Sie sind auf Seite 1von 286

Digitized by the Internet Archive

in 2011 with funding from


University of Toronto

http://www.archive.org/details/analectahymnicam05drev
ANALECTA HYMNIK
MEDII AEYI

v.

HISTORIAE RHYTHMICAE.

Liturgische Reimofftcien.

Erste Folge.

Herausgegeben

von

Guido Maria Dreves,


S. J.

Leipzig.

Fues's Verlag (R. Reisland).


1889.
H1ST0RIAE RHYTHMICAE.

Liturgische Reimofficien
dv>

Mittelalters,

Erste Folge.

Aus

Handschriften und Wiegendrucken

herausgegeben

von

Guido Maria Dreves,


S. J.

—<$>>-

Leipzig.

Fues's Verlag (R. Reisland).


1889.
Einleitung.

Man hat frühzeitig die Frage aufgeworfen, welcher der


beiden Kirchen, der westländisch-läteinischen oder der griechisch-
morgenländischen, in der Kunst des heiligen Liedes der Vorrang
gebühre. Die Antwort fiel stets, nicht blofs was inneren Wert
und Vollendung, sondern auch was Zahl und Fülle betrifft, zu
Gunsten der Abendländer aus. „Die Vorzüglichkeit der lateinischen
Hymnologie," meinte Augusti, „ist so entschieden, dafs man so-
wohl in Absicht auf Anzahl und Menge der Kirchenlieder, als in
Ansehung des inneren Reichtums derselben die Griechen und
Syrer den Lateinern gar nicht an die Seite setzen kann," *)

eine Ansicht, die noch in neuerer und neuester Zeit von Kayser
vertreten War die
ist
2
). Frage verfrüht, so war es die Antwort
ungleich mehr. Man verglich Sachen, die man nicht kannte,
zählte Dinge, die man nicht übersah. Dafs man den hymno-
logischen Bestand der griechischen Kirche nicht ahnte, liegt zu
Tage, seit durch Pitras Untersuchungen das Vierteldutzend litur-
gischer Hymnen der Griechen auf mehr
denn ein Dutzend
Folianten angeschwollen, so dafs derselbe ohne Gefahr der Über-
treibung ausrufen kann : Nulle part la poßsie n'a recu de l'6glise
im plus grand honneur que dans la patrie d'Homere 3 ). Aber
man kannte auch den andern Gegenstand der Vergleichung nur
höchst mangelhaft; man kannte von dem poetischen Besitze der
lateinischen Kirche nur einen Teil, ob die Hälfte, ein Drittel,
ob nur ein Zehntel, wird die Zukunft lehren müssen. Vor allem
übersah man eine ganze Klasse liturgischer Poesieen, in gewisser

*) Denkwürdigkeiten ans der christlichen Archäologie V, 292.


2
) Beiträge zur Geschichte und Erklärung der ältesten Kirchenhymnen.
Zweite Aufl. I, 52.
3
) Hymnologie de l'eglise grecque, p. 23.
— G —
Hinsicht die wichtigste von allen — die Reimofficien. Denn der
Hymnus, die Sequenz, mit denen allein man sich befa&te, sind
nur ein Teil, ein dienendes Glied an einem liturgischen Gebilde,
das Reimofficiuni aber ist ein sorgfältig gegliedertes, in sich ge-
schlossenes und abgerundetes Ganze, ein liturgisches Tages- und
Stundengebet, in dem nicht nur die eingelegten Hymnen, sondern
sämtliche Antiphonen und Responsorien, kurz alles, mit Aus-
nahme der Psalmen und Lektionen, in gebundener Rede, in
Rhythmus und Reim gekleidet erscheint. Der mittelalterliche
Kunstausdruck für ein solches Officium mit Ausschluss der Psalmen
und Lektionen —
also für alle jene Teile des Officiums, welche
gesungen, nicht recitiert werden und daher in das Antiphonar
gehören, war „Historia". Derselbe findet sich in tausend und
abertausend Rubriken, wie: Istam historiam compilavit magister
N. ; hodie imponatur historia de sancto N. ; incipit nova historia
de sancta N., lauter Redewendungen, die nicht von einer Vita
oder Legenda, auch nicht von den erzählenden Lektionen der
2. Nokturn zu verstehen sind, sondern nichts anderes besagen
wollen, als was wir heute mit dem Worte Officium zu bezeichnen
pflegen. Seinem Ursprünge nach erklärt sich dieser Name wohl
daher, dafs mindestens die Responsorien, sehr oft auch die Anti-
phonen 1 ) die Geschichte eines Heiligen oder Festes zum Vor-
wurfe haben. Er hat aber jede Erinnerung an diesen Ursprung
abgestreift; denn man redete ebensogut von einer Historia de
und einer Historia nova de corpore Christi,
sanctissima trinitate
in denen von erzählenden Teilen nicht die Spur vorhanden ist.
An solchen Historiae nun, die in poetischer Sprache ge-
schrieben sind, Historiae rhythmatae et rimatae, sind die
mittelalterlichen Liturgieen sehr reich. Was ist aber von ihnen
durch die bedeutenderen Hymnensammlungen bekannt geworden?
Die alten Sammlungen von Cassander, Bebel, Fabricius u. s. w.

x
) nehmen nämlich die gereimten Antiphonen, ihrer ursprüng-
Vielfach
lichen Einrichtung getreu, Bezug auf den Psalm, dem sie als Antiphon zu-
geteilt sind. Im Vorbeigehen sei bemerkt, dafs, wenn auch die Antiphonen
geschichtlichen Inhaltes sind, oft ein doppelter Faden der Erzählung neben-
einander herläuft, indem der eine durch die Antiphonen, der andere durch
die Responsorien weitergeführt wird. Die Folge ist, dafs beide Erzählungen
sich unterbrechen und ablösen und von einer historischen Aufeinanderfolge
keine Rede sein kann.
— 7 —
ignorieren dieselben vollständig. Daniels Thesaurus, noch immer
das Standard -book des Hymnologen, bietet nicht eines. Mone
ist der Begriff des Reimofficiums von einem so , wie es sich
gründlichen Kenner mittelalterlicher Poesie erwarten läl'st, nicht
fremd. Er giebt ihn I. S. 264 kurz und gut wieder und be-
merkt: „Solche durchaus verifizierte oder gereimte Offieien des
Chors giebt es mehrere und einige sind in dieses Werk auf-
genommen, weil sie zugleich ein Seitenstück zu den verifizierten
Messen sind, die schon im 4. Jahrhundert vorkommen." Es
macht aber ganz den Eindruck, als ob Mone derartige veri-
fizierte Offieien häufig nicht als solche erkannt habe. Vollständige
oder fast vollständige Offieien finden sich bei ihm im 1. Bande
nur eines No. 201 , ein Officium de corpore Christi *) ; im 2.
Bande ebenfalls nur ein ganzes Officium de coneeptione B. M.
2
V. (326), noch dazu
-

völlig unzulänglich ediert; ) im 3. Bande


findet sich ein Officium de s. Margaretha (1042), zwei von der
heil. Ursula (1178 und 1183); keines dieser drei Offieien ist

auch nur halbwegs befriedigend wiedergegeben. So hat z. B.


1042 in der ersten Nokturn nur eine Antiphon, in der zweiten
zw ei (vielleicht drei wenn V. 45 die Aufschrift vergessen sein
r
,

sollte) in der dritten wieder eine.


, Da in jeder Nokturn drei
Responsorien Mones Handschrift kein monastisches
, scheint
Brevier gewesen zu sein; dann hat er in der ersten und dritten
Xokturn jedesmal zwei Antiphonen unter den Tisch fallen lassen.
Neben diesen gröfseren treiben allerhand kleinere Bruchstücke
von Offieien in den drei Bänden umher. So z. B. im zweiten
No. 412 de visitatione B. M. V. Als seine Quelle nennt Mone
ein Dominikaner-Brevier, ehemals zu St. Peter, jetzt zu Karls-
ruhe; aus dem, was Mone giebt und nicht giebt, ersieht man,
dafs er ein Diurnale vor sich hatte; er ediert nur Vesper- und
Laudes- Antiphonen nur Kopf und Schwanz, der ganze Rumpf,
,

*) Hier fehlen in sämtlichen Xokturnen die Antiphonen. Vgl. auch


Officium Xo. 5 des vorliegenden Bandes.
2
j Man vgl. No. 12 dieser Sammlung, wo sich das Officium in der richtigen
Fassung findet. Geradezu verblüffend wirkt Mones Bemerkung: „Ebenfalls
ein ganz gereimtes Officium auf dieses Fest steht in der lisch. S. 296 des
Klosters Peter St. dem 12. Jahrhundert, die ich aber nicht
in Salzburg aus
verglichen. Sie fängt jedoch erst mit V. 213 an. Ebenso die Hs. des
germanischen Museums zu Nürnberg Xo. 4984 des 13. Jahrhunderts." Ilätt« 1

er sich die Mühe eines zweiten Blickes genommen!


— 8 —
die Nokturnen der Matutin fehlen
8 avulsum sine trunco —
caput disjectaque membrä. Ebenso ist 892, einige Teile des
Dominikusofficiums, ersichtlich einem Diurnale entnommen. Wer
al>er keine Fragmente edieren will, wo er das Ganze bieten

könnte und folglich sollte, der mtifste wissen, dal's in einem


Diurnale niemals ein vollständiges Officium zu finden ist. Unter
No. 908 giebt Mone aus einem Kolmarer Antiphonar zuerst die
5 Antiphonen ad vesperas, und zwar als eine dann unter 909 aus ;

derselben Handschrift (offenbar einem Antiphonarium monasticum)


die 6 Antiphonen der ersten Nokturn ebenfalls als eine, und um
das Mals voll zu machen, legt er in der Anmerkung „beide
Lieder" einem französischen Dichter bei. In Summa ist in den
3 Bänden Mones auch nicht ein einziges unverstümmeltes
Officium.
Morel hat in seine kleine Sammlung drei Officien auf-
genommen. No. 143 ist das Officium Visitationis des Kardinal
Adam E a s t o n *) , aber wunderlicherweise sind hier sämt-
lichen Responsorien ihre Versus abhanden gekommen. So z. B.
in der 1. Nokturn
R. 1. Surgens Maria gravia
Migravit per cacumina
In civitatem Judae,
Intravit domum propere
Zachariae cum opere
Salutis consobrinae.
i.

So w eit Morel.
r
Unter den Tisch fällt:
V. Ut audivit Elisabeth
Salutes niox de Nazareth,
Exclamat mirative.
Es ist kaum glaublich, dafs dem Schreiber des Einsiedler
Codex 82 (nach Morel ein Brevier) die sämtlichen Verse sollten
in der Feder geblieben sein. Das zweite ist das Officium Karls
des Grofsen (444), das dritte das gewöhnliche Katharinenofficium
(458), ersteres mit geringen, letzteres mit bedeutenderen Lücken.
Die erste Hymnensammlung, die eine beträchtliche Anzahl
2
von Reimofficien ) in unverstümmelter und durchweg in korrekter
x
) Vgl. Die Hymnen Johanns von Prag 1886. S. 29 ff.
Jenstein.
2
) Übergangen sind in dieser Aufzählung Sammlungen, die Keinen hymno-
logischen Zweck verfolgen, z. B. Analecta Bollandiana, Langebecks Scriptt.
rer. Danicarum u. a., sowie vereinzelt edierte Officien; zu nennen wäre

noch Milchsack mit einigen wenigen Historiae.


— 9 —
Weise zur Ausgabe bringt, ist die von G. E. Klemmin§, Hymni,
Sequentiae et piae cantiones in regno Sueciae olim usitatae.
Holmii 1885 — 1887. Der erste Band seiner Sammlung enthält
die Officien folgender 12 schwedischer Heiligen: Ansgarius, Bir-
gitta (2), Botuidus, Brinolphus, David, Ericus, Escillus, Helena,
Henricus, Katharina, Nicolaus, Sigfridus, sowie ein Officium
patronorum Sueciae. Hierzu kommen im zweiten Bande zwei
Officien de Corona spinea, eines de visitatione, eines de com-
passione B. M. V., sowie endlich ein unglücklich ediertes Marien-
1
officium ohne Titel auf S. 133 ff. ); der dritte Band enthält
noch 6 weitere Officien auf Anna, Barbara, Elisabeth, Joseph.
Martha, Thomas Cantuariensis.
Ein Umstand, der eine richtige Edierung mancher Reiin-
officien erschwert, ist die abweichende Einrichtung der ver-
schiedenen Breviere. Von der höchsten Tragweite ist rücksichtlich
unseres Gegenstandes der Unterschied der monastischen und
nieht-monastischen Officien. Während in letzteren jede der drei
Nokturnen, aus denen sich die Metten (Matutinum) aufbauen, aus
je 3 Antiphonen zu ebenso vielen Psalmen und je 3 Responsorien
nach einer gleichen Anzahl Lektionen besteht, zählt im Monastikon
die und zweite Nokturn je 6 Psalmen und 4 Lektionen,
erste
also auch 6 Antiphonen und 4 Responsorien. In der dritten
Nokturn treten an Stelle der Psalmen die diesen Brevieren
eigentümlichen Cantica, die stets sub una Antiphona gebetet
werden, worauf wieder 4 Lektionen mit ihren Responsorien folgen.
Der ersteren Form des neben dem
Breviers bedienen sich
Säcularklerus Augustiner, Prämonstratenser Dominikaner und ,

Franziskaner, der letzteren Benediktiner, Cistercienser Kar- ,

thäuser, Cölestiner. Die nächste Folge des Unterschiedes ist


diese: Ist ein Officium ursprünglich für das Weltpriesterbrevier,
wie wir es Kürze halber nennen wollen, geschrieben und ich finde
dasselbe in einer Benediktinerhandschrift, so stofse ich auf das-
selbe in einer erweiterten, interpolierten Gestalt. Die Mönche
muisten, um sich des Officiums bedienen zu können, dasselbe
dehnen; dies geschah selten durch poetische Ergänzung, sondern
meist durch Interpolation mittels vorhandenen poetischen und

l
) Vgl. No. 21 dieser Sammlung. Bei Klemming fehlt die 1. Vesper und
sind die Antiphonen der Laudes in einen Hymnus verwandelt.

"}
— 10 —
unpoetischen Materials, das gerne anderen Officien auf dasselbe
Fest entlehnt wurde. Wird ein solches Officium aus einem
monastischen Breviere ohne weiteres abgedruckt, so hat man einen
mit Schlacken durchsetzten und in Unordnung geratenen Text
geliefert. Als ein Beispiel kann Mones Xo. 320 dienen. Um
ein Officium aus der monastischen in die gewöhnliche Form um-
zusetzen, wird man in der Regel das Richtige treffen, wenn man
die 6 Antiphonen der ersten und die drei ersten Antiphonen
der dritten Nokturn zu je drei auf die drei Nokturnen der Matutin
verteilt; die Responsorien sind entweder der Reihe nach in die
Nokturnen einzutragen unter Fortfall der drei letzten, oder es
ist in jeder Nokturn die vierte zu unterdrücken. Welches von
beiden Verfahren im einzelnen Falle das richtige, kann nur durch
innere Gründe, mit Sicherheit meist nur dann entschieden werden,
wenn es möglich wird, das Officium in nicht-monastischen Hand-
schriften wiederzufinden. Umgekehrt kann aber ein Officium auch
ursprünglich für eine monastische Gemeinde gefertigt sein; ein
solches Officium aus einem nicht-monastischen Breviere wieder-
geben, heifst einen lückenhaften und unvollständigen Text bieten.
Neben diesen grofsen Hauptunterschieden laufen einige
kleinere, die indes der Beachtung sehr wert sind. So unter-
scheidet sich das monastische Brevier der Cistercienser von dem
gleichfalls monastischen der Benediktiner, abgesehen von der
Verschiedenheit des Hymnars dadurch, dafs die Vesper der
Cistercienser vier Antiphonen hat, wo die der Benediktiner fünf
aufweist; dafs die Cistercienser die fünf Psalmen der Laudes
stets sub una Antiphona sangen und daher mit den überzähligen
vier Antiphonen die vier sog. kleinen Hören ausstatten konnten.
Sind solche Antiphonen legendarischen Inhaltes, so läfst sich

meist nicht absehen, ob sie an der ihnen naturgemäfs zukommenden


Stelle stehen oder nicht; beziehen sie sich aber inhaltlich auf
die Psalmen, so läfst sich bisweilen feststellen, dafs eine Antiphon,
die meine Cistercienserquelle als ad Primam gehörig bietet, that-
sächlich zu einem Laudes-Psalm gehört. Vor mir liegt beispiels-
weise ein Barbaraofficium, das ich bisher nur in nicht-monastischen
und Cistercienser-Brevieren gefunden; ich bin aber überzeugt,
dafs die monastische Form des Benediktiner-Breviers die ur-
sprüngliche und allein richtige ist. Die Antiphon zur Prim
lautet nämlich in der Fassung der Ci stercienserbre viere :
— 11 —
Atria laetitiae virgo jubilaiulo subivit
De cellis claris clara trophaea ferens.

Das weist aber mit Händen auf den zweiten Psalm der
Landes. Zur Herstellung der ursprünglichen Form fehlt jetzt

nur noch eine Antiphon, die fünfte der ersten Vesper. Zu be-
achten ist in ähnlicher Weise, dafs die Officien des Dominikaner-
breviers die Psalmen der ersten Vesper stets sab una antiphona
bieten, wo die des Franziskanerbreviers fünf Antiphonen haben,
wogegen letzteres frühzeitig in der dritten Xokturn nur zwei
Responsorien hat; dafs in vielen Diöcesen die Officien der ganzen
österlichen Zeit nur eine Nokturn, in anderen zwar drei Nokturnen,
aber nur eine Antiphon für jede derselben kannten.
Über die Wichtigkeit der Reimofficien für die Geschichte
der liturgischen Dichtung des Mittelalters ein Wort sagen, hiefse
es verlieren, da die Sache selbstredend Dagegen ist es
ist.

vielleicht angebracht, flüchtig auf das Interesse aufmerksam zu


machen, das dieselben unter metrischer Rücksicht bieten. Selbst-
verständlich herrscht hier — ganz abgesehen von den Unter-
schieden, die zwischen Dichtern und Dichterlingen bestehen —
eine grofse Mannigfaltigkeit. Der Reimprosa zunächst kommen
Officien, die, wie wir sagen würden, aus Knüttelversen bestehen
— das Wort hat bekanntlich an sich durchaus keinen tadelnden
Beigeschmack — d. h. die den Reim wohl handhaben, aber die
Zählung der Silben vernachlässigen, sowie andere (und hierher
gehören gerade die ältesten Officien, z. B. das gewöhnliche
Gregors des Grofsen und des Apostels Jacobus), die aus silben-
zählenden mit blofser Endassonanz verbrämten Zeilen bestehen,
ohne sich um einen bestimmten Tonfall viel zu bekümmern, so
dafs man in den Handschriften nur zu leicht über sie wie über
Prosa dahinliest. Erst wenn man sie rücksichtslos, unbekümmert
um Regeln des Accentes mit Zuhilfenahme der sog. schwe-
die
benden Betonung 1 ) liest, erkennt man das sie beherrschende
strenge Gesetz. Ebendarum dürften dieselben geeignet sein
zur Lösung der Frage — Taktwechsel oder schwebende Be-

f
) Vgl. Huemer, Untersuchungen über die ältesten lateinisch-christlichen
Rhythmen, Wien 1879, S. 23 ff.; W. Meyer, Der Ludus de Antichristo und
Bemerkungen über die lateinischen Rhythmen des 12. Jahrhunderts, München
1882, S. 56.
— 12 —
tonung? — das Ihrige beizutragen; ebenso die zahlreichen in
leoninischen Hexametern aller Art abgefaßten Stücke
Unter den formvollendetsten Officien zeigt sich rücksichtlich

des Metrums eine doppelte Strömung, die eine auf Wahrung


gröfstmöglicher Einheit der Form gerichtet, die andere auf Ent-
wickelung reichster Mannigfaltigkeit bedacht. Die erstere steht
unserer modernen Geschmacksrichtung näher, die andere bringt
in bezeichnender Weise das mittelalterlich-romantische Princip
zum Ausdruck, eine parallele Erscheinung zu dem. was wir in

der Baukunst beobachten. Während heutzutage die künstlerische


Einheit zu fordern scheint, dals z. B. mindestens in koordinierten
Fenstern dasselbe Mafswerk wiederkehre, erkannte das Auge
eines Erwin hierin nicht Einheit, Einfachheit und Gleichmals,
sondern Armut, Nüchternheit und Eintönigkeit. Nur in den
grofsen Linien und allgemeinen Umrissen suchte man das Gleich-
mafs festzuhalten, war aber ebenso besorgt, durch möglichste
Krausheit des Beiwerks alles Steife und Gleichförmige von dem-
selben fernzuhalten. Dasselbe Streben macht sich in der lateinischen
Reimdichtung des Mittelalters geltend, mehr als im Hymnus in
den Sequenzen, mehr als in der Sequenz in den Reimofficien.
Ein wie bewufstes Streben dies war, verdeutlichen am besten
die zahlreichen Traktate über Vers- und Reimkunst, die uns
aus jenen Tagen erhalten sind. Möchten wenigstens einzelne
derselben zugänglicher gemacht werden sie würden rascher und
;

sicherer unsere Kenntnis von dem die mittelalterliche Reimpoesie


beherrschenden Gesetze fördern, als es die schwierigste und
ausdauerndste Beobachtung vermag. Was die Kunst des Strophen -
baues, die namentlich im Reimofficium eine sorgliche Pflege fand,
betrifft, liefert eine Handschrift des Stiftes Seitenstetten (Cod.
CVII) einen interessanten Beitrag. Dieselbe enthält einen „trac-
tatus de rithmis vel rithmorum magistri Tybini", worin folgende
14 Genera von Strophen unterschieden werden, die, wenn mein
Gedächtnis nicht trügt, auch in Wolfs reichhaltiger Arbeit über
die Lais, Sequenzen und Laiche nicht erwähnt werden. Kürze
halber gebe ich statt schwieriger Begriffsbestimmungen nur die
Namen mit Beifügung der Beispiele. Dieselben sind augen-
scheinlichvon Tybinus für seinen Traktat gefertigt; auf Tiefe
des Gedankens kam es natürlich dabei wenig an.
— 13 —
1. Cephalicus.
Donate,
Martyr Christi
Qui fuisti,
Confer grate
Tibi datum
Coeli statum.

2. Caudatus.
Nicolae,
Prius trahe
Xos, confessor Domini,
Te sequamur
Et donamur
Christo summo homini.

3. Pyramidalis.
Dorothea
Virgo bea
Martyr et egregia,
Dele rea,
Nova crea
"Vitae priyilegia.

4. Cony o 1 utu s.

Margaretha,
Tu coelorum angelorum
Xosti secreta
Per passionem,
Quam pateris justis stateris
Per confessionem.

5. Collateralis.
digna Christi nuntia,
Sis solamen peccatori,
Felix sancta Barbara,
Cui pacem nuntia,
Hunc junge creatori,
Ne plebs laedat, Barbara;
Tua sed oratio
Ad gratiam
Prosit miserentis,
Hunc coeli det palatio,
Sagaciam
Gustet redimentis.
— 14 —
Hierzu die Bemerkung: Secunda cautela, quod talis rhyth-
mus ad minus conservare debet tros consonantias et ad majus
quatuor; tres propter differentiam ab aliis, sed quatuor propter
regulas' praedictas , nämlich die Wirkungssphäre des Reims. Es
kommen aber auch Beispiele mit fünf Keimen vor, so z. B. die
Antiphona ad Benedictes in No. 43 dieser Sammlung.
6. Laqueatus.
Nobis ostende
Summum coeli jubilum,
Virgo Katherina,
Nos ad montem Sina
Duc post vitae nubilum,
Plebem defende.

7. Cathenatus.
Maria
Magdalena,
Mater poenitentiae,
Unda plena,
Föns clementiae,
Tu conversionis via.

8. Triangularis.
Elisabeth progenie
Nata de regali,
Nos in aula veniae
Fac ali,
In vita nos terrena
Carnalia despicere
Atque post haec amoena
Inspicere.

9. Excellens 1 ).
a) Omnes sancti et electi,
Precamur, nos defendite
Ut possimus via recti
Fore totique perfecti,
Juvamen ostendite.

b) Post carnis ut excidium


Consortes vestri simus
Vitantes omne vitium,
Ne Stygis sorbet limus,
Deus juvet optimus.

') Potest fieri duobus modis.


— 15 —
10. Cruciferus.
Qui laudari vis in vita.
Veritates stude caperc
Et justum velis sapere.
INIala vitiosa vita.

11. Cruciatus.
Si fueris abs vitio,
Places Deo,
Fini et initio,
Gaudens de converso reo
Supplicio
1
Solvens hunc a ferreo ).

Y ehern ens.
12.
Justum dum perficias,
Abjicias divitias,
Delicias
Utriusque vitae,
Cum justis tunc salvaris,
Laetaris, fruaris
Praeclaris,
Cum dicitur: Yenite.

„In praemisso exemplo, so Tybinus, consonantiae vehementer


sentiuntur facientes sonum repentinum ut aquae vehementes
facientes ictus."

13. Interstitialis.
Quod amavit Christus dona,
Sis solamen flentibus,
Panem esurientibus,
Da potum sitientibus,
A Christo refers summa bona.

14. Laboriosus.
Esto patiens turbatus,
Maesto faciens solatus,
Haec fidelis claret vita
Nee in caelis aret ita.

Mit Rücksicht auf den Raum mufs ich es leider bei diesem
Wenigen bewenden lassen. Über die Art der Wiedergabe der
Texte ist früher das Nötige bemerkt worden. Bezüglich der

x
) Abs fuero Hs.; in allen Beispielen ist aber sonst der männliche Reim
zweisilbig.
— 10 —
Varianten brauche ich wohl kaum beizufügen, dafees bei Offieien,
die Büchern vorkommen, geradezu un-
in zahllosen liturgischen
möglich, glücklicherweise aber auch nicht nötig ist, sämtliche
vorkommenden Abweichungen aufzuführen. Offenbare Fehler ver-
dienen einen Platz unter den Varianten, solange ein Text auf
einer Handschrift ruht; wo aufserdem solche unterlaufen, ge-
schieht es mit Rücksicht auf solche, denen nur die trübe Quelle
vorliegt; denn auch hier gilt: Timeo virum unius libri. Es gilt

auch rücksichtlich jener, die, auf eine Handschrift angewiesen,


von der geringsten wirklichen oder vermeintlichen Unregelmäfsig-
keit des Versmafses willkommene Veranlassung nehmen, ihr Licht
in geistreichen Konjekturen und Emendationen leuchten zu lassen,
um in neun von zehn Fällen statt der verlorenen Drachme doch
nur Kehricht in den Händen zu halten. Man denke sich eine
Edition Heines in diesem Stile besorgt, und man wird fühlen, was
ich meine. Die Musen haben aber zu allen Zeiten ungezogene
Lieblinge gehabt, nicht blofs im „Jungen Deutschland", sondern
selbst unter den Mönchen des finsteren Mittelalters. —
Vielleicht ist es nicht überflüssig, darauf aufmerksam zu
machen, dafs die zahlreichen gereimten Hexameter aus typogra-
phischen Rücksichten nicht in e i n e r Zeile gegeben werden konnten,
sondern an der Cäsurstelle gebrochen werden mufsten; bei
bicaudatis geschieht die Brechung nach der zweiten Cäsur. Um
diese Versart auch für das Auge kenntlich zu machen, beginne
ich trotz des Reimabschlusses die zweite Hälfte mit kleinem
Anfangsbuchstaben.
Noch möchte ich mich einer angenehmen Pflicht entledigen,
indem ich meine herzliche Erkenntlichkeit allen denen gegen-
über zum Ausdrucke bringe, die mir bei meinen Arbeiten be-
hilflich gewesen. Die Anzahl der öffentlichen und privaten
Bibliotheken, deren Vorständen ich mich zu Dank verpflichtet
fühle, ist aber leider bereits eine so grofse, dafs ich notgedrungen
davon Umgang nehmen muls, dieselben einzeln hier aufzuführen.

Exaeten, im Oktober 1888.

Guido Maria Dreves.


HISTORIAE EHYTHMICAE
SERIES PRIMA.

Dreves, Historiae rhytlimicae.


1. De saactissima Trinitate.

In 1. Vcsperis. Memoriae sis unitas

Antiphonae. Notitiaeque veritas,

1. Sedenti super solium


Te utriusque bonitas
Perenniter amemus.
Congratulans trisliagium
Seraphici clamoris
Cum patre laudat filium Ad Ma tut in um.
Indifferens principium [nvitatorium.
Reciproci amoris. Regem trinum et simplicem
2. Sequamur per suspirium venite adoremus,
Quod geritur et gaudium Trinumque mentis apicem
In sanctis coeli choris, Ter-uni praesentemus.
Levemus cordis Studium
In trinrim lucis radium In 1 . Nocturno.
Splendoris et amoris. Antiphonae.
3. Si nosse vis haec gemina, Coelum terramque digitis
1.
Non semina sed lumina Qui tribus appendisti,
Consideret indago,
Praeposuisti conditis
Lux Deus est intermina,
Humanitäten! Christi.
De qua manat gemina,
res
Tarn amor quam imago. 2. De Deo Deus prodiens
Se fecit viatorem
4. Lux non decisa radium
Scanditque cursum finiens
Diffundens per hoc medium
Distribuens calorem.
Multiplicat ardorem,
Sic pater gignit filium 3. Leventur cordis ostia:
Cum ipso spirans tertium Memoria gignenti,

Concorditer amorem. Nato intelligentia,


Voluntas procedenti.
5. Aeterno patri gloria,
Ex quo subsistunt omnia Responsoria.
Per verbum in amore, 1. Confirmat hoc mysterium
Cujus signavit gratia Sacrarium scripturae,
Nostra suae praecordia Nam dixit auctor omnium,
Imaginis splendore. Ut essent creaturae,
Ad Magnificat. Verbum dedit initium
A. Seraphim jucunditas Vertibili naturae.
Et Cherubim limpiditas, V. Hoc, summae lucis radium,
Thronorum robur, Trinitas, Hoc verbum dico filium
Fac digne te laudemus; Aeternae geniturae.
2*
- 20 -
2. Qui eocli fecit ambitum 2. Aeterna mundi serie
Molisque non fecundae Conceptnm sapientiae
Supertulisse spiritum Feit Salomon praeisse,
Informi fertur undae, Paris efficientiae
Eundem hie paraclitum Communisque laetitiae
In nos fudit abunde. Cum Domino fuisse ;

V. Per hunc donatur Caritas, V. Tres sunt in throno gloriae


Per hunc mentis vaeuitas Parens, proles, laetitiae
Impletur gemebundae. Per natum nobis inissae.

3. Arcani dat indaginem 3. Quis aquis vestem tribuit,


In opere finali, Quis spiritum continuit
Qui plasmans ait hominem In manu more doni ?
Sermone numerali : Judaei juris inscii,
Ad nostram sit imaginem Quod nomen ejus filii,
In apice mentali; Hoc dicant Salomoni.
V. Cum simplex esset operans, V. Jesus, quem, Qui Est, genuit,
Sic tarnen ait numerans Per donum qui nos induit,
Re sola personali. Subjectus lotioni.

In 2. Nocturno. I n 3. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Excelso regi gloriae
1. A coeli, terrae termino
Psallamus sapienter,
Laus judici venturo,
Concordet vox memoriae
Levetur trino Domino
Notitiae gaudenter.
Vox, manus corde puro.
2. paucis quondam Trinitas
2. Supernae lucis radius
Sion nota colonis,
In nube fulguravit
Quam laudat grandis civitas
Et ignis regi praevius
Ad fines aquilonis.
Contraria purgavit.
3. Descendit Dei filius
3. Cor cantet, vox et opera,
Ad pauperis honorem
Concordet psalmo lyra,
Manavit coeli fluvius
Amoris rigans florem. Nam brachio cum dextera
Rex coeli fecit mira.

Responsoria.
Responsoria.
1. Quod Abraham ad ostium
Per trium contubernium 1. Candor lucis, perpurum spe-
Yirorum speculatur, culum,
Dum trium differentium Patris splendor perlustrans
Indifferens dominium saeculum,
Adorans protestatur ;
Nubis levis intrans umbraculum
V. In his vidit indicium In Aegypti venit ergastulum.
Trium, quorum fastigium V. Virgo circumdedit virum
In nullo separatur. Mel mandentem et butyrum.
21 —
2. A veterani facie 4. Tres in fornacis medio
Manavit ardens fluvius, Cum quarto quasi filio
Antiquus est ingenitus Coelestis geniturae
Et faeies est tilius, Trino rerum prineipio
Ardoris fluxus Spiritus, Psallerunt in vestigio
Duorum amor medius; Totius creaturae.
V. Sic olim multifarie "
5. „Laudet factura Dominum
Prophetis luxit Trinitas,
Imponit laudi termimum
Quam post pandit ecclesiae
In copia sermonum
In carne fulgens veritas. ;

In te sit carminum.
rinis
3. Sequamur testimonium,
Per natum, pater luminum.
Quod patri super filium Et par utrisque donum.
Complacuit effari,
Cui spiritus solatium
Ad Benedictus.
Columbae per prodigium
Ostendit immorari : A. Quam felix coeli civitas,
V. Hoc probat turba testium, Cui splendet trina claritas.
Qui signis lucent clari, Quamque jueunda visio.
Nee haeresis mendacium Lustrari trino radio
His potest refragari. Mulcebris ardoris!
Illustra, Deus oriens,
Ad Laude s.
His, qui sedent in tenebris,
Antiphonae.
Ne tendat grex caecutiens
1. Quam clara testimonia Circumdatus illecebris
Nimisqne credibilia In viam erroris.
Praecelsae Trinitatis
Oracula, miracula,
Imagines et specula.
In 2. Vesperis.
Quae lucent in creatis. Ad Magnifieat.
2. Cum laudibus et jubilis A. Aeterna mens, dum flectitur
Colatur increabilis In se, par proles nascitur
Patronus populorum, Notitiae mentalis,
Quo generata veritas Simplicitatis ratio
Donataque suavitas Concludit, ut distinetio
Sunt pascua coelorum. Personae sit aequalis.
3. In te, fons vitae, sitiunt Jucundaque germanitas
Te trinum panem cupiunt Requirit, ut par Caritas
In invio vexati ;
Sit duum medialis;
Dum benedici supplicant, Hie sanetus exstat spiritus,
Ter nomen Dei replicant Quem donet nobis coelitus
Intenti Trinitati. Cum nato principalis.
Brev. ms. Francisc. saec. 15. Cod. Musaei Czartoryski O 1211. A. —
Brev. ms. Francisc. saec. 14. Cod. bibl. Rossianae s. sign. B. Cod. S. Petri —
ßalisburgens. a VI 52. saec. 15. in forma monastica. C. Brev. ms. Francisc. —
anni 1464. Cod. Admontens. 851. D. —
Brev. ms. S. Odiliae Bapoltivillan. saec.
15. Clm. Monacens. 10929. E. —
Mannale sec. ritnin et ord. sacrosanetae
ecclesiae Romanae imp Venetiia 1507. F.
22

In 1. Noct. A 3, 1 Laetentur cordia h<>sti;i ('; lenentur cordia oatia A.


— R 1, 7 radium fehlt C. In 2. Noct R 8, 6 Qui dictanl Salomoni A;
Hoc dicant Salomoni l>; Qui dicunl Salomoni C; Dicantque Salomoni I).
In 3. Noct. A 1, 1 Codi terrarum tennino. Ii. In 8. Noct R 1, 4 fehlt C; —
I Aegypto venit D.
) ( . R 8 fehlt. D. — —
Ad Bened. A 5 Mulcebria amoria
A. —
Hymnen zum Officium: In 1. Vesp.: In majeatatia aolio; ad Xoct.: O
lux beata Trinitas ad Landes: Festi laudea hodierni.
;
I);i- Schema d —
officiuins ist das des Franciacusofficiuma Franciacua vir catholicus. :

2. In festo Corporis Christi.

In 1. Vesperis. Ad Magnificat

Antiphonae. A. Ave, fons deliciaruni,


Ave cibus animarum,
1. Gaude, felix ecclesia,
Sic in via nos satia,
Quam larga Dei gratia
Ut tandem in patria
Sic amavit, ut proprium
Tui vultus dulcedine
Daret edendum filium.
Fruamur omni tempore.
2. Res jucunda, res stupenda
Omnibusque praeferenda, Ad Nunc dimittis.

Forma panis ministratur, A. panis vitae


Caro Christi manducatur. veneranda refectio rite,

Panis
Ens caro sincera,
3. ille virtuosus
verbum patris, hostia vera,
Sumptus non consumitur,
Nosmet inhaerere
Semper manet gloriosus,
tibi fac, Deus et homo, vere
A quocunque manditur.
Atque tui, Jesu,
4. Christus omni tit sumenti pie nos ale corporis esu.
Sed mercede differenti:
Mors est malis, vita bonis
Ad Matutinum.
Sacris sub eisdem donis.
Invitatorium.
5. Hoc qui vesci desiclerat,
Omnes ad cenam
Cunctos errores deserat
properent dulcedine plenam
Et fide crescat nimium,
Pervigiles gentes
Cibus enim est grandium.
Christum gustare volentes.
R. coena magnifica,
Qua carne vivifica In 1. Noctunio,
Hora vespertina,
Antiphonae.
Christe, tibi credulos
Cibasti discipulos, 1. Fructum salutiferum
Sic nobis propina Dedit eis in prandium,
Tua sacra munera, Dum verbum caro fieret,

Ut in mortis vespera Qua sibi caros pasceret.


Fiant mediana; 2. Per frumenti, vini fructum
V. Esca tui corporis Fideles multiplicavit,
Atque potu sanguinis, Dum erroris pellens cultum
Christe, nos sagina. Nobis se communicavit.
— 23 —
3. Haereditas nobis redditur 2. Verum manna modo datur
Communione calicis, Nobis in edulium
Faex culpae tibi solvitur, In deserto quod dabatur
Quicunque digne percipis. Olim per mysteriuiii
Responsoria. Perierunt lii vescentes
1. Felix tempus et optatuni, Vita servat nos edentes
Vitulum quo saginatum V. Umbra rei patuit,
Pater tilio mactavit, Res figurata latuit.
Stola prima decoravit, 3. Helias hunc primitus
V. Esuriem pellens mentis Datum sibi coelitus
Sacris alimentis. Panem degustavit,
2. Haec est coena praeparata, Cujus fortitudine
Ad quam fuit invitata Montem tuum, Domine,
Multitudo popularis Dignus visitavit.
Saturanda cibis raris, V. Cibum in dulcedine
V. Mentes nostras renovemus Talern Deus animae
Ut sie partieipemus. Pauperi paravit.
3. quam bonus et quam magnus
Veras est paschalis agnus,
Christus Jesus nobis datus,
In 3. Nocturno.
Agno legis praesignatus. Antiphonae.
V. Gustet ergo populus 1. Altaris partieipatio
Quam suavis sit Dominus. In perenni gaudio
In 2. Nocturno. Juventutem omnium
Laetificat credentium.
Antiphonae.
1. Nostrum tibi, Domine, 2. Quos Thau Deus insignivit,

Sit gratum sacriticium Frugum adipe eibavit

Satians pinguedine Atque melle saturavit,

Nostrum desiderium. Petra tiuens quod donavit.


2. Mensa nobis praeparatur, 3. Beati, qui paseuntur
Domini dum propinatur Salutari hostia
Calix, quo inebriatur Laudis Deo merebuntur
Mens pane solidatur.
et Cantare praeconia,
3. Sicut cervus linquens montes Dum in iine locabuntur
Aestu calens petit fontes, In coelesti gloria.
Sic ad eum festinemus,
Fontem vivum ut gustemus. Kesponsoria.
Responsoria. 1. Quod Assuerus omnibus
1. In tiguris sacramentum Quondam optimatibus
Istud praeostenditur, Typice paravit.
Dum per regis libamentum Hoc grande convivium
Abrahae oecuritur, Deus jam per filium
Et per panis alimentum Nobis instauravit.
Vinique refieitur. V. Si quis sitit, veniat,
V. Victor ut revertitur Vitae potum hauriat
benedictione potititur. Calice praeclaro,
— 24

2. Corpus hoc sanctissimum 5. Senes cum juvenibns


Acccpit in fcrculum Jucundis concentibus
Turba duodena, Dominum laudemus,
Cum jam pati voluit A quo salutifera
Christus et discuhuit Carnis suae munera
Praeparata cena; Coelitus habemus.
V. Qui indigne vescitur
Ad Benedictes.
Illo judicabitur
Sempiterna poena. A. miranda pietas.
praedicanda Caritas,
3. manna deificum
Agmen cibans angelicum, Ut servum famelicum
Da nobis, rogamus, Satiaret,unicum
Nobis in convivium
Ut non ad Judicium
Pater dedit filiurn.
Secl ad vitae praemium
Benedictus sis, Domine,
Te percipiamus;
In coelesti culmine.
V. Sic nos tui satia
Sacramenti gratia,
Ne plus sitiamus. Ad Horas,
Ad Primam.
Ad Laudes. A. Beati, qui esuriunt

Antiphonae. coelestem alimoniam,


Satiantur manducando
1. Orbem terrae Dominus
vivam eucharistiam,
Non movendum amplius Quam tibi voluntarie
Fortiter firmavit,
Sacrificabunt, Domine.
Petram dum immobilem,
Vivam et esibilem Ad Tertiam.
Eidem substravit. A. Beati, qui vocati
2. Sciat omnis populus, sunt ad nuptias,
Quod vere sit Dominus Ubi esus agni praebet
Sacer ille panis, regibus delicias,
Qui datur in atrio Bonum hoc delectamentum
Dei pro remedio Super aurum et argentum.
Usibus humanis.
Ad Sextam.
3. Sitim meam sanguine,
A. Cqnfortat panis omnia,
Quem fudisti, Domine
Vinumque confert gaudia,
Sitiens in cruce
In his nos vivificavit
Dulciter inebria,
Christus, coenam dum paravit.
Praestans, ut in gloria
Te fruamur luce. Ad Nonam.
4. Regem regum omnium A. Mors divina recolenda
Benedicat Dominum Todes opponitur,
Chorus sacerdotum, Sacer panis in altari
Quorum sese manibus Quandocunque sumitur ;

Praebendum fidelibns quam mirabilia


Subjugavit totum. Sunt haec testimonia.
— 25

In 2. Vesperis. Per tui mysterium,


Magnum in se pretium.
Ad Magiiifk-.it.
Omnes te precamur,
A. Laus sit tibi, Domine, Ut ablato speculo
Qui visus in nomine Carnis in hoc saeculo.
De coelo venisti Perquod retardamur,
Atque vivum populo Fnü tua facie,
Oris testimonio Sicut est. in specie
Te panem dedisti ;
Laeti mereamur.

Brev. ms. S. Floriani XI 428 saec. 15. A. —


Brev. ms. Yoraviense 152
saec. 14. add. saec. 15. B. —
Brev. ms. Secoviensc saec. 14. Cod. Gra«
471. add. saec. 15. C. —
Diurnale S. Floriani XI 452 saec 15. D.
In 1 Ycsp. R, 10 saeri corporis Aß. —
R, 11 Jesu Christe AI 5. — Ad
Nunc dim. A fehlt B. —
In 3. Noct A 2. 4 fehlt A.

'S. In festo Corporis Christi.

In 1. Vesperis. Te corde esurientium


Antiphonae. Cibus pascuae perennalis,

Jesum lauda,
Ovium pastor et ostium.
1. ecclesia,
Erue nos a cunctis malis,
Pro torrente nectaris,
Sanctorum merces et gloria.
Fluentis a dementia
Corporis, quo cibaris,
Qui factus est hostia Ad Completoriu m.
Mundi salutaris.
Super Psalmos.
2. In via poenitentiae
A. panis vitae, Jesu, rex optime,
Est corpus Jesu praesidium,
Delens culpam sol gratiae,
Nos ciba clementer cibo gratiae,
Nos tecum suscipe, hostes re-
Spes et solamen tristium.
prime,
3. Ave dulce poculum
Etnosperducadregnumgloriae.
Animae sitientis,
Sanguis Christi, fons exsulum, Ad Nunc dimittis.
Venia delinquentis.
A. Jesu clementissime,
4. Se ipsum timentibus
Sana palatum animae.
Dat Clemens miserator,
Ut tui sacri corporis
Qui solis puris mentibus
Dulcedinem sentiamus
Fit dulcis vegetator.
Et igne tui amoris
5. testamentum nobile, Succensi in te vivamus.
Quod in coena Christus fecit
Est cunctis memorabile,
Quos dignanter se refecit.
Ad Matutinum.
Ad Magnificat. Invitatorium.

A. Jesu, salus omnium. Sub sacramento Christum Jesum


dulcedo medieinalis, Exsultantes adoremus,
Et animarum languentium Qui se nobis dat vitae esum.
panis suavis et vitalis, Jubilantes collaudemus.
— 26 -
I n 1. N Cl u in o. 2. Haec dona mellifiua
Morbos curant aniinae,
Antiphonae.
Sunt salus perpetua
1. Jesus, in cujus aniina
Et vigor pacis intiinae.
Digne sumptus liabitat,
3. Accedcns homo ad suiuendum
Fugat mala, dat optima,
Corpus( Ihristiabßtergepraya,
Virtutibus nobilitat.
Omne nefas est pellendum,
2. Laudetur dei dementia, Sordes cordis lacrimis lava.
Qui regnat potenter
In coelis sub corporali praesentia, Responsoria.
Nobiscum manet hie cle-
1. In plures partes frangatur si
menter. Hostia sub panis specie,
3. Carnis Christi sacramentum Qualibet Christus datur
Est vitae nostrae alimentum, In multis locis quotidie,
Contra hostes firmamentum Non frangitur nee dividitur
Dans virtutum incrementum. Sed integer aeeipitur.

Responsoria.
V. Nee plus in multis locis datur,
Quam si minima pars sumatur.
1. Omnes fideles, agite
Diem piae memoriae, 2. Venerandum sacramentum
Divinae eucharistiae
In qua nobis auetor vitae
Est justorum nutrimentum,
Se dedit sub panis specie
Fax et salus ecclesiae,
In eibum omnis gratiae.
Debilium firmamentum
V. Grates Deo et laudes reddite
Et donum indulgentiae.
Et corde hunc toto diligite.
V. Contra hostes munimentum
2. Christus panem aeeipiens:
Est et sanitatis augmentum.
Hoc corpus meum
est, ait, ;
3. Vultu tuae clementiae
Calicem dedit inquiens:
meum. Nos jugiter aspice,
Bibite sanguinem
Rex Christe, sol justitiae,
Y. Haec vitam dant animae,
Scelera nostra abjice
Quam satiant suavissime.
Et pleno omnis gratiae
3. benedieta dextera
Nos te pane vitae refice.
Benigni salvatoris,
V. Te esurientes satia,
Quae nobis confert munera
sacra eucharistia.
Suavissimi saporis,
Haec pandunt justis aethera
Et dant praemia honoris.
In 3. Nocturno.
V. Carnis Christi et corporis Antiphonae.
Dona sunt magni honoris.
1. Cum tremore et amore,
Homo ridelis, accede,
In 2. Nocturne Discumbens cum Creatore
Antiphonae. Cibum divinum commede.
1. benedieta dextera 2. Sint proeul euneta vitia,
Christi,de qua profluxerunt Sit munda conscientia,
Mundo divina munera, Sumentis sit rides vera,
Quae nobis vitam contulerunt. Adsint virtutis opera.
— 27 —
3. Sit fides, spes et Caritas, 2. Caro cibus, sanguis potus
Sit incorde et puritas, Sunt dona veri mcdici,
Tunc Christi corpus sumatur Quibus curat ur aegrotus,
Et sanguis ejus bibatur. Si digne studet refici.

Responsoria. 3. Medicina salutari-


In inteiitum utitur,
1. Felix tellus virginalis, Si non a puiis et elaris
Quae mundo fructum protulit, Cordibus Christus sumitur.
Paneni vitae immortalis,
Qui mortem nostram abstulit 4. Fovet, nutrit et roborat
Atque nobis perennalis Corpus Christi gloriosum,
Gaudia vitae contulit. Bonos sibi incorporat ;

Y. Panis nos viviüca


vive, Opus facit fructuosum.
Et transfer ad regna coelica. Adjutor in periculis,
5.

2. Sacramentum hoc vitale Jesu, muni nos in extremis,

In cuuctis mundi tinibus Nos tuae carnis epulis

Christus in memoriale Jungas civibus supremis.


Dedit suis tidelibus,
aegris medicinale
Ad Benedictus.

Et solamen migrantibus ; A. Pax summa et recta via,


V. Est spiritale gaudium Jesu, lapsis manum porrige,
Et electorum praemium. Tua veritas et gratia
Errantes pie corrige,
3. Jesu, nostra gloria,
vita regens omnia,
Te rogamus suppliciter,
Ut sancta sacrificia
A morte reos erige
Et gressus ad coelestia
Semper sumamus salubriter ;
Nostros clementer dirige.
Sint peccatorum venia,
Sint nostra salus jugiter,
Sint a malis custodia. In 2. Vesperis.
V. Sint in via nos salvans gratia,
Sint vitae aeterna in patria.
Ad Magnificat.

A. Sol aeterna et lux mundi,


Ad Laud es. Mentes nostras illumina,
Jesu, fons dulcis sitibundi,
Antiphonae.
Dans charismatum fiumina;
1. quantam sanctitatem Fac, ut corde simus mundi,
Decet cordis hospitium, Delens nostra crimina
Quod in se Deum et hominem Da tui vultus jucundi
Suscipit regem omnium. Nobis aeterna solamina.

Brev. ms. Altovadense XXV


saec. 14. A. —
Brev. ms. Altovadense CXLII
saec. 15. B. —Brev. ms. Prajrense I A. 42. saec. 15. C.
In 1. Vesp. A 5, 4 sc fehlt A. Invit. — 1 Christum regem A. In 3. —
Noct. R 1, 4 nostram fehlt A. —
Hymnen: Ad Complet. Cantemus laudis
:

cantieum: ad Noct.: Exsultent coeli agmina.


28 —
4. In feito Corporis Christi.

