Sie sind auf Seite 1von 10

‫دوره اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪ ،1393‬ﺻﻔﺤﺎت ‪ 89‬ﺗﺎ ‪98‬‬ ‫ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

‫‪http://ch.sbmu.ac.ir‬‬ ‫ﻣﺠﻠﻪ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ‬ ‫اﺻﻴﻞ‬

‫ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري در زﻧﺎن ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ‬
‫ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻨﻮب ﺗﻬﺮان‬
‫‪3‬‬
‫ﻳﻠﺪا ﺳﻠﻴﻤﺎن اﺧﺘﻴﺎري‪ ،1‬ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﺠﻠﺴﻲ‪ ،*2‬ﻋﺒﺎس رﺣﻴﻤﻲ ﻓﺮوﺷﺎﻧﻲ‬

‫‪ .1‬دﻛﺘﺮاي آﻣﻮزش ﺑﻬﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬اﻳﺮان ‪ ‬‬
‫‪ .2‬اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدر و ﻛﻮدك‪ ،‬ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺎدر و ﻛﻮدك‪ ،‬داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬اﻳﺮان ‪ ‬‬
‫‪ .3‬داﻧﺸﻴﺎر ﮔﺮوه آﻣﺎر زﻳﺴﺘﻲ‪ ،‬داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬اﻳﺮان‬

‫* ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل‪ :‬ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﺠﻠﺴﻲ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﺑﻠﻮار ﻛﺸﺎورز‪ ،‬ﺧﻴﺎﺑﺎن ﭘﻮرﺳﻴﻨﺎ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان‪ ،‬داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ‪،‬‬
‫ﮔﺮوه ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدر و ﻛﻮدك ‪  dr_f_majlessi@yahoo.com‬‬
‫ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش‪ :‬ﺑﻬﻤﻦ ‪1393‬‬ ‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ‪ :‬آذر ‪1393‬‬
‫ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ‪  :‬‬
‫‪Soleiman Ekhtiari Y, Majlessi F, Rahimi Foroushani A. Measurement of the Constructs of Health Belief‬‬
‫‪Model Related to Self-care during Pregnancy in Women Referred to South Tehran Health Network.‬‬
‫‪Community Health 2015; 1(2): 89-98.‬‬
‫‪ ‬‬
‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫زﻣﻴﻨﻪ و ﻫﺪف‪ :‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ‪ ‬ﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران ﺑﺎرداري ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎرداري اﺛﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻳﻜﻲ از ﻛﺎرﺑﺮدي ﺗﺮﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﻫﺎ ﺑﺮاي ﻧﻴﺎزﺳﻨﺠﻲ آﻣﻮزﺷﻲ ﺟﻬﺖ ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟـﺮاي ﻣـﺪاﺧﻼت آﻣﻮزﺷـﻲ ﻣـﻲ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﺪف اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ‪ ،‬ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﻮد‪.‬‬
‫روش و ﻣﻮاد‪ :‬اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﻄﻌﻲ ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ‪ 270‬زن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺷﻬﺮي ﺗﺤـﺖ ﭘﻮﺷـﺶ ﺷـﺒﻜﻪ‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻨﻮب ﺗﻬﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪ .‬وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺳﻪ ﻗﺴـﻤﺘﻲ‬
‫دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ‪ ،‬آﮔﺎﻫﻲ و ﻧﮕﺮش ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮي و ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺮم اﻓﺰار آﻣﺎري ‪ SPSS18‬ﺗﺤﻠﻴـﻞ‬
‫ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ‪ :‬در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ 92/2 ،‬درﺻﺪ از زﻧﺎن ﺑﺎردار داراي ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﻲ ﻗﻮي در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑـﺎرداري ﺑﻮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻧﻤﺮه ﻛﺴﺐ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺜﺮ زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎي ﺷـﺪت درك ﺷـﺪه‪ ،‬ﺧـﻮد ﻛﺎرآﻣـﺪي‬
‫درك ﺷﺪه و راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ در ﺳﻄﺢ ﻗﻮي ﺑﻮد وﻟﻲ اﻛﺜﺮ زﻧﺎن در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎي ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻨـﺎﻓﻊ و ﻣﻮاﻧـﻊ‬
‫درك ﺷﺪه ﻧﻤﺮه ﺿﻌﻴﻒ ﻛﺴﺐ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‪ :‬اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰاري ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ اﻧﺠﺎم‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ و ﻧﻴﺰ ﭼﺎرﭼﻮﺑﻲ ﺑﺮاي ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮاي ﻣﺪاﺧﻼت آﻣﻮزﺷﻲ ﺑﺎ ﻫﺪف ارﺗﻘﺎء اﻳﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد‪.‬‬
‫واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪي‪ :‬اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ‪ ،‬ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ‪ ،‬ﺑﺎرداري‪ ،‬آﻣﻮزش ﺳﻼﻣﺖ‬
‫ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎرداري ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻛﺎﻫﺶ‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫دﻫﺪ )‪ .(2‬ﻋﺪم ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻛﺎﻓﻲ از زن ﺑﺎردار در دوران‬ ‫ﺑﺎرداري ﻳﻜﻲ از وﻗﺎﻳﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ در ﺳﻨﻴﻦ ﺑﺎروري ﻫﺮ زن ﺑﻪ‬
‫ﺑﺎرداري‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﺠﺎد ﻣﺸﻜﻼت ﺑﺮاي ﺳﻼﻣﺖ زن ﺑﺎردار‪،‬‬ ‫ﺷﻤﺎر ﻣﻲ رود )‪ .(1‬ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎي دوران ﺑﺎرداري ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‬
‫ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ در ﻧﻮزاد از‬ ‫اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز ﻣﺮگ و ﻣﻴﺮ و ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرداري و‬
‫ﻗﺒﻴﻞ ﺳﻘﻂ ﺟﻨﻴﻦ‪ ،‬ﻣﺮده زاﻳﻲ‪ ،‬ﺗﻮﻟﺪ زودرس‪ ،‬ﺗﻮﻟﺪ ﻧﻮزاد‬ ‫زاﻳﻤﺎن را از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺮات ﺑﺎﻟﻘﻮه‬
‫ﻛﻢ وزن و ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺸﻜﻼت دﻳﮕﺮ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫دوران ﺑﺎرداري و ﻛﻤﻚ ﺑﻪ زﻧﺎن ﺑﺮاي اﺻﻼح ﻋﻮاﻣﻞ رﻓﺘﺎري‬
‫دوره اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪ ‬‬
‫‪1393‬‬ ‫‪ 90‬ﻣﺠﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ رﻓﺘﺎر دارد‪ .‬ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‪،‬‬ ‫ﺳﺒﺐ ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎي درﻣﺎﻧﻲ زﻳﺎدي ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎﻧﻮاده ﺷﻮد‬
‫ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻳﻦ اﻟﮕﻮ را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ ﺑﺮاي ﺗﻮﺻﻴﻒ‬ ‫)‪ (3‬ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻼت ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ دوران‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي ﻛﻨﻨﺪه از ﺑﻴﻤﺎري ﻫﺎ و رﻓﺘﺎرﻫﺎي‬ ‫ﻛﻮدﻛﻲ آﻧﺎن ﻧﻴﺰ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﮕﺬارد‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﺪ ﻧﻮزاد ﺳﺎﻟﻢ‪ ،‬زﻧﺎن‬
‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮاي درﻳﺎﻓﺖ ﺧﺪﻣﺎت‬ ‫ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻴﻒ وﺳﻴﻌﻲ از ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ از ﺳﻼﻣﺖ‬
‫ﺳﻼﻣﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮي ﺑﺮاي ﺑﻴﻤﺎري ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ‬ ‫آﻧﺎن و ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎ از ﺧﻮد‬
‫ﻛﺎر ﺑﺮده اﻧﺪ )‪ .(7-12‬در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﻧﻴﺰ در دﻫﻪ ﻫﺎي اﺧﻴﺮ‪،‬‬ ‫زن و ﺧﺎﻧﻮاده اش و از ﻣﻨﺰل او و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ از ﺧﻮد‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار در‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ زن ﺑﺎردار آﻏﺎز ﻣﻲ ﺷﻮد )‪.(4‬‬
‫زﻣﻴﻨﻪ ﻋﻔﻮﻧﺖ ادراري‪ ،‬ﺳﻨﺠﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد‬ ‫ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ‪ ،‬ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ ﻋﺒـﺎرت اﺳـﺖ از اﻗـﺪاﻣﺎت و‬
‫در ﺑﻴﻤﺎران دﻳﺎﺑﺘﻴﻚ‪ ،‬ﺳﻨﺠﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺮاﻗﺒﺖ از دﻫﺎن و‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ‪ ،‬آﻣﻮﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﻫﺪﻓﺪاري ﻛﻪ ﺗﻮﺳـﻂ‬
‫دﻧﺪان و ﻧﻴﺰ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از اﺑﺘﻼ ﺑﻪ آﻧﻔﻠﻮاﻧﺰاي ﻧﻮع ‪ A‬در‬ ‫ﻓﺮد ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺣﻔـﻆ ﺣﻴـﺎت و ارﺗﻘـﺎي ﺳـﻼﻣﺖ ﺧـﻮد و‬
‫داﻧﺶ آﻣﻮزان دﺑﻴﺮﺳﺘﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي اﻳﻦ اﻟﮕﻮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‬ ‫ﺧﺎﻧﻮاده اش اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد )‪ .(5‬در ﻧﺘﻴﺠـﻪ‪ ،‬ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎي‬
‫اﺳﺖ )‪ .(13-16‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ رﻓﻊ‬ ‫ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران ﺑﺎرداري ﻧﻴﺰ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر آﮔﺎﻫﺎﻧـﻪ‬
‫ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه و ﻳﺎ درك ارزﺷﻤﻨﺪي ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ زن ﺑﺎردار اﺗﺨﺎذ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺣﻔـﻆ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه‪ ،‬اﻳﺠﺎد ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ و ﺷﺪت درك‬ ‫ﺳﻼﻣﺖ او و ﺟﻨـﻴﻦ در دوران ﺑـﺎرداري‪ ،‬زاﻳﻤـﺎن و ﭘـﺲ از‬
‫ﺷﺪه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﺠﺎد ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎر‬ ‫زاﻳﻤﺎن ﺷﻮد‪ .‬ﺑـﺮاي اﺛـﺮﺑﺨﺶ ﺑـﻮدن ﺧـﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘـﻲ دوران‬
‫ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﺷﺪ‪ .‬از اﻳﻦ اﻟﮕﻮ‬ ‫ﺑﺎرداري‪ ،‬زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻧﻴﺎزﻣﻨـﺪ ﺑـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت‪ ،‬ﻣﻬـﺎرت ﻫـﺎ و‬
‫ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮاي ﻧﻴﺎز ﺳﻨﺠﻲ آﻣﻮزﺷﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد‬ ‫ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬زﻧﺎن ﺑﺎردار ﺧﺼﻮﺻﺎ زﻧﺎن‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ اﺑﺰار ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺮاي اﺟﺮاي‬ ‫ﺟﻮان ﻧﻴﺎز دارﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮاي ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در دوران ﺑـﺎرداري‬
‫راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﻣﺪاﺧﻼﺗﻲ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪ ﺷـﻮﻧﺪ ﺗـﺎ ﺳـﻼﻣﺖ ﺧـﻮد و ﻧﻮزادﺷـﺎن را ﺗﻀـﻤﻴﻦ‬
‫اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ زﻧﺎن ﺑـﺎردار ﺧـﻮد را ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ )‪.(6‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎرداري آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ و ﺣﺴﺎس ﺑﺪاﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫در ﺣﻮزه آﻣﻮزش ﺳﻼﻣﺖ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﮕﻮﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ‬
‫اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛـﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎي ﺧـﻮدﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ ﻣـﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ و‬
‫ﺗﻮاﻧﺪ در ﻛﺎﻫﺶ اﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣـﺪﻫﺎي ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮب ﻣﻔﻴـﺪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻴﺰان ﺗﺎﺛﻴﺮ اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در اﺗﺨﺎذ رﻓﺘﺎر ﭘﻴﺸﮕﻴﺮاﻧﻪ‪،‬‬
‫اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ اﺗﺨﺎذ اﻳﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ﺑﻴﺸـﺘﺮ‬ ‫ﻣﻲ ﺗﻮان راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد‬
‫از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﻮاﻧﻊ اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎﺳﺖ‪ ،‬اﺣﺘﻤﺎﻻ اﻳﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎ را‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در زﻧﺎن ﺑﺎردار ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ‪ ،‬اﻟﮕﻮ ﺑﺎور‬
‫اﺗﺨﺎذ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺳﻨﺠﺶ اﻳﻦ ﺳـﺎزه ﻫـﺎ ﻣـﻲ‬ ‫ﺳﻼﻣﺘﻲ )‪ Health Belief Model (HBM‬ﻳﻜﻲ از ﭘﺮ‬
‫ﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﻛﻨﻨﺪه اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ‬ ‫ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺮﻳﻦ ﭼﺎرﭼﻮب ﻫﺎي ﺗﺌﻮرﻳﻜﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در‬
‫دوران ﺑﺎرداري ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﻫﺪف از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﺑﺮرﺳﻲ‬ ‫زﻣﻴﻨﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳﻪ اي‬
‫وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺪاﺧﻼت آﻣﻮزش ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻪ ﻛﺎر رود‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ‬
‫ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي اﻟﮕﻮ ﺑﺎور ﺳـﻼﻣﺘﻲ ﺑـﻮد ﺗـﺎ ﺑﺘـﻮان از ﻧﺘـﺎﻳﺞ اﻳـﻦ‬ ‫اﻟﮕﻮ‪ ،‬اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎر ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر از ﻳﻚ ﻋﻤﻞ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳـﺰي ﻫـﺎي ارﺗﻘـﺎي ﺳـﻼﻣﺖ ﻣـﺎدران و‬ ‫ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد‪ .‬اﻳﻦ اﻟﮕﻮ داراي ‪ 6‬ﺳﺎزه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ :‬ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﺸﻮرﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻴﻢ‬ ‫درك ﺷﺪه‪ ،‬ﺷﺪت درك ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻮاﻧﻊ‬
‫روش و ﻣﻮاد‬ ‫درك ﺷﺪه‪ ،‬ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣﺪي و راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس‬
‫اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﻄﻌﻲ ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ‪ 270‬ﻧﻔﺮ از زﻧﺎن ﺑﺎردار‬ ‫ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻳﻦ اﻟﮕﻮ‪ ،‬رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ ﻧﺘﻴﺠﻪ درك ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ‬
‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ‪10‬ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻬﺮي ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﺗﺤﺖ‬ ‫و ﺷﺪت ﻣﺸﻜﻞ‪ ،‬درك ﻣﻨﺎﻓﻊ رﻓﺘﺎري ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮاي‬
‫ﭘﻮﺷﺶ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻨﻮب ﺗﻬﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬ ‫اﺟﺘﻨﺎب ﻳﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺸﻜﻞ‪ ،‬ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺮك ﻫﺎي ارﺗﻘﺎ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﺑﺨﺶ اوﻟﻴﻪ )ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ( ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ‬ ‫دﻫﻨﺪه ﻋﻤﻞ و اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻓﺮد ﺑﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم‬
‫ﻳﻠﺪا ﺳﻠﻴﻤﺎن اﺧﺘﻴﺎري و ﻫﻤﻜﺎران ‪91‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ‪...‬‬

