You are on page 1of 7

Dziennik Ustaw Nr 84 - 1854 - Poz.

386

Załączn i kdo obwieszczenia Prezesa


Rady Mini strów z dnia 14 maja 1996 r.
(poz. 386)

USTAWA

z dnia 11 października 1991 r.

o referendum gminnym.

Rozdział 1 5) 1)kalendarz czynności związanych z przeprowad ze-


niem referendum .
Przepisy ogólne
Art. 6. 1. Uchwała rady gminy o przeprowadze niu
Art. 1.1 . W referendum mieszkańcy gminy wyraża ­ referendum podlega bezzwłocznemu opub likowaniu
ją w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu roz- przez rozplakatowanie na terenie gm iny lub w in ny
strzygnięcia sprawy lub odwołania rady gminy przed sposób zwyczajowo w niej przyjęty oraz opublikowa -
upływem kadencji. niu w dzienniku urzędowym woj ewództwa .
2. Referendum gminne polega na udzieleniu na 2. Referendum przeprowadza się między 30 a 35
urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub nega- dniem od dnia opublikowania uchwały rady na terenie
tywnej odpowiedzi na postawione pytanie albo na do- gminy.
konaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi warian-
tami . Rozdzia ł 3

Art. 2. W referendum gminnym mają prawo brać Referendum przeprowadzane na wniosek


ud z iał mieszkańcy
gminy stale zamieszkujący na jej ob- mieszkańców
szarze i posiadający czynne prawo wyborcze do rad
gmin. Zasady ogólne
Art. 3. 1. W sprawach samoopodatkowania miesz- Art. 7. 1. Z inicjatywą przeprowadzenia referendum
kańców na cele publiczne oraz odwołania rady gminy na wniosek mieszkańców gminy wystąpić może:
przed upływem kadencji rozstrzyga się wyłącznie 1) obywatel lub grupa obywateli, którym przysługuje
w drodze referendum gminnego. prawo wybierania do rady danej gm iny,
2. Referendum może być przeprowadzone w każdej 2) struktura terenowa partii politycznej lub organ iza-
inn ej sprawie ważnej dla gminy. cji społecznej działająca w danej gminie.

Art. 4. Referendum w sprawie odwołania rady gmi- 2. Podmioty, o których mowa w ust. 1, zwane są da-
ny nie przeprowadza się, jeżeli do upływu kadencji ra - lej inicjatorami referendum.
dy pozostało mniej niż 6 miesięcy.
Art. 8. 1. Inicjator referendum powiadamia na pi -
Rozdzia ł 2 śmie wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) o za-
miarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia refe-
Referendum przeprowadzane z inicjatywy rendum.
rady gminy
2. Powiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawie-
Art. 5. 1. Rada gminy podejmuje uchwałę o prze- rać powinno:
prowadzeniu referendum w sprawie samoopodatko- 1) jeżeli
inicjatorem referendum jest obywatel - jego
wania mieszkańców na cele publiczne lub w innej spra- nazwisko, imię, datę urodzenia , adres i numer do-
wie ważnej dla gminy bezwzględną większością gło ­ wodu osobistego,
sów w obecności co najmniej połowy ustawowej licz- 2) jeżeli
inicjatorem referendum jest grupa obywateli
by radnych . - nazwiska, imiona, daty urodzenia, adresy i nu-
2. Uchwała, o której mowa w ust. 1, powinna zawie- mery dowodów osobistych wszystkich członków
rać:
grupy oraz wskazanie osoby będącej jej pełnomoc­
nikiem,
1) pytanie lub pytania referendum w liczbie nie prze-
3) jeżeli
inicjatorem referendum jest partia polityczna
wyższającej pięciu albo warianty decyzji zapropo-
lub organizacja społeczna - jej nazwę, adres sie-
nowane mieszka ńcom gminy do wyboru,
dziby na terenie gminy oraz nazwisko , imię, datę
2) w przypadku gdy przedmiotem referendum jest sa- urodzenia, adres i numer dowodu osobistego oso-
moopodatkowanie mieszkańców na cele publiczne by będącej jej pełnomocnikiem,
- wskazanie konkretnego celu (celów) i zasad sa-
moopodatkowania, 1) Dodany przez art. 4 pkt 1 ustawy z dn ia 29 września 1995 r.
3) termin przeprowadzenia referendum, o zmianie ustawy o samorzą dzie terytorialnym oraz niektó-
rych innych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz. 601 ), która weszła
4) wzór karty do głosowania , w życie z dniem 18 listopada 1995 r.
----------------------------------- --- - - - - -- -