In 1. Yesperis. 3. Agnus guoque figurabat


Antiphonae. Cibum istum, quem vorabal
1. Felix cibans, felix cibus, Judaeorum populus
Felix libans, a quis tribus 4. In egressu de Aegypto
Felix fit convivium. Ut praeeepit ex edicto

2. In quo menti praeparatur, l)ei suus famulus.


Non amenti dum gustatur, 5. Manna quoque, quod pluebat
Gratiae diluvium. In deserto et pascebat
3. Christus cibans, Christi caro Transeuntem populum,
Cibus esse non ignaro 6. Praesignavit panem istum,
Sacramenti creditur. Quem in fide seimus pistum
4. Libans autem est sacerdos, Per altaris famulum.
A quo datur haec sacra dos, Responsoria.
Dum voce conficitur.
1. Concordantes sunt figurae
R. Honor laus devotio
Testamenti veteris
Sacramento unionis,
Panis vinique juneturae
Per quod animabus bonis
Jure divi muneris,
Sacra fit refectio.
Y. Amplexantur se scripturae
V. Pulchre cibi cum cibato Utriusque foederis.
In amore delicato.
2. Omnem Christi caritatem
Conservatur unio.
Sacrum hoc communicat,
Ad Magnificat. Panis dat saturitatem,
A. quam dulcis cibus iste, Vinum cor laetificat,
Corpus tuum, Jesu Christe, V. Animarum libertatem
Pacis testamentum, Conjunctum fortificat.
Tui munimentum 3. Respice materiem
Animam vivificat Binam jam praecedentem,
Et te, Deus, magnificat. Yerborum maneriem,
Ministrum intendentem
Ad Matutinum. ;

Y. Sic habebis seriem


Invitatoriam.
Hoc sacrum facientem.
Christo regi jubilemus,
4. Porro tria insunt isti:
Corpus ejus adoremus,
Venite exultemus.
Primum forma panea,
Est seeundum corpus Christi,
In 1. Nocturno. Res contenta sub ea,
Antiphonae. Y. Res signata tertium

1. Hujus cibi praefiguram Est unio fidelium.


Melchisedech coluit,
Panis vinique mensuram
In 2. Nocturno.
Abrahae dum praebuit. Antiphonae.

2. Et sie huic sacramento 1. Xocte illa, in qua sedit.


Pro veraci munimento Pius Jesus et commedit
Lex naturae praefuit, Pascha cum diseipulis,
29

2. Fineni dedit veteri, Xam, qui potest omnia,


Legem volens inseri Fecit haec et alia
Novam novis populis. Naturae non habilia.
3. Sumens panem, de quo edit,
Responsoria.
Benedixit atque fregit
1. In hoc sacro varietas
Et dedit edentibus Est commestionis,
4. Manducate, dicens, eum,
Nam interest diversitas
Hoc est enim corpus meum Malis atque bonis,
Omnibus credentibus.
V. Et sacramenti qualitas
5. Post hoc accepit vasculum
Vi distinetionis.
Vini, benedicens poculum,
2. Sumunt boni, sumunt mali
Sanguinem propinavit,
Sacramentum pariter,
6. Redemptionis pretium
Signo quidem in aequali
Et ridei mysterium
Sed re dissimiliter :

Memoriae commendavit.
V. Inde boni vivunt, mali
Responsoria.
Moriuntur graviter.
1. Virtus Dei multa mira
3. Talis differentia
In hoc sacramento construit,
Est omnium sacramentorum,
Quae natura non delira Quaerit eucharistia
Facere non potuit; Accessum prius mundatorum,
V. Christiane, haec regira,
V. Sed emundant alia
Fides ea docuit.
Repertas sordes peccatorum.
2. Solis verbis adaptatis
4. Jam pascha vetus transiit
Fit transsubstantiatio,
Et novum Christus adiit,
Non corruptis, non mutatis
Itaque epulemur
Panis et vini versio,
Non in fermento veteri
V. Nulla rebus in creatis
Sed in azymo sinceri
Est similis mutatio.
Et vero delectemur.
3. Conservatur hie in esse
V. Qui se non probaverit
Sine subjeeto aeeidens,
Et indignus ederit,
Neque ei est necesse
Iudicio reus erit.
Subsistere quid sueeidens;
V. Qualiter id possit esse, Ad Laude s.

Novit virtus ineidens. Super Psalmos.


4. Rursus, quantus est in caelo
A. Homo, qui de coelis venit,
Christus inmembris omnibus,
Panem et vinum miseuit,
Tantus est sub parvo velo
Per quem gustum mentis lenit
Et in locis pluribus;
Et vitam tribuit.
V. Quod fit deitatis telo
Suspensis aeeidentibus.
Ad Benedictus.
A. Benedictus rex gloriae,
In 3. Nocturno. Qui tui memoriae
Ad Cantica. üedisti nobis signaculum,
A. Haec sunt mira non miranda, Corporis tui et sanguinis pa-
Si vis Dei potentiae bulum ;

Attendatur non aequanda Per ejus virtutem


Rerum contingentiae, Aeternam nobis tribue salutem.
30 —
Ad Ho ras. Daemone fugato
Ad Primam. Praeservat a peccato,
A. Eja, Christe, cibus iste Vivis et defunctis

Te commendat in amore Salutem praestat cunctis.


Et commendat cum dulcore Privatis diebus.
Mellis gustum gutture.
In i. Noet Ant.
Ad Tertiam. 1. Figuris in veteribus
Multis varietatibus
A. Fructus es tu virginis
Et in aestu libidinis Hoc sacramentum latuit,

Dulce refrigerium, Quod Christus se instituit.

Et salutis mysterium 2. In sui memoriam


Animae et corporis. Ad consequendam gloriam
In carne sua praeviam
Ad Sextam.
Dedit eucharistiam.
A. quam felix, qui te gustat,
3. grande convivium
Quam sis dulcis, et venustat
Regis Assueri,
Se virtutum podere
Et manet in pondere
Tuum beneficium
Dulce est intueri.
Tuae caritatis.
In 2. Noct. Ant.
Ad Nonam.
1. Primus homo pomum edit.
A. Veni ergo, bone Jesu,
Causam mortis omnium,
Et cum tuae carnis esu
Sed secundus corpus dedit
Praesta nobis libere
Vitae panem innoxium.
Dulce vinum bibere
Tuae bonitatis. 2. Panis indeficiens
Confortans Eliam
In 2. Vesperis. Cibus fortis reficiens
Ad Magnificat. Animae usiam.
A. Te Deum magnificat 3. Demus ergo gratias
Hoc tuum sacramentum, Panis dispensatori,
Quod animam vivificat, Laudes canamus debitas
Dat gratiae augmentum; Mente pura decori.
Brev. ms. Altovadense LXVI saec. 15. A. —
Antiphon, ms. Cisterciense
saec. 14. Cod. Prägens. XII C 7. B. — Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Cod.
Prägens. VII F 8. C. —
Brev. ms. Altenbergense saec. 15. Cod. Dusseldorpiens.
C. 62. D.
Invit, 2 ejus adorantes B. —
In 2. Noct. R 3, 4 succidens succedens. =
Privatis diebus. In 2. Noct. A 1—3 nur D. —
In Land. A 1, 4 Et vitam
tribuit ABCD. —
Hymni: In 1. Vesp.: Ad coenam agni providi; ad Tertiam:
Vexilla Christi prodeunt.

5. In festo Corporis Christi.

In 1. V esperis. Dum amoris tanti memoria


Super Psalmos. Datur nobis in coena regia;
A. Gaude, felix parens ecclesia, Nam in cibum ex sola gratia
Adest novae laudis notitia, Dat se nobis pas^halis hostia.
.

31 -
All Magnificat. 3. Verbum vitae carni conjungitur,
A. Transit Christus ad patris In quam panis natura ver-
solium. titur,

Trah ens secum turbam tidelium, Veras cibus inde conticitur.

Pane Annans mentes debilium. Quo Christus sumitur.


Trans formatas in corpus pro- V, Solae panis remanent species,
prium. In quas sensus inten dit acies.

Ad Matuti nuni. In 2. Nocturno.


Invitatovium. A.ntiphonae.
Carnis dominicae
1. Sarritini, Domine,
Datum edulium
Memor esto tidelium,
Laudet mirifice
Quibus carnis cum sanguine
Turba fidelium.
Das pingue sacrificium.
In 1. Nocturno. 2. Praeclarus est calix inebrians,
Antiphonae. Praeparatur mensa nos satians,
1. Lignum in mundo corpore Ne tribulet hostis insidians.
Plantatum sacrae virginis
3. Vera tiat confessio
Nobis gratiae tempore
Adsit et exsultatio,
Fructum dedit dulcedinis.
Sensus sit in convivio
2. Vinum factum sanguinem Epulantis cum gaudio.
Christus elargitur,
Kesponsoria.
Ex quo mens dulcedinem
Spiritus sortitur. 1. Pauperibus parat convivium
3. Domine sors calicis His in coena dans corpus
Et haereditatis, proprium,
Quos calice reficis, Ut in via sit in auxilium,

Junge cum beatis. Quod futurum est eis praemium.


V. Apostolos signat charactere,
Kesponsoria.
Ut deinceps possint conficere.
1 Mun dum vocans ad agni nuptias
Hora coenae pater familias 2. Panis oblatus coelitus
Saginati vituli varias In altari proponitur,
Parat delicias. Ex quo bene dispositus
V. Ad hoc convivium tarn per- Homo mente reficitur.

magniticum Y. Confortantem cor panem sumite


Yocat per tilium coetum ca- Et pro vino sanguinem bibite.
tholicum. 3. Granum excussum palea
2. Mundo datum in vitae ferculum Cadens in terram moritur,
Corpus Christi, sanguis in po- Surgit messis triticea,
culum, De qua panis conticitur,
Nutrit digne sumentem po- Quoin altaris area
pulum Plebs Christiana pascitur.
Tarn sanctum pabulum. Y. Xisi lotus ab omni scelere
V. Pater namque proprium tilium, Xon praesumat panem liunc
Viatori dat in solatium. edere.
32

In 8. Nocturno. 2. Pastor, omnium


factor

Antiphonae.
(arnem assumendo
Nullit gregeni ovium
1. Laetus introibo
Carne nos pascendo.
Ad altare Dei,
3. Scala coeli ponitur
In quo vescar cibo,
Christus, quam tenendo
Quo sanantur rei.
Grex fiddis pascitar
2. Cibavit ex adipe Ad coelum tendendo.
Christus nos frumenti,
4. Linguae laudant, Domine,
Illud ergo suscipe
Te nostrum pastorem,
Cum corde ferventi.
Qui carne cum sanguine
3. Turtur est ecclesia, Pascis viatorem.
Pulli plebs fidelis,
5. Fulget mater ecclesia
Quibus dant altaria
In supernis choris
Pabulum de caelis. Cibata carne propria
Kesponsoria. Nostri salvatoris.

1. Felix vitis, quam pater omnium Ad Benedictus.


Transplantavit in hoc exsilium,
A. Carnis cibum et potum sanguinis
De qua fluit vinum egregium Escam nobis coeli dat agminis,
Potu fidelium.
Ut in hujus campo certaminis
V. Omnes in fide divites
Utriusque firmet cor hominis.
Sunt hujus vitis palmites.
2. Discedentem hinc Dei filium In 2. Vesperis.
Digne laudet tidelis concio, Ad Magnificat.
Tunc se dedit nobis in pretium
A. lumen ecclesiae,
Pretioso pascens convivio.
Cibus viatorum
V. Quicunque digne se reficit
Et Corona gloriae
Iter coeli seeure perficit.
Coetus beatorum,
3. Terminatis legalibus
Corpus tuuin ho die
Cibum Christus instituit, Yenerantem chorum
Pascha novum fidelibus, Duc soluta scabie
Quibus se cibum praebuit. Ad regna coelorum.
In quo praesens fidelibus
Hinc discedens non defuit. Infra Octavam.
V. Praesens in mentis oculis
Ad Benedictus.
Sub sacramenti specie
Semper est cum discipulis A. In conspectu meo mensam
Praebens fluenta gratiae. Parasti, gratiae Deus,
Temet ipsum dans in pensam,
Ad Laude s. Ne me laedat hostis meus.
Antiphonae. Ad Magnificat.

1. Adest dies laetitiae A. Adeps admirabilis


Collegio fidelium, Nobilis frumenti,
Quibus praebet quotidie Panis delectabilis
Dominus corpus proprium. Datur sanae menti.
66

Cod. Vindobon. s. sign, anni 1462.


Praedk'.-itt. Ad Landes A 2, 1 Pauper —
tactor. —
In 2. Vesp. ad Magn. A, 7 scarie. Dieses Officium ist auf das —
Schema der Historia de s. Dominico gearbeitet und vermutlich von einem
Dominikaner - Dichter. Mit diesem verdient verglichen bu werden das auf
das gleiche Schema gearbeitete Officium bei Mone 201; dafs zwischen beiden
eine Verwandtschaft bestellt, unterliegt keinem Zweifel.

6". De facie Salvatoris.


In 1 . Vesp e r i s. Ad Nunc dimittis.

Antiphonae. , Non pius est eultor


1. Laudibus exsultent nee Christi verus amator,
pueri veteresque resultent Vexilli festuin
Ob faciem Christi, qui non colit ejus amandum.
quae fert pia gaudia tristi.

2. Inclita pictura, Ad Matutinum.


praeclara decore tigura, Invitatorium.

Adspiciat gentes Christum regnantem


laudes sibi retribuentes. jubilantes magnificemus,
3. Mens niea laudet eum, Ejus venerandum
qui vivens regnat in aevum vultum nunc gloriücemus.
Sic in aniore Dei
psallat sacrae faciei. In 1. Nocturno.
Antiphonae.
4. Sint grati psalmi,
da gratiam pneumatis almi, Signavit Dominus
Victori mortis, sacri nos lumine vultus,
cujus vultum colit orbis. Laetificans corda

o. Hierusaleni vultum sub mundi turbine moesta.


divino lumine fultum In Domino fidens
Lauda nunc hymnis, nee ab mente recedens
illo
quem percutis antea pugnis Cum vultum
justis

R , Fortis et invictus, cernet sine fine beatum.


cujus vultus benedictus, 3. Conserva, Domine,
Hie demonstratur, sperantes firmius in te
cui laus condigna paratur, Atque tua facie
Adjuvet adstantes nos laetifica, pie Christe.
et cantica laeta canentes;
Responsoria.
Det Jesus, ut dignas
valeamus pangere laudes. 1. Laetetur mundus
Ad Magnificat. hymnorum dramate totus

, Impressani peplo Virtutum meritis


Jesus eftigiem dare saeclo exornans festa tonantis,
Dignatur misero E quibus est festum
pro consolamine vero recolens vultum venerandum.
;

Quisquis ei servit, V. Ecclesiae vota


hanc laetus postea cernit, jubilamine sunt variata
Quando parebit Ad Domini festa
judex, quem quisque videbit. concelebranda pia.
Dreves, Historiae rfcythmicae.
34

2. In tanto festo 2. Clara Dei faci< -

jubilel plebscordenonmaesto mundi salus et decus ei spes


Ora resolvantur In cruce pendebat,
et cantica lacta canantur livores sputa ferebat,
Ad vultum Christi Effulsere decor,
laxent nunc organa euneta. lux, gloria vertice Thabor,
V. Ornnis hoino studeat, V. Qao viso Petrus
ut jara sua vota promat coepit tunc dicere laetus :

Cum psalmis, hymnis Optima res vere


carminibusque piis. jam nos hie posse manere.
3. Esse Deo gratum 3. Caeditur haec palma
cupimus nostrum famulatum, facies quondam satis alma
Quando sui signum Et colaphis multis,
vultus colimus venerandum, maculatur denique sputis ;

Munera multa Dei Redditur a eunetis


laus dat hujus faciei. nunc illi gloria grandis.
V. Sit tibi nunc grata, V. Olim velata
Deus, haec devotio nostra, fuit ista salutis imago
Qua cupimus faciem Et deturpata,
magnificare tuum. quod probat omnis homo.
In 2. Nocturne-. In 3. Nocturno,
Antiphonae. Antiphonae.
1. In virtute Dei 1. Hinnulus ad montes
pariter sanetae faciei cervus properat prope fontes,
Laetantur reges, Ad Domini vultum
congaudent undique plebes. sitit ardens mens meamultum.

2. In terra vasta 2. Verbum supernum


quaevis generatio casta ruetet mens pneumate plenum,
Perquirit faciem Vultum forrnosum
Domini Jacob aetheris ob laudans forma speciosa.
spem. 3. Cantemus Domino
3. Est solus aeterna sacram faciem venerando,
facies Christi veneranda, Cujus ad imperia
Quam quaerunt multi, se commovet undique terra.
sperant in eam bene euneti. Responsoria.
Responsoria. 1. Salvator Clemens
1. In cruce suspensus e mundo carne recedens
et toto corpore tensus Ob nimium zelum,
Exhibet afflietam quo vult nos scandere caelum,
Dominus faciem benedietam Donat vexillum,
Ut pius, ut patiens, quo mente feramur in illum.
ut mundi debita solvens. V. Ut sit nobiscum
V. In cruce monstravit, Dominus Jesus hie et in
quod nos moriturus amavit, aevum,
Nam sie inclinat Effigiem sanetam
faciem, sicut oscula poscat. porrigit ipse suam.
.

35 —
2. Ecce salus quanta Sindone non propria
per te, Veronica sancta, facies fuit ecce relicta,
Accessit mundo Sic pauper fuerat,
lapso, misero, gemebundo ! qui saecula cuncta ditabat.
facies Christi.
jubar ecclesiae,
populo fer gaudia tristi.
praelucens lumine solis,
V. Ad te clamamus,
facies sacra, teque rogamus,
A tenebris vellr
gravidatos crimine molis.
Unica spes nostra,
nos dinge, fer super astra. facies sancta.
3. Evulsit costam te laude coh<>r> colit ista,
sopor ingens missus in Adam. Laudantcm Dominum
Quam mondi matrem austolle tua prece servum.
Deus aedificavit in Evam;
Sic pater in prolem
Ad Benedictus.
misit crucis ipse soporein,
Sub costis et aquam, Ad laudes Domini
sacrum fundendo cruorem, populi concurrite cuncti,
Y. Ex quibus ecclesiam Formam verbigenae
mox aedificavit amoenam, nobiscum glorificate.
Atque suum vultum
sacrum dimisit in aevum.
In 2. Vesperis.
Ad Lau des.
Antiphonae. Ad Magnificat.

1 Laude tonant voces, facies sacra,


declangunt carmina laudes, cum mortis venerit hora,
In festo vultus Sis consolamen
populus decus induit almus. nobis praebendo juvamen.
2. Ne nos a Christo felix vultus,
vellat cum dogmate ficto. hostiles pelle tumultus,
Hostilis turba. Finem redde bonum,
defende, figura beata. quod te videamus in aevum.
Brev. ms. Trebonense saec. 15. Cod. I'r agens. VI F 20. Invit. Ems —
venerantem. —
In 1. Noct R 2, 2 non fehlt —
In 2. Xoct. R 2, 2 peliebat.—
.

Hymnen zu diesem Officium, in 1. Vesp. Magnnm gaudium gignitur; ad :

Complet: Omnis fidelis gandeat.

7. In festo s. Lanceae.

In 1. Vesperis.
R. Surge, sponsa ecclesia, Per quod ruit
Sponso redde munia, Gehennalis Sisara ;

Cui clavi gravia Nam clavum Jahel malleus


Imprimunt vestigia. Ejus fixit in tempora.
36

V. Dulces clavi pungite Ad Laudes.


Corda nostra, ncctite
Christo, scd disjungite Antiphonae.
A pravorum capite.
1. Hasta regis gloriae
Ad Magnificat. Christum cruentavit,

A. Gaude, pia plebs justorum,


Dum in crucis arbore
Dominus regnavit.
Omne genus Germanorum,
Tantis de muneribus, 2. Hunc tremendam lanceam
Nam clenodia salutis Omnes adoremus
Tibi dedit rex virtutis Et in ejus laudibus
Suis de vulneribus: Semper jubilemus.
Clavos, lanceam et crucem,
Haec sacra magnalia, 3. Alme Deus, Deus meus,
Ergo Jesum, vitae ducem, Cum clavis et lancea
Excole per omnia. Semper sis protector meus
Pro tua dementia.
Ad Matutinum.
4. Tres clavos cum lancea
Invitatoriura.
Sole clariores
lanceam
Coelestis regis
Michael tunc afferet
Venite adoremus
Contra peccatores.
Et pro clavis ipsius
Christo jubilemus. 5. Sempiterna gaudia
Christus tunc donavit,
Ad Nocturnum. Cum clavis et lancea
Antiphonae. Mortem superavit.

1. Principes et populi
Convenerunt temere,
In 2. Vesperis.
Gentiles et increduli,
Christum crucifigere. Ad Magnificat.

2. Jesu, nostra spes suavis


A. Collaudemus
Matris a visceribus, Christi clementiam,
Est pro nobis fossus clavis Qui per gloriosos
Palmis atque pedibus. clavos et lanceam
3. Exaltatus crucis ligno Dat ecclesiae
Dum Christus occubuit, de inimicis victoriam
Lanceatus a maligno Et in coelo vitam
Hoste nos eripuit. et coronam perpetuam.

Liber viaticus Johannis Noviforensis saec. 14. Cod. Musaei Bohemici


s. sign. A. —
Brev. ms. Altovadense XXV saec. 14. B. Brev. ms. Pra- —
gense VII A 12. C. —
Clm. Monacens. 5199. saec. 15. D.
Wegen der österlichen Zeit nur eine Nocturn, deren Responsorien nicht
in gebundener Rede ebenso die Antiph. ad Benedictes. Das Officium stammt
;

aus der Zeit Karl IV. Hymnen: In 1. Vesp. Pange lingua; ad Complet:
:

Aeterna Christi munera: ad Matut. Paschali gaudio; ad Laudes: Verbum


:

supernum.
37 —
8. De Corona spinea.

In 1 . V e s pe r i s. Responsoria.
Ad Magnitk-at. 1. Salvatorem hominum
A. Ave rex dulcissime, Praeses apprehendit,
Jesu Nazarene, Diris terrae Dominum
Pro nobis amarissimae Flagellis offendit.
Datus mortis poenae, V. Plange cruentatum
Ut simus digni colere fiagris de virgine natum.
Sacrae festa coronae, 2. Terrain flore vestiens
Dignare cor cumpungere Ut scurro denudatur,
Feiice passione. Nodos mortis destruens
Columnae alligatur ;

A d Ma t u t i nu in.
V. Quas Sathan involvit,
Invitatoriuni. animarum vincla resolvit.
Adoremus Dominum 3. Vis amoris vulnerat
Spinis coronatum, Viscera Mariae,
Pro peccatis hominum Fletus unda maculat
Clavis perforatum. Genas tota die ;

V. Vastat corda dolor,


In 1. Nocturno. quae magis ussit amor.
Antiphonae.
4. Virga cutis scinditur
1. Jugis meditatio
Manante cruore,
Sacrae passionis,
Judaeus nee compungitur
Felix occupatio
Nee cessat a furore;
Cogitationis.
Y. Yulnera, livores
2. Puncturae dumi vulnerant pro te gerit atque cruores.
Caput generosum,
Vultum sanguis irrigat In 2. Nocturno.
Christi speciosum. Antiphonae.
3. Oculi deducite 1. In aerumna vertitur
Rivos lacrimarum, Cor contritionis,
Cruentum adspicite Dum spina configitur
Lumen animarum. Sacrae passionis.
4. Speciosum verticem 2. spina mirabilis,
Penetrant dum Spinae, pretiosum sertum,
Nostrae mentis apicem Quo regis invineibilis
Curant medicinae. Caput est refertum.
5. Quae caput tuum perforat 3. Spineta nobilitat
Spinarum lixura, Haec praeclara spina,
Bone rex, emolliat Ligna cuncta superat
Corda nostra dura. Virtute cedrina.

6. Sacer sanguis, arida 4. Haec cum cruce colitur


Cuncta qui fecund at, Condigno honore,
Peccatoris intima Agni quae perungitur
Fletibus infundat. Roseo cruore.
38

5. Judex cum advenerit Responsoria.


In sua majestate, 1. Lancea sanetitur,
Fulgere mira crcditur lateris dum fons aperitur,
Cum crucis claritate. Nectar et hauritor,
si pura mente venitur;
6. Lignum nulluni coaequatur
Germine nee Höre V. Corda facit mundu
Huic, quod Christi feeundatur sanguis, qui currit, et unda.

Nobili cruore. 2. Ecce redemptoris


dolor est mediana doloris,
Responsoria. Quem rubei roris
rubricat unda foris;
1. Urbis tot am concitant
V. Nostros languores
Milites cohortem,
curat portatque dolores.
Regis sui videant
3. Illitus est spinis,
Ridiculosam sortem ;

clavis penetratur acutis,


V. Cingunt coccinea
vesteque purpurea. Sanguineis guttis
est maculata cutis
2. Coronam acutissimis ;

V. Milleque puneturis
Sentibus texentes
vertex rubet undique duris.
Capiti sacrilegis
4. Sputa, flagella, minae,
Palmis imprimentes,
crux, clavi, lancea, spinae
V. Opprobriis lassant,
Felici tine
caput ejus arundine quassant.
nostrae sint meta ruinae,
3. Dei et hominis
V. Rex pie, sentinae
Fili, Jesu bone,
ne tradamur barathrinae.
Quid fecisti criminis
Dignum confusione '?
Ad L a u d e s.

Super Psalmos.
V. Cur caput offen sum
spinarum cuspide densum? A. Sumpto diademate
Dominus regnavit,
4. Peccator ego perditus
Quem spinarum schemate
Tibi, mitis agne,
Judaea coronavit.
Fui causa penitus
Ad ßenedictus.
Confusionis magnae
A. Cornu salutiferae
;

V. Tu persolvisti
Crucis rex erexit,
pro me, quae non rapuisti.
Umbraculo spiniferae
Corona e caput texit,
In 3. Nocturne quem desidero,
Illius,
Ad Gantica. Sub umbra repausabo,
A. Regis .egredimini, Devotius ut potero,
Sponsae delicatae, in ipso respirabo.

Dilectum intuemini Ad Ho ras.


Amore vulneratae, Ad Primam.
Rubrum diademate, A. Ecce rex mitissimus
Quo mater infidelis Incedit coronatus,
Hunc affixit eapite Corona sed durissimus
Synagoga crudelis. Est illi cruciatus.
39 —
Ad Tertiam. In 2. V esper is.
A. Regum rex induitur
Purpura regali, Ad Magnificat.
Cultu sed despicitur,
Non honoratur tali A. Tuae rex, insignia
sacrae passionis
Ad Sextam. ;

Instrumenta dnlcia
A. Sceptrum arandineum
sint redemptionis,
Manibus gestabat,
Crueem, coronain, spineam
Tortor quo virgineum
devoti veneramur,
Caput vulnerabat.
Immersam cordi lanceam
Ad Nonam. cum clavia osculamur;
A. In terram flexis genibus Tuae fac participes
Ut regem adorant, Gloriticationis,
Colaphizant manibus, Quos praestas esse memores
Sputis exhonorant. Crucitixionis.

Zwethalense 230 saec. 15. A. — Brev. ms. Zwethalense 120


Brev. ms.
saec. 14.— Brev. ms. Crucis 280 saec
B. S. — Brev. ms. Coronae 14. ('. S.
.saec. Cod. Prägens. KU E 6
15. Diurn. ms. Ducumburgense 80
a. I).

saec. 15. E. — Brev. Misnense. imp. Lipsiae. 1502 in nicht monastischer


Form, die aber diesem Officium ursprünglich F. ist.
Ad Noct Alles prosaisch — In Noct. A 8 Meae mentis A.
I). 1. 4,
---

In Vesp. ad. Magn. Ave rex insignia AE.


2. : — Hymnen in 1. Vesp: llymnum
dicamns hodie; ad Complet: Pange lingua.

!). De corona spinea.

In 1 . Vesperis. 4. Gestat coronam spineam


Yestem babens purpuream
Antiphonae.
Rex in derisum traditus,
1. Adest nova solemnitas, Veneremur opprobrium,
Det Deo laudes debitas Per quod est salus gentium,
Fidelium devotio, Per quod coelorum aditus.
Ut, qui choro psallentium
5. Gallia plaudat canticis,
Dat pro rorona gaudium,
Rex coeli mittit Gallicis
Coronam det pro gaudio.
Signum honoris tropicum,
2. Christe, caput ecclesiae, Hoc delectatur climate,
Qui transfers ad nos hodie Qui suo diademate
Tui coronam capitis, Regnum coronat Gallicum.
Sic exaudi nos, Domine, Ad Magnificat.
Ut in arcto discrimine
A. O meriti clari
Coronemur pro meritis.
quae visa
regio, fuisti
3. Judaei, viri sanguinum Digna coronari
Spinis coronant Dominum, sacro diademate Christi,
Aeterni regis aemuli, Redde redeinptori
Pro nobis Dei tilius grates meritisque perora,
Fit hircus emissarius Ut tanto decori
Ferens peccata populi. Deus augeat huic potiora.
40 -
Ad M a tutin um. In 2. Noctumo.
[nvitatorium. Antiphonae.

Jubilemus hodie 1. Lumen vultus Domini


Christo, regi gloriae, Super nos signatum
Qui post coronam spineam Sertum äuget bomini,
Coronam confert auream. Nobis commendatum.
2. Confregisti terminos
In 1. Nocturne Nostrae pravitatis,
Scuto coronasti nos
Antiphonae.
Bonae voluntatis.
1. Spineos aculeos 3. Hodie laetaberis,
Suffert vir beatus, Militans ecclesia.
Impio judicio Pacis coronaberis
Morte condemnatus. Et honoris gloria.

2. Reges intelligite, Responsoria.


Reges erudimini,
1. De coronis Exodi
Novum Carmen agite Mystice canamus,
De Corona Domini. Viam nostri commodi
3. Ecce benedictio Tropice pangamus,
Dei super populum, Quorum fit memoria
Cui dat pro solatio Pro coronae gloria.

Suae palmae titulum. V. Nova lex praejudicat,


Transierunt vetera,
Spiritus vivificat,
Responsoria.
Sed oeeidit litera.
1. Occidentem illustrat oriens, 2. Ut coronam spineam
Verum solem nobis adjiciens, Caput summi regis,
Spem vincendi coronam largiens. Mystice sie auream
V. Visitat rex omnium Habet arca legis ;

Nostram regionem Area mens est, azima


Et se nobis exhibet Vel fidelis anima;
Verum Salomonem. V. Arca est ecclesia.
Fides est Corona,
2. De torrente bibit miseriae, •

Cujus aurum gratia


Exaltavit caput rex gloriae,
Vel voluntas bona.
Coronatum spinis angustiae.
V. Regnaturos decet angustia, 3. Ista corona fidei
Ut coronae monet materia. Decet Christi militem,
Haec fidelis arca Dei
3. Felix spina, per cujus stimulum Mentem facit divitem
Sanguis exit, qui salvat popu- Divinitus
lum, Auro saneti spiritus.
Recolamus agnum anniculum. V. Sit cor tunm arca Dei,
V. Hoc rex coeli spinetum hodie Ut thesaurum tantae rei
Apud regem deponit Franciae. Thesaurizes coelitus.
41 —
In 3. Noctnrno, In L a u d i b u s.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Sertum. quod Bizantium


1. Yir, quem sine macula
Miserat Venetiae,
Fides coronabit,
Post argenti pretium
Tua tabernacula,
Recipit rex Franciae.
Dcus, habitabit.
2. Spina, quae pupugerat
2. Qui spinarum cuspide
Patientem Dominum,
prius cruentatur,
Poenitentes liberat
Pretioso lapide
A punetura criminum.
Christus coronatur.
3. Regis patientiam
3. Anni suae dementia e Miles imitetur,
Coronae rex benedicit, Et per poenitentiam
Qui eoronis ecclesiae Spinis coronetur.
Suam coronam adjicit.
4. Sacerdotes sacerdoti

Responsuria. Summo benedicite,


Et coronae sacrae doti
1. Altare thymiamatis Nos haeredes subdite.
Non eget diadematis,
Te laudamus, Jesu bone,
5.
Quod dicitur aureola; Qui certantes in agone
Hoc est sanctorum praemium,
Confortas ex munere,
Hoc est amoris cremium,
Dum livorem das coronae,
Aromatis areola.
Fac ex tua passione
V. Homo sacrincium
Nos adversa vincere.
Fructuum duplicium
Super illud immola.
Ad Benedietus.
A. TuChriste,nostrumgaudium.
2. Mensa sacra pagina
Adesto nostris preeibus,
De Corona gemina
Qui cum sanctorum millibus
Pul ehre coronatur.
Yeniens ad Judicium
Per has designatur
Apparebis in nubibus,
Firma spes et charitas,
Da coronae eultoribus
Et super aurum claritas
Coronatorum praemium.
Vere figuratur.
V. Post virtutes habitas In 2. Vesperis.
Decet, ut jueunditas Ad Magnificat.
Plena subsequatur.
A. rex clementiae,
3. Si virtutum gradus isti Salvator omnium,
Te sustollunt, miles Christi, Sola spes veniae
Te prudenter provehis; Post lapsus criminum,
Rex Francorum, gaudeas Precamur hodie
Et praemissis studeas Te sanetum Dominum,
Coronari laureis. Da genti Franciae
V. Arcam, mensam et altare Palmam certaminum,
Debes in te deportare Coronam gloriae
Cum eoronis aureis. Post vitae terminum.
— 42 —
Brev. ms. Senonense saec. 18. ('od. Parisiens. L028 A.. Brev. ms. Pari-
siense saec. 1">. Cod. Parisiens. 740 a 15. —
Brev. Roschildense imp. Parisiis
1517 C. —
Brev. Othinense imp. Lubecae 1497 D.
A enthält das Officium aus der Zeit Ludwig IX, I» und ff. das veränderte
In 1. Vesp. A 5: Signum profert victoriac Corona triümphalis Simul rex | |

excellentiae Dignitatis regalis 8ub iimbra Legis veteris Praesignata per cy-
|


| |

cladis Typuni sacerdotalis. BCD.


|
Ad Magn. A: Consecrator coronae spineae
Perpetuae largitor Laureae Föns almae bonitatis Celebrantee tanta solemnia
|

Duc ad illa festa felicia Supernae civitatis Uhi rera sunt gaudia. BCD.
| |
j


In 1. Noct. R 1, 4 sq: Victor Christus arma victoriac Suae uobis transmisit |

hodie. BCD. —
R 3, 4 sq: O quam felices sunt istae Spinae Vernantee agni
roseo sanguine. BCD. —
In 2. Noct. A 3, 3 sq: Pace coronaberis In coelesti
gloria ABC. —
In 8. Noct. R 3, 4 sq: Cor fidel e gaudeas Et virtutum stu-
deas. BCD. —
In Land. A 1 Spina pungens acumine Dum carnem Christi
|


|

perforat Ejus nos rigat sanguine Eique nos incorporat. BCD. Ad B< Q.

| |

Ä und ad Magn. A in 2. Vesp. vertauscht CD. In 2. Vesp. ad Magn. A, 7


Huic da famihae. BCD.

10. De corona spinea.

In 1. Vesperis. Ad Magnificat.

Antiphonae. A. decus ecclesiae,


1. Adest dies laetitiae, Spina salutaris,
Quo diadema spineum Decor nostrae patriae
Commendatur meinoriae Et spes singularis,
Christi cruore roseum. Congauclentes gloriae
2. Summum regem gloriae Tuae tuearis.

Spinis Corona tum


Ridet plebs perfidiae
Ad Matutinum.
Morti condemnatum. Invitatorium.

3. quam felix punctio, Diadema spineum


Quam beata spina, Christi collaudemus
De qua fluxit unctio, Sanguinemque roseum
Yitae medicina. Ejus adoremus.
4. Pungens spina vulnerat
Christum patientem
In 1 . Noctarno.
Et a morte liberat Antiphonae.
Populum credentem. 1. Christum sub serto spineo
5. Spinae rubent sanguine Deridet plebs perfidiae,
Christum cruentantes, Cujus cruore roseo
Mundum lavant crimine Sertum confertur gloriae.
Coelum reserantes. 2. Spinas flos sustinuit,
R. Felix spina, cujus aculei Flos aeternitatis,
Guttis rubent roris sanguinei, Vitam vita tribuit
Vires frangunt regis tartarei, Morte morti datis.
Seras pandunt regni siderei; 3. Nos a mortis nexibus
V. spinarum immensa gloria, Christus liberavit
Quae tot nobis praestant re- Et confractis viribus
media. Alortis mortem stravit.
43

Responsoria. Sanguinis ex flumine


1. Salve, salus patriae. Victor triumphavit ;

Mundi medicina, V. In serto Spinae


Serti regis gloriae mortem moriens superavit.
Speciosa spina.
2. In figaris pluribus
Salvos nos in acie
Sertum tiguratur.
Serves a ruina ;
Inter vepres cornibus
V. Laudantes hodie
Haerens demonstrativ
te vivere da sine fine.
Aries. ntibus
2. Flos de flore rloruit Christus coronatur;
Deus majestatis, V. Pravorum manibus
Mundus hoc retioruit sua saneta Corona paratur.
Flore dignitatis.
3. Populus perfidiae
Spinas tios sustinuit
Speculum sanetorum
Nostris pro peccatis ;
Sputis immunditiae
V. Nobis condoluit
Fecit indecorum.
tios summae nobilitatis.
Vineit auetor gloriae
3. Spina Spinae jungitur,
Regem inferorum ;
Sertuni praeparatur,
V. Vincens in facie
Flos spineti pungitur.
fert spinam spes miserorum.
Spinis coronatnr,
Virgis,palmis caeditur,
In 3. Xocturno.
Caesus morti datur;
Antiplionae.
V. In cruce dum moritur,
homini eoelum reseratur. 1. Coelestis militiae
Regem incarnatum
I n 2. N o c tur n o. Ridet plebs perfidiae
Antiplionae. Spinis cruentatum.

1. Quae repellit vitia, 2. Spina Christum graviter


Felix est punctura, Coronatum pungit.
Et quae digna praemia Poena Christi dulciter
Justis dat futura. Se laudantes ungit.
2. Rex ad bellum properat, 3. Felix est conditio
Caput tegit spina. Gloriosae Spinae,
Crucem portat, superat Cujus confert punetio
Hostem vi divina. Vitam sine tine.

3. Regni rex aetherei,


Responsoria.
Tecum fac laetari.
Quos de parte spinei 1. Spina summum vulnerat
Serti das ditari. Ovium pastorem,
Ut per spinam conterat
Responsoria.
Gregis invasorem.
1. Dum Christus a crimine Gratias grex referat
Alundum emundavit, Laudans salvatorem,
Suo sacro sanguine V. Hostem qui superat,
Spinam lianc sacravit, proprium fundendo cruorem.
— 44

2. Sertum regum aureum 3. Vide, Sion lilia,

Respuit salvator, Spina pnngit florem.


Vinccns })ortat spineum Ter quem vivutit omnia,
Regum imperator, Spirat fios odorem.
Sceptrum arundineum
4. Sertum contumeliac
Mundi fert creator;
Regi regum datur.
V. Regnum tartareum
Per quod regnum gloriae
spoliat mundi dominator.
Nobis reseratur.
3. Flos de coelo prodiit 5. Pro serti virtutibu-
Late dans odorem, Laus sit salvatori,
Mundum mundus adiit Qui pro peccatoribus
Mundi spernens florem, Est dignatus mori.
Spinam, crucem subiit
Nostrum ob amorem ;
Ad Benedictus.
V. Ad coelos rediit
A. Sertum contumeliae
post sumptum sponte dolo-
Tuae, Jesu bone,
rem.
Det coronam gloriae
Famulis coronae.
Ad Laudes.
Antiphonae.
In 2. V esper is.
Ad Magnificat.
1. Christus Spinae nescius
A. decus ecclesiae,
Spinis coronatur,
Gloriosa spina,
Homo spinae conscius
Sertum regis gloriae,
Spinam veneratur.
Mundi medicina,
2. Caput laedit punctio Praesentis angustiae
Spinae gloriosae, Dulcor et resina,
Membra sanat unctio Te laudantes hodie
Poenae virtuosae Serves a ruina.

Brev. Aarlmsiense imp. Aarhusiae 1519. —


Hymnen zu diesem Officium:
In 1. Vesp. Laudemus regem gloriae; ad Noct. Aeterno regi gloriae; ad
: :

Laudes: Laudes ad laudes jungite; in 2. Vesp.: Lauda fidelis concio.

11. De corona spinea.

In 1. Vesperis. 2. Carnis indutus trabea


Corona Christus spinea
Antiphonae.
Pro nobis coronatur,
1. Vexilla regia gloriae Haec est praeclara galea.

Militantis ecclesiae Quam framea


hostis horret

Laudibus attolantur, Et cedens hebetatur.


Per quem de mortis nexibus 3. Facta Dei dextera
Mortis confractis viribus Benedicant opera
Fideles liberantür. Cuncta creatorem,
i

— 45 —
Qui dat nobis munera Spina mortis spinis retuuditur,
Ad sananda vulnera Dum vita moritur.
Sertum et cruorem. V. Per hoc ludibrium
4. Donis praeclaris praediti Hostis deluditur,
Thesauri nobis credit Mortis dominium
Veneremur auctorem, Per mortem tollitur.

Qui nobis arma contulit, 2. Coronat regem omnium


Quibus humani perculit Judaea serto spineo,
Generis oppressorem. Stat inter spinas lilium

5. Humiliari voluit, Vernans crnorc roseo,


Quando pro nobis doluit Spinarum culpae nescium,
Rex summae majestatis Spinae punctum aculeo.
Portans coronam spineam, V. Sub decore fulget purpureo
Quae delet ignominiam Corpus nitens candore roseo.
Nostrae fragilitatis. 3. Felix spina, cujus aculei

Ad Magnificati Guttis rubent roris sanguinei,


Vires frangunt hostis tartarei,
A. Gaude, felix mater ecclesia,
Seras pandunt regni aetherei.
Adsunt tibi nova solemnia,
V. spinarum immensa gloria
Nam Corona quondam ingloria
Nunc Quae tot nobis parat remedia
per orbem refulget gloria.
!

A d Matutinum. In 2. Nocturno.
Invitatorium. Antiphonae.
Adsunt dominici 1. Beati, quorum oculi
Serti solemnia Praesentes contemplantur,
Laude multiplici Quae tot terrarum populi
Plaudat ecclesia. Absentes venerantur.
In 1. Nocturno. 2. Coronae, qua gens impia
Antiphonae. Derisit salvatorem,
1. Christum sub serto spineo Devotum cum laetitia
Deridet plebs perfidiae, Impendamus honorem.
Cujus cruore roseo 3. In tua, Jesu, requie
Sertum confertur gloriae. Nos tecum gaudeamus,
2. Reges ut vasa figuli Cujus coronam spineam
In fine confringentur, In terris honoramus.
Qui summi regis aemuli
Responsoria.
Sertum non venerentur.
1. In Phase quod praecipitur
3. Ad versus Dei filium
Moysi immolare,
Multi insurrexerunt,
Sub agni typo creditur
Et nocentes imioxium
Lex Christum designare,
Cruorem effuderunt.
Cujus sanguis effunditur
Responsoria. In Phase salutare.
1. Spina carensflos spina pungitur. V. Hoc aspersus non laeditur,
Per quam culpae spina con- Nam ad eum non sinitur
fringitur, Percussor penetrare.
46

2. Amici Christi, plaudite, Indutum forma servuli


Qui Christum profitemini Spinis coronanl aemuli
Salutis instrumentum, Dominum majestatie ;

Trophaea serti pandite, V. Haerent in carne Stimuli


Per illud datur liomini Spinarum, Bordes populi
Victoriae crementum. Fert liber a peccatis.
V. Adversae partes fugite,
3. Hac clara die cantica
Sumant ministri Domini
Cum dulci pange modulo,
Laetitiae eoncentum
Ecclesia justorum,
3. Parvipendens coronam auream Laudes Christi mnltiplica,
Rex coelorum suscepit spineam .
Coronae crescit titulo
Stat indutus pestem purpuream, Gloria redemptorum.
Ut contemnas vestitus trabeam. V. Sub hac mundi spes unica
V. Jesu Christo conformatus Donavit se pro populo
Vestem quaeras coelibatus. Manibus iniquorum.

In 3. Noctorno. Ad Laudes.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Nos tecum, judex saeculi, Adest dies laetitiae.
1.
Fac demum gloriari, Quo diadema spineum
De serti parte spinei
Commen datur memoriae,
Quos modo das laetari.
Christi cruore roseum.
2. Videte regem gloriae,
2. Summum regem gloriae
Sanguine cruentatum
Spinis coronatum
Cum suo diademate
Ridet plebs perfidiae
De spinis coronatum.
Morti condemnatum.
3. Digne chorus fidelium
3. quam felix punctio,
Coronam veneratur,
Qua redemptorem omnium
Quam beata spina,

Coronatum testatur.
De qua fluit unctio,
Mundi mediana.
Responsoria. 4. Pungens spina vulnerat
1. Dum leonis immanitas, Christum patientein
Latet sub agni vellere, Et a morte liberat
In insontem iniquitas Populum cr^dentem.
Insanit prolis viperae, 5. Spinae rubent sanguine
Justi caput atrocitas Christum cruentantes,
Spinarum stringit vulnere. Mundum lavant crimine
Y. quanta humilitas, Coelum reserantes.
Quae monstratur hoc opere,
Cui connexa Caritas Ad Benedictus.
Satisfecit pro scelere. A. Ave spina, poenae remedium,
2. Aeterni tabernaculi Servi decus, regis opprobrium ;

Rex et redemptor saeculi Tua plaga, dolor, ludibrium


Vilescit insensatis, Yitae nobis mercntur praemium.
— 47 —
In 2 . V e s p e r is.
\d BCagnificat.

A. decus ecclesiae,
Gloriosa spina,
Sertum regis gloriae,
Mundi medicina,
Praesentis augustiae
Dulcor et resina,
Te laudantes hodie
Serva a ruina.

Brev. Nidrosiense imp, Parisiis 1-519. A. —


Cod. Sitanstetensis CCXXXI1
saec. 15. B. — Antiph. ms. Hafniense Ny kongl. S. 8. 3449. saec. 16. C.
I) und C geben das kurze Officium, wie es in vielen Diocesen der

liehen Zeit wegen, in die das Fest fiel, üblich war. Sie beginnen in 1. Vesp.
mit der Antiphon ad Magnificat, haben nur eine Nocturn, deren Psalmen sub
una antiphona (der ersten] Btehen. In dieser kurzen Form Bteht das Officium
bei Milchsack, Hvmni et Sequentiae I. S. 48, nur fehlt ihm die Antiphon zum
Magnificat in der 1. Vesper. A giebt das voll-tändige, beziehungsweise er-
rte Officium, wie es für andere Diocesen hergestellt werden mufste.
Hymnen hierzu: In 1. Vesp.: Aeterno regi gloriae: ad Landes: Lauda fidelis
concio.

12. De conceptione BMY.

In 1. Vesperis. R. Cordis ac vocis jubilo


Pangamus laudes Domino,
Antiphonae.
Cujus matris conceptio
1. Gaude. mater ecclesia, Muri dum perfudit gaudio.
Nova frequentans gaudia. V. Suscipe devotae
Lux micat de caligine praeconia. Christe, catervae.
Rosa de spina germine. Doxa patri, honor
sit

2. Haec est illa Stella maris. genito cum pneumate sancto.


Per quam fulsit lux solaris
Ad Magnificat.
Cujus festum celebremus
Et juvamen imploremus. A. Ave, decus virgineum,
Maria, clausus hortus, Ave, jubar aethereum,
3.
Naufragantis mundi portus,
Nobis praesens solemnitas
Placa nobis, qui te fecit, Da sit perpes jucunditas,
Alatrem sibi quam elegit. Tua namque conceptio
Summa est gratulatio.
4. Adesto jam supplicibus
Luis favendo precibus,
Ad Matutinum.
Manum benignam porrige
Vitamque nostram dirige. Invitatorium.

5. Vinea quondam sterilis, Eja pcrvigiles


Deo cultore fertilis. Domino jubilate, fideles,
Vitem fecundam pullulat Conceptumquc jiiae

Fundentem cunctis pocula. solemnizate Mariae.


.

48 —
In 1 . Nocturno. 2. Virga Aaron fruetifera
Antiphonae. Mariae typurn gesserat,
Quae nobis fruetum attulit,
1 Gaude, fidelis concio,
Nostram qui famem dispulit.
Adcst ejus conceptio,
3. Isaias ille divos,
Quae dclet Evae maculaiii,
Secretorum Dei rivus,
Vitae redonat infulam,
Virgae movens mentionem
2. Cui Eva obedivit,
Pandit hanc coneeptionem.
Haec serpentis caput trivit,
Jugum spernens nuptiarum Responsoria.
Deo vovit coelibatum. Sicut rosa inter spinas
1.
3. A prophetis praecinitur illis addit speciem,
Et figuris ostenditur, Sic venustat suam virgo
Quod mulier procederet, Maria progeniem,
Quae Deum virgo pareret. Germinavit enim florem,
Responsoria. Qui vitalem dat odorem;
1. Fulget dies hodierna, V. Cujus eunetorum
Digna laude sempiterna. laus promitur ore piorum.
Qua concepta est Maria, 2. Virga Jesse de radice
Per quam patet vitae via; genus duxit inclitum,
V. Germine regali Oraculis prophetarum
nee non et pontificali. quod fuerat proditum,
2. Abrahae stirpe generosa Inde virgam egressuram
Virgo prodit gloriosa, Florem Christum parituram;
Quae nullius per exemplum V. Voce prophetiae
Se sacravit Deo templum; Signatur origo Mariae.
V. Haec admiranda 3. Prophetalis nubem levem
eunetis est et imitanda. vox dicit ascendere
3. Ecce novum per prophetas Salvatorem Aegyptique
super terram facere tenebras invisere,
Se promittit auetor, virum Ut in mortis caligine
feminam circumdare; Sedentes lustret lumine ;

Veneranda novitate V. Diffugiunt tenebrae,


prodeunt miracula, pandunt secreta latebrae.
Jam Mariae praegnans alvus
Dei prolem bajulat. In 3. Nocturno.
V. Sanctus obumbravit
huic et Spiritus gravidavit, Antiphonae.

Fitque parens et virgo manens. 1. Abrahae fit prommissio,


Quod illius successio
In 2. Nocturno. Velut arena cresceret,
Antiphonae. Stellis aequalis fieret.
1. Namque rubus incombustus, 2. Hoc promissum est impletum
Moysen qui terruit, Castae per Mariae fetum,
Haec est virgo, quae pudore Quae gignendo granum sevit,
Salvo Deum genuit. De quo seges tanta crevit.
— 49 —
3. Gratulare et laetare, 2. Gloriosa semper virgo,
Urbs opima Nazareth, Maria dulcissima,
Hodierno fecundaris Precibus te venerantum
Ubertate gratiae, annue piissima,
Casus mortis, salus orbis, In offensis ne labamur,
Spes datur et veniae. A te semper protegamur.
Responsoria. 3. Maria pleua gratia.

1. Celebris dies colitur, Stirpe coneepta regia,


In qua virgo concipitur, Assistentes tuae laudi
Quae per obedientiam Miserando nos exaudi.
Mundo refudit gratiam, 4. quam larga te perfudit,
Ut, quod mit per feminam, virgo, benedictio
Relevetur per feminam; Qua deletur, quam in duxit
V. Ista fuit digna Eva, maledictio,
transgressus tergere signa. Intende nostris laudibus,
2. Patriarcbarum semine, Beata in mulieribus.
Prophetarum origine,
5. Dignare me, laudare te,
Regum atque pontificum virgo et puerpera,
Genus duxit magnificum, Te laudantes ab aerumnis
Unde virgo concipitur, leva super aethera,
Cbristi mater efficitur;
Potes enim ut Domina
V. Nobilis et clara Pandere poli limina.
stirps est, Domino quoque
Ad Benedictus.
clara.
3. Maria, clausa porta, A. Benedicta es, Maria,
laus nostra, spes et domina,
quam nemo aperuit,
Princeps ille, qui transivit, Te collaudat, colit, tremit
Deus et homo fuit, trina mundi machina,
Nee ingressu nee egressu In tua coneeptione
violavit clausulam, congaudentes confove,
Sed, quam prius non babebat, Profutura largiendo
sumpsit carnis fibulam; nocitura dimove.