‫اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي ﺧـﻮدﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران ﺑـﺎرداري ﻃﺒـﻖ‬ ‫ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻟﮕﻮ‬
‫ﻧﻈﺮ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﺻـﺎﺣﺒﻨﻈﺮان در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ‪ ،‬ﺑـﻪ ﻃـﻮر‬ ‫ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺮ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﺑﺎرداري زﻧﺎن ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ‬
‫ﻗﺮاردادي ﺑـﻪ دو ﻗﺴـﻤﺖ ﺿـﻌﻴﻒ)زﻳﺮ ‪60‬درﺻـﺪ( و ﻗـﻮي‬ ‫ﻣﺮﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻨﻮب ﺗﻬﺮان ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪ‬
‫)‪60‬درﺻﺪ و ﺑﺎﻻﺗﺮ( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ اﻋﺘﺒﺎر‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻃﻮري ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي‬
‫)رواﻳــﻲ( ﭘﺮﺳﺸــﻨﺎﻣﻪ ﺷــﺎﻣﻞ رواﻳــﻲ ﻣﺤﺘــﻮاﻳﻲ و ﺻــﻮري‪،‬‬ ‫ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎرداري )ﺳﻘﻂ‪ ،‬ﻣﺮده زاﻳﻲ‪ ،‬ﺗﻮﻟﺪ زودرس‪ ،‬ﻛﻢ‬
‫ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ در اﺧﺘﻴـﺎر ‪ 10‬ﻧﻔـﺮ از اﺳـﺎﺗﻴﺪ و ﻣﺘﺨﺼﺼـﺎن و‬ ‫وزﻧﻲ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻮﻟﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻛﺮوزوﻣﻲ( را ﺑﺎ دﻗﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮآورد‬
‫ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﻧﻈﺮات اﺻـﻼﺣﻲ ﺧـﻮد را ﺑﻴـﺎن‬ ‫ﻛﺮده و ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﺷﺎﺧﺺ اﭘﻴﺪﻣﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ ﻧﺴﺒﺖ ﺷﺎﻧﺲ‬
‫ﻧﻤــﻮده و ﻧﺴــﺒﺖ رواﻳــﻲ ﻣﺤﺘــﻮا و ﺷــﺎﺧﺺ رواﻳــﻲ ﻣﺤﺘــﻮا‬ ‫ﻫﺎ )‪ (Odds Ratio‬ﺑﺮ آورد ﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺮاي اﺣﺘﻴﺎط درﺻﺪ‬
‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدﻳﺪ و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز‪ ،‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻻزم اﻋﻤﺎل ﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ %12/5‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﻢ وزﻧﻲ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻮﻟﺪ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ‬
‫ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ اﻋﺘﻤﺎد )ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ( ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ‪20‬‬ ‫و ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪ و ﺣﺠﻢ‬
‫ﻧﻔﺮ از زﻧﺎن ﺑﺎردار‪ ،‬ﺑـﺮاي ﺳـﻮاﻻت آﮔـﺎﻫﻲ از روش آزﻣـﻮن‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﻮري ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ اﻃﻤﻴﻨﺎن ‪ %95‬و‬
‫ﻣﺠﺪد اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ و ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ‪ r‬ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ‪ ./75‬ﺑـﻪ‬ ‫ﺗﻮان آزﻣﻮن ‪ ، %80‬اﮔﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺷﺎﻧﺲ ﻫﺎ ‪ 2/5‬ﺑﺮاﺑﺮ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ‬
‫دﺳﺖ آﻣﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ اﻋﺘﻤﺎد ﻋﻠﻤﻲ ﺳﻮاﻻت ﻧﮕـﺮش ﻧﻴـﺰ‬ ‫ﺑﺮاي ﻫﺮ ﭘﻴﺎﻣﺪ ﮔﺮدد از ﻧﻈﺮ آﻣﺎري ﻣﻌﻨﻲ دار ﮔﺮدد‪ .‬زﻧﺎن‬
‫آﻟﻔﺎي ﻛﺮوﻧﺒﺎخ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷـﺪه ﺑﺮاﺑـﺮ‬ ‫ﺑﺎرداري ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر روزاﻧﻪ ﺑﺮاي درﻳﺎﻓﺖ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎي‬
‫ﺑﺎ ‪ 0/80‬ﺑﻮد‪ .‬داده ﻫﺎ ﺻـﺮﻓﺎ از ﻃﺮﻳـﻖ ﺗﻜﻤﻴـﻞ ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ‬ ‫دوران ﺑﺎرداري ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ و‬
‫ﺗﻮﺳﻂ زﻧﺎن ﺑﺎردار ﺟﻤﻊ آوري ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺳﻪ ﻣﺎه از ﺑﺎردارﻳﺸﺎن ﻣﻲ ﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬ﺑﻪ روش‬
‫ﭘﺲ از ﺗﻮﺟﻴﻪ و ﺟﻠﺐ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﺷﺒﻜﻪ‬ ‫ﺳﺮﺷﻤﺎري ﺗﺎ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻨﻮب و واﺣﺪﻫﺎي ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺧﺎﻧﻮاده و آﻣﻮزش‬ ‫‪10‬ﻣﺮﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺼﺎدﻓﻲ اﻧﺘﺨﺎب‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﻛﺴﺐ ﻣﺠﻮز‪ ،‬ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎ در اﺧﺘﻴﺎر ﻛﺎرﻛﻨﺎن‬ ‫ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫واﺣﺪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻣﺮاﻛﺰ ﺷﻬﺮي ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ‬ ‫اﺑﺰار ﺟﻤﻊ آوري داده ﻫـﺎ‪ ،‬ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ اي ﺷـﺎﻣﻞ‪ 3‬ﺑﺨـﺶ‬
‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﻛﺎرﻛﻨﺎن در زﻣﻴﻨﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﭘﮋوﻫﺶ و‬ ‫ﺳﻨﺠﺶ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ‪ ،‬ﺳﻨﺠﺶ آﮔﺎﻫﻲ و ﺳﻨﺠﺶ‬
‫ﻧﺤﻮه ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﭘﺮﺷﺪن ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ زﻧﺎن ﺑﺎردار‬ ‫ﻧﮕﺮش ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﺳﺎزه ﻫـﺎي اﻟﮕـﻮ ﺑـﺎور ﺳـﻼﻣﺘﻲ ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﺑﺎﺳﻮاد و ﻛﻤﻚ ﺑﻪ زﻧﺎن ﺑﻲ ﺳﻮاد ﺑﺮاي ﺗﻜﻤﻴﻞ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ زﻧﺎن ﺑـﺎردار ﺗﻜﻤﻴـﻞ ﺷـﺪ‪ .‬ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴـﻚ‬
‫ﻫﺎﺗﻮﺟﻴﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬در ﻣﻮرد زﻧﺎن ﺑﺎردار ﺑﻴﺴﻮاد‪ ،‬ﺳﻮاﻻت و‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ‪ 8‬ﺳﻮال ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﺟﻤﻌﻴـﺖ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻲ‪،‬‬
‫ﺟﻮاب ﻫﺎي ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﻛﻨﺎن واﺣﺪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﻮد‪ .‬ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ آﮔﺎﻫﻲ ﺷﺎﻣﻞ ‪ 7‬ﺳﻮال‬
‫ﺧﺎﻧﻮاده ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﺪ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي زﻧﺎن ﺑﺎردار‬ ‫ﭼﻬﺎر ﮔﺰﻳﻨﻪ اي ﺑﻮد ﻛﻪ در آن ﺑﺮاي ﺟﻮاب درﺳﺖ ‪1‬ﻧﻤﺮه و‬
‫ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻋﻼﻣﺖ زده ﻣﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺟﻤﻊ آوري‬ ‫ﺑﺮاي ﺳﺎﻳﺮ ﺟﻮاب ﻫﺎ ﺻﻔﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪ‪ .‬ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ‬
‫داده ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻴﺰان آﮔﺎﻫﻲ و ﻧﮕﺮش‬ ‫ﻧﮕﺮش ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ‪ 23‬ﺳﻮال ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺳـﺎزه ﻫـﺎي‬
‫زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ‬ ‫ﺣﺴﺎﺳــﻴﺖ درك ﺷــﺪه )‪4‬ﺳــﻮال(‪ ،‬ﺷــﺪت درك ﺷــﺪه‬
‫ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮ ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫)‪4‬ﺳﻮال(‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه )‪4‬ﺳـﻮال(‪ ،‬ﻣﻮاﻧـﻊ درك ﺷـﺪه‬
‫داده ﻫﺎي ﺟﻤﻊ آوري ﺷﺪه وارد ﻧﺮم اﻓﺰار آﻣﺎري ‪SPSS18‬‬ ‫)‪4‬ﺳﻮال(‪ ،‬ﺧﻮدﻛﺎرآﻣـﺪي )‪4‬ﺳـﻮال( و ﻋﻼﺋـﻢ ﺑـﺮاي ﻋﻤـﻞ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬از ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﻣﺮﻛﺰي و ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ و ﺟﺪاول ﺗﻮزﻳﻊ‬ ‫)‪3‬ﺳﻮال( ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻣﺘﻴـﺎز دﻫـﻲ ﺑـﻪ ﭘﺎﺳـﺦ‬
‫ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﺮاي ﺗﻮﺻﻴﻒ داده ﻫﺎ و از آزﻣﻮن ‪Chi-square‬‬ ‫ﺳﻮاﻻت آن از ﻣﻘﻴﺎس ﻟﻴﻜﺮت اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮري ﻛـﻪ‬
