in ludis frontem inijcit , fingens ſe chriſina ab
quoq;femper quandocunque volentlu radere , &baptiſmicharacterem dele
crentur: Quintò ne inimici ipſis valeant re.Secundò, fictè quoque illos nouo tin
nocere . Pro his vicillim pollicerifere git lauacro bapti( inatis , non ignorabat
quod prædictas Sybillas , pro Domina hoc Tertul. lib. de baptiſm . Hic quoque
bus , & Principibus ſuis perpetuo ſint ftudium ( inquit) Diabolirecognoſcimus ,
habituri, & quotánis fingulas animas ſe res Dei emulantis ,cum o ipſe baptiſmu
eis oblaturos (hoc eft,necaluros,& facri in fuisexerceat. Ideo tertiò,negatoprio
ficaturos,vel certè ad būc eundēperfidie re nomine,nouú illis inditur: ( vt Roue
ridū initiaturos hominem unum ) quam renfis Cuno , Barbicapra vocatus fuit )
Barbicapra nonne
74 Diſquiſitionum Magicarum
nonne cognoſcis figuram huius rei in A quindenis , vnum infantu:lum (trigan
præclaris illis Satanæ membris ? Ægypt. do (h.e.exſurgendo ) occiſuras. Sic Spi
Pharao Iofephin men mutat Gen. 45. neus qu.de ſtrigib cap.2.Nonòsquotan
ſed S.S.eo illuin nomine numquam co nis aliquid luis magiftellis dæmonibus
pellat . Nabucodonoſor alia imponit pendere tenentur , vt vel plagarum mea
nomina Danieli, & focijs (Daniel.3.) ſed tum , vel carum , quibus ex pacto ſunt
Daniel ſeinper ſe Danielem vocat , & obnox 1 præſtationum , fedimant yexa
Michael tres illi in ipſo clybano ftammante , Be tionem : nec legitimum eft aliq id, nili
Preuma nedicite, canunt, Anania, Azaria, Mi s
/ fica ri coloris.multi h c probat Nicol.
log.ſchol. fael Domino : hoc dicentes nimirum, Remigius lib . 1.dæmonolaci c.11 .
tui ò Deus, non Regis terreni milites Decimo, corporis alicui parti, modò
fumus; tibi, non tyranno , nori : en dedi- B buic modo illi,( freqnentius latentibus)
mus : Abnegare quarıò patrinis , & ftigma ſeu characterem ſuum , velur de
matrinis cogit , tam baptiſmi , quam lapide empris mancipijs fugitiuis , folet
confirmationis, & nouos illis alios, aſ. imprimere : quod eft inſen Gibile etiam
lignat : quia ſuſceptores iſti , ſunt quaſi acu perforatum . Non miraberis, & re
fidei ſponſores, & tenentur , quoad cre corderis Antichriſtum vltimus tempori
dendum , ſpirituales filios fuos docere . bus ſignum beftiæ ( Diaboli ) impreſſu
Quiniò dant diabolo ſcrutum aliquod rum manui,vel frontiſuorum partiario .
veſtimenti, quia Diabolus partem re rum, ve in Reu lacione lua D. Ioannes
cum fingularum fibi ftudet vindicare ; ceſtacur,Apoc iş . verſ. 6. quod litterali
ex ſpiritualibus gratiæ bonis , fidem , ac ſenſu de vero charactere leu ſigno be
baptiſmum ; ex bonis corporis , fangui- C ftiæ accipiédum,cum Primafio,& Ania
nem , vt in ſacris Baal. 3.Reg.18.ex bo berto in Apocal & D Hippolyto , d . lib.
nis naturæ , filia , vt fuo loco oftendetur; de conſummat muudi. Quod dæinoni
ex bonis fortunæ , fragmentuin veftis iam ab initio mundi facere confueuit .
falam quia Regifoliti(ubfternere veſti Amat enim nequiffimus Deum imitari;
menta, in Dominijagnitionem.Reg. qui in veteri Teftaméro ſuos ſigno cir
Michael 9. Matth. 21. Seato , iu fiurandum de
Pneuma cumcifionis , in nouo auté fignat ſigno
moni præſtant fuper circulo in terram crucis , quod circumciſionis lucce Mille
log.ſchol. ſculpo. An , quia circulusexpers prin voluac ligno Naziāzenus, & Hierony
6.
cipij, & finis, fymbolum eft diuinitatis; mus. Sic etiam Diabolus abincunabu
& terra , ſcabellum Dei ? ſic certè vellet lis Ecclefiæ hæreticos illos,qui Magicis
cos credere , eum effe Dominum cæ- D fimul impliciti,certa inſignisit nota Au
li, & terrę. An quia circulus contrariam ; ctores ſunt grauiſlimi, quidocent.Ire. li. 1. C.
eo quòd omni caret angulo, habet figu næus,cú tradidiffet, Carpocratianos ar . 24.
ram crucis , quæ valde angulofa ? certè tes magicas, incālationes operari phil
hanc odit vehementer , in qua ſe trium tra quoque, “ chariteſia , o paredros ,
phatum meminit , & mæret . & ideò oniropompos, “ reliquasmalignariones,
amat figurain contrariam . Inuenias in dicentes ſepoteftatem habere ad domină
ter magica ſigilla crucem in medio cir dum etiam principibus fabricationi malè vul
culo locatam , quaſi captiuam : quod fie busmundi huius; ſubdic de ſigno iniuſto goiam.
gillum ( vt Gregor. Theologus cótra lu his verbis: Aly verò ex ipfis fignant cau
lianum ſcribens ſignificat ) ille magicis teriantes fuos diſcipulos in poſterioribus lib . 1. de
addictiftin us apoſtata fic interpretaba- E partibus extantie dextra auris.]Solitus prafcrip.
tur , vt præſumcret fignum crucis cal alios dæmon ſignare in fronte , vt indi- aduer.
candum , & abolendum planè breni.Se cat Tertullianus fic fcribens; d diabolo haret.
primò, petunt à dæinone le deleri de li ſcilicet,cuiusfuntpartes interuertēdi ve- poft med.
bra vita & inſcribi in libro movis ; & fic ritatem, qui ipſas quoque res facramēto
legimus Auinionéres Magos inſcriptos rum diuinorum in idolurum myſterijs a
libro nigerrimo. Octauo pollicentur ſa mularur. Tingit , ipfe quofdam ,utique
crificia ,vt illi Mantenſes de quibus pau credentes, fideles fuos,expiationem de
lò antè fum locutus , & quædam ftriges lictorum de lauacro repromittit : fic
promittunt , fe fingulis menfibus, vel adhuc initial Mithre : fignat adhuc in
fron
Liber Secundus. 73
frontibus milites fuos. Quosłytique Bafi- A timore id fecerint , (vt aliquando cótin- Vide Re
lidianos , qui Abraxan colebant: Abra git) committunt peccatuni mortale mi- migium ,
li.J.com - xas enim idem qui Mithra ,tefte D. Hie ausgraue , contra fidei confeffionem . lib..dan
meni. in ronymo : tam vetus ergo origo huius In hispactis expreſis dignoſcendis ma- monola
Hamos. ftigmatis, de quo aliàs plura. Vndecimo, nifefta ex ſolemnijs indicia deprehendú Inic, I.
inf q..o . fic lignati promittunt complura noftro tur.Quæ quia Grillandus clarè adınodu
vide R :- cum Geuforum Orgijs fimillima; dun proſecutus fuit, & quæ dixi, optimèco
demono: quam ſe Euchariſtiam adoraturos;iniu firmauit ex confeffione vnius Strigis ,
rios ſe perpetuò, ac contumeliolos in B. ei' verba ex q . 7. non pigebitaſcribere ;
hairs : Virgine, fanctoſq; reliquos futuros,no Qua quidemmulier fub fpe vita cuncta
Nider li.
verbis tantum , l.d & factis: conculcatu à principio vſque ad finem recenſuit, que
so Forni
cari spră ros enim conſpurcaturos ,& confra& tu- B profeffioipſa, requirit ,exprimendoom
çer.com - tos,quafuis ſanctorum reliquias, acima nia ſingula illiuscapitula Primum enim
lios . gines figno crucis aqua luftrali, fale be dixit, quod quandoaddacta fuit per illa
nedicto , cereis, & reliquis , ab Eccleſia cins Magistram ante tribunal Principis
benedictis , conſecratilue fe abftéturos: carum , qui est Diabolus in forma Regis
conferiorem peccatorum integrain fe præfidens in folio Maieftaiis: inftru &ta
nun quá manifeftaturos ſacerdoci,iſtud jrias à magiſtra quid factura crat , ve
que commercium cum dæmone perti nit , oportuit primo abnegare Baptif
naci filentio obfcuraturos: ftatis dicbus, mum , omnia Chriftiana fidei docu
ad conuentus, li queant,aduolaturos; & ment relinquere:(En Apoftália) deinde
quæ illic peragenda,non fegniter obitu Ecclefiaftica facramenta cuncta proy
ros; denique ,quotquot poterunt,cemo- C cere pedibufque proprijs conculcare cru
nisferuitio adiuncturos . Viciffim Dia cemá imagines B. Maria Virginis, o
bolus pollicetur , fe illis seper præfto fu aliorum Sanctorü :(en ſacrilegium ) qua
curum ; ſe in hoc mundo; votis eorum ſa uishe : vltima non fiunt coram eo , fed
tisfacturú ; ſe poſt mortem ,illos beatu alibi pofteà ; fatis eft quod iftapromittant
rum.Ex his pactis non naſcitur obligatio Je fa &turas , quam primum cedet occafio.
mutua:: ſed diſpar admodum eſt condi ( en profeſſionem ) Deinde fecit obliga
tio pacifcentium ; homines enim fe mor tionem per ſolemnem ſtipulationě in ma
ti æternæ addicunt, & per peccatum ve nibus ipfius Principis,qua vouit , pro
ra Diaboli mancipia efficiuntur; dæmo mifit quod perpetuoilli erit fidelis, Oʻobe
niacæquedonec ad Dei gratiam iterum diensis omnibus eius mandaris parebit.
perueniant , ſubijciuntur teterrimæſer- D (En votum ) Deinde medio iureiurando,
lo uituti: veruntamen hominibus hoc pa tactis fcripturis , fuper quodã magno li
co nihil iuris , vel virium , in dæmo bro obſcuras paginas continentē præftitit
nem acquiritur : nihil etiam facultatis bomagium fiue perpetuum vafsalagium
in ſigna , quibus ex condicto vtendum (en homagium ) quod nunquam re
commigrat : cogi ſe fimular verfipellis , dibit ad fidem Chrifti, nec diuina pre
& fpontè perficit, quicquid Magicam cepiaferuabit : fed folum ea , qua per ip
ub ifta profitetur. fum Principemerunt decerneda , quod
In his tribus pactis lethale peccatum perpetuis fururis temporibuserit obedies
grauiſſimum intercedit idololatriæ quia illi, veniet continue , cum vocata fuc
de culus latriæ expreſsè creaturis exhibe rit ad ludos cögregationes nocturnas ,
tur. Quod fi ex animo fidem Magi abij- E o que in eis per alias mulieres fiunt , ip
ciant,ſunt etiam apoftatæ : & veròno to ſa faciet,quod etiam aderit ſacrificis
tam fidem abijciant, duntaxat credentes illorum nocturnis folitas preces,o cul
A. hunc diabolo cultum deberi , vel diabo tum adorationis preftabit : ( en idolo
lum ea poffe, quæ fides Catholica negar inania ) vota quacumque, qua ipfam pre
poffe, funt hæretici: ſin bæc omnia fidte fare contigerit, pro viribus adimplebit ,
faciant, nec apoftatæ , nec hæretici ſunt, o quofcunque porerit alios ad eandem
peccant tamé mortalicer, & grauiſſimè; profeffionem adducet ( en dogmatiſatio
fpontè faciunt actum idololatricu.
quia nem . ) E conuerfo autem ipfe Princeps ,
etenim fi à dæmone compulg ex graui egregia fronte ,promiſu cidem mulieri,fic
G 2 pre
76 Diſquiſicionum Magicarum
Scrib. præfenti preſtare perpetuam felicitatem : A Interea,ſi quæras: Quid demonem in
grandia immenſa,ca voluptates quaſcu ducat ad pactum , obfequium ſeu pa
immēja
que in hoc mundo habere defiderauerit , tientiam huiuſmodi. Videtur effe quæ
ödernum post hanc vitam longè maio dam fimilitudo malitię maleficorum , &
ra munera conſequeretur.]Hæc ille. Ad dæmonis, quæ amicitiæ fimilem aliqua
debat Ioan.de Vaulx Stabulenfis fortia familiaritatein gignit : ex hac paulatim
rius, perfuafiffe fibi diabolum fortiarios naſcitur mutua confidentia: hæc gignit
pofihanc vitain dæmnonibus fimiles fu minoris in maiorem quandam præſum .
turcs, & in dæmonas conuertendos, & prionem , & audaciam quaſi imperan
in aere principatum obtentaros . Quæ di , & in maiore , voluntatem aliquate
facilè quiſque intelligit in Origenica nus præftandi, quod à fæderato impera
ludibria recidere . B cur. Ita fitvt, & maleficus dæinonicon
Pałtum tacitum duplex eft . primum , fidat , cui fe putat imperare , & dæmon
quando quis fciens ac volens , fuperfti fimulet ſe iniperium agnoſcere : hoc fu
tiofis vtitur fignis , quibus vti folent ma sè, & bene oftendit Abb. Trithein . quæ
gi, quę quidem ex libris aut ſermonibus ſtion .3. lib.octauo quæftionum :ſed in
corú , vel aliorum acceperit: hoc quoq ; eo diflentio , quod ille petat dæmonem
Mortale eft crimen : nec enim vllo mo velleſuis mancipiis gratificariobedien
do licet ſcienter vllam directè , vel indi do , q10 velit pacto , qui odit eos acer
rectè cum prauis fpiritibus ſocietatem bifline. facit potius , vt fortius, & ar
D Aug.inire , vt Theologi , & Canoniftæ ſen etius irretiar, deuincar , & perdat cer
lib. z . de tiunt.Siquis autem remedium aliquod tius, celeriuſque
Di Ang naturale ex magorum libris , vel fermo Denique illud maximèanimaduerté
lib.
Gene. de nibusaccepiffet, & ab omni pacto foret C
z. ad duin, grauiffimum effepeccatum pacto
alienus : illelicitè tali remedio vteretur. vllo demonibus fæderari,vt docui olim
litt. cap. iftud pactigenus facilè dignoſcitur. Se in Monitis : nunc hictantum inferam ,
pen , ei ca
nones fer cundum pacticaciti genus eſt ,quando & addam aliamulta, quæ cum alij, cum
om quis ignorans viitur inagicis ſignis,quia Sebaft. Michaelis grauiflimè ſcripſit
neſcit effe mala à dæinone inftituta ; Pneumalogiæ ,cap. 7. contra eos diſpu
nes 36.9 .
quod illis folet accidere , qui bona fide tans, qui Magos excufant , fi nocumen
libros legunt ſuperftitiofos, putātes eos tum alijs non inferant : eo quod tales
eſſe probatorum philoſophoru.n , aut Patronomagi contendant , nihilcilema
medicorum : item ijs , qui accipiunt ca li , vti dæmoniorum opera ad bonum ,
ab ho ninibus vulgo babitis bonis , & præſertim ijs imperando; quod & Chri
fidclibus . Hoc in idiotis , vel nullum , D fum , & Apoftolos fecitle legamus
vel leuiffimuin eſt peccatum , & dux có . Iple contra , & iure oprimo affir.r at ,
ditionesaccedant . Prima eft , fi igno furmum efle malum , ficargumentari,
ranxia ſit probabilis,verbigratia , eorum , & fignum eile animiprorſus infaruati,
qui hoc ſcire non tenentur , quo ad eos & Deum contemnentis : uxta illud,Im
qui ſcire tenebantur , vt Ecclefiæ pafto pias cum in profundum (peccati)vererii,
res, confeffarij, concionatores, & Do contemnit. Pro.iS.verſ 3. Sic enim om
& ores , ijvt plurimum laborant ſupina , nia illum ſubfannare.Si quis timédas Ji
& crafia ignorantia : adhuc tamen ifto cat inferni pęnas, & damnandos in per
rum peccatuin minus eſt graue, quam peruum impenitentes, ridet, & negat -
eorú , qui fcienter ifta defignant. Secun E dcòmetuendum Aucrnur, Deum nol
da cond :tio eft, vt ignorans iſta, paratus lemortem peccatoris, nó creaffe homi
ſit,quando admonitus fuerit huiuſmodi né ,vt pereat, &c . hos fanè ( Theodoreto
fuperftitionem relinquere : quia poft ad iudice lips dæmonibus elic deteriores;
monitionem deficit ignorantia , & ori quia demones credunt, contremifcunt,
tur contumacia:pro cuius grauitate,de iſti nec credunt ,nec contremiſcunt.de 1
icti magnitudo creſcit. Hoc pactum vl teriores etiam ſunt bæreticis; nam hære
timum difcernere à naturali , vel mira ticorü corypheus Arius à D. Athanaſio ,
culoſo effect , difficillimum eſt . Qua interrogatus, quidcenferet? eumne , qui
dere dicam ſequenti quæſtione. Sataná adoret, rectè an male facere? re
ſpondit,
1. Liber Secundus. I 77
fpondit, impium hunc,& fine Deo ef. A Genel. 3. verfic. os. ifti fcedus ineunt
ſe , nec ccminunem fenfum habere cum Dei inimico , & iurato holte lob
nec mereri hominis appellationem . D. poftquain multa de demonis malitia din
Athanal. in dit puc.in Concilio Niceno: xiffet cap. 40. verfic 27.concludit: Me
Quod à mendaci dictum veriſſimè, & mento belli, nec vltra addas loqui, quafi
in Sortiarios accomn . odatè. nam hi Sa dicac , ne fruftra tibide ind: cijs , aur pa
tanam adorant . te cum illo percufa glorieris , vel blan
Sed Chriftus & Apoftoli Satanæ im diaris , caue , & fta prorfus paratus , vt
perarunt, quid ab eo fieri vellent iuben in procinctu , lignum prælijexpectans.
ies . Cur non & nos poflumus? Dicere Bellum Deus , vt Paterpatratus , indi
poſſem , non quæcunque à Sancts, au xit inter Deum , & Diabolum perpe
Deo fiunt nobis licet imitari . Ná inre- B cuum eft bellum , ' nam fuperbia eorum ,
bus diuinis , quædam funt credenda , vt qui Deum oderunt, aſcendit ſemper : &
incarnacio , tranſubſtantiatio ,Trinitas, Diabolus Satan , hie. aduerfarius ideo
purgatorium , & fimilia : quædam ad nominatur , quare nos , qui vaſalli ſu
miratione honoranda , vt Chrifti Do mus Dei, non poffumus , cun hole
mini, & lanctorum hominum miracu cius defacilci , inducias ,aut commer
la , quædam etiam iinitanda, vt quæ ad cium habere . Clamat Apoftolus. No
morum , & vitæ infticurionem pertinet, lo focios vos fieri dæmoniorum 1. Co
quæ Chriſtus diſcere nos iufſit,vt man rint. 10.verfic. 2 . Hoc in baptiſmo pro
filetudo , bunilitas, charitas : de quibus mifinus Sacramn nto adacti , nomine
illud eft Apoſtolicum , imitatores mei Ecclefiæ rogante Sacerdote, & patrinis
eftote , ficut & ego Chrifti. Velle in il- C pro nobis reſpondentibus,iterum ,atquc
lis prodigioſis effectibus imitari ,cit ani iterum : Nos abrenunciare Satanæ ( ad
mi prorſus ſuperbi, & ftulti, & volertis, ucrſario ) & rompis eius. Data eft po
ambientiſq; Dei fimilitudinem in om teftas Chriftianis calcandi ſerpentes: &
nipotentia, aut oinniſcientia : cales imi Diui Pauli pollicetur, Deus cóteret Sa
tantur Diabolum , quifimilis effe voluit tanam fub pedibus veftris: cur eius pedi
altiſſimo,dum per imperiú , ficuti Chri bus aduoluuntur ? In nomine Chrifti
ftus, volunt dæmonas cogere tales, dum miracula faciendi, & dæmones eijcien
arcana , & futura ex eis diſcere volunt , di virtus , Ecclefiæ repromila , cur ad
fimiles ſunt protoplaſtis , qui fcientiam nomen , & inuocationé Beelzebub con
diuinæ fimilem appetierunt . Hoc ve fugiunt ? Cum itaque hocbellum initio
cuit Deus, quando dixit : gloriam meam D mundi conditi indictum , & initio Eco
alteri non dabo : ego verò corde , tales clefiæ Chriftianętuba Apoſtolica reno
inquiunt , etiamfi nolis eam mibi vlur uatum : & à nobis cum in Eccleſia fui
pabo . Vtebantur quidem priſci Chri mus regenerati , iureiurando votiuo fit
Itiani imperio in dæmones. ( vt ait Ter promiſſum : nonne ſequitur, eum qui
tullianus )non inuiratoria operatione , cum Ecclefiæ , & Dei aduerfarijs pactú
ſed expugnatoria dominatione . Ideo vllum ,vel familiaritatem collat, perfidię,
reſpondeo , hos , qui pactum habent trásfugij, & apoſtaſiæ reú non minus ef
cum dæmonibus , non modo non imi. ſe : quam ſi monacbus votiuam deferar
cari Doininum, & Apoftolos ; ſed planè profeffioné,quam fimilis ad hofté trál
contrarium facere , nam illino aduoca fugiat : quá li Chriſtianus ad Mahume ,
bant,nec cóſulebant dem.ones , nec eo . E tilinum , Iudaiſmum ,autaliam hærefim
rum opera vtebantur : fcd eos increpa ſe recipiat . Quæ omnia contra primum
bant , pellebant , torquebant, etiam ve præcepru ſunt peccata : & ideo grauifi
ra loquentes obmuteſcere iubebant ; ma merito césétur.Illud n.yt, ordine,fic
nec aliter quã infenfiflimos hoftes tra &dignitate primú eft Nā ratione obie
& tabant , quos aduerfarios noftros eflc, & ti,digniora lunt prin çtabulę præcepta
& ficut rugientes leones circuire , quæ pręceptis ſecúdętabulæ : & inter tria pri
rentes quam deuorent animam , lcic mæ tabulę, præcipuú eft primum pręce
bant. Poluit Dcus ab initio mundi ini prum .Tertiú enim pocillimum agi de
micitias inter hominem , & diabolum cultu Dei externo : lecúdú deverbis ex
G 3 hiben
78 Diſquiſitionum Magicarum
kibédd bondreiprimüde amore , & fiske . A 8.verfic. 44. ex operibus filiorum patris
litate interna Deo præftanda , & virtute genium declarat : Vos tx paire Diabolo
religionis, feu Theolebias, feu Lattice elis . defideria parrisvefri vultisfa
Quare cum lięc virous Deo fit omnium cere: Gille homicidarrat ab inutio: quia
acceptifliina , contrarium quoquavi bus verbis indicat bunccius efle perpe
tium eidem oportet eſſe maximè odio tuum conatuma : ad hoc cum nequit vi
fum : & ideo huic poimo præcepto à aperta , grafiaturdolis , & beneuolentiæ
Deo addita fuit pæna : quando teftatitr Smputaciont , vc præclarè docev Beaco
fe fortem , & zelotem ale, & hocpecca Athanafio , ad Aegypti, Lyb: e Eps
tum vſque in tertiam , & quarcain gene foopos firibens contra Arium orat tin
rationem vleurum ', & cius præcepti principio. Stulti ergo funt, qui ci fidunt,
uanfgreffores vocat ofores fui . Exost. 8 & immemores eius, quòd Spiritus fan
20.verfis. Tamego grave peocatuin ed Ctus per eundem lob.cap 40. à verf. 22.
cum dxinone pacilci . nos admonuit, impoffibile effe fuper
- Predereacalia pactafuntvana , & c ina . biæ illi vertici , fe cuiquam lubijcere ,
nia : pam.dæmon nunquam fidem ſera Numquid ( ait) multiplicabit ad it re
yat , nec vllo promiffo lekigari putat2 eels, aut loquetur tibi mollia ! exanimo
Qui Chrißo autus menuri ,cú dixit :Hao fcilicet, & fide bona; vt ribicomplaccat.
amnia dabo tibi, fi prácidensadoraueris Numquid feruel tecum pactum , ó ACC:
me: ſcilicet tercuerebítur Cipriano Ma. piesieun quafi feruum fempite num ? fn
po nonne polliciusalias luftinæ frui. gec s & pollicebitur , fed non præftabit
tionem quid præftit ? Amendacijpa . proinita . Indicat ergo hæc ad uvdta ,
soe veritarcım expectare , quiæ deinencią C cenfenda. Nullis enim vinculis cum a
eftponne Iefus ait de illo non eftverdi nobis ligari,nullis cancel is includi por
das in 20. cum loquitur mendacium ex ( e ; Numquid illudes et quaſi ami aut lie
propris laquitur: quia mendar eftiopas gabiseum ancakes tuis Scilicet parebit
ter eius. 1o , n.8 verf.44 fruftra ergo cum hoa ini , qui maluit carere beatitudine
illo paciſceris ,ni exmendacio, & perfi æterna , quain parere Deo , & Verbum
dia conflatus eft.crede illi: fi quem ,nun homincm facturiadorare .
quam deceperit.vlú inuenias: Pruden 1. Denique pon sana tantum , & inania
ser Orig tib.8.contra Celt.fcribit proba. funt. loc pacta , & familiaritas cum dæ
biles eſt demonesicum fint malinconillos mone ſod per culoa,& pnicioſa ſupra
nibus quidem fuisfidem , das amque dex. modump Ait D.Leobeneficia Dęs :onú
teram feruaturos. Immo non probabile o cutis efle nocétiora vu neribus, & pre
id tantum , fed prorſus improbabile fer ftare sliorum odium , quam pacein me.
uaturos : nain mnendaces funt, & homi ruille.ho. 19 de Paſſione Domini Cotir
nes irreconciliabili odio profequuntur , mac ratio, quia nihil exitialius eit morte
quod à lapfus fuitempore nunquamre animę:hac his pactis & familiaritate in
miſerunt, nec vnquam minuent, vel re çurrunt,nec animæ tantum ,fed & cor
quittent. Si Deuspeimitteret ; eito illi poris læpenumero.Vno id nunc exéplo
inorralos omnes interimerét:quòd quia decibo ,alias pluribus.NicolausRemi,
vident fbi non licerer, ideo aſſidue how gius, lib. 1 « Dæmonolatriæ c. 2. luis ver
minibus animæ mortem moliunčur,peg bis deſcribit Theodorus Mallorys(ispro
varias, & multiplices peccadi illecebras : praturā in vafti regni prouincia , quæ di
ne qua ipfibe.titudine excidere , homi- E isomis efl Lotharing.ce fenex obiinuicü
nes potiantur : Olij magnitudo pater adhuc iuvenis , ampliffima familia natā
ex vehementia , & acerbitate cruciatuú , adolefcerulam , in matrimonium deperia
ac vexationuin , quasintulere , quotiel relio illi eiuspotinde fpes omniseljei ab
cunque tantillum Deus permifit', lobo, ſceja a q ;trepia, nam o furtuna egens ,
Saræ maritis, Antonio , & alijs innu . atq,humilis,arq ; famulaius mercenaria
meris . Pertinaciam odij docet lob.cap. conditione', in qua rum erat ignobilis, a
41.verfic.zg. dicens, Cor eius indurabi defpicatus nullam nedetegendi ,quidem
tur ran juam lapis , & ftringetur quafi amoris fui boneftam fatisrationem vide
malleatoris incus. & Seruator nofter lo . bar .] Ergo, či defperarisrebus , iplaſe
kom
iar 5 Liber Secundus. 70