Dziennik Ustaw Nr 84 - 1855 - Poz. 386

4) określeniesp rawy, w której ma zostać przeprowa- strzowi (prezydentowi miasta) i może żądać od niego
dzone referendum. pisemnego potwierdzenia .
3. Wójt lub bu rmistrz (prezydent miasta) niezwłocz ­ 2. Wniosek o przeprowadzenie referendum musi
nie potwierdza na piśmie otrzymanie powiadomienia . spełniać warunki, o których mowa wart. 5 ust. 2 pkt 1
i 2.
4. Pełnomocnikiem inicjatora referendum może
być jedyn ie osoba, której przysługuje prawo wybiera- 3. Do wniosku dołącza się karty, o których mowa
nia do rady danej gminy. wart. 10 ust. 2.
5. 2) Na pisemny wn iosek inicjatora referendum Art. 12. 1. Wójt lub burmistrz (prezydent miasta)
wójt lub burmistrz (prezydent miasta), w ciągu 7 dni od przekazuje bezzwłocznie wniosek, o kt órym mowa
otrzymania wniosku, powiadamia w formie pisemnej wart. 11, radzie gminy.
inicjatora referendum lub jego pełnomocnika oraz wo-
jewódzkiego komisarza wyborczego o liczbie miesz- 2. Rada gminy powołuje ze swego grona komisję
kańców gminy uprawnionych do głosowania . Liczba do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przepro-
ta, ustalona według stanu w rejestrze wyborców na ko- wadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy
niec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, sta - o samorządzie terytorialnym i ustawy niniejszej.
nowi podstawę obli czeń , o których mowa wart. 13
ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym. 3. Do udziału w pracach komisji zaprasza się w cha-
rakterze obserwatora inicjatora referendum lub jego
6. Inicjator referendum w sprawie odwołania rady pełnomocnika . Inicjator referendum lub jego pełno ­
gminy przed upływem kadencj i powiadamia o zamia- mocnik może w razie potrzeby składać komisji dodat-
rze wystąpienia z taką inicjatywą również wojewódz- kowe wyjaśnienia i przedstawiać dowody. Komisja
kiego komisarza wyborczego; do tego powiadomienia może również żądać od inicjatora referendum lub jego
stosuje się przepisy ust. 1 i 3. pełnomocnika złożenia takich wyjaśnień i przedstawie-
nia dowodów.
Art. 9. 1. Inicjator referendum na swój koszt i w spo-
sób zwyczajowo przyjęty w danej gminie podaje do 4. Wniosek o przeprowadzenie referendum, który
wiadomości jej mieszkańców przedmiot zamierzonego nie spełnia warunków, o których mowa wart. 11 , komi -
referendum . sja zwraca inicjatorowi, wyznaczając 14-dniowy termin
do usunięcia uchybień .
2. Informacja o zamierzonym referendum w spra -
wach , o których mowa wart. 5 ust. 1, musi spełniać wa - 5. Jeżeli komisja stwierdzi , że wniosek o przepro-