‫ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ ﻧﻤﺮه آﮔﺎﻫﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮ ﺑﺎور‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻣﺘﻴﺎز ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺴﺐ از ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺳﻨﺠﺶ ﺳـﺎزه ﻫـﺎ‬
‫ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻘﺪار‬ ‫‪ 115‬اﻣﺘﻴﺎز ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻤﺮات ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫـﺎي آﮔـﺎﻫﻲ و ﺳـﺎزه‬
‫‪ p<0.05‬ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻨﻲ دار آﻣﺎري درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫ﻫﺎي اﻟﮕﻮ ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌـﺪاد ﺳـﻮاﻻت و ﻟـﺰوم‬
‫ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻮﻳﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﺑـﻪ ﺣـﺪاﻗﻞ ‪60‬درﺻـﺪ ﺳـﻮاﻻت ﺑـﺮاي‬
‫دوره اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪ ‬‬
‫‪1393‬‬ ‫‪ 92‬ﻣﺠﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫درﺻﺪ از زﻧﺎن ﺑﺎردار داراي ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﻲ ﻗﻮي در زﻣﻨﻪ‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ‬
‫ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر( ﺳﻦ زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ)‪27 (1/58‬‬
‫در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮ ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ‪ ،‬ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ‬ ‫ﺑﻮد‪ .‬از ﻧﻈﺮ ﺳـﻄﺢ ﺗﺤﺼـﻴﻼت‪ ،‬اﻛﺜـﺮ زﻧـﺎن ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ‬
‫ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻧﻤﺮه ﻛﺴﺐ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺜﺮ زﻧﺎن ﻣﻮرد‬ ‫)‪ 49/3‬درﺻﺪ( داراي ﺗﺤﺼﻴﻼت دﻳﭙﻠﻢ و ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻧﻴﻤﻲ‬
‫ﺑﺮرﺳﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎي ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ و‬ ‫از زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻴﺰ داراي ﺧﺎﻧﻮار ‪2‬ﻧﻔﺮه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻴﺶ از‬
‫ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه در ﺳﻄﺢ ﺿﻌﻴﻒ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮري‬ ‫‪ 95/6‬درﺻﺪ از زﻧﺎن ﺧﺎﻧـﻪ دار ﺑﻮدﻧـﺪ و اﻛﺜـﺮ زﻧـﺎن )‪73/7‬‬
‫ﻛﻪ ﻧﻤﺮه ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه در‪ 60/7‬درﺻﺪ )‪164‬ﻧﻔﺮ( از‬ ‫درﺻﺪ( در ﻣﻨـﺎزل اﺟـﺎره اي زﻧـﺪﮔﻲ ﻣـﻲ ﻛﺮدﻧـﺪ‪ .‬از ﻧﻈـﺮ‬
‫زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در ﺳﻄﺢ ﺿﻌﻴﻒ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ‬ ‫ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺷﺮﻛﺖ در ﻛﻼس ﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ دوران ﺑﺎرداري ﻧﻴـﺰ‬
‫‪ 75/2‬درﺻﺪ )‪203‬ﻧﻔﺮ( از زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﺮه ﻣﻨﺎﻓﻊ‬ ‫‪ 82/6‬درﺻــﺪ از زﻧــﺎن ﺗــﺎﻛﻨﻮن در ﻫــﻴﭻ ﻛــﻼس آﻣﻮزﺷــﻲ‬
‫درك ﺷﺪه ﺿﻌﻴﻒ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻤﺮه ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه‪74/1‬‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺖ دوران ﺑﺎرداري ﺷﺮﻛﺖ ﻧﻜﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎي‬
‫درﺻﺪ )‪200‬ﻧﻔﺮ( از زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻴﺰ در ﺳﻄﺢ ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ در ﺟـﺪول ﺷـﻤﺎره‪ 1‬آورده‬
‫ﻗﺮار داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ‬
‫ﻧﻤﺮه ﻛﺴﺐ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺜﺮ زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در زﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﺟﺪول ﺷﻤﺎره‪ -1‬وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎي دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ زﻧﺎن ﺑﺎردار‬
‫ﺳﺎزه ﻫﺎي ﺷﺪت درك ﺷﺪه‪ ،‬ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣﺪي درك ﺷﺪه و‬ ‫ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ‬
‫راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ در ﺳﻄﺢ ﻗﻮي ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮري‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ )درﺻﺪ(‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬
‫ﻧﻤﺮه ﺳﺎزه ﺷﺪت درك ﺷﺪه در ‪ 62/6‬درﺻﺪ )‪169‬ﻧﻔﺮ( از‬ ‫‪(10/4)28‬‬ ‫زﻳﺮ‪ 20‬ﺳﺎل‬
‫زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در ﺳﻄﺢ ﻗﻮي ﻗﺮار داﺷﺖ‪66 /3 .‬درﺻﺪ‬ ‫‪(30/7)83‬‬ ‫‪20‬ﺗﺎ‪24‬ﺳﺎل‬
‫ﺳﻦ‬
‫‪(34/1)92‬‬ ‫‪25‬ﺗﺎ‪29‬ﺳﺎل‬
‫)‪179‬ﻧﻔﺮ( از زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﺮه ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣﺪي درك‬
‫‪(24/8)67‬‬ ‫‪ 30‬و ﺑﺎﻻﺗﺮ‬
‫ﺷﺪه ﻗﻮي داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻤﺮه راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ ﻧﻴﺰ در ‪51/5‬‬
‫‪(10)27‬‬ ‫ﺑﻴﺴﻮاد‬
‫درﺻﺪ )‪139‬ﻧﻔﺮ( از زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در ﺳﻄﺢ ﻗﻮي ﻗﺮار‬ ‫‪(13)35‬‬ ‫اﺑﺘﺪاﻳﻲ‬
‫داﺷﺖ‪ .‬در زﻣﻴﻨﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزه‪ ،‬ﻧﻤﺮه ‪131) %48/5‬ﻧﻔﺮ( از زﻧﺎن‬ ‫ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺼﻴﻼت‬
‫‪(27/8)75‬‬ ‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ‬
‫ﻧﻴﺰ در ﺳﻄﺢ ﺿﻌﻴﻒ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻤﺮه ﻧﻤﺮه‬ ‫‪(49/3)133‬‬ ‫دﻳﭙﻠﻢ و ﺑﺎﻻﺗﺮ‬
‫ﺳﺎزه راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ در زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺑﻪ‬ ‫‪(50)135‬‬ ‫‪2‬ﻧﻔﺮ‬
‫ﻃﻮر ﻳﻜﺴﺎن در دو ﺳﻄﺢ ﺿﻌﻴﻒ و ﻗﻮي ﺗﻮزﻳﻊ ﺷﺪه ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪(36/3)98‬‬ ‫‪3‬ﻧﻔﺮ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮار‬
‫ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ ﻧﻤﺮه آﮔﺎﻫﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮ‬ ‫‪(13/7)37‬‬ ‫‪4‬ﻧﻔﺮ و ﺑﺎﻻﺗﺮ‬
‫‪(95/6)258‬‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ دار‬
‫ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي دﻣﻮﮔﺮاﻓﻴﻚ از آزﻣﻮن ﻛﺎي‬ ‫ﺷﻐﻞ‬
‫‪(4/4)12‬‬ ‫ﺷﺎﻏﻞ‬
‫اﺳﻜﻮﺋﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻧﻤﺮه‬
‫‪(73/7)199‬‬ ‫اﺟﺎره اي‬
‫آﮔﺎﻫﻲ و ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮار و ﻧﻴﺰ ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺼﻴﻼت زﻧﺎن ﺑﺎردار‬ ‫وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺴﻜﻦ‬
‫‪(26/3)71‬‬ ‫ﺷﻐﻠﻲ‬
‫ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ارﺗﺒﺎط آﻣﺎري ﻣﻌﻨﻲ دار وﺟﻮد داﺷﺖ‬ ‫ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺷﺮﻛﺖ در‬
‫‪(17/4)47‬‬ ‫ﺑﻠﻲ‬
‫)‪ p=0.01‬و ‪ p<0.001‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ(‪ .‬ﺑﻴﻦ ﻧﻤﺮه ﻣﻮاﻧﻊ درك‬ ‫ﻛﻼس ﻫﺎي‬
‫ﺷﺪه و ﺷﻐﻞ زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻴﺰ ارﺗﺒﺎط آﻣﺎري‬ ‫‪  (82/6)223‬‬ ‫ﺧﻴﺮ‬ ‫آﻣﻮزش ﺧﻮد‬
‫ﻣﻌﻨﻲ دار وﺟﻮد داﺷﺖ )‪ .(p=0.009‬اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ‬
‫اﻛﺜﺮﻳﺖ زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻪ دار ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻴﻦ‬
‫ﻧﻤﺮه ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣﺪي درك ﺷﺪه و ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮار و ﺳﻦ زﻧﺎن‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎي آﮔﺎﻫﻲ و ﻧﮕﺮش‬
‫ﺑﺎردار ارﺗﺒﺎط آﻣﺎري ﻣﻌﻨﻲ دار وﺟﻮد داﺷﺖ )‪ p=0.02‬و‬ ‫ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻟﮕﻮ ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره ‪ 2‬آﻣﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪.(p=0.01‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ آﮔﺎﻫﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛﻪ ‪92/9‬‬