iam deferenteexfpe&tatione , haminesad A adcolloquium vllura cum demone defce


quoduis confilium fe facile conuertunt , deret.Sicque fruſtratusfua expectatio
ac nullo delectu fugičda,fequendaveam . ne Germanus , non longè abýt , quin ex
plectuntar: Maillotius cöfizaam er Ger patti formula penas penderet : Nam
mania ,cui audiuarut demonem efse ad non adeo multis poft diebus , equo plana
quacunque obfequia paratiffimum , adıt, Atque aperta via decidens , inqut caput
huic que fuamægritudinem aperit rogaus prorues exanimismomento temporis re
el fi quod eiremedium adferre poſses,id pertaseft:) HæcReinigius...?.
no granarėfaceret. ingriaro enim noniri
locatum beneficium . Hanc Germanus oc QV Æ STIO :1.V .
füfione libens arripir, vi cui ex pašto in
tra dies paucos neceſseerat, vei ſe fuo da B Quibus indicisdefcernendi effe &tus Mo
mone liberare ,atque expedire addueta > gia e pasteconuenio , abefectibus ,
alio, quiiftud few as alienam in fe trans Phyficis , o miraculosis ,o ...!
feriberet s vel ab eo abrorta ceruice neca: irrificiofisa ulv i 331
ris atque interfici (fquidem hæc si pasta SU ! : 1979 1ydo ncri vi
Lex addita fuerat.)Agendo itaque iznena PT Binec miracult , necNatur & vis nee
gocio confequentis diei diluculi in class Vart ficys ſoterria inuenitar palth is
Jo alque recondito quodam conclaui coni serce li? Sed hoc nimis obfcurè , ac bres
dicirvbi vix dum feftinerant cum repen uiterdictú cófueuere Theologi laci ex Caier, in
te patefa&tis foribus ſe inferr liepidas cali pliare Addemoniacãmagiam pertine bo incan
beralı forma puellá ( hoc habisu damon l'ex primò fi opera naturalé faculcaréex tatio .
primam fe oftendere völébutiweMwillo ' c cedunt,quod locú haber, fi pofitiuè com Victoria
19 fius ad formidabilem eius afpe &ta exhor cludatur res adhibita nó habere vim ſuf
quod Ma
" refteret') camas se efse predicats due itd ficiété a dhunceffectum : nec ér rariona gia num
.
nuptias, quas tantopere ambiebut ,faciles bilis caufa fuppetat,cuir Deo, vel Ange- 16. Valē
eſset confectura,modo vellet in ijs,que es His boniseffectu afcribatur.Vul Valen- cia dift.
jet preceptura obfequi.Ac illo anide,aute tia ad háznotā reduci defectú ex niinia 6.qu. 1.
1éq; expectanti, quanam eius eſset fenten foci diftantia.quia conſtat cauſam difta punct. 2.
ridinprimis cæpir edicerout furrisscra tem non poffe agere ,nifi per medijalre- 72. 2 D.
pulislibidinibus, blafphemia cæteriſque, rationem : vnde fiçadein cauſa nó age. Tho .
que animum inquinat Virys têperaret , ret proximè, vel proprius applicata, quæ
pietatē coleretsinopesfacultatibus ſubleua tamen agit indiſtans, euidens videtur ei
fer,feipfüm in hebdomadabisieiunio wa Dhoc naturalter no fiori Aliudforedicit,
ceraret , folemnes ac quotidianaspreca fi ſapiens duntaxat,profiterècur le causā
tiones ne intermitteret ; eaque fedulo obi. ignorate , nam terum natualium vires
ret omnia qua Chriftianum hominē de & analogia eum effectu fæpius nosla
cet ,atquí equa eft facere. Iftis enim omni tent. Aliud etiain foret,mea fententia,li
busiſi levelletnuncupatis verbis obftrin diffenfio foretinterfapientes , núid -na
gere fururum ,veporitisthalamis fine vl curaliter fieri poflit ocene; v.g.fi agere
la difficultate poriretur". Hecquelinelo tur de effectu producto in re parum di
cuta ,ac conftituto intra que reſpostaanf ftantiadubium enim eft,vtrum resaliqua
ferret dieſeforas eiecit. M viliorius, qui pofſic agere immediate in patta wà le di
Ttans nibil in mediú operando ; & vtrium
videret ramjanekis atque honeftis cõdi E
tionibas tantum fibi beneficium obtendi, agens ,ac patiens res neccffario debérel
iam nihil cun &tandum putabat, quinid fe contiguæ ,fiulſecundum contactú,
grarus ac lubens acciperet Sed dum man qué vocantquantiraciuumjan verò fufti
sismagiſa; in eamtem cogitationem in ciat le contingere tactu virtuali(qué ap
tendit atq; bacillrc varie inter fe , met pellat)eo quod paffumiy faum fit intra (pa
Tuma; impolktur : ectius vietin domesti tiunillud . ad quod fe vis agentis poteft
cus quidam Sacerdos conyciens aliquid extendere licet. n , fentétia negas D.Th.
fubeſse quo fic diftraheretur ; eam blande plurium fit , & probabilior; affirmans ca
adhortus, ac quid animo agitaret expan men tationibus nititur probabilibusad .
ſcaras y monitis fuis pernicity me amplins modum & grauiſſimis virisplacuit . -
G 4 Se
80 Diſquiſitionum Magicarum
scoro , con Secundo, cenſent Theologi ijdem ; A occultis , minas, vel preces abſurdas, &
Ocamoin ad dæmoniacam Magiam pertinere tria ridiculas adhiberet , quales funt Mago
1.dif.37 quoquealia vitia. Primum eft, adhi rum apud Porphyrium , & ijs gemmæ
Auicenn. beantur verba ignota , falla apocrypha ; Lacheſis apud C. Claudianum illarum
Nyple. abſurda, nihil cohærentia , aut ſacra, ſed forta'lis imitatione confictæ .
Franciſ, detorta ad ſenſusalienos,aut ad qué Econtra,quando huiuſinodi effectus Epift. ad
Falefio , ná
'ſunt inſtitura : vel G aliqua nomina Dei
els alijs . miri conſequuntur à quocunque , & Aneboně
raptu
incognitæ ſignificationis, vél etiam bo quotieſcunque hoc applicatur,Gne alijs De
Proferpi
Sum , de horum Angelorum ignota , vel malorú cæremonijs, vel obſ eruationibus, merie nelib . i.
vniuerſo Angelorum nomina inſerantur ,quęnó tò iudicamus effcctum eſſe naturalem . lib.1.de
cap vlá nouit Eccleſia, de quibus pereruditè dir Sedulò cauendum hic duplex extremú , ciuit.Dei
feruit Guilhelmus Parifienfis . idé erit, B alterum nein hac diſquiſitione temere cap.4
.
li adhibeatur çerçi characteres aut figu ſtatim cenſeamus omnes effcctus natue Th. Alp.
ræ aliæ , præter fignum crucis, vel ipla rales ; quia mukoties dæmnon quædam a Caſtro
crux non vt oportct locatą,forinataque , naturalia adıniſcet, vt toruin naturale de infta
vel vbi non oportet polita, vel ſuperfluè putetur: akerum ne temerè condem- bare. po
certis locis, ac numero interata :deniq ; nemus, inultarum enim , (vt D. Auguſt, nis Victe
Liquid apponatur aliud , nihil pertinens docet.) rerum naturæ noftrain ſcien- ria vbi
ad effectum , qui tali operatione intédi tiam ſuperant, & fallunt. · fupra no
tur . Secundum eft , quando efficacitas * Artificialia diſcerni poſſunt ininimo so spreg.
operis tribuitur certis ritibus, atque ob negotio , fi velmagiftratui ad hunc per mallei q.
tiner in exteriori foro examinare, & pu . Med. Mich..
ſeruanus, quibuſdam peculiaribus, & d
ad hoc defignatis: verbigratia, ve id fiat Oblicum licentiæ teftimonium his mi Ca.
certis diebus , vel horis , ad certum fel, tionibus dare ; vel.confefario , quo ad 7.fot.
61.
larum firum , ſub certo numero cruciú , forum internum , occulè fiat artis de dg alij.
vel candelarum ,certa corporis poſitie monſtratio .
18
ra , in tali charta, talis coloris , & figu
riz . Tertiu:p eft , quando vis colloca O VÆS TIO V.I.
cur , in obferuantiis alijs planè ſuper ..
Auis , & indifferentibus, v.g. vt ad expel - Anhac Magia , quofdam habeat ef
lendam dæmonein pili radantur, vt quis feétus veros, o quopacto
induarurtela nunquam lora , operetur dignoſcantur ,
vno pede nudo diſcinctus, pallo capil
Jo , & qui huiuſmodi. D Epo fit , non homo, qui, velafferat
Quando dicitur his omnibus, velali PER omnes effectuselle præftigiatorios,
quo iftoruin opus effe ad effectionem , vel credatomnesveros. ſępius dæniou
res ineritò pluſquam ſuſpecta eft ; pre fallit , quia mendacij pater eft: idcò læ
fertim cú duo concurrunt,ſcilicet,quod pè perftringit oculos, aut fentibus alijs il
credatur res non eſſe proportionata ad judit vana obiecta iinagine : nec raro
effectum producendum ; nec adhibea Deus impedit , ne quod in Magorú gra
tur ex legitima auctoritate: hoc eſt, quã tiam facere vellet ac poffet , id vere fa
do is , qui inſtituit, vel præſcript hanc ciat: quod cum cernit, ad præftigias co
re : n , vt fignum ad caleni effectuin , non fugit , ne impotentia ipfius detegatur .
poterat naturęd fectú ſuppleret: ( quod Quando autem , & Deus permittit , &
facit in Sacramentis Deus, in Sacrame- & dæmon verum vulc effectum produce
talibus Eccleia ) item , quando ipſe ef re; & is vires ipfius no ſuperet, nihil pro
fectus non poteft prouenire ,nili a cauſa fecto prohibet , quominus verum ef
intellectu prædita, & circumſtantia re fectum producat . Etenim caufæ natu
quiGta eius generis cft , vt non videatur rales verum effectum gignunt : vt illi
idonea, vel non ſolita mouere Deú , vel poteft diabolus , & actiua paſſiuis ap
angelos ad effectum producendú ; tunc plicare : poterit igitur cum effectus ve
enim luce clarius eft,nonniſi à malo ſpi ros producere . Minor propoſitio pro- c.4.de di
ritu cffcctum ( perari poffe, v. g.Siquis batur, quia diuino Dionyfio Athenienſi win.nom .
a ſtatua reſponſum poftulans de rebus auctore donorum naturalium peccan
do
7 81
( 11- Liber Secundus.
do ille nullum amifir: vnde fit , vt & A fet,eiuſque adiutorio talia patraret.Hçc qu.as.in
vires naturales habeat valétiffimas,diu Clemens. Addit nõnulla Anaſtaſius Ni- Ja . Scrip .
turnam , & multiplicem experientiam ; )
cenus, Statuas ( inquit faciebat ambus
clientiæ ; & qualitatum , quæ rebus qui Tare, o in igne volutatas nonprebatur ,
buslibet peculiares,fcientiam exactam : et in acre volabat, & ex lapidibus panes
adeò, vt verè effectum , quod cupit, dare faciebat, ferpens fiebat, o in aliquas de
pollit commodiffimè. lias beftias transformabatur: duas habe
poff Ori. - Prudenter itaque cominunis ſchola bat facies, in aurum conucrtebatur , in
gen. A * . Tneologorü duplices effectus Magiæ , conuiuijs exhibebant Spectra omnis gene
guft. eo veros, & apparentes agnoſcit. Propter risovala que erant in adibus faciebatvi
Apolog. hos Tertullianus Magos appellat circui deritāquam quæ fua fponte mouerentur
Ça.2 2.66 lacores, ac Sophiftas . Ego illistertiam B ad miniſterium ijs qui porrabant non vi
li.de ido- ſpeciem adiungo , mixtorum eff- fis , efficiebal,vi mulia ombra cum prea
lola. c. 9. & tuum ex veris & fallis , liue apparen cederent, quas dicebat elje animas defun
tibus tantum Storum.ab his deſumpta , quæ in eandé p. 2. ap .
Ad præftigiatorios refero , quos recé. fententiam refert Glycas Hiſtoricus . al. lib.4.
ſui lib.i.cap.4. item illud, quod de Me Quartò huic ſpectat illud Nicetæ Cho- de vita
Quodlib. nippo adoleſcente & roto illo nuptiarú niatæ de Mago , per quem factum , yt Eman.in
de Lami cum Lamia apparatu atquevtenlilibus cuncta fua vaia reinex frangeret. Quin- fin.
is,quee ſcriptú à Philoftcato , quod fuit à nobis cò loco memoriæ occurrunt præftigia
dua cum albi commeınorarum : & quod de Em Zijtonij Bohemi(de quo etiam acturi ſu
Aduerſ.
in Senec. pula, ſeu phaw Nicephorus ,eá ſzpe in mus ſequent. libri cap.vltimo ) bic arte
fantem Mauritium ècubili, velutmox fuam ostentans, nunc ſua nunc alicnafa.
1.18.hift.
deuoratură extuliffe , nullo accepto in cie ſaturaque, item in purpura o fericos
cap.9. commodo . Secundò , quod de Paſece ac confestim in lana ac pannofordido, re
proditum , incātamentis quibufdain fa gi fe offerebat ambulantiquein terra, ipſe
cere folitum , vtrepentè conuiuiú fum tanquam in aqua adnanigabat :aliquo
ptuofum exhiberi videretur: rurſus,vbi ties equis rhedarys vectum gallisgalli
libuiffet omnia euanefcerent; ſolitum naccis ad epirendiumfuum alligatis, ſub
quoque res emere, & pretium numera ſequebatur . Conuiuas præterea Regis
re, verum mox, numini clam à vendin varie ludebat, interdum manus illorum ,
Suid. ex tore ad emptorem rediffe cernebantur : He illas ad parinas porrigere valerent, in
Tertiò talia pleraq;quæ de Simone Ma pedes boum , interdum in ungulas equo
4 pione,
in verbo go legimus apud D. Clementem Ro- Drum transformans · Et aliquoties fron
nens manum , eum ex aere nouuin hominé tijllorum cornuacernina latiffima adijo
7.2 reco- creaffet; quibus volebat , inuifibilem fa ciens, quoties videlicet è feneftrisad fu
gnit, i ctum , laxa , quað lutum , penetrare ; bitum ſpectaculum profpicerent ,ne rura
lib.6.con ſtatua animafle ; in ignem poſitum non Jus caput, ora ad menfam referre pof
ful.Apo arliffe; duas, velut lanum facies haben Sent. Atque vt oſtenderet fe pecuniam
tém ſe oftendiffe ; in ouem , aut capram quoque pro pſu fuofacile conftare pofle >
ſeimmutaſſe; in aerem ſublatum yolar triginta fuesbene faginatos , ex manipu
ſe ; aurum plurimum exhibuiffe repen lis fænieffingit ,illoſque pactum proximè
tè; reges facere ; eoſque deijcere potuif Michaelis cuiufdam pi&toris locupletis
ſe; falcipræcepiffe , vt ipfa iret & mete extrudir, proponitquevenales , quo piftor
ret , cãque iuiffe & decuplo plus cæteris Evoluit precio, hoc iantum emptorem mo.
meſſuille; eundem , cum effet aliquando nens, ne gregem nouum ad flumen lokum
Selene meretrix in turre quadam , & ac compellat . Qua illemonitivne neglecta ,
curriffet multitudo ingens ad eam vide cernitin fluminemanipulosflustare,fujo
dam , turrimque circumcinxiffet adftan bus fubmerfis . Ergo din venditore qua
tium corona , feciffe , vt illa per cunctas futo, atque in taberna vinarsa tandem
feneftras turris illius omni fimul populo reperto,in qua porre tis pedibus in ſcans
proſpicere , & procumbere videretur ; no recubabat ,dum ſtomacbabundusaba
denique quod pueri incorrupti violen tero pede correpiumexcitarevult , cum
ter nccati animam adiuramétis euocar corporeprotinus cum coxendiceauellit ,
clare
82
Difquifitionum Magicarum

gie clarè Zitonequiritanie, co obtorto collo À lunt'non iplat Samuelis animan , ſed 2.er li g.
emptorem ad Iudicem trabente . Quid demonem Jarvatum ,ac fubdititium ad- v da nox.
facere poffor , in manifeſto deprehenfus, uenifle: ſcriptures fanè graues hoc arbi Teg.: 7 ,
vi ſibi videbatur ,facinora,nive dam traci. Verum Diuus Auguftinus libro qui libri
nam dannoadderet, atque de hac infx de cura promortuis capiti decimo quin- non funt
per iniuria cum Zytone deciderer ? H* to , affirmanter affeuerar ( uem pleriq; : Aud:
Etenús Dubrauius libro vigefimoretio cú Toftato , & Lirano requuntur Neo ipfe tamě
Deniq; iactatoria illa Magorum de qui. terici, alibia melagdati)veram Samue- Aug. vi
detur
burdain herbis , vt de verbenaca , de la dis animam apparuifle Sauli ,non vi cat- but inchi
tace , de æthiopide, de chamaleonte minis Magici euocaram : (hoc enim re- nare in
vid. Gel, apud Pliniam , & Gellium . Eté Tertullianus, & fequaces eius refel- refp. ad
11.10.08. Talia deniquequæ ( proh dolor) ni- B lune )fed Dei imperio aduentantem , vt 99 Sim .
2.Pli.l. mis creduli Poncipes quidam alias pij, impium Regem corriperet,eumque pli, ei ad
250 :64 coram le ficri finebant,res feireas ( fine ad pænitentiam denunciatæ mortis 99 Düt .
magnete ) argenteaspateras , & fiinilia imetu prouocaret. :)[135.i ritij,aper
inagni ponderis ſuper menfa locata , fi .Hec miho Tententia videtur verior,at- tè vero re
ne f niculo ,capilio ,vel vl.oinſtrumen que lecuior . Nondum enim aducrfa- nuit D.
to, ab vño extremo ad aliud ſubſultácia, Tijfatis efficaciter reſpondere clariffimo Iſid Bal.
aitrah re , cattainab alio ex toro faſci teſtimonio ! bii Syracidæ, vbi de Samuc in 6-8.16.
cilo cla extractam , in mann extrahen le ifta legimus, Ei pot hoo dormiui (hoc Ert. Be
tis manentelt,noua indicta formater eft mortuus ejecut) & morum firciRe for Hide
facere inimurařil ſpecula fabricări intercouf findin Saul & quando ;fi non satis
quibus quæ remotis admodulocis fiunc lacwicev).et offendi #li finem vitæ fuit berita
videantur , trium horarum fpacio årblir ( precdixies cum die citadino morinwu ) Polycra.
0 am
Tcula verain fpitamæ longitudince me bahaaruit você fwam de leota in pro- 27. bigës non
Ta facere' or excreſcat, vt arbores ibidein Pheria quid hoc eft, nifi cgrefiam éxin farit D.
frondifere , & fructiferę fubdito enafcā ferno quieft interræcentro ? quid hoc, Tinovno
"Tur, cerro lucernålumine accento effi Hifi quod loquens propria voce prophe- loco Co
cere,vt quotquor adfuntmulieres vefti tauria vignon -alius,quam ille , quinor men in
pas fe nudent, & quæ natura docetre This dormierav . Nec obftat, quod obij Here .
genda oculis obijcianr , & fic nudæ tri Tiuht', éum , elicereyCras mecum crisia O : ta ad
Pfal. 57
pudiare non dcfnanit,quatridiu ardet in quod de véra Samuelisanima dicinon 7457.ad
verf. s . medio appenfa lucernacertis inſetilpda queat: quia hacin limbo Saul in infer- de lları :
26.12.1 .: characteribus; & leporino adipeplena, D no , quomodo mendacium tributar ni Márt.
44.uer
Sam . 28 . & alia in huiufinodi, grenouitij circu . Prophetæ non inquain hoc obftat. vel Hyporyp.
Ter.lib. fatores ex Baptiſtæ à Porta ſcriptis & enim poflunt illa verba ( vt ait D. Augu- 1,9.Re2:
de anim. diſciplina obtrudunt, quorum cum nec ftinus ) ad fimilem mortis conditionem den Ay.
C.-7.Cy. naturales, nec artificiora caufæ idonez referri, quafi dicat ,cras inecuin cris, nó Mendoa
zam in
ril.lib de proferantur , præftigij afcribidebent. vnusviuentium ,fed vnusmortuorum ,
cet. V Quodli.
Ado ſpir. Verorum effectuum exempla funt fe craftinus tibi dies vicinus illucef
ber.
Anal. q . cunduin pleroſque ferpentun incanta fanèsad toci, & habitationis viciniam re Ecclef.c .
27.1 f or . tio , de qua Propheta . Furot illis fecun ferentes ,dícere poffumus cum aliquo 46 v vl.
Auctor. dum fimilitudinem ferpentis, ficur aſpi cle , qui in eadem eft vrbe , licet non in Ad 3.g.
queff . à dis furdæ , & obturantis aures fuas. Qure eadem domo. Limbus verò Patruni, simplita
Genrilib.
non exaudiet vocem incatitantiuin , & É & locus gehennæ eiufdem inferni funt Exod 7.
propofito vcnefici incantantis ſapienter : Itein fi diuerfa habitacula ,vt domusvnius op. v. 11 .
rum di
falfo quigna & prodigia pſeudoprophetarum in pidi. Plura de hac re dicentur poftea ve, 2.
cirur in. Euangelio Diu Matchę , & quæ fuislo hoc eodem lib.9.26 fect.4 .' Exod . 8 .
fin.mar. cis docebo poſſe ' fieri & facta fuiſſe. Pofterius dubiú eft , de Magis Ægy- v . 7 .
9.57. Au Duo süt in lacris litteris de quib . admo ºptijs , qui cú Moyſedemiraculorum fa- d ca.8.v.
Ctor.li. z. dum ambigitur , an veri , an apparentes tratione certarunt . Sic enim ſcribitur : 18 .
de miras tantum effectus fuerinr . Fecerüt etiä ipſi per incantationes Argy Sic Phil.
bilib. s. Prius eſt de fuſcitato per Pythonilsā li i de zi
priacas, e arcana quadam fimiliter,
Script. c. Samuele illuſorijs annumerant,qui vo ta Misy .
proieceruntque finguli virgas ſuas s quæ
ver
Dr. Liber Secundusürpa
fois 10ep. verfae fum in dracones in alijs quoque A operaiomiracalota , magorum miran
loz anii nfultis poftea dicucur,fimiliter ac Ml dys dadatun : deiridoGlycam audi , onpli
9. D lisa fes fecifTe , conati tandem fimiliter cini quidem wurgas in ſerpentes commutabat,
A Dial. phes producereirrito conatú : ná addi verum virga Moyfes ipforum virgusde
aduen !
tur;. facere nô potuerüt . Defendi, qui · glutiebat:mutabant o ipfiaquan inſan
Tri , com
auctor. dem poteft fententia putátium hosMa guinem , fed immutatam femel nature
librnejp gorum fuspentes ac ranas præftigiolas priorireturnerenon polerant: educebant
ad quaf: duntaxat fuifle . Veruntamen folidior, o ipforanas » fed ab yfdem ades Aegy
Genriliv & probabilior mibi lemper vifa ſenten ptiorum tepurgare non poterant yfdem
9. 26 . tia cæterorum ,quia fcripturę magis co facultas erat Aegyptios vexandi ,fed
Tere l.de fentanea , nec abhorrensà Puilofophiæ fedandi fupphite poreftatem nullame ha
mrinac. fcitis, Nonne dicuntu . Magiffic tecille B bebant . Quin etiam ipforum corpori
37 Hier , quemadmodum Moyſes? (cd iste veros Deus magispeftutus afflixit, quam relis
Ó A ferpéres,veras raras produxit Si Mago. - quorum : vt hinc manifeftum fierer sinon
mar in fum apparentestātuin fuerút ; ćur frau Jalum ipfas penas dininitus irroghtasin
2. Tim . dem Moyſes non derexi ? an & illam in Hibere non porville , fed etiam cum cdies ister
3. Pro-- re tá grasi Deusdecipipallas ? cur Ma ris cadem füpplicia periulile : 1soad omise of
cop. Rio
gidicuntur conaci ciniphes;non potuif - Mea igitur fententia ,illud de Samuet -yillar
pert.
fe : fi veroscintiphes producere non co lisanima omnino pertinet ad mixconne
Rab . Hu
nabancar?Demodo huius productionis Glaſfem . Vra enim fuir Samuelis ani
go in Ex
od.D A4 adhuc controuertitur: expeditior eft ra ma,que apparuit:falGtas tamen , fine de
tio eoruin, qui diabolum ,no adiverten ceprio tentiam in co reperitur, quodis
suff.li. .
de Trin. eibus fpe &tatoribus, cenfent virgas fub- la obtemperare voci Pythonice : ite it
15. do 8.traxiic , & earum loco vetos ſerpentes quia verum fuü corpus, aut'verainty
áli. 3. virgis tuoleæquales finppotuire, rain fu donem non arculerat, vt videbatur. At
1
99.9 79. bito , & fubciliter,vt Ægyptijdpectintes terum exemplum de Mágis Æryptijs i
1 Theodo omnino crederét ipforum virgaruin ſic fequamur fententiam agnok entiú dú
in Exod. conmuratam fornam faille: & propter taxat celerem fuppofitionem ferpétuni;
918.Gly hoc erroneun iudicium fpectatorumy pertinebit ad mixia ; fiverò placeat fen
dixiffe fcripturam virgas in dracones
(e . p . 2. tentia D. Auguftin , pertinebit ad vera .
annal conuerſas;non rei veritare ,ſed hoimcú Lubenteretiam his naixti generis annu
D.Th., opinione. Quare volunt liinilitudinem merem mirandam nat rationem Robera
Lyr. Tolo in co pofitam , quod ficut Moyfis fer u Triezij Iofulentis de certamine duo- li.de tech
Burgen .
pens verus, fic & veri fuerunt Magorú Drum Magorum Rapucrat vnus puetiami nesulan
Otan, To ſerpentes: non autein in co , quòd ficut
Caie- forma egregia , & equo lignco impofia pofturis
ex virga Moyfis ranquam terinin , ex tain per aera adſportabat: alterin caftro demon .
fta. T.
Care Li- quo cæpta conuerfio , producti ſerpen quodam Burgundiæ , celebri conuiuio C.so
pomani . tes,vt terminus in quo delijo conuerfio : præſens, quod caftrum raptor præteruo
fic etiam virgisMagorum acciderit,Sciol Jabat,carminibus cogit raptorem in ca
cur hocdicant, & quid adferant caufæ , Ariarcam dclcendere , & immobilem -
tamen ( mea fententia ) nihil repugnac lic coram omnibusmæſtum cum præ
Philoſophiæ placitis, ficum D.Aguſtia da erubeſcente Giftit.Neclegnius raptor,
no , & Caietano dixerimus, ex veris vir nihil cale meruétem , cuin à quoitá vin
gis ,vt ex materia cóuerfionis, veros fer & tus, tacenter incantat, & è feneftra edi
pentes, & ranasprodijffe :funt hæcani. E tilfina, per cuius da.xcellos colo & ca
ialia infecta , & denunero imparfe pire prominebat,defpiciérem , imani
ctorum quae diabolus breui tempore ex bus iubito fronte protuberantibus cora
putrefactis virgis potuit producere , ne . nibus dehoneftat , & à repagulist rreis
que id vires citsſuperat . Nam quod magnitudine ramole ftous lic illaqueat,
folis calor mulcis diebus efficeret , id ille & tuipendic : vt per clacroscapurietra . 1953
poteft exiguo tempore , applicado acti here non valeret , præcipitijv. io aleitijo
ua , que nouit ad hoc efficaciora .Nihil dinc /deterritus , ledeinitiere non audes
ne ergo inter hæc mira magoruin , & ret. Fra coactas curniger , pacta ialute
Moylis intereſt : primo quod Moyfis prius mutua, & diſrupro ligamine lapró
rein
84 Dſquifit Magicar
ionum um
rem cum præda dimittit,quirucſus, nu- A giorum machinas ,dcinones adhibent ,
be caua rectus in aerem ſé leuauit: alter multa eos naturæ conſueto ordine alie
depoſitis cornibus , magna cuin ſpectá niſlima efficere . Idcirco illos lambli- de mifs.
Le sypt .
tium voluptate , ſaluun in cænationem cus vocat Deorum pedillequos, qui ad 6.1.
caput retraxit. Credo volatum accidille : micādis operibus Deorum veſtigia ſub
fed dæmone equuleum ſubleuante non ſequi proximè videantur . Eadem fuic
proprium , qualis eft auiú : fieri poteft vt exiftimario poetarum , quoruin fuis lo
raptor verus , & rapta vera : de corni cis verba fortallis inferentur common
bus illud alterum totum puto. preſtigio dius : videntur in hunc errorem incide
fum . rè quidam recentiores, dum inquiunt ,
Reftat quo pacto effe & us Ginceri à naturæ leges in magicis operibus non
fucatis dijudicentur.Cuin học mira non B attendendas. Nos hoc diligentius (cru- migius
Nico RC 1.
à Magis, ſed ab ipſo dæmoneperfician temur . .12 .
3.6
tur : non poterunt Magi perficere , que Obferuare lectorem velim , miraculü
Spond in
hoctractatu ne non accipere pro quo- Homeri
dæmon nequcat ( vrincautè quidam
e uis admirando effcctu , vt capiunt pro- odel
Ananias ſcripſere) ſed quæcunqu dæmon reue
ra poteft efficere , ea per dæmonein ex phaniſcriptores : ſed Theologos ſequi,
Remig .
egralij re pacto pocerunt Magi . Quo fundamen qui ftri&tius ſumunt, pro eo, quod Græ
cenrio.. co pofito , rectè ſuperſtruitur ſeries re ci ToT é pas effectu cátum producto prę .
gularum ſequentiú veluti columnarum ter , & ſupra naturæ creatæ vires : verbi
huius edificij. I.regula , fi effectus ina gratia , cæco nato viſum reddere , mor
gicus eiuſcemodi dit , vt potentiam dæ , tuos ſuſcitare . Quando autem cffcctus
monis ſuperet (quales ſunt,qui ſoli diui- C reſpondere viribus creaturæ ,(v g. ciere
næ omnipotentiæ reſeryantur, cunc ef pluuias, ac ventos,à febri ſanare , &c )
fectus cenſiri debet præftigia :orius.!!. τοθαυμα folent vocare no miraculum
regula.quando non conftat effcctum lu . fimpliciter,fed cum addito miraculuſes
periorem elle viribus dæmonis, res pla cundú quid, feu reſpectu nofti, vel mi
nè dubia eft, & oportet recurrere ad cir rum , aut inirabile .Hæc mira rurſus di
cumftantias : ratio dubij , quia nec dæ Uidunt in abſolutè mira, quçfimpliciter,
moni Deus ſemper permittit facere & fecúdu ſe digna orent admiratio
quicquid pollet , Deo non impediente! ne, etiamgi cauſas, & modum ( ciremus,
nec dęmo ſemper vult verè facere quic quo funt, & in mira ſecúdum quid ,ſeu
quid facere permitcitur: ſed gaudet prç reſpectu noftri, qui ea admiramur, quia
9.7.4 8. digiator hominum deceptione. Viruin D caulas neſcimus,non admiraturi G cau 1
verò effectus ſuperet vites demones. Id ſas cognoſceremus
luculentius docebitur mox dicendis. Notæ verò, quibus inirum à miracu- vide D.
lo diſcernatur,nunc mihi iftæ occurrút, Thom . 1.
QV Æ STIO VII . Prima, vt dixi , fi effectus ſuperet vires P:! 0. C.
rei creatæ , & naturā, miraculum erit.2. 4.Ad : .
An Magi poſſint facere aliquod verum Si effcctus non habeat propofitum fine
miraculum . bonum , puta ſalutem fpiritualé ,vel cor
poralem , led tantun modo finein ma
x dictis in fine præcedentis quæ lum , yt puta curioſitateni,vel quid aliud
ſtioni manifeftum fit, idemedies bonis moribus,aut veræ fidei repugnas,
quærere. V.Magus aliquid penits& : V. E nonelt miraculum , cx hoc cap.ce pro-,
dæmon aliquid poffit : quoniam Magi batur , prodigia illa , & ftupenda Aute- D. Aug.
ofera vi pacti à dæmone perficiuntur : chriſti opera , vera miracula non futura, lib 10.de
Miraculorum ergo editioné Magi oliin fed falla , vt D. Paulus Theſalonicenfi- ciui. Dei .
Gbi vindicarunt,nam apum Cleaécem bus ( cripfit . hinc patet,quide curatione
Romanum Simon Saniarita gloriatur , ſtrumarum illa Elizabethæ Anglorum
liderec ,
nihil non quod velit ſe poſle facere , fi reginæ , hæreticæ Principis fit iudican
bique obtemperare omnia . Porphy dum , fi faciat in fidei fuæ confirmatio
rius lib . de ſacrificijs c.de fpeciebus dæ né , vt Gnato ille TooKerus affirmat.3.
monum ſcribit , quoties ſuorum prodi dæmonum mira læpè deficjúcin mini
icis ,
Liber Secundus. 85
mis, miracula perfecta ſunt,vtpote Dei A conclufionem dictum Nicodemi deo vide Mal
'opera . patet Exodi8. de certamine ma miraculis Chriſti loquentis , Nemopo- donatum
gorum cum More. 4. dæmonú mira ve teft hæc fignafacere , nifi fuerit Deus cū add. ver .
ris miraculis fuperuenientibus euane 26. Prætereà hæc eft fententia Origenis 21. 10.3 .
ſcunt vt virgæ Magorum deuoratæ à lib 2.contra Celſum D.Auguft.lib.3.de V. 2 .
Exod . 7. virga Moſis , & oracula dæmonum co Trinitate cap.8. & D.Ifidori in cap. non
D. Iuft. ram ſanctis hominibus obmutuerunt . mirum . 26 quæft. 2. Plura de hac re , &
ñ | Apol. D.niq ;miracula fiunt, per apertam , & per erudita Frāciſc. Toletus comment.
Chryf.li. ſeriam Deiinuocationem , miramago in Ioannem ; vbi tamen quod ait ; dæ
võrra ge- rum ſemper admixtis abfonis , abditis , mones aliquando ea facere , quæ mira
tes de să vanis , ridiculis aut ſuperſtitiofis preci- cula non modò videantur, fed & fine, id
fto Baby busvelGgnis. His politis Bcautè legendum , miraculinamque vo
la .
Sit 1. Concluſio , Miracula propriè cabulum extendit ad mira quæuis , &
Alex de
difta nulli magi poſsunt edere. Eit com ſpuria miracula : quod repugnat com
Hal.2.p.
45.0 " munis Theologorum ſententia , & pro muni inter Theologos vocis acce
Tho. D. batur, primò quia facere miraculum eft ptionis.
Bon . Fr. potentiæ infinitæ , & ideò diuinitati re 2. Concluſio , nec etiam poſsunt Ma
Vilt.fup . ſeruatum :omnis etiain creaiuræ poten gioperari abfolutèmira ,patet id .quia
0% . 18. et tia naturæ cancellis limitatur: alioqui no nihil reliera abſolutè , & per ſe mirum , d . cap. 3 .
19. Ang haberemus efficax argumentum proba quod non idem ſit miraculum . Quo ſen num . 7 .
in 2.g.v . dæ veritatis fidei, quam ſemper Ecclefia ſu prolatum illud propheticum .Benedi- Pſal. 71 .
de dem . miraculis aftruxit : imitata Saluatorem Etus DominusDeus Iſrael, qui fecit mi- v: 18.
go qui gě noftrum ,qui hoc argumento probauit, C rabilia folus.& illud qui facitmirabilia Pf. 135.
tilizm 4.
excuſari non poſle ludæorum incredu magna ſolus.
exemplis liratein , propter manifeſta miracula co Quædam ignaris cauſarum ſolentvi
oprime re
ram ipſis edita : Si upera non feciſsem , deriabſolutè mira : quæ nó ſunt orta ex
spondet
Mic. Me que nemo alius fecit :peccatum von bar cauſis naturalibus , vtillud , quod refert
dina d . berent. Si obijcias à inalis quoque, & Curopalata , de mortui Michaelis Ce
cap.7 . perperam de fide ſentientibus nonnun . rularijdextra in crucis figuram confor
Greg. li . quain miracula edita fuiffe: & ideò mira mata , quæ firma manfit . Sed deceptio
77.Mora cula non debere cenſeri efficacem fidei nem aperit Baronius to . 11. annal. ann .
lium c.8 . probationein : Occurram : folere Deum 105 8. defuncti hominis membra calen
loa . 15. aliquando hanc gratiam gratuito etiam tia, quam qui velit recipere formam , &
v. 24
talibus largiri ſed id in verę fidei proba- D fium , & obrigefcentia frigore ficim
tionem , vt quando dedit prophetiam mobiliter perrnanere. Et addit ( apienter
Balaaino, & Caiphæ: in fallæ fidei con debere calia eſſe miracula ſchiſmatico
firmationem nec dediffe vnquam , nec ruin humana arte compoſita: addo &
dare poſse. non magis enim mendacij hæreticorum .
confirmationem poteft Deus miraculis 3. Concl. Magi poſsunt operari mul
comprobare , quam poteft ipfa veritas tamirabilia fecundum quid ; ſeu refpe
mentiri. Itaque miracula vera preudo Etu noftri, demone adiuuante, o Deo
Mart.7. prophetarum in nomine Chriftiedune permittente.concluſionis probatio inde
tur , & proinde in veræ fidei confirma petenda , quod plurimi ſunt , miri , &
tionem. Ex his patet diligenter diftin occulti effectus rerú , quos omnes opti
guendum inter hancillationem : Fecit E mè nouii diabolus : & quoſcunque na
miraculum , ergo fides eius eft vera , & turaliter nouit pofl: produci,cos celerri
hanc, fecit miraculum verum in confir mè , non taméin initanti poteft produ
mationem fidei , quam profitebitur ip cere. Quare ( quod alicubi dixit D. Au
ſe, ergo hæc fides ipſius erat vera prior gult , difficillimum eft hominiintellige
enim falla effe poteft , quia per infideles rc , quo ? que le diaboli potcftas exten
Deus poteſt miraculum operari : pofte dar, de qua propheticus ſermo profatur,
rior ſemper vera , quia non poteft Deus Non eftfuper terram poteftas, que com
ad fallæ fideicófirinationem per vllum paretur ei,qui factus eft , vt nullum ti- job 41.
operari miracula . Confirmat noftram meret . Nolo multa congerere,pro cun- v.pen .
& tis
86 Diſquiſitionum Magicarum