Sic togatus tarn quam sponsus In Yesp eris.


2.
suo processit thalamo.
Ad Magnificat.
Y. Perfudit totam,
A. Virgo, salus mundi,
sacra virgo, te tbeotocam,
genitrix castissima summi,
Decrevitque Deus
Jus proprium partus
filius esse tuus.
cujus noD polluit artus,
Ad Laudes. Vitae porta, viri
Antiphonae. lapsus reparatio primi,
1. Conceptus bodiernus Splendida Stella maris,
Mariae semper virginis poli regina specialis;
Naevum texit, nexum solvit Numen pro nobis
vetustae originis, appelle sedulo prolis,
Moestis reddit laetitiam, Quos emit care,
Dat criminosis veniam. morti ne tradas amarae.
Dreves, Historiae rhythmicae. 4
— 50 —
Liber viaticus Johannii Noviforensis taec. 14. Cod. Musaei Bohemici s.
sign. A. —
Cod. \'ii iimiisis 88 saec. 12. I>. I'.icv. ms. Lambac.e.nse (JLXVI

Baec. 14. C. Brer. ms. s. Floriani XI 478 saeo. 15. 1). Brev. m S. .

Floriani XI 429 saec. 15. E. —


(Jod. S. Petri Salisbnrgens. a IV 42 saec. 15.
F. — Brev. ms. Sitanstettense (JCXXXII saec. 15. G, Brev. ms. Altova-
dense 23 saec. 15. II. —
Brev. ms. Teplense anxu 1358. Cod. Prägern« VII (;
23. I. —
Brev. ms. Pragense VI E 4. saec. 14. K. Brev. ins. Crocigerorum —
cum Stella rubea XVIII F 6. anni 1351. L. —
Clm. Monacens. (ol. Schaefuariens.)
saec. 12 add. saec.
12
/is. M. —
Brev. ms. Voraviense 15». saec. 14. N. —
Antiph. ms. Voraviense 29 saec. 14. O.
In 1. Vesp. A 1 5 fehlen M. — —
A3: Ilacc est botrum paritura Virgo |

j)lena gratia Qui in crucis nos pressura convivantes debriat DU, wofür A
| |

4 fehlt.
Ad Complet. hat B folgende A :

O florens rosa, Domini mater speciosa,


O virgo mitis, o feeundissima vitis,
Clarior anrora pro nobis omnibus ora,
Ut simus digni postrema luce beari.
In 1. Noct. lautet R 3 in DH:
Stirps Jesse virgam produxit virgaque florem,
Et super nunc florem requiescit Spiritus almus;
V. Virgo Dei genitrix virga est, flos filius ejus.
In 2. Noct. R 3 in D:
Candida virginitas paradisi cara colonis,
Hortus conclusus florenti cespite vernans;
V. Quae genuit Dominum progenerare suum,
Ipsa suo nato nos reddat florida virgo.
In BC lauten R 3 und R 4:
R 3. O beata progenies R 4. Verbum patris mundo fulsit
Et veneranda series, Virginis per uterum,
Unde surgit ut aurora Cujus mentem non gravavit
Maria virgo decora, Onus premens scelerum;
Quae produxit mundo solem, Ut super vellus pluvia
Verum Dei promit prolem; Sic descendit in Mariam;
V. Haec merito dieta V. Solem justitiae
inter omnes estbenedieta. concludunt claustra Mariae.
In 3. Noct. ad Cantica A in den monastischen Brevieren:
Audi, virgo glorifica, Nostra dele maculosa,
Post filium spes unica, Acceptans nostra cantica
Clemens et imperiosa, Impetra fulcra coelica.
Dieselben haben noch folgendes:
R 2. Gloriosa dieta constant de te, mundi domina,
Namque natum proloquuntur veridica carmina,
Tuum te adversus morem generare genitorem;
Pro meritis claris per saecula, virgo, bearis.
V.
In 2 Vesp. ad Magn. CEF.
Spes desperatis, fons magnificae pietatis,
Virgineo flore pollens cum matris honore,
Flos inter spinas, nostras sustolle ruinas.
Dieses Officium gehört zu den weitverbreitetsten und findet sich fast in
jedem Brevier oder Antiphonar. Es ist eben daher ganz unthunlich, alle Va-
rianten aufzuführen; die wichtigsten sind jedenfalls vorstehend verzeichnet.
Die Sache wird erschwert durch den Umstand, dafs sich nicht leicht ermitteln
läfst, ob die monastische Form die ursprüngliche des Officiums ist oder nicht.
Auch unter den Hymnen, die zum Officium üblich, herrscht grofse Mannigfal-
tigkeit: In 1. Vesp.: Virgo de Jesse generata stirpe BF] Oparens virgo pa-
riens parentem E; Ave maris Stella H; ad Noct.: Summi regis mater B; O
sponsa Christi fulgida F ad Laudes Nunc tibi virgo B.
; :
51 —
13. De conceptioiie BMV.

In 1 . V e s p eri s. In 1. Nocturno.
Antiphons«.
Antipbonae.
1. Deus ante luciferum
In sinu sui patris 1. Matri suae oinnia
Praevidit salutiferum Deus tunc jubjecit.
Conceptum suae matris. Cum super coeli agmina
2. Qui de matre steril] Eam sedere fecit.
Mariam fecit nasci, 2. Non sunt loquelae habitae,
Hunc laudate, pueri, .Maria, nee sermones,
Nam volens nos renasci. Quiuus te laudem debite,
3. Beatus desiderium Nam vincis rationes.
vir suuni adiniplebit,
3. Portam Ezechielis
Quia eoeleste gaudium
Rex gloriae intravit,
Per Mariam habebit.
Dum voce Gabrielis
4. Fiat pax, omnipotens, Mariam salutavit.
Tua in virtute,
Nam mater tua praepotens Responsoria.
Pro nostra stat salute.
Sion et Jerusalem
1. Hodie coneepta est
5.
Yirgo generosa,
Deum laudaverunt,
Dum Nazareth Bethlehem
Quae coeli regis mater est
et
Mariam Et summe gratiosa.
obtulerunt.
Mater haec et filia,
R. Gaudia qui vitae
Hie filius et pater;
cupitis, laudare venite
Quis audivit talia,
Virginis eximiae
Quod virgo est mater?
praesentia festa Mariae,
V. Haec pia mens credit,
In quis concipitur,
omnis ratio quia cedit.
quis nostra salus aperitur ;

V. Haec lux sit grata, 2. Clara per miracula


sint tempora sanctificata. Hoc festum celebrandum,
Legitur per saecula
Ad Magnificat.
Ad solemnizandum,
A. Yirgo Maria Deum
Unio namque corporis
prae cunctis magnificavit,
Cum anima creata
Dum concepit eum,
Hujus sacrae virginis
verbo qui cuncta creavit,
Mox est sanctificata.
Confortans fragiles
V. Hoc est laudanda
ergo cibet esurientes.
devotius et celebranda.
Ad Matutinum. Quis timor his esse
3.
Invitatorium. poterit, quos virgula Jesse
Venite, natum virginis Protegit a dira
Omnes adoremus, daemonis ira?
fallentis
Quae expers omnis criminis, V. De veniae vena
Huic ergo jubilemus. miseris haec gratia plena.
4*
- 52 -
In 2. Nocturno. 2. De Maria virgino
Antiphon;!«-. Dominus regnavit,
1. Cor Mariac verbum bonum Dum Deum dat in homine,
Prorsus eructavit, Qui mortem nostram stravit.
Dum angelus per coeli donum
3. In conspectu Domini
Eam salutavit.
Regis jubilate,
2. Suum tabernaculum
Et matri suae virgini
Christus sanctificavit,
Hymnum novum cantatc.
Mariae habitaculum
Secrete dum intravit. Responsoria.
3. Gloriosa sunt de te,
1. Tu vox apostolorum,
Virgo beata, dicta,
Corona martyrum,
Dum Deum concipis in te,
Scientia doctorum,
Sis ergo benedicta.
Regina virginum;
Responsoria.
Electorum omnium
1. Anna sancta peperit
Natam sanctiorem, Tu salus singularis,
Coeleste nobis gaudium
Sed nata de se genuit
Post mortem largiaris;
Omnibus majorem;
Utrobique raritas,
V. Tu cum prole pia
spes nostra, virgo Maria.
Nam prima infecunda,
Et virginalis castitas 2. misericordiae
Panditur in secunda; Mater et regina,
V. Deflet natura In valle nos miseriae
periisse in his sua jura. Custodi a ruina;
2. Ut vitrum non laeditur Ob festa specialia
sole penetrante, Tua gaudiosa
Sic illaesa creditur Duc nos ad coeli gaudia,
Post partum et ante; Virgo gloriosa.
Felix haec puellula V. Tu sine spina rosa,
Deum generavit mater Domini speciosa.
Et pascentem omnia 3. Stella Jacob faris
Sua lacte pavit. vestitaque sole probaris,
V. Qui genuit matrem, Lunam calcaris,
generavit filia patrem. Aaron fore virga
in doceris,
3. Yellus rore madet, Exhinc laudaris
dum virgo concipiebat, et juste magnificaris ;

Sed rubus inde calet, V. Sed tibi majorem


quando Christum pariebat, facit istis natus honorem.
V. Quando lux oritur
et nostra salus aperitur,
Ad Laude s.
In 3. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Salutare Domini 1. Indutus fortitudine
In diem de die, Deus et virtute,
Qui salutem homini Dum nascitur de virgine
Per partum dat Mariae. Humana pro salute.
— 53 —
2. Servite in laetitia Ad Benedictus.
Virgini Mariae, A, Israel invictus
Quae Dei gratia
fuit Deus exsistat benedictus,
Concepta ista die. Qui dedit ante patrem
3. Sitivit in te, Domine, se nobis, denique matrem
Anima Mariae, Ac se donavit,
Cum passus es pro nomine proprio nos sanguine lavit.
In tuo mortis die.
4. Christo benedicite,
In 2. Vesperis.
Omnes creaturae, Ad Magniticat.
Mariae festum agite A. Deposuit gentes
Deum pariturae. Dominus de sede potentes,
5. In sanctis vos quotidie Elatos stravit,
Dominum laudate humilem Joachim relevavit,
Et in Maria virgine Coeli quando viam
Prae cunctis honorate. steriles genuere Mariam.

Brev. ms. Trebonense saec. 15. Cod. Prägens. VI F 20. A. — Antiph. ms.

Kaigradense —p I « 1 — Cod. Graecensis 875 saec. 15. C. —


anni 1325. B.

Brev. ms. Griesense 43 saec. 15. D. — Brev. ms. Cellae Principum saec. 14.
Clm. Monac. 7213 add. saec. E. — Brev. ms.
15. Emmerami saec. 15. Clm.
S.
Monac. 14 790. F. — Brev. ms. Dominicaniim saec. Clm. Monacens. 23 154. 14.
G. — Brev. ms. Lubicense saec. Cod. 62. H. — Brev. Havel-
15. bibl. civ. ol.
bergense imp. Lipsiae 1518. I.

Forma monastica und infolgedessen mit Teilen aus anderen Officien ver-
setzt DEF. —
In 1. Vesp. A 1 4 fehlen D; A — 2 5 fehlen G. Invit.— —
Eja pervigiles etc. AHI. —
In 1. Noct. R 1, 10 ratioque credit A; quia credit
BC. —R 3, 6 miseros AB. —
In 2. Noct. R 1 und 2 verstellt BDF. In 1. —
Vesp. hymnus: In tanti festi gloria A; O sancta mtmdi Domina D.

14. De conceptione BMV.

In 1. Vesp eris. 4. miranda conceptio


Coeli fatata nuntio,
Antiphonae.
Regali ex connubio
1. Alma promat ecclesia Procedit sine vitio.
Mariae nunc praeconia,
Sua colens primordia, 5. Virgo sacrata spiritu
Quae mundo praestant gaudia. Sancto in conceptus ritu,
2. Ex Davidis progenie Adsis nobis in obitu
Virgo procedit hodie, Nos salvans ab interitu.
Quae gignet regem gloriae, R. Ut Stella lucis praevia,
Datorem omnis gratiae. Luna et lux aurorae
3. Jam salus instat homini Ex pura sunt materia
Conceptu matris Domini, Solis fultae splendore;
Cujus submissa numini Sic Mariae primordia
Nulli suberat crimini. Conceptionis more
54

Quaevis cxcludunt vitia 2. In solc tabernaculuni


Codi salvato rore. Per pneumatis spifaenlum
Nam si sunt excmplaria Deus jam aptat sponsus,
Hujus sine squalore, Ut fiat habitaculuin.
Cur non originalia Quo caniis per urnbraculum,
Fulgercnt plus decore? Post lateat abseonsus.
V. Hinc cessent jam contraria 3. En haec est generatio,
In obloquentis ore, Per quam instat salvatio
Dicamus natalitia Yultum Dei quarentium ;

Mariae facta fiore. Jam cedit maledictio


Sit Deo nato gloria Et venit benedictio
Una cum genitore, Per hanc eunetarum gentium.
Cum praecedentis gratia Kesponsoria.
Ex amborum vigore. 1. Aurora lucis rutilat,
Mariae dum coneeptio
Ad Magnificat.
In alvo matris pullulat
A. Ave, virtutum formula,
Coeli conspersa radio;
Maria maris Stella, Hinc mundus laetus jubilat
Per cujus tu pericula Cui sie instat salvatio.
Ad portum es ducella, V. Adam vetus, quod p olluit
Jam ut in spinis rosula
Posteritatis vitio,
Latens in ventris cella,
Adam novus hoc abluit
Et veluti sub nebula
Hujus natalis gaudio.
Oriris lux novella;
2. Beata spes mortalium
Prodi ut Aaron virgula
Jam sumit hie initium
Et floreas, tenella,
Conceptione virginis,
Quod mundi pascas saecula,
Qua salus eunetis redditur,
Fructum profer, agnella,
Ex hac dum Christus nascitur,
Ut delens mortis pocula
Adae damnator criminis.
Nobis det vitae mella.
V. Beata nobis gaudia
Vitae reduxit nuntia,
Ad Matutinum. Mutatrix Evae nominis.
Invitatorium. 3. Cedit caligo noctium,
Adoremus Dei patris Maria fugans noxium
Natum ex pura virgine, Jam surgit ut aurora
Qui conceptum suae matris In uteri matricula,
Praeservat a crimine. Quae mundi lustret saecula
In sui ortus hora.
In 1 . Nocturno. V. Consorspaterniluminis
Conceptum hujus virginis
Antiphonae. Sacravit sine mora.
1. Virgo minor paulominus
Ab angelis creata, In 2. Nocturno.
Est ipsis nihilominus Antiphonae.
In coelis jam praelata, 1. Eructavit verbum bonum
Et sedet Christo cominus Angelus divinitus,
Honore coronata. Dum praedixit partus donum
— 55 —
Mariae humanitus, Quod transeat cum gloria
Quam elegit sibi thronum Rex vitae ferens gaudia,
Dei uuigenitus. Et nianeat serata.
2. Deus tunc habitaculuni V. Felix mater multiplici
Suum sanctiticavit, Laude nimis ornata,
Mariae dum corpusculum Adjutrix nostra efrici
In utero formavit, Velis, virgo beata.
Tollens peccati stimulum
Haue mundam praeservavit. In 3. Nocturno.
3. De te, Sion civita.-, Antiphonac.
bunt dieta gloriosa,
Quam nunc fuudavit deitas 1. Rex coeli, terrae, marium
Kognare hie disposuit,
In Anna generosa,
Et sibi struxit atrium,
Ut tua speciositas
Sit eunetis fruetuosa.
Quo adorari voluit,
I Vrris cujus sacrarium
Besponsoria.
Humanam carnem induit.
1. Dom us pudici pectoris
Templum Dei nunc struitur, 2. Lux ecce justis oritur,
Reetis corde laetitia,
Quae nulla labe detoris
Maria dum coneipitur,
Aut intra se iniieitur;
Nostrae salutis nuntia,
Nam summus ejus artifex
Nil agit in materia,
Ex qua salvator nascitur
Nobis dans vitae gaudia.
Cum sit virtutum opifex
Non habens in se vitia. 3. Novum cantate canticum
V. Deus creator omnium Mariae, matri gratiae,
Hie fecit mirabilia Cujus per os angelicum
Contra thori convitium Conceptus adest hodie,
Sic purgans fomentalia. Ut ipsa sidus coelicum
2. Aeterna coeli gloria Solem gignat justitiae.
Mundo manifestatur,
Kesponsoria.
Maria vitae nuntia
De coelis nobis datur, 1. Genus superni luminis
Per cujus nunc exordia Conceptu hujus virginis
Tristitia fugatur, Se mundo copulavit,
Pax, salus et laetitia Ex cujus gutta sanguinis

In terris inchoatur. Deus naturam hominis


Y . Ecce tempus idoneum Sibi coadunavit.

Quo vita restauratur, V. Gaudet chorus coelestium,


Nam corpus hoc virgineum Nobis creator omnium
Templum Dei sacratur. Jam coelos inclinavit.

3. Fit porta Christ ipervia, 2. Honor matris et gaudium,


Maria plena gratia Quae virgo gignet filium
Olim praetigurata, Orta de stirpe Jesse,
In ventris jam angustia Patens habet indicium,
Praeter naturae vitia Quod praeter omne Vitium
Conceptu fit fundata, Procedit jam in esse.
— 56

V. Hujus obt entu v irginis, 4. Ista estvirgo virginum,


Qui es damnator criminis, Cui praedixit Gabriel,
Nobis velis adesse. Quod generaret nlium,
3. Jam nunc paterna claritas Quem vocaret Emanuel,
In terris dilatatur, Hinc benedicit Dominum,
Evae veternum criminis Quia suscepit Israel.

Per Mariam purgatur, 5. Exultent Sion filiae


Cujus materna puritas Et Israel laetetur,
Divinitus sacratur, Quod ex David progenie
Ut hinc aeterna Caritas Virgo egredietur,
Humanitus nascatur. Quae gignet regem gloriae,
V. Impleta est veridica Quo mundus gubernetur.
Jam vatum prophetia, Ad Benedictus.
Nam ex stirpe Davidica
A. Deus ab alto visitavit
En oritur Maria.
Nos suos in hoc saeculo,
Ad Laude s.
Mariae corpus dum sacravit
Matricis in latibulo,
Antiphonae.
Et post hoc id inhabitavit
1. Hanc domum tuam, Domine, In matre carnis modulo,
Quae te fovere meruit
Natus ut hinc in sede David
Dierum longitudine,
Suo praeesset populo,
Hanc sanctitudo decuit, Quod sua morte liberavit
Quod ejus ab origine
A poenae mortis vinculo.
Nullo peccato subfuit.
2. Omnes cum laetitia In 2. Vesp eris.
Nunc Deo jubilate, Ad Magnificat.
Mariae primordia A. Mea exsultans anima
Devote celebrate, Jam Dominum magnificat,
Ut coeli pandat ostia, Qui sublata culpa prima
In hymnis hanc laudate. Conceptam me sanctificat
3. Vias tuas cognoscere Et intra me humillimam
Das, Christe,tequaerentibus, Templum sibi aedificat;
Dum vis ad partum ducere Ibi jungens summis ima
Mariam cunctis gentibus, Carnem sumptam deificat,
Ut possit nos conjungere Hinc, quod sim beatissima,
Tuum vultum cernentibus. Me totus orbis praedicat.

Brev. ms. Plagense s. sign. saec. 15. A. —


Brev. ms. Capit. Olomucensis
155. saec. 15. B. —
Brev. ms. Capit. Cracoviensis 20 saec. 14. C. Brev. —
ms. bibl. Jagellonicae 1258 saec. 15. D. —- Brev ms. Voraviense 122. saec.
14 E. — Brev. ms. Palat. Vindob. 1893 saec. 14. F.
In 1. Vesp. A 1, 4 praestent B. —
A 4, 2 praefata nur B. R 2 Lima —
fehlt A. —R 9 Nam si sint E. —
R 13 cessant BE. —
R 15 natalia A. —
Ad Magn. A, 9 Prodit B; 12 profers B. —
In 1. Noct. A 3, 5 fehlt A. -
R 1, 3 jubilat BDE. —
R 2, 2 Jam fuit hoc A. —
R 3, 1 Cedat A. R 3, —
2 noxium fehlt A. —
In 2. Noct. A 2, 4 inornavit A. —
R 2, 5 Pro cujus
AE. — R 3, 6 fecundata A. —
R 3, 10 mater fehlt ABDE. Ad Ben. A, —
2 Nos servos B; 5 idem habitat A; id inhabitat B; 8 Suo praestat A; prae-
erat B. —Hymnen zu diesem Officium: in 1. Vesp.: O pareus virgo A;
Gaude, Sion, quod cypressus BDE.
57 —
15. De conceptione BMV.

In 1. Vesp e r . In 1. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Ab aeterno ordinata, 1. Hoc est nomen, quod miramur,


Mater Deo praeparata, Te, quem Deum contestamur,
Per te cunctis salus data, Humanaturn veneramur.
Quae per Evam est sublata. 2. In hac forma tarn exili
2. Benedicta mulierum, Tu procedis, patris tili,

Stella fundens solem verum, Tamquam sponsus de cubili.

Jubilare Dei clerum 3. Valvae matris integrales


Tibi Carmen fac sincerum. Nulli viro subjugales,
3. Castae matris coelibatus Hae sunt portae aeternales.
Patet Moysi praenotatus, Responsoria.
Quando rubus est monstratus,
1. Arens virga fronduit,
Flammis tactus non crematus.
Radix Jesse floruit,
4. Dulcem virga profert florem,
Virgo Deum genuit;
Suavem vitis dat odorem,
V. Ordo naturae
Cum jam suum genitorem non imperat huic geniturae.
Nata parit praeter morem.
2. Concludens puerulum
5. En antiqua carnis jura
Non pandit cubiculüm
Mutat nova genitura,
Yirginale pessulum ;

Et dum factor fit factura,


V. Intrat et, egreditur
Suum perdit jus natura.
Dominus sed non aperitur.
R. Sponsum, virgo, paris,
3. Dat praesaga boni
cujus tu sponsa vocaris,
duo signa Deus Gedeoni :

Nescia peccati
Absque solo vellus,
genitrix et filia nati ;
maduit sine vellere tellus;
V. Sana peccantes
V. In te monstratur,
et protege te celebrantes.
virgo, quod utroque notatur.
Ad Magnificat.
In 2. Nocturno.
A. Gloria reginae
Antiphonae.
coelorum sit sine fine,
Quae jubar ingessit, 1. Partu felix illibato
quo nox aeterna recessit. Stat regina coram nato
In vestitu deaurato.
Ad Matutinum.
2. Sicut psalmus hoc testatur,
Invitatorium. Dei vultu adjuvatur,
In jubilo dici Quem in regno contemplatur.
debet laus Dei genetrici, 3. Digne cunctis praeferenda,
Quae parit absque viro De te, virgo, reverenda,
verbum patris ordine miro. Gloriosa sunt dicenda.
58

Responsoria. V. Per mare tuta via


1. Fontis vivi pocula sit te duce, virgo Maria.

Emanant per saecula


Virginis e situla; Ad Lau des.
V. Indc sitis mentis,
fluit inde fons salientis. Antiphonse.

2. Signatum umbraculum
1. Plenitudo deitatis
Edidit infantulum
Intrat sinum castitatis,
Ut manna vermiculum;
In quo Deo mediante
V. Plasma creatorem
Homo über fit ut ante.
genuit, genitrix genitorem.
2. In hac carne, qua velatur,
3. Triste caput colubri
Trina unus operatur,
veteris jam calce salubri
Coeli civem in se munit,
Femina calcavit,
quae vita nos reparavit*,
Lapsum levat, hostem punit.
V. Quam vetus impegit, 3. Haec est ille fons signatus,
nova mortem mater abegit. Hortus clausus et perflatus
A supernis austro flante,
I n 3. Nocturne-.
Quo coneepit obumbrante.
Antiphonae.
4. Fac a patre benedici
1 . Eja, mater, gratulare, Nos, qui tuae genitrici.
Digna Deum generare, Laudes, Christe, personamus
Plaudant astra, solum, mare. Et in illa te laudamus.
2. Haec est illa coeli porta,
5. Vere partum salutarera,
Per quam justis lux est orta,
In quo mater matrem parem
Umbris illis non retorta.
Nullam habet praecedentem
3. Dum haec virgo gravidatur, Nee habebit subsequentem.
Salutare revelatur,
Per quod mundo salus datur. Ad Benedictus.

Responsoria. A. Pulchrior aurora,


1. Summus praeco dulcia rutilo plus sole decora,
Fert de coelo nuntia; Virgo, tuos verum
Plena omni gratia, solem sine fine dierum
V. Nescia virgo viri Fac contemplari,
gaudet se prole potiri. qui gaudent te venerari.

2. Aura saneti spiritus


Crescit venter coelitus In 2. Yesperis.
Nulli viro cognitus ;
Ad Magnificat.
V. Integer et salvus
pudor est, sacer dum turnet A. Spes desperatis,
alvus. fons magnificae pietatis,
3. Sola salus mundi Virgineo flore
maris haec in nocte profundi, pollens cum matris honore,
Fluctivagis gratum Flos inter spinas,
fert praevia Stella ducatum, nostras sustolle ruinas.
— 59

ms. Campoliliense 3 saec. 14. A.


Brev. Brev. ms. Voraviense 122—
saec. 14. ß. —
Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacensis LWXIX. C. —
Brev ms. Praedicatorum saec. 14. Cod. Olomucens. (hihi, publ.) I VIII 4.
D. —
Brev. ms. Palat. Vindob. 1829 saec. 15. E. Antiph. ms. saec. 15. —
Cm. Tniv. Monac. 175. F. —
Brev. Strigoniense imp. 1484. (;.
Bezeichnel als Officium Conceptionis BM. AD; als officium in festo
Mariae nivis CEFG: als historia de BM in sabbato B. In 1. Vesp. A 2, —
4, 5 feblen D. — —
A3 ad Nunc dimittis D. A 5 fehlt B, dafür eine prosaische
Ant. als A 1. —
R fehlt ABD. - In 1. Noct. A 2, 1 Aaron vilga C. R —
3, 2 Domino signans ros. Gedeonis D. —
In 2. Noct. A 3, 2 virgo veneranda
C. —R 1, 3 ex pecula D; aedicnla E; sibera C. R 2, 5 genuit factorem —
D. —
In 3. Noct. R 2, 1 Cura sancti D; Aulae sancti A; Ahns sancti B. —
R 3, 2 Flamen agis C. —
Ad Ben. 2 nitido lnna sole deeora C; 3 Virgo
tno clerum D. —
In 2. Vesp. ad Magn. hat C:
O Lihani palma Hörens et amygdalus alma,
Quae fructu casti veniris lapsos reperasti,
Per fce vita data, lux orta, salus renovata,
Mors est perempta, tibi cuncta plaudant redempta.

16. De praesentatione BMV.


In 1. V esper is. Hebraea Judith, invadit
Antipbonae.
Domum regis et induit
Se veste claritatis.
1. Salve Deo praeamamla Divinum cor desipuit,
Oblata voluntarie, Unde puella rapuit
Castitate veneranda, Scientiam deitatis.
In templum o;nnis gratiae. V. Soror Dei, dissipasti
2. Firmata tu in gratia, Thesaurum sapie'ntiae,
Rectrix misericordiae, Cor divinum vulnerasti
Nos serves a fallacia Dispergens fontem gratiae.
Et litis et discordiae. Ad Magnificat.
A. Maria, forma vitae
3. Agne Dei, tibi mater-
Et lex omnis munditiae,
ne virgo ista placuit,
Unde fluit totum rite
Quam elegit sibi pater
Exemplar pudicitiae,
Priusquam mundum statuit ?
Quod in monte est monstratum
4. Praelecta genitricis Inspiciendum miseris,
Trinitatis filia, Redde natum Deo gratum
Memor esto peccatricis Quem te sequente viseris.
Animae, spes unica. Ad Nunc dimittis.
5. Praesentata, praesentari A. Nunc dimittas, fili Dei,
Nos Cbristo fac in patria, Totum, quo te offendimus,
Nostrum cursuin consumari Supplicamus omnes rei
Feliciter cum gloria. Matris voluti pedibus.

R. inexcogitabilis, Ad Matutinum.
Dei ineffabilis Invitatorium.
Virtus bumilitatis ! Ad honorem hodic
Non scio, quis blanditiis Sponso praesentatae
Aut quibus violentiis Jubilemus Domino
Puella castitatis, Virginis beatae.
- 60 —
In 1. Nocturno. 3. Omncs coelofl transcendendi
Antiphonae. Tunc fundamenta posuit,
1. Sponsam hanc in juventute Mentem eunetis descendendi
Tibi, Christe, attraxisti, Dum humilis proposuit.
Cum nos nostra pro salute Responsoria.
Visitare decrevisti.
1. Virgo saneta, non miraris,
2. Nee loquelis nee sermone Ex voto casta permanens
Plene potest recitari, Ut sis mater et vocaris
Quanta benedictione A voto non resiliensV
Hanc contingat praedotari. V. Castus natus est donatus
3. Montem scandens tarn festiva Tibi non laedens integra.
Vota complens, ut decebat, 2. En in sinu Sunanitis
Agitatur repentina Senex David incaluit,
Hoc amore, quo languebat. Philistaeo corde mitis
Responsoria. Postquam funda praevaluit ;

1. Haec est virgo consecrata V. Stas in laude Dei fraude


Vivum in templum Domini Devicta diabolica.
Voluntate dedicata
3. Virgo, dea ex natura
Salutem ferens homini,
Non es, sed sie ex gratia
V. Uli offer donaria,
Facta, Deum paritura,
In ista quaerito Christum.
Permutans naturalia.
2. Haec in templum praesentata V. Centuplo plus aeeepisti
Templum Dei efficitur,
Per dona gratialia,
Eo magis sublimata, Quam pro Deo dimisisti
Quo sibi plus despicitur; Oblata voluntaria.
V. Sanctum est templum Domini
Anima credens in ipsum. In 3. Nocturno.
3. Ratio accelerata Antiphonae.
Hujus sacratae virginis, 1. Da nos, virgo, decantare
Nontardata Deo data Praedigna extollentiae
Est expers omnis criminis. Tibi Carmen resonare,
V. Haec desponsata minime Laudis et reverentiae.
Filio placuisset, 2. Terra plaudat regnaturae,
Divo patri ex crimine Exbinc laetentur insulae,
Si odio fuisset. Finiuutur qua figurae
Praefataque prohetiae.
In 2. Nocturno.
Antiphonae. 3. Cantum novum decantate
Patri pro tanta filia,
1. Eructavit verbum bonum
Hanc elegit, jubilate,
Cor gloriosae virginis
Facturam mirabilia.
Recepturae plenum donum
Paracliti muniminis. Responsoria.

2. In cor matris sunt translati 1. Cum tu Joseph desponsata


Montes divini eulminis, Esses spiritualiter,
Sensus hujus dum sedati ConcepistiDeo grata
Carent motu libidinis. Verbum suum mentaliter,
.

— 61 —
V. Ore sponsi osculata 3. Mortis lege liberata,
Virgo manens conserata. Non levata, praeservata
Es, crimen ne attingeres.
2. Ubera tu meliora
Super vinum decrevisti, 4. Ratio accelerata
Dum per dona dulciora Cogit, Deo te oblata,
Fecundari appetisti ;
In templum ut ascenderes.
V. Vitam eligens activam 5. Hero vero desponsata
Non speniis contemplativam. Servivisti Deo grata,
Rectrix coeli quo fieres.
3. Maria, nescivisti,
Esse mater debuisti Ad Benedictus.
Ex Gabrielis neumate, A. Yirgo tibi servientes,
Castitatem quae vovisti, Acta tua recolentes
Contra legem non fecisti, Infantes, mater, attrahe,
Fecundaris pneumate; Carnis mota passione
V. Verbum Dei concepisti Tu a desperatiope
Angelo annunciante, Nos pia manu retrahe.
Quod et casta genuisti
Virgo semper, post et ante.
In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

Ad Lau d es. A. Virgo, templum quae ascendis,


Levitates reprehendis
Antiphonae.
Et spernis mundialia,
1 Salve, Hesther, quam non tangit Da peccata nos vitare
Lex Assueri nee confrangit Et, quod justum est, amare,
Serpentis sibilatio. Ut sie post transitoria
2. Soror Dei praelecta Hujus mundi tarn immundi
Propter te non est effeeta Mereamur semper mundi
Haec legis institutio. Perenni frui gloria.

Cod. Lubicensis: saec. 15. bibl. civit. ol. Fol. 22. Im Vorderdeckel —
liestman: „Magister Johannes Haue, hujus ecclesiae canonicus lector, hunc
librum dedit ad pulmentum [sie] Domini decani pro cantanda praesenti historia
ad laudem praesentationis virginis gloriosae. Qui et ipse ad jussionem ve-
nerabilis capituli Hamborgensis praesentem historiam compilavit."
Zu diesem Officium gehören die Hymnen: Fac diem festum (in Vesp.)
und: Aeterni patris filium (ad Complet.); ebenso die Sequenzen: Salve regina
pia und Ave lucis fimdamentum als deren Verfasser somit Mgr. Johannes
,

Haue anzusehen ist.

17. De praesentatione ßMV.

In 1. Vesperis. 2. Omnes gentes saeculi,

Antiphonae.
Dominum laudate,
Universi populi,
Pueri cum senibus
Mariam collaudate.
Dominum laudate
Et inclinatis genibus 3. Yirgo saneta cogitavit,
Mariam adorate. Templum tuum intravero,
- 62

Psallam Deo sicut David, Kraut ambo ante Deum


Quamdiu ibi fuero. Justi ac timentes eum
4. Ilumilis et lactabunda Postalantes sobolem.
Mariae praescntatio V. Clamaverunt justi et Dominus
Deo nostro sit jucunda exaudivit cos.

Decoraque laudatio. 2. Anna quippe flens oravit


5. Seras templi confortavit Et frequenter jejunavit
Rex coelorum Dominus, Vovens Deo firmiter,
Sancta virgo cum intravit, Quod si prolem sibi daret,
Ut succurrat omnibus. Ipsam Deo manciparet,
Ad Magnificat. Ut serviret jugiter.
V. Non vidi justum derelictum
A. vos duces et potentes
nee semen ejus guaerens panem.
Superbiam abjicite,
Humiles esurientes, 3. Anna ergo impetravit,
Ad virginem conspicite, Pro quo Deum exoravit,
Quam devotis pro exemplo Et Mariam peperit,

Anna praesentavit templo, Et hanc postquam ablactavit,


Ut virgo cum virginibus Id quod vovit non tardavit,
Vacaret lectionibus. Sed confestim reddidit.
V. Sicut juravlt Domino, votum
Ad Matutinum. vovit Deo Jacob.
Invitatorium.
In 2. Nocturno.
Reginam coeli Mariam
Antiphonae.
Concorditer adoremus,
Quae intrans templum Domini 1. Species et pulchritudo

Spem contulit, ut laudemus. Mariae Deo placuit,


mansuetudo
Castitas et
In 1. Nocturno. In vita sua claruit.
Antiphonae. 2. Yirgo sancta, dum intravit
1. Haec virgo ab infantia Templi hatitaculum,
Portavit jugum Domini, Dominus sanetifieavit
Quapropter ejus gloria Suum tabernaculum.
Non est minor quam angeli. 3. Yirgo templo praesentata,
2. Solem posuit Dominus Ut in eo pasceretur,
In suo tabernaculo, Est a Domino fundata,
De quo sole sol est ortus Ut ex ea nasceretur.
Tamquam sponsus de tha-
Responsoria.
lamo.
1. Surgens Maria parvula ,
3. Innocens et mundo corde
Transivitcum matercula
Ascendit montem Domini,
Yolens ad Oratorium,
Vixit ibi sine sorde
Non cogitur nee trahitur,
Et sine dolo proximi.
Quindenos gradus graditur
Responsoria. Non quaerens adjutorium.
1. Joachim ex stirpe David Y. Introivit in tabernaculum Dei,
Annam sibi desponsavit adoravit in loco, ubi steterunt
Castam, pulchram, nobilem; pedes ejus.
63 —
2. Alma virgo, dum intrasti V. Audi, filia. d vidi (t inclina
Templum Dei. quod amasti, aurem tuam, quia altissimus
Declinans mores hominum, filius praetulit te omnibus.
Sic in illo tu vixisti,
3. Maria coeli porta,
Quod qnaesisti, invenisti,
Ex regali stirpe orta,
Gratiam apud Dominum.
Haec per te plebecula
V. Quid retribuam Domino pro
Regno Dei praesentetur
omnibus, quae retribuit mihi.
Et in eo toleretur
3. Hae in terra fructuosa
Per aeterna saecula.
Sine spina crevit rosa
V. JBcati, qui liubitant in domo
Productura lilium.
tua. Domine, et facie adfaciem
Hoc in templo fulsit Stella
ridebunt te.
Gignens solem et puella
Genitura lilium.
Ad L a u d e s.
V. Sicitt lilium inter spinas, sie
amica mea inter filias. Antiphonae.

In 3. Nocturno. 1. Anna saneta prolem primam


Antiphonae. Mariam nominavit.
1. Anna postquam ablactavit Quam omnipotenti trinam

Mariam, primam nliam,


,

Ad templum immolavit.

Ipsam Deo immolavit 2. Yirgo saepe fruebatur


Acceptam sibi hostiam. Divina visione
2. Coeli et omnes angeli, Angelique utebatur
Mariam adorate. Crebra locutione.
Et universi populi, 3. Virgo saneta vigilavit
Ipsam simul laudate. Deo omni tempore,
3. Jubilate omnis terra Laboravit aut oravit
In psalmis et in canticis, Corde, ore, opere.
Concrepantes alleluja 4. Senes atque juvenes,
Ad laudem sacrae virginis. Hymnum Deo dicite,
Responsoria. Angeli et virgines,
1. Non descendit propter aurum, Mariam benedicite.
Sed quaesivit hunc thesaurum 5. Maria, virgo virginum,
Dei unigenitus, Yacavit Dei laudibus,
Quem in templo loco sacro Magnificavit Dominum
Concepit in patris agro Prae eunetis mulieribus.
Matris primogenitus.
V. T<)\\iteportas,prineipes, vestras Ad Benedictus.

et elevamini, j>ortaeaeternales, A. Plebem suam visitavit


'mtm ibit. Creator saeculorum,
2. Pretiosa margarita, Templum Dei cum intravit
Quae in templo es polita, Regina coelorum,
Te quaesivit Dominus, Ergo, virgo, ora regem,
Te invenit, te amavit Ut defendat suum gregem,
Teque care comparavit, Tuis enim preeibus
Praetulit te omnibus. Nihil negat Dominus.
64 —
In 2. V esperis. Virgo plena gratiae;
Ad Magnificat. Stabat autem cum pendente
A. Stella maris a trimatu Crucis in patihulo,
Coepit Deo psallere Moritur cum moriente
Et in virginali statu Simeonis gladio ;

Meruit concipere; Assumpta nunc a filio


Facta mater verum solem Super choros angelorum
Genuit justitiae, Stellato sedet solio,
Educavit suam prolem Protectrix peccatorum.
Brev. ms. Frisingense saec. 15. Clm. Monac. 19283. Hymnen zu —
diesem Officium: In 1. Vesp. Ab aeterno ordinata; ad Complet: Ave maris
Stella, Virgo Deo grata.

18. De praesentatione BMV.

In 1. Vesperis. Salus, vita, lionor et gloria,


Antiphonae. Sis benedicta inter omnia.
1. Lauda, mater ecclesia, Sis benedicta super omnia,
Almae matris infantiam, Te laudent, te adorent omnia,
Cujus immensa gratia Sacra haec tua praesentatio
Tibi paravit gloriam. Sit coeligenis gratulatio,

2. In templo Dei laudibus Sit terrigenis exsultatio


Virgo Dei dicata, Et sempiterna benedictio.
A supernis civibus
Gaudet visitata. Ad Matutinum.
3. Omnis ejus actio
Invitatorium.
In Deum tendebat,
Toto vitae spatio Salve, Stella maris,
Meritum augebat. jubilo sancto veneraris,

4. Quidquid egit, penitus Sit tuus adventus


Est forma salutis simul introitus benedictus.
Et doctrina spiritus,
Est causa salutis. In 1. Nocturno.
5. Quantum facultas sufficit,
Antiphonae.
Laudent mentes piae,
Nam omnis lingua deficit 1. Infans lactensque in via,

A laudibus Mariae. Dei genitrix futura,


Infertur in templum pia
R. Laudemus omnes Dominum
Qui Mariam implevit gratia, Suae genitricis cura.

Ut mediatrix hominum 2. Quod prophetae praecinerunt


Apud Deum esset propitia. Ob Christi memoriam,
V. Haec est mater misericordiae, Hoc coeli enarraverunt
Per quam venit ad nos rex Admirantes gloriam.
gloriae.
3. Montem Dei haec ascendit
Ad Magnificat. Innocens per omnia
A. Ave Maria, plena gratia, Yirgo mater, nee attendit
Per quam datur misericordia, Vana mundi gaudia.
— 65 —
Kesponsoria. V. Spirat odore bono
1. Advenisti, desiderabilis coelesti praedita dono.
Omnium saeculorum saeculis. 3. Praefigurata coelitus,
Virgo et mater venerabilis, Krpromissa divinitus,
V. Salve flos campi, Virgo prodit spectabilis,
lux coeli, gloria mundi. Omnibus desiderabilis.
2. Quam praeelegit eam Dominus V. Effloret virga,
Ex multis millium millibus ! pia regia virgo Maria.
In templo praesentatur Domino
In 3. Nocturno.
Debito parentum officio.
Antiphonae.
V. Imperitans cunctis
infans gestatur in ulnis. 1. Flos in floris tempore
Ad locum floris mittitur,
3. Benedicta speciosa,
Sic de floris corpore
Virgo virginum generosa.
Gloriose concipitur.
Tibi plaudit
2. Jesu flos, virga Maria,
Omnis coeli militia,
Te collaudat
Verque tempus floris,
Floris Nazareth patria
Omnis sancta ecclesia.
V. Omnes exsultent
Plena sunt decoris.
et laudes voce resultent. 3. Candens flos multiplicat
Virgulae decorem,
In 2. Nocturno.
Conceptus glorificat
Antiphonae.
Mariae pudorem.
1. Humilis in templo lata
Responsoria.
Adstat in coelestibus
1. Ave, gemma. principalis
Super omnes trabeata
Universae sanctitatis,
Nunc virtutum vestibus.
Maria, o quam pia,
2. Praefert ipsa templo sisti,
benigna, o quam digna!
Prout istud lex mandavit,
V. Virgo. omni hora
Ipsa tarnen templum Christi,
Natum pro nobis implora.
Quod altissimus dicavit
2. Omnes gentes, attendite
3. Quam mira, quam gloriosa
Ad tarn pulchrum spectaculum,
De te Dei castrum,
dicta,
Deo gratias agite,
Nunc praeclara, nunc formosa Qui sie dilexit populum;
Super omne regnans astrum. Mariae form am sumite,
Responsoria. Quae virtutis est speculum.
1. Miris varietatibus, V. Virgo sancta templo data
Omnigenis ornatibus Post facta est Dei templum,
Procedit ecce splendida Est plebs Deo grata
Regis coelorum filia, Mariae sequens exemplum.
V. Virgo et sponsa Dei 3. Gaude et laetare
dignaque mater ei. Urbs nobilissima
2. Igne Dei fragrans, Civitas regis
mira dulcedine fraglans, Summi Jerosolyma
Sancta Deo viva Adorna templum sanetum
placens bostia, virgo Maria, Et altare gratulare
Dreves, Historiao rhythmicae. 5
— M -
Israel, et jueundare Ad Horas.
Ecce advenit pia Ad Primam.
Virgo Maria,
A. Novae laudis adest festivitus,
Terrarum domina,
Grata mundo ac codi civibus,
Coelorum regina.
Qua beatae Mariae virginitas
V. Haec est civitas Dei,
Templum Domini, Templo data est a parentibus.

Et sacrarium Ad Tertiam.
Spiritus paracliti.
A. virgo sancta,
mater Domini veneranda,
Ad L a u d e s. Nos rege, ncs serva,

Antiphonae. rogitat te nostra caterva,


Quo te duetrice
1. Surgis ut aurora,
capiamus pascua vitae.
benedieta Maria decora,
Respicias famulos Ad Sextam.
nos, pia virgo, tuos. A. Benedictus virginis filius,
2. Ignis diurnus Replens matrem misericordiae,
ut nos illuminet intus, Advocatam dans hanepropitius,
Sancta Maria, tuis Ne quisquam exceptus sit gra-
obtineas meritis. tiae.

3. Prava refrigeant, Ad Nonam.


in nobis, sancta calescant, A. Oliva fruetifera,
Cbristus ut hoc donet, Mater pietatis
mens pia nunc vigilet. Fugans mundi scelera,
4. Splendida formosa, Stella claritatis,

mitis, dulcis, generosa, Per quam euneta prospera


Nos agnosce tuos, Dantur nobis gratis.
pia sit tua cura super nos. Nos tandem in aethera
Transfer cum beatis.
5. Nil tibi difficile,

nil quippe negat puer ille,


In 2. Vesperis.
Nasci dignatus
de te mitissimus agnus. Ad Magnificat.

A. Omnis fidelis anima,


Ad Benedictus.
Lauda Dei magnalia,
A. Benedieta dulcis virguneula, Cujus misericordia
Judicis Jesse virgula, A saeculo in saecula.
Columba sine macula, Quae respexit
Regis aeterni filia, Mariae humilitatem,
Columna templi fulgida, Quam exaltavit
Placens et viva hostia, Ditando matrem virginem ;

decora infantula, Ejus prece ac meritis,


Maria splendidissima. Christe, miserere nobis.

Brev. ms. Secoviense anni 1380. Cod. Graecens. 1424. add. saec. 15. A.
Brev. ms. Lubicense saec. 15. Cod. bibl. civ. ol. 72. B.
— 67

In 1 V. A 1—5 fehlen B; dafür:


A. Veni, dulcis virguncnla,
Radicis Jesse virgula,
Colunilia sine niacula,
Regis aeterni filia,
Columna templi ralgida,
Placens et viva hostia,
O decora infantula,
Maria splendidissima»
R Gaade et laetare etc. B. — In 1. Noct A 2, 4 Christi gloriam A. - - R
2, 1
O quam praeelegit A. — R 2, 3 Ipsa in templo A. —
In 2. Noct. R
1, 1
Maria miris A. —
R 1 in 15;
R. Offerten sanetom Domino vivens holocaustum
Divini totum spiraminis igne crematum
V. Hoc super altaiv dulci lit odore suave.
R 2, 1 Dei ardens A. —
R 2, ü dedita A. —
R 3, 5 Effloret ergo A. —
R 8, 6 pia regina A. —
In 3. Noct. A 1 3 prosaisch B. —
R 1. Miris —
varietatibus etc. B. —
R 2. Ave gemma etc. 15. R 3 prosaisch B. —
R —
3, 2 Nobilissima civitas A. R 3, 3 Jerosolyma fehlt A. R 3, 9 sq. pia virgo
fehlt A. —
Ad Ben. A in 15 =
Ad Tertiana A in A. Ad Boras AA fehlen —
B. —Ad Primarii A, 3 virpinitas fehlt A. —
Ad Tertiam, 1 saneta Maria
A. —Ad Tertiam, 5 te duce A. —
Ad Sextam, 4 Nequisquam deineeps A. —
Ad Nonam, 1 truetitera Maria A. —
Hymnus in 1. Vesp: Omnes fideles, ad
Noct.: Sacrae parentes virginis; in Land.: O Dei sapientia. A.

19. De praesentatione B3IV.

In 1. Vesperis. Viani monstras per devia


Antiphonae, Solis in pallore,
Quem protulisti pervia
1. Ave, nubes empyrea,
In Israel decore.
Ex liumilitatis vapore
Levaris ad aethera 5. Tu flante saneto pneumate

Veri solis calore, Pura ab Evae rheumate


Quem pelle tegis lucida, Ad templi pergis limina,
Yirginitatis decore. Ad sponsi tui servimina,
Cujus aulam subisti;
2. Per te rigantur arida
Ex flebili livore,
Ex aula tui corporis
Deus homo prodiit.
Per te vetusta macula
R. Alma coeli imperatrix,
Lavatur a squalore,
Quae creatoris tui facta es
Tu euneta tollis jacula
genitrix,
A sceleris ultore.
Alerito tibi obediunt omnia,
3. Tu sola soli pervia
Nam tibi obedivit,
Integritatis flore,
euneta regit entia.
(,)ui
Tu pia sis intervia,
V. Surge, regina gloriae,
Ne solis in furore, Tuo tralie levamine
Flamma nos urat torrida
Ad te flentes de lacu miseriae.
In diei fervore.
4. Tu, pia, per umbraeula Ad Magnificat.

Ducis ab errore A. Mater multarum gentium


Ad pacis habitacula In hac valle degentium,
Ab Aegypti pavore, Ad templuni nos tecum suseipe.
.

68

Mentes nostras sie perfic» . 2. Yirga non naturae more


Ut adaequetur voluntati Sed fecund;] coeli rorc
Nostrum volle tui nati, Profert fruetum salvo flore,
Ut post templum temporale Qui gustum Adae terminat.
Mereamur aeternale V. Gustate et videte, quoniam
Tuo duetu ingredi. snavis est Domw>
Ad Nunc dimittis. 3. tempus salutare,
A. Föns hortorum puteus, Quo coeperunt commeare
De quo fluxit Christus natus. Parentes cum filia
Jam ad templum praesentatur, Ad Dei domicilia:
Per quam mundus liberatur Jam Abraham gavisu-.

Ab infernorum clibano. Resultat paradisus.


Y. Salve festa dies,
Ad Ma tut in um. toto venerabilis aevo.

Invitatorium.
In 2. Nocturno.
Templum Dei cum Maria,
Autiplionae.
Yenite, subintremus,
Jubilemus summo regi 1. Adducentur regi
Laetantes cum Maria. Yirgines post eam,
Per amorem Dei
In 1. Nocturno. Imitantes eam,
Autiplionae. Per florem deitatis
1. Lunam plenam illustravit
Ad templum claritatis.
Sol, qui mundum visitavit 2. Vivus fons civitatem Dei
Apparens hominibus, Laetificavit coelitus,

Paulo minus minoratus Per quem potatur penitus


A supernis civibus. Sitis antiquae spei.

2. In sole tabernaculum 3. felix Dei civitas,

Carnis per umbraculum In te virtutum unitas ;

Christus collocavit, Quam gloriosa dieta

Rex de suo solio Sunt de te, benedieta,

Tamquam sponsus de thalamo Ut virgo coneiperes


Laetus permeavit. Et virgo Deum pareres.

3. Haec est, quae sine macula Responsoria.


Ad Dei tabernacula 1 formosa florens rosa ;

Nutu Dei dirigitur, Ad sodales


In aetemum non commovebitur. Gratiosa,
Responsoria. Inter quales
1. Ad aeterni patris templum Nulla tibi similis

Laeta permeavit Y. Sicut liliam inter sjnn«?.