‫ﻳﻠﺪا ﺳﻠﻴﻤﺎن اﺧﺘﻴﺎري و ﻫﻤﻜﺎران ‪93‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ‪...‬‬
‫ﺟﺪول ﺷﻤﺎره‪-2‬ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻤﺮه آﮔﺎﻫﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ در زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ‬
‫ﺳﻄﺢ ﺑﻨﺪي ﻧﻤﺮات‬
‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﻗﻮي‬ ‫ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬
‫ﻓﺮاواﻧﻲ)درﺻﺪ(‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ)درﺻﺪ(‬ ‫ﻓﺮاواﻧﻲ)درﺻﺪ(‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(92/2)249‬‬ ‫‪(7/8)21‬‬ ‫آﮔﺎﻫﻲ‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(39/3)106‬‬ ‫‪(60/7)164‬‬ ‫ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(62/6)169‬‬ ‫‪(37/4)101‬‬ ‫ﺷﺪت درك ﺷﺪه‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(24/8)67‬‬ ‫‪(75/2)203‬‬ ‫ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(25/9)70‬‬ ‫‪(74/1)200‬‬ ‫ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(66/3)179‬‬ ‫‪(33/7)91‬‬ ‫ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣﺪي درك ﺷﺪه‬
‫‪(100)270‬‬ ‫‪(51/5)139‬‬ ‫‪(48/5)131‬‬ ‫راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ‬
‫ﺟﺮاﺣﻲ ﻋﺮوق ﻛﺮوﻧﺮ‪ ،‬ﺧﻮد آزﻣـﺎﻳﻲ ﭘﺴـﺘﺎن‪ ،‬ﭘﻴـﺎده روي و‬ ‫ﺑﺤﺚ‬
‫رﻋﺎﻳﺖ رژﻳﻢ ﻏﺬاﻳﻲ در ﺑﻴﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ دﻳﺎﺑﺖ ﻧﻮع‪ ،2‬ﻋـﺪم‬ ‫ﻳﻜﻲ از ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎي ﻣﺘﺨﺼﺼـﺎن ﺳـﻼﻣﺖ ﻣـﺎدر و ﻛـﻮدك‪،‬‬
‫ﺧﻮد درﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻋﺪم ﻣﺼـﺮف ﺳـﻴﮕﺎر و ﺑﺴـﻴﺎري از دﻳﮕـﺮ از‬ ‫دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ زﻧﺎن ﺑﺎردار ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺻﺤﻴﺢ و ﺣﻤﺎﻳﺖ از آﻧـﺎن‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار دﻫﻨﺪ )‪.(18-23‬‬ ‫در دوران ﺑﺎرداري ﺑﺎ ﻫﺪف اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ در رﻓﺘﺎرﻫﺎي‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺸـﺨﺺ ﺷـﺪ ﻛـﻪ‬ ‫آﻧﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺛﺮ ﺑﺨﺶ ﻣﻨﺠﺮ ﺑـﻪ ﺑﻬﺒـﻮد‬
‫ﺳﻄﺢ آﮔـﺎﻫﻲ اﻛﺜـﺮ زﻧـﺎن ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ در زﻣﻴﻨـﻪ ﺧـﻮد‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﺑﺎرداري و ﻧﻴﺰ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزي زﻧﺎن ﺑـﺮاي ﻣﺮاﻗﺒـﺖ‬
‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﻤﺮه ﺳﺎزه ﻫﺎي ﺷـﺪت‬ ‫از ﺧﻮد و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ ﺷﻮد )‪.(3‬‬
‫درك ﺷﺪه‪ ،‬ﺧﻮد ﻛﺎرآﻣـﺪي درك ﺷـﺪه و راﻫﻨﻤﺎﻫـﺎ ﺑـﺮاي‬ ‫اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻛـﻪ از اﻟﮕـﻮي ﺑـﺎور ﺳـﻼﻣﺘﻲ ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻤﻞ در ﺳﻄﺢ ﻗﻮي ﻗﺮار داﺷﺖ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﺮه ﺳـﺎزه‬ ‫ﻋﻨﻮان ﭼﺎرﭼﻮﺑﻲ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺑﺮاي ارزﻳﺎﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار‬
‫ﻫﺎي ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه و ﻣﻮاﻧﻊ درك‬ ‫در زﻣﻴﻨﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘـﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮده اﺳـﺖ‬
‫ﺷﺪه در اﻛﺜﺮ زﻧﺎن ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ در ﺳـﻄﺢ ﺿـﻌﻴﻒ ﻗـﺮار‬ ‫ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻟﮕـﻮ ﻳﻜـﻲ از‬
‫داﺷﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺣﺎﻛﻲ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ‪،‬‬ ‫ﻛـﺎرﺑﺮدي ﺗـﺮﻳﻦ اﻟﮕﻮﻫـﺎﻳﻲ اﺳــﺖ ﻛـﻪ آﻣـﻮزش دﻫﻨــﺪﮔﺎن‬
‫ﺧﻮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻋﺪم ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در دوران‬ ‫ﺳﻼﻣﺖ از آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي ﺑﻬﺪاﺷـﺘﻲ را‬
‫ﺑﺎرداري ﭼﻨﺪان ﺣﺴﺎس و در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﻧﻤﻲ داﻧﻨـﺪ‪ .‬در‬ ‫ﺑﺮ اﺳﺎس اﻟﮕﻮﻫـﺎي ادراك و ﺑـﺎور ﻓـﺮدي ﺗﻮﺿـﻴﺢ دﻫﻨـﺪ و‬
‫ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ زﻧﺎن درك ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ‬ ‫ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺑـﺎﻟﻘﻮه در ﭘـﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻋﺪم ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در دوران ﺑـﺎرداري آﺳـﻴﺐ‬ ‫رﻓﺘﺎر اﻓﺮادي ﻛﻪ ﻗﺼﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻳﺎ ﻋﺪم اﺳﺘﻔﺎده از اﻗـﺪاﻣﺎت‬
‫ﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ در ﺻـﻮرت ﻋـﺪم اﺗﺨـﺎذ‬ ‫ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ را دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻔﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣـﺪاﺧﻼﺗﻲ را‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران ﺑﺎرداري‪ ،‬ﺳﻼﻣﺖ ﺧـﻮد و‬ ‫ﭘﻴﺸــﻨﻬﺎد ﻣــﻲ ﻛﻨــﺪ ﻛــﻪ اﺣﺘﻤــﺎﻻً ﻣﺸــﺎرﻛﺖ اﻓــﺮاد را در‬
‫ﻧﻮزادﺷﺎن ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮه ﺑﻴﻔﺘﺪ‪ ،‬ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي ﺧـﻮد‬ ‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﺳﻼﻣﺘﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ و ﻣﻲ‬
‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ را اﺗﺨﺎذ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ ﭼﺎرﭼﻮﺑﻲ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗـﺪوﻳﻦ اﺳـﺘﺮاﺗﮋي ﻫـﺎ و‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻨـﺎﻓﻊ درك ﺷـﺪه در زﻧـﺎن ﻣـﻮرد‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي آﻣﻮزش ﺳﻼﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ )‪.(17‬‬
‫ﺑﺮرﺳﻲ و ﻧﻴﺰ ﻧﻤﺮه ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﺴﺐ ﺷﺪه در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻮاﻧﻊ درك‬ ‫در دﻫﻪ ﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﻣﺪاﺧﻠﻪ اي ﻣﺒﺘﻨـﻲ ﺑـﺮ اﻳـﻦ‬
‫ﺷﺪه‪ ،‬اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎرﻫـﺎ از ﻧﻈـﺮ آﻧﻬـﺎ‬ ‫اﻟﮕﻮ در ﺣﻞ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺸﻜﻼت ﺳﻼﻣﺖ ﻛﺸﻮرﻣﺎن ﻣﻮﻓـﻖ‬
‫ﭼﻨﺪان ﻣﻔﻴﺪ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻤﺮه ﺳﺎزه ﻫـﺎي‬ ‫ﺑﻮده و اﻳﻦ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺗﺎ ﻓﻌﺎﻻن ﻋﺮﺻﻪ ﺳﻼﻣﺖ‬
‫اﻟﮕــﻮي ﺑــﺎور ﺳــﻼﻣﺘﻲ در ﺳــﻄﺢ ﻗــﻮي ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ ﺳــﺎزه‬ ‫در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ و‬
‫ﺧﻮدﻛﺎرآﻣـــﺪي درك ﺷـــﺪه ﺑـــﻮد ) ‪ .(%66/3‬اﻳـــﻦ اﻣـــﺮ‬ ‫در اﻳﺠﺎد ﻳـﺎ ارﺗﻘـﺎي رﻓﺘﺎرﻫـﺎي ﺳـﺎﻟﻢ از ﻗﺒﻴـﻞ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي‬
‫ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪه ﻇﺮﻓﻴﺖ درك ﺷﺪه ﺑﺎﻻي زﻧـﺎن ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ‬ ‫ﭘﻴﺸﮕﻴﺮاﻧﻪ از اﻳﺪز‪ ،‬ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در ﺑﻴﻤﺎران ﺗﺤﺖ ﻋﻤـﻞ‬
‫دوره اول‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،2‬زﻣﺴﺘﺎن ‪ ‬‬
‫‪1393‬‬ ‫‪ 94‬ﻣﺠﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺎﺳﻢ زاده و ﻫﻤﻜﺎران ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ‪ 200‬زن ﺑﺎردار‬ ‫ﺑﺮاي اﺟﺮاي ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧـﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘـﻲ دوران‬
‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ارﺗﺶ در ﺳﺎل ﻫﺎي‪ 85‬و‬ ‫ﺑﺎرداري ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ 1384‬ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛﻪ ‪62‬درﺻﺪ از زﻧﺎن از آﮔﺎﻫﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ‬ ‫ﻣﻲ ﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي ﻛﺮد ﻛﻪ در ﺻﻮرت اﺳﺘﻔﺎده از‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﺎﺑﺖ ﺑﺎرداري و ﻧﺤﻮه ﻣﺮاﻗﺒﺖ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﻴﺎز ﺳﻨﺠﻲ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺮاي‬