& tis vnum fit exemplum plenum admi- A Quoad motum localem inferiora cor- nir.de c.
horti flo- rationis narratum ab Ant. Torquema pora parent angelis , adeò , vt , & cælos 3.dos
rũ diab. da , quibuſdam regni Neapolitani locis, rotare queant : an de facto fint tales or- libr. 3.de
quando fæminæ enituntur,puero naſci bium motores , alibi diſquirendum : ſed Trinit. 6.
turo præire vnum , vel plures ranuncu cum queant eos mouere, fequitur nullú 7.8.9.D.
los que rubeculas : quorum fi quis terrā adcò vaſtú efle corpus , vt iddæinones, Th. Seti.
contigerit ( ftatimverò incipere faltare quadam impulſus impreſione,loco ino 9.deiuft.
Vict.
huc illuc ) confeftim puerperam emori. uere nequeant; dúinodo tamen ea mo 93
do Angl.
Quapropter (olere foreis inſterni totu tione ordo vniuerfi ,non turbetur , qua ſup Moli
ſolum , & parieres yndequaq; auleis co re nec integrum elementum loco luo na do Va
ueftiri , ne funeſti anceámbulones ifti , mouere valebunt, ( quo pacto capien- lentia in
dum cadunt ex vtero, vel fubGliunt, ter- B da , quæ Firmilianus ad D. Cypria- 1.p.
ram contingant. ideò etiam obſtetrices num icripfit, quæ de terræ motu locali, Epift. s .
labetes penes ſe babere ſolitas, vel pocu ſeu partiali vera non forent ) nec pote. D. Tho.
lum aliud aqua plenú, in quod animal runt etiam celorum curſum mutare , vel 99. diſpu
cula hæc conijciant, & probè obturatú impedire. Mouere verò corpora loca- iatis qu.
deferre ad fuuium , ibique demergere . li motu poteft demon velocillimè, & 16. art .
Hocille , vt certa compertum fama re quo videmus motu celos celerrimè mo- 10 .
fert . Si fit , fieri puto dæmonis artificio : ueri . Vnde fit , vt queat rem aliquam
qui bas ranas mentitur , & ad malefici oculis ſubtrahere , & aliam ſubftituere
cuiuſpiam petita , puerperam interimit, tam præpropere , vt anino oculoſque
Deo idiuſlis de caufis perinittente; line intuentium fallar, eifq; perſuadeat prio .
hoc permiſſu nihil eum poffe , hinc ma- Cris in hanc pofteriorem integram con
nifeftum fit, quia no modo potuit ,quod uerfionem . tales credendæ gentilium
erat potatiſſimum , arbitrio fuo lobum metamorphoſes , Diomedis fociorum
lædere ; fed nec pet fidum regem man in aues , & Iphigeniæ in ceruam , vt D.
cipium ſuum decipere : imonec porcos Auguft. obſernauit , & fraudem aperuit
inuadere . Hinc factum , ve cum Nero Aftyrius : cuius factuin Euſeb . ab obli
Job i.de
2.3 . Reg. ni Imper. ncc ingenium , nec opes , nec uionc vindicauit . Cæfarea Philippi qua 11.18 . de
22.V.22, voluntas , nec ftudium , nec præcepto Phenices Paneada vocant, fertur viłti- ciu . Dei
Mart. 3. res deeffent: nunquam tamen, per illú, mam quandam in fontes, qui illic exra çap 18
V. 31 . Diabolus magiæ, vel vnum experimen dicibus montés Pánei prorumpunt , ex 17. Eccl.
Vid. Pli, tum edere poterit:ficque Nero magicen quibus lordanes prorumpere dicitur: in hit.cap .
1.30.6.2. contempferit , videlicet non palla fuit D quadam diei feftiGentilium folemnitate 4.
Dei prouida bonitas hoc inftrumen malt at am conyci: atque eam damonis
cum , ad nocendum aptifiimum : ſum vi , ac poteftate mirandum in madum
mæ potentiæ , & malitiæ deprauarini. ab eorum aſpeElu euaneſcere, miracula 1
mæ accedere . que videri prafentibus valde memorabi
De hoc mirorum genere futura pro ie . Quibusdam gerebantur Aſtyrium ,
digioſa opera Antechrifti. quodam tempore forte interfuiffe a
, c cum
viderer tam multos illius rei admiratio 1
QV ÆSTIO VIII. ne obftupefactos , corum erroris admo
dum mifertum effe :deinde fublatis in ce
Quo pacto magi, per diabolum hac mi lum oculis Deum omnium moderatorem
E per Chriſtum ſupplicē precarum , utde
ra efficiant ?
monium illud , quod populum tanto erro
Ciendum cuncta dæmones opera recacauiffet, comprimeret ipfum frau
S.ci , vel a &tione immediata per morú de , ac fallacijs quas hominibus foler
localem , vel mediata : idque dupliciter, intendere , coerceret : Hoc modo , cum
vel illudendo ſenſibus , vel applicando Deum oraniſſet , repētino viltimam fon
' actiua paffiuis per alterationem veram : tibus ſupernalaffe : atque ita remillam ,
que eft communisdoctrina Tbeologo quam tantopere admirariconfueuerant ,
D. Aug. rum. operantur ergo per motum localem , in nihilum interijſse, uſque adeò ,vt nul
I.de dins per alterationem per, delufionem . lum pofterum ex eo loco , ex ca omnia
Liber Secundus . 87
noederetur miraculum . A ratur ta né ipfe potiffimú per modú ar
0 Alter modus erat aftiua pafliuis ap tificiosú . Sicurcoquus,cú ſuaue cdulú
plicando,per quem alceratione fiue mu cócinnat, mediante arte per igné id ex
tatione rerum mirabilia ſæpè facit, quo coquit , licet ignis naturaliter operetur,
rú naturales ſunt cauſæ : ſe nobis inco quod ſolus ignis nifi tali cffet applicatus
gnitæ , ipfi notillinæ . Vider enim na nunquam effeciſſet. quid tamen hic co
curalium rerum omniuin ſubſtãrias, & quus igni confert, niâ modu'm , & con
proprietares peculiares ſingularum per ditionem , fine qua non ? vim verò , quæ
ſpectas habet , com roda nouit appli caulę phyſicę nomé mereatur igninul
canditenpora , folertiæ & artificij vix lam influit . Duo igitur hic obſeruanda .
cft quicquain , quod ignorer:quid enim, Primú quod necſola actuitas rei natu
adeo diuturna , & affidua experientia , B ralis ſecundum fe debet attendi, nec rola
arque obſeruatione , non fitaffecutus ? quoque fecundum ſe applicatio dęino
præſertim cùin norit cuncta, quæ boni nis , ſed vis naturalis , vt applicata a dę.
angeli à mundi exordio patrarunt , & mone fecundum quod caula inſtrume
quæ hoinines excogitarunt, & plurima talis in his operationibus eft res applica
per bonos angelos,Dei iuffu Sarançre . ta ; cauſa principalis ipſę de non ap
ue lentur,quæ illi à Deo didicerunt. Ita plicans. Quare , vt dicatur efectum's
que fæpenumero efficiuntut multa ,quę non poſſe naturaliter produci ; debere
naturęſolius operatio núquam feciffet, eſſeralerr , qui vtziuſq; cauſe coniunctę
D. Aug. nifi dæ ones illam artificioſa applica ſuperet facultatem . Hec de alteratione,
1.7.deGe tione iuuiffent , atq; illi tunc agentia na nunc de luſione .
nef. ad turalia , vt inſtrumenta lu'nunt.inftru- C Quádo nec motus localis, nec appli
lil.c. 17. menti verò códitio eft, effectu n produ catio huiuſmodi fatis inuant, tunc ſoléc
cete,nó tantú naturali fuę virtuti æqua niagi confugere ad circulatorias dece
lem , ſed longè etiam excellentiore n ,ac ptiones, & mendaci fpecie ſenſibus illu
agéti principalis, à quo in ouetur,facul dunt humanis , ita vt quę facta minimè
taci refpondentem . Securis ex ſe dun ſunt , à deceptis facta putentur . Dece
taxat , virtutem habet ſecandi; ſed, qua prionis nomen latè diffundo, vt præfti
tenus eft inftrumentum periti fabri fo . gium , deceptionem & errorem com . Vide VA
teft inenfan, vel ftatuan facere . Calor prehendat , quęfolentdiſtingui. Deci. lencia in
natiuus qui eft , in humano femine , pit autem diabolus tribus maximè mo :.p . difp.
qua calor eft , poteft calefacere, rarefa dis per mutationem murando, vel obie 4.9.2. på
cto 2 : 1.p .
cere, ſegregare, & condenſare; ſed qua D & um , vel acrem medium , vel ipſum or
inſtrumentu n eſt aniinæ ; poteft offa , ganum , quod cęteris , quia melius no . qu . 11 to
art.4 .
neruos , carnem generare. Pariratione fer Molina explicuit, eum ( equatrur .
intuemur cauſas iftas naturales à deiro docet ergo ex parto quidé obiecti hoc
nibus applicatas, ſuis ipſarum proprijs poffe , primò oftenſarum rerun : celeri
viribus quodammodo pręſtantiora effe agitatione , fubita occultatione varia
Ata dare ,quia quæ ſecunduni co'nmu collocatione,ſeparatione, vel congluci
nem ſuum curfum nunquam produxif natione latente : vt faciunt circulatores
fent , fi à dæmone non fuiffent applica agyrtæ ,varijs ligaminibus, globulis (cy
tæ : ea nunc , ve à dæmonibus mota in phulis, & c.Secúdò ,perartem perſpecti.
Iru centa , quoad fubftantiam , modum, uç , certa quadam diſpoſitione obiecti
vel celeritatem admittenda producunt. E in ordinead oculum videris ,verbi gra
Nunquam tamen hęc opera naturęca tia , cum linee confuſo ductę ordine ( vt
D. Tho. cellos effugiunt, eo, quodvim naturale fit manifeſtuin , quando quis directè ex
D. Bona ,
1.Co , .. caufæ principalis non excedunt. Inſunt
A.1.2d3 aduerſo illas vider) alpicienti per fora
Gübr.
enim reuera hi effectus, in ipfis natura men , vel rotatatabula , ſpeciem exhi .
# r.gent. libus agéribus,co modo applicatis : qui bent artificiorę alicuius picture . Sic vo- in 2.2.1 .
Guil. PA
cap.103 . bus agétibus diabolus nihil confert ap lunt Doctores grauiffiıniiuncos, & pa- rifienf.p.
plicãdo pręter conditionéGne qua effe leas humi Itracas , fi lucerna de cera , & uleim.de
atus ifte pro duceretur.licet eniin de nó corio ferpentis ſulphurato accenfa infe- vniuerf,
vtatur rerú applicatarú vi naturali,ope ratur , videri ſerpentes falticantes : ego 6.22.
hoc
88 Diſquiſitionum Magicarum
hoc exemplum ad mixtam Magiam , A nauis , quæ vebebat Matrem Idæam ſe- Tertull.
naturali , & artificioſa malim referre . qui videretur. S. nonnunquam contin- apoc. c.
Tertiò , cum formant ſubito ex elemen git falli ſenſum ex varia cõformatione , 12. Mi.
tis potiſſimum aere obiectum , & illud vel multiplicatione ſpecierum ſenfiliú , nucius in
offerunt ſpectatoribus,verbi gratia , qua quod contingit aliquando ex forma in Octauio
do vel ipli affumunt, vel alteri rei circú . ftrumenti,per quod videmus,v.g. quan do D.
ponunt corpus aereum , ſiuefantaſticu do vnicuni conſpicilium plures nobis Aug, lib.
fimile reiputatitiæ . Quartò, Cum ap vniusobiecti figuras exhibet : aliquan- uit. Dei
ponút corpus aliquod mixtum , puta mi do ex inftrumentorum collocatione ac C.16 .,
nerale, quod vi ſua naturali fit in cauſa , fito , vt ſi plura ſpecula diuerfis locis di
vt corpus,cui apponitur longè aliud ap ſponantur , poterunt tot de loco in lo
pareat , Quo caſu ſolet dubitari, nuin B cum ſpecies multiplicari vt quæ in vno
corpori addito vis naturalis infit hoc fa loco fiunt, in alio appareant,& intuiti
ciendi : an verò deinon qualitatem illam ua rei præſentis effe vifio videatur : ali Tignolus
obiecto imprimat:an verò tantum in ip quando poteft cótingere per ſolum fpe- in lib .z.
cierum lenſilium . quæ funt in fantaſia de ani..
lo medio qualitatem producat : qua me
diáte ſpecies per medium delatæ fic mo . tranfitum vſque ad ſenſum exteriorem , ma fol.
dificentur, vt cauſain præbcāt, cur obic vel faltem ad ſenſum communem , qui 177.
ctum,quam eft aliud appareat : co mo ſenſus eodem modo à ſpeciebus afficiā
do , quo velum ceruleum per dioperam tur, quo affecti forent, reuera ab obie
viridem , viride apparet . & tis externis eo fpecies mitterentur .
Exparteaeris medi hec faciunt.Pri huc quidam referút relatam à Diuo Au D Th. in
mò fiimpediant ne ſpecics ad oculum , C guſt apparitioncm philofophi dubia . 2 d.8.g.
vel alium fenfum deferantur, v.g.quan Toluentis . unic . a.
do viſui totum obiectum , quod coram Denique deceptio ex parte organi nó s . ad 4 .
eft , occulrant , vel aliquam eius partem min . varia eft . Nafcitur primo,muta- lib. 18.
tantum 2.li mediú imbuant aliqua qua to ſitu organi: ynde facit rem quæ vno de ciui,
litate , qua fpecies per medium traſeun in loco elt viderieſſe in alio,vel geminā Dei co
tes, ſic modificantur , vt obiectum non quevnica eft.Sicuti ſi digituin mittasin- 18 .
quale cft repræſentent. v.g. Gi aceto có ter oculú concauitaté cui oculus eftin
miſceantur fal , & linreus pannus id cluſus,digitoq;compreſſo eleues,vel de
acetum bene imbibat , poftmodum ve primas oculú , facies vt resſimplex ge
inina videatur. ſecúdò, Si humores agi
rò ſuppoſita candela infiainmetur pan
nus, fpecies, quæ diffundentur per ine- D tentur, vel perturbétur,res aliter, ac ſunt
Molina dium hac Aamma illuminatum , formi conſpicientur, vi contingit ebrijs ac fu
vbifup. dabiles adınodum facies pręſtntiú exhi riolis , qui credunt .
bebunt . Item fide (emine aſinino , & duplicem folem , c geminas ſe
Guil.Pa cernere T hebas .
cera fieret candela , quæ fola in conui
rif. fupr. uio luceret ,omnes ( lifas credere Pari Huc referédę lunt ludificationes Ze
C.22. ſienſi Antiftiti) cóuiuæ viderentur ono dechiæ Iudæi,qui fuit tempore Ludoui
cephali.z. ſi medium circa iplum obie ci Pij, & hominem in aere iactabat, & in
atuni inſpilletur, inutaturobiecti aſpe mébra diſcerpebat,& ta recolecta adu .
ctus, vt quãdo denarius iniectus in ſcu nabat , currum etiam onunum feno cú
tellam aquæ plenam , videturmaior , & equis , & agitatore coram toto populo
iacens in fundo , apparet in ſuperficie. E abſorbebat . quamquam in his etiam ex
Eodein pertinet , li vapores intermedij primo genere , ex fecundo mixta non- Tritē, in
acris condenſentur , vnde contingit , vt nulla . Tertiò , ſolet impedire ſenſatio- Chr. Hir
luna multimodis minui , & mutari vi nem , craffiore aliquo humore obftrués ſaug.
deatur, & vt puremus è gallinaceo trahi viam ne fpiritus ad organum perueniat ,
trabem : cum reuera feſtucam trahat . 4. vel alia ratione vim fentiendi hebetans.
fi inoto aere medio ſimul ſpecies mo qua forte ratione Angeli Sodomaos
ueantur, vnde fit, vt nauigātibus videa aoralia percufferunt. Cum verò dę.i.on G.1. 16 .
tur ad nauigijmotum arbores moueri : hominibus perſuadet eos iminutatos
Gc fecit diabolus , vt Claudiæ zonam eſe in beſtias, tunc non organű dútaxat
immy .
Liber Secundus . 89
Tenta immutat, fed interdum , & mediú , fem- A damnatum , ] cum ad mortem ducere
Pol. dets. per vero fimul phátaſiá ,vt accidit Præ cur ſæpius ad terram dixiſſe : Terra fino
Itantij patri apud D. Auguftinum . Po dere, idque irrito conatu , legimusapud
teft enim diabolus fic cóponere , & or Robertum in Chronic. Sic demon lu
dinare phantaſmata ,vt quis etiam vigi dit præftigijs,nec cótétus miracula pre
laps ( quod dicitur) icmniet , more dor ftigijs imitari, conatur in bæreticis etiá
Caio e ... mientium , & putet ſe ea fentire, quæ no ipla præftigia ſubdolis Sycophātijsadi
9.95.4, ſentit,inftarmaniacou .Hoc fic in Tur brare. Legi exemplum , adeo lepidum ,
it. De
3. carum incáratione,qua fugitiuos retra & feftiuum , vt quodme recreauit , eo
16, hunt, quam defcribit Bartholc . Giegor Tectores huius libelli nequeam frauda
gieuizius libro de Turcarum mcribus. re , fed lubens , honeftæ voluptatis co
fol. 9 ;. B rum gratia , deſcribendi laborem hoc lo .
Porro præftigiatorij effectus duabus co aſſumam .
regulis deprehenduntur. Prima eft , G Tempore Sigiſmundi primi Regis Po
effc & tus non oritur à moru locali , & fu loniæ , ] lacob .Melitinkiprætor oppidi
perat cauſarum naturalium applicatarú Erezini, leuitate quadá animi, auctori
ifull actiuitatem ( v.g. ſuſcitario mortu !, aut taté noméq ; Chrifti fibi adíciuit, vtrúq;
veræ cæcitacis curario ) interuenit decc. Zatorki Cracouienſem ;ceterofq; libi fi
ptio , & præftigium . Secunda quando miles latrones duodecim eligiti , fingu
id ,quod vilum eft,ftatim euaneſcit , nec liſq;nomina Apoſtolorú impofuit,reve
permanet, eft præftigioſa machinatio . ro leſum Chriſti appellauit. Qui per vil
his Priorisexemplú eft , quando Magi po las vbiq;ambulantes prodigia inorionú,
ſito in camera arcu decerto ligno , & C & pręſtigiatorú more exercebant,fyco
ſagitta alterius ligni; & chorda certi fili, phantaſq; alios, & latrones : velutinor
ſagittam eiaculantur, & faciunt appa tuos, fubornātes ſuſcitabāt piſces in pa
rere in loco flumen enatum fátæ laticu . ludes lutoſas primo impoſtos,vbinun
dinis, quantæ fuit fagittæ iactus . Porte quă cos naſci poffibile erat , in romine
Gui. Pa- rioris, vi cuin videiur lacerare, & vora Chrifti ſuis manibus capiebant panes in
" . inf. c . re equum , qui m'x ſanus Giftitur : itim fornaces imponebāt,in nomineq;Chri
2:. Idē illo factomagi, quòjnarrat deGinulato fti fui: cum illic ante nó effent,deprime
Gui.fup. ſerpente Nicetas. bāt,cú ingéti fiinplicis vulgiadmiration
6.23.1
An , 4. Cum ex editiore palary Constantino ne . Quodā tépore ad Certochouiä mo
politani loco Michael Sicidites nauicu nafteriú , D.Virginis imagine celebre,cû
lam vidiſſet , qua ollæ, & patinæ vehe- D ſuis Apoſtolis venit , cumq; illic aliquot
bantur carmine magico effecit, vt nauia diebus ir orarétur ,vnú ex ſuis quaſi ob
eſurgeret, & vaſa non prius ferire deſi reſſum à dæmone ſubornauerunt, cuius
ſteret,qua nin puluerem redegiffet. At opera victú acquirebant . Ille enim per
paulo poft barba prehenfa lamentari , hofpitia ambulas carnes de coquina ra
amotac; caligine fe, vt ira numinis agi . piebat , in fuoſq; proijciebat, qui cruces
tatum deplorare.Rogatus , cur merces illas munientes carnescomedebant .
ſuas ita tractaffci?cú dolore narrabat ſe Cumq; ingens illic eſset concurſus po
temis intentú ,horribilem ſerpentem lu puli ad D.Virginos imaginem ſycophan .
per vala porrectum ocul.s inconnico içilli obfeſsum ſuă ad altare docunt,du
tibus in fe conuerſum inſtar deuoratu plici veſte induium in cuius intercapedi
fi, vid.ſe,qui priusvolutari non deftite- E nē neceſsaria imponere pofset :lapillos ve
tit, quam fictilia confrada eflent , inde ro intra indufium ei impofuerunt,cumq;
li . 1. hift . fubito ex oculis euanuiffe . ] ad altare deduceretur ; ille è manibus
An ' , c. De Eonishæretici & Magi præſtig is
19.1 celtaturGuilh . Neubrigenlis . deducētiti furibūdus ſeſeproripičs ,in al
tare donarysonuftū irruit,pecuniaſq;ra
Ita.oculos hominum fufcinaſse,,vtvi piens in veſlis duplicata intercapedine
deretur magnā viroru turbam penes ſe cas abſcondit. Monachus ab altari diui
. habere , & regijs delicijs ciborum , & no intermiſso efficio aufugit. caterimo
apparatus ſplendidiflimiabundare . nachi accurenies cingulum eiusfoluunt .
Sed hunc tandem conclufio Remenfi ibi lapilli dumtaxat in terra ceciderüt ,
H peche
90 Diſquiſitionum Magicarum
pecunia vero in vefte duplicataremäfit . A Albigeenſibus ex Luca Tudeng illorum
Monachi pecuniam arte demonis in la temporum ſcriptore fimilia lectu digna
pillos transformat am putantes , exorcif refert Mariana libro duodecimo de re
Opinabă mis eam in pristinam formam transfor bus Hiſpaniæ , cap.1.de Belgicis Calui
tur da-- mare nitebantur , fed cum lapilli perman nianis teftatur iple , per quem res geſta
monispra nerēt Monachus librum facrú indigna Matth . Launous, in narratione cauſarü
Bigys.; bundus in terram proiecit , dicens: fimi conuerſonisſuede Caluiniſino ad Ca
ita vide- lem demonem nunquam babuimus:abite tholicam religionem . Lege ſi lubet ( le
ri muta- cum co ad omnes diabolos: ſycophanie il Etor ) eius ſecundam , quam cum ſocio
tamili cum pecunia recta inSilefia fugerunt . Penneterio etiam conuerſo ,edidit Apo
pulfo da Ibi apud matronam nobilem in quodam logiam anteannos aliquot Lutetiæ im
Argias“ pago dinertētes,cum illa viro abſenteeos B prelfam . Mihinunc libernoneft ad
cellatu-- recipere nollet, faltem mappam ,veltela manum . Finiam, itaque cum Apuleio:
ras, & ad ſacrificandum petierunt . At mulier Ante Poecilen porticum , iſlo gemino ob- Lib.1.de
pecuniä , faſciculumstelę illisobtulit . Tunc iili , tutu circular orem adſpexi equeſtrē ,Spa. Afino.
Tic prifti- hancnobifcum accipiemus , Chriftus tham prçacutam mucrone infeſto deuc
na forma tibi benedicet , vt iibi linum abundan raſſe , ac mox cundem inuitamento exi
redden-- tius crefcat · Ojlende aliam fi habes : gue Prpis ven at oriam lanceam,qua par
dam . quam cum fimiliter accipere vellet , mu te minatur exitium ,in ima viſcera cödi
lier recufauit,maritã rimens. Illi autem diffe , c ecce ponelanceaferrum , quaba
fruftulum fomitis cum ignein telā clam cillum inuerfi ad occipitiu per inguen ſu
inuoluentes ,mulierireddiderunt . Itaq; bit, puer in mollitič decorus infurgit ing,
cifta à tela , à ciſla vero domus accenja C flexibus tortuoſis eneruam , exoſsam
conflagrauit.Viro domim rcuerfo ,vxor Saltationem explicat cum omnium , qui
ob Chriſtum cum Apoſtolis male tratta aderamus admirationc.] Hæc haud du
tum hoc fibiiufte contigiffe dixit . At vir biæ dæmó perfecit,ſpeciebus falli obie
iraexcandeſcens: latro bic ( inquit ) ne eti in oculos immiflis , per medium ac
quifſimus , & non Chriftus fuit . Ita remijs imbutum .
que cum vicinis eos infequitur , in
quadam villa aſſequitur , Tum Pſeudo QVÆSTIO IX.
Chriſtus ad illum , qui vocabatur Pe
trus, dixit : I am mea pafſio Perre , calix Quam admirandos effe &tus veteres
m
que , que bib itu rus fum app rop inq uat , Magis tribucrint ?
Petrus, o mibi, vt video , Domi- D
neimminet. Illi vero dixit :Petro ego ali Rnobius lib . 1. agens de Magorú
ter non poſum , nifiper feneftram , hinc A ,
cuadere. Tum Petrus o egote, quoad maleficia , vt ad capita reuocat his ver
viuam , non derelinquam , fed ,quocunq; bis: Quis enim hos neſciat,aut imminen »
fugeris ,fequar . Ergo per feneftram an riaftudere pranoſcere,qua neceſsario(ve- »
fugit.ceteri quoq; Apoflolisqua potuerit, lint nolint ) ſuisordinationibus veniunt , »
euaferunt . Ruſli i cos ſecuii baculis fu aut morriferam immittere , quib.libue. »
stibufq; cecidere ; dicentes : Propherida rit tabem a familiarū dirumpere cari. »
nobis Christe,cum tuis Apoftolis , qua in tales, aut fineclauib. referare, que clau. »
filna bacule ille creuerini · Ergo plagis ſafunt, aniora ſilēlio vincere:aur in curo »
emendati vit ani fuam postea cmenda- E riculis equos debilitare.incitare,iardare, »
runt , dicentes: Difficile eft nobis Chri aut vxoribus , liberis alienis inconceffi »
que tormenta amorisflammas (ſiue illis mares fint ,fi- »
Mart. hli paflionem Apostolorum
Bielski" fubire ] Sic Poloniæ Chronica. Agno ue fæminei generis ) o furiales immitie- »
inan . lcsputo lector eundem in fidelitatis , & re cupiditales . ] loan. SabisberienGs »
nal. Es blalphernię ſpiritum in his ſycophantis: lib. 1.Polycraticic. 10. Domino , inquit ,
Guagnin qui fuit olim in Cyrila Ariano & poftea permittente elementa concurrunt, reb .
in vita in Caluino , eiuſquefequacibus, nimirú adimunt fpecies ſuas, ventura pleruque
Sigiſmi- omnes eiuſdem Satanæ organum fue pronunciat, turbane inentes hominum ,
re . De Ariano Cyrila res isotiſſi ina :de immitt unt ſomnia , homincfg; violentia
dun
Liber Secundus . 91

duntaxat carminis occidunt, & c . ] non A tauir,carmine aquila ccurauit, can qira
eft omnia colligere animus ,nec op.ræ frequens colloquebatur . Numa Poin- Pluia. in
preciú ,fed quæ nunc occurrút, & præci. pilius cenæ opiparæ apparatum , cu ni Num . có
pua videntur . Ab Aquilone ordiamur , hildomi obloniorú habuiflet , exhibuit. Ammia .
vnde prophetateſte malú omne pandi Baianus Bulgariæ rex , fe quoties volue- Sabellic.
tur. Saxo Gráraticus,apud Septentrio bat in lupú , vel in cuiuslibct alteriusbe- lib.3. Ea
L. '. hift. nales (cribit,Gig antes Magoſa; inaudi nē ad . 2 .
Itiæ forma mutare cerncbaturreinterdú
,
Dan . ii generis miracula diuerfis praftigys. faciebat , vt à nullo videretur . Ollerus Trithem
Chr. Hir
exercuiſse, o per jummāludificandorú offe incantato ,tanquam nauigio , vaftif fauzien ,
oculorum peritia proprios, alienoſq; vul fima maria fuperabat. Ericus rex Got. Saxo.l.3 .
tus varys rerü imaginibus adumbraſse , thorum quocumq; verteret pileum , in . Danie.
11.1.6.1. illicibuſq; formis veros conſpectus obícu- B de ventum proſperum eliciebat. Mira 10. Mag.
col.z.c. raſse. OliusMagnus ,de Lappis,Fin quoq;de Apollonio refert Philoftratus, l.17.G08.
18 . nis, & Biarmis auctor eft, quacunq ; vo & de1..liano Chaldæo Suidas: quem hift.
djre.
In Ter- lunt figuram alfunere : itemque in alio in hacarte, & ſubito ſedanda vrbis peſte in voce
taria .
gerantur orbe ab amicis, veliniinicis,li. Apollonium Gimul cum Apuleio,coram lulian .
Cleměs, neæ veftis precio ,explorare , vétos quo Domitiano ,ſuperaſſe narrat Anaſtaſus. 7.in S. S.
in iriner .
que q - os optent nauigantibus védere ) huius luliani mentio apud Arnobium 23 .
B. Petri : Tres Tartarorum hordas, vltra Gazané lib. 1. vbi duo doctiui viri alucinati dum
fiue Cle
fe regnu'n incantationibus ſupra modu Vulcanum reponunt :addit idem Ana
mini fal- deditas, ijs caligines, aliaſque tempeſta Italius, & ex eo Cedrenus, Mancthoné
ptus li tescęli frequenter excitare, hocque mo magicarum operationum adeò fuiffe
' ber ,fiue do hoftes profigare,narra: Alex.Gus. C peritum ,vt palam ſemper præ ſe con
( vt puto) guinus A populis ad Gingulos fideſcen tempſerint Apolloniú Tyanæum . Apu
ipfius , damus, occurrunt plurima. Zoroaftres leius , ipfe multorum teftimonio ma
fed à ma ex ftetlis velut ſcintillas eliciebat . Dofi gus , de duabus feminis fcribit adinira .
.
la corru theus olim mica perfecit, ſed eum diſci tionedigniſſima: primum , de quadam
ptus ma- puluis Simon mag is fuperauit, de cuits Caupona, regina lagarum ( vt ſcias etiá, Lib.i.de
prodigijs egimus iam prius, & breuiter, cum quaſdam abijs hoc titulo honora- afino an
ita Glycas par 2. Effecit ,ve staina ambu tas) Saga, inquit ,eft diuini po! en soc & • reo.
lareni, idemque in ignem profiliens , non lum deponere , terramfufpendere, fon
tamen vrebatur , in acra ſubuolabat ;ex tes durare, mõtes diluere, mines fublima
lapidib panes faciebat : alias arq;alias re, Deos infirmare ſider a extinguerestar
in babebat ; in colu;faciesaliquandobi-
formasmigrabat
ú nas mna conuertebatur : D tarum ipſum illuminare .Amatorem
& fuum quod in alıā temerafset, unico verb
efficiebat,veianua claufa fua fponte ape bo muiauiin feram castorè , quod ea be
so
Frentur , vaſa domeſlica ſponte moueri { tia captiuitati metuens,feab infequenti
ad ufus humanosviderentur , vmbre ip bus repræciſione genitalium liberat , vt
. 99
fum multe precederent
animas eſse di ,quas mortuorum illi quoque fimile :quod venerem habuit
cebai . Cum aliquando a
Ceſar p in alium proueniret . Cauponem quo .
e erqui , terror percul ,
re e fus que vicinum , alque ob id amulum ,de
1.99 Pa.z.A alteri formajuarretur f ugit . ; & p ofteà
n elict formauit in ranam : & nunc feriex ille
. a
idem de codem Simoné babu . ifse canē dolium innatans vini fui,aduentores prin
alligatum cathena in domuslim ne , de Pinos in fece ſubmiſius officioſisroni his
e " E
19 noraničeos, quotquot ad Simonem iniuf runcus appellat. Alcuin aeforo , quid
fi adire corareniur. CanisveròPerrum dam quod aduerfuscam locuius efset, in
je intrare iuffie,o lumana voce Petrü ad arierē deformauit , nunc aries ille care
eſse nunciauit.] videsdiuinæ ,quae in ' c fas agit . Eadem amatoris fui vxorem ,
GiS tro vittui, Diabolicam vim cemile , & quodin eam dicaculo probrum discerat,
‫ܕܐ‬, Cerberum ,cuipe quibat nocere , adulal iam in ſarcinam impregnationis, obſepro
cb. Paula. fe. Quæ de Orpheo , & Amphione co Diero, Orepigrato falu,perpetuapragna
4.6.
que menti poeta , & vi muſicæ eccum ,en tionedänakit , o , vr cun &ti numerant ,
um , Magiæ vtriufque nonnulli adfcripferút. očto annorum milella illa, pelat elepban
cntia Pythagoras femur fuumaureum oftea iem paritura , diftenditur. ] Porteà de
n H 2 Pam
92 um Magicarum
Diſquiſition
Lib. z.de Pamphilo; Maga primi nominis ,com A eos collibus; a montium verticibus ad
afon.anr. nis carminisſepulchralis Magiſtracre moueri ad compellendos flatus ceſsanti.
ditur, quæ furculis, lapillis , id ge buſque ventis, ab euentu rei rwawodvijay
nus friuolis inhalatis, omnem iſtam la vocatum eſse . ] Vnus ifte ex Græcis fuf
cem mundi ſideralis imis tartari , in ficiat ; locupletiores ſunt teltes Latini,
vetuſtum chaos ſubmergere nouit. Nam quihæc vberius , & elegantilis deſcri.
fimul quemquain conſpexit ſpeciofa for plere .
me iuuenem , venustate eiuscapitur , Virgilius .
ilico in eum, e oculum , animum de Carmina ,vel cælo poſsunt deducere lu- Eclog. 8.
torquet .Minusmorigeros, vilesfa nam ;
Atidiens in faxa, Oʻin pecua, & quoduis Carminibus Circe focios mutauit Vlif
animal puncto reform at:aliosverò pror- B fis.
ſus extinguit. nihil attinet finilia ex Lu Frigidus in pratis cantando " rumpitur
Lib.16.6. ciani Alino deſcribere. Plinius , ſed irri anguis ,
dens ex Aſclepiade , Aethiopide herba Has herbas, atque hæc Ponto mihi leta
omne's , ac ftagna ficcari coniectu , tacts venena
claufa omnia aperiri . Achimenide con Ipſe dedit Mocris , naſcuntur plurima
ieéta in aciem bolium , trepidare agmi Pontoi
na, ac terga vertere . Litacen dari ſoli His ego fepelupum fieri , o ſe condere
tam à Perfarum Rege legatis, de quocu Jiluis,
L. :.8.ca . que veniſſent , omnium rerum copia abi Moirim ſepe animas imis excire ſepul
cris ,
81. j6.c. darent.j Dehyænæ partiú effcctis plu
10 . rima idem alibi ; devarijs lapidib, etiam C Atque ſatas alio vidi traducere mef
magis incredibile , achatis fuffiru tempe feis.
ſtates in Perſia aucrti, o flumina liſti , Ouidius in Metam ). poftquam narrauit
lapis fimilisfit pelli leonine : hyane pelli Vlyllis ſocios in fues mutatos, de Cir- Lib . 14
Lib.s de fimilem , diſcordialem eſse domibus;cum ces amore , & odio in Picum Regem co
8 Pbil. qui uniuscolaris, inuiétu atbleris : candē pioſior, inter cætera ; de Carinente ; ſeu
Dim ale storie Milonem expertum , C. Canente Pici vxore ;
Veniainus ad poetas , Empedocles , a Rara quidem facie , fed rarior arte ca
pud Laertium in hanc fententiain valde niendi ,
jactabundus . ( Vnde Canens di&ta eft ) filuas,o faxa
Pharmaca quis pellas morbos, leueſque mouere ,
ſenectam D Et mulcere feras, flumina longa ma
Percipies, quæ cunéta tibi communico rari
Joli : Ore [10, volucreſqac vagas retinere for
Compeſceſque truces ventorum rite pro lebat .
cellas : Et paulò poft,de ipſa Circe,quæ Pico vi
Exorri inſanis qui vafant flatibus a fo , amore correpta, inquit,
gros . men effigies, ventorapiare lice
Non
Surſum , fi libeat , mox fiumina pigra but
ciebis , Simodo me noui, ſinon cuanuit omnis .
Et media induces ex tempeſtate fere Herbarum virtus, nec me mea carmi
num , na fallunt.
Induces media pluuias -ajfdlc Sabu- E Dixit ; effigiem nullo cum corpore
bres , falſo
Er flarus ficca qui perflent omnia mel Finxit apri, præterq; oculos tranſcurre
re regis
Exftin &tumque hominem nigro reuoca Huffit , in denfum trabibus nemus ire
bis ab orco . videri .
Et ſubdit ex Timæi hiſtorijs, Empedo Quem inanem aprum, dum Picus equo
clem Erelijs aliquandovehementer flão adıniffo infequitur , ab ea folus depre
ribus, adeò , vt fluges corrumperent sex henſus, verbis in flagitium inuitatus, &
coriari aſinos suliſses factiſque viribus carmine inalo ;
Cone
Liber Secundus. 93