runki zawarte wart. 5 ust. 2 pkt 1 i 2. wadzenie referendum zawiera uchybienia, których nie
można usunąć, przekazuje wniosek radzie gminy wraz
3. Informacja o zamierzonym referendum w spra - ze swoją op i nią .
wie odwołania rady gminy musi zawierać uzasadnie-
nie odwołania . 6. Przepisy ust. 4 i 5 odnoszą się również do uchy-
bień w wykazie mieszkańców gminy popierających
Art. 10. 1. W terminie 60 dni od dnia powiadomie- wniosek.
nia wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) o zamia -
rze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referen - Art. 13. 1. Rada gminy podejmuje uchwałę o prze-
dum jego inicjator zbiera podpisy mieszkańców prowadzeniu referendum, jeżeli wniosek mieszkańców
uprawnionych do wybierania rady danej gminy i pra- spełnia wymogi ustawy o samorządzie t erytorialnym
gnących poprzeć inicjatywę w tej sprawie. i ustawy niniejszej oraz nie prowadzi do rozstrzygnięć
sprzecznych z prawem; rada gminy jest związana tre-
2. Podpisy zbiera się na kartach, z których ka ż da za- ścią wniosku.
wiera informacje o przedmiocie zamierzonego referen -
dum oraz o jego inicjatorze. 2. W przypadku zbiegu dwu lub więcej wniosków
mieszkańców o przeprowadzenie referendum, rada
3. 3 ) Mieszkaniec gminy popierający wniosek o prze- gminy podejmuje uchwałę o ich przeprowadzeniu
prowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, w kolejności , w jakiej zostały przekazane wójtowi lub
imię , datę urodzenia, adres i numer dowodu osobiste-
burmistrzowi (prezydentowi miasta) przez inicjatorów
go. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem.
lub ich pełnomocników. Rada gminy może również, je-
Wycofanie udzielonego poparcia jest nieskuteczne.
śli jest to możliwe, poddać wszystkie lub część wnio-
Art. 11 . 1.4 ) Inicjator referendum przekazuje, w ter- sków pod jednoczesne referendum gminne .
minie określonym wart. 10 ust. 1, pisemny wniosek
Art. 14. Rada gminy podejmuje uchwałę o przepro-
o przeprowadzenie referendum wójtowi lub burmi -
wadzeniu referendum lub odrzuceniu wniosku miesz-
kańców nie później niż w ciągu 30 dni od daty przeka-
2) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 2 ustawy wymie- zania wniosku wójtowi lub burmistrzowi (prezydento-
nionej w przypisie 1. wi miasta).
3) W brzmien iu ustalonym przez art. 4 pkt 3 ustawy wymie-
nionej w przypisi e 1. Art. 15. Uchwała rady gminy o przeprowadzeniu
4) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 4 ustawy wym ie- referendum na wniosek mieszkańców, podlega opubli -
nionej w przypisie 1. kowaniu zgodnie z art. 6 ust. 1.
Dziennik Ustaw Nr 84 - 1858 - Poz. 386