‫ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ )‪ .(25‬در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻋﺎﺑﺪ زاده و ﻫﻤﻜﺎران در‬ ‫ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮاي ﻣﺪاﺧﻠﻪ آﻣﻮزﺷﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ‬
‫ﺳﺎل ‪ 1388‬ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ‪200‬زن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ‬ ‫دوران ﺑﺎرداري در زﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮ‬
‫زاﻳﺸﮕﺎﻫﻲ در ﻛﺎﺷﺎن ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ‪ 60‬درﺻﺪ از زﻧﺎن‬ ‫روي ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﮕﺮش اﻳﻦ زﻧﺎن در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران‬
‫آﮔﺎﻫﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻣﻮرد ورزش در دوران ﺑﺎرداري داﺷﺘﻨﺪ‬ ‫ﺑﺎرداري و ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك‬
‫)‪ .(26‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻤﺴﻲ و ﻫﻤﻜﺎران ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ آﮔﺎﻫﻲ‬ ‫ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ درك ﺷﺪه و ﻣﻮاﻧﻊ درك ﺷﺪه ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﻮد و‬
‫‪200‬زن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﺷﻬﺮ اراك‬ ‫در ﻧﺘﻴﺠﻪ در ﺗﻬﻴﻪ ﻣﺤﺘﻮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ آﻣﻮزﺷﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ‬
‫در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد درﻣﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان آﮔﺎﻫﻲ اﻳﻦ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺷﻮد و اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻘﺎط ﺗﻤﺮﻛﺰ‬
‫زﻧﺎن در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد درﻣﺎﻧﻲ در ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻮد )‪ .(27‬ﻫﺮ‬ ‫ﻣﺪاﺧﻼت آﺗﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان آﮔﺎﻫﻲ زﻧﺎن‬ ‫در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬زﻧﺎن داراي ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺼﻴﻼت ﺑﺎﻻﺗﺮ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮر‬
‫در ﺑﺮﺧﻲ از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي ﻣﺮاﻗﺒﺖ دوران ﺑﺎرداري در ﺳﻄﺢ‬ ‫ﻣﻌﻨﻲ داري داراي ﻧﻤﺮه آﮔﺎﻫﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮي ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮرﻳﻜﻪ‬
‫ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻗﺮار ﻧﺪارد ازﺟﻤﻠﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ درﺧﺸﺎن و‬ ‫ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﺗﺤﺼﻴﻼت‪ ،‬ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد‬
‫ﻫﻤﻜﺎران ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ‪ 70‬زن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ‬
‫ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ زرﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛﻪ ‪52/4‬درﺻﺪ از‬ ‫ﻣﻨﻄﻘﻲ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از ﻃﺮﻓﻲ‪ ،‬زﻧﺎن داراي ﺑﻌﺪ‬
‫ﻣﺎدران داراي آﮔﺎﻫﻲ ﺿﻌﻴﻒ و ﺑﺴﻴﺎر ﺿﻌﻴﻒ در زﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﺧﺎﻧﻮار ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ‪ ،‬ﻧﻤﺮه آﮔﺎﻫﻲ و ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي درك ﺷﺪه‬
‫ﻣﺴﻤﻮﻣﻴﺖ ﺣﺎﻣﻠﮕﻲ داﺷﺘﻨﺪ )‪ .(28‬ﻫﺮﭼﻨﺪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺑﺎﻻﺗﺮي داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮد ﻛﻪ زﻧﺎن‬
‫ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﭘﻴﺸﺘﺮ ﺑﻴﺎن ﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺮات ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎي‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ زا و ﻳﺎ داراي ﻳﻚ ﻓﺮزﻧﺪ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ داراي‬
‫آﮔﺎﻫﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد‬ ‫اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﻳﺎ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
‫ﺳﻮاﻻت و ﻟﺰوم ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻮﻳﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ‪ 60‬درﺻﺪ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در دﺳﺘﺮس در زﻣﻴﻨﻪ ﻧﺤﻮه ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در‬
‫ﺳﻮاﻻت ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي ﺧﻮدﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران‬ ‫دوران ﺑﺎرداري و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪي در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎرداري ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺮ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان در اﻳﻦ‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺸﺨﺼﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ‬
‫زﻣﻴﻨﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺮاردادي ﺑﻪ دو ﻗﺴﻤﺖ ﺿﻌﻴﻒ )زﻳﺮ ‪60‬‬ ‫ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري‬
‫درﺻﺪ( و ﻗﻮي )‪ 60‬درﺻﺪ و ﺑﺎﻻﺗﺮ( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاﺳﺎس اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎﻓﺖ ﻧﺸﺪ‪،‬‬
‫در زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﻄﺢ ﻧﮕﺮش زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻲ‬ ‫اﻣﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‬
‫از اﺟﺰاي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﻧﻴﺰ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺎﺣﺪودي‬ ‫ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ آﮔﺎﻫﻲ و ﻧﮕﺮش زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ‬
‫ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل در‬ ‫اﺟﺰاي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎي دوران ﺑﺎرداري ﺗﺎﺣﺪ زﻳﺎدي‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ زﻧﺎن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل‪ ،‬در زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﻄﺢ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺧﺎﻧﻮاده ارﺗﺶ در ﺳﺎل ‪77 ،86‬درﺻﺪ از زﻧﺎن‬ ‫آﮔﺎﻫﻲ‪ ،‬در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ‪ Ribiro and Milanez‬ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ‬
‫ﺑﺎردار داراي ﻧﮕﺮش ﻣﺜﺒﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﺎﺑﺖ ﺑﺎرداري ﺑﻮدﻧﺪ‬ ‫‪ 161‬زن ﺑﺎردار ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ واﺣﺪ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺳﻼﻣﺖ‬
‫)‪ .(25‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻤﺴﻲ و ﻫﻤﻜﺎران ﻧﻴﺰ ﻣﻴﺰان ﻧﮕﺮش زﻧﺎن‬ ‫ﺑﺮزﻳﻞ در ﺳﺎل ‪ ،2009‬ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ‪ 65‬درﺻﺪ‬
‫ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﺧﻮد درﻣﺎﻧﻲ در ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ )و ﻧﻪ در ﺣﺪ‬ ‫از زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ ﻓﻮاﻳﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﺪﻧﻲ در دوران‬
‫ﻋﺎﻟﻲ( ﺑﻮد )‪.(27‬‬ ‫ﺑﺎرداري آﮔﺎﻫﻲ ﻛﺎﻓﻲ داﺷﺘﻨﺪ )‪ .(24‬در اﻛﺜﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮرد‬
‫ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده روز‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ آﮔﺎﻫﻲ زﻧﺎن در ﺣﻮزه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮاﻗﺒﺖ دوران‬
‫اﻓﺰون از رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﺟﻤﻌﻲ در زﻣﻴﻨﻪ اﻧﺘﺸﺎر ﭘﻴﺎم ﻫﺎي‬ ‫ﺑﺎرداري در ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل‪ ،‬در‬
‫ﻳﻠﺪا ﺳﻠﻴﻤﺎن اﺧﺘﻴﺎري و ﻫﻤﻜﺎران ‪95‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ‪...‬‬