Concipit illa preces, & verbo precantia A fingit ,


dixit , Et miferum tenues in iecur urget to
Ignoroſque Deos , ignoto carmine ado CUS .
rat Tibullus, Vt mibi verax . · Eleg.z.
Quo folet, co niuea vultumt-confundere Policita eft magico Jaga minifterio .
luna , Hanc ego de cælo duceniem fidera vie
Et patrio capiti bibulas fubtexere nin
-bes . Fluminis hac rapidi carmine vertit
Tunc quoque cantato denſatur carmine itar :
cælum , Hac cantu finditqueſolum , manciſque
Et nebutas exhalat humas , c. B Sepulchris
Sed cumille mæcham caltus auerlä Elicit , & tepidodeuocat ofſarogo .
retur, in furorem verſa . lam ciet infernas magico Stridore can
Tum bis ad occaſum , bis ſeconuertit ad teruas ,
ortum , lama iubet afperfas laétereferre pedem .
Ter iuuenem baculos tetigit , tria car . Cum liber hac triſte" depellit nubila
mina dixit ; celo :
Et ille in auem mutatus , pennas in Cum libet , affiua prouocat orbe ni
corpore vidit.Denique cum famuliab wes .
malefica vi , miniſque adhibitis , regem Ma tenere malas Medea dicitur bere
ſuum repoſcerent: bas ,
Ila nocensſpargie viru ſuccoſque ve- C Sola feros Hecates perdomuiſſe canes .
neni . Hac mihi compofuit Cantus queis fallero
Exiluere loco ( di&tumirabile ) flue , polles ;
Lib. 14
Ingemuitque ſolum visinaque palluit Ter cano , ter di &tis defpue carminja
arbor , bus :
1 Sparſaquſanguineis
e rubuerunt pabula Ile nihil poterit de nobis credere cui
guttis , quam ,
to Et lapides viſi mugitus edere raucos, Non ſibi ,fiin molli viderit effofinu .
Etlairarecanes , o humusſerpentibus : Tu tamen abftineas alijs . nam cetera
-A atris cernet
Squallere, ý tenuesanima volitare vi- D Omnia : de me vno fentiet effe nihil.
a. dentur , Quid credam ? nempe bec eadem fe di
Attonitum monstris vulguspanet ;illa xit amores
pauentum Cantib us , aut berbis foluere pore
Ora venenata tetigit mirantia virga ; meos .
vi
Cuius ab attraclu variaram monftra Et alibi idem Yates :
Eleg.3.
ferarum Numte carminibus, num le pallentibus
lo berbis .
In iuuenes veniunt , nulli fua manfic
imago . Deuouit tacito tempore noctis anus ?
Epif.Hi. Et de Medæa, Circes nepte . Canius vicinis fruges traducit ab a
Pſypiles . Illa reluctantem curfu dedacere lu gris ,
E
ore nam Canius , o irata detinet anguis iter .
Nititur , & tenebris abdere Solis e Cantus , è currulunam deducere
yeo quos : tentat ,
Illarefrenat aquas obliquaque fulmina Etfaceret : f non ara repulfa fonent .
ire fiftit, Propertius lib.s.Eleg.12 .
Illa loco filuas ; viuaque faxa monet : Inuidia fuimus ? num nos Deus obruit :
quo Perrumules erratfparfis diftin &ta capil an 4
ore lis , Leita Promerbeis diuidit berba ingis ?
,& Certaque de repidis colligit oſa rogis : Non fum ego , quifueram .
Deuouet abſentes , fimulacraque cerca Petronius Arbiter inducit fagam fic
H 3 glo
94 Diſquiſitionum Magicarum

gloriantem . A Sed omniuni accuratiſſimè,licet,pro


Quicquid in orbe vides,paret mihi, Flo pter grandiloquentiam , & cellum il- Lib.6 .
rida tellus . - Jun fpiritum , obfcurius , M.Lucanus
Cum volo ficçaris areſcit läguida ſuccis. de Erifichto .
Cum volo fundat aquas fcopulusarque Carmine Theffallidum duira in præcor
arida faxa dia fluxit ,
Indigenas iaculantur aquas , mibi pon -Non faris adductus , amor , flammifq;
tus inerteis ſeueri
Submittitfluctus , Zephyrique iacentia B Hlicitis ar ſere ſenes ,nec noxia rantum
ponunt Pocula proficiunt , aut cum turgentia
Ante meos fua flabra pedes , mihi flu fucco.
mina parents Frentes amaiuria ſubducunt pignora
Hircanaque rigres, Giufji ſtaredraca fela
i pes . Mens hauſti nulla fanie polluta veneni,
Quid leuiora loquor luna deſcendit Excantata perit . quos non concordia
image mifti
Carminibus deducta meis : trepiduſque Alligat vllatori , blanda que potentia
furenteis ‫ܪ‬ forma ;
Flectere Phoebus equos reuoluto cogitur Traxerunt torti magica verrigine fili,
orbe , C
Ceflauere vices rerum , dilataque lon
Tantum di&ta valent ; taurorum flam ga
>
ma quieſcit Hafit nocte dies : legi non paruit k
Virgineis extincta ſacris, Phæbçaque ther ,
Circe Torpuit , praceps audito carmine
Carminibus magicis focios mutauit V mundus ,
lyfis . Axibus, & rapidis impulſos Iupiter ur
Nemelianus Bucolicorum ſcriptor ; gens
Eclog. 4. Cantauitquod luna timet , quo rumpi Mirarur non ire polos , tunc omnia
tur anguis . complent
Que curruntfcopuli,migrant faca , vel- D Imbribus , á calido producunt nubila
litur arbor . Phoebe ,
Epod. Et lyræ latinæ princeps de fagis trib . Et tonatignaro cælum loue . vocibus
odese famofiffimis de Folia , iſdem
Qua fidera excantara voce Theffala > Humenteis late nebulas, nimboſque fo.
lutis
Lunamg, celo deripir.
Et ibidem fic Canidia canit , Excuffere comis : ventis iceſantibus &
Non vfitatis (Vare ) potionibus ; quor
Omulra fleturum caput ; Intumuit , rurſus , vetitum fentire pro
Ad me recurres : nec vocata mens tua cellas ,
Marlis redibit vocibus . E Conticuit , turbente Noto : puppimq;
Mainsparabe ,maius infundam tibi ferenteis
Faſtidienti poculum : In ventum tumuere finus, de rupė pepen
Priuſque celum fidetinforius mari , dit
Tellure porrecta ſuper : Abfciffa fixustorrens,amniſque cucur
Quam non amore ficmeo flugres , vri rit ,
.Birumen atris ignibus . Nam qua prorus erat . Nilum non ex
od.ult. Et poftmodum eadem ; tulit aftas ,
Que mouere cerras imagines , Meander direxit aquas , Rhodapung;
Deipfe noftı curiofus , polo morantem
Deripere lară vocibus follum meis . Precipirauit Arar , fummillo veridice
Polum crenatos ea citare mortuos , mont es
: Defiderig temperar : póculum . Explicuerc iugum nubes fufpexit
Oly
Liber Secundus. 93
Olympus : A Egique ad imum maria , eta Oceanus
Solibus G nullis Scytice cum bruma graueis
rigeret , Interius vndas a £tibus viftes dedit :
Dimaduere niues impulſam fidere To Pariterque mundus ; lege confufa athe
thyn . risa
Repullit Hensonidum defenfo litore car Etfolem , aftra vidiro vetitum ma
men .
Terra quoque immori contufit ponderis Tetigiftis orfa temporum flexi vie
axem . ceis.
Etmedium pergens niſu titubanit in or Aeftiua tellus floruit cantu meo :
bem . Mellem coacta vidit bybernam Ce
Tanta molis onuspercuſsum voce re- B res ,
ceſit, Violenta Phafis vertit in fontem vana ,
Prospectumque dedit circum labentis Es ifter , in tot ora diuiſus, truceis
Olympi Compreſſit vndas omnibus ; ipes piger :
Omne porens animal letbii genitumque Sonuerë flucłus, tonuit injanum mare
nocere , Tacente vento , nemoris antiqui do
Et panet Hamonias , mortibus in mu
ſtruit arteis . Amiſic vmbram , vocis imperio mea .
Has' anida tigres , nobilis ira leo Die reli &to Pbæbus in medio ftetit ,
num . Hyadeſque noftris cantibus mota la
Ore fouent blando , gelidos his explicat bant .
or beis CApud eundem non minora Gibi vendi. Her Ocr.
Inque pruinoſocoluber diſtenditur arun: cat Nutrix illa : ver. 45..
Viperci cocunt , abrupto corpore , no Artibus magicis fere,
di.
Coniugia nupla precibus admixtis lie
Humanoque cadit ferpens afflata vene gant,
no. Vernare indi frigore in medio ne
Et mox, Illis, fidera primum mus :
Precipiti dedu £ta polo , Phæbeque fe Miſsumque fulmen ſtarc , concuffi fre
rena tum
Non aliter diris verborum obſeſsa vene Ceſsante vento , turbidum explicui ma
nis res
Palluit , nigris terreniſque ignibus D Etficca tellus fontibus patuit nouis,
Habuere morum faxa, difcuffi foreis.
Quam fi fraterna probiberet imagine Vmbræ ftetiftis ,o mea iuffi prece
tellus ,
Manes loquuntur', fonuit infernus cao
Infereretqueſuasflammis Caleftibus um nis .
bras:
Mare, terra , cælum , Tartarus feruit
Et patitur tantos cantu depreſsa labo mibi.
res , Nox media folem vidit , noctem dic.,
Donec suppoſitas proprior deſpumet in Nihilq; leges ad meos cantus tenent .
berbas ,
Denique, & pueritiæ meæ labor, ac ftu
Nec minus eruditè patruus Lucani, pal diuin Claudium .
Meden lio clarus , & cothurno: reliquiæ Latia. E Namque mihi magica vireis , auique
ver.752 . lis Orcheftræ ,nofter Seneca: futuri
Nunc meis vocata facris noctium fedus Praſiius ardor ineft. Nuui quo Theffa
Deni , la cailtu
Peffimusinduta vultus , fronte non una Eripiat lunare iubar : quid figna fac
minat . gecis
Tibi , more gentis , vinculo foluens co Aegypti valeant , qua gens Chaldea voi
mam catis
Secretanudo nemora luftraui pede , Imperet arte Deis, nec me latuere fluen
Et cuoc ani nubibus ficcis aquaso. tes .
H 4
onum um
96 Diſquiſiti Magicar
Arboribus fucci, funeftarumque pote- A immediata dæmonis ) nec applicatione
agentiú , & patientiú per alterationem ,
Herbarum ; quicquid lethali germine corruptioné , generationéve ( quæ ſunt
pollens cius a &tione mediatæ poffe quidquam ,
Caucaſus, Scychica vernant in grk quod naturam ſuperet , & proinde , nec
mina Tupes. id, quo mutetur ordo , ſeu lex vniuerfi:
Quas legit Medea ferox , & calida Cir Sic D.Aug. & D.Tho. probatur à Scho D. Aug
ce . laſticis auétoritate Apoſtoli Non ſubie libr. .
. - 3.de
Sepius borrendos Mancis , facriſque li cit Deus Angeli s orbem terra futurum .) Trin. D.
taus Veinterpretati D.Chryſ. Theophila D. Th.lib.z.
Noturnis Hecaten , & condita funera B Tebeta verba illa de nundo nouo ,ſeu 6.108.6
traxi
Carminibus vi&tura meis: multofque ca Ecclefia potius agant , cuius caput eft qu.16.de
nendo, Chriſtus, & de quo non ſemel Prophe- malo ar.
Quamuis Parcarum reftarent fila , pe tæ.Melius probant ratione,quia pars nó 8.quos ſe
remi poteſt plustoto .Ex hoc axiomate infe- guitar.
Vid.n.35
Ire vagas quercus & flamina Stare runturmulta particulari .
- coegi . Primò nó poffe Magos demonis ope ad Heb .
Veraquenon prono curnaui flumina la ra producere immediatè vlla forma ſub- 3. vs.
plu . ftantialem ,vel accidentalem : quia natu El 9.v.6
doc. 65 .
In fontes reditura fuos. Neu vanaloca ræ lex eft , vt corporeum ſubiectum ne
tam . ve . 7. et
queat a re incorporea iminediatè altera Pf. 102 .
с ri: diab olusaut é eft inco rpor eus,formæ v.19 . hec
Mefortaſse putes: mutatos cerne pena
teis , autem illæ ex potentia rei corporeæsút eft ipfis
Dixerat , niuea ( mirums ) capere co educendæ . Hinc ſequitur non poſſo dia- hominib.
lumne. bolum immediatè vllam qualitatemu qui om .
Ditari ſubitoque trahes lucere metallo . corpoream , & permanencem imprime- nes falta
Tam mulra , tam magna fibi hæc va . re,v.g.calorem , frigus,albedinem , & c. poft iudi
nitas vendicat, quædam falſo , quædam Secundo . Non poffunt aliquid crea- cj diem
vere ; ſed quæ falſo , quæ verè,nunc no te , propriè loquendo , fiue ex nihilo , credituri
bis , quoniã alijidomiſere, diſcutiendú quia caufæ naturalis actiuitas non ex . fac Phors
eft. rem totá certa methodo ad ſua capi tenditur in id ,quod nihileft , hoc enim us Pri
eft virtutis infinite ma.
ta reducemus; illud ſemper memoriare
uoluentes, quicquid demon poteft ,id per D Tertio . Nec ex qualibet re naturali Anſ.
Haymon ,
cum ex paéto , magos pofse , nibilque fic poflunt facere qualibet , quia nequeunt
poſsemagos,quod nequeat damon . immediatè formă introducere ,vt ante D. Aug.
dl.33.. CA.
eain mediate introducant , neceffarium
QV Æ STIO X. eft aptas diſpoſitiones præcedere : nulla 8.do.com
verò res eft capax cunctarú diſpoſitio Theolo
Quidpoflint Magi circa ordinem nats num , quæ ad omnes formas requifitæ gia
ra , leges uniuerf« . ſunt. Hinc etiá fit, vt nequeant , quouis
inftruméto , vel cauſa,quelibet effcctum
N Aturam fibi parere , & legibus gignere:tum quia pendente à pacto ini
cunctis vniuer's ſuperiorem le(vt to , quod certa pręſcribit media:rú quòd ,
E
legiſtis ) magica gloriatur: cum non agant immediatè , cauſa vel
Mare, coelum , terra, T artaru ſeruits inftrumentum debet idoneum propor
mibi : tionem cum effectu habere .
Nihilq; leges ad meos cantus tenent . Quartò. Nequeunt formas fubftan
Falfumhoc imprimis , & foli Deo om ciales ( vtdixi ) ane præuijs alterationib.
nipotens referuatum . Naturæ ordinem ac difpofitionibus producere . Necctiã
mutare nequit , nifi auctor naturæ , nec idipſum poffunt facerein inſtanti;(quia
leges vniuerſi refigere; niſi qui fixit: ſci mutatio per creaturas nulla fit, niline
tum , & tantum efthoc Theologorú de tempore )nec etiam poffunt, quantúli
cretum , nec inotu locali ( quæ actio eft bet paruo, aut æquali tempore quicquid
volunt
Liber Secundus . 94
volunt perficere:nam naturaliter ad vnā A naturalis, quod habetomnia ad agendu 4.4dub.
rem plus,ad aliam minus moræ requiri requiſita ,ſed dútaxatid poſe indirectè, 1. diffic.
tur , ſecundum plures , aut perfectiores & mediante aliquo artificio ,aut medici- 5 .
vnius quàm alterius diſpoſiciones. na ; ficut faciúr liomines.yidelicet primò
Quintò. Præfuppofita Ariſtotelis , & adhibira cótraria cauſa ,quę alterius cau
fequacium ; quç in Lycæo Peripatetico , ſæ vim exeriimpediat, v.g.G mantile de
& ſcholis Theologorum receptior eft : mollibus lapidú filis ex Cariſto petitis ,
non poterunt vacuumin rerum natură & inſtar telæ contexcis,in fiammam co
. inducere; ncc infinituin vllum a &tu ,nec nijceretur, id non modò non amburere
à priuatione ad habitum regredi; nec or tur, ſed ſplendidius, nitidiuſque exiret: Plus, lib
din ?, qui inter formas , ac difpofitiones item G adamantem admoucas , imper du ora
rerum naturalium inducendo , extre dieturmagnesne ferrum attrahat . Sic itu ora
culo. Pli.
mas prætermiſſis medijs,velpofteriores B fortè diabolus gentilesdecepit, quando 1.37.c.4 .
ante priores, immutare , aut peruertere; fecit ne flamma exurerer capillos Iuli, D. Au
nec corpus de extremo ad extremum aut Seruij Tulij,aut L. Marcij, aut tuni- gul.i.de
transferre ,non traſmiſſo mcdio,nec cor cam SeruijAnagnini poteft tamé & alia cini. Dei,
pus longè à ſe diſtans localiter mouere , prodigij cam celebris cauſa reddi. Népe cap. 4 .
quia neceſſe eſt , vt moucns ac mocú fi hosignes cx illo flammæ genere fuiſic: vid.vir,
mol fint í loco ( alioquin fequeretur ctia quem vulgo vocant Ignem Fatuú : cu- Aenci. 2 .
poſle mouere corpus per vacuum , & iusorigo hæc à Philoſophistraditur.Ex . Lin.li,:.
per quantamlibet intercapedinem , nec halaciones ab aere frigido , & nimis con Pli.li . :.
in inſtantivel quantalibet celeritate cor denſato , propè nos detin eri: pofteà, per 5.107.06
pus mouere , aut transferre,quia viseo vehementem quarundan exhalationú fequentě
rummotiua certis eft finibus limirata . C inuicem ſuccedentium compulſatione, dhe Prode
. Apol.ca. Quare intelligendum fanè , quod Ter calefieri, & inflamari , diuerſos quoque
rullianus ſcripſit, demones momento eſse colores , & figuras recipere , prout va
obique . } Item totum orbem illis vnum por craſſior, & fubtilior fucrit , & prout
efselocum .] Ņam impropriè totus orbis diuerfimodè fuerit configuratus , rubrā
vnus illis locus eft, cum conftet ficy.g. apparere vel nigram flammam in mate
eos effe in Oriente , ve Guinul tunc non ria craſſiore ,candidiorem & clariorem
Sint in Occidente, ſiue enim per fubftan in ſubtiliore , & cætcrain figuræ varieta
tiam ſuam fint in loco ( quod probabi cem ex lucis reflexione represetare. Ape
lius ) fiue per virtutis applicationem ( vt parent etiam huiufmodi phantaſmata
multivolunt ) adæquatus corú , & pro (Galli vocant des Aduis,Germani Stal
prius locus omnium iudicio certum ha- D lichuten) vel inter equorú aures, velſu
bet , & limitatum ambitum vel virtuti, pra verticem hominii vino , ira , vel alia
vel ſubſtantiæ proportionatum , & vbi ex caufa efferuelcentium : item iuxta few
que eſſe, omnia implerecſt, quod folius pulchra, bultuaria, vel patibula, quoniã
Dei proprium .Momentum etiam vfuc. ex corporibus viſcolæ exeunt exbálatio
paut pro celeri adeò motu , vt ab hoink nes que, lacut dictum , nipiu illo inflam
nibus vix queat percipi. mantur , præcedere , vel ſubſequi viato
Sextò . 'Ex eo quod dictum cft non rem putātur, quia progreſſu citatiore ho
poffe tollere connexionem . & fubordi mo aerem conimouet , idcircò ſi cone
nationem partium vniuerfi ; fequitur e sis apprehendere, diffiigere videntur,ab 1.2 dimo
tiam,non pofTe tollere earum conſerua aerepulſa .Legi Nuperum ſcriptoré lu- nolar.ca .
tionem :quæ eft ordinis, & connexionis E riſconfulevingui cealerhæcomniadæ- 2 .
illius caufa, finifque. Hinc porrò fequú monu eſte hersiibria, & his ignibus malú
fur, quæ de cælorum motu, & cleméto gcuiun infuum effe.curenim absequi ho
rum translatione,fequentiquæſtions di mines ficfait )pellicism in flagnorum flu
centur :iczu tur etiänon poffe impedire miumque voragines ac præcipitia non
proxinè, & directo( ficut faciebat D.us, alla ( mitomo pelliciunt, fed fit , quia
Angl. in quãdo in tam varijs , aceno :mibus ſup nocturnum Gléntium , & flamırænoui
2.qu.vn. plicijsMariyres ſeruabat illęłos)nó porse tasignaris caufæ , perum , ac confterna.
de den . ( inqua ).6c impedire actionen agentis tione inducunt, & faciút a via aberrars,
um Magicarum
98 Diſquiſition
& licin malú aliquod ruere , præfertim A per aures equorum . Hec ornia certum
in flumina, vel fagna . Naruram enim eft efseludibria damonum in aere.] Sic il
fua hi igres, vt Aammæ ,quas Aerna eru le, per certum et, & non dubito;nulla red
&at (in fretum feruntur) etiam voluun dita ratione philoſophiam euertit: eodé
tur verſus aquas (vt reété Leloyher obſer iure,quo fidem ,vt in Deum , fic in natu .
Hamit li.i.de fpečtr.cos.) ideo quipertur ram ius ſibivfurpans: Lunam vocat , il
bati, feu confternati,vel ducti curiofira
'las, quas dixi Aammulas,aut ſi lunam vi.
te, hos ſequuntur, fæpe ſubmerſionispe dit equorum auribus inſidentem ; vidit ,
riculum ſubcunt. Si qua coactio extrin quando lunaticus . Et tamen hanc célec
ſeca ad fequenduin quandoque depre eſse vnam firmiffimam , certiffimam
henda.ur,illa certè naturalis nó eft , ſed (verba eius funt) demonstrationem ,quod
à dę one. Nam non nego quandoque B omnes illa impreffiones ,vt vecāt,fint opé
polle fieri , ve huis ſe Hammis dæmon ad ra Dei, vel etiam demonum . Iris, & co
iungat , fed cum naturalem cauſam fia meta quidem , ſecunduin illum , Dei;cæ
maruin teneainus , haud arbitror cum tera dæmonum . Gaudeanttali Docto
plebecula ad prodigioſas cauſas confu re, qui amant defipere. Quod verò legi
gienduin . Cur verò his non vitulentur mus de erraticis flammarú globis hu
equorum aures , vel hominum capita , manam edentibus vocem, & derefecto
cauſam putarim quod ex ſententia vete cadaueris cum humero coftiſque bra
Galen.li. tum philoſophorum , ignis duo funt ge chio dextro , in vſum luminis nocturni;
4 de fom nera ( ſeu partes potius) Aamma & pru cuius extremni digiti Aama ſulphurea ac
plic.medi na: prunæque proprium Git vrere, ac no violacea tantifper arſerunt, dum ftriges
cam fac, lucere , flammæ verò, lucere , & vrere , C venenum malum totum dormiéti infu
Pinionis quando perfecta eſt Aamma quando ve diſſent,idque quod conſtituerant totum
¡ Timeo , rò imperfecta ( vt de qua agimus ) tunc perfeciſſent, demum flamma extincta ,
cgo ipfius tamen poflit lucere , licet vim vrendi no tam integros illubatorq; man file digi
Timai lo habeat. Et nomen fatis indicat hunc no tos , quam fi lumini fontem nullum an
fri . verum eſſe , aut perfectum ignem , fed rè præbuiſſent quod Magas, quoties vo
quid igni Gmile,ſicut caprificus, & ficus lunt facere ,Reinigius affeuerat; id om
Plin.d.ca falua non vera eft ficus, ſed degenerans ne idem rectè ad demonis technas retu De raptu
107 . quid ; & ficui finile. Confirmant, quod lic.Ceterum quod Cl . Claudianus canit Proferp.
narrant ad aquas Scantias dāviam exi in Æthnæ cacumine niu sillæſas per
re quæ invalida fit traneo tranfit,nec lo manere , quia vaſtum illud incendiuin
ge in aliamateria queat durare , & fuper D Sub niuibus feruare fidem , lambit con- Strabo.
bunc igneu n fontem , quæ illum cóte tiguasinnoxia flammapruinas ,hoc non Solinus
git fraxinus , æternum virere cernitur , el fabulofum fuffragantur enim hifto- Plinius ,
quod nõ foretli ; hæc flamma vera per rici , philoſophicique ; ) ſed eft abditum . Sene
fectaq; foret . Talis etiã albusille ignis, naturæ ſecretum :fortè an quòd flainma ca.
qui poft tempeftatem nautis apparet, & nimis violenta propulſione erecta , mi
fuper malun , nauiumque armamenta nus a &tiuitatis baber in circumiacentia ,
fides nihil adurit :Gentilibus Dioſcuro quæ tam obiter attingit ? quod fi verum
ren , feu Caftrorum alba ftella nobis sa eft , pertinent ad pofteriorem actiuitatis
Vide que Elus Telmus dicitur . Videte nunc infi impediendæ modum , Alter enim mo
dixi coin gnem mathæologi Lutheri Meteorogia dus huius impedimenti fit, per aeris inte
ment. in commentar in capitulo nono Gen. fol. E riccti celerem ,ac violècum motum,quo
Hercul. 146. de iride diſputans , non contentus impeditur actio naturalis , ne ſe in obie
fur.v.14 Tridem cum Halone, vel corona cõfu ctum inſinuet, ficut folemus moto aere
diſſe ſubdit: Egonon dubito faltantes ca ſumum , nenoceat oculis, abigere, ficut Val Ma
pras volantesdracones, lanceas,ó fimi etiá diabolus effecit ; ne difflueret aquá, xim.li.s.
lia eſse efectus malorum ſpirituum in ae quam Turcia Veltalis cribro portabat. Teri. Á
refic ludeniinm , vt ant terreālsaut deci. Sic flammam iniectam arti dæmoni ſpe pols . ..
piat homines , gentes flammas in nubibus Etrum impediuit, ne louis Apameni fa Minn
apparentes indicirant Caflerem , o Pol num abfumeret ,donec diuino miraculo cius 7.
lucem effe. Et apparet aliquando luna ſu aquç benedicte afperfio demoné abegit. Octuaro,
Sic
Liber Secundus. 99
D. Aug. Sic ad Medeæ incantationes taurorů A prorupit. Pater Reuerende rapage te, ne
lib.1o . de fammiuomorum halitu innocuum fa me iubeas tentare Deum ,adferam , fi 10
Sicil ciuit, Dei tum poetæ canunt . Semper cnim Dei les, ignem, proutfoleo,teſtula ,non mani
a red 6. 16. miracula diabolº conatur fimulare . Scit bus.At illi admirabundiob tantum mi.
eode Theodor. Sanctos per fidem ( vt ait Apoſt.) impetu raculum , binc taciti intra feftupebant;
natu . lis. Hift. ignisextinxiffe:Heb.11.ver.34.vt fece.
at , il binc repentino comitisrefponfo deleitari,
Eccl. ca. runt tres pueriHebrçi Dan .3.Vt fecit B.
am vi 21 . fe mutuo inſpicientesfubriferunt . Subri
Franciſcus de Paula , ali,que vno.cóten dear fortè , & aliquis Ieſuitarum hoftis
vidit , hæclegens, At Scardonius leſuita non
tus ero exemplo ,in quo ,cum: fide,meri
célet
tum quoque religiofæ ,ſeu cæcæ obedié. fuit, quin & lofuitarum tenuem adiro
imam tix , eſplendet . Scardeonius, ita ſcribit : dum cognitionem habebat qui tum re
jquod Accidit aliquando forte fortuna vi pra B cens Patauium aduenerant. Ille name
antope pofitus quidam predicatorum D. Aug. nos vocat Sacerdotes nominis lefu lib.2 .
& Co illic apud hos ( leſuatos D. Colúbini fet claffe s . fol. 95.leſuitas autem in prædia
ei;cæ ctatorcs)ad prandium inuitatus accum &a narratione d.lib.2.claffe 6.fol.113.00
octo beret , qui amoris epulis femoriſque arbis cat eos, qui propriè lefuati norinātur,
legi tris , dataq;loquendi veniaxcepti de Do illi auctorem ordinis habent B. loanné
is hu minicæ profeſſionis merito copiosè admo Columbanum , & ferè ad vnum laici
efedo dum , arroganterque diſercre tacitè ex funt: nos auctore habemusordinis no
bra . probrans cis,quod profeſſionem trium vo ftri B. Ignatiuin Loiolam , & in fingulis
turn ; torum ,cum inter cænobitas connumera domibus multos Sacerdotes. Illi ab Vr
rеа ас rentur,publicè,palamq; cum cateris mo, bano V.Papa,anno 1 69.cófirmati fue
triges
nachis folita,nò profiterentur forma. Ad C re:nos primum à PauloIII.poft annum
infus id lefuitarum præpofitusbomo idior afa 1540.illi leſuati S.Hieronyminosicleri
otum nè ,fed prudens, o dile tusDeo , argutė ci Societatis Ieſu ſumus vocari,de illis
neta , reſpondir:Vis ( inquit) Pater , quoniam in lege Paulum Morigiam li.de « rig.reli
digi. hos fermonesincidimus : virum unus ex gionum.cap.33 . & 3s.de nobis vitam P.
man nostris fratribusitafimplici quodammo Ignatij Loiolæ à Patre Petro Ribade
ES VO de Deo oblatus: an comes ifte tuus,publi neira , & Patre Pctro Maffeio accurate
om Derapa ce tria vota profeffus , fuperiori ſuo obe deſcriptā . Errauit ergo Scardeonius in
srcu preferred dientiam exhibeatfinceriorem ( Annuit nomine,vt, & cæteris qui leſuitas cúi
canit ille ignarus qurdem ,libens. Tum Ieſuita ſuatis confundúr. Ec ex hoc errore Ba
per ad huc noftrum Marcum , quam primu tholom.Furusin Armill.aurea verb rer
diuin conuerfus, quiibiforte accumbentib.mi- D ligionum.4. ſatis inconfideratè negant
con- Strabe. niſtrabat, ait . Marce frater , hi ſodales Ieſuitas propriè religioſos effe , & au
100 splisis noftrifrigent : in virtuie fanétæ obedien &torem laudat Abb.in rubr.de regul.nu.
Now Places tie adferas buceis cito é coquina nudis 3.quitan.eduniaxatfcribit eos,nó pro
um dos Set manibus ardentes prunas , vt confeftim priè dici regulares; quod & ipsú falluin .
ma ca. calefiant. At ille haud cunctabundus nam Ieſuitæ vtrumque ſunt.Regulares,
mi ( ut erat ad obedientiam promptus )nibil quia regulam certam profitantes clerici
tia, fore credens , quod fieri , non poffet, fi fub ſunt.religiofi,quia quidem tria vora etiá
rum obedientie precepto mädaretur: feftinus Solen nia, quæ Abbas requirit emittunt;
katis nihil bafitans à coquina ad menfam ar & nihilominus quica non emitiút, ſim
mo dentes ad prunas quam plurimas amba pliciú emiſſione religioſos efle PP . Ma
inte bus manibus iunctis , abfque vllo detri- E ximi, Gregorius XII. & XIII . definie
quo mento , aut læfione ſuiportauit , vtrique runt . Verum Abbascrrabat in facto : &
bie cas porrigens ad frigus tollendum : quas Fumus imperitè Abbatis ſententiam ex
ere iterum iubete præpofito , cunctis admira cerpfit, ainbo autem de leiuatis prædi
cut yal Me tibus ad locuns vrde detulerat deporia & tis I quebantur. nam Abba istempo
Ua, xim.li.se uit . Hinc præpofitus ille Dominicus ul re de ieluitis nulla du eratcogitazio : li
at. Teri. A ira modum obftupefactus comitemfuum bri ſunt corrigédi Albatis Fumi, Scar
intuerur, quafi idem ellstilli illico præcee deonij, & (miror ) id ab ijs, qui nuperis
pe polt, -
fa ' Mint plurus . At ille cognitare nihil cunetan.. editionibus præfuerunt,nó animaduer
ilo cius %. dum ratus, quam primum , in hac verba ſuin . V enia planè dignus Fumus, liante
i Osinan Soc.
I OO Diſquiſicionum Magicarum