Jam Maria, Christitemplum, sie amiea mea inter filia s.

Quod filius post triduum 2. Ista Rebecca filio

Resurgens reparavit. Lenitiem membrorum


Y. G-loriosa dieta sunt de te ci- Tanto tegit consilio
vitas Dei. Pelliculis hoedorum,
69

Patris benedictionem In hoc festo memor esto,


Tulit ad nostram generationem. Servulum tuum respice.
V. Benedida tu in mtdieribus et V. Dignare me laudare te,
benedidits frudus centris tui. Virgo sacrata,
3. Castitatis genitrix Da mihi virtutem
Christi suavissima nutrix contra languores meos.
Post te vagientes respice, 8. Psallat altitudo coeli,
Te sitientes refice psallant omnes angeli,
Tui fructus dulcedine. Quidquid est virtutis usquam
V. Solve puella regia, psallat in laudem Dei,
Larga matris ubera, Nulla linguarum silescat
Quae balsami dulcedine vox et omnis insonat
Haustum stillant laetitiae. Saeculorum saeculis.
V. larga rerum bonitas,
cuncta ducens Caritas,
In 3. Nocturno.
Est haec dilecta civitas,
Antiphonae. In qua placatus habitas,
1. Afferte Domino gentium Agimus tibi gratias.
Patriae honorem,
Ad Lau des.
Afferte Deo gloriam
Antiphonae.
In virginis decorem.
1. Domum tuam, Domine,
2. Exsultaverunt tiliae
Decet sanctitudo,
In hac formosa virgine,
Quam posuit in nomine
Quae Dei per judicia Dei fortitudo.
Filiarum consortia.
2. Introivit in conspectu
Splendide decoravit.
Dei cum exsultatione
3. Recordatus hodie Puella parens in directu
Deus misericordiae Dei dispositione.
Sponsam suam subarrhavit,
3. In terra deserta et invia
Quam in templum complantavit Apparuit Maria,
Inter spinas lilium.
Ut gloriam Dei cerneret
Responsoria. Et virtutem susciperet.

4. Benedicat terra Dominum,


1. In hac die, quae sunt Dei
Quia salus hominum
Et quae legis, dantur ei.
Dum Maria templum Dei A terra carnis originem
Traxit per hanc virginem.
In tributum summo regi
Per parentes traditur; 5. Deum laudent coelestia,
V. Cujus est haec imago? Simul quaeque terrestria
Vere Caesaris virago. Congratulentur invicem
Per hanc Muriam virginem,
2. regina crystallina,
In qua summis infima
Quam informat lux divina,
Confoederanter omnia.
Infirmorum medicina,
Plentern perduc a ruina, Ad Benedictus.
Corpus a languoribu- ;
A. felix progenies,
Fac, ut dicam te amicam, Quae ad hoc electa es,
70 -
Ut ex tuo semine Humilitas, sanctii
Gigas naturae geminae C;istitas, virtus, victoria,
Trabern carnis sumpserat, Fides, spes et Caritas,
Sicut olim promiserat; Benignitas, temperantia, patien-
Per virginem disposuit, tia,

Quod ab aeterno proposuit. Spiritalis disciplina


Et obedientia.
In 2. Vesperis.
E. virgo virginum, V. Per gratiam, quam invenisti.
Castitatis lilium, Salva nos, regina coelorum,
Medicina criminum, Laudantes te, mater
In te est omnis gratia. Et spes orphanorum.
Antiph. ms. Borkense A 8. saec. 15. A. —
Antipli. ms. Borkenae A. 2.
saec 15. B. — In 2. Noct. A 2, 1 Vivi fontis AB. —
A 2, 2 Laetificat A.
— In 3. Noct. A 1, gentium fehlt AB. —
A 1, 4 Virginia gentium AI 5. —
Hymnen: ad Vesp.: Ave Christi cella; ad Complet: Quam summa eoeli curia.

20. De despoiisatione BMV.

In 1. Vesperis. Ad Matutinum.
Antiphonae. Invitatorium.
1. Adest desponsatio
Jubilemus omnium
Dei genitricis,
Deo creatori.
Fugit qua damnatio
Laudant hoc conjugium
Evae peccatricis.
Angelorum chori.
2. Celsi secretaria
Joseph desponsatur In 1. Nocturno.
Nos ubique gratia
Antiphonae.
Ejus consolatur.
1. Quando nos coinquinat
3. Isaias credidit
Scelus vel peccatum.
Virginem futuram
Maria nos ordinat
Et, ut clare cecinit,
Gratiae in statum.
Deum genituram.
2. De ejus virtutibus
4. lila virgo virginum
Multa possem fari,
Caput serpentinum
Vacat totis nisibus
Primo per auxilium
Verbo salutari.
Lacerat divinum.
3. Virgo novi, veteris
5. Omnibus compatitur
Et favet tentatis,
Tuba testamenti,
In qua vox prae caeteris
Quae totius dicitur
Sonat documenti.
Mater veritatis.
Ad Magnificat. Responsoria.

A. jucunda novitas 1. Maria totaliter


Virgo desponsatur, Votum conservaret.
Cujus summa castitas Nisi Deus aliter
Prole fecundatur. Ei revelaret,
— 71 —
Seque tarn sublimiter 2. Joseph dum est proditus
Deo commendaret. Et virgam portavit,
V. Illius ut pariter Florem mox divinitus
sedem super astra locaret. lila germinavit,
Almus illam Spiritus
2. Deus singulariter
Copulam sacravit,
Virginem dilexit,
V. Et chorus angelicus
Quando eam taliter
Hoc festum concelebravit.
Per gradus direxit
Et a casu firmiter 3. Joseph sponsus virginis
Teneram protexit. Crevit sanetitate,

V. Sidera sie pariter Fama sui nominis

illam super alta revexit. Sparsus erat late,


Dum divini nominis
3. Maria virtutibus Fretus ubertate
Haitis renitebat,
V. Expulsis vitiis
Sanctitatis moribus
praefulget virginitate.
Haec proficiebat
Et devictis hostibus In 3. Noctu rno.
Neminem laedebat. Antiphonae.
Y. Angelicis manibus 1. Ista virgo dogmata
nutrimen tunc capiebat. Haeresum compressit,
Contra mundi vitia
In 2. Nocturne-. Constanter processit.
Antiphonae. 2. Divinae se obtulit

1. Rigavit ecclesiam Inspirationi,

Doctrinae fluentis, Transgredi non potuit


Vocat nos ad gratiam Modum actus boni.
Christi resurgentis. 3. Perfectum conjugium
Est in sanetitate,
2. In gradu novissimo
Quando matrimonium
Yirgo constituta
Stat inviolate.
Ex Dei adjutorio
Ascendebat tuta. Responsoria.
1. Virgo mater Domini
3. Sacerdotis manibus
Joseph desponsata,
Tandem est oblata,
Fructu salutiferi
Multis cum virtutibus
Ventris feeundata
In templo morata.
Et ex verbis angeli
Responsoria. Digne nuntiata,
1. In templo remanserat V. Illius est uteri
Domino dicata semper proles venerata.
Virgo, dum emiserat 2. Dives ab orbe redit
man data,
Pontifex virgo paupercula mundo,
Quaeque domum remeat Grata nimis Domino,
Nuptui parata. celso sublimis Olympo
V. Quam felix inerat V. Praesidet aeternos
huic parvae gratia grata. ibi regnatura per annos.
72 —
3. Sponse Joseph inclite 4. Ex hac sine scelere
Virginia Mariac, Natus est Messias,
Fac nos non deficere Olim ut depromere
Hujus cursu viae, Coepit Isaias.
Sed tibi concinere 5. Collaudate omnia
Atque sponsae piae. In terra et in caelis
V. Possumus ut valide Tarn sancta conjugia
verae servire sophiae. Virginis fideli.-.

A d Laudes. Ad BenedictuB.
Antiphonae. A. Laudibus aeternis
1. Virgo nobilissima, tua, virgo, festa canamus
Spes immensi poli, Ne nos in terris
Fac nos tuae, optima, vitiis aut morte ruamus.
Adhaerere proli.

2. Quando est a crimine In 2. V esperis.


Animus oppressus, Ad Magnificat.
Tutus est a virgine A. Gloria de coelo
Ad Deum accessus. nobis praestabitur alto
3. Tantum hac igitur
in Fac, o virgo pia,
Durat spes reorum, genitrix generosa Maria,
Recte quod extollitur Possumus ut festis
Ad astra coelorum. semper messe tuis.

Brev. Aarhusiense imp. Aarhusiae 1519. —


In 1. Noct. R 1, 5 Se tarn
sublimiter. —
In 3. Noct. R 1, 5 Ex verbis. —
In Laud.: A. 5. 1 Collau-
dant. — Zweimal (In 3. Noct. R 3 und in 2. Vesp. ad Magn.) findet sich
der Schrecken der Schulmeister ut mit dem Indikativ; eben weil er sich zwei-
mal und ganz in gleicher Weise findet, wird man den Gedanken an einen
rettenden Schreib- oder Druckfehler aufgeben und sich mit dem Indikativ
versöhnen müssen. — Hymnen zu diesem Officium in 1. Vesp. Gaude, proles :

Davidis; ad Matut. : Haec dies celeberrima.

21. Historia de Domina in sabbato.

In 1. Vesperis. Ad Magnificat.

Antiphonae.
A. fons hortorum,
1. Stella,Maria, maris, flos florum, gemma polorum,
paris expers, nos tuearis. Gloria sanctorum,
2. Nescia, virgo, maris vas morum, spes miserorum,
paris, hinc merito dominaris. Splendor coelorum,
3. Sis lumen mentis nos duc ad culmen eorum.
gentis solamen egentis.

4. Nos, virgo munda,


Ad Matutinum.
munda de criminis unda. Invitatorium.

5. Nobis propitia Votis voce pie,


pia sis in morte Maria. plebs Christi, psalle Mariae.
- 73 —
I n 1 . Nocturne 2. Salomonis ferculum,
Antiphonae. Moysi fiscella,

1. Novum vas es veterum Sis nobis vehiculum


Manibus allatum, A mundi procella.
In quo salutiferum, 3. Juxta pium residens
Fuit sal locatum. Throno Salomonem
2. Florens es et eminens Nostrae paci providens
Hort us voluptatis, Fac petitionem.
hignuni vitae eontinens,
Respönsoria.
Fontem pietatis.

Ligno vitae
1. Margarita fulgida,
3. refice
Tibi servientes,
Rosa sine spina,
Virgo, virga arida,
Fönte dignas effice
Florens vi divina,
Mentes sitientes.
Ex te crevit sapida
Respönsoria.
Nux amygdalina,
1. Mystice prophetica
V. Infirmis placida
Te signarunt ora,
quae nobis sit medicina.
non erratica
Stella
Jacob praefulgora, 2. Pulchra es ut Cinthia,
De stirpe Davidica Ut Venus scintillans,

Surgens ut aurora. Dulcis in memoria,


V. Te vox angelica Favus mel distillans,

commendat, virgo decora. Fiat tua gratia

Mundi Firma mens vacillans,


2. lux primaria,
Decor creaturae, V. Ne trahat in vitia
nos hostis fraude cavillans.
Te praecessit nuntia
Per modum figurae, 3. Coloris sapphirii
lumen et gloria Tu es firmamentum,
Humanae facturae, Ubi tbronus filii
V. Nobis irradia Tuum ornamentum,
dans vitara ducere puram. Reis urbs refugii,
3. Urna mannae, mentibus Aegrorum fOmentum,

Unde dulcis esus, V. Hujus in exsilii

Igneis ardoribus latebris remove nocumentum.


Rubus es illaesus
Monsque, sine manibus In 3. No cturno.
De quo lapis caesus ;
Antiphonae.
V. Est ex visceribus 1. Signum magnum femina
casus natus tibi Jesus. Est amieta sole,

In 2. Nocturne Sic refulgens Domina


Antiphonae. Gloriosa prole.

1. Propitiatorium 2. Oliva fruetifera,


Arcam Dei velans, Decus castitatis,
Fac nobis propitium Gaudis intra viscera
Deura carne Celans. Deum majestatis.
74

3. Ut Hesther propitia Ad Lauii


Coelorum regina, Antiphonae.
Aurcs ad sus])iria
1. In te, Jacob situla,
Tuorum reclina.
Ros descendit caeli,
Besponsoria.
Dum fuisti credula
1. Paradisi janua, Misso Gabrieli.
Vitae spes et via,
2. Hortus es aromatum
Tibi servit cernua
•Delectans dilectum,
Coeli hierarcliia,
Dulcis fons charismatum
Te decet assidua
Dulcorans affectum.
Laus, regina pia;
V. Nobis, virgo, tua 3. Austro flante fioridus
prece detur gratia dia. Es conclusus hortus,
2. Miris rex aethereus Fons signatus, placidus

Te ditavit donis, In procellis portus.


Thronus es eburneus 4. Nubes levis, bajula
Coeli praestans thronis, Domini, fuisti,
Expers flos virgineus Quem cum carnis nebula
Fuit laesionis, In mundum vexisti.
Y. Vellere quando Deus
5. Fons et mater gratiae.
se vestivit Gedeonis.
Gratiam propina,
3. Maria viventium Quae nos hie in acie
Puteus aquarum, Servet a ruina.
Föns crescens in flu vi um,
Vena veniarum, Super Benedictus.

Riga prata mentium A. Virgo decus virginum,


gratiarum
Rivis •, Potens imperatrix,
V. Vitae principium, Sis post luctus terminum
Föns horti deliciarum. Mitis consolatrix.
Brev. Eoschildense imp. Parisiis 1517 A. —
Brev. Aarlmsiense imp.
Aarhusiae 1519 B. —
Brev. Lundense imp. Parisiis 1517 C.
In 1. Vesp. A 2, 1 virgo Maria A. —
In 2. Vesp. ad Magn. A keine ABC.

22. In divisione apostolorum.

In 1. Vesperis. 3. Hi bis seni fide pleni,


Semina justitiae
Antiphonae. Dum dispensant, recompensant
Fructibus laetitiae.
1. Viri vere portendentes
4. Semen sanetum, verbum Dei
Principes ecclesiae,
Quia duris mentibus
Verbum vitae continentes,
Depulerunt, sunt Judaei
Disperguntur hodie.
Relicti sub sentibus.

2. A se vadunt non divisi, 5. Gaudent gentes attendentes


Quibus unus spiritus, Fidei doctrinae,
Ab aeterno sie provisi, Error cedit et obedit
Sic electi coelitus. Gratiae divinae.
— 75 —
R. Christi testes et amici 3. Hi sunt fönt es populum
Nimis honorati, In Helim potante
Super omnem inimici Nobis rite poculum
Nimis confortati Vitae propinantes.
In verbo virtutem,
Etesponsoria.
Coelum claudunt. reserant,
1. Romain Petrus consecravit,
Yerbo ligant, liberant,
Paulum habens socium,
Yerbo dant salutem.
Una dies ambos stravit.
V. Quorum linguae coeli claves. Quos in unum complantavit
Pia prece nostros graves Fidei consortium.
Excessus operiant V. Laetus Ins pro gloria
Et nobis aperiant Dies est pro merito,
Ad vitam ingressum. Tyranni pro victoria.
Ad Magnificat 2. Andreas, vir mitissimus
A. Mira Dei gratia Et crucis amator,
Dispersis apostolis Gaudet in supplicio
Per terrarum spatia Christi sine vitio
Gloriosae sobolis Verus imitator.
Collegit ecclesiam V. Sic respondens vocabulo
Et sie idolatriam Populum docebat
Fidei subegit. Pendens in patibulo.

Super Nunc dimittis. 3. Filii tonitrui

A. Corruscante fidei Meruere cemui


Luce per apostolos, Faciem videre
Testes veritatis, Christi transformati
Infidclitatis In tigurae speciem
Tenebrae fugerunt. Gloriae futurae.
Et gentes viderunt V. Jacobus in gladio
Salutare Dei. Triumphator caesus,
Johannes in dolio
Ad Matutinum. Dolore non laesus.
Invitatoriiim.
In apostolorum In 2. Nocturno.
exsultemus gaudiis Antiphonae.
Et in psalmis jubilemus 1. His innixa fundamentis
regi saeculorum. Surrexit ecclesia
In 1. Noc turno. Et imbuta sacramentis
Antiphonae. Profecit in gratia.
1. In messem diseipulos 2. Isti sunt lenuneuli
Deus, sator omnium. Throni Salomonis,
Mittit, ut manipulos Qui in suis singuli
Inferant tidelium. Sunt sessuri thronis.
2. Ibant flentes et cum luctu 3. Ut leonum mgiet
Semina mittebant, Fremitus eorum,
Veniebant et cum fruetu Dum in malos saeviet
Gaudia metebant. Vox judiciorum.
— 76 —
Responsoria.
Responsoria.
1. Ad apostolatus
1. Thomas vcro jam non nutans Gratiam vocatus
Nee a Deo fidem mutans, Levi thronum meruit,
Gentibus salutem statim deseruit
Dum
Praedicavit et monstravit
Statum, quem habuerat,
Fidei virtutem*,
veritatem,
Ab eoque fuerat
Y. Declarando Subito mutatus.
Quam palpando majestatem
'

Y. Mutatos Aethiopes
J

Et vidit et credidit.
Fide vestit gratiae
2. Jacobus Alphaei Fönte dealbatos.
Yultu frater Dei
Merito succedit 2. Simon Chananaeus,
Fratris pontificio, Yirtutis zelator,

Philippus in filio Torculus Thaddaeus


Patrem esse credit-, Cordis habitator,

Ad Eunuchum spiritu Cultor castitatis,


Y.
Jubente condescendens Gloriosi facti sunt
Testes veritatis,
Et, quem in propheta
Legerat, ostendens. Y. Agonistae fidei
Et cognati sanguinis
3. Judas Christum indicans
Et amici Dei.
Et baptismi gratiam,
Bartholomaeus praedicans 3. Dono Dei nobis datus,
Fidei justitiam Loco proditoris
Gentibus ostendit Est Matthias subrogatus,
Et eas a diaboli Nam locus honoris;
Cultura suspendit. Honor loci nunc decebat,
Y. Aquis poenitentiae Quem sors signo praeferrebat
Flebiles emundans, Meriti majoris.
Fructibus justitiae talis est electus,
Y. Iste
Steriles feeundans.
Ut sacrati compleretur
Nocturne-. Numeri defectus.
In 3.

Antiphonae.
nutriti
1. His alumnis nos Ad Laudes.
Fidei doctrinis,
Antiphonae.
His columnis stabiliti
Yitae diseiplinis. Patriarchae victoria
1.
2. Hi vere duodeeim Hos in typo posteris
Cophini fuerunt, Erant praetendentes
Qui fragmenta literae Populi parentes.
Spiritu legerunt.
Ut ex illis plurimi
2.
3. Quibus dum gentilitas
Carne propagati,
Pasta convalescit,
Sic ex his in numeri
Judaeorum caecitas
Spiritus renati.
Misere tabescit,
77 —
3. Hi sunt bovem aeneum Gentium, ut gratis
Mare supportantes, Fundamenta jaciant
Baptismi mysterium Et ut opus faciant
Mundo praedicantes. Novae civitatis.

4. Ad versanda gentium
Corda destinatis In 2. Vesperis.
Jugum est impositum Ad Magnificat.
Suave caritatis. A. Duodenae margaritae
5. Missi contumeliis Portae nobis sanetae vitae
Fortiter affecti, Fidei doctrina,
Gaudent Christi servuli Dum de mundo vos elegit
Taliter effecti. Et a carne vos abegit
Ad Bencdictus. Gratia divina,
A. Electos ecclesiae Quaesumus devote,
Architectos hodie Memorum vestrorum
Dominus divisit In sorte justorum
Et in viam misit Memores estote.
Brev. ms. Mouacense 23275 saec. 15. A. —
Brev. ms. Monasteriense
201 (204) saec. 15. B. —
Brev. Monasteriense imp. s. 1. 1489 C. Antiph. —
ms. Sanctense s. sign. saec. 13. add. saec. 14/i6. D. —
Antiph. ms. Borkense
A 2 saec. 15. E.
In 1. Vesp. A 1, 1 procedentes A.
: —
A 3, 3 recompensant fehlt A. —
A 3, 4 Fructus A. —
R, 5 Merito virtntnm B. Ad Nunc dim. A — in =
2. Vesp. ad Magn. A: In 1. Noct. A 1, 1 discipulos fehlt A. A 2, 3 Venie- —
bant fehlt A. —
R 1, 1 Quoniam Petrus A. —
R 1, 5 fidei negotium B. —
R 2,3 in supplicio fehlt A. —
R 3, 4 fehlt A. —
In 2. Noct. R 1, 2 fehlt
A. —R 3, 8—11 fehlen A. —
In 2. Vesp. ad Magn. A fehlt A.

23. In festo trium regum.

In 1. Vesperis. 5. Aurum Deo offerunt,


Antiphonae. Regem signant thure.
Humanati deferunt
1 Magorum praesentia,
Myrrham sepulturae.
Agrippina, gaude,
R. Fidelium primitiae,
Summi regis gloria
Regis eultores gloriae,
Psalle regum laude.
Reges orientis,
_! Gentium primitiae Lucis latores gratiae,
Confessores Christi
Luce virtutum patriae
Tempore infantiae
Lucent oeeidentis;
Primi fiunt isti.
V. Per tria tres dona
3. Lingua dicti patria regnant cum rege Corona.
Hi sunt Magusaei, Ad Magnificat.
Illustrati gratia
A. Magi magnifici.
Luminis fidei. Fide, vita incliti,
4. Fidi fidis mentibus Viri virtuosi,
Dominum adorant, Regni cives coelici,
Tribus cum muneribus Regi Christo placiti,
Parvulum honorant. Reges gloriosi,
78

Plebi date supplici 2. Fidem Magi concipiunt,


Gratiaru paracliti, Dona reges accipianl
Donis gratiosi. Tres ex Oriente,
Iter viri arripiunt,
Super Nunc dimittis.
Jerosolymam veniunt
A. spes et pax omnium Stella praecedente;
Lumen, Christe, gentium, V. Christum quaerentes
Gloria magorum, credunt in lumine gentes.
Post hujus carnis spatium 3. Lux stellae prius habita
Dona nobis gaudium A Magis est abscondita
Meritis sanetorum. Urbe in Helia;
Christi origo inclita
Ad Matutinum. Scribis clarescit prodita
Invitatorium. Teste prophetia;
V. Gens fidei crescit,
Plebs tidelis hominum
misere Judaea tabescit.
Jubilans in laudibus
Regi psallat gloriae, In 2. Nocturno.
Quem adorant Dominum Antiphonae.
Magi cum muneribus 1. Hierusalem exeunt
Fidei primitiae. Magi visa luce
Et Bethlehem adeunt
In 1. Nocturno. Summo ducti duce.
Antiphonae. 2. Stellae stante radio

1. Prophetavit Balaam, Supra domum nati


Stellam orituram Magno gaudent gaudio
Ex Jacob et Abraham Taliter juvati.

Lucem dare puram. 3. In domo inveniunt


2. Nocte scandunt culmina Puerum cum matre,
Quidam viri gentis
Quem regnare praesciunt
Exspectantes lumina Coelitus cum patre.

Primi Orientis. Responsoria.

3. Suis in temporibus 1. Procidentes humiliter


Signum dari credunt, Magi pii fideliter

Et defunctis patribus Dominum adorant,


Filii succedunt. Aurum, thus, myrrham pariter
Offerentes subtiliter
Kesponsoria. Parvulum honorant;
1. Stella Magis apparuit, V. Aurum regi,Deo
Magos locuta docuit thus, fertur myrrha trophaeo.
Verae viani lucis, 2. Biennio pergentibus
Judaeam ire monuit, Profectis inquirentibus
Forma parvuli claruit Christum magistris tribus,
Signum habentis crucis; Sumptis in peris sumptibus
V. Visio coelestis Non deficit sumentibus
digne monstratur honestis. Potus neque cibus.
— 79 —
V. Vera tide sanis Apostoli tidelium,
dat vitae prandia panis. Martyres per obsequium.
3. Herodis ob malitiam ( 'hristi confessores,

Viani pergunt per aliam Virgines voto mentiuin,


Angelo monente, Plebem ferte credentium

Revertentes in patriam Regni ad decoiv-.


Christi enarraut gloriam V. Patres regales
Sua coram gente. priinates pontiticales,

V. Divinas leges Sanctis aequales

firmant per saccula reges. nos pascite spirituales.


Tropus.
In 3. Nocturno.
reges justitiae,
Antiphonae.
Fidei primitiae,
1. Donum sancti Spiritus Lucis inventores,
Post triumphum Christi Viri sanctimoniae,
Viventes divinitus Novae testes gratiae,
Consequuntur isti. Verbi assertores,
2. A Thoma haptismate Orientis patriae
Spiritu renati Lux vera, spes veniae,

Adjutores dogmate Vitae largitores,


Plebi tiunt grati. Magi sapientiae,
Praesules ecclesiae,
3. Orientis patria
Legis defensores,
Studens in divinis
Principes potentiae,
.Magorum justitia
Fulget et doctrinis.
Summae cives gloriae,
Omnium priores,
Responsoria»
Judices clementiae,
1. Thomae dono apostoli Gemmae regis propriae,
Salutis testes symboli Omnium pastores ;

Cliristum praedicantes Gentes a pernicie


Patres cunctis henevoli Ducite perfidiae,
Ab hostis dolo subdoli Tollite errores,
Liberant errantes; Vestrae throno curiae
V. Effulgent signis Nos locate hodie.
victis virtute malignis. Vestros laudatores.
J. Deeurso enim spatio
Coelesti digni praemio,
Ad Laude s.

Vita approbati, Antiphonae.


Relicto mundi stadio 1. Confessores Domini
Sanetorum sancti gaudio Collaudentur primi,
Gaudent coronati; Praesentati lumini
V. Victuri Christo Gloriae sublimi.
mundo tolluntur ab isto. 2. Vivunt in coelestibus
3. patriarchae gentium, Saeculo defuncti,
Prophetae Magi omnium, Culti a tidelibus,
Fidei doctores, Tumulo conjuncti.
SO

3. Firmant fidem populis Ad Tertiam


Patria delati, A. Principea lidelium,
Signis et miraculis Reges Magi gentium,
Deo decorati. Testes veritatis,

4. Regna lustrant varia Gemmae regis omnium,


Gentium salute, Ferte nos ad gaudium
Illustrantes omnia Summae claritatis.

Coelitum virtute. Art Sextam.

A. Veri Christi milites,


5. Laudans omnis Spiritus
Magi et antistites,
Dominum de caelis.
Populi lucernae,
Nos post nostros exitus
Nos per vitae limites
Regni jungat melis.
Ducite ad coelites,
Ad Benedictus. Lucis lux aeternae.
A. Illuminator gentium Ad Nonam.
In tenebris sedentium, A. Confessores Domini,
Deus lux magorum, Deo regi homini
Illuminator omnium Dona deferentes,
In magis te laudantium Magi pacis lumini
Luce meritorum, Jungite intermini
Ut post carnis excidium Yestros servientes.
Pacis des nobis gaudium,
In 2. Vesperis.
Gloriam sanctorum.
Ad Magnificat.
A. Sancti Magorum spiritus
Ad Horas. Exsultant Deo coelitus
Ad Primam. Regno claritatis,
A. Fidei primitiae, Primi colentes penitus
Magi sapientiae, Natum mundo humanitus
Lucis inventores, Regem majestatis ;

Primi patres gratiae, Poenis exutos penitus


Nobis date gloriae Nos regnare divinitus
Coelitum honores. Faciat cum beatis.
Brev. ms. Melitens. in Peclepontis Prägens. 8. anni 1398 A. Brev. ms. —
Monasteriense 201 (204) saec. 15. B. —
Brev. Monasteriense imp. s. 1. 1489.
C. — Matutinale Monasteriense imp. s. 1. et a. D.
In 1. Yesp. Ant. fehlen A und selbstverständlich D. Ad Complet. Ant. nur
B. — Invit, 3 Regi psallat gaudia. A. —
In 1. Noct. R 3, 3 Helia Aelia. =
— In 3. Noct. R 3, 12 sq. nur A; ebenso Tropus und ad horas Ant. —
Hymnen: Vergente mundi Vespere (Vesp.); Hymnis laudum (Noct.); Stella
lucente (Laud.).

24. De 24 senioribus.
In 1. Vesperis. Festum agens praedecorum;
Pro hac Stent ut ante tbronum,
Super Psalmos. Postulantes dari donum
A. Gratuletur plebs fidelis, Sacri flatus, ut reatus
Cujus exstat spes in caelis. Omnis cedat et non laedat
Quatuor sex nunc seniorum Sacram hanc plebeculam.
81 —
R. Contendunt rite quatuor 3. In tribulatione
evangelia simulque Corde dilatati,
sex dierum opera In persecutione
Inclitos viginti quatuor Juste animati,
seniores legis binae, Sopore dulei dormiunt
eeclesiae pastores. Et in pace requieseunt.
V. Coelestes hi periboli
Responsoria.
Sunt in salutem populi,
Coeli rore fecundati 1. Duodecim apostoli

Summae dulces majestati. Bis sex a Jacob tilii

Ad Magnificst
Typo gerunt liquido
A primaevo saeculo
A. Radix David sede sedens,
Quater senos seniores,
Dextra sancta librum tenens,
Omni laude diguiores.
Solus potens omnia,
V. Pro patribus tuis nati suntfd'ii,
Hie captivus et occisus
propterea populi confitebuntur
Ac a morte redivivus
tibi.
Libri pandit abdita;
Hunc adorant venerando. 2. Unum atque sex considera.
Vultus suos submittendo Quater sex connumera,
Quater seni proceres, Uno trino exstant omnia;
Adsunt ei reverenter Coelum, terra, astra, maria.
Adorando et decenter Unum, duo, tria

Quatuor animalia. Generant senarium,


Bis sex delibuunt
Ad Matutinum. Vasti orbis populum.
Invitatorium. Y. In omnem terram exivit sonus
Ornatibus refectis eorum et in fines orbis terrae
actuum et morum verba eorum.
In lau dem viginti Depasta hi sunt lilia
3.
quatuor seniorum A superis elata,
Venite, suavissimum
Mala quoque rosea
Adoremus Dominum. Ab impiis truncata,
In 1. Nocturno. Hi pauperum refugia,

Antiphonae. Nam florent super aethera.

1. In lege Dominica V. Laudate Dominum in sanetis


Electi meditantur, ejus, laudate eum m firma-
Quorum oris folia
mento virtutis ejus.

Fixe profundantur.
In 2. Nocturno.
Impiorum devia
Quando ventilantur. Antiphonae.

2. Keges atque subditi 1. Fulti cordis gemitum


Ab his erudimini, Et fervidum clamorem
Ne irascatur Dominus Hausit in his Dominus
Propellat vosque eminus; Et abstulit livorem,
Beatus qui perstiterit, Scutum praestans gratiae
In ira si exarserit. Et coronam gloriae.
Dreves, Hititoriae rhythmicac. 6
^ —
2. Verc admirabilis, In 3. Nocturno.
Tota ineffabilis Antiphon;"-.
Gratiae piscina, 1. Ili sunt qui principe
Omnia subdens homini, Utuntur in decore
Is ut vero lumini Ejusque affatu
Non subtrahat divina. fruuntur ex amore,
3. Ingressi sine macula Eorum patrocinia
Aeterna tabernacula Fecundant terrae spatia,
Tenent confidenter, 2. Innocentes manibus
Grandescunt vitae poculis et corde mundati,
Videntes mentis oculis Vanitatis profugi
Deum reverenter. piagas vulnerati
Tractaverunt jugiter,
Responsoria. ne essent ingrati.
3. Laetantur in Domino
1. Cingunt bis duodecim
delictis remissis,
sed entern in throno,
Corpore exsultant
Caritate praediti
cum cunctis benedictis,
largitatis dono,
Triticeis cibantur,
Aureis coronis
Triumpho gloriantur.
et bysso decorati,
Nobis pro suffragio Responsoria.

in aeternum dati. 1. Fulgura et tonitrua


V. Nimis honorati sunt amici tui,
thronus tunc emisit,
Deus nimis confortatus
, est
Dum Christus apostolos
principatus eorum. in orbem divisit,
Docuerant et unxerant
2. Sedes sunt ecclesiae Oleo laetitiae,
horum seniorum, Quos spiritu excusserant
Aurea Corona Fermento malitiae.
pro lucta vitiorum V. Annunciaverunt opera Dei et
Valet, rubet, splendet
facta ejus intellexerunt.
aurum miro decore 2. Quatuor animalia
Typicans sanctorum
Deum collaudabant,
dotes suo tenore.
Quater seni proceres
V. Mirabilis Deus in sanctis suis ; quibus resonabant,
Deus Israel, ipse däbit virtutem Erant sine requie,
et fortitudinem plcbi suae.
nequaquam cessabant
:>. Corporis immortalitas Laudisque frequentiam
Albus est amictus, requiem putabant.
Quam dabit Christi dignitas, V. Exsultationes Dei in gutture
Praesul benedictus, eorum et gladii ancipites in
Cum munusculis
ceteris manibus eorum.
Corpusculi per maximis. 3. Genitor ingenitus,
V. Non fecit taliter omni nationi Cunctorum instaurator,
et judicia sua non manifestavit Natus unigenitus,
eis. Lapsorum reformator,
83

Spiritus non genitus, 5. Sossor sedis adoratur


Moestorum consolator, Sinceris cum conatibus,
Laudetur ab omnibus Laus et lionor proclamatur
Solus inthronisator. A sanetis senioribus,
Y. Laudate Dominum omnes gen- En corona terrae datur
tes, laudate cum omnes popirti. Non sine flexis mentibus.
Ad Benedictus.
A. Quatuor animalia
Ad Laudes. patriarchales

Antiphonae.
Quatuor sunt ecclesiae,
nee plures tales,
1. Quatuor animalia Sed sedes viginti quatuor
et seniores tigurant seniorum
Ecclesiarum primates Sedes ceterorum.
atque rectores Benedictus rex Israel
Jugiter sanetus proclamant, hos benedixit,
Quem venerantur et amant. Quibus et benedicere
2. Salut em qui dat regibus, nobis edixit.
Uli jubilate, In 2. Ve speris.
Et moritur pro gregibus, Ad Magnificat.
Laetius cantate. A. Dixit primus seniorum:
Vicit leo, radix David,
3. Prae luce surgentibus
Arcanum arcanorum
Deus misereatur,
Summi patris emanavit
Reis atque [nocentibus]
Terrigenis qui miseris
A se benedicatur, De sublimi sinu Dei,
Viam aeterni luminis
Ut hos daret requiei
Cognoscant ut intenebris.
Altissimi itineris.
4. Benedicite suaviter Hie est agnus, quem adorant,
Lumen coelorum Cui sanetus et proclamant
Et omnes cives pariter Quator seni nobiles ;

Regni polorum, Totus orbis in decore


Ut de valle miseriae Huic psallat hoc tenore
Pateat int er gloriae. Mellico Magnificat.
Urev. Lubicense imp. s. 1. et a. —
In 1. Vesp. R, 2 simul quoque. —
In 1. Noct. A 1, 1 lege domini. —
R 3, 1 Depanda; ob statt depannata? —
In 3. Noct. A 1, 1 prineipem. —
Ad Ben. A 10 sq. et nobis benedicere.

25. In festo sororum BMV.


I n 1 . Vesper i s. Ad Matutinum,
Ad Magnificat.
Invitatorium.
A. Ecce dies gloriosa,
Dies mundo gratiosa, Jubilemus in hac die
Qua sorores matris Dei Dignis Deo laudibus,
Meruerunt sursum vehi Qui claris virtutibus
Deum orent propitium Regnum dat sororibus
Pro salute fidelium. Matris virginis Mariae.
0*
- 84 -
J l) 1 . Noctur d o. Quae Dei postea
Autiphonae. mater fuit inclita.
1. Gratuletur civium
2. Maria Jacobi
Coetus supernorum
minoris est mater,
Festivans solemnia
Cui fuit Cleophas,
Sanctarum sororum.
homo justus, pater.
2. Hodie celebritas
datur toti mundo, 3. Mariae Sälome
Exsultemus igitur proles erudita

pectore jucundo. Paterno sie nomine


Almae matris nomine fuit insignita.
3.
vocatae sorores,
Kesponsoria.
Sanctitate nominis
pollent gratiores. 1. Maria Magdalene
duaeque sorores
Responsoria.
1. Solemnitas beatarum Emerunt aromata,
Matris Christi germanarum mysticos odores,
Celebratur hodie, Cupientes stigmatum
Quas invitat ad superna ungere livores.
Christus luce sempiterna V. Et dieunt ad invicem:
Fruit uras gloriae. Quis revolvet silicem
V. Ob felicium par sororum Ad sepulchri foresV
Chorus gaudet supernorum. 2. Mirandae propagines,
2. Ante regis solium Tres ex una vite
Adstat purpurata Generantur palmites,
Per duarum puellarum Ex quibus sex homines
Fulta ministerium Et creator vitae.
Hesther delicata. V. Sic ex Anna tres puellae,
V. Hae puellae duo flores, Omnes dietae raaris stellae.
Matris Dei sunt sorores.
3. Super thronum Salomonis
3. Hodie Mariae Jacobi
Sedile componitur,
Et Mariae Salome Sub quo iirmae stationis
solemnitas celebratur,
Duplex manus sculpitur
Quarum societate
Brachiis formatis,
coelum gloriatur,
Quocl in hora passionis
Quarum patrociniis
Christi factum noscitur:
terra laetatur,
V. Virgo mater pietatis
Quarum gloriosis meritis
Sororibus amplexatis
ecclesia coronatur.
Duabus innititur.
V. Ad earum igitur memoriam
totis viribus recurramus,
In 3. Nocturno.
Ut ipsarum consortes
effici valeamus. Antiphonae.

In 2. Nocturno. 1. Maria primogenita


Antiphonae. Joseph desponsata,
1. Maria de Joachim Sine viri semine

fuit primogenita, fuit feeundata.


- 85

2. Maria mater Jacobi Ad Laudes.


minoris Alphaeo, Antiphonae.
Sed Maria Salome 1. Cum Maria Magdalene
datur Zebedaeo. Sorores venerunt,
3. Ex hac ergo Jacobus Et unguentum tide plenae
major fuit natus, Mane portaverunt,
Et alter discipulus 2. Ad sepulchrum Domini
a Deo plus amatus. Sociae beatae
Responsoria. Corruscante veuiunt
1. Jesu, deiferae Solis claritate.
Lucis instrumentum, 3. Hae cum aromatibus
Olivae fructiferae Intrant monumentum,
Dulce condimentum, Ubi corpus Domini
Quem duae materterae Non fuit inventum.
Mane quaerunt ungere 4. Et intrantes splendidum
Portantes unguentum. Juvenem sedere
V. Hae super caudelabrum Vident stola Candida
Duae sunt olivae, Et obstupuere.
Post crucis umbraculum 5. Quis revolvet lapidem
Testes carnis vivae. Ab ostio, quaerunt,
2. Orto solis radio Revolutum lapidem
Mulieres visio Jam cito viderunt.
Clara consolatur
Ad Benedictus.
Angelus terribilis,
A. Mulieres angelus
Veste delectabilis,
leniter affatur,
Anioto signaculo,
Et ultra ne paveant,
Reserato tumulo
blande consolatur,
Eas sie affatur:
Dicens, Jesum quaeritis
V. Non est hie, quem quaeritis,
credentes hunc mortuum,
Sed prout videbitis,
Jam surrexit, non est hie,
Surgens gloriatur.
ecce locum vaeuum.
1. Gaudeamus hodie,
Immensae laetitiae In 2. Vesperis.
Laudes extollantur, Ad Magnificat.
Dum reginae gloriosae A. lux luce clarior,
Sorores egregiae, Gemina lucerna,
Annae duo filiae, Caeteris splendidior
Coelo coronantur. dies hodierna,
V. Felices materterae, Qua sorores strenuae
Sorores Christiferae, scandunt ad superna.
Cum virtutum munere Gaudentes assidue
Ad nos applicantur. luce sempiterna.
Brev. ms. Carmeli Abenspergani anni 1482. Clin. Monac. 2502. A. Brev. —
ms. Tornacense XXI saec. 14. ß. —
Brev. Carmelitarum inip. Venetiis 1579. C.
In 1. Vesp. A, 5 Ut Deum orent C. —
In 1. Noct. Invit. Prosa B. —
A 1, 3 fehlt C. —
Ad Laudes A 1, 2 fehlt C. —
Dies Officium stammt aus
der Provence. Es ist aber in seiner Urform von der vorliegenden Fassung so
verschieden, dafs es angezeigt scheint, jene einem späteren Bande vorzubehalten.
86

2(J. De sancto Achat io.

In 1. Vesperis. 2. Videns Romae dux Augustum


Ad Magnificat. Immolantem daemoniis
Elongavit agmen justum
A. Gloriosa recolitur
Ejus a caerimoniis,
Dies, in qua grex mittitur
Coelorum regem coleiidum
Aethereis ovilibus,
Docens solique credendum.
Constans ex decem milibus
V. Quoniam Domini vir erat et
Fortissimorum militum,
Uli soll semper servierat.
Quorum insigne meritum
Juvando nos laetificat 3. Dum mandaret irnperator
Christi servos interna,
Et Dominum magnificat.
Achatius gubernator
Ad Matutinum. Exercitus magnifici
Invitatorium. Consensu turmae comparis
Ad Dominum vigiles Edicta spernit Caesaris.
cuncti convertite mentes, V. Qui sacro baptismate pridem
Tot sua qui pugiles imbutus fidem Christi tenebat,
elegit castra sequentes. a qua jam flecti nidlatenits
poterat.
In 1. Nocturno.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Achatius legem Dei
Meditavit jugiter 1. Ut scuto coronabitur
Et cum suis semper ei Hoc agmen et locabitur
Militavit humiliter, Cum angelorum coelibus
Caesaris tormenta rei In gaudiis perennibus.
Pertulit viriliter. 2. Nomen tuum mirabile,

2. Principes dum conveniunt, Jesu, cor laudat stabile,


Achatium inveniunt Te duce decem milia
Cum acie christicola Coeli scandunt sedilia.

Despicientem idola. 3. In monte sancto Domini


3. Invocantes se Dominus Quiescunt, suo nomini
Exaudivit hos cominus, Qui sese totos dedicant,
Dum Christi nomen colerent Quem moriendo praedicant.
Et Deos vanos spernerent. Responsoria.
Responsoria.
1. Propter irrefragabilem
1. Dum Romae teneret vanus Firmitatem veritatis
Herum culmen Adrianus, Caesar sanctis mirabilem
Christi persequens famulos Vim intulit feritatis,
Libare cogit idolis, Sed victus a martyribus
Plures ingerens stimulos . Est regis Christi viribus.
Torrn entorum Christicolis. V. Nee fecit Caesaris furor dirus,
V. Beatus dux suam Achatius ut a Domino deviaret dux
legionem animavit prius. fortis milesque mirus.
- 87 -
2. Hortante beatissimo Y. Innocens acics rincens in cruce,
Exercitum Achatio quae non expavit tot poenas
Baptismatis post lavacra pro Christo duce.
Despiciunt simulacra.
3. felix exercitus,
V. Multum cnim valet adlioiiatio
Qui crucem imperterritus
ducis assidua.
Conscendis unanimiter,
3. Vere beatos milites, Te colentes suppliciter
Qui ut fierent coelites, Christi commendans nomini
Omnes Christi pertulerunt Nos infer regno Domini.
Poenas, et apparuerunt V. Memor esto tibi servientis fa-
Cuncta, quae sunt visa pridem, miliae, quam preeibus tuis
Dum in cruce vicit idem. nunc etsemper protege, Christe.
V. A Domino sunt iterata
propter hos martyres atque re-
novata. Ad Laude s.

Antiphonae.
In 3. Nocturno.
Antiphonac. 1. In his regnavit Dominus,

1. Deus suos mirificat,


Et isti nihilominus
Voluntate dum applicat Passi sibi similiter

Sibi sie decem milia,


Cum eo regnant jugiter.

Morte sibi similia. 2. Hi saneti Deo jubilant,

2. Haec justa generatio Nullaeque res obnubilant,


Coeli fulget palatio, Qui coeli petunt gloriam
Se mente probans aciem Per celebrem victoriam.
Quaerentem Dei faciem. 'S. In Deum saneti sitiunt,
3. In Christo laetamini Quem jugiter adspiciunt,
Martyres perenniter, Nee sitis haec est anxia,
In quo gloriamini Nee saties dat taedia.
Triumphantes fortiter.
4. Creata benedicite
Responsoria. Deum, qui tanto milite
1. Hodie dux Achatius Coeli stipat palatium
Et Hermolaus episcopus Insignem per Achatium.
Cum quos baptizaverat,
his, 5. Istorum per memoriam
Crucis tormenta tolerat, Intremus coeli gloriam,
Intrans per hanc victoriam Ubi Deum medullitus
Cum illis coeli gloriam. Collaudat omnis Spiritus.
V. Ecce vere Israelita
qui suos praeit ita. Ad Benedictus.

2. Sanctus duetor cum acie A. Christi miles Achatius


Dono triumphans gratiae Deos spernens audacius
Decem praecessor milium Cum suis crueifigitur
Nobis praestet auxilium Et angelis conjungitur;
Ut superatis hostibus Ergo victis tortoribus
Coeli reddamur postibus. Adsit sui memoribus.
— 88 —
In 2. Vespe ris.

Ad Magnificat.

A. Achati, dux strenue


Tibi devotis annue,
Sacris cum decem milibus
Da dexteram humilibus
Nos solvens a piaculis
Et omnibus periculis.

Brev. ms. Lambacense CLX1V. saec. 15. (Monastische Form.) A. Brev. —


ms. S. Floriani XI 401 saec. 14. B. - Brev. ms. Pragense VI F 12 saec.
14. C. —
Brev. ms. Voraviense 122 saec. 14. D. Brev. ms. Aquilegiense —
saec. 15. Cod. semin. Brixinens. s. sign. E.
In Vesp. ad Magn. A, 4 Gloriosa colitur D.
1. Invit., 2 Tot sua per- —
vigiles B. —
1. Noct. A 1, 2 Meditando jugiter CD. A 1, 3 suis semper —
sanctis D. —
A 1, 4 militans ü. A 1, 5 rei fehlt BD. R 3, 6 spernens— —
A. — 2. Noct. A 2, 1 tuum admirabile A; dum admirabile B. A 3, 2 —
ejus nomini A. —
A 3, 3 Cui se totos A. R 3, 5 quae visa sunt BC. — —
R 3, V Memor esto jejunantium tibi, quos annum petisti complesse per hoc
jejunium Christe. B (in 1. Vesp.) C. R, 3. O felix legio quam Christi — ,

more litatam Summa tenet regio jubilans certans et beatam. V. Te Deus


|

in coelis ornat tua turba fidelis. B. Ad Laudes A 1, 3 Passi sunt simi- —


liter AC. —
A 2, 1 Deo nunc A. A 2, 4 Per eorum victoriam A. A — —
5, 1 Justorum per B Istorum per D. Ad Ben. A, 5 Qui junctus tot vic- —

;

toribus BC. In 2. Vesp. A, 1 Achati dux C.


A hat infolge seiner mouastischen Form noch folgende Zusätze: 1 Noct.
R 4: Isti sunt sancti; de comm. — 2. Noct. A3: In Domino laudabitur I

Et coelo coronabitur Milium decem agmina Vincens pro Deo maxima.


| |

A 4: Verba tunc praevaluerunt Iniquorum super hos Sed nunc isti per-
— |
|

venerunt |
Ad honores
superos. In 1. Noct.: Ad cantica Ant. : Gaudent in
coelis acies fidelis Quae Christi se libere plebem fassa Pro
|
| ejusamore
tormenta libenter passa Ideo ipsorum pietas non est cassa.
|

Chat noch folgende Abweichungen: 2. Noct. A 3: In Domino laudabitur


wie A. —
3. Noct. A 3: Horum sanguis est effusus A crucifixoribus Quos

|
|

baptizans Christus [sie] usus Est aequis honoribus. R 3. Dum exerci-


|

tum Caesar cum duce Saevus cendi [sie] faceret quemvis in sua cruce Uni-
| j

versa mox apparuerunt Christi quae morte visa sunt. V. Tamdiu quippe
|

gloriosum agmen illud pendebat in cruce Quousque mirarentur [sie] omnia |

mortis dominicae.
Die Hymnen, die zu diesem Officium gebraucht wurden, de comm. mit
Ausnahme ad Vesp. Fidelis universitär. Mone 757. Das ganze Officium
:

findet desgleichen in Antiph. ms. Hafniense Gl. Kongl. 3449 saec. 16.
sich
und Brev. ms. Lubicense saec. 16. Stadtbibl. No. 62 alter Signatur.

27. De saneto Achatio.

In 1. Vesperis. Meruerunt triumphantes


Ad Magnificat. Coronam martyrii,
A. Sub vexillo militantes Regi regum conregnantes
Coelestis imperii, Angelorum socii
Jesu morti complantantes Perfruuntur exsultantes
Se typo supplicii, Majestate praemii.
89 —
Ad Ma tutin um. 2. Quos Dominus virtutibus
Invitatorium. Et signis dum mirificat,
Pro martyrum victoria Mille cum militibus
Crucifixorum hodie Theodorum justificat.
Jubilemus magnalia 3. Sic rex potens in proelio
Laudantes regem gloriae. Suum augens exercitum
In 1. Nocturno. Animum in supplicio
Donat imperterritum.
Antiphonae.
1. Tanquam lignum fructificant Responsoria.
Secus fluenta consitum, 1. Lapidum sancti ictibus
Cum se cruci dedicant Premuntur et verberibus,
Carnis per interitum. Sed feritur tyrannica
2. Reges et terrae principes Plebs ultione coelica,
Adversus Christi milites V. Arentes manus pereunt
Steterunt et participes Et saxa jacta redeunt.
Malitiae satellites. 2. Äuget suorum milituin
\. Quorum durum imperium Numerum et meritum
Yiri fortes despiciunt, Christus per millenarium
Dum promissum auxilium Sacrum complens denarium,
Desuper accipiunt. V. Inspirans mille milites
Responsoria. Reddit in fide divites.

1. Dum terreno militant 3. Servi regis imperio


Regi, cedunt a proelio, Multiplices aculei
Quos credentes suppeditant Substernuntur vestigio
Angelico praesidio; San ctorum clavi ferrei,

V. Occiduntur gladiis V. Angelico obsequio


Et demerguntur fluviis. Colliguntur de medio.

2. Conscendunt ad sublimia
In tertio Nocturno.
Duce coelesti praevio,
Imbuendi scientia Antiphonae.

Et fidei mysterio ;
1. Gentium et principum
V. Adest doctrix gratia Dissipatur consilium,
Illuminans praecordia. Dum coetui fidelium
3. Hinc ad regum praesentiam Hoc jungitur collegium.
Accersitos velocius, 2. Perforuntur latera,
Ad fidei constantiam Sanguis sacratus funditur ?
Hortatur dux Achatius, Sed dulcescunt vulnera,
V. Contemnere supplicia, Quibus ad Deum tenditur.
Minas et dona regia. 3. celebre martyrium,
In 2. Nocturno. Coronantur spinea
Antiphonae. Corona post ludibrium
1. Post vanam idolatriam Laureandi aurea.
Renati sine macula, Responsoria.
Defendunt per justitiam 1. Aftixi sunt patibulis,
Justorum tabernacula. Et mons motus contreinuit,
90 -
Sol latet sub umbraculis, 3. quam digna sepultura
Sic virtus Christi claruit. Martyrum corporibus.
V. Renovantur signacula Quae angelorum cura
Crucis et miracula. Expletur et operibus.