‫ﻫﺎي درﻣﺎﻧﻲ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از‬ ‫ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ در ﺣﻮزه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻼﻣﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ‬
‫اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد در راﺳﺘﺎي ﺑﻬﺒﻮد ﻧﮕﺮش‬ ‫ﻣﺎدر و ﻛﻮدك و ﻧﻴﺰ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ ﺳﻮاد ﺳﻼﻣﺖ زﻧﺎن‬
‫ﻫﺎي زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاي ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب در زﻧﺎن‬
‫در دوران ﺑﺎرداري ﺧﺼﻮﺻﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮﻃﺮف ﻧﻤﻮدن ﻣﻮاﻧﻊ‬ ‫ﺑﺎردار ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮ روي ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﮕﺮش ﻫﺎي ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ‬
‫ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري‬ ‫ﺑﺎرداري ﺗﻤﺮﻛﺰ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫و ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ درك ﺷﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬
‫ﻋﺪم ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد در اﻳﻦ دوران و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﮕﻮﻫﺎي آﻣﻮزش و ارﺗﻘﺎي ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر‬
‫ﺳﻄﺢ ﻧﮕﺮش آﻧﺎن در زﻣﻴﻨﻪ ﻓﻮاﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﭼﻨﻴﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﻧﻴﺎزﺳﻨﺠﻲ آﻣﻮزﺷﻲ ﮔﺮوه ﻫﺎي ﻫﺪف ﻣﺨﺘﻠﻒ در زﻣﻴﻨﻪ‬
‫اﻗﺪام ﮔﺮدد ﺗﺎ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ‬ ‫ارﺗﻘﺎي رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ‬
‫ﻧﻴﺰ ارﺗﻘﺎ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺪاﺧﻼت آﻣﻮزﺷﻲ ﮔﺮدد‪ .‬ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن آﻣﻮزش و‬
‫ﺗﺸﻜﺮ و ﻗﺪرداﻧﻲ‬ ‫ارﺗﻘﺎي ﺳﻼﻣﺖ‪ ،‬اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻳﻜﻲ از اﻟﮕﻮﻫﺎي رواﻧﻲ‬
‫ﻣﺠﺮﻳﺎن ﻃﺮح از ﻫﻤﻜﺎري ﻣﺪﻳﺮ ﻣﺤﺘﺮم ﺷـﺒﻜﻪ ﺑﻬﺪاﺷـﺖ و‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ‬
‫درﻣﺎن ﺟﻨﻮب ﺗﻬـﺮان‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻛﺎرﻛﻨـﺎن واﺣـﺪ آﻣـﻮزش‬ ‫ﺑﺎ ﻋﻘﺎﻳﺪ اﻓﺮاد ﻛﻪ روي رﻓﺘﺎر آﻧﻬﺎ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﻣﺤﺘﺮم واﺣﺪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ﺷـﺒﻜﻪ‬ ‫اﻧﺠﺎم رﻓﺘﺎر ﺳﻼﻣﺖ ﮔﺮدد‪ .‬اﻋﺘﻘﺎد ﻣﺎ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ و درﻣﺎن ﺟﻨﻮب ﺗﻬـﺮان و ﻧﻴـﺰ ﻛﻠﻴـﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳـﺎن‬ ‫اﻟﮕﻮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻧﻴﺎزﺳﻨﺠﻲ آﻣﻮزﺷﻲ زﻧﺎن ﺑﺎردار در زﻣﻴﻨﻪ‬
‫واﺣﺪ ﺑﻬﺪاﺷـﺖ ﺧـﺎﻧﻮاده ﺷـﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨـﺪه در اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ‬ ‫ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ دوران ﺑﺎرداري ﻛﺎرﺑﺮد زﻳﺎدي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از‬
‫ﻗﺪرداﻧﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺨﺸﻲ از ﻃـﺮح ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ‬ ‫اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰاري ﺑﺮاي ﻧﻴﺎزﺳﻨﺠﻲ‬
‫ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان "ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﺧـﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘـﻲ دوران ﺑـﺎرداري‬ ‫و ارزﻳﺎﺑﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭼﺎرﭼﻮﺑﻲ‬
‫ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻟﮕﻮي اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻬﺪاﺷـﺘﻲ ﺑـﺮ ﭘﻴﺎﻣـﺪﻫﺎي ﺑـﺎرداري‬ ‫ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ‬
‫زﻧﺎن ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﺮﻛـﺰ ﺑﻬﺪاﺷـﺖ ﺟﻨـﻮب ﺗﻬـﺮان در‬ ‫از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﻮزش ﺧﻮد ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ در دوران ﺑﺎرداري اﺳﺘﻔﺎده‬
‫ﺳﺎل ‪ " 1388‬ﻣﺼﻮب داﻧﺸـﮕﺎه ﻋﻠـﻮم ﭘﺰﺷـﻜﻲ و ﺧـﺪﻣﺎت‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺎز ﺳﻨﺠﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ‬
‫ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﺗﻬﺮان در ﺳـﺎل ‪ 1388‬ﺑـﻪ ﻛـﺪ ‪-03-88‬‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﺮاﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ در ﺣﻴﻦ اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ‬
‫‪ 9397-27‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ و‬ ‫ﻫﺎي روﺗﻴﻦ و ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻓﻮاﻳﺪ آن‬
‫ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﺗﻬﺮان اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪ ،‬ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮاي ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‬
‫ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ارﺗﻘﺎي ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدران و ﻧﻮزادان و ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ‬