Soc. Ieſu inſtitutam ſcripſit. Venia indi- A Noctis poffunt ducere lunam
gnos Baleus hçret. Anglus in bib.fcripto quod ethnicum eft,ftolidum eft, & me
rum Britanie, quinos fingit,additis, ( vt re fabuloſum .
lli ſolemne ) fabellis. Theatinos elle, & Primò nec cęli, nec fiderum motum
Venetijs primum à Paulo Caraffa , qui Giftere , vel eorú ftatos curſus retroage
poftea Paulus IV . inftitutos . Minusta ce magicen poffe . hoc enim foret vni.
né mirandú , Anglo Caluin.nomen no uerfi ordinem turbare . Hinc verò con
ftrum ignotum fuiffe , fed planè miran cidit fabula velcrum ,de luna detractio
da malignitas, & ftupor Pariſ, aduocati, ne;non magis confentanea rationi,quá
Papirij Malloni: quicâ in noftra ſocie recentior noftristéporitus ridicula po
tate non paucis annis vixiffet ; vt tabula puli cuiuſdam opinio ,arbitrantislunam
fori fieret , cam deſerens maledicentiæ B ab alino epota : quia pecus Arcadicum
qualityrociniú fecit , in nomine noftro de Aumine biberat, in quo pocta luna
infectando nam in Pauli IV . Pontificis facies, vt fit, lucétis reddebatur cum bi
vitæ rapſodijs ', ſcribit nos in Hiſpania beret:coque recedente ſubita nube luna
Ignatianos:Nolç in Campania lefuinos velata videri derijffet : idcomilerú Sile .
vocari, & fic ipſe appellar: cur? nenouiſ ni vectorem , in carcerem coniicere , in
ſe videatur, & vt apoftafiam tegar.malè cculeum egere, & aluo reſciffa , vt lunam
nouerat, à quibus tam malè , tam malo mundo redderet , læuiſlin z exentera Narrat
exemplo defecit. Sitam parum illi noti; runt.conclufionem noftram D. Augu- viues co
ftin.confirmat, Veteris fabulę origo na- met. lin .
vnde,aut qua,in intima ſe arcana cordis
iſte cordium , & renum ſcrutator pene ta ex ignoratione cauſæ , cur luna natu- li . o de
trauit, vt nihil vereatur affirmare:cos fi- C raliter deliquium luminis patiatur, tefte ciuit.Dei
bi ſolos videri ſocietatem cum leſu có Plutarcho , & veteri quodam poeta , cul- 6.4 .
traxiffe : & in eo nimium ſapientes effe , ius fragmentum , vc à Turnebo accepi. A.cap. 4. $
quod ſe putent celo , vel ipfi quandoque mus digniſſimum eft, quod pluribus lo- li de pre
iinperaturos? Qui cordis eorum tam pe cis legatur . cept.con
nita perſpexerat arcana, quo potuit pa . Sed tamen incuruus per pondera terrca nubial.
&ɔ nomen ignoraffe: fi nec nomen no nitens . li. 19.40
uerat,non potuit ſe in hæc latibula pro Dicam quur feſso liuefcat circulusorbe, werf.c.3 .
funda cordis penetraffe . Teneo te Spi Purpurcumque inbar ninei cur tabeat
ritus a poſtatice . Brutiorum brutus iſte or is .
mos eft, vt quo fiagitiosè deſeruerunt, Non illam , vt populi credunt, nigr anti
quia diſciplinam ,non ferebant:ilo's in - D bus aniris .
frunito ore , & lingua virulenta conétur Infernas ululans mulier predira ſub
proſcindere ,ne non merito transfugifle umbras
videantur . Ad rem redeo ,à diuerticulo , Detrahit altiuago èSpeculo ,nec carmine
picta .
in quod me Scardeonius pertraxerat .
Verore Stygias *
QV Æ STIO X I. Vincibilemque petit clamorem . quippe
per alhram ..
Que Magorum poteftas in orbes Qua citimus limes difpefcit turbida ph
cæleftes, fodera , ele ris .
menta ? Inuiolata meat : fed vaſto corpore tel
E lus .
Erendi ſunt Empedocles , Sofipha Qua medium tenet ima pelum , dum lx
nes , Apollonius , Virgilius , & alij minafratris.
poetæ , vt quæftione præcedente docui, Detinet vmbriferis metusrū fidere caſso
plus niinium Magis tribuentes:ferendi, Palleſcit teres vmbra rota ;dum tranfeat
quia gentiles ; fed quis ferat hominem axem .
Chriſtianú , & qui Catholicus amat au Aggerei velox tumuli , Speculoq; roſanti
dire. in Parabaia vincta , fic canen: em? Fraternas reparet per cælum libera
Verba , vel alto errantia celo . flammas.
Siftere fydıra,verbaporeniem Addit poftea multa difertiffimè, qui
bus
Liber Secundus. IOI
si
& me bus hanc ſententiam confirınat , ibi le. A munufculis redimat , quamuis munera ,
gere poterit , quem capit priſcorum O Deosvincant . Alieri ſuſpicari ipfos
morum poetarum lectio : aiunt, effe in ipſo ſanguinevim quandam
troage S.cundò nequeuntintegrum eleme potentem auertende nubis, ac repellēde.
tum de loco fuo naturali in alium tranf Sed quomodo in tam exiguo ſanguine po
ret vnia
erò con ferre: nec partes,quibus integratur mū teſt ellevis tanta pt in aliumpenetret, a
tractio dus, tollere , velluo mouere loco , ratio illam fentiant nubes ? Quantòexpedirius
eft eadem , quæ præcedentis concluſio erat dicere ,mendacium , fabula eft ?
on quá
nis , eftque fententia coinmunis Theo At Cleona iudicia reddebât in illos, qui
cula po logorum , atque hoc voluit Firmilianus
slunara bus delegata erat cura fronidende tem
cadicum ad D.Cyprianum fcribens Terræmotus peſtatis , quod negligentia eo ū vineava
tamen poffunt efficere:nemp: inmilfo B pulaſſeni,ant s geresprocidiſent.Etapud
2 lunz
quoppiam vehementi ſpiritu in cauer nos in XIliabulis cauetur . NEOVIS
cum bic nas terræ , vel vehementer agitato aere , alienos FRVCTVS EXCANT AS
ube luna quiin terræ viſceribus eft incluſus.Non SIT. Rudis adhuc antiquitas credebat ,
erú Sile. id poetælantùm aſseruerunt,ventis Ma attrabi imbres catibus, ó repelli:quo
cere, in gos imperare: ſed & Philoſtratus , dum rum nihil pofse fieri, tam pală est, vi hu
vtlunam fcribit Apolloniuin apud Brachmanas ius rei caufa nulliusphiloſophi Scola in .
exentera. Neret duo dolia vidiſse: quibus apertis,imbres tranda fit .] quam fortiter aſserit,quod
D. Augu siset & venti crumpebant , clauſis ſerenitas, ignorabat? aerem verberat,ipſe fallas có
origo na nit, lis & trãquilitas aeris redibat.Sopater quo miniſcens caulas, quas refutet: nihil ho
Junanaru. li. o. do que philoſophus, affectus yltiino lup rum dicturus G hæc pacto cum dæmo-
ciatur,tefte civis.Dei Cine fieri fciuiſset. Audierune hoc, & lege Calcagni
Euna . plicio fuit,quòd accuſareturcarmine nus Põzi
-poeta, Cllo 6.4. pius de magico vencos vinxiſse , ne annona By re fæpius recentiores illi , qui negant ta nibiuſqi:
robo accepi ..caped viris Phi zan tiu m inu ehe tur : DeEm ped ocl e , Cat hol ici m
,quà hær eti ci, qu or um po . Vvierus
uribus lo ha lof.et Sui & Rege cui cognomen , Pileus vento tiffimæ rationes ſunt , ab homine nec v . medicus.
Keple, les dis .
errea ubiai ſus,iam diximus .
scrat t nu aquæ guttulam gigni poſse , quaſi
Tertiò , quod huic affine eſt poſsunt verò dicamus, ſolum hominem ſuisiſta
li,19.00 Magi tépeftates ſedare , poſsunt excita viribus perficere : ſed id dæmonialcribi.
c u l u s r b e
o , se re fulgura, & tonitrua,g andines, & im mus ex pactis conuen :is operanti . Ad
t
cu tabea
r bres, & fimilia Meteorologica ciere , & dunt nos impiè dæmoni adſcribere : ci
in agro , quos volunt immittere . Irriſic in S.S pruinæ , grandinis, pluuiæ ,& fimi
ts
migran hoc olim Seneca Philofophus ita ſcri lium origo adſcribuntur Deo. Quod no
lib.4.na bens. Illud incredibile Cleonis fuiflepu . D ignorabamus , vt nec illud plurima pal
tur.ques. blicè prepoſitos, kanagopudeexes,specula limin S.S.tribui Deo , quæ tamen con
dira fub
tores fuiure grandinis. Hicum fignum ftat humanas vires, non fuperare: vt per Deut. 32
g
carmin dedijent , adesſe iam grandinem ,quid cutere,occidere, ſanare. Sed niinirum , verf. 39.
expectas, vt homines ad penulas diſcurre Deus hæc omnia facit vtcaufa efficiens 1. Reg.7.
aut adftoreas? Immò proſe quiſques
rent, principalis,independens, & vniuerſalis: verf.cc
alius
quippe agnum immolabat, aliuspullum : creaturæ verò,vt cauſæ efficientes, parti fimil.
protinus ille nubes aliò declinabant,cum culares,dependentes,ac minus principa
ida pr aliquid guſta ſent ſanguinis.Hocrides? les . Vlricus Molitor, in Dialogo Auſtria
accipe quod videas magis , fi quis nec a ci , paululum deflectit ab aliorú errore,
ore tel gnum pullumue habebat: quod fine dam & ingeniosè cmminiſcitur, diabolum
no fieri poterat , manus fibi adferebat, E quidem non poſſe a rem turbare,gran
u O , netu auidas aut crudelis exiftimes
duml dinare, Xc.cuin vulc ; nihil tamen adfert
nubeis:digirum fuum bene acuto graphio ad probandú ,cur id nequeant: fed quod
pungebat, o hocfanguine litabai. Nec quando futuram præuidet tempeftate;
dere caſse minis ao buius agello grando.ſe auerte tunc ſagas impellere ad faciendum ea ,
at
tranfe
bat: quä ab illo , in quo maioribus hostys quæ procurandæ tempeftati facere con
ti exorata erat . Rationem buius rei quida fueuerunt, & ijs perſuadere rebus feufa
og ; rolana etis illis hanc vim concitandæ procellæ
e r quarunt. Alteri vi homines fapientiffi
y lib ineffe, non n go ,poffe id aliquando co
mos decet, negant poffe fieri: ui cum gran
dine aliquis pacifcarur , tempeſtatos tingere: fed vt plurimum aliter fiericó
ime, qui tendo.
bus
I 02 Diſquiſitionum Magicarum
tendo . Nam ſagæ vnanimiter confiten A berienſ. lib . primo,c dec mo, Henricus Aug.li 8
tur , fe quandocumque lubet hæc poffe Theutonicus, quem ſequitur Cantipra de cinit.
perficere: & id contirmat experientia , tenſis lib.2.cap.sz part. 19.Quarto pro. Dei.c.19
quoties à Iudicibus, velinuitæ cogú ur : batur hoftijs, & exerplis ,de ventis ,& l. mulri.
ſequitur cniin effectus ; dæmon ergo id tempeftate ſedata à Magistempore Xer 6. C. de
ex pacto condicto ad ſignum concur xisteitis elt Herodotis . De Finnis, & malefic.
Conec mia
rens perficit. Fallitur etiain Molitor, ni Lapponibus ſic ſcribit Olaus . olim mer
rum 26 .
misieiuvè, & frigidè hic, & oro libello catoribus venios penales exhibebant ,tres quisom
diſputans, duin probat, fine Dei permil nodos Magica arte ſacratos offerens quo bulia in
ſione hoc dæmonem non poffe , quis B rum primo foluto placidos pontos fecun- noc . 8.
io
vmquan Catholicorum hoc non aile do vebementioressiert vehementiſſimos coni.ma
ruit ? omnes clamamus periniffionem fint babituri. ] Olim Ariftæus docuit in- lefic. D.
Qnos si Dei neceffariam elle ; at contendimus colas Cycladú certis ritibus, ac hoftiis Libr. 7 .
Tat Bin- Deo permittente , & caufis naturalibus Etefias æftiuo tempore clicere , & fic li 3. cap.
sfeld.q.4 non impedientibus dæmonem id , qua (naui frigore ſquallorem , & fterilica- 16. Vic
ili . 4. c ; do vult,poffe, licet alias tam tempeftas tem ab agris arcere:de pluuijs cælo de- etorius
de malef; nulla naturaliter fuerit oritura.Scio ,Bur uocatis per Magos,plena funt veterum li.19. sta
co mat h.
cui ad chardus lib . decimonono , Decret.titul. monumenta . Pluuiamerian, Cianitæ . ria. le
ita.c.21.
do Horo de alte magica. verf.credidiſti vnquam ; Inde ridiculo ritu fic procurant , vt in
zad.li.1. idem negauit , & cenfuit in gos id cre Epiitulis Peruanis noftrorum , anni Panja.in
Arcadic.
de vera , dentes eile ſliperſticioſos ; ſuperſtitioſi C 1590 & 591 narratum ,his verbis ex Diõ . Cal
og fal. funt, quia magisit m li credant fe hæc e ceplit Gaſpar Sticillius .
frusl. s6
prepy.ca. tiam no permittente Deo poffe; immò, Quando plunia indigent,11agusqui "Xiphili.
19 . & hærctici tum forent , ex hoc capite . fpiam magna vocis contentione, & acce- in An .
Job I v . Sed rcctè fentiunt, fi fuppofita Dei per Teracione clamar , vt oinnes ad montem ron .
16. ego s . miſſione, vipacti,ſe id perdæmoné pol confcedant,quo poftquam peruenerur,
19 . ſe facere arbitrantur. Et hæc omnino fe vt quilibet conſucto inore a cibis abiti
And.Ce- quenda , quæ eſt comnunis ſententia neat. Eftautem eorum hocieiunium , vt
fariens 1 Theologorum , & lurifconfultorú.Pro à fale , pipere , cibis coctis contineant:
6:13. Ap. batur primo,ex S.S.Nain ibi Satanas fa quod vbi factum eft , voce intinſa , &
W.13; D. cit ignem de cælo decidere, & ablume clamore fuinmo ſtellas inuocant, aqua
Th.de
lij inlob. re ſeruos,ac pecua lobi:cxcitat quoque D que precantur, & ad terras ; caſtellum .;
1.U. 10. ventum velenientem , qui filios,ac filias, paganumſeſe vertunt, potionem quan
Exod . 97 conuiuantes ruina oppreffio: quæ diabo dam manibus tenent, quam vbi nobil's
Pla. 77 . lummec ibi feciffe patres orthodoxido alicuius adoleſcentulæ inanı porr . etā
v.49 de cent. Deinde grandinem , qua Ægyptij ebiberint: ta à lengbus abducuntur, é .
quo ibi puniti, exprefic S.S.dicit permalosAn tisq cimpotes tiunt: vt inortuividean
opr. D. gelos immiſſam . Tertiò le offerunt qua. tur:id vbi in feredierinc,melaqua , &
Aug. cuor angeli Atantesſuper cerræ angulos, maizo mifcent, quibus permixtis nubes
Apoc, 7. ventorum fatus impedituri, & fic dam afpergunt Die fequenti nobilein aliqué;
v. 1. re- na viuentibus illaturi maxiina. quos effe aut colpicuum , & venerandum quem
cog. D genios alaſtores plerique Sanćtorú cen piam ſenem in leétum deponunt, lubie
Clem . li. luerút. Denique cur ab Apoßolo toties E ctu lento igne, atyue vbi ſudare cæpe
4 Hier.l.
vocantur dæmones , principes aeris hu rit, fudorein vaſe excipit Magus,anleria
7. in Eſ, ius potiſfunum propter magnam in ae no fanguini admifcet, atque ex radice
Di Aug. rempoteftaten .Hocconfirmatno mo exprefle aquæ rurſum in acra iactar,nu
1.5.cõtta
Inlian.c, do lex vetus XII. cabularum , quas eos bes vt tingat , rogat , per ſudorem , fan
3. Strab. noinine laudant Plinius, & D. Augufti guinem , & aquam , vt defideratam
in Apoc. nus: ſed & Imperatoriæ , & Pontificięsa pluuiam largiantur.Quod fi caſu eo die,
Plan.lib. & tiones Confirmant, & ij, quos citauit quo ſunt ſuperftitiofi pluat, gracias agút
28 Nat, Patres omnes, Clemens, Hieronymus, Itellis , magnumque multis muneribus
bift.c.2. Auguftinus, Andreas , Strabus , Diuus ornatum efferunt. ]
dalj 30. Thomas, & alijprætereà complures , vt Tanto nimirú Diabolus facilius Atat
6.1.et D. Orig lib.Octauo,cont.Cell.loan. Salif pacto , quádo pluuia, vel grando in per
a.ciem
Liber Secundus. 103
Henricus Ang.
niciem a'ioruin depoſcitur, vt vix vm.- A verborum execrationes ingeminail
Cantipra deck quam fallat : quam quádo in commune Quædam etiam confeffæ , dolia träfuer
ario pro Deis bonum , quod hipoſcunt Indi , quos vt fa per nubes , à ſortilegis dæmone auxi
wentis , & l.me plurimum ludificatur: cum tamen non liante impelli, donec loco , quem anitto
pore Xer 6.0 minus eorum Magi, quam noſtri ſortia definarunt ſuperimpendeãt: cum diru
innis , & tij vi pacti operentur. pi illa in faxa, & flāmas. & veloci impe
olimmer Nemini porro videri debet mirum tu obuia quæque vaftare ac conterere .
-bant,tres de aqua :cum Pauſanias ſcribet, è lignis Multa refert idem exer pla ,d.c.25 . & li
Ferens quo qu. ?!
bulis? nullo admotis igne puriſimam flammā broeodem c.29.addam duo, vnum lapi
Hippæpis ſolitam barbarico educi. Re dun , horrendum alterum . In ditione
cos fecun- nx .
centiora exempla nuperi ſcriptores pro Treuirenfi rufticus fuit, qui cum filiola
entiſſimos a:
docuitin life, diderút . Admiratione dignum eft, quod B ſua odtenni, caules plátabar in horto:fi
ac hoftis Libri de ritu noftrarum frigum tradit Remi liolam forte collaudauit, quod apte hoc
Te , & fic liz.ca gius, lib.z.dæmonolatr c. 25. his verbis . munus obiret,illa ,ſexu & ætate garrula,
- fterilica. 16. it Hoc certememini teftarum põtanean] fe noffe alia facere ,magis ftupenda ia
s cælo de flori & libera aſſertione plus minus ducéto ctat; pater, quid id foret ſciſcitatur,fece
rum hominum , qui reduinuiro dam de paululū , inquit, & in quâ voles hor
ar veterum li. 19.
. Cianiz. Hak nante incédio crimen fertilegij luerút: ti partem ſubitum in brem dabo , mira
ftatis certiſque diebus ſolites le coueni tus ille;age ſecedam ,ait: quo recedente,
Tant, vt in ſcrobem puella fodit, in eamde pedibus
re gregarim ad ripā, vel ftagni vel riuu.
um , anni ANDE li alicuius, maximeq; fi quis effet quem ( vecum Hebræis loquar pudentius ) a
Es verbis ex Dio, la
ſolitudo à prætereuntium oculis ſepoli quam fundit, eamquebacillo rurbidat ,
hus . tum haberet:atque illic aquas,accepta à C neſcio quid ſubmurmurans Et ecce tibi
11agus qua Xipbili dæmone virga , cantiſper diuerberare , ſubito pluuiam de nubibus in condictú
one, & acce in
dum vapores fumoſqueabunde excita locum .Quis(inquam obftupefactus pa
admontem 123, rent , quibuſcum vna ſublimesefferren ter ) ce hoc docuit mater reſpondet,hu
eruenerur,
tur. III. d deinde, quod ficeller excitatú , ius & aliorum fimilium peritilma.Ze
cibis abili
ſe in nubes denſas ac caliginoſas indue lo incitatus agricola , poft paucos dies ,
ciunium , vt te :quod poftquam vna cuin dæmonibus inuitatum fe ad nuptias fimulans, vzore
contineant: ci eflent inuoluti , agcrent pellerentque cum gnata, feftiue nuptiali a odo exor.
intola , & qua erat libicum , ac tandem multa præ natas in currum iir ponit , in vicinú op
ocant ,aqua cipitatum grandinein terras decaterét.] pidum deuchit, & iudici tradů malefici)
caftellum .; Hic nullam puto deceptionem a iam crimé ſupplicio expiaturas , hoc mihi fi
sem quan intercedere ,quam quod diuerberatione D de dignillimorum virorú narratio ſug
binobil's
Ctá luaſe putant vapores illos excitare : hoc geſic : vbi nocădus inodus (crobiculam
POIT. de ron facit ; & friges effert per acrem faciendi, & quod in eam ieceris baccillo
nur, é in ipſis nubibus, & ne præfocentur,pré confutandi ; lic intelligédum illud Pro
an
vide betremedia.Siper nubes ferútur,an ne pertij,de anu , quæ ſaga, lib.4.eleg.s. .
10a , es& gandum illas,dæmone de ſerente ,ex nu Quippe , o Collinas ad foljam mouerit
snub bibus in terram decidere poflc ? ſed de berbas
é
aliqu ; hoc poftea. Remigius addit folitas ali Stagnaque currenti diluerentur aqua .
qu m
i e quando priuſquam fic vndam diuerbe Sequens exemplum Iouinianus Pó
lib.s.bele
[, lubie rent , in eam in mittere ollam fictilem ,tanus memoriæ ir andauit . li Nes
: cape cui aliquid arcanum dæmon incluſerit Ferdinandus Neapolitanorum Rex polirani .
e
anleri vel etiam lapides , ad eam magnitudiné E Marcosoppidum , arcimontis Draco
I radice quantam volebant grandinem decide nis ad Maſſicorum mótium exitum G.
Star ,nu re : Interdum candelastantiſper in fta ręſubiectum , Andegauenfium factioni
cm , lan gnum deuexas , ac lumine pronastene faués, arcta obGidione præmebat, & de
m re, dum ftagnuin affatim guttis illis de fe &tu aquarú prope ad deditionem cô .
Tata
flucntibus iir buiſſent ; puluerem præte pulerat : cum quidam impij facerdotes
lu eo die,
rea medicatú in aquas ipargere. Vi plu magicis artibus imbres elicere aufi funt.
atias agúsc inuenti enim ex oppidanisatque obrer
u
unerib rimum vti ad diuerberandam aquā vir
gis nigris à dæmone datis, & his conflá lis funt: quinocturni tenebris deceptis
caftrorum vigilijs ,per aſperrimas rupes
Hivs Amt tiſſime aquam fiagellarc, & diras fimul furtim
oinper
ciem
104 Diſquiſitionum Magicarum
furtim profecti ad litus,trahentes ſecum A immüdas creaturas(Diabolum ) 6 toni
imaginem affixi ad crucem Chriſti,ma trua, á fulgura ,o tempeftates ,ó
ficci
le dictis illă prius ac diro proſecuti car tales propria auctoritate facere , că Pri
mine, poſt in mare execrabūdi immiſe ſcilliane. Vera enim ſententia Canonis
rinr cælo , mari, terriſque tempeftatem eft damnare hæreticos illos , qui cenſe .
imprecati.Quo etiam tempore ſacerdo bant eum primum effe principium , &
fes quidam mortalium omniú ſceleftif virtutem creandi, has res habere diabo
fimi, dum fatisfacere prophanis militú lum , caſque producere poffe, etiam non
artibus ſtudent , ritim nefarium ſecuti permittere Dco , quæ omnia ſunt hærc .
( quo , vt dictum eſt, in huiuſinodi elici tica , & Mago Priſcilliano digna .
imbres putantur) a Gino pro ædis foribus Ac quod à nobis nunc aßeritur, id di.
conftituto ,tanquam agenti anima,ceci- B uinæ , & humanæ ſapientiæ placitis pla
nere funeftum carmen ; poft diuina Eu nè conſentaneum eft , & experientia co
chariſtia in illius os palatumque iniecta pertifſimum , non de pluuia,& grádine,
conclamatum agnum funereis catibus , & ventistantum : fcd de fulmine quoq;
viuum tandem ibidem pro templi fori. cuius eadem ratio eft Andreas Cælalpi
bus humauere.Hic vero vix dun perfe nusPeripateticus,in Damonum inueſti
cto ſacro ,obnubeſcere aer,ac mare agi gatione capite undecirro, ita ſcribit :Viri
tari ventis cum cepiſſet,dieſque medius reperti ſunt,qui non folum grandines,fed
offunditenebris , ac núc celun micaret O fulmina concitabant , non tamēlede
ignibus,nunc lux eriperetur,tonitru ce re poſsefatebantur, quoſcumquevellent ;
Jum terræq; horrefcerét, volitarér euul fed eostantum , quosDeus dereliquiſset.
fæ ventis arbores ,diſcillaq; fulminibus c (hoceft, fic reor, qui permortale pecca
ſaxa cóplerentauras fragoribus:proru tú Dei gratia excidiflent.) Eorumquidā
pit tanta è nimbis pluuia , imbreſq; ram hunc modum feruabat, in campis Prin.
validi,vt non cifternæ modo colligendis cipődemonum inuocabat, oraba: que, vt
aquis ſatis nó eflent,ſed arentia ſaxaru aliquem ex fuismitterer, qui deſtinatum
perque exuftæ ſolibus , torrentes vnde à ſe percutei etfulmine: cui poftea in bi
quaque prolapſos diffunderet. Ita Rex , uio pullum nigrum immolabal, o in ac
qui ſola in Giti potiundioppidi ſpem col . rem proyciebat :quem cum poftea damon
locauerat , fruftra ab ea habitus , ad Sa aſsumpiſset , procellam acerrimam con
uouem vetera in caſtraredijt ] citabat cum fuimine, fed raro in homine
Ee lubentius ifta adſcripſive monea defignatum cecideſse .] Niinirū plus dæ
ris mihi(Lector) ritus, quiper abuſun , D moni Deus ſolet in agros , quam in ho.
& prælatorun negligentiain quafdain mines permittere .
in regiones irrepſerür, trahendicrucifi Quartò , vt tépeftates, fic & tenebras
xi, & ſanctorú imagines,vt fancti Mar excitare poſſunt; legi apud Marcú Ve
tini, fancti Vrbani , ac aliorum in Ger netum , Tartaros adeò pollere dæmonú in pregr.
mania , & Aquitania ad impetranda co præftigijs ; vt tenebras cum velint , & Aſiats
moda anni tempora contra quos in Cā vbi velint inducant: femelque à latroni- ca.
tabria librum de ſuperſtition Martinus bus hac arte fe circumuétum vix euafit in hiftor.
de Arles edidit ; videri initiuin accepiffe ſe. Haitonus quoq; narrat, prælio incli- Sarma
à ſuperftitione magica , & taciti pacti naram Tartarorum aciem , à vexillario forum .
iure quam optimo luſpectos haberi. Na Mago: qui præcantatione tenebras ho .
& Vincentius Beluacéfis prodidit Có Eſti obſcuriſimas offudit ; reftitutam vi.
ftãtinopolitanos , ſuaſucujuſdam Magi cille .
lib . 23. D. Virginis imagine in mare demerſa , Quintò ,poſſunt aerem , & aquam cer
ſpec.hiſt. Saracenorum claflicempeftatem imini tis in locis corrumpere , & tabificam ,le
2.147. affe.Nonne aniinaduertis (Lector) ſan thalemque reddere ,iuxta Originem d.l.
Storum effigies dæmoni admoduino 8. & probatur ratione , quia poffuntijs
diofas effephinc licet colligas quo noftri tetrú odorem conciliare , qualis eft Ita
iconomachi genio agatur. His nihil ob . lię Auernus, aut ludææ mare mortuum .
ftat Canon Concilij Bracarenſis primi: De aqua id facilius eft creditu ', de aere
Anatbema dicēs en qui crederet aliquas probatur , quia licct aer continuo Ayat ,
vim
Liber Secundus. IOS
Die
Vim tamé habet imbecillam ad relifte- A porſe perimere: quod faciunt ſparſo ,af
dum ,red leui momento frigefcit accale fricato , vel aliter exhibito veneno : in
ſcit; ſic enim icé in autumno male fri terdum , & notu locali, quando dæ
nis gidus meridie calidus, ſerò tepidus ,qui mon beſtiarum ſubit corpora , eaque
re . tam mollis ad calurem, cur duriorado prafocat , præcipitat,veldiſcerpit :non
& dorem tetrum ? Denique cum Mary numquam , & laudatione fola , dæmo
thas Meſopotamia Epiſcopuslegatione ne interea clanculum perniciem adfe
zon fungeretur apud Ildigerdem Perfarum rente , Nec aliter adinittendum dum
200 li.9. Nor .
Regem ,o Epiſcopo piet atisnomine faue quod Gellius ſcripto prodidit ; Id etiam Ari.
6. 4.
ret Iſdigerdes: Magi,timentes ſuareli in ifdem libris ſcriptum oftendimus ;
ddi. quod poftea quoque inlibro Plinij Secun
gioni , quacumque Rex eſſet rranfiturus,
-pla illic intolerandum fætorem excitant, ca- B di naturalis historiæ 7. legi effe quaſdam
3có lumniamque confingunt , comites Chri in terra Africa familias hominum , vo
dine , ce atq; lingua effaſcinantium : qui,fiim
ftianos iftiusefle artifices:ſed deprehenfi,
quoq; repentitius cognita Magi ſupplicio affe penfius forte laudauerint pulchras arbor
(alpi Etifunt.] Ita Nicephorus lib . 14. Hiffor. res, fegetes lætioresinfantes amaniores,
quelli Ecclef.c.18. egregios equos,pecudes pastu,atque cultu
til'ri 6. Poſsút Magi impedire ignis activi opimas , emoriantur repente hæc omnia
is,fed tatem , ita vt quis innoxius per prunas nulli alia cauſa obnoxia . ]
lede ambulet, & non coinburatur (nifi Deus 2. Poffuntmeſſes , & fructus alienos
impediat , ve solet in ſummo damnaris pollicere , & alio traducere ; vt narrant
ad ignem ) Sic enim olim Dianę Casta Seruius,in Eclog.Virg.Apuleius ,in Apo
pecca balis facerdotiſſæ non lædebantur ab C log & Diuus Auguft.lib.8.de ciuit. Dei.
igne ( Strabo lib.s.) Sic Hirpi in Phali nec mirum , cum id ſolo motu locali
s Pria Icis per ignem illeg anbulabāt, teftibus perficiatur à dæmone . Non videtur a
que, vt Strabone lib. 12. Plinio li.7 c.2. Sic pol lienum à rationc fufpicari , boc fuiffe
narum funt facere ", ne quis aquis mergatur , vt Dardani Magi inuérum ,fiquidem Tur
2in bia quotidie videmus fieri in Proba aquæ nebus etiam céfuit à Daritano vocatos ,
* in Al frig dæ : poffunt fluuios ad tempus Giſte Dardanarios , annonæ flagellatores : lib.9.ad.
demon re, fontes veois exſiccatis durare,scopu eo quod ,vel grediti, vel infimulati ma- uer.c.:6 .
im C03 • los, & faxa nouis fontibus rerra produ gicis artibus alienos aceruos in ſua hor
cisdiluere ; aquas dirimere, & in caput rea traducere. Superioribus annis cum
Jus da repellere,vt retrofuere v deantur,quod Moguntiaci de gerem , Treuer s affecta
inho. li.z.cap. ſuistéporibusaccidiffe Plinius fatetur . D vltimo ſupplicio ſaga nominis notiſſi
103 . Denique poſſunt,per mineralia quædā , mi : quæ in domus luæ paricte impacto
nobras meteorologica opera facere:quæ etfi vi cpiſtomio , laconine vaccarum aliena
cụ Ve deantur prodigioſa , funt tamen natura rum eliciebat , videlicet interea dernon
monú in pro lia: vt congregare in cauternis montium iHas mulgebat, & celerrime lac cotran
nt , & Ahas mineralia aluminoſa , & nitro cõnixta ſportabat .
atronlil. ca. ſuccendere , & fic ſubitam excitare nu 3. Facilius poffunt quaslibet fruges ,
eua in lifa bem , quæ ad media aeris regionem ele cerræq ; fru & usperdere, & agris ſterili
. Sarma
o incli uata , ibi tandem in inbrem refoluatur. taré inducere . Magimalo carmine dę
xillario monem accerſunt, ille fruges mox per
brasho . QVÆSTIO XII. dit, & anni prouentum , fic intelligenda
tam vi. E ifta Ouid .
Quid Magi valeant circa externa , feu Carmine lafa Ceres Sterilem vaneſcit in
lam cer . fortune bona? berbam :
camile. Deficiunt leficarmine foniis aqua :
nem del. Orum cum fint homines audiuiſ Illicibus glandes , cantataque vitibus
s
funti UWA
t
sel lia. monis illecebræ , nosſigillatiir age Decidit nullo poma momento
mus, & à facilioribus ad difficiliora pro fluunt .
ortuum ,
e
deacr gredieinur . Solét(teste Remigio ) accepium à dę.
0 u
1 A , a t 1. Nemo dabitat greges, & armenta monc minutum puluerem ſpargere,vn
1 dc
vim
Io6 Diſquiſitionum Magicarum

de ærucæ , bruchi,locuftæ , limaces, ca- A bore ſuffuſus,volumé abijceret :talis etia