2. Poczynienie na karcie do głosowania dodatko- 2. Protest wnosi się na piśmie do właściwego sądu
wych uwag lub innych dopisków nie pociąga za sobą wojewódzkiego. Wnoszący protest formułuje w nim
skutków prawnych, a w szczególności nie wpływa na zarzuty, podaje dowody i uzasadnia go.
ważność karty.
3. Jeżeli protest nie spełnia warunków, o których
Art. 33. W razie poddania pod referendum więcej mowa w ust. 2, sąd wojewódzki pozostawia go bez dal -
niż jednej sprawy, komisje terytorialna i obwodowe szego biegu.
ustalają liczbę głosów
oddzielnie dla każdego pytania
lub wyboru wariantu. 4. 17 ) Sąd wojewódzki rozpatruje protesty w ciągu
14 dni w trybie postępowania nieprocesowego
Art. 34. 1. Po zakończeniu głosowania obwodowa w składzie 3 sędziów, z udziałem wnoszącego protest
komisja sporządza protokół wyników głosowania i przedstawiciela komisji, a jeżeli protest dotyczy re-
w obwodzie, zawierający liczbę: ferendum w sprawie odwołania rady gminy - rów-
1) osób uprawnionych do głosowania, nież z udziałem wojewódzkiego komisarza wyborcze-
go.
2) oddanych głosów,
3) głosów nieważnych, 4a. 18 ) Od orzeczenia sądu, wnoszącemu protest,
4) głosów ważnych, przedstawicielowi komisji oraz wojewódzkiemu komi-
sarzowi wyborczemu przysługuje środek odwoławczy
5) głosów oddanych na poszczególne zaproponowa- wnoszony w terminie 7 dni do właściwego sądu apela-
ne rozwiązania. cyjnego, który rozpoznaje sprawę w ciągu 14 dni. Prze-
pis ust. 4 stosuje się odpowiednio.
2. Protokół podpisująwszystkie osoby wchodzące
w składkomisji, obecne przy jego sporządzeniu. Proto-
5. W przypadku uwzględnienia protestu stosuje się
kół opatruje się pieczęcią komisji.
odpowiednio art. 107 i 108 ustawy z dnia 8 marca
Art. 35. 1. Po ustaleniu wyników głosowania tery- 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U.
torialna komisja sporządza protokół wyniku referen- z 1996 r. Nr 84, poz. 387).
dum, który zawiera:
Art. 39. Uznanie uchwały rady gminy w sprawie
1) łącznedane liczbowe w sprawach, o których mowa przeprowadzenia referendum za sprzeczną z prawem
wart. 34 ust. 1, z terenu całej gminy, w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samo-
2) wynik referendum. rządzie terytorialnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 i Nr
58, poz. 261) jest równoznaczne z unieważnieniem wy-
2. Protokół podpisująwszystkie osoby wchodzące ników referendum.
w składkomisji, obecne przy jego sporządzeniu. Proto-
kół opatruje się pieczęcią komisji. Art. 40. 19 ) 1. Podanie do wiadomości publicznej,
wtrybie art. 36 ust. 1, wyników referendum rozstrzyga-
Art. 36. 15 ) 1. Niezwłocznie po sporządzeniu proto- jących o odwołaniu rady gminy przed upływem kaden-
kołu wyników referendum, terytorialna komisja poda - cji oznacza zakończenie działalności rady i - z mocy
je wyniki, w formie obwieszczenia, w lokalach głoso­ prawa - zarządu gminy.
wania i siedzibie urzędu gminy. Obwieszczenie podle-
ga ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. 2. W przypadku określonym w ust. 1 Prezes Rady
Ministrów niezwłocznie wyznacza osobę, która pełni
2. Jeżeli referendum dotyczyło odwołania rady funkcję organów gminy do czasu wyboru nowych or-
gminy przed upływem kadencji, terytorialna komisja ganów gminy, oraz zarządza, z zastrzeżeniem ust. 3,
przesyła niezwłocznie wojewodzie i wojewódzkiemu
wybory przedterminowe do rady gminy.
komisarzowi wyborczemu wyniki referendum.
3. W razie wniesienia protestu przeciwko ważności
Art. 37. Jeżeli
referendum zakończy się wynikiem
referendum w sprawie odwołania rady gminy przed
rozstrzygającym w sprawie poddanej referendum, ra-
upływem kadencji, do czasu rozstrzygnięcia sprawy
da gminy niezwłocznie podejmie czynności w celu jej
w trybie art. 38, nie zarządza się wyborów przedtermi -
realizacji.
nowych.
Art. 38. 1. 16 ) W terminie 7 dni od dnia podania wy-
ników referendum do wiadomości publicznej w spo- Art. 41. Koszty referendum pokrywa się z budżetu
sób, o którym mowa wart. 36 ust. 1, każdy uprawnio- gminy. Nie dotyczy to czynności podejmowanych
ny do wzięcia w nim udziału mieszkaniec gminy może przez wojewódzkiego komisarza wyborczego.
wnieść protest, jeżeli dopuszczono się naruszenia prze-
pisów niniejszej ustawy, a naruszenie to mogło wy-
wrzeć istotny wpływ na wynik referendum.
17) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 15 lit. b) ustawy
wymienionej w przypisie 1.
15) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 14 ustawy wymie- 18) Dodany przez art. 4 pkt 15 lit. e) ustawy wymienionej
nionej w przypisie 1. w przypisie 1.
16) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 15 lit. a) ustawy 19) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy wymie-
wymienionej w przypisie 1. nionej w przypisie 8.
Dziennik Ustaw Nr 84 1859 - Poz. 386 i 387