‫‪REFERENCES‬‬

‫‪1.‬‬ ‫‪Haas JS, Jackson RA, Fuentes-Afflick E, Stewart AL, Dean ML, Brawarsky P, Escobar GJ. Changes in the‬‬
‫‪health status of women during and after pregnancy. J Gen Intern Med. 2005 Jan;20(1):45-51.‬‬

‫‪2.‬‬ ‫‪Heaman MI, Newburn-Cook CV, Green CG, Elliott LJ, Helewa ME. Inadequate prenatal care and its association‬‬
‫‪with adverse pregnancy outcomes: a comparison of indices. BMC Pregnancy Childbirth. 2008 May 1;8:15.‬‬

‫‪3.‬‬ ‫‪Wallace DA, Dodd MM, McNeil DA, Churchill AJ, Oelke ND, Arnold SL, Oberle K. A pregnancy wellness‬‬
‫‪guide to enhance care through self-assessment, personal reflection, and self-referral. J Obstet Gynecol Neonatal‬‬
‫‪Nurs. 2009 Mar-Apr;38(2):134-47.‬‬

‫‪4.‬‬ ‫;‪World Health Organization, Department of Reproductive Health and Research, Making Pregnancy Safer. 2004‬‬
‫‪Geneva A joint statement by WHO, ICM and FIGO.‬‬

‫‪5.‬‬ ‫‪Stearns SC, Bernard SL, Fasick SB, Schwartz R, Konrad TR, Ory MG, DeFriese GH. The economic‬‬
‫‪implications of self-care: the effect of lifestyle, functional adaptations, and medical self-care among a national‬‬
‫‪sample of Medicare beneficiaries. Am J Public Health. 2000 Oct;90(10):1608-12. Erratum in: Am J Public‬‬
‫‪Health 2001 Jan;91(1):158.‬‬
1393 ‫ زﻣﺴﺘﺎن‬،2 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫دوره اول‬ ‫ ﻣﺠﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬96 
6. World Health Organization, "Pregnant adolescents: delivering on global promises of hope. World Health
Organization"; Written and produced for WHO by Peter McIntyre, Oxford, UK. 2006.