Vox auditur divinitus, 4. Mons sacra condit ossa,


2.
Qua firmatur petitio, Quorum caro cruce fossa,
Spiritus in Deo vivunt,
Quam obtulit exercitus
Crucifixi devotio
Cui semper hymnum dicunt.

V. Pro salute fidelium 5. Exsultant nunc in gloria


Se pie venerantium. Post triumphum miriticum,
Pro crucis ignominia
3. Lux fulgens coelo splenduit Novum cantantes canticum.
Lucisque lux apparuit,
Dans cum dolore gratiae
Ad Benedictus.

Sanctis splendorem gloriae. A. Virtutum rex et gloriae,


V. Praesens Christus adfuit Qui triumphum victoriae
Angelorum multitudine Contulisti martyribus,
Et sanctorum agmine. Praesta tuis supplicibus,
Ut proelia militiae
Praesentis et miseriae
Ad Laudes. Sic agamus viriliter,

Antiphonae. Ut coronemur feliciter.

1. Mirabilis apparuit In 2. Ve speris.


In altis rex altissimus, An Magnificat.
Dum funditus contremuit
In martyrum vulneribus
Mons sanguine pinguissimus.
Tua, o Jesu, vulnera
2. Membra Christi stigmatum Ex intimis visceribus
Impressa signaculis Recolentes munera
Solvuntur a patibulis Tibi laudis offerimus
Manibus angelicis. Et salvari deposcimus.

Brev. ms. Altovadense LH saec. 14. (Monastische Form.) A. — Brev.


Misnense imp. Lipsiae. 1502. B.
Dafs die monastische Form des Officiums nicht die ursprüngliche, beweist
der Umstand, dafs die vierten Responsorien sämtlicher Noctumen und A
4, 5 und 6 der zweiten Nocturn prosaisch sind.
Invit. Adoremus regem regum Qui per crucis trophaeum Coronavit in
:


j
|

hac die Decem milia Martyrum. B. 1. Noct. A 1, 1 lignum sanctificavit


A. — |

R 3, 6 Minas et domina regina A. —


2. Noct. A 2, 2 dum fehlt A. —
R 1 6 jactare demit A.
,

R 2, 2 Meritum et numerum A. 3. Noct. Ad —
cant. Ant. :

Occurre cum tripudio


Et concentu laetitiae,
Felix sanctorum concio,
Triumphanti militiae,
Quae de crucis exitio
Ad te concurrit hodie.
Diese A hat B in 1. Vesp. ad Magn. wofür Sub vexillo
, militantes etc.
fehlt. — Ad Laudes A 2, 3, 4, 5 hat A ad parvas horas.
.

— 91

2S. De sancto Achatio.

In 1. Vesperis. 3. Bellatores incliti

Saper psalmos. Scuto coronantur,


Assecuti meriti
A. Laetetur ecclesia. Praemium laetantur.
Quod per dena milia
Tironum credentium Responsoria.
Plebs crevit tidelium. 1. Orthodoxae fidei
R. Achati, dux beate. Nave laborante,
Cujus virtus fraglat late, Adriano veri Dei
Cujus odor ut unguenti. Hoste imperante,
Cujus sapor ut pigmenti. Baptismi dena milia
Pietati nos divinae Sunt abluti gratia;
Tu commendes sine ftne, V. Se cum suis abnegant.
V. Martyr alme, ductor bone, Mundi pompam relegant
Cum praeclara legione. Constanti tiducia.

Ad Magnificat. 2. Hermolaus presbyter


A. praeclari milites. Veritatis his iter

fecundi palmites, Docendo monstravit


Yerae viti inhaerentes. Et ab idolatria
stellae luciferae, Vana et nefaria
Nos in mortis vespere. Benigne revocavit ;

Feliciter gaudentes V. Mox in fide stabiles

Angelicis agminibus, Servi fiunt habiles


Christo assistentibus. Domus Domini.
Vestris salutaribus 3. mirandam militaris
Adjuvate precibus. Turbae fortitudinem,
Quae in se vitae saecularis
Ad Matutinum. Necat consuetudinem
Invitatorium. Atque poenae temporalis
Parvipendet formidinem.
Jubilemus regi Deo,
V. Hi pugnaturi stadio
Glorioso qui trophaeo
Se praecingunt strenuo
Corona vit Achatium
Crucis Christi gladio.
Suumque collegium.

In 1. Nocturno. In 2. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

1 Viri sancti consilia 1. Divino refugio


Impia spreverunt. Sancti inhaeserunt,
Cum diis sacrificia Dum regis imperio
Offerre noluerunt. Se non subdiderunt.
2. Singulari spe laetati 2. Monte sancto quieverunt,
Pace sancta dormiunt. Zelo Christi dum arserunt,
Dum hi sancti tribulati Cujus sine macula
Vultum Christi sitiunt. Intrant tabernacula.
92 —
3. Beati vere martyres, Furor hunc accendit
Praeclari Christi calicis Bf Christo amabiles
llaeredes et participes, Famulos omnes
Jungite nos coelicis. Crucibus appendit;
Responsoria. V. Ad quorum mox oeeubitum
1. Imperator praelibatus, Sol clausit suum radiuin.

Vir profanus et elatus, 2. Facti ergo socii


Cum edictis frivolis Christi passionis''
Dare jubet idolis Rogant summi gaudii,
Thuris sacrificia, Ut fruantur bonis
Fiant ut propitia, Memores martyrii
V. Servos ergo Christi dire Sui piis donis..
Praecepit demens rex punire. V. Exauditos divinitus
2. Audiens quod inclitus Vox exelamat coelitus.
Militum exercitus 3. Achati, Deo grate,
In Christum simul crederet Adjunctis consortibus
Et sua jussa sperneret, Regem regum exorate
Y. Ut vesanos redarguit, Pro vestris supplieibus,
Revocare sie studuit. Deploratis ut amare
3. Ulis in iide Christi Omnibus sceleribus
Constanter manentibus Valeamus conregnaie
Dietaque regis subsanantibus Supernis virtutibus.
Jubet omnes denudari V. Carnis cum materia
Et flagellis castigari. Solo computrescat,
V. Furor regis quos detexit, Spiritus in gloria
Hos divinus amor rexit Poli requiescat.
Et ad palmam provexit.
Ad Laude s.
In 3. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Aeternas portas subiit 1. Dominus haec agmina
Militaris euneus, Induit decore
Primus quas introiit Large dando praemia
Rex gloriae Deus. Suo pro labore.
2. Opportuno tempore 2. Cordis in laetitia
Tu, praeclara acies, Deo serviamus,
Pio nos precamine Ut horum martyria
Vultu Dei saties. Pie recolamus.
3.- Pro robustis agonistis 3. Hi carne cum spiritu
Decet laus te, Domine, Christum sitierunt.
Totus mundus plaudat istis Forti sie anhelitu
Fuso pro te sanguine. Mortem subierunt.
Responsoria. 4. Sancti cum humilibus
1. Tunc inseparabiles Corde redemptorem
Caesar comprehendit Benedicant laudibus
Tirones spectabiles, Hlius ad honorem.
- 93

o. Cornu sui populi Ad Sextam.


Christus exaltavit. A. Verba tunc praevaluerunt
Locum sui tumuli Iniquorum super hos.
Signis dum ornavit. Sed nunc isti pervenerunt

Ad honores superos.
Ad Benedictes.
Ad Nbnam.
A. Benedictes sis, Domine, A. Horam sanguis est effusus
Qui tanta multitudine A crucitixoribus,
Militum sanctorum Quos baptizans praesul usus
Decorasti regium Est aequis honoribus.
Aetheris palatium,
Quaesumus, ut horum
In 2. V esperis.
Pio patrocinio R. Salve acies invicta,
Jungamur coeli gaudio. Morti quae crucis addicta
Per victoriam
Ad Primam. Transiens ad gloriam.
A. Gaudet in caelis
V. Odor bonus Christi
Acies ridelis
Eras, cui te obtulisti,

(^uae Christi se libere


Ipsum imitans in morte sua,

plehem est fassa,


Nos defende prece tua.
Crucis pro ejus amorc Ad Magnificat.
tormenta libenter passa. A. felix tirocinium,
Colere quos pure Per sanctum Achatium
pietas non est cassa. Christo aggregatum,
sacrum collegium
Ad Tertiam.
Forte per martyrium
A. In Christo laetamini. Coelo laureatum,
Martyres, perenniter, Pacifica saeculum,
In quo gloriamini Salva cunctum populum
Triumphantes fortiter. Deo reddens gratum.
Brev. ms. Plagense s. sign, anni 1499. A. —
Brev. ms. Plagense s. sign.
saec. 15. B. —
Brev. ms. Scotor. Vindobon. 59 h 9 saec. 15. B. Brev. ms. —
Palat. Vindob. 1962 saec. 15. C. —
Brev. ms. Palat. Vindob. 1891 saec. 14. D.
Ebenso: Brev. ms. Claustroneoburgense 967 anni 1369. Brev. ms. —
Scotor. Vindob. 54 h 5 saec. 15. —
Brev. ms. Gottwicense 463 saec. 15. —
Brev. ms. Voraviense 29 saec. 14. —
Brev. ms. Monacense 23275 saec. 15. —
Brev. Kimense imp. Venetiis 1516. —
Brev. Pataviense imp. Augustae 1503.
In 1. Vesp. A. O quam felix exercitus est iste Qui te per mortem j

imitans tecum gaudet, o Christo. CD; C. hat noch 3 weitere A in 1. Vesp.:


A 2: Opportuno tempore Tu praeclara acies Pio nos precamine Vultu Dei
saties. — | |

A3: Bellatores incliti Scuto coronantur Assecuti meriti praemium


|

laetantur. —
A4: Divino refugio
|

=
2. Noct. A. 1. In B lautet in 1. Vesp.
|


A super Psalmos :

O pastor aeterin .

O martyr egregie,
O virtutum opifex,
O benedicte pontifex,
O praedicator gentium,
Qui decem milia martyrum
Ad veri soli.s palatium
— 94 -

Voc;isti ad consortium,
o sanctc pater Bermolae,
Preces nostras nucipe,
\< damnemur in peccatifl Dlisen ,
Sed ad vitam duc lucii perpetnae,
tu noa
Ut gaudeamus cum beatis in regno gloriae.
Ad Magn. A lautet in B ebenfalls abweichend:
O dulcis sanguis martyrum,
O mitis turba militum,
Quae pie propter Dominum
Fudit cruorem nimium.
Pro his orat Achatius
Suis cum consortibus,
Qui ejus solemnia
Celebrant in gloria.
1. R 3, 3 Qua in se B.
Noct. — Noct. A Divino dum refugio A; Di-
2. 1, 1
vino domino BC. — R 2, 6 se studuit A. — Noct. R 3 C; dafür O
3. fehlt
felixexercitus aus dem Officium „Gloriosa recolitur"; — dies R steht auch,
aber R 4 in A. — Laud. A 3 und 4
als BC. — Ad Ben. hat A zwei
verstellt
A, wovon die erste aus dem Officium „Gloriosa recolitur" entlehnt — Die ist.
A ad parvas horas fehlen C. — An Hymnen nur Fidelis universitas in beiden
Vespern nicht de communi.

29. fre saneto Achatio.

In 1. Vesperis. K. Te Deus ista cohors


virtute, fide, nece Concors,
Antiphonae.
Legi dicata tuae
1. Laetare felix hodie
crucis ornat perpete laude,
Praerogativae latria,
Christicolis eadem
Festivitas haec gloriae
procuret ubique salutem.
Commendat decem milia.
V. Ut notam faciant filiis hominum
2. Gaude terra temporali, potentiam tuam et glorlam
Coelum gaude aeternali magnificentiae regni tut.

Sanctorum laetitia,
Ad Matutinum.
Coelum de praesentia,
Invitatorium.
Terra de memoria.
Surgamus vigili
o. Dona tributa crucis prece regum psallere regi,
victoribus et bona fari Qui sibi compassis
Lingua nequit, ratio tribuit diadema trophaei.
comprehendere, mens medi-
In 1. Nocturno.
tari.
Antiphonae.
4. Tot redimita rosis 1. Cognovit viam Dominus
hilarescit opima Chorea, Tot milium beatorum,
Qua sine fine sonant Quos non reliquit terminus
vox, Organa, laus jubilaea. In invio peccatorum.
5. Coetus amice Deo, 2. Dum convenerunt prineipes
fer amica juvamina mundo, Ad versus Christum Dominum,
Sed tua praeeipue Hi non erant partieipes
celebrantes festa tuere. Gentilium libaminum.
- 95 —
3. Invocantes exaudivit Respousoria.
Et in spe singulariter 1. Decem dantur milia
Constitutos stabilivit milibus ter denis,
Deus fiducialiter. Martyrizent ut ea
Besponsoria. tuis, Jesu, poenis,
Vincti post blasphemias
1. Omnes gentes fidei
supplices videte, stringuntur habenis.

Qui sint isti martyres V. Quoniam circumdederunt eos

et fortes athletae, canes multi, consilium malig-


Qui se subdunt ut oves nantium obsedit eos.

iugulo mansuetae. 2. Illibatas facies

V. Iste est currus Dei decem mil- vitiorum luto


libus multiplex, et totidem sunt Caedunt, velant, inquinant
milia laetantium. hostes Dei sputo,
2. Servos Dei cogere Spinae serto capiti
coepit Adrianus cruentant acuto.
Ad profanas victimas, V. Infxrmata est in paupertate
coetus Christianus virtus eorum, et omnia ossa
Non apponit idolis eorum conturbata sunt.
fidem, corda, manus. 3 . Sanctos post ludibria
Y. Quoniam rectum est verbum postque tot livores
Domini et omnia opera ejus Crucitixum rapiunt
in fidc. impii tortores,
3. Saeva lupi rabies Crucem celeberrimi
in ovile saevit, bajulant victores.
Sacrilegi cultui V. Hi sunt qui venerunt tinctis vcs-
grex non acquievit, tibus de Edom gradientes in mul-
Ergo caerimonias titudine fortitudinis suae.
idolorum sprevit.
V. Quid non adhaesit ei cor pra- In 3. Nocturno.
vum, sed facientes praevarica- Antiphonae.
tiones odivit. 1. Tuae sunt haereditatis
Participes et calicis,
In 2. Nocturno.
Quos vinculo charitatis
Antiphonae.
Christe constringens allicis.
1. Non subvertit corde rectos
2. Quaerens haec generatio
Filius iniquitatis,
Primipotentis faciem
Coronatos et protectos
Currit potens in proelio
Scuto bonae voluntatis.
Crucis ad intemiciem.
2. Perfecit Deus ex ore
3. Refugium Jesus erat
Sibi laudem tot milium,
In tribulatione,
Qui mundi cum salvatore
Triumphant passi proelium.
Qua suos circumdederat
Consortes in agone.
3. Deducitur ad nihilum
Saevitia tyrannorum. Responsoria.
Convertitur in jubilum 1. Distenduntur in cruce,
Fletus Christi compassorum. dissolvuntur venae.
- 96

Cedunt vires vividae, 3. Hos agnus ille regit


temporalos poenae Et super eos hahitat.
Sunt respectu gloriae Qui mortis jus infregit
perpetis amoenae. Mundasque mentes visitat.
V. A planta pcdis usque ad verti- 4. Etfectus apud Deum
cem non est in eis sanitas, vulv us Possunt impetrare
et livor et plagae tumentes. Athletae, qui post eum
Passu incedunt pari.
2. Dum libarent calicem
5. Coelestis aulae principes
fellis et aceti,
Et merite domestici,
Transfiguntur lanceis Sortis vestrae participes
agone laeti,
in
Impetrate nos effici.
Repraesentant animas
aeternae quieti. Ad Benedictus.
A. Benedic et glorifica
T. Yenientes venient cum exsulta-
tione portantes manipiäos suos.
De vota cum laetitia,
Coeli terraeque fabrica,

3. Livor acerbus eos


Sanctorum natalitia.
juvat, improperator honorat,
Quae mens, quae penset ratio
Coelicolarum gaudium
Ira reconciliat,
species funesta decorat,
Hoc intrante collegio
Coeleste contubernium.
Ridet eis lacrima,
tormenta probant opima. Nam rapuerunt apicem
Coeli solemni titulo,
V. Quam magna multitudo dulce- Qui salvatoris calicem
dinis tuae 1
quam abscondisti Biberunt in patibulo.
timentibus te Domine.
In 2. Vesperis.
Ad Laude s.
Ad Magnificat.

A. benedicti martyres.
Antiphonae.
Estote nostri memores,
1. Mors humili cum palma Vestra crux, vestra vulnera
Dans vitam mortem perdidit, Sint contra nostra scelera
Societas haec alma Tutamen ac remedium;
Quam salvatori reddidit. Coeleste beneficium,
Quod impetrastis a Deo,
2. Primates agonistae Procuret homini reo
Sunt in coelesti curia, Solamen, opem, veniam
Qui crucis tuae, Christe, Et post hoc exsilium
Pressere torcularia. Tranquillitatis patriam.

Brev. Basileense imp. s. 1. 1478. —


Ad Landes A 4, 2 possunt impetra-
toris. —
In 2. Vesp. Ad Magn. 11 Supernae tranquillitatis. Die Hymnen —
zu diesem Officium sind in 1. Vesp: Beata nobis gaudia; ad Complet: Hym-
nizantes exsultemus.
97

:>(). De sanctu Aehatio.

In 1. Vesperis. Martyrum ipsorum


Sic solabatur acies,
Saper Palmos.
Quod non timebant facies
A. rex regum Domine,
Adversariorum.
In tuo sancto nomine
Alexander cum Marco
3. Hi constanter cohaeserunt,
Martyrio non parco
Sponte mortem elegerunt.
Martyrumque dena milia
In tide Christi permanserunt,
Se dederunt ad supplicia,
Pro quo mortem meruerunt.
Quos omnes una dies stravit;
Ipsis pie munistravit
Sacri baptismatis opus Responsoria.
Hermolaus episcopus.
1. Adrianus imperator,
Ad Magnificat. Athletarum trucidator,
A. plasmator entium, Vesano turnen s spiritu,
Et salvator gentium, Furiali habitu
In martyrum honore Debriatus insanivit
Da, quod in moerore Cum aliis sex regibus
Corporis et animae Sibi venientibus
Molestemur minime Pravum in subsidium
Et nos pro nostro vitio Proh ad homicidium.
Mittere suplicio, V. Culpam passionis
De vita avita Hominibus in bonis
Invita ad vitam Non nullam nescivit.
Domus tuae perpetuae,
Qua, solus verbigena, 2. manus cruenta
Quisque te terrigena Tortorum non lenta,
Omnisque coeljcola Martyres hos Christi,
Collaudet per saecula. Quos occidisti,
Illos scidisti
Ad Matutinum. Ab Averni
Invitatorium. Vinclis aeterni.
V. Passionem concio
Glossa cordi in concordi
Nostra cum revolvat,
Concordet modulo
In Dei jubilo
Horum intercessio

Honoris sedulo.
Semper nos evolvat.

3. Christi agonista
In 1. Nocturno.
Hermolaus baptista
Antiphonae.
Martyrum in ista
1. Cum Adriani feritas Totali passione,
Et servorum severitas Mortis in agone
In Christi non protervos Athletis confalcatur.
Dire saevit servos, V. Pontificali opere
2. Alexander rector Hermolaus et caractere
Marcus et protector Potitus cruciatur.
Dreves, Historiae rliythmicae. 7
98 —
In 2. Nocturno. In 3. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

Dei praemirabilis, 1. Kex aeternae gloriae,


1.
Cujus ineffabilis
Nobis confer hodie,
Majestas gloriosa
Quod martyrum supplicia

Et virtus gratiosa.
Nostra tergant vitia.

2. Ast ipsorum nobis toto


2. Suis agonistis
Affectu cordis devoto
Tormentis in istis
Passionem colere,
Non defuit solatio
Digneris tribuere.
Mercedis erogatio.
3. Ut nos esse valeamus.
3. Nam martyrio in diro
Semper quoque maneamus
Ipsos modo multum miro
Cum ipsis socii
Confortando coluit,
Coelestis palatii.
Desinere quos noluit.
Responsoria.
Responsoria. 1. Iniquitatis filiorum

1. Mira Dei potentia Operumque nefandorum


Et gratiosa gratia, Virorum ter dena milia
Passionis signa Duxerunt ad supplicia ;

Sua laude digna V. Cultores perfidei


Cuncta tunc claruerant, Viros verae fidei,

Athletae passi cum fuerant. Quos Dei elegit gratia,


V. Terra tunc tremuerat, Duxerunt ad palatia.
Solis splendor ebuerat. 2. Quos gens prava in cruce erexit,
2. Turma athletalis, Illos Christus non despexit,

Tormenti letalis Sed de morte ad vitam vexit


Poenam ferre debens, Aeternam dono gratiae.
Benevolam se praebens, V. His pro mercede congrua
Crucifigi fuerat Coelestis regni janua
Deducta in Ararath; Est aperta hodie.
V. Crucis sub equuleo, 3. Sancti Christi martyres,
Mortis sub aculeo Iniquitatis milites
Poenam consumarat. Quos sunt prosecuti,
3. Hora nona cum Corona Vestris protectionibus
Martyrii passionis A persecutoribus
Et agonis socii Semper simus tuti,

Tormentis expletis V. De dono promissionis


Capitibusque cletis Vestrae petitionis
Athletae praelaete Peccatis absoluti.
Deleto tum leto
Triumpho transmigrabant
Ad Lau des.
Ad vitam, quam optabant. Antiphonae.
V. Spiritus ipsorum 1. Ante exitum fundentes
Manus angelorum Orationes ingentes
Vebentes deportabant. Christum petebant cernui
— 99

Athletae, quod digni frei 4. Una dies jejunii


Hi sint intus atque foris Haec laxat purgatorii
Bonorum et honoris Annum poenitentialis.
Hercede fructuosa, 5. Nee hos laedant visibiles
Hostes et invisibilcs,
2. Et corporis salute Sed laetentur et solventur
Et animae virtute Omnibus a malis.
Utantur et dotentur Ad Benedictiis.
Dote copiosa, A. Vobis dico rursum,
Vox venit de sursum
3. Eorum diem passionis Athletis dicens istis:
Qui operibus cum bonis, Illud, quod petistis
Panis et aquae jejunio, A Deo, sitis tuti,

Devoto colant obsequio. Hoc estis consecuti.

Brev.ms. Monastericnse 201 (204) saec. 15. A. Brev. Monasteriense —


imp. s. 1489 B.
1.

In 1. Vesp. s. ps. A, 6 Sederunt A. —


In 1. Noct. R 2, 7 Vinculis B. —
In 2. Noct. R 1, 6 cum passi A. —
Ad Laudes A 5, 1 Nee nos AB. In —
2. Vesp. ad Magn. A dieselbe wie in 1. Vesp. —
Eigentümlich ist dem Of-
iicium, dafs nicht mit jeder Antiphon ein neuer Satz beginnt, sondern ein
und derselbe sich durch mehrere Antiphonen hinzieht.
31. De saneto Adalberto.
In 1. Vespens. In 1. Nocturno.
Super Psalmos. Antiphonae.
A. Benedic regem eunetorum, 1. Sanctus Adalbertus
Conversa gens Vandalorum, Claris ortus natalibus,
Te splendor illuminavit,
Piorum parentum filius,
Quem oriens destinavit,
Virtute mieuit clarius.
Adalbertus Christi verna
2. Cujus devotam infantiam
Tua exstitit lucerna.
Praestando Deo gratiam,
Ad Magnificat.
Ne male placeret saeculo,
A. Magnificet te, Domine, Pio castigavit gladio.
Tuo redempta sanguine
3. Quem parentes continuo
Christianae laetabundae
Deo voventes in templo,
Plebis anima
Propter salutem parvuli
Adalberti votiva
Matrem obsecrant Domini.
Celebrans solemnia,
Cujus morte pretiosa Responsoria.
Devote promit gaudia, 1. Gloriosum in beato
Ut per ejus suffragia Fulget decus Adalberto,
Tua impetret beneficia.
Quem genus et vita praesulem,
Ad Matutinum. Fides consecravit martyrem.
Invitatorium. V. Ecce sie benedicetur homa,
Christum regem adoremus, qui timet Dominum.
Quem confessus Adalbertus 2. Christo puer dedicatus,
Triumphat in coelestibus. Ad salutem reparatus,
100

Jam devotis parentibus Audit haeres Konsortium


Yota Deo solventibus Et sui meriti praemiom,
Salutari scientia cruditus, V. Vitam quorum et gcmdium
V. Scire malum repröbare et dir videbo, laudate Dominum.
gcre bonum.
3. Acceptis sacris infulis In 3. Noctu rno.
Gerebat munia praesulis
Antiphonae.
Adalbertus gratia praeditus,
Lucens doctrina et exemplis. 1. Sanctus praesul Adalbertus
V. Annuntians in Sion nomen Sanctis instabat actibus,
Domini et laudem ejus in 'Corpus mactans iuedia,
Jerusalem. Precum instans frequentia.

2. Ecce substantiam
In 2. Nocturno.
Partitus quadrifariam,
Antiphonae. Bissenos pauperes quotidie,
1. Sanctus puer Adalbertus Multos alebat solemni die.
Doctrinis instans scholaribus
3. Semineci atque nudo,
Devotus puerilibus
Quod praestaret, non habendo,
Abstinebat operibus.
Quod invenit oportunum,
2. beata simplicitas, Pulvinar dedit sericum.
Quae sanctas fudit lacrimas,
Responsoria.
Vestita tacta virgine
Damna flens pudicitiae.
1. Benedictus Deus sanctum
3. Electum Dei famulum Benedixit Adalbertum,
Confessus in episcopum, Qui virtutum gratia
Quem vexabat, incolumem Praesul factus est hostia.
Daemon reliquit hominem. Pro Christi testimonio

Responsoria. Coronatur martyrio.


V. Talis quippe decebat ut ponti-
1. Sanctus damit monachus,
Dum ministravit fratribus, fex esset, sanctus, innocens,

Sanum collapsum plenum ut intraret sancta sanctorum.


et
Fragile levat poculum. 2. quam praedicanda ac lau-
V. Cum cecidit non est collisus, danda
quia manum supponit Domi- In sancto Adalberto excellentia
nus. Coelestis gratiae radiat
2. Mater nam in caritate Cum in aevo sit teneriori
Visus sanctus, sumere Et in divo sacerdote
Praecipiens cibum admissum, Sancto martyre
Restauravit panis esum Deo munus acceptabile.
Y. In nomine Domini Jesu V. Fit in puero oblatio , sacri-
Christi. ficium in praesule, holocaustum
3. felix et beatum in martyre.
Adalberti meritum, 3. Alme praesul ac beate,
Qui duos choros coelorum Dei martyr Adalberte,
Rubrum cernens et aethereum, Confer opem petentibus,
— 101 —
Mala bona posee,
pelle, 5. Ad Christi vocans gratiam
Praesta pacis incrementum, Prussiae gentis perfidiam,
Sanae vitae gaudium. Gaudet caesus atque victus,
V. Ut sub tuo protecti patrocinio Grates reddit Adalbertus.
gloriemur Jn laude Del per-
Ad Benedictus.
petuo.
A. Athletae Christi vulnificis
Ad Lau d es. Perforantur membra jaculis,
Antiphonae. Morte sacra victoriosam
Fundens Adalbertus animam,
1. Sanctus lugens Adalbertus
Plebis obstinatae scelus
Martyrum inter purpuras
Atque praesulum infulas
Nomen pastoris exuit,
Stolam adeptus fulgidam,
Grex quod sequi se renuit.
Gaudens exspectat reliquam.
2. Accepto tali consilio
Coelesti tarnquam oraculo,
In 2. Vesperis.
Leonis magisterio
Ritu vivit monastico. Ad Magnificat.

3. Humilibus humilior, A. Sancte praesul et beate,


Sanctus sanctis fit sanctior, Coelestis consors Adalberte,
Praestans virtutum studiis Qui passione gloriam,
Aegris opem fert salutis. Morte meruisti vitam,
4. Reginae coeli munere Tuo devotos natalitio
Tarn thalami quam purpurae Tuere plebem patrocinio,
Mysterium martyrii Quo secura pace saeculi
Sui sensit et praemii. Pacem mereamur Domini.
Brev. ms. bibl. Jagellonicae 1256 saec. 15. A. —
Brev. ms. bibl. Jagel-
[onicae 1258 saec. 15. B. —
Brev. ms. bibl.'Jagellonicae 1255 saec. 15. C. —
Brev. ms. Capit. Cracoviens. 22 saec. 15. D.
Das ganze Officium mit 3 Nokturnen nur in A zum Feste der Translatio
B. Adalberti; in BCD
zum Feste selbst, weil dieses in die österliche Zeit
fiel, 1. Noct. und Laudes. Die Hymnen de comm.; temp. pasch. Chorus
novae Jerusalem.
In 1. Vesp. super Ps.: Gloria Christo Domino, qui beatum Adalbertum
episcopum passionis suae testem fecerat, de cujus meritis et miraculis sit bene-
dictns Dominus A; scheint urspr. A ad Bened. —
Sup. ps. A 2 gens Polo-
norum B. —Ad Matut. Invit. Alleluja, regem martyrum omnes adoremus,
tum quo felix Adalbertus etc. D. —
In 1. Noct. R 2 fehlt D, dafür R 3. —
R 3 Magno plebis voto Adalbertus electus est Magno omnium gaudio

:
| |
|

l'ontifcx effectus est Quia Daemon confessus est Electionem illius. D.


|

Ad Laud. ad Ben. eine prosaische A hat D. — |

Völlig verschiedene Anti-


phonen ad Laudes finden sich in dem Brev. ms. Capit. Cracoviens. 21 saec.
14, das ein sonst ganz prosaisches Officium hat. Sie lauten:

A 1. Sanctus Adalbertus pastoris culmine fultus,


Dum legis jure gregis arcet devia pure
Nee repulit mores, cathedrales spernit honores.
A 2. Nomine pro Christi certamina multa subisti,
Martyr Adalberte, dum fit nova plantula per te.

A 3. Pruthenas partes divinas instruis artes,


Nescia gens veri te quaerit morte teneri.

-
— 102 —
A 4. Dum solito tnore fenrei caritatii amoiv,
In lidci eura perimil te lancea «Iura.

A 5. Ende coron&tus, f'clici aorto l><:atus,


Virgineos flores patriaeque reaumia bonores.

32. De sancto Alberto Carinelita.

In 1. Yesperis. 2. Ne foedetur corpus luxuria,


Ad Magnificat. Sensus domat cum abstinentia,
Vinum vitat et aqua frigida
A. Alberte, norma munditiae
Carnem nutrit in poenitentia,
Puritatis et continentiae,
V. Sicque vincit cum efficacia
Ora matrem misericordiae,
Hostem, mundi et carnis vitia.
Ut in ista valle miseriae
Nos defendat a pravo scelere, 3. Actu firmus et mente stabilis,
Ut exuto mortali corpore Occupatus in Dei laudibus
Perfruamur aeterna requie. Contemplatur devotus, humilis
Lacrimosis orationibus ;

Ad Ma tut in um. V. Caritate fit exaudibilis,


Invitatorium. Dum precatur curvatis genibus.
Regem Christum Dominum
Adoremus dulciter, In 2. Nocturno.
Cum quo beata vita Antiphonae.
Albertus Carmelita 1. Cordis cum laetitia
Vivit aeternaliter.
Accinctum puritate
In Nocturno. Mirificavit Christus
1.
Patenti probitate.
Antiphonae.
2. Fidelitatis scuto
1. In sancto proposito
Catholicae protectus
Stans Albertus firmiter
Legis evangelicae
In lege dominica
Defensor est effectus.
Meditatur dulciter.
3. Sancti sacerdotii
2. Sancto sumpto habitu
Coronatus gloria
Ingenti tunc fervore
Repletur virtutibus
Jesu Christo studuit
Et divina gratia.
Servire in timore.
3. Tribulatus acriter Responsoria.
Tentamentis Satanae, 1. Hostis pravus studet evertere
Christum clamans dulciter, Ferventem in sancto servitio,
Laeditur a nemine. Sednepossetipsum exstinguere,
Responsoria. Nunquam vacat Albertus otio.
1. Claritate divini luminis V. Dei laudes non cessat promere
Illustratus Albertus humilis Sancto semper vacanb servitio.
Spreta pompamundaniculminis 2. Obsidetur Messana civitas,
Vestem sumpsitMariae virginis. Plebi famis adest poenalitas,
V. Confortatus puer affabilis Sed dum orat Alberti sanctitas,
Vestem sprevit veteris hominis, Mox in portu patet fertilitas.
— 103 —
Y. Dum timetur hostis severitas, Y. A poenarum solutis debitis
Statim adest divina bonitas. Paternalem tribue veniam.
3. Plebs laetatur grandi laetitia,
Rex et proceres congratulantur
Ad Laudes.
Admirantes haec beneficia, Antiphonae.
Sancti meritis quae condo- 1. Cum Albertus nascitur,
nantur ; Thus redolet in mundo,
V. Laudes promunt in reverentia, Exultemus igitur
Deum in sancto cum venerantur. Pectore jucundo.
2. Puro corde jubilet
In 3. Nocturno.
Carmeli religio
Antiphonae. Jugiterque pullulet
1. Sine cordis macula In sancto servitio.
Dei tabernaculum 3. Tua sancta dextera,
Fulgens velut facula Jesu, nos suscipiat
Possidet in saeculum. Et Alberti precibus
2. Vitam sibi placitam Gratiose protegat.
Christus ei tribuit, 4. Excellentem Dominum
Hujus mundi semitam Benedicant singuli,
Exiens cum obiit. Cujus servi meritis
3. Quasi nubes lucida Liberantur languidi.
In coelum elevatur 4. Deum omnis spiritus
Sancta ejus anima Laudet in coelestibus,
Et sanctis sociatur. Quem Albertus possidet
Responsoria. Cum beatis patribus.

1. Crescit ardor crescit devotio Ad Benedictus.


Turbarum ad ipsum currentium, A. Gressus nostros prospere diri-
Fit signorum multiplicatio
gat,
Ac Deum in sancto laudantium, Christi servus, Albertus coe-
Y. Vexatorum mira curatio litus,
Fit et diversorum languentium.
Pacis viam plene nos instruat
2. Terrenum relinquens corpus- Suis prebens lumen fidelibus,
culum Dignas preces ad Christum
Felix anima petit aeterna, porrigat
Mirificus odor per circulum Nosque claris ditet virtutibus.
Diffunditur virtute superna,
Y. Fluunt cuncti ad ejus tumulum, In 2. Vesperis.
Quibus patet ut clara lucerna. Ad Magnificat.

3. Jesu dulcis, Alberti meritis A. Tu Alberte, pater egregie,


Tuam nobis infunde gratiam, Semper gaudens de dono gratiae,
Ut relictis turpibus solitis Te laudantes in terra respice,
Paradisi condones gloriam, Nostra vota clementer suscipe.
Brev. Carmelit. imp. Venetiis 1579. — In 1. Vesp. Sup. Ps. A, 4 ut in
hac valle. —
2. Noct. A 2, 3 profectus. — - Ad Laudes A 1, 4 Pectore mundo. —
2. Vesp. A, 4. Et nostra vota.
- 104

:>o. De s. Aiiihrosio Cadnrcensi.

In 1 . Yespcris. Verbo studet et exemplis


Ad Magnificat. Dei plebem pascere
A. Ambrosi, pie confessor, V. Et a caulis lupos sacris
Esto noster intereessor, Precibus abigere.
Esto noster advocatus,
In 2. Nocturne.
Quibus judex est iratus.
Antiphonae.
Ad Matutinum. 1. Agrippinus hoc audit.o
Invitatorium. Exit domum, currit cito,
Christum regem adoremus Ferro laetatur agnito.
Et beatum collaudemus 2. Clavem videns exsultavit
Praesulem Ambrosium. Et sermonem memoravit,
Quem vir Dei prophetavit.
In 1. Nocturno.
3. Petiit ergo vir Dei
Antiphonae.
Rem mirandam ferens ei
1. Piscem captum exenterat,
Novitatem tantae rei.
Qui comedendum emerat,
Responsoria.
Et ex ipsius patulo
Clavis exit ventriculo. 1. Scelerosa servum Dei

2. Omnis stupet et miratur,


Cum tentaret femina,
Risit Evae suggerentis
Cui clavis ostendatur,
Impudica famina,
Quid hoc signo portendatur.
Nee assensit vir pudicus
3. Rumor exit in populum,
Ad incestus crimina.
Et ad tale spectaculum
V. Sed quae venit ardens igne
Fit grande conventiculum .

Sulfurantis Veneris,
Responsoria. Redit casta, redit lugens
1. Felix dies hodie Culpas vitae veteris.
Uluxit ecclesiae, 2. Dum pastoris larga manus
Qua coelestis patriae Sumptibus assiduis
Fit civis Ambrosius; Templi stipem dat egenis,
V. Quem in suam laetus chorum Orphanis et viduis,
Frequens coetus angelorum In pastorem plebs et clerus
Receptavit hodie. Ardet zeli furiis.
2. Ambrosio nomen dedit V. Et quem sequi debuissent,
Coelestis ambrosia, Persequuntur odiis.
Cujus succu delibutus 3. Declinavit malignantum
Et perfusus gratia, Dei servus odia;
Pubescentis juventutis Templo juneti se coraretans
Restrinxit incendia. Domatis angustia,
V, Virginalis carnis florem Homo frugi corpus jugi
Dei servans ad odorem Macerans inedia.
Puer bonae indolis. V. Ibi virtus floruit,

3. Praesul factus Cadurcensis Ubi signis claruit


Pastor bonus et insomnis Nee latet sub modio.
105

In 3. Xocturno. Ad Lau des.


Antiphonae.
Antiphonae.
1. Praesul sanctus ut audivit,
Quod de pisce sie exivit 1. Corpus stringens in cathena
Clavis, laetus exsilivit. Clavem jacet in profunda,
Sorbet piscis, rapit unda
2. Certus, Deo placuisse, Projectam claviculain.
Se in specu latuisse
Et sie corpus afrlixisse. 2. Et hoc fore dicit signum,
Quod se Deo sciret dignum,
3. Exit ergo de caverna, Si visenda rursus mundo
Ne lateret haec lucerna Clavis migret de profunde
Amplius sub modio.
3. Eremita dignus Deo
Besponsoria. Caeco latet in spelaeo
1. Ulcerosa lepra fagit, Uni notus Agrippino.
Caecus videt, surdus audit,
4. Hie ministrat servo Dei,
Omnis sana mente plaudit
Terni post cursum diei
Visis mirabilibus.
Panem siecum ferens ei
V. Pars subsannat Dei virum
Aquae potum non Lyei.
Et discedit opus nrirum
Dei saneti gratia. 5. Humi cubat cilicio

Videos ergo perditorum Utens pro lectisternio,


2.
Murmur ingravescere,
Triduano jejunio
Quos exemplis, verbis, signis
Carnem domat decennio.

Nequivit compescere,
Sese studet absentando Ad Benedictus.
Causam mali tollere.
A. Tenebrosus esset specus
V. Fugit pastor malum gregem,
Et aeterna nocte caecus,
Contemnentem Dei legem,
Sed de coelo missum lumen
Et amando Christum regem
Viro Dei dat solamen.
Manet solitarius.
3. Elongavit fugitivus
Et in solitudine, In 2. Vesperis.
Hansitavit diu clausus
Ad Magnificat.
Rupis in foramine
Prope pontem Cadurcensem A. Quem putabat obiisse,
Yicinante flumine. Videns quasi reeepisse
Y. Hie invisus nostro soli Et de busto prodiisse,
Servit Deo, solus soli, Grex pastorem recognoscit
Spernit sordes nostri soli. Et praeesse sibi poscit.

Brev. ms. Voraviense 157 saec. 14. —


In 1. Noct. A 2, 3 pordentatur. —
In Noct. R 1, 8 Veneris fehlt.
2. —
R 3, 9 Nee lucerna latet. Die Anti- —
phonen und Responsorien führen nebeneinander einen verschiedenen Faden
der Erzählung fort.
106 —
.'J4. De sancta Anna.

In 1. Vesperis. Ad Ma tutin um.


Antiphonae. Invitatoiimn.

Sion sancta, jucundare


1. Novum sidus jubare
radians divino,
Laudum in praeconiis.
Reginae coeli genitrix
Annam sanctam venerare
Largam patrociniis.
a Seraphin Camino
Ignem venit mittere
in terram gelidorum, In 1. Nocturno.
Sedentibus in tenebris Antiphonae.
lumen et viam morum. Annam vocatam gratiam
1.

2. Anna de prosapia Gratanter invocemus,


regum oriunda, Ut datam sibi gloriam
Tres in Christo ducens viros, Post gratiam speremus.
per quos fit fecunda, 2. Nam meritis et precibus
Tres filias genuit Dat aviae dilectae
mundo laetabunda. Rex Christus, natae filius,

3. Senescentis saeculi Quidquid optatur recte.

luxus aspernata 3. Hinc nascitur de gratia


Fit typus maris aenei Vas juste plenum gratia,
moribus ornata, Pro cujus abundantia
Sanctitatis indoli Mensuram transit copia.
studens illibata.
Responsoria.
4. Nunquam cum ludentibus
1. Gloriosa de te dicta
totius honestatis
Seimus, radix benedieta,
Speculum se miscuit,
Radix illustrissima,
sed formam bonitatis
Radix Jesse, qua inflieta
Sancta Anna se praebuit
Finem habent maledicta
et normam pietatis.
Pro culpa primaria.
5. Virga Jesse protulit V. Ex te consurgens virgula
germen verae vitae, Dei per virtutem
Dum Anna nobis genuit In flore fruetum protulit
Mariam, matrem rite. Cunctis in salutem.

2. Haec est coelum, in qua Stella


Ad Magnificat.
Ortum duxit, quem pagella
A. Felix terra pariens Praedixit Mosaica,
coelum trinitatis, Quae servata a procella
In quo corporaliter Merces servat et in cella
fons divinitatis Reponit vinatica.
Habitare voluit; V. Ora mater filiam
reos a peccatis Summe benedietam,
Solvens duc ad patriam Ut ducat in patriam
summae claritatis. Plebem hie afflietam.
107

3. quam caris et praeclaris 3. Funde vinum desolatis,


Area lignis et insignis Phiala laetitiae,
Est compacta coelitus, De qua novae desperatis
Urnam veram quae gestavit. Rivus fluxit gratiae,
In qua panis se locavit Ut de regno claritatis
Yitae, Dei filius. Detur spes fiduciae.
Y. proles, pulcherrinii V. Liberalis liberali
cella paradisi. Preces funde sedulas,
Fructum vitae poscimus Qui paratus est largiri
peccatis illisi. Satis plus quam postulas.

In 2. Nocturno.
In 3. Nocturno.
Antiphonae.
1. Quis ergo nunc de venia Antiphonae.
Fiducia earebit, 1. Anna felix, annue,
Cum tarn mater quam filia Ut festa recolentes
Rem nominis implebit. Tuae dulcis memoriae
2. Accedat reus propere Te videant gaudentes.
Non deserens olivam, 2. Tu cisterna de Bethlehem,
Quae novum fructum gratiae Cujus aquam sitivit
Produxit in spem vivam. Rex David, in Hierusalem
3. Ad rivum, unde fluvius Qui de torrente bibit.
Ortum produxit maximus, 3. Tu gloria Hierusalem,
Aeterni fontis cupidus Quae peperisti virginem,
Currat miser intrepidus. Quae Deum dedit hominem
Responsoria. Naturae praeter ordinem.
1. Quis condigne turturis
Responsoria.
Matrem collaudabit,
Cujus vox in superis 1. Gaude felix radix Davidica,

Audita vocavit De qua nata stirps estbalsamica


In consortem miseris In qua virga crevit mirifica,
Deum, qui sanavit Quae fructum tulit virtute coe-
Vulnus culpae veteris lica.

Et vitam donavit. V. Invocemus filiani

V. Benedictes filius, gratiae, quam gratia


Annae qui de filia Föns implevit gratiae
Nobis nasci voluit. gratis donans omnia.
2. Felix mater, quae figuris 2. In aeterno speculo
Tot et tantis in scripturis Praevisa sed saeculo
Praesignata legitur, Data senescenti,
Utero de cujus curis Dulcis Anna, sedulo
Observatis in obscuris Subvenire populo
Lux egressa creditur. Prompta sis egenti.
V. Sedentes in tenebris V. Tu gloria Hierusalem
Vallis hujus miserae in gloria locata,
Lucis lucem gerula Degentes in miseria
Fac videre prospere. sustolle manu data.
108

3. Hesthcr nostra non innixa Plene persolvit bomini


Duabus })uellulis, Ad laudcrn suo nomini
Super suum sed innixa Erigens sonoruiu
Dilectum et cellulis Cornu David in genere,
Meritorum jam transcensis Quo sempiterno foedere
Regis gestans insignia, Conjuncti simus dexterae
Dispensatrix pro expensis Regis angelorum.
Cunctis ipsam poscentibus
Largitur patrocinia.
Ad Ho ras.
V. Caecis visus reformatur
All Primam.
Ejus beneficiis, A. Ad ortum lucis Dominum
Claudis gressus restauratur, Oportet adorare,
Vita datur mortuis. Annam, lucis vehiculum,
Qui lucem jam intrare
Ad Laude s. Fecit, a quo principium
Antiphonae. Hoc sumpsit luminare.
1. Gaude, mater praeoptata, Ad Tertiam.
Cui sedes in gloria
A. Adesto, sancte spiritus,
Ab aeterno est parata
Te nobis invocantibus
Felici memoria.
Ob Annae precem piam,
2. Serviamus Deo nostro Ut igne tui radii
cordis cum laetitia Succensi laeti stadii
Dulcis Annae recolentes Hujus curramus viam.
festiva solemnia.
Ad Sextam.
3. Ad telucem increatam
A. Qui matutinum splendidum
Nostra sitit anima,
Meridiem et igneum
Ciaritatem ut optatam
Facis, lucis creator.
Nobis cum dulcissima
Exstingue flammas litium
Dones Anna, vitis ubi
Per Annae gratae meritum
crescit optatissima.
Nobisque sis salvator.
4. Benedictam benedicat
Ad Nonam.
omnis creatura
Super omnes mulieres, A. Qui sine motu stabilis
cujus genitura
Mensuras motus temporis
Benedicta, Deum prodit
Manans semper immotus,
in nostra natura.
Fac aviae laudabilis
Ut meritis sit fragilis
5. Novum canamus canticum
Sexus tibi devotus.
Laudantes regem Dominum
Concordi melodia In 2. Yesperis.
Omnes, cujus in adspectu Antiphonae.
Supernorum cum conventu Laudes Deo decantemus
1.
Mater regnat cum filia.
Hac die laetitiae,
Ad Benedictus. Jucundanti conformemus
A. Benedictus sit Dominus, Coeli nos militiae,
Qui quod per os antiquitus Et beatam predicemus
Promisit sanctorum, Rivum clantem gratiae.
— 109 —
2. Exaltare dignum duxit Super solem filia,

Deus hanc veraciter, Transit Anna grata fulta


Fontem vivum quae produxil Dilecti praesentia.
Redundantem largiter, V. Insistentes Annae laudi 7
Quem inHuxit et effluxit Jesu dulcis, nos exaudi,
Verbum mirabiliter Nos exclusos patria.

3. Haec est Anna Deo plena,


Kx qua nobis oritur A<1 Magnificat
Yeniae et vitae vena, A. Magniticemus cantico
Per quam nunc reficitur Mariae genitricem
Cujuscunque mens serena, In carmine magnitico,
<^uo sitita quaeritur. Ut nos per adjutricem
4. terra vere beata. Precem matris et tiliae

Fructus almus, quem dedisti, Dator Coronet gloriae


Satiet nos in patria Post gratiam victricem.
Dulcedine Jesu Christi.
5. Ad te, mater laetitiae, Ad Nunc dimittis.

»ufugimus securi, A. Nunc dimitte, Jesu care,


Tolle causam tristitiae Servis lapsus criminum,
Dans boni spem futuri. t^ui te verum salutare
R. Lauda. mater, et exsulta, Precantur et Dominum,
Fidelis ecclesia, Et cum Anna te laudare
Dies haec est, qua exculta. Detur praeter terminum.
Antiph. ms. Lubicense. säur. 14. Cod. bibL civit. s. sign. A. Brev. —
ms. Lubicense saec. 15. Cod. bibl. civit. s. sign. B. Noctum. ms. Lisbornense —
saec. 15. Cod. Monasteriens. 225 (400) orclo monast. C. Diurn. ms. —
Bostochiense saec. 1">. Ms. theol. 26. D. —
Brev. Swerinense. imp. Rostochii
1429. E. - Brev. Osnabrugense imp. Magrmtiae 1516. F.
- Brev. Halber- —
stadiense imp. Norimbergae 1515. G. —
Brev. Roschildense. imp. Parisiis
1-517. H. —
Brev. Lundense imp. Parisiis 1517. I. Brev. Havelbergense —
imp. Lipsiae 1518. K. —
Antiph. ms. Sanetense s. sign. saec. 13. add. saec.
14. L.
In Vesp. alles wie im Brevier von Odensee im Officium „Terra pontus
1.
astra mundus" HIL. Invit. —
Devoto corde Christo jubilemus et ore Annam
: |

qui sanctam coeli transvexit ad arcem K: Jubilando repellamus Soporis



j

ignaviam Annam ut devote Christi collaudemus aviam HI. In 1. Noct.



j |

H 3, 1 quam claris HIK. In 2. Noct. A 1, 1 Quis ergo vivens de vinea


HI. —
R 2, 9 Luce lucis gernla Fac gaudere ABGK. R 3 in AR:
|

Avia sancta Dei, stirps Jesse, locum requiei,
<^!iem possedisti, quod praestel gratia Christi,
()btineas genti te puro corde colenti.
In 3. Noct. R 2, 1 —
3 also verstümmelt: In aeterno saeculo tu praevisa
sed senescenti saeculo es data. HI. R 3 in K: —
I mater nostra, ter sancta quaterque beata,
)

Cum prece devota famulantum suscipe vota


Jam Christo juncta natoque suo sociata.
In HI lautet dasselbe:
R 3. Eja vitae verae principium,
Concedc lapsis precis auxilium,
Ut ad verae vitae solstitium
Attrehi mereamur per natae filium.
— 110 —
Ad te tristes rxsul« s Ev;ic e.lamant iilii,
V.
Quos deterrenl daemone* Et labor exsilü.
Ad Landes haben III folgende Antiphonen:
1. Sanctam Annam induit Dominus decore
Et sedem ejus posuit In gloria et honon*.
2. Laeta atque jubilans Haec saneta introivit
Doinuin, quam desiderans In terra eoneupivxt
3. Praegustavit, Domine, De rivo, sed sitivit.
Nunc pleno fruens flumine De torrente bibit.
4. Fratres, benedicite Huic sanctae matronae,
Consortes ut efficiat Aeternae nos coronae.
5. In excelso solio Dominum de caelis
Laudemus de suffragio Patronae fidelis.
Ad Horas AA in 2. Vesp. super Psalmos AA und ad nunc dimittis A
nur L. — In 2. Vesp. ad Magn. lautet in HI:
O plena dies gandio,
In qua de mundi medio
Matris Christi armarium,
Anna, spes turbae pauperum,
Gaudium nepotis intravit;
Nunc pleno plaudit jubilo,
Nunc claro videt oculo
Lumen indeficiens,
Jesum, summe reficiens,
Quem gremio gestavit.