Rozdział 6 korzystane karty do głosowania oraz pieczęć ob-


wodowej komisji,
Przepisy szczególne i przepisy końcowe 2 0 ) 3) protokół terytorialnej komisji o wynikach referen -
dum wraz z protokołami obwodowych komisji
Art. 42. 21 ) 1. W sprawach nie uregulowanych niniej-
przekazywany jest niezwłocznie wojewódzkiemu
szą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy
komisarzowi wyborczemu,
- Ordynacja wyborcza do rad gmin .
4) tryb przekazywania oraz sposób przechowywania
2. W referendum w sprawie odwołania rady gmi- dokumentów z referendum, o których mowa
ny: w pkt 2 i 3, określa Państwowa Komisja Wyborcza.
1) zarząd gminy oraz inicjator referendum (pełno­ 3. Przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio w refe-
mocnik inicj atora referendum) mogą wyznaczyć rendum w sprawie samoopodatkowania mieszkańców
. po jednym mężu zaufania do terytorialnej komisji na cele publiczne i w innych ważnych sprawach.
i każdej obwodowej komisji, którzy mają prawo
być obecni przy wszystkich czynnościach wyko- Art. 43. W sprawach uregulowanych niniejszą usta-
nywanych przez te komisje oraz wnosić do proto- wą nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 6 maja
kołów wyników głosowania i wyników referen - 1987 r. o konsultacjach spofecznych i referendum
dum uwagi z wymienieniem konkretnych zarzu- (Dz. u.
Nr 14, poz. 83)22 ).
tów, Art. 44. (pominięt y 23) ) .
2) do terytorialnej komisji przekazywane są w opie-
czętowanych pakietach dokumenty z głosowania Art. 45. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni
w obwodzie: oddane karty do głosowania, spisy od dnia ogłoszenia. 24 )
uprawnionych do udziału w referendum, drugi eg -
zemplarz protokołu wyników głosowania i nie wy- 22) Ustawa z dnia 6 maja 1987 r. o konsultacjach społecznych
i referendum (Dz . U. Nr 14, poz. 83) została uchylona przez
201 Tytuł rozdziału w brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 17 art. 45 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o referendum
ustawy wymienionej w przypisie 1. (Dz. U. Nr 99, poz. 487).
211 W brzmi eniu usta lo nym przez art. 4 pkt 18 ustawy wymie- 231 Zamieszczony w obwieszczeniu .
nionej w przypisie 1. 241 Ustawa została ogłoszona w dn iu 29 listopada 1991 r.

387
OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW

z dnia 14 maja 1996 r.

w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin.

1. Na podstawie art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 29 wrze- 4) ustawąz dnia 22 września 1995 r. o zmianie ustawy
śnia 1995 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorial- - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej
nym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 124, Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
poz. 601) ogłasza się w załączniku do niniejszego ob- Nr 132, poz. 640),
wieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 8 marca oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych
1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U. przed dniem wydania jednolitego tekstu .
Nr 16, poz. 96), z uwzględnieniem zmian wprowadzo-
nych: 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszcze-
nia jednolity tekst ustawy nie obejmuje:
1) ustawą z dnia 10 maja 1991 r. o zmianie ustawy-
1) art. 115, 117, 118, 119 i 121 ustawy z dnia 8 marca
Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U. Nr 53,
1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U.
poz. 227),
Nr 16, poz. 96), które stanowią:
2) ustawą z dnia 28 maja 1993 r. - Ordynacja wybor-
"Art. 115. 1. W wypadkach, w których w dniu wej-
cza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U.
sCla w życie niniejszej ustawy
Nr 45, poz. 205),
w dwóch jednostkach terytorialnych
3) ustawą z dnia 29 września 1995 r. o zmianie ustawy stopnia podstawowego działa wspól -
o samorządzie terytorialnym oraz niektórych in- na rada narodowa miasta i gminy, wy-
nych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz. 601), biera się wspólną radę gminy i miasta