Pe, & id genus peſtes agrorum , & horto ille dæmon Moguntinus diffamator mi
rum confeftimenatæ ,onnia deuaftant, cificus, de quo Lycoſthenes, in prodig.
& depopulantur ſata,olera ,fructus,ipla anni 858 & dæmon alius ſanctum qué
que interdum gramina , interdum mu dam monachum in Lufitaniæ Santare
rium copiam hoc facto excitant, qui illi no exhibens,de quo infr.lib. 6. cap.2 q.
co in terram ſe abdunt, & germinaradi 3.lect.z. Pol nt etia.n , quod tenet Cu .
čeſque omnes abſumunt : interduin iu inanus, in lucernainquiſitor. nume.13 .
mentis æftrum immittunt , à quo tandé in fine,alumpra hominum innoxiorum
iceratis aculeis crudeliter interficiuntur: B figura in conuentibus ſuis comparere :&
interdum lupos illiſo quodam in arboré Deus id non impcdiret : quem id hacte
grainine ex arboris, vt videtur cauoedu nus permififfe mihi, & illectum , & inau
cunt eo ,in quod volunt ouile,gregéque ditum adhuc , in crimine Magiæ in quo
adigunt, vnde nó niſi graui ftrageillata pactum cum dæmone intercedit: &, ra
reuertantur : horum omniú iudiciarias tione huius pacti, & cóſpirationis fede
confeſiones idem Remig exhibet. lib . ratæ , poteft & rolet exhibere ſagas etiá
3.C. 21. & 24. & cenſet cum à dæmone abſentes, vt recte Petrus Loyner. I. 2. de
non produci de nouo bas peſtes,ſed vn . ſpectr.c.s.cótra Alciatum differuit. Qui
dique celeriter ab co collecta in vnú lo nimo ſagæ omnes fatentur , eos qui cri.
cum congregari,quod quin facere por. minis buius ſeu pacti ſunt expertes, & de cöfel.
fit nihil eft ambigendum , Lapos illos : Calieni , represetare in couentibus ſeno malef.in
quia gregi, & ouili certo , ac definito , & pole , quod multis docet, eruditionee- fine .
cui iuli, & quantum , vult iubens , no gregia , nec minori fide , qua dignitate ,
cent , & infidiantur , verifimile vide Treuiréfis Suffraganeus, Petr. Binsfel ,
tur , dæmones effe, qui ſpecie lupina ta dius,faciſq; manifeftú eft pertinere ad di
lem pauperiem faciunt. Locuſtas, & re uinā prouidétia , vt in innocétes nihil ta
liqua infecta , & mures, quia ex putredi le perfidia poffit :G verò ad tépus breue
ne naſci poſſunt : nihil vetat quin , acti aliquando cofimile quid Deus permiſe-,
ua pafliuis applicando , dæmonem pro rit :mox ſane dæmonis technas , vt ara ..
ducere ex materia diſpoſica poſſe céſea neorum telas dificit , & innocencia far
mus , tempore tamen ad id requiſito , tam tectamqueruetur quod legimus de i legoda
quod breuiffimum etiam ipfi fufficiat. D B Siluano Epiſcopo Nazareno : & de B. D. Hier.
Vairo li. Recétia exempla quotidiana ſunt, & Kunequindi (apud Kranczium )fic diffa- i fides
3.de Fa- ab alijs cógefta plurima.Et legi in Hiſpa inata per dæmonemide ftupro : de mul- 'huic legë
ſcino c.1 . nia literas Inquifitorum , quitum Pom titudineilla dæmonum ,qui nocturnum da cõfta
Binsfel- peiopoli verſabantur , & id ſeconſtanter conuiuium celebrabant, & fe hofpitij vi ret.
dio do ct . comperiſſe tcftabantur, & conuincit au cinos atque vicinas falgs laruis mentie
lijse ctoritas ſummorum Pontificum , quorú bantur:ſed fraudem D. Germanus pate
in virs
hac de re buliae exſtant , Innocétij octa fecit. Facilius Deus permittat eos repræ S. Ger
ui ad Inquiſitores Alemaniæ ,lulij fecú ſentare imagines magorum , & eorum , mani.
di ad Inquiſitore Cremonenſein , & Hą, qui aliquando hoc crimine fuerunt irre
driani fexti ad InquiGtores Lombardia . titi . Non tamen negandum , abſolute
Vide Spincum q.de ftrigibus. c. iS . E pofle dæmonem innocentum exhibere
Lycoft.li. , 4. Poſſunt igne domos ablumere , vt formas fi Deus finat, qui cú id finit ; vel
de prod. contingit integro oppido Sciltochio , fraudem mox aperit, vt dixi; vel propter
quod in Sucuia aono 153 3. fuit à qua alia peccata in corum remiflionerr ; vel
dam ſaga concrematum . ad maius meritum , & gloriam ſufferen
s . Pollunt alienę famæ nocere ,mul tiæ , id permittit. Vide, Bartol.Spineum
tis modis, primo dæmoniacis præftigijs quælt de ſtrig bus cap. 14. & apolog.3.
& ludificatione séluum : vt Cenoinané cap. 3. Denique poflunt famam lædere,
fis ille Triſcalinus: qui infimulauit paro inltrumenta maleficij certis locis reſpó
chum geftari ſub brachio chartarum lu dendo , vbi ea innocentes ilti, quos vo
foriarum pro breuiario manipuli:quod, Junt diffamare, putentur abſcondiſſe, vt
& ipfi parocho perſuaſit fecitque,vt (4- : ſicilli pro maleficis habeantur. Inucnio
id fe
Liber Secundus." 107
id feciffe Mammon dæmonem , obfeffo Athémium dignamemoratu . 1 Chron .
- rem B. Euftochiæ virginis Patauinæ , Anno Domini 1533.Fridericus Dux Hirſaug .
qua Deus maioris gratię & gloriæ cau Auſtria. ] qui contra Lodouicum Baua
ſa toto vitæ tempore, quod illa patiétiſ rum Imperator delectus erat, inter Oe
fime , & fanctiffime trālegit, energume tingam , & Moludoriummagno prælio
ná ele periniſit , & cuius defunctę cor victus , & Ludouico traditus , qui in ar
Sigisber . puſculo inſcripcũ indelebili chara& ere , cem muniram eum afferuandum mift .
in Chron . inucntum , nomen lefu fuit . Lege Ber Magus interim quidam Lupoldo fratri
Vincen i nardin.Scardeonium ,lib. 2.antiquit. Pa eius in Auſtria promiſit, ſe ſua arte Fride
ſpec.bift. tauinæ ciuit.claſ, 6.fol. 121. Ité poffunt ricum incoluinen educturum vnius ho
1.15.cap . famim lædere peccata occulta reuelan ræ fpacio , fi digna ſibi merces numera
37 . do ,vt folent energumeni; vel falſo infi- B -retur.Dux liberaliter promiſit. Ergo dę
mulando , vt tempore Ludouici II. Im mon ad Fridericum ablegatus a olar in
perat. fecit quidam in Germania , quod Bauariam , formaq; peregrini aſſumpta,
narrant Sidisber, & Vincen . Beluacení. cuſtodiam ingreditur ,inquiens: fiex ca
- & alius dæmon inſimulans de eodem ptiuitate liberari vis , hunc equum aſcé .
crimine Dorotheum , vt narrar Meta de , & re in Auftriam ad fratrem tuum
phraft. apud Surium , Ianuar . Lupoldum incolumen perducain . Cui
6. Poliunt exhibere conuiuia vel phā dux, Quis es tu ?ad quem ille :Noli inter
taſtica plane,vt arbitror fuifle Ægyptio rogare, quis finiquia nihil ad rem :ſed a
Fef. rum de quibusapud Origenem Cellus , ſcende hunc equum,quem tibi exhibeo.
& Brachmanum , apud Philoſtratum , Hic cum ducem , alioquin audaciffimí,
Remig.li
1.CA. 16 . & Paletis , apud Suidā, & exhibebat lu- Chorror inuafiffet, & ligno ſe ſancte cru
ex indi: perioribusannis Scotus Parmenſis, ex cis muniuiſſet ſpirituscūnigro equo di
citrij có- cuius epulis ſaturi, vt fibi vidi, conuiux , ſparuit , & vacuusad mittété reuerſus elt,
fefsionibo- moxfame vera cruciabantur,vel ex ve à quo increpatus , quod non adduxifler
Sagarī . ris cibis; quos cum dæmon præbet ſagis, captiuum , ordinem rei geftæ narrauit.]
vt plurimú morticina (unt , mali guftus, De Apollonio ( cribit Philoſtratus eu
& odoris tetri , nimirum diuina fapien ſe cippo eripuiſse: & Veſtales Romano
tia , raro permittit vt fuaues cibos appo . rum ſuiscreditæ precationibus manci
bile
nar, ne gumijs hæc fit ad ineſcandum ef pia fugitiua,nóduin vrbe egreſsa Giftere. Plinius
D. Hier,
-ficax illecebra,fal yt plurimum deeft,fæ 8. Mihi dubium non eft poſse magicé lib.28.6.
A files
are lege pe panis,forte an vt diuinis myfterijs or per Dæmones (Dei permiſsu qui Deus 2 .
gia inftituat contraria ?nam in veterite- D Sabaotheft. & cui placer victoriam lar
Hamento panes propofitionis quotidie gitur )præftigijs , & iduftria varia ,qua ( VC
Tel.
coram Domino ponebantur , & omnis & robore) plus cunctis mortalibus pole
Leu. 24 . victima atque oblatio falibatur,núc etiá lent, & vrbes obfidione liberare ( vt exé
in with Lewit. 2. baptiſmo ſál miſcetur , & in Euchariſtia Marcoſano ſup.9.11. probauim ) &
S. Get
paſcimur viuifica Chrifti Domini carne expugnandas præbere,& in prælijs vi
panis ípeciebus fiue accidentibus velaca, storiæ caufam eſse , nó deſunt exempla,
an bæc odij cauſa in falem , & panem ? nec ratio expugnat : cum hominibus no
Non dubito , fi Deus finat , & ipſe velit: raro laus vi & toriæ merito adiudicetur .
poffe & ralem , & panem , & bene ac opi Ollerus magica arte apud Suecos,armis
pare conditos cibos apponere, raro id fa clarº euafit, adeò vt diuinitatis opinioné
cit: non raro iubet inuitatos fymbolum E fit adeptus, auctore Saxone Grāmatico ,
conferre , & quemque quo velci volet fe quide Oddone Danico pirata fic fcribit.
cundum adferre : quod ſagæ nonnun Saxo.lib .
Abfque carina alcú pererrans ,hoſtilia
fæpe nauigia concitatis carmine procel 3. 8.liDa n
quam confeffæ iudicibus . b.s. .
leann.de 7. Quando Deus ſinit , poſſunt capti lis euertit,negotiatorib'infeftusclemés
Vaulx uos carcer agreftibus. Inito cum Normannis cófi
ibus, & vinculis eripere, mo
Stapulo tu locali tantum ad hos opus eft, & per ctu , ita vi carminum hoftilé heberauit
anno. fractio : quod cum homines valeant: aſpectum , vt diſtrictos Danorum enfes
ne
1997 . cur non & dæmon ? Narratio ex eminus radios iacere putarent:comiaus
Mar de Lupoldo Duce Auftriæ apud Tri veròne ferrú quidem vagina extractum
Vilu
108
Diſquiſitionum Magicarum
Olaus li. vifus excipere poterant :vida quippe A abſumeretur, omnia fi&titijs flammisin
3.Ca. 19. fulgore acies præſtigioſa coruſcationis uoluebant.Noema extinguebat, & fimi
Saxo lib. impatiens erat .
10 . lia eorú ludibria di pellebat arte effica
Similia de Biarmenſibus Olaus, & de ciore : adeo vt cum omnia incaſſum , co
In. Ana, Haquino Noruego memorat Saxo ; nari ſeviderent,victos ſe profeſſi,Cam
de
hiftor . Bulgaris ita vincecibº Anaftafiú Cuſpi po dediderunt, addit Mendoza , & alia
Pol. nianus:de Tartarorú cótra Polonos me nonnulla. Permittit ifta quandoq; Deus
morabili victoria Cromecus his verbis. peccatis profligatorum exigentibus. Sa.
Poloni Tartaros ann .Chriſti 120.4.ad ne perantiquahæc Magices bellica pre
Legoicim commifo prælio grauiter vr . ſtigiamenta . Nam legitur apud Dioge
gebant, & fugientibus inftabant.Erat in nianum adagiographủ Ephefijs notulas
extremo Tartarorum agmine, inter alia B quaſdam , & voces magicasfuiffe, quib.
figna,vexillum ¡nſigne,cuius pictura X. viéres in omni certamine victoria pori
literæ figuram præ ſe ferebat:in cuſpide rentur. Et Suidas teftatur Milefum qué
verò figura erat tetra ,nigraq; capitis hu dam cum Ephefio in Olympijs palæltra
mani barbati . Id vexillum cum ſignifer depugnaſſe,nihilquein conflictu potuil
vehem: ntius quateret, fumum , arq; ne ſe : quod Ephelus in calo patrios illos
bulain denfilimam , & fædiſſimam ex characteres haberet: quod fimulac ani
halabat.Ea nebula non modo aſpectum maduerſum à iudicibus,ademptas litte. li.8.Sera
barbarorum Polonis adimebat ; verum ras, & Ephelium , qui iam triginta defati
etiam odore teterrimo eos enecabat . In garat, ſuccubuiffe'. Polyænus etiam au- tage
cantationibus id quibuſdam Tartarief & tor eft Chryſammen veneficam , arte
fecerant: quibus iuxta ariolationibus,diC ſua C, nopo victoriam de Erythræis pe
uinationibuſque cæteris, cum alias,tum perille: non tamen carmine , ſed vene
in bello plurimuin vtuntur , ex humanis natis tauri carminibus furoré hoftibus
etia in excis de futuris euentib coniecta immififfe. Sed Francorum exercitú Re
rifoliti, Barbari , vbi Polonos trepidare ge Sigeberto ab Hunnis profligatum ,
fenferunt , cohortati feſe inuicem im carmine obicctis ſpectris memorat Gre
preſſionem in eos faciunt,perturbatiſq; gor Turonenf.li.4.hiſt.c.28.Vtplurimú
ordinibus magnam cædem ediderunt. Deus non permittit victoriam in dæmo
Tantus eo prælio interfectorum Chri nis poteftate: fæpe hic etiain ſuos ma
ftianorum numcrusfuit , yt fingula au uult dccipereveterator. Sane Magnen
riculæ à tartaris præciſæ , nouem ingen tiusfic vana fpe plenus, vincendum ſe
tes faccos explerent. ] D præbuit Conſtantino Imperatori.Sic E
Scribit Dubrauius,li.z.Hift.Boem in ficus ille Rex Suecia Summushuius cul
pugna,qua victor Siderius,oés Lucéles tor vanitatis , poſt tot victorias manus J0A.MA
yt nec vltra progredi, nec retro pedére Ofanis euadere nequiuit.In eadem Sue
gnus.lib .
ferre poffent à faga luo quemq; loco,ne corum hiſtoria legiinus , Hadingum ,
17. hift
profugeret,miro ſtupore iniecto affixu . ab Othino dæmone iuffum cum Cure Gor.
Chinenſes Neoma virginé pro fancta tibus confligere prælio , profligatum :
colunt.de hac ſcribit Gonzaluus Médo potione quidem ab eo roboratum , ſed
Zagli.2 Hift.Chinen . C 2.eam bunc cul vincere non potuiffe , donec à ſene quo
tum magicis artibus adepta fuiffe. Nam dam exercitus inftruendi induftriam af
cum quidam dux belli . Cópo nomine , fequeretur : fallaciſſimoſque dæmones
regis iuſſu claffem in quandā inſulā du .
E eum plurimis , ac varijs bellorú caſibus
caret ,is nulla vi anchoras ſoluere po expoſuiſſe , nunc victorem efferendo ,
tuit ad nauigādú . Tandé aduertit nauis nunc victum omniope deftituendo : fic
cheniſco inopinam Noemam allidere . tandem ſeipſum ſuſpendio publice ne
Accedit venerabundus, & opem , confi cari curaffe victum mæroris magnitu
liumq; implorat.Illa refert, nic ſe ductridine , Deinde inter cæteras cauſas cla ,
ce Chineles victoria no potiruros . Vna di magnæ , quam Flandri à Francis cæ . loan. Ma
ergo proficiſcitur, & hoftes magicis præ ſi, anno 13u2 acceperüt,memorat Me li
gnus b .
ftigijs fidentesmaioribuspræſtingit.Illi ierus libr. 10. Chronic. quod Flandro ,
oleo in mare fuſo, quali clanis incendio rum militiæ Imperator Guido Tuliacus ,
forti.
/
Liber Secundus. 109
ſortilegos , ac necromanticos fibi adhi- A Digna merces cöfultæ de victoria ſa .
sina
buit, & cacodęmonas adiurauit, & con gæ ,fortallis, & vxor venefica fuit , & fe
imi
fica fuluit. Eandem cauſam Ferdinādi Lufi prælio immiſcuit , quod ſolitæ mulieres
tani , Fládriæ comitis per vxorcm , cladi, Boemę:vel genus hic maleficij,per ima.
300
Lan & captiuitati adſcribunt,matris eius for ginem leihalem , in prælio exhibitā, dæ
< alia tilegiú ,Gaguinus, & alij Hiſtorici Fran mone , interea doini miſerā ijſdem vul
ci : ſed id reticent Flandri.Sed idem neribus mulctante, qua de re lib. 4. diſſe
Deus
Meierus anno 1304. de Guidone illo rédum . Scd, & Fridericus ille Stuphius,
5. Sa.
referı ifta . ( fama eft deceptum fuiſſe à qui ſe Fridericum II. mentiebatur, cum
prę quodam Necromantico :abs quo artem ex magica pecunia beliú pararet, à Ru
Foge.
didiciffit,qua ille pollicebatur fore eum , dolfo Habſpurgenſi oppreſlus , captus ,
otulas
quandocumq; vellet , in quamlibet ma- B & crematus legitur, in Boiorum hiſtor.
quib. gno periculo ,inuifibilem : Ar ea incan libro feptimo . Quare no minus ſapien
apori
Catio nihil ei , hic profuit ad vitæ ſalute) ter, quam religioſe factum ab Innocen
qué ad veræ , & æternæ mortis ſuppliciú ap tio Pontifice; quivocatos ab Ethnicis è
æltra
prime vtilis fuit . Pergamenfes etiamo Thuſcia magos, & promittentesſeRo
otvila lim conaci ſe magicis artibus obfidione mā Alarici obſidione liberaturos , vrbe Saz
illos liberare, irrito conatu operain luſerunt , curauit expelli iudicás capi vrbem præ-lib.5.6. ome .
7.
Cani vt narrat Paulus Diaconus li. 20. rerum ftare, quā magicis artibus eripi : ſicut ſe
litte21.8.Sep og Soſy -
Romanorum . Tempore Leonis (ſauri Latinam oppidum eripuiſe gloriaban musli.s .
faci Maſalmas Princeps Sarracenorú Per tur . Non diſſimilis prudentia, ſed iuſti
gamum nullo negotio occupauit : qua tiæ diftrictior vltio fuit in Allobrogum
arte
uis ciues fretimago quodam horren- C Comte . Coinitatusite ducé Andega
spes dum Diabolo facrificium imm laffent , ueníem fimul caftrum Oui, quod Nea
ene . recta prægnantem fæmina , & fætu vi poli punitiffimú,vndiq ;mari allucbatur,
ibus yo extracto , & in cacabo elixato : & à Duce accerfitus cöfilij gratiarú obla
Re cuctis bellatoribus manusdexterve ma tio cuiuſdam acceptāda necne? Magus
im , nicam tain impio ſacrificio funeftanti iſte erat , & gloriabatur ſe hac ipſam ar
Gre in hiftor. bus:auctor Theophanes. Aliud quoque cé artibus fuis Carolo Pacifico , ( qui in
imú memini ludibrij hac in re exemplum eamtum fe receperat in manus dedifle,
emo nobile . paratum eadem techna Andegauenfi
ma Vratislaus LucenſisDu ( verba ſunt bus arcem tradere. præftigijs ſe ex nube
len Aenea Silui ) Vratislauiæ conditor,bel denſata pótein exſtructurum , & à con
n le lum cócra Gremozislaum Boemiæ Du. D tinente, in murorum arcis ſummitatem
E cem nepotem fuuni, raſceperat: ibi mu perducturum ; fic meru propugnatores
cul lierem fuiflc,tradunt,quæ priuigno bel ad deditionem prius å ſe copulſos fuiſ
105Toa.lt lum petituro , Vratislaun in pugna cæ ſe : cauerent tantum milites, qui ponte
uegeus furum , maioremque populi partem cú tranſituri, ne,vel manu, vel brachijs , vel
12 17. bit eo interituram prædixit ; poffe tamen tibijs , aut armis crucis vllum ſignum co
e Gol. cuadere iuuenem , fi abi pareiet .Ado formarent: cum enim pontem illum ,cũ
1: leſcenti imperata facturum tefponden tranſeuntium intcritu , fum : inftar dili
od ti, iuflic: vt primum , qui obuius fieret , pandum. Comes ijs intellectis , Ducem
D occideret , atque vtra que aures abſciſ. orauit , vti Magas ad ipſuin mitteretur ,
al las in pera reconderet: mox gladio inter de re tota eum certiorem facturus, Ve
:S priores equi pedes cruce in terra facta, E nit miſer, & eadem Comiti narrat, ſpó
IS detque . Contra Comes , Nunquam ſe
& deoſculară , fugam matucaret . Pu
gna in canipo , cui Tuſco nomen eſt , commiſſurum ,vt tam ſtrenuis militibus,
co.nmifla , celo Vratislao , adoleſcens, veter aniſque belli ducibus exprobetur ,
qui nouercæ paruerat, domum incolu Carolum Pacificum abysſine veriris are
mis effugit : fed vxoré, quam valde ama tibus, infamiaq; tanta ,debellari , non po
bat, inter niptam reperit carentem , au tuiles/ibi ſpē in Deo , “ virtute colloca
Ican.dlo ribus pectuíque confofam ;Gic quas ho tam.Simul magum carnificitraditūca dusl Froifar
Snus lib . i.9 .
fti am putauerat aures,coniugis ſuę fuif pite feriri iuſſit.Accidere hec ann .1383.
Nonum lit de dignitatibus, & bono cap.7 .
ſc, tupeus criſtiſque cognojic , ribus ,
I 3
I10 Diſquiſitionum Magicarum
cibus, ad quos promoueri quéarte Ma. A Monfireletus,lib.2. Hiftor. cap. 248. de .
gica,multa sút quæ ſuadcāt. Prind pro duce Aurelianenfi fufe Meierus 1.br.13.
feruntur Pontifices Romani , quos ad Prorſus vero ri iculú eft , quod auctor
Vicent. Apoſtolici culminis apicem fic aſcédil ludçú
Benno Si le traduntvarij hiſtorici. népe Martinú quédam Magum artelua effeciffe vt vl
moneta s II. Benedi & úlx . loann.XXI. & XXU . timus Rex Italus Neapolitano regno
Platina, Silueftrum II. & Gregorium Vil . Sed deiectus fuerit , & nullusItalı çnatonis
& Nau
clerus . refpódeo deMartino II. dici malis arti in æternú illic queat imperare : nec effe
bus ad Pontificacú perueniffe, fed à Po remedium , niG Magus ille ab alio p . té.
tificú oſoribus: nec neceffe malas artes riore euocatus , co . atur factum recala .
de magicis accipi . Mala eſt ars,ain bitus: te. ( Sic ir édac . If ille fcribit aphoriſ 35.)
mala ,calumni: mala limonia ,huiuſir.o. В quo nihil dici poteft inanius, aut itul:
di. Silueft. Illummusfuit geometra , & tius. Nec poſitum á nic nili, vt vanitas
de arce illa librum fcripfit : qui m.ſcil cet Magorum cunctis appareat .
habetur,in bibl.otheca Farneſiana: Phi 10. Quodde dignitatibu , idem iudi
loſophiæ quoque peritiffimus fæculo tā cium eft de veris diuitijs & thefauris :
inerudito , vtPhi Qlophi , ac geurretræ porre dæmonem , fi velit , & Deusper
pro magis haberentur: à vulgiigitur er initiat : non (oleje , niſi rariſſime varias
rore mul:ipl.x de illo fubula fuit , per ob cauſas .Ná quod Plellus ſcribii, ni. c . de cola
Martinum Ciftertienſem , & Gilfridum hil eorum , quæ diabolus promiirii ex fe l'arionib .
incaute diſperſa. De vtroque Ioanne,& prastare illum pofje ,fed vfutantum ina- auri, do
Benedicto , & Gregorio , quæ fparfa fe niaſuis cultoribusprabere . Id G de eo , virtutis .
runtur; in fciſmaticorum Imperatorum C quod facere folet loquitur, verum :le Ind . Da .
eius temporis gratiam , fuified femina. eo, quod poteft, falſum Quod tiam à hauderia
ta,mh Idubitandum ,Benno quidem il'e viro Cl.traditur ; non poſe dæm nem, in Mora.
Cardinalis, hoftis dum vixit fuit iuratus Deo permittéte ,(hocenim ſuppo itur ) prõprun .
Gregorj, & librú ſuum ieferfit tot im . vlam veram , ac germanam pecuniæ rio ca de
pudintiflimis mendacijs: vt,velvolu fle maier am producere, nec verain tormā pecunie
videatur animi cauſa Pontificis peſimi dare : hocdiftinctione fulciendum eft , virupe
id eam expriinere , ficut iv Cyro Xero cum enim forma pecuniæ fit inſcripcio rio.
phon optimi Regis ;vel ſane bet ab bę . numiſmatis ,quę eit mere artificialis:nie
retico quopiam patrí memoria, nomi hildubitandum quin aurea & argintea
ne Bennonis,fueritcófcriptus; fane ipfi numiſinata, qualia voler, diabolus cude
ſcriptores, quiGregori tempore vixe- D re poffit. Mateļiam quoque numiſma
runt, aperte illi contradicunt, vt Onu tis, fcilicet corpus mixtua metallicum ,
Onufrius frius, & Bella minus docuere : Nec cre poreſt producere, applicãdo actiua pal
quinque diderim ,Deum vmquàm permiſſu : um , fiuis permodum naturalis, & artificiorę
libris,não vt fedes Apoſtolica magico infenfore productionis,fic enim poteft producere
dum edi. coraminarentur Secúdoigitur alia quę. inſecta viventia quæ
, metallis omnibus
tis,ea ad dam exempla proferuntur:vt Theophi ſunt perfectiora.Neque tamen hęc pro.
Platină
addi. li, qui Vicedcmini dignitatem dęınonis ductio eſt vocanda creatio . Perveram
Rob.Bell . auxilio recuperaui t, & liniilia . Nec mi. namque creationem nequit D.abolus
in rom , 1 . randum poſle magicas artes, quod fæpe nummi materiam gignere , quia vera
lib. 4. de piteſt ambiius, lyn :onia, & fimiles cor creatio eft pecunięcx nihilo productio ,
Rom . Põ. ruptelæ : id cnivi tum ſuccedit, quando E quæ eft opus omnipotétę foli Deo pro.
CI?. Deus permiuit : quicum petiittit , vel prie Vnde communiter Theologi con
Sigibe, in matura ſceleratorum vltionem , vel di tra Platonic s ,Sinoniacos, & Auicen .
Chron . uiniculous augmenium , vel aliud bonii nam, docent nó putuille Deum per an
inde folec elicere. Ipieg idéDiabolus , gelos mundum creare , vt per caulas efe
vi pluriinú migos decipit , inanidigni ficientes inſtrumectales , quæ effe & um
tatis, Principatusve (pe ; & pro ſcepiro immediate attingat ad morem caulú
palum , pro corona rogum vrédis largi. phyſicarum ; nan quod per caulasetiie
tut . De Siophio illo , i arran Annales cientes inſtrumeniales inter cauſarum
Bojorum : de Barvnede Rais Britanno. moraliū pertin géres ad eff ctum ( ficut
in
Liber Secundus. I II
de
in vltimo iudicio , ad angelicæ tubæ lo- A Benedictus Drigens Haracuriæ 18.Kal.
13. num mortui ſuſcitabuntur ) id per ange . lan. Dominica Petronina Pangæi. 13 .
tor los Deus poflit, mihi quidem longè pro Kal. Nouembr. 1586. ac plerique alij,
çú babilius apparet. Quare poffet Deus ab arborum folia , Ioanna à Bapno Manc
vl ſoluta potentia permitcere , vt diabolo rij . Non. Iul. 1585. cum numinum ay
gno quidpiam agente, vel dicente , per crea reum charta inuolutum , in via reperif
onis tionem aurum , de nouo gigneretur: fed fet , vt dæmon euentum prædixerat, at
elle re vera tunc Dei permiflio , ac voluntas que eum marito cupidè oftentaret : ad
té. foret cauſa efficiens principalis , ad effe uertit tandem , non finepudore pro au
ia. itu n per modum caule naturalis imme ro nactain ſe calculum ferrugineú , qui
352 diate pertingens : diabolusverò tantu.n etiam contactu primo facile in fruftra
Tigla fore morale crcationis huius inſtrume- B dimiliret . Vna Catherina RuffaVallex
litas tum . Nec arbitror , fi rem ſpectes, hæc ad Moſellam.s.Kal.Auguft. 1587.agno
negari poffe, fi loquédi modú obijcias, fcit numos fc tres ſemelab eo fine frati
udi nolo 107 querir . İde probatur,quia dę de accepitſe. Hæcille omnia ex actis in
1.Si mon nouir omncs theſauros abicondi diciarijs fe iudice exceptis, cuius excmi
per cos, & in mari ſub serias diuitias , auri, plalibens vſurpo, quia fide publica nota
rias atq; argenti fodinas, vnionum , & géma riorum , qui iudicijs interfuere funt con
rum latibula; & inde po kt, nemine valé teftata.Sic tert fama Fauftum,& Agrip
latok fe aut audiente regiſtere, vellet,lume pam Magos ; cuin iter facerent , ſolitos
re: löge quoque vafrius, & occultius po nummos ad oculum Ginceros in diuer
de axri,
) virietis. • teft ex cuiufuis fcrinio ,vel facciperio nú forijs numerare ; quos , qui recepe
e lid. Dä. mos ſubducere,quam quifquam moria- c rant, poft pauculos dies cornuum fru
på bayderia lium : quare cum furunculi, & crumine Itra, vel ſcuta viliſtina reperiebant . Sic
IT), Mora legi idfæpe faciát, proculdubio poterit, cudain infauftæ , licet nobili , matro
1) prepren & ipre . Quod confirmant exempla ya næ Moſellanæ : quæ ob crimen fortia
riorum , quibus dicitur pecunias dçmon rium , paucis ab hinc annis , apud a
Tá ferrett Tuppedicate. Danhauderius quide de quas Confluentes fammis tradita , fi
1, 2 : pecuniæ vituperio diſſerēs, quatuorexé ſcellam dederat plenam ſcutatis, vt apo
pla commemorat,quçlegi illic poterút. parebat : illa repoſuit in arcain : verum
ia Stuphius quam diximagicis pecunijs cum yti voluit , loco numiſmatum fi
exercitum ſtipédiauit. Nihilominus ad . mum reperit equinum . Alia huiuſmo
do,poſle quidem Diabolum fuos ditare, di narrantur compluría , gaudet enim
fi Deus permitteret,& ille vellet: itemli o decipere , & adiracundiainhominesir
De'iuberet,& ipfenoller.(inuitusenim ritare. Laurentius, Ananiascurno'it
, , lib. 2. Az
Deo cogereturobedire,)ſed nec,nifira cauſam reddit aliam ; malos genios els nas dem ,
coid dzmon vult , nec Deusvmquam ſe deditos auaritiæ , & theſauros ac pecu
juber, permittit yerò non niſi rariffine. nias huiuſmodi afferuare Antichrifto ,fi
Ipſum nolle patet : quia videmus eum lio perditionis , yt ei ad fumptuin ſuffi
fuos plerumqueludificari ,& licet pau ciant ; idque dæmonem ariolo cuidam
cis aliquando paucas,& veras largiarur ceſpondisle,quanuis autem dæmpni, vợ
pecunias , vt Treuiris fecerat Doctori mendaci , minime credendum ; res ta.
Vlaet: tamé,vt plurimum decipit inani menà vero paru'm abhorret. Cert.orta
fpe, ac fpecie, quod multis exempliscó men caufa , Deum id nec iubere vnquá ,
firmar Regius teſtis occulatus, lib. prí- E ( quia non cooperatur ad malum ) Dec
mo demolatr. cap. 4. his yerbis: Sunnel nifi rarò permittere ; cur alioqui videam
armentaria Duzx i . kal. Octobr. 1586. mus hoc hominumgenere, quibus tain
accepta á dæmone, vt fibividebatur, pe { plendidè diuitias , dignitates , gratiam
cunia , getiensdomú propererc redije principum polliceturdæmon :nihil sf
eain , vt numeret: ſed excullo facco , ni le yllius, egenius, abiectius, odiofius ? fi
bil nifi ceſtas , & carbones reperit ante diuites crant depauperantur: fi pau
Catharina Metenfis Duzæ prid. non. peres, nunquam ditantur . Luçianus rer
Nouembr . 1 586 fuccerdam : Claudia fers Apollonium arte ſua thefauros (oli- in Jesse
Morelia Serræ . z . Non . Decemb. 1985, cú quærere:ſed nec Lucianus; nec Phi
I loftra
I I2 Diſquiſitionum Magicarum
loftratus teftantur, vnquam eum conſe- A Bafileæ quidam ſartor ingenio fimo
curum quidquam , vnde capur ynctius plex. voce balbus , incertum qua arte
referret Pertinet hoc etiain ad diuinam cryptam illam , quæ Auguſtæ Rancorú
prouidentiam , & probam mundi atque patet ingreffus, & vlcerius quàm vlli alij
Ecclefiæ militantis gubernationem ; quç vnquam potuerant progreſſus,miranda 3
id nimis euidens, eam ob cauſam , dilcri quædam (pectra referebat . Cereo con
men deduceretur , quod allicerentur in fecrato accenſo in cryptam deſcendés ,
exitium veris opulentijs , cú innumera primo per ferream portam ſe tranfiuifle
ti fallis alliciantur ? fi diabolus poffet ar aiebat , inde ex vna concameratione in
bitratu fuo ,quos vellet ditare : quæ eft aliani , atque etiam in hortos pulcherri
mortaliam ferè cun &torum auri lacra fa mè virences . In medio aulami magnifi.
mes,valde metuendum foret, ne ad dæ- B cè ornaram ſpectari, & virginein for
monolatriain homines ferè omnes adi noſillimam puberenus, aureo diadema
geret , maximè eos , qui à recta fide de te caput cinctam ,crinibus folutis , infer
uiarunt. Impijs etiain bac ratione dia ne in horridum ſepentem deſinentem ,
bolus pecuniam , belli neruum , fuppedi aqua manu ad ſcrinium ferrenin dedu
caret, quare facile pios opprimerent,nifi ctus fuerit fcrinio duos moloflos nigros
Deus miraculo nouo ſubueniret. Me incubare , & terribili latratu accedentes
rito itaque ditandi hominos potefta arcere At virginem roinabundæ fiini
Izin atque arbitrium Deus fibi reſer lem eos compefcere . Tum clauium fa
uauit . fce , quem collo all garum geftaret , fo
Omnia dal Dominus , nec habet inde luto , arcam recludere , & omnis gene
minus . Cris numiſmata ,aurea,argentea, erea de
Deieft terra , plenitudo eius, ipfe proidere. Quorum non pauca libera
Aperit manum fuam , o implet omne ani Jitate virginis ex ipfa crypra fe retulille
mal benedi&tione, ipfi datcuique, o ron oftendebat. Addebat virginem nartare
improperai in finiftra eius diuitia cglo ſolitam diris imprecationibus, fefe,cum
ria . Ipremalos ditat, vt eius bonitatem regio eller orta ftemmate, iam olim de.
agnolcanr, & conuertantur, vel falcem , uoram, in talemonftruin muratam fuiſ.
vt aliqua eorum bona opera complet, fe , neque aliam falutis recuperandæ ra
quod de Cyro , & Nabuchodonoſor tioncm ſupereffe , quàm fi ab illibati pu
conftat. du at & bonos , vt recte vtatur, doris adoleſcente cer deoſcula :a fuifle ;
& in opera miſericordiæ expendant. tunc enim formam priftinam fibi reftis
Diabolus de ſuo quod det non habet,& D tutum iri, & doris nominc thelaurú oin
rcuera maleficos Vatiniano ,pſequitur nem, qui eo loci lateret , liberatori ceffu
odio ,tantumque blādicur,ve decipiat, & rum .Affirmabat quin etiam bis ſeſe vir
vt ad eterna perducat ſupplicia , quod vt ginein deofculatum , bis tain horribiles
citius obrincat,non raro ipſemet prodit geftus in ea præ gaudio ſperatæ libera
cõrubernales, & iudici,quafi in manum tionis obferualle , vt fibi , ne viuus ab ea
tradic.gaudet enim hominum , ( quos diſcerperetur,metuendum fuerit. A quit
odit , vcimnaginem Dei miferius, cala buſdain nepotib, in ganeum deductus »
mitate , & interiiu . Hinc fit ve videa nunquam pofteà aditum ad criptamin
mius eú homines lactıre vana inuenié uenire potuit nedum ingredi.
dorum thefaurorum ( pe, & cum quere Quis non deprehendit illufionem Stüph . in
re, contra humanas etiam leges,perlua- E iuuenis ille mentis non bene compos, Chr.Hel
l.prima. vel metu examinet , vel vel magus , illa de gencre Lamiarum , uet.
C.de the ſerit , tum cos
crudeliter præfocet . Andr. Theuerus dæmon oſculum petebat , deuoratura
Sa.
narrat ab oculato ceste acceptú, de Grę. poft tertium , non permiſit Deus , canes
1,8.Cof- culo quodam Macriano , eum dum in illi duo : alijdæmones vel veri vei ficti
mogr.ca. Paro inſula theſaurum quæreret , à ter thefauricultodes ,numifmata quædam
ra abſortum . Similia quædam in Ana fortè vera , & Deo perinictente data .
ftalio refere Cedrenus, & alij plures alia, Poft annos aliquot alius ciuis Bafilienfis
vnuin adſcribam admiratione no indi candem cryptam ingreflus, vt familiæ
gnum : Circa annum Chriſti 1520. fuz paupertate; n leuaret, nibil pięter ca
dauerum
Liber Secundus. II 3
lim dauerum humanorum offa inuenit, & A nec vult dæmquem poſſe theſaurizare ,
arte .fubito correptus horrore feftinus egrer quia alias ſequeretur, quod ifti Magici,
corú fus , intemperijs actus fuit , doncc tertia Necromantici , ac cæteri diabolicæ fi.
li alij Idem Seño poft die miſerè interiret . Paucos ante dei profeſſores , effent cæteris Chrifti fi
anda prius annos quidam Prior Margallinæ cum delibus ditiores ac pręſtantiores, ac qua
con . do duobus ſocijs foſſam quandam in ( pelū . plures reperirentur ex ipſis Chriſti tide
fup
ndés , Rhenam, ca Regis Saiai prope Puteolos theſauro libus, qui animo ditandi prolequcren
Guille libr. 3. rum cauſa ingreffus,miſere interij , nec tur illos , nec curarét Chriſtianam ipsa
ne in Germ . ainplius viſus, vt narrat Vallamontius proregere fidem , vtmagno theſauro a
herri · lib .i.itinerarij ſui cap 2 3. Andr Cæſalpi B bundarent, & venerarentur ab omnib.
gnifi nus in fua Dæmonum inueſtigatione Quinimo videmus hodie totum oppofi
i fore C.12. ſcribit, quibus hæc confirmantur. tum, quod ifti ſortilegi,magi,necroman
dema Thefaurorum quidem ( inquit ) inda tici , á fimiles ſunt cæteris Chrifti fideli
infer gatores perragicas facultates mulcos bus pauperiores lordidiores , & viliores,
item , nouimus , ſed qui affecuti fuerint com & in hoc mundo , Deo perinittente,cala
dedu. pertum non habeo : Pilis tentauerunt mitoſam vità communiter peragunt, de
i gros quidam noftris temporibus effodere > mum verò infelici morte pereunt , &
lentes id rei difficultate victi ab opere cel æterniignis incendio cruciantur . vt in
linje farunt. Tandem anno elapſo locum , in c . firmiſſime. extr de hærer. & c.nec mi
11ifa. quo Neronis ædificia exitille ferunt , rum , 26 9. 5. Et ea argutia, qua dæmon
iloc hodie auté ſacris virginibis dicatú , ef- C illosdecipit,eadem ,& fimilibus promiſ
en fodere coeperunt , vbi erat ingens pini fionibus ipfis nos decipere ſtudent, ſed
ade arbor , fed à dæmonibus adeo infeitati non capiunt , niG aliquos, qui ſunt ſim
vera. ſunt , vt præ timore ab incepto de itere plicis cognitionis ; & carent intellectu ,
ulite coacti fuerint , quo tempore multæ ex & ratione , vel quiſuntniiniu'n crude
rare virginibus locum habitantibus à dæmno li , & curiofi , qui auiditate quadam im
cum ne obleflæſunt. ] prud.nter appetunt ſcire ea , quæ nulla
cide. Quid mirum , fi hanc thefauri illicita ratione , aut honeſta cauſa competit fic
fuil ſcrutationé in ſuo folo fieri permiſerint? bi inueftigare, d c. nec mirum S. augu
rra in boc mundo pænam Deus influxit, vt ria . verfic. potentis.
in alia vita parceret. Nemo(mea fenten Hactenus Grillandus . Melindenſes
i pule
ille; tia ) prudentius aut verius liac dere tota D Indosinuenio ſolitos merces , quarum
tatio differuit ; Paulo Grillando , lib.de ſorti iactum fecerunt , conari incantationib .
oin leg. 4.3. num. 12. quamobrem condu . è pelagi fundo extrahere , quo euentu
clfu cibile reor,eius, verba vobis crāſcribere. neſcio . Lege Caſtannedain , lib. 1. H :
viso Arte buiuſmodi ialt ans , ſe podle in ſtor. Indicac. 30. permittente Deo non
iles uenire thefauros in locis valde remotis , nunquam Diabolus merces affert , ve
& fubterraneis abſconditos & quando . eos in ſua ſuperſtitione roboret :nó per
ea que inducũr homines in talem inſania , mittentc,nequit & culpam in aliquot er
uit vi foueas quàm ingentes conficiant pro ratum incantantium conijcit . Notan
IS ) inueniendis thefauris huiuſmodi , & ifta dum etiain hac in re : quoſdam dicithe
videtur mihi , quod fit vna ex turpiorib . ſauros inueniſſe magicis arcibus : qui id Platix.in
illuſionibus , quas dæ non homini fa- E conſecuti folerti ,atque fagaci cõiedura, Leon.col
n ? Stép.thi ciat , quia in reiveritate nunquam legi , ve Saracenus ille tépore Guiſcardi Nor- lenu,in
S , Cbr d
vidi , nec audiui quenquam ex necro : manni in Apulia,cuius factú Magiæ Pla hiſ Neb.
J, mer . mansicis , magicis , aut forcilegis huiuf tina , & Collenucius, ſed prudétię ineliº doo Bonfi
nius in
modi aliquos vnquam inuenifſe theſau adſcribit Petrarcha,pro quo fentcntiam
Hungari
ros, aut alias aurum , vel argentum : ſed feret, quiſquisrein iufta lácetrutinarit. 04. Petra
quamplures vidi huic operi incumben Claudát hoc capurCarol.V.fortifmus rcha in
tcs, quimirabiliterconati ſunt, velle ex & religiofiMinus Imper. qui iure opti- Exem.c.
periri, qui poft multos labores , & dia mo Corneliú Agrippam , & duos alios de Pru
bolicas obferuantias , demum nihil vi nobiles, aula & regnis ſuis exulare iuffit: denria .
derunt, nec inuenerunt, niſi terram . eò quod illi thefauroruin , per artem ma
Et ratio eft, quia Deus non permittit , gicam , ſpem obtuliffent. Benè tibi fit , &
ftemma
114 Diſquiſition Magicarum
um
Aemmati tuo Carole : tu quidem beati- A Accipientfenibufque fuis peploque fluen
tudine iam frueris : viuet , vincetque po ti ,
fteritas tua : quamdiu Catholicam fidé Oſculaque horrendis iungent impune veu
tuebuntur , & ab impijs curiofifque arti nenis .
bus abhorrebunt . Huc fi deuoluantur : Sic enim legenda hæc carmina . See
quam virtute , tam fortuna tibi ſunt dif nibufque, rectè eft in Gemblacenfim ,lci
fimiles futuri. licet ficut enim veteres , Vergilium , &
Virgilium , fic, fennus , & finus, ſcriple
QVÆSTIO XIII. re Nonnè
. fequitur apud eundem Ma
nilium
An magi valeant incant are anima Et fenibus uiresfumit , fluctumque fi
lia bruta . B gurat ,
Viderint critici , cur iſta corrumpant,
redeo ad inftitutum . Quæ dixica con
tum , fed & Chriſtiani credidere . firmat fuſius idem pofteà , agens de na .
Poetas laudauiſup. 9.9.pleroſqueVirgi ris fub vrlæ figno,idem confirmat , quod
lium , Ouidium , Nemenfianum , ijs núc legiin noftrorum hominum annuis lic
accedant Lucilius in Satir.lib.20. teris Peruanis , datis anno 1591. vipera
Marſu'colubras innoxiam contrectationem in Mago
Diſrumpit cantu , venas cam extende tum Indicorum ludibris, ad miraculum
rit omnes . fortè B. Pauli eleuandum à dæmone
?
Horatius Epod.
excogitatam , id ita narrat in collectan .
Caputg;Marſa diffilire nenia . C fuis Spitillus.
Ouidius de medicamine fa cili . Celebrant, & feftum aliud ſuperiore
Et media Marſis findantur cantibus non minus ſuperſtitioſum . Puerum de
Angues . cora facie , & qui toto caſtello forinoGr
Sopire cantu tradidit Maro lib.7. Gimus habetur, cubiculo includunt, cig ;
Item P. Silius Italicus . tamdiu iciunium imperant , dum excre
Serpentes diroexarmare veneno ſcant capilli , cum Magi præſtigiatores,
Doctus Aryr , tra &tuque granes fopire cum ſeniorib.eductum ,veluti applica
chelydrós. tione,quadam in ædes amici alicuius ar
& Seneca , qui fuſius deſcribit Med. ctiflimè illiiuncti deducunt , vbi verulæ
act.4.
puerum quærula yoce lamentantur , &
-Trište lana complicans facrum ma D plebs, quæ interea cogitur, & conuenit,
14 . paulatiin pueri capillos præſcindit, obla
Peftes vocat quafcumque feruentis toin ſingula capita anſere vno cocto . Al
crear tera die Magus iuniores ad venádas fe
Arena Libya , quaſque perpetua niue ras mittitallos vt feſtum opportunú ap
Taurus coercet frigore Arctoorigens , parent ablegat,puellis,vt bonum vinum
Et omne monftrum.tracta magicis can excoquant inperat, Senioribus nulica,
tibus
vt inſtrumenta cóponant , & ex ea hora
Squammea latebris turba defertis ad eadé pullare incipiunt,atq; ab eo tempo
eft. re, qui eas in res à Mago einilli lune, li
Hic fera ferpens corpum immenſum bere furaci poſsúc, quidquid extra cuiuf
irabit , E uis domum repererint. Inuitant popu
Trifidamque linguam exſertat, & que los , vicinos, vt varijs armis inſtructiad
rents quibus feftum conueniant . Puerfeſti tempore
Mortifera veniat: carmine audito, ftir coronatus , alrera manu tello inftructa ,
pet , altera vipera víua dependente , pofitā in
Tumidumque nodis corpus aggeftis pli loco quodā ornatiſſimo ſedé occupat ,
cat , ynde facile colligitur dæmonis effe ar
Cogitq ; in orbis . Manilius lib.s. tes cú à vipera non mordeatur. Corpo
Non in :mica facit ferpentum membra ri etiam pueri plures aliæ viperæ mor
creatis. quæ alligatæ funt . Quæ venatione ap
prebepe
Liber Secundus. IIS
Lex
prehendit iuuentus , cum coctis, & aflis A quoque exeruiffet , idem patet ex ridi.
anſeribus, repoſita ſunt ad vnum pueri cula & inepta verborum formula , qua
neve : lacus:alterum claudit bona viniquanti magi vtuntur, quam & alij chartis non
tas . Poſteaquă milites ad feftú vocati , illeuiffent,inelius curioſis ingenijs con
2.Se. militari quodam ordine , & delectu , in ſuluiſſent . Loca ſcripturæ duo funt ,
molci grelli lunt , & viperam adorarunt, ad Apud Dauidem legimus : Sicut afpidis
m ,& puerú accedunt vinum illi proximú ebi furde, o obturantss aures ſuas,qua non
Criple bunt, & præparatas, puercg; adhærétes exandiet vocem incantantium , & vene
Ma epulas ſumunt:tum ad adorandā rurfus fici incantantis ſapienter. Naturali er- P8:57.0.
viperain regrediútur,eundemq;cibum , go inftinctæ , nouit viin fibi ab incanta . siad hüe
mye fit & potum repetút,cotofque tresdies hac tione inferri poße ,hoc genus afpidis tra locum re
ratione abfumunt,quibus euolutis vipe- B dit Euthymius , Palaminem , vocari . Spicit Al
pant ram accant. Exin femina ( quæ toto fe Apud Hier. Ego mittam vobis ſerpentescim.li. :
con Ati tépore clauſæ domi hærebant ) egre regulos, quibus non eft incantatio . Hoc CA. 15.8.
de na . diuntur clamantes; Victoria. In celebri eft qui nequeunt incantari; poflunt er . V. 17.
-quod tate buiuſinodi frequenter dæmon ap go cæteri quáquam ne quid diffimulé ,
is lit paret : ad coinbibendum , commeflan ſenſus poteft effe, adeò lethales forerer
pera duin , feftoſque dies læte hilariterque penti sve nequeant eoruin morſus fana
ago agendosexhortans . ri , qua explicationem confirmat LXX.
ulum Sed , & Pet. Chieza ſcribit omnes dum vertunt, ſespentes mortiferos , quib.
‫ف‬ Andinorum montiú vaftosſerpétes om non eſt incantatio ,mordebunt vos in
nem ferociam , viinq; noxialem poluif Sanabiliter Melior ergo ad probandú
fe vetulęcaiufdá carminibus olim exar- c eft ille locus Dauidis : vt intelligamus
Fiore matos : nunc etiam aſpectu tantum ter , magos vi pacti hæc poſſe in ſerpentes :
de rere cætera innocuoseffe .Rurſus idem non dubito idem poſle io cæteras bele
OF confirmat Indicaru Nauigationú bifto luas: vnde Silius .
ria ,hác enim viin nigritis Africæ popu Harcelo non pauidus fatas mulcere
eig;
lis tribuit Alofius Cadamuitus. Quodq; leanas .
Nasiga .
res, Ind.cap. Caput eft , partibus Chriſtianis id facræ Etenim in crocodilos id ſolere piſca
cao 28. fcripturæ loca vidctur indicare: dum ea, tores ,docet Villamontius, Itinerarij lib .
sar vt fonant , accipiunt, & quæ de Marfis 3.cap.1 2. Veriſimile tamen fateor, quod lib.ir.de
Lula veteres tradidere , vt veriſimilia admit cenſuit D.Aug.ob fraudem , qua primi Geneſi
.& tunt, DD. Hier . & Bafil. & D. Aug. Ar parentesà ferpente decepti , Deum fre- ad litr...
ity In Pfal. nob . quoq; Theodor. Alcymus, Beda, D quentius perinittere ſerpentum , quam 28.
ol2 57. in d. & Euthymius Nec puto ijs D.Hilar . re aliarum ferarum incantationes , & ma
Pfal. 37. pugnare , nam ipſe de dæmonc accepit iorem illorum effe cum dæmonibus fa
e allegorice , de veris ſerpentibus, patres miliaritatem , non natura , ſed diuina
alij Cenſu licterali : ipſe de Marfis, fabulā permiſſione quadam . Sane Gritiland.
P. putat eatenus, qua valgus putabat ea , 9. 8.in fin .
m
vi carminis contingere cæteri admitcut Et ego alias ( ait ) Vidi Roma quen
Es
2 co fenfu , quem Hilarius negaret , & damMagumexcellentiſſimum . ] Græ
quem nos retinemus, ad incantationé cum ,tépore Hadriani VI. antequâ per
fcilicet , vt ad tefleram , malum genium ueniret ad vrbem ipfe Pontifex, quod lo
adyolare ,ipſumq; ſerpentes, vel exarma lis verbis comprefferat vires cuiuſdam
re , vel lopire, velnecare. celebre exem- E ferociſlimitauri, exiftentis in armenco
plum magi Salzburgengs , qui cu om in loco ſilueftri, quem fic affixum , vt ita
nes , ad voum milliare , ferpentes in dixerim , & huiniliarum apprehendit per
quandain foueam cogercniteretur: tan cornua , & chordula quadam fatis debi
dem ab ingenti vno & annoro , in cum li , arte tamen magica fabricata caurum
exſiliente ,necatus fuit . Nimirum cæ ipſum ligatum , quo voluit adduxit me
teros dæmon co compulerat : hunc no dia nocte , circiter quatuor , aut quin
luit cogere , fed in magum concitare que milliaribus, quæ viſa fucruntper
maluit. Erenim G vi carininis cæteri in ducentos, & vltra yiros .
foueans adacti , eadem fe vis in hunc Sed erat Grillandus , cum putat hæc
oinnia
116 Diſquiſici
onum Magicarum
omnia ipſa verborum potétia effici poſ. A Cui non audita est obſcena Salmacis
fe ,vt ille Magus allerebat. quodlib . 1.re vnda ?
fucatuin . Quod in Circenlibus ſoliti in Aetiopeſque lacus quos ſi quis faucibus
cătatione ſuis equis velocitatem , aduer haufit ,
ſariorum vero tarditatem , moramque Autfurit , aut patitur mirumgrauitate
adferre , docent Arnobius , lib . 1. Hier. foporem .
in vita Hilarionis . Calliodorus, libr.3. Clitorio quicumque fitim de fonte leua
epiſtol.s.io rit ,
Quærat aliquis,an vt animos, & fic & Vina fugit , gaudetque meris abftemins
colores feraruin dæmones vere queant vndis ,
immutare ? nih:1 dubitem , quia norunt Huic fluit effectu diſpar Lynceffius am
aquas , quibus id naturaliter perficitur. B ; nis ,
Ariſtoteles,lib.z de Hift.aniin . capit. 12. Quem quicumque parum moderato gut .
teftis eft his verbis . ture traxit ,
Sunt aqua multis in locis» ), quascum Haud aliter ritubat , quam fi mera vina
oues biberint , moxqucinierint, nigros bibiſset.
generantagnos, vt in terra Affyriiide , De admirandis Siciliæ aquis mulca
agri Chalcidi Thracię facit amnis , que Thomas Fazell us . primo decad. lib. 1 .
ob nimiam frigiditatem Pſychrum vo cs.quod eft de mirabilibus Siciliæ .
cant , & in Antădria duo ſunt Auuij,quo
rum alcer cãdorein ,alter nigritiem pe QVÆSTIO XIV .
coribus facit . Scamander etiam amnis
Aauas reddere oues creditur, quamobré C An poflint aliqua mixta maxime fenfi
Xanthum pro Scamandro vocatum ab bilia producere feugignere
Homero alitumant .] arte fua
Varro quoquc apud Solinum tradi
dit, in litore maris rubri effe fontem ,qué " It propoſitio prima , Animalia ima
ſi oues biberin ' ,murent vellerun quali perfecta , muſcas , vermes , ranas ,
tatem , & ante candidas , poft hauſtum huiuſmodi inſečta, & alia que ex puire
furuo nigrefcere colore . Plura memo faltione naſcútur,poſsunt producere cele
rant aquarum miracula , quæ G reapſe riter,non creando;fed aliua paffinis ap
contigerunt, poflent circa animantan plıcando. Hæc D.Auguſt quem ſcho- D. Aug.
per quas hæc omnia Magi: pergam ad la Theologica (equitur . So ent autem l. de Tri.
derenonnulla .P.Nazo ,lib . is.Meta. D hæc produccie nagiex pacto , per dæ- in 0.2.D.
morph. monem activa paſiu s applicantem , na Bona ,en
Medio tua corniger Ammon . ipfi magi plerumque neſciunt , quo ifta alig in 2:
e
Vnd dieg elid a ue
eft, ortuq obitu que ca pacto gignantur , & cauſa ignorant, vt dc Hales
lefcit. quando diabolus dat fagismintitú pul. 2.p.9 :43 • 1
Admotis Athamantis aquis accendere uiſculum , cuius in aerem iactu diuerſę D.Th.
lignum . ſpecies locuftarum , bruchorum , mu- p . 114 .
Narratur, minimos cum luna receſserit rium , erucarum , & fimilium animalcu- art.4 .
orbes . lorum varię peſtes;ſtauın naſcuntur;iu-,
Flumen habent Cicones, quod potum fa bet interdum primam , quæ obuia plan
xeareddit tamex ag oilo,quem vaftari volunte
Viſcera , quod taĉtis inducit marmora E ueller satt gramen perdendæ arborı il
rebus . lidere, & alias tales nenias adhibere, quç
Cratos o hinc Sybarisveftris contermi vim nulam habent naturalem . Sic poí- vid Nic .
nus oris , ſent Magi etiam producere quofdá an- Rem. 1 .
Electro ſimiles faciunt auroque capil. ſeres imp.rfectiores , qui ſoliti gigni c x . damono
los deciduis (ructibus arborum in maripu. Lair . 6.
Quodque magis mirum . Sunt , qui non treſcentibus , vel lane ex lignis nauigio
corpora tantum . rum putridorum , vt norunt contingere
Verum enimos etiam valeant mutare Sccti,& Hebridu : incolæ , quibus , vo
liquorcs . cantur , Klakis , Bernicles. Sedan
perfe
Liber Secundus . 117
acis
Card. li. perfecta ( quæ vocantur) animalia ? pro. A codé partu , enixa primo caput humanů
Ebus 7. de rer . babilius mibi eft , actiua paſſiuis appli. mébranis inuolutum , mox ferpentem
variet. cando non poffe , quia hæc ex putrefa bipedem , tertio porcum integrú & quæ Lycofth .
Lobelius & ione naſci non poffe probabilius , & varia huiuſmodi legúrur apud recétio- fupra .
late
in fin. li. non nifi ex prolifico parentum ſemine , res. Illud fuperat admirationem reliquo Carda ...
de bif . velà parente,velà dæmoneincuboma rú, quod Caftanneda retulit, in Annal. 16.de va
cena berbar.
criinfuſo , prout poſtcà dicetur. Poilet Lufitania: mulierem ob quoddam cri- riet. Lem
etiä dæmon talia iā producta inuliebri mé in inſulam deferta nauideportatá: nium lic
vtero includere , & callide inde educta , cum ibi ex pofira fuiflet eain ſimiorum , cult.nas.
occulcaquapia clancularijmear' via ip quib.frcquens locus,agmen circumſte mirar . C
fi cognita , in locis remo: is vbi nata vi tiffe fremebundum , ſuperueniffe vnum 8.
deátur fouere,alere, & reſpirare facere: B grandiorem , cui reliqui loco ceffarint ,
guto vtpote inter faxa , in quib non raro im ab hoc mulierein blande manu captam
perfecta naſci cófueuerunt,muſcæ , mu. in antrú ingens abductam , eique cum
res, & fimilia . Hoc omninò crediderim ipſum ,cum cæteros copiam pomorű, nu
1 concigiile in canibus illis , quorú métio cum , radicumque variarum appoſuiſ
mulca fit à Guilbelino Neubrigent his verbis: ſe, & nutu, vt veſceretur ,inuitaffe : tan
dib. I. Dum in quadam lapi ditina perra ingens dé à fera coactam ad ftuprum : facinus
ferramētisfinderetur, apparuere duoca hoc multis diebus continuatum , adeò ,
nes capacem (ui in eadem petra capaci vt duos ex fera liberos ſuſceperit, ita mi
.tatem repleniesabfq; omniſpiracula (in ſeram ( quanto mors oprabilior ,) victi
tell. perceptibili) videbantur autem efse tate per annos aliquot:donec Deus mi.
fenfi ex co canum genere, quos leporarios vo- C ſertus nauim eo LuGitanam detuliſser :
cant ,ſed vultu truces; odore graves, pi cumque milites in terram aquarum ex
Lorum expertes . Et vnusquidem eorum , proximo ad antruin fonte exſcendiſsét ,
De dicitur, cito defecit . Alterum verò abeſserque forte fortuna ſiinius:fęminā
ſtupenda, vt aiunt,edacitatis Henricus ad inuilo , diu mortales accurriſse , &
4,0 Võintonienfis Epiſcopus dieb. plurimis accidentem ad pedes fupplicaſse , vti ſe
UITB . in delicys habuit. lib. 1.Hiftor. Anglor. facinore , & calamitofilima feruitute
-cele cap.23. & ſubdit ,in alio lapide inuencú irent ereptum : adſentientibuſque , &
is ar bufoné cacbenulam auream circumco caſum miſerantibus illis , eam cum ip
cho- 0, dạy
lú habentem . Cenreo huic catenulam Gis nauim adſcendiſse , ſed ecce tibi li.
wiem à dæmone additam , nam ipſe bufo ibi mium fuperuenienté, inconditis geftib.
1 dæa- 9a1ra5t0. deon naſcipotuit , vt in carbonarijs fo- D & fremitibus coniugem non coniugem
), n B
Olta Algs: dinis Leodicenfib . filices ingentes non reliocanté, vt vidit vcla ventis dara , con
Aunquam reperti , intra quos viui bufo . cito curſu de liberis vnum macri oftéral,
I , vt AC Em nes conditi,vt in natiuitatis fuæ cunis minatur:ni redear, in mare præcepicatu
pul latebant.
rú :nec ſegniterfecit, quodminatus,tū
erię D.741 Poffunt ctiam dæinones producere recurrit ad antrum , & eadem velocita
mu. pallet quædam inſolita monftra:quale illud in te ad litus rediens, oftentat alterum ,mi
lcu atit BraGlia , alium palmos ſeprendec m, te nacur , & demergit : ſubſequitur , & ip
dumcorio lacertæ , mammis prætumi ſe furens , tamque diu nauiin natu in
Jan Anan,li dis, brachijs leonú, oculis rigentibus, & ſequitur, donecyndæ natantem vicere.
1,6 4. de Na Hammeis ſcintillantibus , fimili lingua, Rem tora Luſitania eſte nouiffimam ,
ciile
tiuis. de- qualia forte inonftra , quæ in Saxoniæ E & à rege mulierem Vliſſiponæ addicta
que mon. Ly- Gluis , femibumana facie , capta anno ignibus quorundam precibus vita impe
001. vid...
an- Rem . I coften de 1240.NiG forcais illa Gint ex n . fario ho trata itthum cum clauftro perpetuo co
igg dement Prodig. minú ,ac ferarú coitu nata:quæ mõſtro mucaſse . Miraris Lector ? en tibi Saxo
411.6. rů plurimorú origoīdubitata . Sic enim Grammaticus,cúduobus magnis. V pla- videre
fu lenfibus Epiſcopis : narrant Gothicos Torque.
Alex, ab peperit olim bello Marſico Alcippe ele
10. reges ex vzio , & Virgine nobili origi- landam
TE Alex. li. phantum : fic anno 1278. apud Helue
2. Stum tios alia leonem : fic anno pofteà 1471 . nein ducere , & loannes de Bartos Pe Hortiflo
ph.chro. quædā Papiæ catrum , Brixiæ cane alia: gufianos, & Sianitas Indire gentes,a ca- vidi Dia
2A Hel. lic 1531.mulier Auguſtæ Vindelicorú , ne , qui cum muliere corpus miſcuerar: log. d .
Verùın
>