7. Kloeblen AS, Batish SS. Understanding the intention to permanently follow a high folate diet among a sample of
low-income pregnant women according to the Health Belief Model. Health Educ Res. 1999 Jun;14(3):327-38.

8. Beydoun HA, Beydoun MA. Predictors of colorectal cancer screening behaviors among average-risk older adults
in the United States. Cancer Causes Control. 2008 May;19(4):339-59.

9. McClenahan C, Shevlin M, Adamson G, Bennett C, O'Neill B. Testicular self-examination: a test of the health
belief model and the theory of planned behaviour. Health Educ Res. 2007 Apr;22(2):272-84.

10. Wai CT, Wong ML, Ng S, Cheok A, Tan MH, Chua W, Mak B, Aung MO, Lim SG. Utility of the Health Belief
Model in predicting compliance of screening in patients with chronic hepatitis B. Aliment Pharmacol Ther. 2005
May 15;21(10):1255-62.

11. James AS, Campbell MK, Hudson MA. Perceived barriers and benefits to colon cancer screening among African
Americans in North Carolina: how does perception relate to screening behavior? Cancer Epidemiol Biomarkers
Prev. 2002 Jun;11(6):529-34.

12. Brevidelli MM, Cianciarullo TI. [Application of the health belief model to the prevention of occupational needle
accidents]. Rev Saude Publica. 2001 Apr;35(2):193-201.

13. Taghdisi MH and Nejad Sadeghi E. Evaluation of pregnant women in the field of Urinary Tract Infection
according to the components of Health Belief Model. Journal of Jahrom University of Medical Sciences
2011;8(4):36-42. (Full Text in Persian)

14. Baghiani moghadam MH, Hadavand Khani M, Mohammadi SM, Fallahzade H, khabiri F. Status of walking
behavior in patients with type 2 diabetes in Yazd based on health belief model. Journal of Health System
Research 2010;6(3):425-35. (Full Text in Persian)
15. Najimi A, Alidousti M, Moazemi Goudarzi A. A survey on preventive behaviors of high school students about
Influenza A based on health belief model in Shahrekord, Iran. Journal of Health System Research 2010;6(1):14-
22. (Full Text in Persian)
16. Mazloomi Mahmoodabad SS, Roohani Tanekaboni N. Survey of some related factors to oral health in high
school female students in Yazd, on the basis of health behavior model (HBM). Journal of Birjand University of
Medical Sciences 2008;15(3):40-7. (Full Text in Persian)
17. Modeste N.M., Tamayose T.S., Dictionary of public health promotion and education, terms and concepts, 2th
Ed, John Wiley & Sons, Inc. 2004.

18. Karimi M, Ghofranipour F, Heidarnia AR. The Effect of Health Education Based on Health Belief Model on
Preventive Actions of AIDS on Addict in Zarandieh. Journal of Guilan University of Medial Sciences.
2009;18(70):64-73. (Full Text in Persian)
19. Karimi M, Hasani M, Khorram R, Gafari M, Niknami SH. The Effect of Education, Based on Health Belief
Model on Breast Self- Examination in Health Liaisons of Zarandieh City. Tabibe-Shargh 2009;10(4): 283-91.
(Full Text in Persian)

20. Shamsi M, Tajik R, Mohammad Beigi A. Effect of education based on Health Belief Model on self-medication
in mothers referring to health centers of Arak. Arak Medical University Journal 2009; 12(3): 57-66. (Full Text in
Persian)
21. Shamsi M, Sharifirad GhR, Kachoyee A, Hassanzadeh A. The Effect of Educational Program Walking Based on
Health Belief Model on Control Sugar in Woman by Type 2 Diabetics. Iranian Journal of Endocrinology &
Metabolism 2010;11(5):490-9. (Full Text in Persian)
22. Zigheimat F, Ebadi A, Mottahedian Tabrizi E., Allaf Javadi M, Hamedanizade F. Effect of training according to
health belief model (HBM) on health believing, knowledge and behavior of patients under CABG. Kowsar
Medical Journal (2009);13(4):309-13. (Full Text in Persian)
23. Sharifi-rad GhR, Entezari MH, Kamran A, Azadbakht L. Effectiveness of Nutrition Education in Diabetes
Type2 Patients: Application of Health Belief Model. Bimonthly Journal of Diabetes and Metabolic Disorders.
2008;7(4):379-86. (Full Text in Persian)
97 ‫ﻳﻠﺪا ﺳﻠﻴﻤﺎن اﺧﺘﻴﺎري و ﻫﻤﻜﺎران‬  
... ‫ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺎزه ﻫﺎي اﻟﮕﻮي ﺑﺎور ﺳﻼﻣﺘﻲ‬
24. Ribeiro CP, Milanez H. Knowledge, attitude and practice of women in Campinas, São Paulo, Brazil with
respect to physical exercise in pregnancy: a descriptive study. Reprod Health. 2011 Nov 3;8:31.

25. Ghasemzadeh S, Dadmanesh M, Safari A, Ebrahimi S. The Study on the knowledge, attitude and function of
gestated mother's about gestational diabetes that referred to army khanvadeh hospital from 2005 to 2006. Annals
of Millitary and Health Sciences Research 2007;5(3):1325-30. (Full Text in Persian)

26. Abedzadeh M, Taebi M, Sadat Z, Saberi F. Knowledge and performance of pregnant women referring to
Shabihkhani hospital towards exercises during pregnancy and postpartum periods. Journal of Jahrom University
of Medical Sciences 2011;8(4):43-8. (Full Text in Persian)

27. Shamsi M and Bayati A. The Effect of Education on Knowledge, Attitude and Practice of Pregnant Woman
Referring to Health Centers about Self-Medication in Arak City. Ofogh-e-Danesh. GMUHS Journal
2009;15(4):27-35. (Full Text in Persian)
28. Derakhshan E, Shadzi SH, Derakhshan F, Behjatian Z. Effects of targeted education on knowledge and attitude
of pregnant women regarding eclampsia. Journal of Health System Research 2010;6(3):443-49. (Full Text in
Persian
1393 ‫ زﻣﺴﺘﺎن‬،2 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫دوره اول‬ ‫ ﻣﺠﻠﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬98 
Community Health; Vol. 1, No. 2; 2015 ISSN 2383-3033, Journal of Social Determinants of Health Research Center of
Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. http://journals.sbmu.ac.ir/en-ch  
Original Article
Measurement of the Constructs of Health Belief Model related to Self-care
during Pregnancy in Women Referred to South Tehran Health Network
Yalda Soleiman Ekhtiari1, Fereshteh Majlessi2*, Abbas Rahimi Foroushani3
1. PhD in Health Education, Social Determinants of Health Research Center, Shahid Beheshti
University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
2. MD, MPH, MCH, Professor, Department of Health Education and Promotion, School of
Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
3. PhD in Biostatistics, Department of Biostatistics, School of Public Health, Tehran University of
Medical Sciences, Tehran, Iran.
*
Corresponding Author: Fereshteh Majlessi; Department of Health Education and Promotion,
School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Keshavarz Blvd, Tehran, Iran.
Email: dr_f_majlessi@yahoo.com
How to cite this article:
Soleiman Ekhtiari Y, Majlessi F, Rahimi Foroushani A. Measurement of the Constructs of Health Belief
Model Related to Self-care during Pregnancy in Women Referred to South Tehran Health Network.
Community Health 2015; 1(2): 89-98.

Abstract
Background and Objective: Self-care activities during pregnancy can be effective in reducing
adverse pregnancy outcomes. Health Belief Model (HBM) is one of the most applicable models in
educational need assessment for planning and implementation of educational interventions. The
purpose of this study was to measurement of the constructs of HBM related to self-care during
pregnancy in women referred to South Tehran health network.
Materials and Methods: In this cross-sectional study 270 pregnant women who referred to health
centers of South Tehran Health Networks participated. Demographic, knowledge and attitude
questionnaires based on constructs of HBM was used to measure the status of knowledge and
attitude of women. Data were analyzed using statistical software SPSS18.
Results: Results showed that 92.2% of women had the knowledge scores in good level. The scores
of perceived severity, perceived self-efficacy and cues to action were in good level in almost of
women but almost of women obtained weak point in perceived susceptibility, perceived benefits
and barriers
Conclusion: HBM can be used as an appropriate tool for assessment the status of pregnant women
in the field of self-care behaviors during pregnancy and planning and implementation of
educational interventions.
Keywords: Health Belief Model, Self-care, Pregnancy, Health education