35. De saneta Anna.


In 1. Vesperis. In 1. Nocturno.
Super Psalmos. Antiphonae.

A. Annae sanctae celebremus 1. Anna pio viro munda,


Inclita solemnia, Diu tarnen infeeunda,
Ut per eam impetremus Copulatur Joachim.
Natae patrocinia. 2. Simul ergo, quae habebant,
Peregrinis dividebant
R. Anna, Jesse plantula,
Templis et egentibus.
Ex te crevit virgula,
Quae produxit lilium, 3. Sic per annos duodenos

Verum Dei filium Peragebant et octenos


;

V. Felix illa dies fuit, Caelibe conjugium.


Prolem hanc qua genuit. Responsoria.

Ad Magnificat. 1. Ex Nazareth originem


A. beata Christi ava, Joachim produxerat,
Sordes nostras prece lava, Annam sed in Bethlehem
Tuae natae interventu Clara stirps produxerat,
Ut locemur in concentu V. Ambo aeque nobiles,
Beatorum omnium. Devotos et dapsiles.
2. Quadam die soli stanti
Ad Matutinum. Angelus apparuit
Invitatorium. Et, ne fleret, contristanti
Sit laus nostro salutari, Joachim prohibuit,
Qui per Annam generari V Exauditas nuntiat
Matrem sibi voluit. Preces, quas obtulerat.
— 111 —
3. Joachim ex nuntio 3. Hunc et illam consolatur
Tremiscens angelico Angelus, dum spes donatur
Senem sese cogitabat, Nasciturae sobolis.
Intra sese haesitabat
Responsoria.
V. Ob prolixa tempora
Et exstincta femora. 1. Laetus ergo praestolatur,
Ut effectu compleatur
In 2. Nocturno. Promissum mirificum
Antiphonae. Allatum per angelum.
1. Ulis non habentibus V. Sic et uxor gravida
Prolem cum gemitibus Partum exspeetat avida.
Domino voverunt.
2. Tandem Anna sobolem
2. Se daturos teneram Parturivit nobilem
Habituros puerum Et juxta oraculum
Templo serviendum. Indidit vocabulum,
3. Assecuti proprium V. Quae peracto triennio
Tandem desiderium Coeli dicatur obsequio.
Coelitus fueruut.
3. Jesu Christe, nepos cujus
Responsoria.
Tu es, ob amorem hujus
1. In exemplum statim Saram Molem tergens peccatorum
Angelus proposuit, Regno transfer nos polorum
Edidit prolem quae caram V. Fecundatos inclitis
Nee aetas prohibuit. Castitatis meritis.
V. Sic Racheli factum fuit,

Joseph quando genuit. Ad Laude s.


2. Fidem ergo confer dictis Antiphonae.
Nee discedas ut confictis,
Annae namque gravidus 1. Sedem Anna Domino
Decoram paravit.
Tunc apparet uterus.
Intra quam a saeculo
V. Felix illa dies erit,
Prolem cum genuerit.
Manens se locavit.

3. Cum producet illafoetum 2. Terra laudet Dominum,


Totum mundum reddet laetum Virginem qui virginum
Inde salus prodiet Nasci de Anna statuit.
Quae nunquam deficiet. 3. Obstruxit Deus omnium
V. Gignet enim hliam Os Joachim dicentium
Gratia plenissimam. Maledicto obnoxium.

In 3. Nocturno. 4. Israeli convenit


Antiphonae. Deum benedicere,
1. Legis improperium, Qui de ipso voluit
Dum ad sacrificium Matrem sibi surnere.

Simul eunt, audiunt. 5. Vobis, Sion filiae,

2. Infecundos arguit Magnae sint laetitiae


Sacerdos et respuit Dei pro hospitio
Oblatum munusculum. Praeparato filio.
112

Ad Benedictus. J )i 2. V c s p c iis.
Ad Magnifi«

A. Misercndi patribus A. Anna, eonans gratis,


Tempus adventabat, Nobis gratiosa
Mariam cum angelis Sis obtenta venia,
Venturam monstrabat, Ne nos criminosa
Quae cum matre postulet, Ultra premat actio
Ut nos pie visitet Sed det satisfactio
Oriens ex alto. Loca gaudiosa.

Brev. ms. 8. Floriani XI 478. saec. 15. A. —


Brev. ms. 8. Floriani XI
401 saec. 14. B. —
Brev. ms. Plagense s. sign, anni 1499. C. Brev. ms. —
Voraviense. 152 saec. 14. D. —
Brev. ms. Scotorum Vindobon. 50 f 29.
15. E. —Brev. ms. Claustroneoburgense 602 saec. 15. P. Jirev. ms. Oeni- —
pontanum 628 G. —
Brev. ms. Plagense VI F. 16. saec. 15. B. Brev. ms. —
Pataviense saec. 15. Clm. Monac. 11047 L. —
Jirev. ms. Augustanum saec.
15. Clm. Monac. 3902. K. —
Brev. ms. Monacense. 23275. saec 15. L. —
Brev. Chimense imp. Venetiis. 1516.
In 1. Vesp. 5. Antiphonen, die aber dem Officium „Gaudete Sion filiae"
entlehnt sind IKL. —
Als R in 1. Vesp. meist R 3. noct. 3} das eigene R
aus G. — Invit. laus Deo salutari BC; nostro salvatori H. In 1. Noct. A —
1, lvirgo munda ABM. —
A 1, 2 tarnen fehlt B. —
R 2, 4 perhibuit AB. —
R 3, 3 Senes sese B. —
R 3, 4 Intra se sie 13. —
R 3, 5 O prolixa BC. —
In 2. Noct. A 1, 1 In illis A. —
A 2, 2 habiturum C. A 3, 3 voverunt —
C. — R 1, 3 Edidit quae prolem B; edidit enim prolem C. In 3. Noct. —
R 3, 5 sq. Quem peraeta A vielleicht Quam dicant zu lesen.
. . . Laudes —
A 3, 3 Maledicto legis ACD.
;


In 2. Vesp. A, 3 Sis o beata femina A.
An Hymnen kommen zu diesem Officium vor: In 1. Vesp.: Ave vitae
vitis E, Gaude visceribus AB; ad Laudes: Hujus obtentu AB.

36. De saneta Anna.

In 1. Vesperis. 4. felix mater Anna, gaude,

Antiphonae. Quia tu es digna laude,


Per te venit templum Dei,
1. Gaude, felix progenies,
Adest, currunt omnes rei,
Ex qua Anna nata est,
Ut ab hoste liberentur,
Per cujus uteri fruetum
Ingressus est Deus mundum.
A quo capti detinentur.
5. Ave, Anna, mater pia,
2. Haec est mater virginis, Per te venit vitae via,
Quae sine labe criminis Ex te venit coeli porta,
Jesum Christum genuit, Per quam vera lux est orta,
Cujus festum celebremus Per hanc portam fac nos ire
Et solamen imploremus. Et ad Deum pervenire.
3. mater pia, nos defende, R. Felix felicem
Anna, scutum apprehende mater genuit genitricem
Contra malos homines, Pastoris summi,
Cedant hostes tuis minis, Qui tollit crimina mundi,
Fiant omnes tamquam cinis Pro nobis ora,
Ante venti turbines. Christi mater benedieta.
113 -
Ad Mag-niticat. 3. lampas mundi,
A. Ave mater gloriosa, te fecit gratia summi,
Ex te venit rubens rosa, Ut per te totum
Cujus odor est vitalis faceret clarescere mundum,
Medicina immortalis, V. Te, pia, felicem
Pro nobis ora, pia mater, fecit Dominus genitricem.
Ut nos salvet Deus pater,
Cum de mundo hoc transimus,
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Ut nos certi ibi simus
De aeterna gloria. 1. Ave. mater placens Deo,
Felix absque crimine,
Ad Matutinum. In justorum curia
Invitatorium. Tu habitascum filia,
Christum laudemus In qua nunquam habitat,
festumque pie celebremus, Qui non juste militat
Ut nobis Anna Adversus vitia.
procuret gaudia summa. pia mater, rae conserva,
2.

In 1. Nocturno. Qui draconis vi proterva


Antiphonae. Conturbor assidue,
1. Gaude, felix mater Anna, Qui peccatis semper premor,
Per te venit nostra spes summa, Ut sim tui semper memor,
Ora pro nobis Jesum Christum, dulcis mater Mariae.

Ut possimus mundum istum 3. Haec est pia mater Anna,


Habere sub pedibus. De qua processit coeli gemma,
2. Haec est illa felix mater, Cujus beati oculi
Quam tarn dignam fecit pater, ßespiciunt in pauperem
Ut tarn mundam generaret, Opern ferendo celerem.
Quae filio carnem ministraret. Responsoria.
3. beata mater, gaude, 1. Annam felicem
Tu enim digna laude,
es fecit Dominus genitricem,
Quia per tui uteri fructum Ejus felicis
Ingressus et Dominus mundum. et dilectae genitricis
Responsoria. V. Matrem formavit
1. Salve stirps sancta, Dominus, qui cuncta creavit.
venerabilis atque beata, 2. mater digna,
Ex qua virgo crevit, tu dulcis atque benigna,
in qua Dominus requievit, Prolem dedisti,
V« Nobilis et clara per quam tarn digna fuisti,

stirps ac Domino quoque V. felix Anna,


cara. mulierum lucida gemma.
2. felix Anna, 3. Anna, tuus fructus
tu lux et fulgida gemma, est a Domino benedictus,
Ex te processit, Ex illo panis
in qua Dominus requiescit, est confortans h'de sanis,
V. Nos cum matre pia V. Felix est partus,
benedicat virgo Maria. venerabilis atque beatus.
Drerea, Historiae rhytbmicae. 8
114

In 3. Nocturno. Ad quam misit Deus pater


Antiphonae. Suum dilectum hlium,
1. Ave, mater virginis, Ut salvaret saeculum.
Quae pudice concipit
2. pia mater, nos dignare,
Et parit cum gaudio
In tua laude confirmare,
Regem, regum dominum,
Qui suum introitum Ut nos simus per te digni,
Puri semper et benigni.
Servavit et exitum,
Ne pateret laesio. 3. Anna felicissima,
Jesum Christum Dominum Omni laude dignissima,
Pro nobis cum filia, Cum prole sanctissima
Te rogamus, rogita. Pro nobis ora piissima.
2. Haec est beata femina,
4. dulcis mater Anna, gaude,
De cujus prole sanctissima
Tu es enim digna laude,
Deus carnem induit,
Quia tu sola meruisti
Ad quam preces effundamus, Generare matrem Christi.
Ut per eam evadamus
Aeterna supplicia. 5. Ave, felix mater Anna,
3. beata mater Anna, Ex te processit spes summa,
Ex te processit spes summa Pro nobis ora, mater pia,

Cum ipsa prole sanctissima Cum tua dilecta filia,

Pro nobis ora, piissima. Ut nos festis rex coelestis


Responsoria. Societ angelicis.
1. Anna supra solem Ad ßenedictus.
pulchram genuit quoque
A. Anna felicissima,
prolem,
Cum prole sanctissima
Quam Deus ornavit,
Pro nobis roga, regem Christum,
prae cunctis magnificavit ;
Qui redemit mundum istum,
V. Pro nobis, Anna,
Ut nos solvat a peccatis
rogita cum prole beata.
Et det locum cum beatis
2. mater, gaude,
In regno suae claritatis,
felix es dignaque laude,
Ubi tu cum filia
Tu matrem Christi,
Permanes in saecula.
dulcis mater, genuisti;
V. mater Anna,
In 2. Vesperis.
ter sancta quaterque beata.
3. Qui spes est summa, A<1 Magnificat.

Christum tu pro nobis, Anna, A. Gaude, mater digna laude,


Pro nobis ora, Jucundare, manu plaude,
succurre tuis sine mora, Quia talem genuisti
V. Ut simus mundi, Et tuo lacte hanc pavisti,
digni quoque gratia summi. Ex qua nasci voluit.
Ad Laude s.
Qui lucis auctor exstitit.
Antiphonae. Pro nobis roga, domina,
1. Gaude, felix mater Anna, Cum ipsa prole sanctissima,
Per te venit coeli gemma, Ut mereamur consequi,
Per te venit pia mater, Quo nos gaudeamus perfrui.
— 115 —
Brev. ms. Graecense 256 Baec 15. —
In 1. Noct. R 1. 6 stirps a Do-
mino qnoque clara. —
Hymnen zu diesem Officium In 1. Vesp. De Stella :

sol oriturus; ad Noct.: O felis mater; ad Landes: O gloriosa mater Anna,


von dem dieser Anfang zwar Giriert ist, der aber in der Handschrift sich
nirgends rindet.
>7. De sancta Anna.
In 1. Vesperis. In 1. Noct um o.
Antiphonae. Antiphonae.
1. Terra, pontus, astra, mundus 1. Sol aeternus Annam Christus
Laetum dent obsequium, praeelegit taliter
Chorus psallat laetabundus Genitrix ut matri suae
In Annae praeconium. fieret carnaliter.
2. Stirpe natam ex regali 2. De stirpe patriarcharum
Vir accepit nobilis contraxit originem
Instituto de legali, Et sanctorum proles regum
Dignitatis parilis. ornavit propaginem.
3. Sed quos foetu desperatos 3. Ex hac ollam spei nostrae
Lex naturae prodidit, figulus composuit,
Partu sacro non privatos Qua decoctas dapes vitae
Rex naturae reddidit. orbis terrae rapuit.
4. Prole tandem fecundatur
Responsoria.
Consecratus Uterus,
1. Celebremus hodiernam
In quo proles consecratur
Diem cum laetitia,
Ante partus gemitus.
Qua beata mater Anna
5. Adjunge tibi Domina
scandit ad coelestia,
Piae natae suffragia,
V. De qua virgo est exorta
Jam ipsis comitantibus
et vitae puerpera.
Nihil negabit Dominus.
2. In redemptionis nostrae
Ad Magnificat.
et salutis opere
A. Gaude mater et exsulta,
Anna felix velut radix
felix ecclesia,
videtur in arbore,
Dies adest, qua exculta
V. Ex qua virga traxit ortum
Ad coeli palatia
pariens amygdalum.
Angelorum coetu fulta
Dei transit avia. 3. Mediante Anna nobis
Ora Clemens, ut indulta mediator nascitur,
Nostra sint peccamina; In cujus nativitate
Quamvis magna, licet multa, mundo salus oritur,

Tua prece cedunt cuncta V. Quod promisit, adimplevit,


misereri voluit.
Comprecante rilia.

Ad Matutinum. In 2. Nocturno.
Invitatnrinm. Antiphonae.

Adoremus Christum regem, 1. Abrahae beati senis


Quem Maria genuit, et David promissio
Cujus Anna mater sancta Adimpleta est per Annam
Hac prole resplenduit. in Mariae filio.
8*
— 116

Ad Annam ex abundsmti
superms
2. Hic agcr, quem de respicit egregiam,
benedixit Dominus, meta tersa Hübe
V. Ut sit
Germinat odorem vitae et gratiae.
et legis
in virtutum ttoribus.
2. Inter legis sacramenta
Annam Juda germinavit,
3. Salvatorem vetera
Anna virgam regiam, Contectum in patriarchis
Virga fiorem, flos decorem,
diu clausit litera,
decor vitam coelibem.
Donec virgo sine viro
Responsoria. genuit puerpera.
natale solum Anna,
1. Bethlehem V. Mediatrix datur
matris Annae colitur, quae vocatur gratia.

Quae domus aeterni panis Grata cujus omnis mundus


et coelestis dicitur, sentit beneficia.
pascit cives
Y. Qui supernos 3. Felix Anna, quae prophetam
et in terra homines. Samuelem genuit,
Sindonem virginitatis Sed felicior est ista,
2.
Anna manu texuit, quae Mariam edidit:
Quam enixa maris Stella V. lila nobis impetratum
J

Deo patri vendidit, Nazaraeum genuit,


verbum Ista matrem Nazareni,
V. Hic in carne patris
matris esse praemium. qui Kazareos consecrat.
Quam jueundum et insigne
3.
Annae praeconium,
Ad Laude s.

est
Antiphonae.
Dum Maria nuptiarum
Ad legis metas
dat formam coelestium, 1.
aetas,
Annae fideique vetus ruit
V. Cui de ventre matris
Cum genus Anna David
fecit Deus thalamum.
splendoribus irradiavit.
In 3. Nocturne-.
2. Concives, late
Antiphonae. regi Domino jubilate,
1. Haec ad opus matris Christi Coelesti manna
vescitur
purpura contexitur, per quem sacra
De qua toga summo regi Anna.
pretiosa conditur. Anna Deo vigilavit eo-
3.
que lucis alumna
2. Linea virginitatis fuit
Hanc genuit, quae virgo
ex hac tela prodiit,
Verbum Dei factum caro vitaeque columna.
quam in carne subiit. Ex Annae celebris
4.
Dignum genitrici suae natalibus agmina plebis
3.
fabricat palatium Hanc habeant dotem,
sibi paeificare
nepotem.
Urbis artifex aeternae,
reparator omnium. 5. Laudem de caelis
tidelis,
Responsoria. exspeetat quisque
Qui meritis sanetae
Genealogia Christi J

refoveri postulat Annae.


\.
dum texit historiam,
— 117

Ad Benedictus.

A. Omnipotens deitas
de coelis Israelitas
Visitat et gratis
nianibus rapit impietatis,
Cum loris Annae
vinctus, funeste tyranne,
Morte tua victa
Christo sunt sceptra relicta.

Brev. Othinense imp. Lubecae 1497. In 2. Vesp. ad Magn. befindet


sich eine prosaische Antiphon.

38. De sancta Anna.

In 1. Vesperis. 3. felix generatio,


Quam sancta Anna genuit,
Super Psalmos.
beata salvatio,
A. Quasi Stella matutina, Quam mundo Maria tribuit.
Aurorae praenuntia,
Responsoria.
Et sicut rosa in spina
Fulsit Anna eximia,
1. Refulget Anna beata,
Fructu salutis dotata,
Quae nobis divina
Unde omnis languor pellitur
Det cum prole pia.
Et salus aegris redditur.
Ad Magnificat. V. Stirpe Aaron sacrata
A. Aeterni patris filium Est sancta Anna mundo nata,
Coetus laudet fidelium 2. Anna ex sacerdotali
In sanctae Annae laudibus, Et Joachim ex regali
Quae suis nos juvet precibus. Sunt exorta prosapia,
Quibus nata est Maria.
Ad Matutinum. V. Sacerdos sacrarum legum
Invitatorium. Ex hac venit et rex regum.
Devoto corde 3. Tu es Anna laudabilis,

Christo jubilemus et ore, Cui poscenti divinitus


Annam qui sanctam Datur proles optabilis,

coeli transvexit ad aulam. Qua mundus salvatur perditus.


V. Prolem a Deo postulatam
In 1. Nocturno. Dedisti coelis, terris gratam.

Antiphonae. In 2. Nocturno.
1. In sanctae Annae honore Antiphonae.
Dominum laudemus, 1. Audi, tilia, et vide
Corde, animo et ore Nos te laudantes hodie
Magnificemus. Et cuncta mala elide
2. Haec ornavit saeculum A nobis pacifice.
Per solis tabernaculum, 2. Maria sanctificatur,
Quod salvat Dei populum. Ventre matris dum gestatur.
118 —
3. Sola digna tu fuisti, V. Haec mater regia gloria«
Generare matrem Christi, Et plena omnis gratiae.
Cui devote deservisti.
2. Tu dominabenedicta
Responsoria. Exstas coelesti lumine,
Ut novum jubar enituit
Varia cireumamicta
1.
Anna et signis damit, Virtutum pulchritudine,
V. Sidus aureum produxisti,
Venerari promeruit,
Quae Dei matrem genuit, Stellam maris, matrem Christi.
V. Per quam mors fugata cedit, 3. Sancta Anna laude digna,
Per quam salus nostra redit. Regnans in coeli curia,
2. Tu quondam Sara sterilis Exora Jesum benigna
Sed mater facta fecunda Pro nobis cum prole pia,
Fructus tuus amabilis V. Nos te laudantes hodie
Omnia dedit jucunda Juva clementi facie.
Y. Tuus partus tripudio
Mundum replevit et gaudio. Ad Laudes.
3. Celebremus devotissime Antiphonae.
Mariam Annae sanctissimae,
1. Dominus sedem gloriae
De qua nostra salus est inchoata,
Sanctae Annae praeparavit
Et pax a Deo patre nobis data.
Et in regnum laetitiae
V. Laudemus mente, corde et ore
Perpetuae locavit.
Jesum in sanctae Annae honore.
2. Haec est portis coelestibus
In 3. Nocturno. Introducta cum laudibus,

Antiphonae. Juncta san ctorum coetibus.

1. Christo psallant omnia. 3. Anna terra pretiosa

Qui venit nos salvare, Dat fructum medicinalem.


Pro sanctae Annae gloria
De qua exorta est rosa
Plaudant astra, tellus, mare. Spargens odorem vitalem.

2. Cum Domino 4. Omnis creatura


Anna exsultabit Aeternum laudet patrem
Et cum eo Pro sanctae Annae genitura,
Sine fine regnabit. Portantis Dei matrem.

3. Dominum magnificemus 5. Anna, Sion filia,


Et canticis collaudemus, In rege suo exsultabit,
Qui fecit mirabilia Quam secum cum gloria

In sanctae Annae filia. Super coelos exaltavit.

Responsoria. Ad Benedictus.

1. Sidus Anna tres lucernas A. In sanctitate servivisti


Erranti mundo attulit, Christo Anna eximia,
Cum fecunda mater ternas Quae conregnans possedisti
Filias ciaras protulit, Yitae perennis gaudia
Quarum virgo Maria dignior, Nobis opem defer Christi
Ut sol stellis fulget clarior. Cum prole plena gratia.
— 119 -
In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. Exsulta, Anna, in Jesu pio.


Dei prolisque tuae tilio,
Cum qua prole magnifica
Pro nobis Christo supplica,
Ut ablatis criminibus
Salvemur tuis precibus.

Brev. ms. 8. Annae Pragensis saec. 16. Cod. Prägens. XI 3. A. D —


Antiph. ms. Coelestinorum saec. 15 /i6 Cod. Prägens. VIII C 15. B. B giebt —
natürlich das Officium in forma monastica; dafs diese nicht die ursprüngliche,
erhellt daraus, dafs in jeder Nokturn R 4. de comnmni; dafs in der 2. Nokt.
je zwei Psalmen sub una antiphona. Die A. super Ps. in der ersten Vesper
erseheint in der 3. Nokt. als A ad cantica. Von Hymnen bietet zu diesem
Officium A ad Laudes: Sancta Anna benedicta.
In 1. Vesp. ad Magn. A, 4 nos suis A. —
In 1. Noct. A 3, 1 Felix ge-
neratio B. —
R 3, 2 Poscenti cui A. —
In 2. Noct. R 1, 1 Et novum B. —
In 3. Noct. R 2, 3 circumdata B.

39. De sancta Anna.

In 1. Vesperis. 2. Pater praecelsae virginis


Super Psalmos. Joachim erat nomine.
A. Felix Anna, cella munditiae, Mater Annaque nobilis

Lumen mundi, vena clementiae, regali fulsit semine.

Spes salutis, porta laetitiae, 3. In tres partes dividunt


Kos divinae commenda gratiae. sie rerum substantiam:
Ad Magnificat. Dant templo, dant pauperibus,
A. Haec est radix Anna pia, servant sibi tertiam.
Virga fiorens est Maria,
Responsoria.
Christus flos est inclitus :

Digna radix est honore, 1. Felix Anna, flos hortorum,


Cujus virga tali flore Mira nitens specie,
Fecundatur coelitus. Regum surgit antiquorum

Ad Matutinum. Ex clara progenie,

Invitatorium.
Quae medelam vitiorum,
Matrem gessit gratiae,
Ad sanctae matris
V. Haec beata miserorum
Annae memoriam
Succurrat inopiae.
Omnes Christo
canamus gloriam. 2. Matronarum haec matrona
Claruit in saeculo,
In 1. Nocturno. Nunc in coelis est patrona
Antiphonae. Pietatis titulo,
1. Chori plaudant alacriter Cujus partu euneta bona
angelorum et hominum Provenerunt populo.
Congratulando pariter V. Anna parens esto prona
matri reginae virginum. Cunctis in periculo.
— 120 —
3. Ex conceptu conjugali Jj)sa virgo singularis
Anna miro ordine, Dignetur suecurrere,
Radix boni, finis mali, V. Anna, mater salutaris,
Spirat uno gernime, Fac nos Christo vivere.
Felix, quae fuisti tali
Impregnata virgine, In 3. Nocturno.
V. Nos in hora fac finali Antiphonae.
Mori sine crimine.
1. Joachim et conjugi
angelus apparuit
In 2. Nocturno.
Dolentesque nimiam
Antiphonae. dulciter compeseuit.

1. Annos quoque plurimos 2. Preces vestrae sunt aeeeptae


ducunt in conjugio habebitisque filiam.
Steriles atque tristes Per quam Deus magnifice
sub legis opprobrio. praestabit eunetis gratiam.

2. Exprobrabrat hinc pontifex 3. Hinc cognoseunt se mutuo


Joachim, quod sisteret conjugali foedere
Infecundus cum fecundis Et agunt laudes Domino
seque eis jungeret. pro concesso munere.

3. Joachim ex opprobrio Responsoria.


de templo tristis exiit,
Nee ad donum vel uxorem, 1. Eva mater corruptelae
sed ad pastores transiit. Pomi fit edulio,
Deformavitque sequelae
Responsoria.
Lineam contagio,
1. Ex Judaea crevit spina Anna confers spem medelae
Haec matrona nobilis, Sacro puerperio;
Spina tarnen officina V. Esto memor clientelae
Claruit mirabilis, Hujus in exsilio.
De qua prodiit regina 2. Anna, mater matris Christi.
Coeli venerabilis; Nos pie considera,
V. Nos a fraude serpentina Quae Mariae meruisti
Salvet mater humilis. Propinare ubera,
2. Quam potens esse diceris Ecce felix ascendisti
In regno beatorum, Super euneta sidera;
Quae genitrix agnosceris V. Tu in hora mortis tristi

Reginae angelorum, Nos ab hoste libera.


Insignis quippe diceris 3. Beata virgo virginum,
Patrona miserorum; Matris tuae preeibus
V. Impetra nobis miseris Remission em criminum
Veniam peccatorum. Procura supplieibus
3. quam digne veneraris Et fac post vitae terminum
Ab humano genere, Laetos in coelestibus,
Quae Mariam mundo paris V. Succurre penes Dominum
Magno Dei munere; eunetis assistentibus.
— 121 —
Ad Laude s. 5. Anna fioret ut lilium

Antiplionac. In summi regis curia,


Thronum adepta regium
1. Omnis sanctorum concio Cum immortali gloria.
Matrem collaudet virginis,
De cujus puerperio Ad Benedictus.
Salus processit hominis. A. Anna stellam matutinam
2. Haec prolein devotissiine Magni regis et reginam
Petit a patre luminum Peperit clementiae,
Et meruit dignissime Cum qua vere jucundatur,
Mariam, decus virginum. Quia Deum contemplatur
3. Ex Joachim, quem habuit Revelata facie.
Yitae virum eximium,
Anna Mariam genuit,
In 2. V esp eris.

Matrem regis justitiae. Ad Magniticat.

4. Stirps Jesse clara deluit A. Anna florem portavit gratiae,


Evae matris opprobrium, Flos odorem spirat munditiae,
Dum Anna prolem genuit, Almae preces matris et filiae
Florem sanctorum omnium. Nos conducantaeternaegloriae.
Brev. Aberdonense irap. Edinburgae 1510. A —
Brev. FF. Praedicatorum
im]). Venetiis 1514. B. —
In 1. Noct. A 3, 2 Suarum rerum B. R 1, 6 —
Matrem vixit B. —
In 2. Noct. A 2, 1 Exprobrabat hunc A Exprobrat nam
— —
;

B. R 3, 2 humano germine AB gegen den sonst reinen Reim. In


3. Noct. A 2, 3 u. 4 Per quam magnifice praestabitur Cunctis divina gratia. —
— —
|

R 3, 4 Procura tuis B. Ad Ben. A, 2 Magni matris A. Zu diesem


Officium gehören die Hymnen: Ave mater Anna, In Annae puerperio und
Felix Anna prae aliis.

40. De s. Antonio Eremita.

In 1. Vesperis. Ad Matutinum.
Super Psalmos. Invitatorium.

A. Paulum quaerens eremita, Adorare Dominum


Antoni, tene precibus, Attentius venite,
Ut purgemur in hac vita Beatum per Antonium
A peccatorum faecibus, Qui donat dona vitae.
Quatenus servemur ita
A gehennae necibus. In 1. Nocturno.
Antiphonae.
Ad Magnificat
A. beatum virum talem, 1. Beatus vir non adiit
Bellare qui didicerat Consilium impiorum,
Carnem, hostem infernalem Idcirco nunquam abiit
Et mundum supervicerat, De numero proborum.
Dum in mundo sine mundo 2. Qui in coelis habitat
Immutatus vixerat; Irridens amentcm,
Nobis mundum tarn immundum Virum hunc elegerat
Evitare doceat. Spiritu egentem.
122

3. Fide fortis tribulantes Bespoiworia.


Multiplicatos vicerat, 1. Pro deferendo pallio
Vicit et insidiantes Paulus Deo carissirnus
Iturus, quo nescierat. De se misso Antonio
Kesponsoria. Obierat laetissimus:
1. Deo credens, spe firmatus V. Quod verebatur aeeidit,

Arripuit Antonius Antonio absenti


Iter meinbris fatigatus, Quod factum facto notuit
Quae sustentavit baculus. Hinc plane revertenti.
V. Paulum quaerens cepit ire 2. Justus nunquam derelictus
Viani, quam nescierat, Permansit in tristitia,
Quem monstrum perterrens dire Christus pia prece victus
Ad iter demonstraverat. Luctum muleet laetitia;
2. Lupam sequens, quem optavit, V. En leones feritate
Invenerat Antonius Deposita ingenti
;

Advena ut affectavit Cooperari sunt parati


Introitum avidius, Justum sepelienti.

Paulus cera obfirmavit 3. Paulus cessit intestatus,


Ostium diligentius. Haeres fit Antonius,
V. Et quamvis non meruerim Veste sua tunicatus
Conspectum tuum visere, Festis in solemnibus.
Postquam te nisi viderim, V. Testamentum nullum fecit,

Scias me non recedere. Paupertatem habuit,


3. In Domino haben tibus Quia spiritu profecit,
Spem firmam, fidem bonam, Non carne uti maluit.
Christus suis militibus
In 3. Nocturno.
Duplicavit annonam.
Antiphonae.
Y. Et corvus panem integrum
Attulerat egenis, 1. Hic senex venerabilis
Ferebat quem dimidium In Domino confisus
In annis ter vigenis. Fit eunetis formidabilis
In monte Dei visus.
In 2. Nocturno.
Antiphonae. 2. Tu cordis desiderium
Sibi, Christe, tribuisti,
1. Hunc invocantem Dominus
Post hujus vitae transitum
Quam libens exaudivit,
In tribulationibus
Quem ad vitam reeepisti.
Constantem quem praescivit. 3. Hunc euneta super maria
Tu, Domine, fundasti,
2. Scuto bonae voluntatis
Munitus hie Antonius
Quem temptamenta varia
Devincere curasti.
Vestem verae paupertatis
Custodit diligentius. Responsoria.

3. Hunc coronavit Dominus 1. Hic solus ad exuvias


Gloria et honore Pauli senex invitatur,
Prae multis eminentibus Huic Christus ad exsequias
Yirtutum in decore. Per leones cooperatur,
— 123 —
V. Modo discreti hominis 3. Deus, ad te vigilavit,
Humum temptant qui cavare, Sitivit cujus requiem,
Locum unius corporis Apud quem desideravit
Sic capacem praeparare. Et in aestu temperiem.
2. Corde totus quam devotus 4. Gaudentes benedicite
Antonius defleverat Vestro pro consortio,
Mortem Pauli, tarde notus In hymnis laudem dicite,
Quem humo sepelierat. Angeli Dei, Domino.
V. Seniles artus oneri 5. Laudet omnis praeceptorem
Curavit applicari Subductis cunctis velis
Et Pauli corpus mortui Creatura creatorem
Ad fossam deportare. Et Dominum de caelis.
3. Vere justum deportavit Ad Benedictus.
Per vias rectas Dominus,
A. Antonium, pro meritis
Hujus vitae dum vitavit
Quem visitavit Dominus,
Vitam noster Antonius,
Nunc nostris pro demeritis
Heremitam, coenobitam
Oremus diligentius;
Reddens se devotius,
Nobis nostra deleantur
V. Immortalem praeelegit
Sua per precamina
Sic vitam vitae veteri,
Et a Christo remittantur
Totum Christo se subegit
Omnia peccamina.
Non vivens sicut ceteri.

Ad Laude s. In 2. Vesperis.
Antiphonae. Ad Magnificat.
1. Indutus pulchritudinem A. Vale, vitis ubertatis
Et vestimenta varia Antoni, pater pauperum,
Regnat per fortitudinem Rosa mitis caritatis
In coelesti curia. Et castitatis lilium-,
2 . Omnis terra, jubilemus Mansuetudo vitae detur
Antonii pro gloria, Nobis ob tuum meritum,
Deo nostro laboremus Quietudo condonetur
Servire cum laetitia. Aeterna post interitum.
Antiph. ms. 8. Katharinae Hamburgens 431. saec. 15.
.

In 1. Nöct. A
1, 4 reproborum. — R 1,4 Inter membris. - - R 2, 3 affectaret. Ad Laudes —
A 1, 1 fortitudinem. — Hierzu der Hymnus: Impetra nobis gaudia beata.

41. De s. Antonio Eremita.


In 1. Vesperis. 2. Coepit aetate tenera
Ferre squalentis onera
Antiphonae. Deserti zelo Christi,
1. Antoni, cultor eremi, Temptator quem aggrediens
Fortis athleta Domini, Victusque mox insaniens
Victor daemoniorum, Abscedit mente tristi.
Fac nos devotos servulos 3. Hie sanetus carnem domuit
Mundi spretores sedulos, Christumque passum gemuit,
Victores vitiorum. Quem cupit imitari,
124

Fcrt crucem poenitentiae, 2. Excelsi desideriis


Rigoris, abstinentiae, Fragrans servis tmiri
Qua sperat exaltari. Non literarum studiis
4. Scuto protectus fidei Se sinit erudiri.

Vult charitate indui 3. Orbatus est parentibus,


Zelo salutis cinctus, Cum duodeviginti
Vicitmunduin cum vitio Esset annorum, sentibus
Tegens carnem cilicio, Relictis orbiß tineti.
Spe galeatus intus. Responsoria.

5. Hie creaturas monuit 1. Altitonans Antonius,


Verbo vitaque doeuit, Quem orbis fama tonat,

Laudare creatorem-, Cultor fit angelicus,

Laudemus ergo Dominum, Repente sua donat


Quem seimus esse omnium Egentibus, quem Dominus
Communem redemptorem. Coeli mitra coronat ;

V. Regem seetatur gentium


Ad Magnificat.
Mane Deum unicum,
A. pater humilium, Ut ejus verbum sonat.
eastitatis lilium, 2. In angusto coenobio
In hac carnis acie Sororem consecravit,
Nobis dona vires ; Lux ipse non sub modio
Tu proeul absentibus Saeclum illuminavit,
Solisarcana fratribus Aegyptum dato otio
Occulta conscientiae, Sermone vitae pavit.
Quasi cor da scires; V. Monachorum collegio
Per te Cbristus radians, Spreto mundi consortio
Per te miranda perpetrans, Anhelans se dieavit.
Pulsos reddit Spiritus 3. Temptator hunc persequitur,
Vitae defunetorum. Conatur impedire,
Nos, Antoni, visita, Non patienter patitur.
Duc ad sanetorum inclita Signa demonstrat irae,
Dona, quibus unicus Qui est abbas, sie loquitur,
Regnat rex justorum. Tyranne, cessa irae.
V. Sputo patris polluitur,
Ad Matutinum. Crucis trophaeo pellitur
Invitatoriura.
Festinat jussus ire.
Regem laudemus omnium
Voce cordis et oris,
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Qui sociat Antonium
Patriarcharum choris. 1. Hostis de nocte luminis
Lucis invadit virum,
In 1. Nocturno. Facta suadet criminis,
Antiphonae. Morbum recusat dir um.
1. Hic vir in patris laribus 2. Venit ut puer horridus,
Nutritus est decenter, Ut carbo niger tinetus,
Plus suis nutritoribus Cujus vultus [est squalidus],
Christum quaerit ferventer. Tuus sum, inquit, vinetus,
125 -
3. Amore vicit Spiritus Responsoria.
Et fornicationis 1. Carnem terit, contemnit vilia,
Sua recedit territus Fructum carpit spernitque folia,
Prece devotionis. Coeli petit albata lilia,

Responsoria. Ubi gaudent sanctorum milia.


1. Dum hora nona circiter V. Vivens carne Christo junctus
Ab angelis in spiritu ( oelo regnat vita functus.

Sensit se captum feni, 2. In paupertate glorians


Kigii currunt velociter Falsas sentes cupidinum
Vim facientes fremitu Sacro combussit caumate,
Votum non telo fern. Post haec in mundo radians
Y. Culpas opponit nequiter Fugat catervas daemonum
Ab alvi matris exitu, Patris relicto domate.
Poenas pro his mereri. V. Mund um linquens, polum scan-
2. Amicum Christi comites dens,
Angelici veracibus Recto conscendit tramite,
Sermonibus tutantes Sed et coeli rex congaudet
Illos fallaces obices In coronato milite.
Pellunt cum suis fraudibus
Coeptum iter complentes. Ad Laudes.
V. Fugantur falsi daemones
Antiphonae.
Sacris orationibus
Quod nequeunt minantes. 1. Sanctus pater Antonius
3. Furens cruenter carnifex Post patris funus lenius
Maximianus gladio Carnis spicam non colit,
Christicolas occidit, Sed, ut exemplum praebeat
Sed hos bonorum opifex Igne sanctoque caleat,
Coelorum ditat gaudio. Frangens terensque molit.
Quod oculus non vidit. 2. Post hoc Aegyptum circuit.
V. Hos sequitur Antonius Yiam salutis docuit,
Optatque fore socius, Languentes mentes sanat,
Sed secus rex providit. Antra deserti monachis
Ciaret, devotis canticis
In 3. Nocturno.
Antiphonae.
Terram replet et ornat.

1. Donis divinae gratiae 3. Sequitur soror Dominum

Antonius repletus Clausa cum turba virginum


Mandat se poenitentiae Fratre jubente duce,
Pellit peccatum vetus. Mirisque signis rutilat,
2. Zelo currit martyrii Cura solerti vigilat.

Palmam sperans victorum, Deus, ad te de luce.


Quos in odium fidei 4. Doctus a patre luminum
Mactat rex iniquorum. Dei fit doctor faminum,
3. Hujus nos sancti meritis, Viam perfectionis
Christe, duc ad coronam, Docet plus lingua operum,
Cujus accepit monitis Corpus castigans tenerum
Vitae mundus annonam. Yirga correctionis.
126 —
A«l Benedicttu.
5. Laudare Christum studeat,
A. Christi regis ave,
In ejus laudem prodeat
pugil et commilito fortis,
Haec concio fidelis,
Adjutor validus
Quam hujus almi sanctitas
nostrae velis esse cohortis,
Ditat, ut vera deitas
Confer et auxilium
Nos visitet de caelis.
nobis in tempore mortis.

Brev. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. bibl. Kossianae s. sign. In 1. —


Vesp. A 4, 2 charitatem. In 1. Noct. A 2, 1 desiderio. R 3, 5 alloquitar. — —
In 2. Noct. A 2, 3 Lücke von 4 Silben. A 3, 2 Et fehlt. — R 1. 9 Poenas —
probis. — R 2, 9 Quod nequerunt minuantes. —
In 3. Noct. A 1, 3 se
fehlt. — In 2. Vesp. ad Magn. wie in 1. Vesp. Hymnen: In 1. Vesp.: —
Antra saltus petit altus; ad Noct.: Plaude mater ecclesia; adLaudes: Exsultet
coelum laudibus. —
Das Officium ist auf das Schema des Franoiscusofficiums
„Franciscus vir catholicus" gemacht und somit vermutlich von einem Francis-
kanerdichter.

42. De s. Antonio Patavino.

In 1. Vesperis. Fer, Antoni, gratiae


Antiphonae. Christi patrocinium,

1. Gaudeat ecclesia, Ne prolapsis veniae


Quam indefunctorum Tempus breve creditum
Sponsus ornat gloria Defluat inane.
Matrem filiorum.
Ad Matutinum.
2. Sapienti filio
Invitatorium.
Pater gloriatur,
Hoc et in Antonio Jam Christum chorus humili
Alacrius
Digne commendatur.
In jubilo collaudet,
3. Qui dum sapientiam
In quo sacerdos nobilis,
Saeculi calcavit,
Antonius
Prudens summi gloriam
In veritate gaudet.
Patris exaltavit.
4. Augustini primitus In 1. Nocturno.
Regulae subjectus, Antiphonae.
Sub Francisco penitus 1. Quasi secus alveum
Mundo fit abjectus. Rivuli plantatus
5. Quorum vitam moribus Fructum temporarium
Hie profitebatur, Dedit hie beatus.
Gloriosis patribus 2. Monte Sion praedicat
Jam con gloriatur. Domino praeeeptum,
Ad Magnificat. Et talentum duplicat
A. proles Hispaniae, Coelitus aeeeptum.
Pavor infidelium, 3. Content miraculis
Nova lux Italiae. Peccatorum dentes,
Nobile depositum Sponsam Christi patulis
Urbis Paduanae, Rictibus molentes.
— 127

Responsoria. Responsoria.

1. Funditur insontium 1. Dono sapientiae


Sanguis a paganis, Plenus, arrogantiae
Fitque morientium Fastum qui timebat,
Merces vitae panis, Sub indocti facie
Rumor ad Antonium Tantumdiu gratiae
Volat non inanis. Lumen abscondebat ;

V. In minores gladiuin V. A se prorsus gloriae


Fratres dat in odium Sibi temerariae
Christi rex immanis. Sumere volebat.

2. Optans fore socius 2. Pauper in collegio,


Gloriae victorum, Pauper in principio,
Quos occidit impius Spiritu probatus,
Rex Marochiorum, Verbi ministerio
Sequitur Antonius Non injectu proprio
Vitam defunctorum. Datur sed vocatus ;

V. Felix quem non gladius V. A quo sit haec datio,


Ferit sed inmelius Fiunt testimonio
Mutet iniquorum. Mors et incolatus.

3. Fervet ad martyrium, 3. In doctrinae poculis


Dum rex terrae saevit. Justus sua singulis
Sed hoc desiderium Reddens affluebat,
Servi non complevit, Loquens magnis, parvulis,
De quo rex regnantium Veritatis jaculis
Aliud decrevit. Aeque feriebat ;

V. Tandem in simplicium V. Potior miraculis


Coetu per Judicium Virtus haec in oculis
Fama veri crevit. Omnium clarebat.

In 2. Nocturno. In 3. Nocturno.
Antiplnmac. Antiphonae.

1. Grave cor quaerentium 1. Gaude quondam saeculi


Nugas, vanitatem Transiens viator,
Discit per Antonium Summi tabernaculi
Vitae veritatem. Nunc inhabitator.
2. Contra virum sanguinum 2. Nobis fac propitium,
Clamat et dolosum, A quo recepisti
Quod hoc genus hominum Cordis desiderium,
Deo sit exosum. Vitam, quam petisti.

3. Laus perfecta profluit 3. Duc iu montem Domini,


Ex lactentis ore 7 Ora, nos, Antoni,
In quo Christus destruit Junctos Deo-homini
Hostem cum ultore. Loco sancto poni.
— 128 —
Lumen, quod es, simikit
ßesponsoria.
llunc tibi, qui luminc
1. Yitam probant vilitas, Fruitur, quo vivit.
Simplex innocentia,
Cura disciplinae ;
3. Tot us in te sitiens,
Zclo juncta Caritas, Deus, ad te vigilans
Veritas modestia, Kxstitit de hice,

Testes sunt doctrinae \


Tu fons indeticiens,

V. Sed signorum claritas Tu lux illi rutilans,


Qui sitis in cruce.
Probat haec probantia
Multiplex in fine.
Coeli, terrae, marium
4.
2. Si (luaeris miracula, Benedicant Dominum
Mors, error, calamitas, Cunctae creaturae,
Daemon, lepra fugiunt, Qui tot per Antonium
Aegri surgunt sani; Signis äuget hominum
Cedunt mare, vincula, Yitae spein futurae.
Membra resque perditas
5. Sono tubae, tympano,
Petunt et accipiunt Cythara, psalterio
Juvenes et cani.
Cymbalisque Deum
Y. Pereunt pericula, Choro, chordis, organo
Cessat et necessitas, Laudet in Antonio
Narrent hi, qui sentiunt, Mystice cor meum.
Dicant Paduani.
3. Sanctus hie de titulo Ad Benedictus.

Crucis et supplieiis A. Gaude, Padua,


felix
Dulcis Jesu modulo Quae thesaurum possides,
Dulci praedicabat, Cujus in altario
Cum pater in aere Dignum fore loculum,
Se Franciscus filiis Yisio monstravit.
Absens novo genere Tu signis irrigua
Signi praesentabat, Tot in tuo provides
Y. Tamquam in patibulo Miseris Antonio,
Crucis ipse brachiis Serva rei titulum,
Tensus, hoc signaculo Quae sie te ditavit.
Eum consignabat. Sed tu nos ad ardua,
Pater, hie qui praesides,
Ad Laudes. Quorum es possessio
Antiphonae. Transfer, quos hie vin-
1. Domus ab Antonio culum
Supra petram Dominum Mortis inclinavit.
Posita perstabit,
Quam maris eiatio In 2. Vesperis.
Fluctus seu vox fluminum
"

Ad Magnificat.
Ultra non turbabit.
A. Jesu, perpetua
2. Laetus tuo jubilat
Lux, tot in Antonio
In conspectu, Domine,
Signis dans splendorem,
Quo jam introivit,
129

De quo non incongraa Lampade non vacua


Nobis gloriatio Lumen dct opinio,
Tibi dat honorem, Charitas ardorem ;

1 1 ratia per hunc tua Frustra virgo fatua


Nos in vase proprio Glorians in alio
Ferre da liquorera, Ouaeret venditionem.

Brev. ms. Francisc. saec. 15. Cod. Mus. Czartoryski Cracoviae O. 1211.
A. - Brev. ms. Francisc. saec. 15. Cod. bibl. Rossianae. s. sign. B —
Brev. ms. Francisc. saec. 14. Cod. Voraviensia 157. C. - Brev. ins. Francisc.
anni 14b4. Cod. Admontensis D. —
Antiph. ms. Francisc. saec. 15. Cod
Strahoviens. H 1 1. E. —
Noct. 1 und 2 fehlen E. —
In 3. Noct. R 3 nur
B. — In 2. Noct. A 1, 3 Dixit per A. —
R 2, 2 Pauperuni in A. R ?, 8 —
Fuit testimonio A. —
Hymnen: En gratulemur hodie (1. Vesp.); Laus regi
plena gaudio (Noct.): Jesu lux vera mentium (Land.).

43. De saneta Apollonia.

In 1. Vesperis. Ad Matutinum.
Super Psalmos. Invitatörium.
A. Dulci cantu noster chorus
Laudemus nos in hac die
Cliristo jubilet sonorus
Virginis Apolloniae
Martyris Apolloniae
Sponsum Christum in psal-
Festa traetans in hac die.
morum
R. Eusebius imperator Jubilo Deum deorum.
Prolis hujus propagator
Exstitit clarissimae, In 1. Nocturno.
Quam a primaeva aetate Antiphonae.
Xutriebat delicate,
1. Hujus virginis germani
Srd haec amarissime
Fratres tres, corpore vani,
Suum deflebat reatum,
Ouerela sororem acri
Virtutibus vitae statum
Suae deferebant matri.
Omans instantissime,
V. Sponso nubens Christo pia 2. Ingenuam mater natam
Felix haec Apollonia. Ob fidem Christi delatam
Sibi corrigebat dire
Ad Magnificat.
Differentem obedire.
A. Pater virginis peaeclarae
3. Saneta habitu mutato
Studuit hanc exornare
Auro fulvo, margaritis,
A Leonino beato
Baptismi suseepit undam
Pannis quoque exquisitis ;
Mentem Deo servans mundam,
Sed haec aurum, margaritas,
Testes quoque exquisitas Kesponsoria.
Despiciens propter Deum. 1. Tunc ad patris aures natam
Toti mundo praefert eum, Mater deferens beatam
Nomen ejus benedictum Refert, quod sit baptizata,
Magnificans et invictum. Christo lide desponsata;
Drevcs, Eistoriae rhythmicae. 9
i

130 —
V. Odiens qui natae actus V. Caesa pectinibue <liii~.