I18
Diſquiſitionum Magicarum
Verùm hisego non ſum credulus : qui A inſtitutus Chriſtianæ vitæ præceptis ,
certus ſum ex homine, & fera veru . ho pietati ſe addixit : & , pro patre,ſerio pe
minem naſci non poffe , quia ferinum nitentiæ vacat operibus:homo quidem
ſemen perfectionis illius eſt expers ,quç perfectus, ſed qui fentiat in animo pro
ad tam nobilis aniina domicilium re penſiones vaccinas , pafcendi prata , &
quiritur , quare fi quid ex tali mixtione herbas ruminandi. Quid de hocfentié
naſcatur , monſtrumid fuerit, non bo dum ? nonnè hominein effe : planè cre
mo . Sequitur enim deterioris feminis diderim , ſed ex vacca marre natum ab
conditionem talis fætus: quare, vtfum nuo ; quid ergo ? Diabolus peccati illius
mum hominis aliquam ípeciem præbe gnarus , & impulſor ,mox vaccam præ
bit . Nec eniin credideriin , cenſendun gnantem fecit videri: cui voluit ,alicũ .
perfectum brutum eiusfpeciei;cuius al B de infantem furreptum attulit, & vaccæ
ceruter parentum , (v.g.ex Lufitana na parturienti, quæ vento grauida erat, pue
ti , nec limij, nec homines erant) ſed rum ſic tippoſuit :vt à vacca fundi vide
monſtrum quoddamn mixtæ (peciei, & retur. Hinc nata opinio , & puer perlua
imperfe&tæ , vt mulus ex equo , & alino; ſus ſe vaccæ filium , matris putatæ pro
thoes ex hyæna, & lupo : quare nec arbi penſiones hauft imaginando. Nam vt
tror, fi commiſceatur fibi fimili,velalce verus homo , ex íeminis vaccini mate
ri bruto perfectæ (peciei brutum vllum ria ,naſcatur & organica illa diſpoſicio
geniturum . Confirmat hanc fententia perfecta humani corporis,in vaccæ vte
cordati Hiftorici Petri Chiczę narratio , ro, & vaccinæ animæ calore ac virtute ,
qua tradit rupices illos Andinos ſolitos perficiatur :id philoſophos omnes me
ingentibus fimijs le commiſcere , & na- c cum arbitror . inter aduvata , compu
tos inde fatus caput humanum , & pu caturos . Illud verò Manilij , monſtro
denda habere, cætera fimijs fimiles ef rum productionem aftrorum in Auxi
ſe: feros iuxta,ac fardos, qui non loqua bus, & fato Stoico alcribentis, fectæ eft
Eur , fed terribiliter vlulent , & ab ipfis deliramentum .
quoque Indis, pro monſtris haberi:De
nique in Provincia Aulaga mulierem Permifcet fæpe ferarum
Indam ex cane tria monltra peperiffe . Corpora cum membris hominum : non
hæc ille, 1.par.Hiftor. Peruanæ, cap.95. feminis ille
Prætereà innonnullis exemplis citatis , Parius erit , quid enim nubis commune
imaginatrix vis, & corruptio feminis, & foriſques
fuperfuorum in vtero humorum copia, D Quispe in portenti , naram peccaris
ſuam fibi fingula partem poffunt vindi aduiter ?
care . Fieri pocelt prætereà , vt mulieres Afra nouant formas, cælumque inter
harum aliquæ deſtrigum numero fue ſerit orai
rint , & dæmon incubuscaliduin horú
animalium femen illis infuderit. cur qui Cæterum Andr. Cæſalpin . Parado
poreſt huinano fic abuti , non poffit &, xum : line feinine,bruta perfecta cquos
ferino ? Sanè in illis exemplis ,de Indo boues elephantos,immo & homirié quo
rum popalis , & Gothorum regibus pu: ad corpus , ex Solis calore , & putredine
tatim hoc dicendum , quod dæmon in ſola naſci pofle, quod multis probare co
ferarum taliuin effigie faininas com natur, libro s . Peripacetic. Quælt. quæ
preſlerit, quod eú poſſe docebit ſequens É ftione prima , vnde fequeretur arte Mar
quæftio . Veriflimam narrationcm his gica bæc omnia produci pofle applica
adiungo . In hoc ipſo Belgio fuit nefa tione agentium ad patibilia : mibi non .
rius quidam :qui vaccæ le commifcuit . dum potuit in mentem producere , vt id
Poft vila bos prægnans , & poft aliquot verum elle , vel fufpicer.Quid non igno
menſes ede e maſculum fætum , non tein , præparationem materiæ ad formas
vitulum , ſed puerum : adfuere nó vnus , animantium , quæ perfecta nuncupatur,
deque inatris vaccæ cadétem vtero de dependcre à virtute feminaria , & for
ſpexerunt, leuatumq; de terra nutrici tra matrice : quæ ad perfecti animalis con
diderunt , adoleuit puer , baptizatus , & formationem opus habet , non tan en
prin
Liber Secundus . I 19
primarum qualitatum mixtura , & tem . A equitaret , feipfosperpetuo proho obligan
peramente, quod a cælorun influxu , & tes. Nam poftca nuiu Dei ita accidit ,
folis calore recipit ,fed præterea perfecti ve omnes ex co hominumgenere , quiid
anirátis cooperationem « xigit , vt cor facinus feciffent, nali ſintinſtar brutorše
dati omnes Theologi, & Philofophi fa animaliumiaudati. Sed ea infamia no
cenrur , quoscitat Conimbricenſes no. ta iampridem , cum gente illa eorum ho
ftri eruditè hoc commentum refellen minum qui peccarunt, deleta eft. ) Sic
tes , in ſecundo de cælo capitulo.3.quæ Polydorus : cuius vltima clauſula , an in .
ftion . 6. artic . 3. & 4. quos ( curiosè le gratiam a ficta ,an ex vero ?nouit Deus;
Stor ) fuadequibi legendos iliud etiam conuicium certè in g«ntem totam ma
confidera , hominem quoad corpus fic nauit , & durat inter homines proter
gigni, ve Gibi in his verbis cóiradicere , B uos; quilinguæ petulantioris ,nihil ha
velhoc tantum dicere , Gic monſtrum gi bent penſi vera an falſa effutiant Si quid
gni poſle : imo nec monſtrum quidem : talis dedecoris permaneret,Guilhelmas
quia inanimatum ; quæro enim qua illa Tookerus Reginæ luç,etiam huius ap
humani corpo is maſſa anima anima pendicis demendæ virtutem mirificam
bitur ? humana ? at hoc eit delirium Pa iribuiſſec . Citra iocum : apud Thom .
racelf ,hæreticum , vt alias oftendi: feri. Cantipratenſe reperio, lib.z.de Apibus:
na ? fed firarum anima non poteft hu Nobili cuidam venationis gratia feftos
manum corpus informare, quia longè dies prophananti , ex vxore naiam pro
alias requirit diſpoſitiones , longè diſli lem canino r : ctu , & auribus braccorum
miliores, quàm animabouis , & canis , ( vi vocant ) more faccis , ac depen
conftat tamen corpus caninum a bouis C dulis .
anima informari non poffc, quale ergo · Per. Må.
hoc ionſtrum , aut quid futurum ? Vvierns
QV ÆSTIO XV.
Certum eft monſtra naſci aliquando Chytre --
N Lerca
diuina vltione , Docet Dokumenſium An font unquam demones incubi , o bemBjas
Frifiorum pæna , ob eorum Epiſcopum fuccubi , an ex tali con . ermann .
B. Bonifaciuin cum ſocijs cælum .Nam grefsuproles naſci Fich.Go.
foorum Sanctorum indignam mortem queat . delman .
( ait Kempenſis ) in filios filiorum Deus aly
vindicanie »vt paflim ex eorum familias Ali Xioma
mmie 1. cum , Solentmalefici
fit demo , e
nibus illi quide m Auditio.
ado:11.
HE ( quorum maiores , tam nefarium ſcelus
perpetrarunt ) in hunc diem videantur D ſuccubis: be veroincubis ,actum Vene- Pori Ro
ming in occipite habere , groſos crines ſubalbi reum exercere . Perperam hoc nega- man .Vi.
colori , in modum caudæ cuiufdam bruri runt complures hæretici ;interquos pars dere hos
citatos a
pepe animalis, vt iufte dixeris , iſta negatiua coma unior videtur ; ex
Sentit adhuc proles , quid commifere Catholicis etiam nonnulli:fed pauci ad- pud Six.
Senenf.1.
paren 'es . modum , ex Belgis Philippus Broidens, 5.Liba.
Ita Corn | Kempius D. kum :nfis,li. 2. ex Italis Cardanus, l'ózinibus, & Bapt. cl.annor .
os de Orig. Friſior cap. 21. Imitemur Sam à Porta,ſed horum auctoritasnon ma- 77. Pa
fonem , & caudam ca: dæ conecta gna , ſi cum contrar.um aſſerentibus meliù in
ne mus,fcribit Polyd. Virgilius Hiftor.An eam coinponas . Error:
CO glor. libro decimotertic ,: 0 hanc fenten- . Placuit enim affi matio axiomatis Tertul..
tiam : co quod rex Henric. Il. oftende. E adeo ! ultis , vt verendum ſit ne perti- liani An
ret ſere infenfum B Thomæ Cantuar, naciæ , & audac æ fit ab ijs diſcedere : noi quis
2 Sanctum vitum ,iam fic vulgo negligice. Communis namque hæc eft fententia bus adde
piſe , contemni, o odio habere , vi cuin Patrum , Theologorum , & Philoro . Ple.bou
OD
id veniſſet aliquando Strodum : qui vicus phorum doctiorum , & omnium fere nem l, de
fuus eft ad riparu Meducia fluminis ,
feculorum , atque nationum experick- mir conli
bonsabi lo
0. comp
quod flumen Roceſtiam alluit.eiusloci tia roba ta . Vt cæte ros tace am
125 { ax is Pe .
incolécupidi bonum patrem ita defpeétu yolucie Plato , in Craylo , Philoſophus rerium
‫راز‬
ignominio aliq ua affic :
iendi non dubi ta & verus Synagoga D. Cyprian D. Iu- 18.1 Ge
If
rint ampu tare caud am equi , quem ille Ainu s Mart. Clemens Alexand , Tertul. Hej. do 1o
2
lian
I 20 Diſquiſitionum Magicarum

lian . & alij , qui vetuftiorcs patres , in eo A ſe vllâ babét indiuidui, vel fpeciei mul- Naclan .
quod voluerunt dæmones , pofſecun tiplicatio cm ,nec dæmones corpus ae- tum de
mulieribus rem habere , optimè ſenſe reum ,vel vllum habent omn novico. vegetati
runt, in co vero à recentioribus iure te. tra Platonicos M.Anton.Natta. li 7. de ua Potē
prehenduntur,quod d huiufirodi con Dco fol.75 . docuit , Franc.quoq.Georg tia Theo.
Genef.6 . cubitu Moliset am verba defilijs Dei , & Caician . & tenendú ett )quare nec in C.Valle
um de
Art. 26 & filiabus Caim receperunt . Solid or proprio ſuo corpore comiſceri poffunt ,fo
Sacram .
ergo adbuc probatio hujus fentétiæ de . (vc optimèdocet Perer.d li S.dil enſ 2 ) Phil.c..
in cap . 6.ad Eph. & nec vllum ſemen n dum :rol.ficum , spinosa .
Aug.l.is ſumitur à D. Hier.
de ci.Dei D. Aug.quem communisſchi la Theo quan umuistande ,habent ( qui fuiter- in Probl.
C.23? fid. logorum cum D. IGdoro fiquitur, & rorMarciEphefii, Iofephi & fo :talis Chryfo.
1.8. Orig. pro eadé pugnat Bulla Innocentij VIII. B Athenagoræ , Tertullian. & vetuftiorú ho.za in
Alex. de Pontif.contra maleficos. illorum Patrum . ) quomodo proprium Ge. Caf.
Hal.1.p. Probantur hæc ratione , & fimul ex femen habere p fint cú fernen it fub collar.
9.68.Th. plicantur : Dæmones (quod poftea do ftantiæ corporeæ viuei.tis pars , & reli- c.21 Phi.
Bon. Sco. cebo) poffunt defunctorú co pora affir duum cibi oprime concoctiex meliorú adu.her.
Dur. Ga mere , vel de nouo ſib ' ex aere , & alijs fcriptorum fententia ? dæmones ve Plato in
br.in. d . ek métis ad carnis fimil tudinein palpa ro ; funt fubftantiæ incorporeæ , & Sympof.
8. Guil. bilia effingere , ac fo mare, poffunt illa ideo de fuo non p Mint corporeum ſe do forte
Paril.de pro libi o mouere, & cal facere, fi e go Scali. ex
· men præſt re . lunceliar expertes ani
uniu.pa. pofl unt, quem na:ua lion habe nt ſexu mæ vege ātis aute m anim æ funct io eft erc.75 .
uli.6.23 acrificioſe cxhibere, & v tijs ſpecie fæ . naturali calore ribum acceptum conco lacque,
Abul, in
minca ,feminis fpecie virorum abuti, & C quere . Ideo certiffimum eft hoc axio- l. flagele
9.6. bac. has ſub jcere, & ill sſe ſub fternere,por ma, quod auctores precedentis axioma- li he .
funt erau aliunde acceptum vcrum fe tis acmitrunt, & hanc duntax t conclu- Martin .
7. Exo.g.
12. Auct, men adferre, & naturalen , eius emillio f . nem aſſererc oluerunt, nó vero prę Arles de
mallei nem iin taci . Poſſunt ergo illa omina cedenten fecunda in negarunt, ſcripto fuperft.
nu 7 .
malefic. facere , quę axi ina iftud primuin ſup res quidam magni no vinis,vt D. bry. D. Tho.
Gril. Re- pont, quod cum poflint, & eos fac re ſoft. & ali quorum ſententiam retuli, & Helen .
mig. de docea experienta , non eft cur dubite ( xulicaui olim , Comment in Senecæ Bona.Sc.
alij 1. C. mus . Herc . Furent. . Gab. A
commu Axiom. II. Poteft etiam ex huiuſmo Quæ aduerfarij obijciunt exemp'a, il -bul Gui.
niter done di concubitu demonis incubi proles na lufaruin aliquando n ul ercularua , ea fup.cita
ex media sci. Maior eftdfficultas huius axiomna. D nos non refellimus, nec reijcimus , præ ti neç nõ
tis, quæ tamen colitur quando bene , & ſertim conteftata illa nira apud Laque- Rich.Pa
phorian
dilucide tota rs explica ur . Scicndum rium & Martinum Arelatenf, fed con- lud. Vi
1.2.prax.
6.7. cas, ergo quod po :eit, ( præter ca quæ dixi. tend musincptè illos h nc inferre , ali- it. Med.
de dam . mus ) diabolu:s ſemen aliunde acceptů quando deluduntur: cunquam ergoid Mol. Al
inueft . (v.g. in ea , quæ fomnianti viro contin verè contingit , ex particulari affirmatif à Ca
6 16.Co- gir , illuſione ) deferre , & qua eft agili ua inferuntviuerlalen cam affirma. Ar. Sylu .
Spina
drõck. t. fare , & naturalem rerum peri: ia,calo é tiuani, in materia non neccllaria , quod
Itaq c.6.
8.demor- prolificum in ſemine quantu ruis ille ineptum eft . Mědoz.
b. venef. lubrilis & aereus ſit ac facile diſipabi Dicim us ergo . Et concubi tu incubi in quo l.
c.10 ra- lis , conſeruare , & illud deniq ; quomo cum mulier e aliqua ndo prolem naſci pof- 96.exl.
lefius de méto mulier ad concipiendum oprime Efe , 6 rum prolis verum patrem non fore C. Gril.
fac.Phil. diſpofi,a, quodeum non latet,tum illud damonem fed illum hominem , cuiusfe. Binsf.
cap. 8. in marici Gicinfundere , vel naturali viat mine damon abufus fuerit. Negarunt Mar. de
pri.doc. traliendum exhibere , & muliebri ſemi hic Plutarchus , in Numa , Paracelſus Arles .
nicommiſcere, hanc conclugun.cenue hæreticus, Vlric. Molitor, de Pyihoni- Frà . Va
re aucto : es poftea citandi . cis mulier,cap vli & Nicol.Kemig.li 1. lej.medi
Vid . Tir . Axioma " II1 . Attamen demones dæmonolat. cap.6. ſed argumentis filii cus item
ra.l.con - nequeunt, vt fua ex propria ſubftätia, kuiculis,nó negat, dubitatduntaxat Be- alij Auc.
nub . 15. more animantium generare • nea.P. rer. noter lib.8. in Genel difp.3 . Mal doo
Nider .
1.04.12 Probatur , quia nec dæmoncs inter Sed hoc olim affirmarunt Ægyptij te
Ne
Liber Secundus . I 21

Ate Plutarche , & affirmantcommuniter A gius confeſſione fagarum , quçfaſsę ſunt


Scholaftici, qui omnes etiã optimi Phi . omnem fenfuin voluptatis è tali copula
lofophi fuere.Probaturmanifefta ratio abeſse , imo , & ſuminum ſe dolorem
ne ex ijs ,quæ dicta fuere pro explicario . perciere.
Ta
ne . Secunda Axio . Accedunt plurima Refp.cogit argumenti futilitas,quam
exépla ab illis, & alijs narrata, quæ ſive vellemmeplura in re inani, & fpurca
rá funt, haud dubie iuxta has concluſio , refellenda ,inſurnere verba .
Ila Hor .
Forside vir.Cle : nes explicanda funr. Vetuftas obtrudit Certum ergo videtur dæmoné, quá.
Alex Ar fuos femideos Hercules ,Satpendones , do vult ſub certi alicuius viri ſpecie de
Æneas, Seruios Tullos, Anglia , Merli ludere , & non vult fcire ſe eſse dæmo
nob.lib.s
chi cor.ge.co m nú, Pannonia,Hunnosex Arlunis (trigi né, tunc quam poteft apriſſime imitari,
62.331 ipsă . Pla . bus, Gothicis, & Faunis patos. Chieza B quæcunq; in veri viri , & mulieris copu
G2.01 xx .Ori, c.27.p.2.hift.Peruſ.fcribit in Hiſpaniola la requirütur, quare neceſsario tunc cu
Li 6.cont. foliiú Corcoton dæmoné miferi mulie rat, vt fi quidem vult generationé fequi,
Cel. Vin . rib . & ex co nato bicornesnaſci. Cl : uć. ( quod rariſſimeaccidit ,nec enim ipſe
Ý A4 Bell.l.2!. fiú quoq; duců Atéma huc retulit Helina lua vnquam cauſa generationem inten .
spec. hift. dus l.4.apud Beluacenfeir Xacam fuum dit , qui fibi fimile ncquit gignere , fcd
el Sperry Pd. vir. Iaponestalé eſse volunt,nec deſunt qui aliquádo duntaxat in gratiam ſuccubæ
tralij. Lutherum in hanc claſsé re ulerint . Er id operantis, conatur generationem ex
lornand. ante fexennium ,in primario Brabantiæ alio femine) adaibeatneceſsaria ad ge
de rebus opido , punica fuitmulier, quod ex dę, nerationem : quare, & prolificum ſeme
20. Tacəsi Goreb.ego mone peperiſser, & noftristéporibusid quærit , & inuentum conferuat, & tanta
con 1le1 pigern Luitpr , cótigiſse, etiam Ludou.Molina, ex no - C celeritate perfect, vt vitalis fpiritus non
7. 9. bod id ope.li. ftra SocietatisTheologus, prodidit, & euaporetur, & quando, ac qualeoporter
da Santa 2.6. 27: cóplures alij gentium diuerfarum ſeri. intundir: Quando vero no intendit ge
Arlose Font. in
poores i lacis exemplis confirmantur. nerationem :tunc infundit aliquid femi
prplęo . hifi . fa
a de Videre nunc quá leuia Gaearguméra, nis inftar ; calidum tamen , ne faus de
tiam impugoát, prehendatur: ficque etiá co:pus aſsum
hay. Atal. re- quibus hanc alii ſenten
maxime Nic . Remi. quorum primum pium temperat,ne contactu timor hor .
tuli,& Helen lig
eneca El Mo..p. argum.eſt.Dæmon, & homo fpecie ror, aut aſpernatio adferatur. Sed quá .
GHA 9.50.2.1 . differunt, ergo ex hac copula ſequi ne do cum illis rem habet, quæ dæmonem
ipa,ilo baul Cell ant.etiä quit proles. Reſp. confequentiam eſsc eſse non ignorant, vtplurimum femen
vita D. mullant,tum quia ex equo, & alina , & ficticium , & frigidum exhibet, ex quo
11.90x1923
I$, pre- Berol.1.c. alijs fpecie difcrepăt:bus aniinalib. mu. D concedimus prolem naſci non poſse.
Laque Riteto 6.ho.Boe li, thoes,leopardi,pantheræ , & aliæ hy Deinde conftat, fæpe eum interrogare
o n li.8.hift. brides, gignup rur , tum quia genera tio fuccub as :num velint impregnari ? quæ
idc l.i 19.6, 1e Sco. Fra. hic non tribuitur dæmoni, fed hominis fi aſsentjanrut , aſsumic verum femen
C, a . 1dda
g o
tr tifia . Pic.li. de cuius eft ſemé, ve recte D.Th. quolibet. aliunde actu carnalideciſum , vt dixit ,
Erra h a n prenorio- 6.art.8. ad 6. & ideo hic ex homine hoc & docet Sprengerus . Quæritur autem,
Da r s
W.P.Bin, etex viro , & femina , naścicur homo . non tam quid fieri foleat , quam quid poz . mal
ffirina.SME Porodec
2. argum . Dæmon ett expers vitæ , & fieri poffit. Vnde ad confirmationem lei q.1.6 .
2, quod1:42 16 feßl ma
lefconcl, origo mortis:ergo nequit eſse auctor & quoq; argumenti patet folutio:volupta . 4 .
si Laur, origo actus vitalis. Refp. Vim hac vita tis fenfum quandjabeft,abeſse vel quia
tu incubi no
Lacepolo Anania s lem , non ineſse dæmoni, endi ſed ipſi ſemi Deus id prohibetprouide, vel quia dz
ne cut faci itneift 1cyp
ho se or
nou forec hende nili anvtisi cale E mon vult eum non adeſ , vt fic mai
l e m o n o p i n b o n d e n d f i
C a Ri sk Re d ,p r ,ſ e u t u f u , f e i p fit peccati fæditas , atque malitia ; ad
garutus Meni 2 vino.vide D.Tho.fup.ad s. & Sprenge else autem poteft hic Tenſus : fi Deus
l
aracel Arles. rum 1.p Malleiq.4. ad 2 . non prohibeat , & daxnon velit , eum
n i r i 3.argum .Seinen , quod dæmon in. a luccubapercipi: profecto quæ ad de
y.ho . F ,1
ornnig .1. de cui fundit iagæ fatērur eſse frigidú , & nul jcctationem inhac fpurcitia neceſsaria,
le j
misti ons Jam adferre voluptatem , fed horrorem hæc omnia demoncincubum adhibuil
t
Haku Bra alqd . pocius, quare nec poterit inde genera. le non raro , conftat exemplis illis, quæ
Malor narrant plurima Sprengerus , Binstel.
e rio coſequi. argoniétum hoc fuit Marci
el dipzNit dius , & Ananias , & potiſfiinum yno
i j Ephefij,apud B.clum.Conf imat Remi .
zypc is . K Sardi .
lite
I 22 Diſquiſitionum Magicarum
Sardicenfis fage , & Virginis Hiſpanæ A tres fuppeditant, in cóceptione par for
nobilis decepiæ , quæ inuenias apud te vtriuſque conatus: poſt,oirnia folius
Torquemadani Dialog -3 .Griland.97. ſunt mattis : requiriturtraclus téporis ,
numero octauo , & nono , idem pluriu vt femé in corpusorganicum coinmu..
confeffione afferit Alfonſ, a Caſtro lib. tetur, & abfolutulima rila homani cor .
1.deiurta hæretic.punit. capitulo deci . poris architectura perficiatur : requiii
inoſexto . iur etiam continua vegetantis animæ
4. Denique addunt : haud elle crede operatio in fætu alendo , & alia pene
dumn , Dominum Deum concurrere ad innumera naturæ arcana : quæ omnia
huiuſmodi actum ,aut animam tali cor vtrum , tam multa tamdiu dæmon in
pori ex huiuſinodi coitu nato infunde aſſumpto corpore que ai præftare , plu
re , & inchoato dæmonis operi coroni. B rimum dubito , & potius arbitrer non
dem addere . Refpond. dæmoné, quoad poſle: li po.Tit , etiam fuccuba porerit
naturæ operationem , hic duntaxat elſe concipere .
inftruinentum , & applicare ſolummo . Interea , dum quis conuincat hæcil
do agens principale , quod ett verum lum omnia poſſe; cenſen , quos legin us
femen humanum . Deum itaq; concur matre fuccuba dæmone natos, vel ſup
rete ad vltimam diſpoſicionem organi- poſicitios fuifle alterius femina verus
ci corporis ,ab humano femine nati: ac failus,velab alio dæmonepio :éeméti.
cidentar: ū vero quid efle , & morale dú . tam , vt non raro contingit ad priorem
taxat, peccatu fagæ ,atq; dæmonis ma luppofiliui partus fraudem lubens reru
litiam iuuat Deus, ve auctor naturæ na . lerim củ loan . Rayardo [1b. de pcie
curam ; peccato vero , cuius auctor non C grinat.generi s huir.ſerin . de impugna.
eft,nó adminiculatur.Si quid huiufa : o hom . per diab . ) quod de Pictauoruni
di valerent argumenta, fequeretur, ne Comitúex Melulina oug re referunt
que ex fornicationc,neq; ex adulterio, fabulola Francorú H.Atlé de An.
neque ex incaſtu , proles gigni poſſe. de auentis familiæfterna: P lydur: 1.13.6.1 .
Reſpondent diucrſam effe rationem : Virgil. & altcrius cuiuſdam , ex Galfrido Angl.
quoniam in his ordo naturæ feruatur , nairat Vincent. Bellam . & quod ex ore Hiſ.1.3 .
non vero in illo dæmonis Hymenæo . Juuin Bauariæ , & Saxoniæ acceplum c.6.
Hæc refponfio friuola eft:nam etiam in narrar Sabinus: nec admodú dilinje Not.in
cafu noftro naturæ ordo, quo ad phyfi quod de nobili Bauaro narrant alii , ei , Meram ,
ca generationis præcipua principia rer. cú defunctam vxorem ferret impatien . Ouid.
uatur,natura enim duntaxat poftulat,vt p tius : quada nocte fæminam rediſe, ſe
ex viri prolifico femine , apre mixto re que reſuſcitatam dixiſſe, & marito con
inini muliebri,proles naſcatur.Vli.Mo. uixiffe, & ex eo liberos fufcepiſſe: quod
licor argumétatur,fecundú Conciliato. que futurú præd xerat,cando, conuicijs,
rem ,principium gigiendi elt cor :ergo & blaſphemijs non fe abftinente mari .
dænion illo feminenon poteft ad gene to ſubito muliebriveſte penes illudere .
- rationem vt : quia deeft virtus cordialis licta ,euanufe. Dæn on fic nobili huic
calorem , vioportet, temperans Refpo impofuit, & aliunde fub : ractos fu :toli
Gue à corde , liue à cercbio vis gignen beros fibi fuppofu t . At pofterius genus
dioriatur, fpiritus genitalis ipſi ſcmini fraudis refcro paruulos : quos co ex in
eft implantatus in ipfa feminis ab hu cubis, fed per fraudem , quafi ex fuccu
mano corpore deciſi ne , dæmon vero e bis denionibus natos vulgo Cambiones
hunc fpiritum cum calore iuo tantum vocat, & ferút adeu clic lacte infatura .
conferuat . biles,vt, etiam quaruor nutricum rumis
Quid igicur , dicat aliquis , etiam ne exha stis,niasienti perfeuercnr,ponde
ex Viro incuto , & dæmone fuccuba li . rosimilare , & talidépoft al quot an .
beri nafci poterunt : hoc nec Ægyptij nos cuaneſcant . liali , à continuo vag
olim conccdebant, nec ego crediderim tu , Vagiones appellant: Germani vt in .
fieri pofle. Longe edini plura hic requi dicéi fuppofitiuos efle,nominant, Bech .
runtur , vt ad piolis generatior em par- ſelbalg , vel Beli bfeltinde de his v.de
tumque lunge plura matres , quam pa Spreng.z.f.maila 9.2.cap.7 . Guilh.Pa
rif..
Liber Secundus , 1 2 3

til.parte vlcima , de voiuerſ), cap.deci. A bendi, & femen illud fi fæcundum fuif
moquinto ,Anan.lib 4 de natu. dæ01:0. ſec , fundum aquæ parte , non ſuper
Molicoren de Pythonic mulier.cap.6. naraſlet . Sic Hebræi fingunt Ben . ly
Talem arbitror fuille puerú , quem per ram ex filia leremia Prophetæ natum .
Galic.am , & Aſturias Hifpaniæ apie an Sed mentiuntur. leremias enim virgo
has decin.o.quinto . Mendicus quidam , manfit. Sinile refert Auerroes, & de
ſumina cum defatigatione bumeris ba alia Albertus Magnus de format. ho- Th quol.
julabat : cum ex noitus eum quidam in miois a 1. Minus incredibile eft , quod contl.18.
icinore reperjú prope flumenjve tráfua. ſcribic D. Thom . poffe fortaffis mulie
daret,miſericordia motus,ietro fe in iu rem ,abfq; miraculo , & falua virginicate
incntum fuftuliffe , vix valida beſtia po omnimoda, concipere : ficut( ait) dici
luit cum a alteram ripam exponere, B the accidife cuidam puellæ iam pube
Pau'o poftmendicus comprehéfus, fa fcenti , quam propter pudoris cuflodiam
tetur eum precum,no puerum , ſed dia in lecto fuo parer babebat: quicü in fom .
bolum, fuide,qui fibi promihilei , nii nio polluererur, femen eiks ad matricem
nes ſe ad e :eemofynas ei conferendas fhe defcendit, in de puella concepit .
peliecturum , quandiu lic circumierre hoc ſequitur, & à dæmone idem pretta
Euc habitu pueri morbofi, & falcijs it ri pofle,contcndit Abulenfis com.inca
uoluti . pit. 19. Gunel
His confentaneum eft , poffe demones Item quçri ſciogan dzmones cum ſa
efficere , ut virgo menter o corpor per e gis nonnunqua exerceant præpofteram
manens , non tamen fine vinli Jenine , libidinem : ſciédum boclairunculatori
concipiat . Probatur : quia potelt vir- C bus . Quidam , vt poft comp. Theolog .
gini dormienti & ignaræ aliunde ſum & Antonin.1.p. fum.tit.de fuXur.Penzi.
p.um verum , & fecuridum (emen , fine - nibus , de Lamijs mum . 64. & Benedic .
congreſſu carnali ,hymene, alijíve clau qui hos non cicac lib.2 . peccat. fum.0.8 .
ftris virginitatis incorruptis , in fundere . c
? ho om
oigo negant; ncque id comper
Vi autem in parcu virginitas conſecue tum contellione Sagarunn Hiſpania ,
tur , hoc dạnon nequit , cum enim ad Germaniæ , Galhæ : fcd delamis Italia
hoc vera co rp or um pen etr ati o req ui id quali notiflimum affirmar Silueftec
ratur , quæ virtuti diuinæ releruatur : id , Prieras de Sirigomag & Ananias lib . 4 .
li lo
fine fpecia miracu , fieri non poteft . de nat.demon, fol. 148. & etian ,ab il
Propierea cum Caluiniftæ negāc hoc lisaffirmari fatetur Ponzinibius fupra .
feptuin virginalis in pariu Chruti DoD Nimirum n : hil ad o ſordidú eft , quod
mini clauſum mangtie p : ræcipua certe non xaxou pa o'sifte fubeat, vt hominu u
miraculi , & vera virgiaita os præ oga animas cerciore exitio inuoluat , ideo
Formic .
tiuam tollunt . Exemplum quoque de offert cuiq; quo illam capi podle ſperat:
6.0.1.5. Bambergenſi puella , quod recitat Ni Nec vllum ſcelus eft , quod tæxifta bo
derius, caute kogendumeft, & de men minum auerfetur . Pofluntitaque ludi.
tis tantum virginitate accipiendum cat . ces, etiain de hocinquircre . Nec ratio
nis cnim integritarē aniſerat per ean. vlla eſt, qnæ contrarioin cóuincar.Por
dem copulan qua conceperat . Nec à ro fciat confeffarius cunc videri elle du
viro mulier cognoſcipiteſt, line virgi piexcrimco mortale , vnum contrage .
nitaris iactura,nec impregnari, 0 : lico nus, alterum extra vas naturale : dkidio
gnofcatur . Scio quid mulu 1cuptores E grauius peccatum ,quam fi cum dæmo
barrenr de varijs, que conceperini dun ne more humano , a : Daturalicommi.
caxat ex ſcmine, quod in balneo ,in quo Icerentur
illæ locæ , prius fuerat effulum , f : d non Vlamum in bac quæftionedubitaiio
credo , & video id criam negari ab And. paciur , Virum vi magica fieri queat,
Laurenuo lib.8. h.tor. anatom .qu . 11 . -Pogigantes nafcantur; vel pigmei Quo? .
quia neque vitrus attractiva matricis, ad Gigan es tranc . Valetius d.capit. 8.
tam à le lungegrear vim exfercie , ne. affirmac id finipulie : li dæmoncs feli
que a qua rolerian hibit , quam dæ. gaut femen non qualecunque , fed pluri
mon fpirituu 1 euaporationein parhai slú , craffitlimú , caliduſunú , fpiritib.is
K 2 affluens
I 24 Diſquiſition Magicarum
um
äffluens, & ſeri expers:Id verò eis facile A Anno 1516. in Mazareno agrocenten .
cſleconquirere ,deligendo hominesca . tarios effodiffe cadauer hominis cubito
lidos,robuftos, & abundantes multo fc tú ftaturæ circiter 20. caput habens do .
mine , quibus ſuccumbant : deinde, & lijinftar;molares détes fingulos, vncia
mulieres fimilis conditionis quibusin rūs.podus æqualſe,quos( ait) ſe vidiſſe.
cumbant . Penes fe alioscffe non paucos , Melillis
Et viriſque ] & viris, inquam , & fce effoforum gigantum , dentes , quate