Supra uioduiu stupefactus Virgo, a nefandifl \ iri -

Viribus corporis mire 3. Infelicem fremens natam


In haue coepit desaevire. Pater ferreis ligatau
2. Respondit Apollonia Yincnlifi equis calcari
Matri suae virgo pia Mandat haue et trueidari
Procul pulso omni dolo : Et sie trahi per plateas
Christum verum Deum colo, Dicens: pro Christo per-
V. Idola surda et muta V. Tunc calce unus equorum
Licet fuerim secuta. Patrem tangens praemissorum
3. Ad Jovis filiam templum Interfecit, qui beatae
Gentilibus in exemplum Precibus revixit natae.
Ducens pater, ut adoret
Jovem, monet, et imploret.
In 3. No cturn o.
Antiphonae.
V. Martyr saneta fide funeta
In cinerem vertit euneta. 1. Pater, mox ut suscitatur.
Cum uxore baptizatur,
In 2. Nocturno. Cum natis et familia:
Aiitiphoiiae. Sit Deo laus et gloria.
1. Hominibus tradens natam 2. Rem audite inauditam,
Diris tunc abjudicatam Ad hanc castam margaritam
Virgis et flagellis caesam Loquebatur equus ille
Pater videbat illaesam. Benedicendo pusillae.
2. Addens pater poenas poenis 3. Omnes gentes tunc per gyrum
Tortoribus mandat saevis. Resuscitatum hunc virum
Corpus natae laniari, Prece audientes natae,
Cordis profanus amari. Fidei se dant beatae.
3. Non defuit miserator
Responscria.
Sponsae suae liberator
1- Caesar Decius tunc isti
Yulnera sanando pius.
Virgini oecurrens Christi
Jesus Mariae filius.
Digitos mandat praeeidi
Eesponsoria. Manuum postque elidi
1. Caesar multas vocans gentes Manus, brachia et crura.
Jussit linguam atque dentes Vulnera infligens dura;
Evelli ab ejus ore V. Odiens salutis actus
Satanae ardens furore; Rotas parit vir praetactus.
Y. Faculis mammae cremantur 2. Percusso Decio morte
Virginis, consequestrantur Talior praesidens sorte
Ferro oculi puellae Throno tunc imperiali,
A capite mox tenellae, Machinator omnis mali,
Oleo, sulphure, sale Plantas pedum clavis diris
Tractat corpus triumphale. Mandat perfodi virginis.
2. Ave seetatrix quietis V. Uli sed adfuit pie
Vocibus Dominum laetis Natus virginis Mariae
Laudabas sustinens graves Taliorem pro excessu
Poenas corporis insuaves ;
Puniens cum complieibus.
131

3. Viro saevo gehennali 4. Egregiae rex Persarum


Taliore tunc letali Virgini occurrens, darum
Plaga fracto Numerarius Vultum ut contemplatus,
est
Imperabat nefarius, jNIox est lumine privatus.
<
11 tres boves diros fecit
i

v
i

5. Longissimis poenisfractam
Fieri, in quos projecit
Virginem ense praetactam
Virginem Christi ligatani
Absanor ut decollavit.
Ferventissiinos, sed gratain
Christus Jesus coronavit.
Sponsam sibi Jesus pie
Liberavit ipsa die. All Benedict us.
V. Sancta martyre orante,
A. Prostrata in loco mortis
Omni populo adstante
Sponsa aeternalis sortis
Frigefacti boves ist!
Preces fudit pro devotis
Non nocebant sponsae Christi.
Servulis viribus totis
Dicens Meae passionis
:

A d Lau des. Qui fecerit memoriam,


Proficiat hie in bonis,
Antiphonae.
Coeli videat gloriam.
1. Caesare morte prostrato
Virgo corde delicato
In 2. Vesperis.
Sponsum suum coeli regem
Laudat veram tenens legem. Ad Magnificat.

A. Ejus currite ad festa.


2. Angelus huic absque mora
Corda qui habetis maesta.
Apparens sub ipsa hora
Passionis sanat piam
Quae eunetorum consolatrix
Virginem Apolloniam. Est et omnium imp erat rix ;

A Christo Jesu gratiam


3. Poenis diris tunc devictis Nam in suae hora mortis
Martyr Christi benedictis Victrix obtinuit fortis,
Vocibus Christum laudabat, Omnis ut exaudiatur
Vox in coelis resonabat. A Christo, qui hanc precatur.

Antiph. ms. Pragense XII A 9. saec. 15. A. — ßrev. ms. Melitensium


in Pedepontis Prägens. 8 anni 1398; add. saec. 15. B. —
Brev. ms. S.
Jacobi Brunensis 26. saec. 15. C.
In 1. Vesp. R, 11 Felix Apollonia A; »Sola haec Apollonia B. In 1. —
Noct. A 1, 4 saae fehlt A.--R3,
1 Beata Apollonia habitu B. R 1, 1 —
aureni A. —
R 1 7 und 8 fehlen B.
,

R 3, 5 Martyr instraeta B. In —
2. Noct. R 2. 4 fervore A.C. —
R 2, 1 Aeternae seetatrix B. R 2, 4 Poenas —
corporis. ABC; insuaves ergänzt, da sonst ausnahmslos der achtsilbige Vers
gewahrt ist. —
R 3, 1 Infelix fremens A. —
R 3, 5 trahi fehlt B. R 3, 6 —
Ute Wortfolge B. —
In 3. Noct. A 1, 4 fehlt. R 1, 4 manuiim pedum —
postqoe AB. —
R 1, 8 vir infectus A. —
R 2, 2 praesidens forte A. R —
2. 7 sq. pie Natus fehlen A. —
R 3, 2 Talioro A. R 3, 3 Numerianus —
B. —R 3, 13 Fervefacti A. —
Ad Laudes A, 2 AbsanoraA; sine mora C. —
Hymnen zu diesem Officium: In 1. Vesp: Apolloniae virginis; ad Noct.: Orbis
splendor per climata; ad Laudes ist in A ein Hymnus erwähnt, der mit
„Laetare" beginnt.
9*
132

M. De saneta Apollonia.

In 1. Vesperis Y. N;ini viituiuin operatrix

Super Psalmos.
Es et fidei amatrix.
2. Gaude tu Apollonia,
A. Adest dies laetitiae,
Martyr invictissima,
In qua ad thronum gloriae
Per te nobis codi vi;i.
Meritis fulgens benignis
Puella castissima,
Apollonia scandet insignis.
Sit aperta de praesenti
Ad Magnificat. Prece tua pra<^ ia,

A. Laudemus Christum Dominum, Nam servulo te petenti


Quem genuit Maria, Adjutrix es largissima.
Pro quo tormenta varia V. In hac vallo miscriac
Suifert Apollonia; Succurre nobis hodie.
Ut post carnis interitum Laus tibi Christe mirabilis,
3.
Nostrum delens reatum
Per quem triumpliat sexus fra-
Nobis per ejus meritum
gilis,
Regnum donet sacratum.
Cui contra hostis injuriam
Ad Matutinum. Palmae donasti victoriam,
V. Gloria virtutis
Invitatorium.
tu es et verae salutis.
Corde et ore pie
Christum laudare venite, In 2. Nocturno.
Qui Apolloniae Antiphonae.
donavit gaudia vitae. 1. Exaudi, Apollonia,
Impetra coeli gaudia,
In 1. Nocturno.
Memor sis te laudantium
Antiphonae. Et pie invocantium.
1. In Apollonia Deum 2. Tu templum sancti spiritus,
Laudemus admirabilem, Illustrata divinitus,
Qui sua gratia statum Christimartyr egregia,
Dedit ei laudabilem. Perduc nos ad coelestia.
2. Apolloniae actio 3. Mortua est triumphalis,
Exstitit angelica, Memoria immortalis,
Ejus nos deprecatio Erue nos a cunctis malis,
Vehat ad regna coelica. Martyr Christi perennalis.
3. Cujus virtutum opera Responsoria.
Splendebant super sidera,
1. Sancti spiritus unctio
. Salutis exercitia,
Salutis unxit oleo
Quae in se gessit sedula.
Te, o Apollonia,
Responsoria. Quae constans in supplicio
1. Tu hostium triumphatrix, Coelesti desiderio
Vera Christi imitatrix, Fervebas semper pia.
Apollonia precatrix, V. Cunctis nunc lassis,
Sis pro nobis exoratrix ;
virgo clementissima, assis.
— 133 —
2. Haec spretis mundi lubricis V. Levatis sursum oculis
Congaudet cum hymnidicis Linguae carens officio
Angelornm choris, Aeternis gaudet poculis
Nullis parentum vitii> Dei conregnans tilio.

Sed casus pudicitiis 3. tu invictissiiiia


Subornando thoris. Martyr Jesu Christi.
V. Gaudet bonis coelicis Dulcis Apollonia.
Siinul et magniticis. (^uae poenas vicisti,
3. Martyr Christi atque verna. Tibi devotos conserva
Paco gaudens sempiterna Famulos, Deo commenda.
Coelorum in patria, "^
Te preeibus pulsamus
Xobis obtine superna Devote exorantes,
Vitae simul et aeterna Ad te nunc proclamamus
Sanctorum consortia, Et corde suspirantes.
V. Translata ab exsilio
Dotata Dei tilio. Ad Laude s.

Antiphonae.
In 3. Nocturne
1. Induta Apollonia
Antiphonae. Virtutum pulchritudine
Perfruitur laetissima
1. Omni desiderio
Beatorum solamine.
Tendens ad coelestia
Perfruitur gaudio 2. De valle tristitiae
In superna gloria. Regnum intrans laetitiae
Ejus exaltatio
Cum rege regnat gloriae
Apollonia hodie.
Christas erat jugiter,
Cujus operatio 3. Ad Christum regem omhium
Crescebat salubriter. Apollonia veniens,
Culpas haec planat criminum
3. Cumque Deum fortius
Precatrix indeficiens.
Corde haec dilexit
Ad coelos velocius 4. Sana medetur miseros
Christus eam vexit. Nunc Christi invieta,
Curat simul pestiferos
Responsoria.
Beatis nunc addieta.
1. Thesauro sui sanguinis 5. Laus, honor. virtus, gloria
Margaritam comparavit, Regi sit saeculorum,
Quam Christus, dator luminis, Cujus nunc Apollonia
Superis associavit. Gaudens intravit chorum.
V. Apollonia nobilis
Haec patitur immobilis. Ad Benedictus.

2. Pro Christo suis dentibus A. Virtutibus decorata


Privata a tortoribus Apollonia beata
Salis simul cum oleo Sponsum suum nunc adivit ;

Liquore ferventissimo Ibi gustat, quod sitivit.

l\<)x adusta conspergitur Adornata serto caeli


Et sie ad coelos graditur. Poena devieta crudeli.
- 134 —
I M 2. V es peris.
Ad Magnificat.
A. Apolloniam nobilem Digne immarcessibili
Christus exaltavit, Serto hanc exornando
Ancillam suain humilem Et supernorurn agmine
Ad coelos elevavit Clemens associando.
Brev. ms. Olomucense 155 saec. 15. A. — Brev. ms. S. Floriani XI 429
saec. 15. B.
In 1. Vesp. ad Magn. 2 quem gessit A; 6 deleat reatum A, dolens reatum
B. —In 1. Noct. A 1, 1 In sancta Apollonia AB. —
A 2, 4 coelestia B. —
R 1, 3 Apollonia pro nobis peccatoribus sis exoratrix B. R 2, 4 sanctis- —
sima B. — R 2, 5 apte de praesenti vitae! B. —
R 3, 1 Laus tibi Christo
Deus A. — R 3, 3 hostis inimicitiam A. —
In 2. Noct. A 1, 2 codi fehlt
B. — A 1, 4 fehlt A. —
A 3, 4 fehlt A. —
R 1, 6 Fruebaris semper A. —
R 2, 3 nunc in pudicis A. —
A 2, 4 pereundo vitiis A. — A 2, 5 castitatis
pudicitiis B. —
In 3. Noct. A 1, 4 sempiterna gratia A. A 3, 1 Tunc —
quod. corde A. —R 1, 4 Supernis AB. —
R 1, 6 patratur A. R 2, 5 —
spargitur A. —R 2, 5 in graditur B. —
Ad Laudes A 3 fehlt B. Ad —
Ben. 3 suum ut audivit A.

45. De sancto Arsacio.

In 1. Vesper is. V. Arsacius plenus


Antiphonae. divo spiritu confortatus.
1. Hymnum cum grancliloquia
Cantet laude ecclesia Ad Magnificat.

Gubernanti omnia
A. Eo die Arsacius,
Arsacii ob merita.
Quo coepit praedicare,
2. Mediolanensium Yerbum Dei divinitus
Multarum clausa mentium Salvifice narrare
Hie lumin e coelestium Patrem suum attentius,
Lustrat et Theodosium. Dictum Eustorianum,
3. Primus post Ambrosium Matrem Laudinam legimus
*
Verbigenam fert Dominum, Convertit et germanum,
Curam spernens hominum Eustorium magnanimum
Caracter fit credentium. Ejusdem et uxorem,
4. Gloriose credidit, Rimariam, et plurimum
Dum fidem genti tradidit, Baptismatis per rorem
Quia virgo exstitit, Qui insuper catholice
Quae Jesum Christum prodidit. Ad fidem convertebant
Trecentos et in ordine
5. Suam hie substantiam
Bissextus attrahebant.
Ob fidei instantiam
Liquit, amans animam
Ad Nunc dimittis.
Quaesivit Dei gratiam.
R. Gavisus est Ambrosius, A. Gaudet multum Ambrosius,
Quod credidit Arsacius, Quod credit Arsacius,
Qui unxit hunc divinitus Qui grates iiexis genibus
Ut sit Christianissimus ;
Reddit Deo humilius.
135

Ad Matut in um. 2. Procax facta horum


Invitatorium. in somnis vidit sanetorum

Solemnia Arsacii Ac ostium clausum


reperit, misit ut sigillatiun.
hoc festo celebrantes
In laude Dei Domini 3. Tunc januam aperit
junge parsevereantes. Procax et sanetos educit,
(^ualiterque, cogitat,
In 1 . Noctumo.
cum honore ad domum re-
Antiphonae.
mittat.
1. Gratia Ar-acius
Spiritus divini repletus Responsoria.
Immemor est vanae
artis et philosophiae.
1. Haec petit cum instantia,
Ut et fiat pedissequa
2. Catbolice praedicat
Matris, qui regit omnia
et Dei verbum enarrat
Nunc et in aeva saecula,
Inquiens Arsacius,
V. De virgine pura
Christus de virgine natus.
crede et es effeeta [secura].
3. Destructor vani
erroris Mediolani 2. Procax est factus credulus
Convertit plures Sanetorum atque cominus
ad fidem hie civitates. Et lupus jugo subditus;
Responsoria. Haec studuit Arsacius.
V. Animal indomitum
1. Orat sanetus Ambrosius,
Arsacius facit subjeetum.
Quod rirmetur Arsacius,
Per quem lustretur populus 3. Praesul tunc Yercellensium
Incredulus divinitus ;
Rogat sanetum Arsacium,
V. Curat errorum Ut a morbo saltantium
Arsacius Mediolanum. Curet hic suum populum.
2. Dum tidem lirmant Racius, V. Praesul Arsacium
Timet Procax, Persuasius, perduxit sanetum ad domum.
Ne laedat hos exercitus,
Educit mox securius. In 3. Nocturno.
V. Concludam thalamum,
Antiphonae.
cogitat Procax, beatorum.
3. Educti clausis januis, 1. In virginis claustrum
Visis Christi miraculis perpetue locat. patibulum
Reducti sunt sub clausulis, Adductum sanetus
Laus Deo sit in coelicis. Arsacius atque beatus.
V. Angelus eduxit, 2. Secus vallem, sua
famulos sie Dei reduxit. uxor ubi est tumulata,
In 2. Nocturno. Arcam Eustorius
Antiphonae. cum magis locat beatis.
1. Hic consedentes 3. Ambrosii aemulus
clausi visa memorantes, est a serpente detentus
<
>uae,
L cum exirent, Alterum usque diem,
patri Ambrosio narrent. impetrat Arsacius idem.
.

136 -
Responsoria. 2. Nullo tangente
1. Simplicianus praecipit, resonant ibi quaovis cam-
Arsacius quod advenit, panae.
Obviam illi currit, 8. Coelesti fiamma
Qaern digna laude suscipit. incenditur omnis candela.
V. Narrat Ambrosius Corpus insigne
4.
mortem bis rlentibus illi.
fertum Arsacii digne.
2. Simplicianus humilis 5. Sanctorum corpora
Resignat praesulatum, corpori tunc cedunt in tumba.
Tunc cleri in conciliis
Cernunt omnes beatum. Ad Benedictus.
Arsacium concilium A. Plura miracula
Tunc creat in praelatum. de meritis sunt ibi facta
Canendo laudis canticum. Quae Deus altissimus
Confirmans confirmatum fecit per hunc —— —
V. Angelus cum aurea
super caput fulsit Corona
In 2. Vesperis.
Arsacii, Dei
cari servique dilecti. Ad Magnificat.

3. Amavit eura Dominus, A. Nunc in excelsis Domino


Quem vocat celerius, Laudes demus*altissimo
Ut praesul in coelestibus Quod singula cum optimo
Regnet juge Arsacius. Concludat finis termino :

V. Statuit discessum Det nobis bic solatium,


a terris ad coelos accessum. Scire coeli palatium,
Sanctum duxit Arsatium.
Ad Laude s.
Sic nos post hoc exsilium.
Antiphonae. Ora, Arsati optime,
1. Arsacius moritur Pro servis tis familiae.
spiritus sed ad coelos por- Ut per te meritorie
tatur. Vivamus tecum coelice.

Brev. ms. Ilminense anni 1437. Clm. Monacens. 7391. Der Text strotzt —
von Fehlern und Unmöglichkeiten; nur wenn wider Erwarten eine zweite
Handschrift sich finden sollte, ist auf eine halbwegs befriedigende Entwirrung
zu hoffen. — Von Hymnen gehören hierher In 1. Vesp. Jucundemur melodia, :

zum Completorium erwähnt die Handschrift einen Hymnus: „Sancti Arsacii


recolcntes festa digna", ut supra in translatione, den ich aber nicht auffinden
konnte.

40. De sancto Augustino.

In 1. Vesperis. 2. Augustinum dum de patre


Antiphonae. Gentili Patricio

1. Gratuletur omnis mundus, Deus vocat et a matre


Clara lux de tenebris, Audita est oratio.

Ab immundo venit mundus, 3. Annis puerilibus


De profano celebris. Decursis in errore
137 —
Mox crevit in virtutibns 2. Fortunato praedicat
Et Domini timore. Domini praecepta,
4. Sollicitans Ambrosium Quem ratione superat
Mater Augustini, Divinitus accepta.
Doctor doctorera optimum 3. Contrivit lima tidei
Facit verbi divini. Dentea peceatorum,
5. Statim coepit f nie tum ferre Adversantes et ei
Scripturae clan rans Ense necat verborum.
Et in fines orbis terrae
Responsoria.
Fidem Christi praedicans.
1. Studens in iiberalibus
A<1 Magnificat Aetate juvenili
A. Hos cleri principalis, Augustinus artibus.
Dux et via exsuluni. Mente quaa subtili
Augustine, specialis Capit et sie proficit,
Lux deeor praesulum.
et Ut stupeat natura.
Tu vitae canonicae Nam totuin per se didicit.
non et decretum. Quod indit in scriptum.
Nos, pater pie. respi V. (^uis compar isti
Ali Christi duc secretum. fuerit, numquid meministi?

S iper Nunc dimittis. 2. Augustinus presbyter


Hipponensis factum.
A. Turris David ascenditur.
Coelestis regni monstrat iter
Qua fides propugnatur.
Igne divino tactu-?.
Seala Jacob conscenditur.
Scribit in ecclesia
In qua spes elevatur.
Libros triginta mille.
Columua ignis advenit,
Volumina innumera
Caritas inrlaminatur.
Et componit ille:
Gaudeat ecclesia.
V. Perquam famosus
Jam duplicat talenta
Fidelis servus in vita
mundo tit et operosus.

Coelitus obtenta. 3. lumen ecclesiae,


Beate Augustine.
Ad Matutinum. Xobilis prosapiae
Invitatorium. Doctor legis divinae.
Verum lumen adoremus. Tu pie sine mora
Pro nobis Deum ora,
Christum regem Dominum.
V. Augustine bone
Qui Augustinum lumen fecit
pater et venerande patrone.
Ecclesiarum omnium.

In 1. Xocturno. In 2. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Augustinus respuit 1. Älirificare voluit


Consilium impioruni. Deus hunc ljeatum,
Dum Manichaeos destruit Ad mortem quando doluit
Et vias peceatorum. Curans inbaptizatum.
138

2. Mcmlaces ille destruit 2. Pos1 coronam praesaüs


Verbo veritatis, IIujus temporalem
Et h'dem illis instruit Pro suis, Christe, meritis
Sanctae trinitatis. Das liuic aeternalem.
3. quam admirabilis 3. Hie innocens manibus
Hie praesul et laudandus, öl- liabens accensüm,
(

Qui assumptus ab angelis


est Praedicat hominibus
In coelis coronandus. Coeli docens ascensum.

Responsoria.
Responsoria.
1. Consors apostolorum,
1. Vitam apostolieam
Corona martyrum.
Hie doctor renovavit
Tu gemma confessorum,
Describendo regulam,
Ornatus virginum,
In qua declaravit,
Scientia tu Cherubim,
Vivere sub imperio
Vox coeli, lingua Christi,
Caste sine proprio;
Hodie a Seraphim
Y. Ut docet iste pater, Assumi meruisti.
sie debes vivere frater.
V. Augustine pie
2. Multum renitens suseipit Paulo par sie et Eliae.
Curam pastoralem, 2. Aquilina facie
In qua tantum proficit, Vidit Augustinus
Ut miseris talem ;
Subtili mentis acie,
Yirtus virtuti succedit,
Quod Deus unus trinus,
Consurgit ad labores,
Unus in essentia,
Docet, scribit, libros edit,
Trinus in personis,
Sic honor mutat mores.
Cuncta creans entia
V. Hie flos doctorum, Summae perfectionis.
fidei tuba, regula morum. V. Ne cessent esse,
3. martyr desiderio, qui singula servat in esse.
Nam pati petivisti
3. pater, pauper spiritu
Multa neque gladio Sed dives in virtute,
Cujusquam tu cessisti, In tuo, ora, transitu
Te necare cupiens Tu nostra pro salute;
Donatus ira saevit, Tuo sie provideas
Sed de te omnipotens Gregi, pastor bone,
Melius decrevit.
Ut te sequentem videas
V. Ut nos fuleires
In merito coronae
saeva nee morte perires.
V. Et tecum pone
finito carnis agone.
In 3. Nocturno.
Ad Laudes.
Antiphonae.
Antiplionae.

1. In tuo tabernaculo 1. Augustinum induit


Hie, Christe, habitavit, Dominus decore
Multiplici miraculo Et sedem ejus posuit
In terris corruseavit. In gloria et honore.
— 139 -
2. Laetus atque jubilans Vinum summe reticiens,

Hie sanetus introivit Quod prius praegustavit.


Domum, quam desiderans
In 2. Vesperis.
In terra coneupivit.
Ad Magnificat.
3. Praegustavit Domine A. per omnia laudabilis
De rivo, sed sitivit.
Pater et patrone,
Nunc pleno fruens flumine Toti mundo venerabilis,
Te torrente bibii.
Augustine bone,
4. Fratres benedicite Fruens eibo grandium
Beato Augustino, Habens omne gaudium.
(^ui nos de mundi turbine
De praesentia sponsi Christi,
Tulit, de Camino. A torrente voluptatis
Ebrius summae trinitatis,
5. In excelso solio Commenda Dei filio,

Dominum de caelis Quos hie in exsilio


Laudemus de suffragio Te sequi voluisti.
Patroni lidelis.
In translatione s. Augustini.
Ad Benedictus. Ad Magnificat.

A. plena dies gaudio A. Multiplici miraculo


In qua de mundi medio Deus gloriosum
Spiritus saneti armarium. Augustinum populo
Patronus turbae pauperum Fecit et famosum,
Gaudium intravit. Cum fertur de Sardinia
Nunc haurit pleno poculo, Locandus in Papia;
Nunc claro videt oculo pater, nostra gloria,
Lumen indeticiens, Custodi nos in via.

Brev. ms. Augustin. Brunens. V saec. 15. A. —


Liber viaticus saec. 15.
Cod. Archivii episcop. Secoviens. s. sign. B. —
Brev. ms. Secoviense saec. 15.
Cod. Graecens. 1548. C. —
Antiph. ms. Oenipontanum 21 saec. 1B /ie. D. —
Brev. ms. Diessense saec. 15. Clm. Monae. 5546 a E. —
Cod. S. Petri Salis-
burgens. a IV 42 saec. 15. F. —
Brev. Osnabrugense imp. Maguntiae 1516
G. — Cod. 8. Mariae ad arborem saec. 15. Cod. Sanctens. Reg. XVI ms. 2. H.
In 1. Vesp. A 2—5 fehlen G. —
Super Nunc dim. A nur H. Invit. — :

Exsttltenras Adorantes Dominum Qui hodie ad Seraphim Vocavit Au-


Srustinum. H; prosaisch B. —
In 1. Noct. R 2, 9 Per quem famosus A.
|


[n 3. Noct. A 1, 3 Dum multiplici A. —
Ad Landes A 1, 3 in fehlt A.

47. De saneto Augustino.

In 1 V esp eri
. s. R. Salve, geinma sacerdotum,
Super Psalmos. Salve, decus praesulum,
A. Sancte pater Augustine, Audi vota et devotum
Xobis confer medicinae Gregis tui populum,
Coelestis auxilium. A peccati labe lotum
Ut ad hierarchiae trinae Duc ad vitae speculum.
Arcem tuae per doctrinae V. Doctor veri, duetor cleri,
Tendamus vestigium. Gregis tui sedulas
— 140

Audi preces, terge faeces V. Hie est \,i- electionis,


Peccati et nebulas. In hunc benedictionw
Ad Magnificat. Dei donum se collegit.
A. Magnificet Dominum, 2. Augü8tinufi mirifico
Ipsum patrem luminum, Puer pollens ingenio
Omnis creatura, Prudentia vigebat,
Qui per suum famulum Dono Dei magnifico
Fidum, sagum, sedulum Major majorum senio
In sacra scriptura, Scientia crescebat;
Nos dignatur pascere V. Annorum aevo juvenis,
Dans cibum in tempore Animo vir, instar senis
Tritici mensura. Sensu senes vincebat.
3. Adolescens strenuu-.
Ad Matutinum. Professor conspieuus
Invitatorium.
Septemplicis sophiae.
Exsultantes jubilemus Ejus in gymnasiis
Deo, regi gloriae, Fulsit nactus studiis
Augustini laudes demus Fastigium archiae:
Devotas memoriae. V. Gloriose doeuit,
Longe late claruit
In 1. Nocturno.
Gemma philosophiae.
Antiphonae.
1. Augustinus, vir beatus, In 2. Nocturno.
Christi legem meditatus Antiphonae.
Fructum dat justitiae
1. Exaudivit invocantem
Instar ligni irrigati,
Hunc Deus justitiae
Rore coeli complantati
Consolando exsulantem
Secus aquas gratiae. In valle miseriae,
2. Constitutus super montem Vultus sui lumine
Sion Christi praedicator, Signando exsultantem.
Duxit vitam hie insontem 2. Scuto bonae voluntatis
Verus fidei zelator. Tuae, Deus majestatis,
3. Hie dum üdem tribularent Sanctum tuum coronasti
Multi et hanc impugnarent Benedicens justo donis
Errorum fallacia, Tuae benedictionis.
Dentes contrivit eorum, Quibus ipsum sublimasti
Molas frangens peccatorum Et ditasti
Dei fultus gratia. Dextrae tuae donis.
Responsoria. 3. Nomen tuum, Domine.
1. Deus, qui perpetua Mirabile probatur,
Mundum ratione regit, Quod tuo in homine
Sanctum sua gratia Miranda operatur,
Augustinum praeelegit, Augustino tribuens
Per quem in ecclesia Gloriam et honorem.
Plurima insignia Verbis ejus destruens
Magnaque peregit, Tarn hostem quam ultorem.
— 141 —
Response» ria. 3. Deus, tua in virtute
1. Piac matris pia vota Certus sua de salute
Deus pius exaudivit. Sanctus sie laetatur,
Quae salutem nati tota Signum sui praemii
Flagrans mente coneupivit; Lapidis eximii
V. Quem carne pepererat, Cui corona datur.
Mente pärturivit, Responsoria.
Cui Deus non dederat
1. In divino opere
Dans, quod flens petivit.
Sategit proficere
2. Audit ille praedicantem
Ad culmen sanetitatis,
Praesulem Ambrosium,
Fortis athleta Dei,
Virum stupens elegantem
Fortis tiro fidei
Verbis et egregium,
Et doctor veritatis.
Gemit deflens se peccantem
V. Cunctas per dioeceses
Hactenus et impium.
Exstirpavit haereses,
Y. Dei tactus gratia
Radices falsitatis.
Sacrum per eloquium
Mundana solatia 2. Yitae vernans sanetitate,
Respuit et gaudium. Verbi fulgens veritate
3. Adhuc cateehumenus, Ad cathedram attollitur,
Praesulatus dignitatem
Quo praeeepit Dominus,
Ritu baptizatur, Decorans per sanetitatem,
Sacro plenus flamine Pastor bonus cognoscitur.
Toto mox conamine V. Pa§cens gregem, ut per legem

In Christum mutatur.
Hunc ad regem
Veterem jam penitus Christum perducat, nititur.
V.
Hominem exutus, 3. Decurso mundi stadio
Mutatus divinitus Nunc fruens coeli bravio,
Novum est indutus. Doctor veritatis,

In 3. Nocturno. Expleto hoc exsilio

Antiphons«.
Fac nos frui palatio
Coelorum cum beatis,
1. Dum pararent in obscuro
Y. Iimitentes vestigio
Peccatores jacula,
Tuo aeternac radio
Zelo multis profuturo
Conjunge claritatis.
Exarsit ut facula
Hie vir docens veritatem Ad L a u d e s.
Et confutans falsitatem,
Antiphonae.
Cujus vultus diligens
Vidit aequitatem. 1. Collaudantes Augustinum
Laudes demus sedulas,
2. Dei vernaculum,
Qui ut sidus matutinum
Cujus habitaculum
Fulsit inter nebulas.
Intrans sine tabe
Corde, ore, opere 2. Ab äugen do recte dictus
Sategit proficere Augustinus creditur,
Et in Dei scandere Dextra Dei benedictus
Montem sine labe. Auctus non minuitur.
142

3. Auctus JJci gratia Directis feliciter


Crcvit in immensum, IIujus vitae velfa
Plenus sapicntia Intravit in gaudium
Carnis vicit sensum. Domini in caelis.
Benedictufl Dominum
4. Grandis factus grandium
Deuö Israeli-.
Cibo est cibatus
Et mutari nescium In 2. Vesperi
In ipsum inutatus. Ad Magnificat.

5. Doctor veri, ductor cleri, A. Augustine, diseiplinae


Norma aequitatis, Norma, clericorum
Nos post fatum duc ad statum Institutor, persecutor
Summae caritatis. Pervigil errorum,
Sectae vanae et vesanae
Ad Benedi ctus. Fae chorum
vitare
A. Iste Dei famulus Tuum gregem et ad regem
Prudens et fidelis Perduc angelorum.
Antiph. ms. Sanctense s. sign. saec. 13. add. saec. 14. — Hymnus: Ex-
sultet aula coelica.

48. De saneta Barbara.

In 1 . V e s p e r i s. Amor nardi pisticus


Gor da inflammabat.
Antiphonae.
Yultus lunaris
1. Jubiletur orbis gyrus
Mundo solaris
Amoena fundens cantica,
Paganismo floruit.
Cum de tbrono fulgens kyrus,
5. Nata de stirpe gentilica
Propinans dona coelica,
Fidei oleum sumpserat,
Rosam sibi desponsavit,
Ardens lampade angelica
Quam in monte Corona vit
Tbesaurum sponsi dilexerat,
Aureo antidoto.
In gazopbylacio
2. Aureo splendore Fundens spem cum pretio. t

Poma legit punica,


R. sol eclipsim nesciens,
Bysseo decore Castitate figuraris,
Sponso tulit unica, Tu rivus indeticiens.
Quae in sinu redolebant Caritate designaris.
Et unguenta excellebant Pincerna favum tribuens
Virtutum ex pomerio. Mundo demonstraris.
3. Haec in prima juventute Nectar divinum largiens
Castitatis Aegris adaptaris.
Florem foverat, V. Adstitit regina a dexteris tuis
Gaudens serena virtute in vestitu deaurate circumdata
Puritatis varietate.
Rivum noverat. Ad Magnificat.

4. Odor aromaticus A. Rosa de spinis floruit


Ore respirabat, Cinnamomum germinando,
143

Erroris umbiam abluit 2. In furore non amore


Stolam sponso propinando, Tumor patris tonuit,
Yirtutis veste damit Hanc acerbis nimis verbis
Simulacra respuendo, Apostatae monuit,
Cancellos trinos posuit Sed a sponso subarrhata,
Trinitatem contestando. Scuto morum praearmata
Salomonis thronus Artus partus renuit.
te signa vit, V. Ex mente columbina
Solus chorus solis Fluit lex divina
te beavit Memorem patri generalis.
Corona patientiae 3. Nocturna tempestate
Manu sapientiae. Lux in nube damit,
Amoena suavitate
Ad Matutinum.
Cherubim apparuit.
Invitatorium.
Puellam divinis
Exsultemus hymnizantes In caminis
Festum rite venerantes, Flamma confortavit,
Quo beata Barbara Quam pater flagellis
Regnat super aethera. Non tenellis
Dire cruciavit.
In 1. Nocturno.
V. Malleo et ineude
Antiphonae.
Cordis petram humeetavit,
1. Yirgo rore irrigata Fundamenta lucide
Fidei rivum hauserat, Margaritis fabrieavit.
Corain agno baptizata
Errorem patris spreverat. In 2. Nocturno.
2. In divis oraculis Antiphonae.
Corpus maceravit
1. In decore et fulgore
Et immensis miraculis
Praeses admiratur,
Vita corruscavit.
A furore genitoris
3. Rationis eloquentia
Nympha praesentatur.
Vertan patris obumbrabat,
2. Suasit praeses fide deses
Salomonis sapientia
Cor duratum fulminabat.
Hoc Falernum
Ut amaret et mutaret
Responsoria.
Cor paternum,
1. Germen justum non adustum Ne corpus ferris caederet.
Terram siccam irroravit,
3. Beata refutabat
Spinas binas non divinas
Verba et probabat
Rosa prosa exstirpavit,
Deum solum esse,
Dans muscatum praeamatum
In cujus messe
Ex amoris stipite, Gentiles non existerent.
Dicens patri nee non praesidi:
Ex hoc fönte bibite. Responsoria.
V. Venite jueundanter, 1. Aurigä voluptatum
Credite conndenter, Ducens currum inquinatum
Hie est salus gentium. Rosam fecit macerari,
— 144

Nervös lauris prorogari 3. Ex ore pastor


Et lucernis concremari, vcniiim poblicavit
Post hoc dari ergastulo. Pro quo ovea res prostravit,
V. Auram bibit tunc amaram, Ut artcni arte yinceret
Mentem vcxit haec avaram
Legendo pira coelica. Responsoria,

2. Radix medicinae 1. Hämo delicato


M edel am rosae fluxerat, Unicornum per nodurnum
Mane repentine Caste atternptavit,
Cum ad tribunal pergerat, Horto pale.tt o
Patrem angelorum Per odorem cordis tiorem
Cum argumentis affirmavit, Sponsum agitavit,
Qui unguentis coelorum Qui cum honore et decore
Hanc odore satiavit; Ad coenam agni veram
Quod praeses diis signavit Sponsam invitavit.
Hoc sacris improbavit. V. Ach, pincerna, da Falerna,
V. Rosa mitis Ad tabernam te lucernam
Goliam excaecavit, Hospes collocavit.
Verbi vitis
2. Ex nube fulmen jacuit
Scripturis abundavit.
Jove corruscante,
3. Bos mugire et rugire Et Kain vilis tangitur
Cepit cum fulgore Igne comburente,
Cordis et dolore Samsonis caput cingitur
Tradens puellam Poena gehennali,
Mundi stellam Susanna mitis pungitur
In carne lacera Vultu virginali,
Mamillis spoliari In throno serto cingitur
Et tormentis flagellari Flore festivali.
Vestimentis denudari Y. David Sebad. decollavit
Et post ad locum Abysai Sunamitem
Patri notum Adamavit.
Ense decollari.
3. Nardus temperantiae,
V. In claro bysso tegitur,
Lecythum fundens gratiae,
Cum sponsus imploratur,
Rosa patientiae,
Conductu luctu vehitur,
Amicta solis lacie,
A patre decollatur.
Nutrimentum castitatis,
In 3. Nocturno Firmamentum Sanctitatis,
Antiphonae. Harmonia purpuratis
1. Aurora turrem scandidit Et sophia trinitatis,
A patre cursitando, Squammas cordis ablue,
Amoena verba pandidit Ramos morum insere,
Christum invocando. Hospitia tu mundare,
2. Rex acumen inclinavit Ut corpus Christi habitare
Illaesa permanente, In nobis possit ad extre-
Post ad locum ambulavit mum;
Patre nesciente. Da gaudia nunc et in aevuin.
— 145 —
V. Juniperus amoris In 2. Yesperis.
Christum fractu satiasti, R. Ave mente seraphina
Paradisus dulcoris Medelam aegris tribuens,
Yoluptatem procreasti. Amoris adamantina
Corda petrosa molliens,
Ad Laude s. Ebur candens castitate,
Margarita puritate,
Antiphonae. Ut regem digne invitares
Et amanter pertractares,
1. Rubra veste claruit
Cinnamomo, cardamomo
Yirgo gratiosa,
Escas condidisti,
Testa patris aruit
Felle tumorosa.
Cum muscatis praeamatis
Nectar miscuisti
2. In agone petivisti Cordis ex cellario.
Dona implorantibus, Y. Cum amoenis symphoniis
Corpus Jesu Christi Et divinis harmoniis
Corde te amantibus ;
Mensae delicias
Sponso tribuisti.
3. Cum rerum abundantia Ad Magnificat.
Yitae sanitatem Coeli jubar corruscavit
A.
Et frugum opulentia Sponsam mite conducendo,
Amorum honestatem.
Quam in throno coronavit
Matri suae committendo;
4. Et ut nullus veste nudus
Condemnetur neque spolietur, Coram agno, patre magno
miratur Lucis hymnizando,
Qui recordatur et
Impetrare et rogare
De tuis diris verberibus.
Fontem largiendo,
5. Factor sponsam consolatur, Ut de rivis fontis vivis
Verbis mitis hanc affatur: Possimus inebriari.
Yeni, dilecta, praelecta, Et aeternis sine guerris
Yerba tua sunt perfecta. Sertis coronari.

Antiph. ms. Raigradense — I a 1. anni 1325. — In 2. Noct. R 2, 5

&ub arratam Hs. —


In 3. Noct. A 1, 1 u. 3. Ich weifs nicht, ob ich Gelehrten
ä la Misset zur Beruhigung anführen mufs dafs ich die klassischen Verbal-
,

formen hier, wie oben R 2, 4 geschehen, bewundert und nicht geändert —


habe? —
R 2, 9 ringitur Hs. —
Eine Antiphon ad Benedictus fehlt.

49. De sancta Barbara.

In 1. Yesperis. Y Ut sanctorum angelorum


R amica pudica Largiatur consortia.
Dei sancta Barbara, Ad Magnificat.
Roga Christum sacrum felix martyrium,
Ex virgine Maria natum, Barbara quod pertulit,
Ut nostrorum delictorum Carnis per supplicium
Cuncta purget crimina, Cum se gratis obtulit
Dreves, Historiae rliythmicau. 10
— 146 —
Deo sacrificium, 3. Quendam magnatem,
Quam patcr intcrimit pater inquit ei, locupletcm,
Ducis ob imperium, Insignem juvenem
Ideoque mcruit te desponsare volentem,
Sempiternum gaudium V. Accipe, nata, virum
Magnificans Dominum. te digna conjuge dignum.

In 2. Nocturno.
Ad Matutinum.
Antiphonae.
Invitatorium.
1. Deus ineffabilis,
Regem regum omnium, Coelo terrae laudabilis,
Cum quo sancta Barbara Qui malis es terribilis
Per sacrum martyrium In sanctisque mirabilis,
Regnat super aethera, Esto mihi placabilis.
Adoremus Dominum. 2. Confidens Deo Barbara
Lictorum spernit aspera
In 1. Nocturno. Tormenta, saeva verbera,
Antiphonae. Ut conscendat ad supera
Victrix et martyr aethera.
1. Beata virgo Barbara,
3. Virtus tua, Jesu Christe,
Quae non sedit pestifera
Rex aeternae gloriae,
Malignorum in cathedra,
Mihi praestet idolatras
Sed renuit consilia
Impiorum et numina.
Me vexantes vincere,
Tu scis enim, quod sum nupta
2. Dixit populus insanus,
Tibi casto corpore,
Fallax, mendax et profanus: Et conservo tibi fidem
Sacrilegam comprimamus,
Corde, ore, opere.
Quia Deus ejus vanus
Responsoria.
Ac in eo non est salus.
1. Unde pater patriam
3. Cum te, Deus, invocarem,
peregrinam,
proficiscitur in
Me audisti. dum clamarem
Cujus erat turris
In tormentis ac rogarem
Celsis in condita muris,
Et te sponsum adamarem,
V. Quam vis sit binis
Certe nunquam refutarem.
cito consummanda fenestris.
Responsoria. Cunctis mercedes
2.
1. Virgineo flore operantibus atque labores
vernans roseoque decore Solvit et hortatur
Barbara fervore omnes miniumque precatur
mentis sanctoque pudore V. Ut sitopus factum
V. Dilexit Christum cum venerit atque peractum.
mundum contempsitetistum. 3. Qua virgo clausa
2. Verbis tristatur nee pergere deforis ausa,
genitoris et haec sibi fatur: Arte Dei fulta,
Tolle tuum velle digitis cruce marmore sculpta,
dicendo pudenda puellae, V. Assiduis stabat
Y. Nolo virum capere, Dominum preeibusque roga-
magis opto casta manere. bat.
147

In 3. Nocturno. Ad Laudibus.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Canticum laetitiae 1. Regnante Maximiano,


Cantent omnes populi Principante Marciano
Rectoresque ecclesiae Fit saeva persecutio
Laudent nomen Domini Et sanguinis effusio
Festum quoque Barbarae In Christiano populo.
Ejusque martyrii 2. Erat solis civitas
Celebrantes hodie, Versus orientem,
De quo gaudent angeli. Qua vigebat falsitas
2. Confundantur adorantes Prava inter gentem,
Propria sculptilia, Quibus inest feritas
Erubescant venerantes Sanctos persequentem.
Simulacra vacua,
3. Hac urbe Dioscorus,
Conturbentur operantes
Vir nobilis et potens
Idola fictilia,
Morabatur, subditus
Quae subintrant proferentes
Tamquam servus humilis
Daemones mendacia.
Repletus daemonibus
3. Nota fecit Dominus Et manufactis idolis.
Divina mirabilia
4. Hie habebat filiam
In conspectu gentium;
Gratam Deo, Barbaram,
Simplex Dei agnicula
Turri quam incluserat
Regum infidelium
Propter elegantiam
Superavit proelia,
Vultus ac statuerat
Per sanctum paraclitum
Eidem custodiam.
Operantem talia.
5. Virgo Deum exorabat,
Responsoria.
Tota mente quem amabat,
1. Piscinam lavacri Orationi vacabat,
struxit ei Barbara sacri, Diu, noctu nee cessabat.
Quo baptizavit
sese et purificavit Ad Benedictus.
Y. In patris et geniti A. Benedictus Dominus,
communione spiritus almi. Agnus sine macula,
2. Cumque pater rediit Quem ex totis viribus
cur, nata, Dioscorus inquit, Dilexit agnicula,
Jussisti vetitas Actu, vita, moribus
fieri tres turre fenestras? Sancta, virgo Barbara.
V. Namque Deus trinus Cum plena daemonibus
tribus significatur et unus. Exsecratur idola
3. Hunc qui detexit, Immun dosque spiritus
illum cito cum maledixit Ducentes ad tartara,
Barbara pastorem, Hanc pater Dioscorus
sumpsit lapidisque rigorem Falsa colens numina,
Y. Illiusmutata Ferus, nequam, barbarus
pecus speciemque locustae. Manu truncat propria ;

10*
— 148 —
Felix cujus Spiritus Victoriam lauclabilem ;

Transit super aethera, Nanu per beatam Barbaram


Ubi vivit coelitus Infideles populi
Cum Deo per saecula. Linquentes idolatriam
Conversi sunt innumeri
In 2. V esp eris. Ad fidei constantiam;
Ad Magnificat. Qui cum palma martyrii
A. Magnificemus Domini Intravit Dei gloriam
Potentiam mirabilem, Habens in morte parili
Qui dat in sexu fragili Julianam consociam.
Brev. ms. Capit. Cracoviens. 20. saec. 15. A. —
Brev. ms. bibl. Jagellonicae.
1256. saec. 15. B.
In 1. Vesp. R fehlt B; R, 7 Ut nobis A. —
In 1. Noot. A 1, 4 et
munera B. —
R 1, 5 Dixit Christum B. —
R 2, 1 Verbis instatur B. In —
2. Noct. A 2, 4 superna A. —
R 1, 6 Cito consummare AB. In 3. Noct. —
A 1 2 Domino cantant AB.
, —
A 1 , 5 Festum Barbarae A festumque
— —
;

Barbarae B. Ad Laudes A 4, 6 Ei AB. In 2. Vesp. ad. Mag. 4 Lauda-


bilem victoriam AB; 12 parili fehlt AB; 13 sociam A, consortiam B. —
Zum Officium der Hymnus: Pange lingua gloriosae.

50. De sancto Bartholomaeo.

In 1. Vesperis. 2. Vir mundi cordis


Super Psalmos. simul intrat delubra sordis,
A. Rex perennis gloriae, Indii turbantur,

Qui sceptrum victoriae quia daemonum ora ligantur.


Insigni apostolo 3. Dum nutu Domini
Dedisti Bartholomaeo, manet in specie peregrini,
Dum mundum coepit colere Templis jam mutis
Verbi toi vomere, claret per signa salutis.
Ob cujus praeclara merita
Eesponsoria.
Tua nos ducat gratia,
Ubi vitae pocula 1. Beatus Bartholomaeus,
Bibemus per saecula. Orientis ingens decus,
Ut Indiam ingressus est,
Ad Matutinum. In tenebrarum patria
Invitatorium. Fulsit ut lux clarissima.
Regem regum Christum, V. Jam medium sidus chori
dignum est, adoremus.
Sicut Cum ipse sit duodeni.
Cujus honore sanctum
Bartholomaeum veneremur.
2. Dum miseros hos responsis
Deluderet fallax hostis,
In 1. Nocturno. Ad ingressum apostoli
Antiphonae. Muta fit vox oraculi;
1. Dona Dei caeli V. Quia lucis ad tenebras
dum narrat voce tideli, Nulla manet societas.
In finem mundi 3. Quam accepta fuit Deo
sonus exit Bartholomaei. Justi hujus oratio,
149 —
Qua, dum hostis se incendi 2. Idola dum frangit,
Per os clamat pseusticii, delusa, quam metus angit,
Pulsus linquit plasma Dei. Laudat turba Deum
Y. Multum enim assidua Credens per Bartholomaeum.
Valet oratio munda.
3. Yirtus quanta Dei
In 2. Xocturno. Micuit prece Bartholomaei,
Antiphonae. Qua sunt salvati
Jlorbo quocumque gravati.
1. Divinae legis
doctorem tilia regis Eesponsoria.
Agnoscit, vita
1. Ingens exemplum fidei
per eum meliore potita.
Credentes admiramini,
2. Sospite rex plaudit
Christi sumit ut baptisma,
nata, fert munus et audit,
Rex deponit diadema.
Ditandus Christo
Y. Et nunc reges intelligite, eru-
quod munere non eget isto.
dimini qui judicatis terram.
3. Vox nova sermonis
simul est audita colonis, 2. De praeclara fide fratris
Noscere verba fidem Indignatus rex Astrages
cupiunt, amor omnibus idem. Apostolum jubet caedi,
Coniitentem nomen Christi,
Eesponsoria.
Y. Considerat peccator justum et
1. Jara precibus lunatica
quaerit mortiftcare eum.
Curata regis filia,
3. melius praedicanda
Bartholomaeus munera
Fides, virtus et gloria,
Sprevit in Christo tenera,
Qui vivens decoriatus,
Y. Diligens Christi mandatum
Super aurum
Et capite tandem caesus,
et topasion.
2. Doctor verus ait turbae,
Jam victima munda factus,
Coelos scandit laureatus.
Deum verum cognoscite ;

Y. Hujus, Christe, per merita


Si salvi esse cupitis,
Simulacra conteratis. Ab occultis nos emunda.
Y. Qnoniam omnes dii gentium
daemonia, Dominus autem coe- Ad Laude s.

los fecit. Antiphonae.


3. Cum oraret apostolus, 1. Stans decus indutus
Splendens eftulsit angelus, virtutum Bartholomaeus,
Sculpens sanctae crucis Signum, Non timet Astragi
Credentibus adorandum. coelitus acta loqui.
V. Yobis, inquit, remedium
2. Jussu fracta meo
Hoc salutis dabit Signum.
sunt idola daemone victo,
In 3. Nocturno. Plebs cum laetitia
Antiphonae. Serviat ut Domino.
1. Jam miser ille deus, 3. Dum minui nequeat,
quem cogit Bartholomaeus, quem metu munclus adorat,
Ne sibi thus detur Dum tua, rex, minuo
clamans sua vincla fatetur. Numina, crede meo.
— 150 —
4. Hinc furit ad poenam 5. Sic athleta D<i
rcx turpem quippe ruinam donatus laude trophaei,
Numcn non uoscit, Quem docet orbe coli,
Quod miser ipse colit. laudet in arce poli.
Brev. ms. Capit. Cracoviens. 20 saec. 15. A. —
Brev. ms. bibl. Jagellonicae.
1258 saec. 15. B. —
Brev. ms. Meldense saec. 15. Cod. Parisien. 10Ö4. C. —
Brev. Misnense imp. Lipsiae 1502. D. —
In C nur die RR. poetisch. In —
1. Noct. R 3, 4 clamat saeviendi ABD. —
In 3. Noct. A 1, 1 Nam miser ille D. —
R 3, 7 sq. Cujus nostri per merita Ab oecultis Christe inunda. C.
|

51. De s. Berchtoldo Garstensi.

In 1. Vesperis. 2. Hie Domino placuit


Super Psalmos. per gaudia juneta timori,
A. Ad nova festa Dei Quae contrarietas
praesentis honore diei divino servit honori.
A foedis Iota 3. Cujus, Christi, caput
coneurrunt aurea vota. tua gloria vexit ad astra,
R. dux praeclare, Da per eum membris
fac ad portum remigrare vitae solemnia eastra.
Fluctivagos mundi, 4. Eja, sanete pater,
cum sis exemplar eundi. quam vera pace quiescis,
Nosque, tuam partem, In spe dispositus
transpone salutis ad arcem; Domini marcescere nescis.
V. Junge scholis Christi, Adstabat mane
5.
rector quibus ipse fuisti.
Domino Perchtoldus, at ille
Ad Magnificat. Sero refudit ei
Laudibus insignis, coelorum praemia mille.
meritis clarissime dignis,
6. Te, pater alme, beat
Par confessorum, aeterni laurea floris
dulcis mixtura bonorum, Nobiscum partire tui
Da prece servorum diadema decoris.
votis, Perchtolde, tuorum
Eesponsoria.
Saecula plena bonis,
coelestibus aurea donis. 1. Hic Domini servus
districto calle viarum
Ad Matutinum. Transiit ut cervus
Invitatorium. ad fontes currit aquarum
Sors dedit aeterna V. Nam sitiit rivum
Perchtoldo jura superna, coelesti neetare vivum.
Plebs cognata choris
2. dignum dignis,
1

ad opus consurgit honoris.


o nullo turbine victum,
In 1. Nocturno. Qui manibus mundi
Antiphonae. retinentem liquit amictum,
1. Iste beatus vir V. Ne possit nimium
est divinitus quasi lignum, legis dissolvere dictum.
Quod fruetum profert 8, Justitiac cursum
aeterno germine dignum. coelorum limite sursum
— 151

Sanctus adimplevit V. Contemplando bibit


ubi paris in orbe quievit verbi coelestis amorem.
V. Et patriae laetam 2. In terris velut in coelis
celebrat sine fine dietam. pia mens habitabat,
4. Quam carus Christi, Justus enim patriae meritis
Perchtolde, miles fuisti in carne vacabat,
Qui faciens mundi V. Coelitus assumi
fallentis pectora tundi dignus quasi virgula fumi.
Militiae zonam 3. De nebulis stellaque clarens
non solvis adusque coronam. de luce novella
V. Fac ita pugnare, Emicat expresse,
quos te cognoscis amare. Perchtoldus creditur esse,
V. Fama jueundus
In 2. Nocturno. et ab omni pulvere mundus.
Antiphonae. 4. Pastor praedigne,
1. Justus, qui loquitur pater o Perchtolde benigne,
verum de cor de fideli Transfer ab errore
Absque doli maculis, famulos illoque tenore
intrat solatia caeli. Justitiae serva,
quo simus grata caterva;
2. Hie non aeeepit
V. Fac nos aequales
animan sub pondere vano
Domini fervore sodales.
Sed meritis gravi dam
virtutum robore sano.
3. In virtute tua
In 3. Nocturno.
sanctus laetabitur iste, Ad Cantica.
Quem tua praevenit
A. Gaudia sanetorum
dulcis benedictio, Christe.
latissima, nescia finis,
4. In Dominum justus Flore sub aeterno
quoniam sua vota reclinat, nullis damnanda pruinis,
Ille sibi sine defectu Jam, pater, intrasti;
bona summa propinat. fac nos proeul esse ruinis.
5. Te decet omnis honor,
rex dives in arce polorum, Responsoria.
Qui fidei servum 1. Justum describunt
soeiis adscribis eorum. titulis miracula clara,
6. Cum Dominus fuerit Corde stupenda nimis,
judex in mente profunda, novitas origine rara;
Serva nos, Perchtolde, tuos V. Lusit in electo
a morte seeunda. de coelis gratia cara.
2. Corporis in cella
Responsoria.
radians purissima Stella
1. Sanctus Perchtoldus Frondibus elisum
subiit quasi Martha laborem, dat claro sidere visum,
Praedulcem tarnen ejus agens V. Liberat obsessos,
in corde sororem; curat languore repressos.
— 152 —
8. Crevit in ccclesiac 5. Alme pater, öero
pelagus sanctissima stilla, stans coram judice vero
Nam sacra post carncm Perpetuae morli
plus est operata favilla; nos Bübtrahe robore forti.

V. Sic Deus exaltat Ad BenedictoB.


servos de morte pusilla. A. Gaudet in caelis
4. Post habitum carnis animarum turba fidelis
post reddita terrea jura Laude Dei plena
Induit aeternis tanto coneive serena,
Perchtoldum coelica cura Cujus honore David
Ipse sie auxilio cornu sublime paravit
nobis in morte futura. Per bona virtutis
V. Ne nos involvat et munera vera salutis.
Domini sententia dura.
In 2. Vesperis.
Ad Laudes. R. nova Jerusalem,
Antiphonae.
Domini struetura superna,
Quae non admittis
1. Jam velut aurora
Babylonis jura veterna,
consurgens luce decora In te Berchtoldus
Progreditur justus paradisi tempora verna
operum candore venustus. Securus celebrat,
2. Sub radiis laxis qui nos pietate paterna
jam volvitur aureus axis Dirigat in fine
Coelica per dona tamquam praeclara lucerna.
justi fulgente Corona. V. Ne trahat errantes
3. Ecce viam pandis, mortis tenebrosa caterva
per quam, pater inclite, Nobis prodesse
scandis digneris ad omne necesse.
Ad lumen verum Ad Magnificat.
supremo jure dierum. A. pater, o rector
4. In nobis aestum coelesti dives honore
domans, Perchtolde, mole- Quem primi colimus,
stum de primo cordis amore
Per ventum roris Nos tibi deferimus
medium depone caloris. jam corda repleta pavore.
Cod. Mellicensis 617 saec. 15. —
Die zu diesem Officium gehörigen
Hymnen vgl. Analecta Hymnica IV, 204 sqq.

52. De s. Bernhardino Senensi.

In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Torrentem sapientiae In via bibit praedicaus,


Sanctae vir conscientiae, Legem et factis operans,
Beatus Bernhardinus, Jesu praeco divinus.
— 153 —
2. Escam dedit timentibus 2. Tener aetate prendidit
Se miserator Dominus Salutis diseiplinam,
Et Clemens ipse l)eus, Nee viam justam perdidit
Dum cunctis venerabile Iram timens divinam.
Hie sanetum et terribile 3. Rex militum victoria
Praedicat nomen ejus. Illius fit suseeptor,
3. Disponit absque vitio Exaltans Caput gloria
Sermones in judicio, Assiduus protector.
Cujus erat paratum Responsoria.
Sperare cor in Domino, 1. Vergente mundi vespere
Dum luci sine termino Deus nos visitavit,
Se totum offert gratum. Magno donavit munere,
4. Hie puer Deum coluit Dum sanetum hunc legavit,
Et adolescens timuit Humanuni novo sidere
Et senex adamavit, Genus illuminavit.
Et corde, ore, opere V. Sena praeclarum genere
Omni loco et tempore Atque virtutis opere
Jesu nomen laudavit. Sublimem proereavit.
5. Urbes et castra cireuit 2. Remansit hie infantulus

Et praedicando doeuit Unicus absque matre,


Laudare Deum gentes, Septem agens puerulus
Cujus misericordia Annos fit absque patre.
Est confirmata gratia Cum linquitur pauperculus
Super nos poenitentes. Nutrici timoratae.^
V. Orationi sedulus
Ad Magnificat.
Se tunc dat Christi servulus
A. Nomen tuum hominibus
Matri intemeratae.
Manifestavi, pater,
Coelorum quod agminibus 3. Docendus puer traditur
Salutis est caracter,
Humanae diseiplinae,
Qui gratia perficitur
In te nunc felix exitus
Melioris doctrinae,
Exultet, lumen luminum,
Hie dum praeeepta sequitur
Magnificet ut penitus
Sacrae legis divinae.
Anima mea Dominum.
V. Ut ratione utitur,
Ad Matutinum. Virtutem mox amplectitur,
Invitatorium. Qua felix fit in fine.
Praedicatorem Domini
I n 2. Nocturno.
Devote collaudemus,
Antiphonae.
Cujus flectentes nomini
1. Linguam fantem mendacium
Venite adoremus.
Cogit ad veritatem
In 1. Nocturno. Et cor grave loquacium,
Antiphonae. Ut linquat vanitatem
1. Ex alto datus homini 2. Fidelis praeco clamitat,
Sanctus hie est clementer, Quod Deo non est dignus
Cujus in lege Domini Nee juxta ipsum habitat
Voluntas fuit semper. Injustus et malignus.
VA
3. Voce Jesus amabile Besponforifli
Praedicavit sincera, 1. Sumini regis conduetos vinea,
Quod nomen est mirabile Haec Hernhardinus calcans
In universa terra. terrea,
Responsoria. Vinum purum a molle ferrea
1. Suspirat ante virginem Intrat loca coeli siderea.
Orationum studio V. Arta diu vita funetus,
Devote genu flectens, Vitae fuit morte junetus.
Mane ejus imaginem Christi fideles pabulo
2.
Solus sine fastidio
Praeco salutis satiat,
Frequentat adolescens.
Monet mentem famelicam,
V. Tobia si rubiginem
A lege ne deficiat,
Sentiret carnis dubio
Iter panditad gloriam
Explorat gressu sequens.
Et vitae viam ampliat.
2. Hie peste laborantibus
V. Pro caritatis copia
Se praebet in servitium
Pauper abscessit patria
Exercens pietatem.
Gregem gregi substituens,
Et eunetis aegrotantibus Quos hie ditat inopia.
Se sponte dat propitium
Amplexus caritatem.
Ad Laude s.
V. Exemplum dat speetantibus,
Antiphonae.
Dum fugit omne Vitium
Et facit bonitatem. 1. Ecce coram prineipibus
3. Ostensam sibi coelitus Et Israel et gentibus
Francisci patris regulam Ut vas^electionis
Devotus vir intravit, Portavit nomen Domini,
Mundum relinquens penitus, Sub quo fit salus homini
Divitias tuniculam Supernae regionis.
Et cordulam putavit. 2. Ab universo populo
V. Laetus mente divinitus In loco foris patulo
Vitam agit pauperculam, Desuper praedicantem
Qui Deo se dieavit. Signum de coelo noscitur;

In 3. Nocturno. Fulgere stellam cernitur


Antiphonae. Clara luce micantem.

1. Odit vana speetacula 3. Totis hie Deum sitiens

Zelator hie bonorum Conatibus et cupiens


Et vitam macula
sine Salutem viatorum,
Ingreditur minorum. Paratis mandat imbribus,
2. Gustet verbi dulcedinem Ut gratum tempus auribus
Perquam justus et reus, Concedant auditorum.
Dierum longitudinem 4. Vidit nutricis spiritum
Tribuit ei Deus. Absens per mortis transitum
3. Ut nobis saneti gloriam Ad coelum evocari,
Cuncti partieipemus, Turbam tunc stupens hominum,
Sanctam ejus historiam Ut benedicant Dominum,
Mundo corde cantemus. Non tardat exhortari.
a

- 155

5. Sena lauclare studeat Ad Benedictus,


Et Aquila non taceat A. Hie vir despiciens
A laude conditoris, mundum et terrena trium-
Quae urbes vir propheticus phans
Ornat, hie praeco coelicus Divitias coelo
In laudem salvatoris. condidit ore manu.
In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.
A. Bernhardine pater,
saeeli contemptor honorum,
Humanae speculum,
vitae, nova planta minorum,
Sorte tuis preeibus
fac nos gaudere bonorum.
Brev. ms. Franciscan. Graecens. T 12° 2. saec. 15. A. Diurn. Fran- —
cisc.saec. 15. Cod. Prägens. VII 8. B. H
In 1. Vesp. A 3, 5 Dum laetissime A. —
In 1. Noct. A 2, 1 prehendit
A. —
A3, 2 suseepta A. —
In 2. Vesp. ad Magnificat hat A die Antiphon:
O splendor pudicitiae etc. —
Hymnen zu diesem Officium: In 1. Vesp. Lux :

ex Olympo prodiens; ad Landes: O Sena vetus civitas.

53. De saneto Bernwardo.


In 1. Vesperis. 3. Edoctus in studiis
Ad Magnificat. Bene philosophicis
A. Bernwardus, pontifex in Hil- Pascitur in liliis

deshem, Sacris theologicis.


Ad coelestem scandit Jeru- Responsoria.
salem, 1. Radix, ex qua Bernwardus
Videt regem coeli in decore, floruit,
De cujus hie languebat amore. Generosa et nobilis fuit,

Fulget plus ejus vitae bonitas,


Ad Matutinum.
Quam stirpis dignitas.
Invitatorium.
V. Tamquam matutina
Ad laudem solis veri
Stella resplenduit
Bernwardus nos invitat,
Ex fide divin
Qui cum civibus caeli
quam semper tenuit.
Exsultando jubilat.
2. Vas, virtutum speculum salutis,
In 1. Nocturno. Erat hie ab aevo juventutis,
Antiphonae. Unde Caesarem, quem edueavit,
1. Lignum ferens vitae fruetum Virtutibus armavit.
Intra hortum ecclesiae, V. Sancti spiritus fuit Organum
Bernwardus trahens ortum Istud beatum germen Saxonum.
De Saxonum progenie. 3. Delicatus iste Dei uro
2. Bonae puer indolis, Plusquam servi servit more
Quo se declinavit, miro
Saporem dat generis, Aegro avo et, quam diu vixit,
A quo pullulavit. Ab illo non recessit.
156 —
"V. Ex omni cordc suo laudavit 2. Almus vir opprobriifi
Deum Quorum replebatur,
Et dilexit eum, qui fecit illum. Pro his mox cum lacrimis
Deum precabatur,
In 2. Nocturno.
3. Turres et muros
Antiphonae.
Suae civitatis,
1. Defensor sagax patriae,
Totam terram protexit
Provisor rei publicae,
Barbaris debellatis.
Pater erat viduarum
Et medicus animarum. Eesponsoria.
2. Angelicam faciem gerebat, 1. Suspensus in laude creatoris,
Tribulatos benigne fovebat, Templum miri construxit de-
Pereuntes ipse erigebat. coris,
3. Margaritam Christum emit Quem constringunt vincula
Cum omnibus, quae possedit, amoris
Dum suum Patrimonium In supernis choris.
In usum dedit pauperum. Y. Yeros hie fecit amicos
Eesponsoria, Cum rebus suis angelicos.
1. Mundum cordis babebat scri- 2. Obitum suum cum praevideret y
nium, Ut hanc vitam devote com-
Unde ipsum coetus fidelium pleret,

Devote statuit episcopum Felix pastor Christi ovium


Super Hildeshemensem popu- Se ferri jussit in Oratorium.
lum; V. Pium ibi emisit spiritum,

Y. Ordinante gratia superna Ubi sumpsit monachi habitum,


Sublimabatur ista lucerna. 3. Hierarchiae angelorum
2. Nova clavis gazae Dei Laudant Dei essentiam,
Suspirium est Bernwardi, Quae ornavit coeli chorum
Dum gemit pro ligno crucis, Per Bernwardi praesentiam*
Portat sibi angelus lucis. Duc nos, pater, ad tuorum
Y. Erat enim corde et animo Concivium laetitiam.
Fiduciam habens in Domino. Y. Opern nobis, praesul bone,
3. Memor esto tui gregis Fer in nostris angustiis
Ante thronum summi regis, Et nos salva in agone
Qui salvavit tua prece Ab aeternis supplieiis.
Multos de vicina nece,
Dum fuisti in acie Ad Laude s.

Caesaris Ottonis Romae. Antiphonae.


Y. Elegit mortem pro republiea
1. Praesens dies sit jueundus,
Manu sumpta hasta dominica. Quo Bernwardus corde mundus
In 3. Nocturno. Creatorem suum vidit,
Antiphonae. In quo haurit, quod sitivit.

1. Dietim mendicos 2. Arcem coeli penetrat


Centum recreavit, Praesul mente pius,
Debiles per vicos De quo languidis manat
De mense sua pavit. Sanitatis rivus.
— 157

3. Turbam ejus quaeritant Bernwarde, transfer te lau-


Debiles et aegri, dantes
Sed ab ipsa remeant Ad immortalem solem con-
Sospitate pleni. templantes.
4. Rexit bis naufragantes
Ipsum jnvocantes, In 2. Vesperis.
Sedavit fluctus saevos, Ad Magnificat.
Salvat desperatos.
A. gemma Saxoniae,
5. Ordo coelestis patriae
Norma pietatis,
Collaetetur nobis,
Decus tuae patriae,
Lauderaus Deum gloriae
Bernwarde, dux pacis,
Pro nostris patronis.
Nos oppressos erige,
Ad Benedict!^. Succurre turbatis
A. Nocte mortalis vitae finita Et ad Christum dirige,
Ut sol refulgens in vera vita, Fontem bonitatis.

Brev. Sleswicense imp. in Sleswic 1512. —


In 1. Vesp. ad Magn. A, 1
Hildensem. —
In 3. Noct. R 1, 3 vinculis. —
Hymnen zu diesem Officium :

In 1. Vesp.: Aula coelestis patriae; ad Laudes: Amor Dei praecordia.

54. De sancta Clara.

In 1. Vesperis. Moxque Francisci studia


Antiphonae. Sectatur et in gratia
1. Jam sanctae Clarae claritas Conatur exerceri.
Splendore mundi cardines 5. Hanc et papa Gregorius
Mirifice complevit Fovit et Innocentius
Cujus perfecta sanctitas Patrum more piorum,
In devotas propagin'es Quam Alexander inclitus
Velocius excrevit. Adscripsit motus coelitus
2. Mundi totius gloriam Catalogo sanctorum.
Ut Christum lucrifaceret
Yile quid arbitata Ad Magnificat.

Finibilem laetitiam, A. decus, o gaudium,


Ne infinitam perderet, virginale lilium,
Semper est aspernata. Tu jubar ecclesiae,
3. Haec in paternis laribus Gemma claritatis,

Puella sacris moribus Floridum virginibus


Agebat coelibatum, Fers speculum prudentibus
Quam praedocebat unctio Specialis gloriae,
Sine magistro medio. Splendor sanctitatis,
Cor Christo dare gratum. Vitae signis radians
4. Sacra spirat infantia In te pie delicians
Magni regis connubia Requievit spiritus
Yirtute promereri Dulcis pietatis,
— 158

Pia matcr humilis, 3. Jlaec paupertatis titulo


Clara praeclara, nobilis, Pollens intitulata
Post praesentes gemitus Post Christum sine saeculo
Junge nos beatis. Currit exonerata,
Relicto foris saeculo
Ad Matutinum. Mens intus est ditata,
Invitatorium. V. In paupertatis nidulo
Nostri praesepis parvulo
Regi qui carnem induit
Pauperi conformata.
Sit laus cordis et oris
Cujus in Clara claruit In 2. Nocturno.
Perfecti vis amoris. Antiphonae.
1. Oblata per Gregorium
In 1. Nocturno. Refutat possidere
Antiphonae. Nihilque transitorium
1. Haec una de prudentibus Cum Christo vult habere.
Praefulsit virgo prudens 2. Parat magistra vasculum,
In annis puerilibus Ut oleum quaeratur,
Christo placere studens. Mox vero per miraculum
2. Excelsi servus virginem Vas plenum coelo datur.
Franciscus incitavit, 3. Hortatur haec, ut pauperes
Amare Deum hominem, Pauperis matris natae
Quem amor humanavit. Nequaquam sint degeneres
3. Cuncta pro Christi nomine A matris paupertate.
Contemnens crine tonso Responsoria.
Coram altari, Domine, 1. A civibus obsidio
Nubet aeterno sponso. Removetur ob lacrimas
Responsoria. Et preces sanetae Clarae,
1. Francisci prima plantula Dum cinere, cilicio

Mire fructificavit Jubet sorores optimas


In orbe cum discipula Ad Deum exclamare.
Clara, quam informavit, V. Orationum proelio

Castitatis per saecula Meretur gentes pessimas


Cultum multiplicavit. De claustro deturbare.

V. Virgo sub sacra regula 2. Amica crucis plangere


Multarum jam praeambula Crucifixum novitias
Se Deo consecravit. Docet, quem ipsa plangit,
2. In via poenitentiae Crux ei digno pondere
Glebas terit membrorum, Majores dat delicias,
Semen serit justitiae, Quo major dolor angit.
Lumen diffundit morum, V. Haec Christi sui munere
Lucratur sie quotidie Morbos atque molestias
Thesauros meritorum. Fugat, dum cruce tangit.
V. Cujus ferventer hodie 3. Vivens in mundo labili
Gressus devotae filiae Sponso conjuneta nobili
Sequuntur exemploruni. Sursum deliciatur
— 159 —
Clausoque came fragili 2. Agnes ad agni nuptias,
Tamquam in vase tictili Ad aeternas delicias
Thesauro gloriatur. Post Ciaram evocatur,
V. Sic in rota versatili Ubi per Sion filias
Fulta virtute stabili Post transitas miserias
Cum Christo delectatur. Aeterne jubilatur.

In 3. Nocturno. 3. Sicut sorore praevia


Christi passi vestigia
Antiphonae.
Sectatur gaudens cruce,
1. Cor verbis sapientiae
Medullitus apponit,
Sic dum haec signis rutilat
Agnes post ipsam vigilat,
Cum praedicator gratiae
Deus, ad te de luce.
Verba vitae proponit.
2. Trabit de testa nucleum, 4. Honorat Christi dextera
De litera saporem, Per sanitatum munera
De petra sugens oleum, Virginis mausoleum,
De spina legens tiorem. Sanat morbos et vulnera,
3. Format Clara discipulas Ut benedicant opera,
Coelesti disciplina, Quae fecit Deus, Deum.
Cujus est ad juvenculas 5. Laudans laudare studeat,
Convictus pro doctrina. In laudem semper prodeat
Responsoria. Plebs ista salvatoris,

Carnis templo soluto Spiritus


Quam tanta ditat sanctitas,
1.
Coelos scandit et patet aditus,
Non cesset ipsa civitas
Benedictus sit talis exitus,
A laude conditoris.

Multo magis talis introitus. Ad Benedictus.


V. Yivo pani morte juncta A. Novum sidus emicuit,
Vita vivit vita functa. Candor lucis apparuit,
2. De pane pascit unico Lux claritatis adfuit,
Turbam sororum pauperum, Coeli splendor enituit,
Ciaret signo mirifico Nam lux, quae lucem influit,
Virtus signorum veterum, Ciaram clarere voluit.
Dum cibat ex tarn modico
Magni conventus numerum. In 2. Vesperis.
V. Pro tenui viatico Ad Magnificat.
Mensa laetatur superum,
A. Salve, sponsa Dei,
Regno beatur coelico
virgo sacra planta minorum,
Pro vilitate cinerum.
Tu vas munditiae,
Ad Lau des. tu praevia forma sororum;
Antiphonae. Clara, tuis precibus

Post vitae elarae terminum duc nos ad regna polorum.


1.
Clara cum turba virginum Alia.
Ad coelos evolavit, A. Duce coelesti numine,
Suum complexa Dominum Matre favente virgine,
Regnat in regno luminum, Clara, re clara, nomine.
Quo Dominus regnavit. Spreto paterno limine,
— 160 —
spreto nativo sanguine Da membra fore capitis
Esl sanctorum lumine
in Et sensibus et moribus
Ac beatoruin agmine ;
Jesu, quem dilexisii.
Gloria til>i, Domine. Alia.
A. Clara, Dei famula,
Alia.
Florens rosa, prirnula
A. virgo clarens vespere, Puellarum Christi,
Praeclaris clara meritis, Sub Francisci cordula
Liga perfecto foedere Pii patris aemula.
Nos in amore Christi; Mundum subegisti.

Brev. ms. Francisc. saec. 15. Cod. bibl. Rossianae s. sign. A. Brev. —
ms. Francisc. anni 1464. Cod. Admontens. 851. B. Brev. ms. Francisc. —
anni 1474 Cod. Hilariens. CXII. C. —
Antiph. ms. Francisc. sac-c. 15. Cod.
sem. Olomucens. VII. D. —
Antiph'. ms. Francisc. saec. 16. Cod. Strahoviens.
H I 1. E.
In 1. Vesp. AdMagn. Duce coelesti numine etc. AE; D hat folgende A,
:

die auf dasselbe Schema gedichtet, wie die aus B in den Text aufgenommene,
aber ungleich ungefügiger und jedenfalls nicht dem Officium ursprünglich ist.
O Clara, lux, gaudium, Tu nostrum refugium
O vera mentium,
fides Et beatum subsidium,
Tu nostrae militiae Regula paupertatis,
Spes omnis gratiae, Intercede [natis]
Nobile collegium Pro nobis ad Dominum,
Tu sacrum Privilegium, Beata Clara, terminum
Lex obedientiae, Obtine cum beatis
Flos conscientiae. Luce claritatis.

Die beiden letzten (ad libit.) Antiphonen der zweiten Vesper finden sich
nur in C.

55. De ss. Cyrillo et Methodio.

In 1. Vesperis. Ad Matutinum.
Super Psalmos. Invitatorium.
A. Gaudet plebs Christianorum Qui vexit ad coelestia
De tanto solemnio,
Cyrillum et Methodium,
Dum Cyrillus coeli chorum
Dulci vocis symphonia
Intrat cum Methodio, Christum laudemus Domi-
Sociantur beatorum
num.
Agmini cum gaudio.
Ad Magnificat. In 1. Nocturno.
A. Laetetur plebs Moravorurn, Antiphonae.
Genus simul Bohemorum,
Secus decursus aquarum
Devotis nunc vocibus
Plantata mens pontificum
Regem laudemus angelorum,
In lau dem regis gloriae
Dedit qui sanctum decorum
Se levabat quotidie.
Sanctis pontificibus
In superna hierar chia, Disruptis sie tenebrarum
In qua gaudent sedulo Vinculis a Moravis
Cyrillus cum Methodio, Coelestium gratiarum
Magnificat oratio. Vim donavit redimitis.
161

3. Invocabant Deum verum Simulacrorum varias,


Moravi tunc pro salute, Fidei Christi gratia
Cyrillum Methodium
et Virtutes multifarias
Sequentes omni vir tute. Dilatans in ecclesia.
3. Inhabitant coelestia
Besponsoria.
Hi sancti tabernacula,
1. Adest sacra lux diei, Quorum verbis Moravia,
Respiremus omnes rei Felix simul Bohemia
Et cantemus laudes ei, In Christum credunt Dominum,
Qui regnat in saecula, Regem regum altissimum.
V. Pro Cyrillo nobis dato Responsoria.
Et Metbodio sacrato.
1. Venerandus Cyrillus
2. In hoc festo praesulari Cum fratre Methodio
Decet Christo modulari, Donati divinitus
In quo simul extollendi Moravorum populo
Sunt patroni Moravorum Virtutibus atque signis
Et devote praecolendi Florebant magnificis,
Destructores idolorum; Exhortantes hos benignis
V. Hi a gentili errore Verbis et salvificis.
Gentes nostras abstraxerunt. V. Et Bohemorum patriam

3. Pretiosas margaritas,
Ad fidem praeclarissimam
Virtutibus expolitas,
Hi trahebant pontifices.
2. Felix praesul Cyrillus
Rex aeternae majestatis
Vera fide decorando
Cum fratre Methodio
Destinatus coelitus
Genti misit Moravorum,
Idolaque refutando
Moravorum populo
Dignitate praesulari
Christum colit, Deum verum;
Se ipsum non extulit,
V. Bohemorum gens exsultet,
Sed virtute singulari
Per hunc Christum credens
Suae plebi praefuit.
Deum.
V. Amando Christum

In 2. Nocturno. Mundum refutando istum.


3. Mira Dei potentia
Antiphonae. Sacravit continentia
1. A quibus percipitur Cy rill um cum Methodio
Via veritatis, Praesenti in corpusculo,
Et simul abjicitur Qui terminato corpore
Secta pravitatis Coeli laetantur munere,
Per sanctos pontifices V. Virtutum per insignia
A gente Moraviae, Fulgentes in Moravia.
Quam clari opifices In 3. Nocturno.
Ornarunt multifarie. Antiphonae.
2. Omnipotens mirabilis 1. Conserva, pie salvator,
Divinitatis opere Gregem tibi acquisitum
In sanctis laudabiliter Pontifices per praeclaros,
Sectas coepit dispergere Cyrillum et Methodium.
Dreves, Historiae rhythmicae. 11
1G2 —
2. In te, Christe, glorientur Juncti regi angelorum
Fide tua decorati Laetantur felicius.
Per Cyrillum et Methodium
2. Jubilet suavius
Ab errore renovati.
Alma nunc ecclesia,
3. Confer benedictionem, Cyrillus et Methodius
Christe, genti Bohemorum Quod intrant coelestia.
Per dignam orationem
8. Haec germana fraternitas
Pontificum nunc tantorum.
Virtutumin frequentia
Responsoria.
Spernit mundi delicias
1. Hos fertiles agros multum, Hujus divina gratia.
Qui ampliaverunt cultum
Christi in Moravia,
4. Benedic, Moravia,
Dignum est, ut extollamus
Regem angelorum,
Et Qui beatos gloria
in dulces prorumpamus
Voces cum melodia. Decorat sanctorum.
V. Benedictus omnis erit, 5. Laudes solvat ecclesia
Qui haec festa digne gerit, Multiplici cum jubilo,
Nam in ipsis Christus serit Christo quod ornat gloria
Fructum centenarium. Cyrillum cum Methodio.
2. Hymnis sanctis exsultemus,
Ad Benedictus.
Voce dulci personemus
Eorum nunc gloriam, A. Quam benigna, quam suavis
Qui nos fidem docuerunt Fraterna connexio,
Et virtute ornaverunt Quam beata praesularis
Per divinam gratiam; Haec fuit electio,
V. Magno digni sunt honore, Quae placere Deo claris
Qui a gentili errore Studendo virtutibus,
Nos retraxerunt penitus. Fruitur nunc aeternalis
3. Apostoli Moravorum Domini aspectibus.
Et patroni Bohemorum,
Qui nos fidem imbuistis In 2. Vesperis.
Et baptismo abluistis,
Ad Magnificat.
Christo reconciliate
Nos et sursum elevate, A. Summae Deus clementiae,

V. Ut salute perfruamur, Rector universorum,


Qua frui gloriamur. Origo sapientiae,
Per merita sanctorum
Ad Laudes. Conserves nos pontificum
Antiphonae. Cyrilli et Methodii,
1. Apostoli Moravorum, Duc nos ad regnum coelorum
Cyrillus et Methodius, Ferens opem remedii.
Cod. Prägens, Trebonens.) I E 25 saec. 15.
(ol. —
In 1. Noct. A 1, 1
aquarum fluentium. — A
2, 1 Bisruptis sanctis tenebrarum. A 3, 4 omni —
fehlt. — H 1, 6 Methodio quoque sacrato. —
R 8, 2 Dignitatum virtutibus. —
In 2. Noct. R 1, 3 Donat divinitus. —
R 3, 7 Virtutum praesignia. In —
3. Noct. A 3, 1 sq. Christe benedictionem. —
Die Hsch. schreibt die Namen
der beiden Apostel stets Cirulus et Metudius. —
Hymnen hiezu: Festa ce-
lebria colit ecclesia (Vesp.) und: Gaudet mater ecclesia (Noct.).
— 163 —
50. De sancta Dorothea.

In 1. Vesperis. Ad psallendum Christo rite

Antiphonae. Mentis jubilo venite.


1. Ave, gemma virtuosa,
Dorothea, vernans rosa, In 1. Nocturno.
Mundae vitae patens glosa,
Sis pro nobis, speciosa,
Antiphonae.

Interventrix gratiosa. 1. Nomen tuum laudabile


2. Paradisi de viridario Deus et admirabile,
Rosas mittis notario, Dum ex ore virgineo
Quem tali cum solario Laudari vis in populo.
Coeli jungis sacrario;
Rogamus ut a vario 2. Enarrant coeli gloriam
Nos liberes contrario. Dei propter victoriam
Dorotheae martyris,
3. Sancta virgo Dorothea,
Laudes pangat vox celebris.
Peccatorum de morphea
Tua prece nos emunda Cordis cum puritate
3.
Et compunctionis unda Promissi veritate
Poenitentes nos adsperge,
Manuum innocentia
Cunctas cordis labes terge.
Cum summa sapientia
4. Omni laude virgo digna, Castique cordis jubilo
Tua prece nos consigna, Haec placuit altissimo.
Ne vorago Stygis laedat
Nee antiquus hostis caedat, Responsoria.
Sed in coelesti gloria
1. Laetare, Caesarea,
Tua locet victoria.
Civitas beata,
5. Dorothea Christo grata,
Illustrat te martyrio
Afflictorum advocata
Dorothea nata,
Et adjutrix, sis rogata,
Quae de clara nascitur
Ut defectus et peccata
Stirpe senatoria,
Nostra per te sint ablata.
Omni laude pascitur
Ad Magnificat. Felix ejus memoria
A. castitate fallerata, V. Praedecora facie
Humilitate coronata, Fulges et venusta,
Patientia oraata, Procuratrix gratiae,
Virtutum floribus fuleita, Casta, mitis, justa.
Temperantia polita,
pretiosa margarita, 2. Populus in tenebris
Sancta virgo Dorothea, Ambulans ingentem
Cor in nobis mundum crea. Lucem vidit splendidis
Radiis fulgentem,
Ad Matutinum. Castitatis lilio
Invitatorium. Fidei decore
In hoc Dorotheae festo Virginem sub gladio
Yoce pura, corde praesto Vincentem cum thriumpho.
11*
— 164 -
V. Mox ut sentit credulus V. Omnes gentes, properate,
Veritatis lucem, Jesum Christum adorate.
Imitatur sedulus 3. fios amoenitatis,
Haesisantem ducem. Jubar serenitatis,

3. Inclinare Dorotheam Rosa claritatis,


Praeses studet idolis, Solutos a peccatis
Tunc germanis mittit eam Junge tuis consortibus
Novellis apostatis, Cunctis coelorum civibus.
Spondet illis condonare V. benigna pacis cella,
Gazae multitudinem, Dorothea, flagrans Stella,
Dolens eam jugulare Pro tuis servis interpella.
Propter pulchritudinem.
V. Sed perversae convertuntur,
In 3. No cturno.
Antiphonae.
Crucem tollunt et sequuntur
Christum, pro quo moriuntur. 1. Nil territa supplicio
Sic loquitur Fabricio:
In 2. Nocturno. Tua ficta sculptilia
Antiphonae. Sunt barathri daemonia;
1. Justitiam dilexisti, Coelos fecit solus Deus,
Iniquitatem odisti, Qui est rex et sponsus meus.
Ideo prae tuis consortibus 2. Lux orta est in Cappadocia,
Unxit te rex altissimus. Dum angelorum socia
2. Venite et videte Dorothea generatur,
Victoriam athletae, Rectis corde laetitia datur.
Quae vicit antiquum 3. Carmen novum decantate,
Castitatis inimicum, Deo nostro jubilate,
Phlegetontis serpentem Nam fecit mirabilia
Contra justos saevientem. Cum vera Sion filia
3. Dicta sunt de te gloriosa, In conspectu gentium
Dorothea gratiosa, Idolis credentium,
In te manet benignitas, Revelans prodigia
Tu puritatis civitas. Ducens hos ad fidei vestigia.
Responsoria. Responsoria.
1. Dum Dorothea generosa 1. Multi credunt paganorum,
Christiana cernitur, Cultum linquunt idolorum,
Propter Christum furiosa Quando regem angelorum
Mortis poena sternitur, Praedicat Theophilus ;

V. Dum clamat: cuncti confundan- Christum qui persequebatur,


tur, Lupus in agnum mutatur,
In idolis qui gloriantur. Dorotheam comitatur
2. Sub mense Februario In fide neophytus.
Rosas mittit orario V. Hoc factum est laudabile
Cum frondibus notario, A Deo et mirabile.
Clamat in bivio plateae: 2. Dum sub ense praestolatur
Fortis est Deus Dorotheae, Mortis ictum, deprecatur
En dona dat angelica, Pro bis, a quibus veneratur
Cum rosis mala coelica; Suae necis memoria,
165

Ut abundent temporalibus, 3. Ad tribunal vinculata


Solvantur a mortalibus Virgo ducta fit sacrata
Culpis et criminalibus, Reddens ad interrogata:
Post hoc vivant in gloria. Dorothea sum vocata,
V. Expleta tunc oratione Jesu Christo desponsata.
Exauditur in agone 4. Clamant omnes Blasphemavit, :

Domini promissione. Deos nostros dum negavit


3. Contristatus est praefectus, Et se Christo desponsavit,
Regni scriba dum electus Quem Judaea morte stravit.
Factus est catholicus; 5. Quem maria
coeli terrae
Neque mundum neque Deum Adorant, de Caesarea
Timet, morte necat eum Elegit Christus vernulam
Homo diabolicus. Sanctissimam Dorotheam.
V. Et livore justi tactus
Caritatis odit actus. Ad Benedictus.
A. praeclara sponsa Christi,
Ad Lau des. Tres tyrannos quae vicisti,
Antiphonae. Nos ut ipsos superemus,
1. Virgo prudens et formosa, Tibi quoque conregnemus,
Dorothea generosa, Tua prece tu dignare
Totius fraudis inscia, Clemens nobis impetrare.
Cappadociae provincia
Imbuta fide Christiana In 2. Yesperis.
Idola contempsit vana. Ad Magnificat.
2. Ulis in temporibus A. Ave candens margarita
Regnavit Fabricius, In Corona regis sita,
Cui ducitur captiva, Quae in aula nuptiali,
Quia Christum voce viva In conventu virginali
Constanter profitetur, Locum tenes praeparatum,
Poenas nihil veretur. Sponsum nobis fac placatum.

Brev. ms. S. Floriani XI. 429 saec. 14. A. —


Brev. ms. S. Floriani XI
478 saec. 15. B. —
Brev. ms. Lambacense CLXXVII saec. 13 /u f. monast. C. —
Brev. ms. Teplense anni 1353 Cod. Prägens. VII G 23. D. Brev. ms. —
Claustroneoburgense 967 saec. 15. E. —
Brev. ms. Diessense saec. 15. Clm.
Monacens. 5547. F.
In 1. Vesp. A 1, 2 Dorothea virgula vernans A. — A 2, 5 sq. Petimus
ut a vario Nos liberes (solvas) animae contrario BC. A. 4, 2 Cor nostrum —
|

pace Christi consigna. B. —


A 4, 3 Ne nos draco stygis laedat. In 2. Noct. —
A 1, 3 prae ceteris consortibus B. —
R 3, 2 sqq. dos divinitatis Rosa |

puritatis Nos nantes in peccatis Quos labis fluctuat ratis Adjungito beatis
|
|
|

C Rosa claritatis Quos mundi quatit ratis Junge tuis consortibus Cunctis
— =
; j
| |

coelorum civibus. B. Ad Laudes A 3, 2 Virgo ducta fit sacrata sie


wird geführt. Germanismus? —
„Historia propria de s. Dorothea canitur ad
binos ad preces venerabilis Dni. Dni. Chunradi Muratoris praepositi hujus
loci in Diessen." E. —
Hymnen: Festum nunc celebre (1. Vesp.). Teile —
dieses Officiums zu einem Gedichte verarbeitet in Cod. Prägens. XIII 3 fol. E
212 b, das seinerseits einige Lesearten beglaubigt, so: Ne nos draco Stygis
laedat; Nos solvas animae contrario; Ideo prae tuis consortibus.
— 166 —
57. \)? sancto Emmerico.

2. Disciplinam Domini
In 1. Vesperis.
puer apprehendit
Super Psalmos. Et mentem coelestibus

Pannonia, devotus intendit.


A. Laetare,
Mater et nutricia,
3. Corpus negat subdere
Cole cum laetitia nocturno sopori,
Tuae prolis gaudia; Laudes vigil solvere
Gaude et Sclavonia curat creatori.
De tui ducis gloria, Responsoria.
Deo vota dulcia
Solve laude varia; 1. Ex regali prosapia
Dux Emmricus oritur,
Jesu bone, praemia
Da de coeli curia De radice pius pia
Surculus progreditur
Populo praesentia
Et in patris proles via
Colenti solemnia.
Recto calle graditur.
Ad Magnificat. V. Sidus sole gignitur
Et odor ex Libano,
A. Ave, flos nobilium Dum de rege nascitur
Sacrae stirpis virgula, Emmericus Stepbano.
Salve spes humilium, Rubum flamma comprehendit,
2.
Sidus sine macula, Comprehensum non incendit
Lucerna ndelium, Divino miraculo:
Rubens mundi rosula,
Sic Emmricum non offendit
Vale, candens lilium, Ardor carnis, sed defendit
Pigmentorum cellula,
Deus a piaculo;
Solamen flebilium,
V. Sic hiems laurum
Prece nobis sedula non urit nee rogus aurum.
Fer, Emmrice, praemium,
3. In Aegypto vanitatis
Repeile pericula.
Novus Joseph castitatis
Conservando lilium
Ad Matutinum. In se duplex tarn
aetatis

Invitatorium. Quam carnalis voluptatis


Edomat incendium.
Confessoris Emmrici
Y. Virgo vivit illibatus
Laeta natalitia
Yirginis in gremio,
Per orbem mirifici
Igne non est aestuatus
Celebret ecclesia.
Ignis manens medio.

In 1. Nocturne-. In 2. Nocturno.
Antipliouae.
Antiphonae.
1. Vanitatem respuens
1. Legem Dei jugiter
haeret veritati
beatus Emmricus
Falli docens homines
Nocte die meditans
datos vanitati.
Deo fit amicus.
167 —
2. Quia pie sobrie Regne mutans stabili
juste conversatur, mobilem ducatum.
Yoluntatis Domini V. Ne vel levem sentiat
scuto coronatur. in vita reatum,

3. quam admirabile, Vitae dedit juvenis


quod passibus sie tutis finem properatum.
Pertransivit juvenis
In 3. Nocturno.
viam juventutis.
Antiphonae.
Responsoria. 1. Yitae vitat maculam
loquens veritatem,
1. In quadam basilica
Carnis vicit faculam
Sanctus dat se pronum
per virginitatem.
Orans fusis lacrimis
Ante Dei thronum, 2. In virtute Domini
Mente traetat, Domino Emmricus laetatur,

Quod vel quäle bonum Quia virgo virgini


Offerat, cum coelitus Christo sociatur.
Hunc audivit sonum: 3. Hie innocens manibus
Res grata virginitas, et incorde mundus
Hanc da mihi donum. Coeli junetus civibus
V. Scripto cepit protinus gaudet laetabundus.
Spem posteritatis, Responsoria.
Custodire titulum
1. Virum ligat pro peccatis
Suae castitatis.
papalis sententia,
2. Puer igne coelici Quod lorica corpus cingat,
succensus amoris hac cum poenitentia
Mundi spernit gloriam Loca sacra lustret pergens
pro spe melioris, per terrarum spatia,
Diadema respuit Poenitenti vel sie parcat
labilis honoris, divina dementia;
Conjugalem copulam V. Hoc pro signo datur reo
respuit uxoris, sui ferri fractio,
Mente Deo militat, Quod concessa sit a Deo
dux vocatur foris. peccati remissio.
V. Osculorum numero
2. Currit aeger spiritalis
monachorum merita
causa medicaminis,
Patri puer disserit
Ora rigat utriusque
et probatur ita.
gemens imber luminis,
3. Supremi regis filius Fert in membris pondus ferri,
nostri regis natum mente massam criminis,
De se specialiter Passim quaerit, nil invenit
ostendens amatum, sperati solaminis.
Ne fallat malitia V. Per Emmrici confessoris
spiritum beatum, santissima merita
De macula transtulit Tarn poenarum quam eulparum
sed non maculatum, huic laxantur debita.
168

3. Ascendentem miserae 5. Res est mira penitus,


vallis ab exsilio Quod per vim virtutis
Sursum ducit jubilans Superatur funditus
angclorum concio, Ardor juventutis.
Contradicens daemonum
confutatur legio, Ad Benedictns.
Coelum scandit libere A. Dulcis Dei spiritus,
über omni vitio, Cujus magistratu
Sic Emmricus jungitur Dux Emmricus praeditus
sanctorum consortio. Vitae coelibatu
V. Clara Dei coelitus Conservatus penitus
licet miranda visio Exstat a reatu;
Caesarea praesuli Nos ure medullitus
monstratur Eusebio. Ejus pro precatu
Coelique divinitus
Ad Laude s. Docens incolatu.
Antiphonae.

1. In hoc die laetitiae In 2. Vesperis.


Mater plaudat ecclesia, Ad Magnificat.
Sanctus Emmricus hodie A. norma justitiae,
Viam mutavit patria. Limes aequitatis,
2. Fit salutis semita, Decor innocentiae,
Via juniorum, Lima puritatis,
Yia morum inclita, Gemma pudicitiae,
Tuba seniorum. Flos virginitatis,
3. Joseph fugit dominam Castrum castimoniae,
Crimen detestatus, Campus caritatis,
Iste suam feminam Regem cernens gloriae
Causa coelibatus. Regno claritatis,
4. Quasi David dejicit In loco miseriae
Funda Philistaeum, Nobis collocatis
Dum de carne perficit Defer donum gratiae
Emmricus trophaeum. Gratis et ingratis.

Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacens. LXXXIX. A. Brev. ms. —
Palat. Vindob. 1829. B. —
Brev. ms. Stephani de Naglak anni 1489. Cod.
Mus. Hung. Pestini s. sign. C. —
In 2. Noct. R 1,1 igne coeli AB. —
Hymnen: Plaude parens Pannonia (Vesp.).

58. De sancta Erentrude.

In 1. Vesperis.
Ad Magnificat.

Virginei flores De quibus Erntrudis


mutant virtute labores percepit gaudia lucis,
In sponsi requie Nos fervore precum
cupientes alta sophiae; faciat post vivere secum.
169 —
Ad Matutinum. V. In coelis visum
fixit quaerens paradisum.
Invitatoriuni.
3. Post in matrona
Jara fontem vitae
Deus agens coelica dona,
cuncti sitientes adite,
Ornatu raorum
Quo capit Erntrudis
matrem dedit esse suorum;
vigili prece dona salutis.
V. Juste vivebat,
In 1. Nocturno. subjeetos pace regebat.

Antiphonae. 4. Yilibus ablatis

Virginis ornatae
cum consensu pietatis
1.
Noxia destruxit,
coelesti nobilitate
sensus super aethera duxit;
En colimus festa,
V. Nil fuit his litis,
purgentur exinde scelesta.
cavit id mater, quia mitis.
2. Clara stirpe nata,
virtutibus accumulata, In 2. Nocturno.
Ora, manum, mentem
Antiphonae.
direxit ad omnipotentem.
1. Hinc premit antiquus
3. A primo flore
Christi fundatur timore,
harum mentes inimicus
Cum cura
stabili
a Atque parat Utes,
studuit sie premere mites.
transcendit caraea jura.
4. Sic victrix fortis
2. Heu ruit in pejus
grex, mater roborat ejus
devicit spicula mortis,
Tota Deum caeli
Mentes hortando,
grex obstat corde nefando.
quaesivit corde fideli.
Vitutum meritis 3. Virgo simultates,
5.
declinat impietates
gliscens procedere mitis,
Ad Christum tendit, Ac cum Rudberto
discessit patre deserto.
cruce qui pro gente pependit.
6. Actibus ornata 4. Mellis nempe favum
fuit comparibus grata,
cepit haec visendo Juvavum,
Sanctis ancillis
Praecellit amore
omnes seduloque labore.
Christi matrem dedit Ulis.
5. Divitias patriae
Responsoria.
mutans in morte Mariae,
1. Sidus ut in caelis, Christo servivit,
sie fulsit virgo fidelis Studium semper repetivit.
Erntrudis, Christo Quae foret et qualis,
6.
dum mundo vixit in isto; docet auetor spiritualis
V. His opibus funeta Qui vult laudari,
despexit noxia enneta. sed a sanctis venerari.
2. Stemmate Francigena,
Christi fundamine plena, Responsoria.

Moribus ornatur 1. Ordo monasterii


simul et virtute probatur; suecrescens subditur illi,
170

Semper dona precum V. Dividit in mensa,


quia vexit ad aethera secum ;
sie tu de paupere pensa.
V. Laudan t sol et luna 3. Pauperis et pueri
Christum de virgine pura. studet ulcera saepe mederi
2. Fletibus, orando, Ac manibus sacris
jejunando, vigilando purgans haec ista lavacris,
Prava coercebat, V. Infundat pro se
bona congrua quaeque doce- vel pro eunetis studiose.
bat. 4. rex coelorum,
V. Captant doctrinam qui destruis acta malorum,
moniales ac medicinam. Hanc revocas ad te,

3. Deponunt mores manet in coelestibus apte;


faces fugiendo sorores, Nos prece conservet,
Pennis justitiae quae cum justis modo fervet,
ad summa sophiae
volitant ;
V. Ut sibi jungamur
V. Praevalet ista pia et coelica post mereamur.
complures hac theoria.
4. Haec Christi donis Ad Landes.
fugiens calicem Babylonis Antiphonae.
Ebibit ecclesiae
1. Debora sub palma
potum de fönte sophiae; sie plebem recreat alma,
V. Vitae pincerna Erntrudis clare
fuit omnibus atque lucerna. studuit Dominum praeamare.

2. Ista Sion nata,


In 3. Nocturno.
Christi virtute probata.
Ad Cantica. Dissimilis Dinae
nunquam fuit apta ruinae.
A. Virgo, sponsa Dei,
rutilans virtute fidei, 3. Haec studiosa bonis
Moribus ablutis diadema capit Salomonis,
captabat dona salutis Laetitiae donis
;

Nos purgando prece gaudet quasi sponsa coronis.


sie eruat undique faece. 4. In eultu caeli
par exstitit ista Racheli,
Responsoria. Unaquaque die
1. Sorde fuit munda perfecerat acta Mariae.
hac lacrimabilis unda, 5. Tunc bona quae gessit,
Fletibus et pura haec laude bona pie pressit,
prece tergens et his nocitura, Fecerat oeculte
V. Viribus ornata, spe mercedis sibi multae.
fidei purgamine grata.
2. More Sareptenae Ad Benedictus.

Deus hanc feeundat habere A. Christe tuo more


Pauperibus danda, trahe nos a daemonis ore,
Quae non sunt hie repro- Ut post in caelis
banda, vivamus ut ista fidelis,
171 -
Quam dilexisti, Florent lilia gaudent niilia
cui coelica jura dedisti, cum pietate,
Laetitiae plena Erntrudis pia sancta patet via
quam vitis pascit amoena. et coelica vita,
Ista via sit mente pia
In 2. Vesperis. quae patet polita;
A. Summi filia sprevit vilia Nobis aeterna
virginitate, prece des et nostra guberna.

Cod. S. Petri Salisburgens. b VI 3. saec. 15. A. — Cod. Palat. Vin-


dobon. (ol. Limaelaccns.) 3761 anni 1453 Ji. In 1. — Vesp. ad Magn. 3
fehlt A.

59. De sancta Eupheinia.

In 1. Vesperis. In 1. Nocturno.
Super Psalmos. Antiphonae.

A. Euge, felix Eupbemia, 1. Haec virgo prudens curabat


Sis felicitatis via Verbis sacris fragiles,
Nobis in exsilio, Quos in fide sie firmabat,

Auge vires nostrac spei, Ut pugnarent agiles.

Qui in multis sumus rei, 2. Judicem hinc arguit,


Ut post istam vitam Dei Ad palmam sodales
Conjungamur filio. Sibi quod praeposuit

Ad Magnificat.
Vix tarnen aequales.
A. Idolis Apellianus, 3. Educta de carcere
Vir malignus et profanus, Cum non vinciretur,
Vota jubet fieri, Clamat, ut quid parcere
Quem rex Diocletianus Sibi niteretur.

Statuit ad hoc insanus, Responsoria.


Et sie eultum ingeri 1. Euphemia immobilis,
Diis; sie virgo patuit, Nata senatoris
Euphemia, quae despexit Philoformis nobilis,
Hujus jussum inconeussum Firmum vas pudoris,
Gerens cor, quod bene rexit; Non assentit turpibus
Sic damit, quae latuit Feminis in urbibus,
Omnique sorde caruit. Hostibus honoris,
V. Menüs servans puritatem,
Ad Ma tut in um. Vitae simul sanetitatem.
Invitatorium.
2. Jussu Prisci caeditur
Regem sponsum virginum Alapis nee laeditur,
Adoremus Dominum, Dicens ad tyrannum:
Qui beatam Euphemiam Tua manus areat
Sublimavit Nee jussis tuis pareat,
Supra sortes hominum. Mortis imple bannum;
172 —
V. Quia scrvis daemoni, Salvatoris hoc conge&sit,
Miser, parcis nemini. Quod incendium repressit,
3. Virgo mitis et benigna Quo debebas cruciari;
Aure Dei prece digna Petimus per te salvari,

Repente sie adfuit, V. Apud Christum, tuum sponsum,


Manum quod restituit
Vitae postula responsum.
Prisco judici revera, In 3. Nocturno.
Die quidem altera ;