Sie sind auf Seite 1von 296

Vi.- ^ .

r-jf

^'^ i

<tVv vt ^-
r
:'>•,]

r^.^ '^-5 iS^^


*• A

'^ .
>^-'
Digitized by the Internet Archive
in 2011 witii funding from
University of Toronto

littp://www.arcliive.org/details/analectaliymnicam24drev
ANALECTA HYxMNICA
MEDII AEVI.
Herausgegeben

von

Clemens Blume umi Guido M. Dreves.

XXIV.

HISTORIAE RHYTHMICAE.

Liturgische ßeimofficien
des

Mittelalters.
Vierte Fol^e.

0. R. R 6 i s 1 a n d.

1896.
H1«T0RIAE RHYTHMIOAE.

Liturgische Reimofficien
des

Mittelalters.

Vierte Folge.

Aus

Handschriften und Wiegendrucken

herausgegeben

Guido Maria Dreves,


S. .1.

(>. 11. I{. i s 1 II II (I.

1896.
JUN - 8 1?58

I ö 8 /)
:

VORWORT.

JNachdem mit dem XXIII. Bande der Analecta die Serien


der Hyinni inediti zum Abschlüsse gelanp:t sind , setzt das vor-

liegende Heft die der Historiae rhythniicae fort, welche zu ihrer


Vollendung noch drei weitere Hefte gleichen Umfangs erheischen
werden.
Aufgenommen wurden nur solche Officien, die ganz oder
zum grofsen Teile in gebundener Sprache, sei es metrisch, sei
es rhythmisch oder auch in ausgesprochener Reimprosa ver-
fafst sind. Nicht aufgenommen wurden dagegen einzelne ver-
sprengte Antiphonen, Responsorien oder Invitatorien, deren sich
nicht wenige in sonst durchaus in Prosa abgefafsten Officien
linden. Beispielshalber verweise ich auf das 9, Responsorium
im Officium des hl. Tegulus, das Anal. XXHI, 273 in den Noten
mitgeteilt worden.
Bekannt und verbreitet sind z. B. als Antiphon zum Magni-
ficat am Feste des Evangelistcni Matthäus die Leoninischen
Verse (Brev. Prageuse saec. 14. Cod. Prägen. VI E 4-, Brev.
Pataviense saec. 14. Cod. Vind()l)onen. 1873)
Conspicit in caclis mens i)rudens E/cchielis
Quatuor obscuris animalia starc liguris:
Prima leonina facics et dcutra bovina,
Trita hominem aquilam tctarta rctentat
ostentat, ;

Ex fcsta Matthaci
his thelonei celebrantes
Christo dulcisonas resoncmus carniinis odas.
Vgl. Morel 172, dessen Text nach einem Curer Brevier o. O.
u. J. mit mehreren Fehlern behaftet ist.

Das folgende Responsorium in Assumptione B. M. V. findet

sich nachgetragen in einem P»reviarium Opatovicense saec. 15,


Cod. 1962 der Wiener llofi)ibliothek:
Integer ardorem rubus, arida virgula florem,
Porta serrata viam, sicco ros vellere stillam,
Stella maris solem, fert virgo theotoca prolem.

Selten, dal's von einzelnen solcher Antiphonen und Respon-


sorien die Verfasser bekannt werden. So ist nach Schubiger, die
Sängerschule St. Gallens, S. 58, H er m annus Contr actus der
Autor einer Antiphon : florens rosa, von der Schuldiger beifügt,
dafs sie nicht auf unsere Zeit gekommen zu sein scheine. Es
ist dies wohl zweifellos die Anal. V, 50 in den Noten mitgeteilte
Antiphon, welche in der Klagenfurter Handschrift '6S (saec. 12.)

der Complet des Festes der unbefleckten Empfängnis zugewiesen


wird :

florens rosa, Domiui mater speciosa,


virgo mitis, o fecundissiraa vitis,
Clarior aurora, pro nobis omnibus ora,
Ut simus digni postrema luce beari.

Eine andere Antiphon bietet mit dem Namen ihres Ver-


fassers ein Cantionale sanctae Mariae Urani (saec. 14.% Handschr.
129. 5, H. zu Ravenna, mit der Bemerkung: Frater Honofrius
de Sulmona, lector Perusii, ordinis fratrum eremitarum sancti
Augustini, fecit supradictam antiphonam sanctae Julianae et sua
propria manu scripsit; die Antiphon lautet:
Alma virgo Juliana,
Puritate fulgida,
Caeli pande tu arcana
Tua prece valida,
Nostrae carnis pestem sana,
Vlrginum egregia,
Ut per te sint nobis data
Paradisi regna grata
In coeloruni curia.

Solcher vereinzelter Antiphonen und Responsorien liefse sich


aus Brevieren und Antiphonarien eine nicht unbeträchtliche An-
zahl zusammenstellen, wäre nicht das Sammeln derselben mit
einem Aufwände von Zeit und Mühe verbunden, dem gegenüber
das zu erwartende Resultat nicht die nötige Anziehung ausübt.
So bietet, um noch einige weitere Beispiele anzufügen, der Viaticus
Bischof Johannes' von Neumarkt (Cod. Mus. Bohem. s. n.) folgende
„Commemoratio" des hl. Christoph:
verna Domini fidelis,
quantum refulges in caelis,
__ 7 -
Patet in signo baculi,
Quo erupere Hosculi.
Christophore Cliristo grate,
Ferre Christivn comparate,
Christum emisti sanguine
Fuso pro ejus nomine.
laus formae, qua dilaris,
Nam per Christum coronaris ;

Ergo satis coramendaris,


Dum Christophorus vocaris.
Et nunc fac, ut depreceris
Deum, quo frui mereiis,
Pro nostro gravamine,
Quo gravamur crimine.

Auf den hl. Onuphrius finden wir in dem 1488 zai Neapel
gedruckten Breviere der Cölestiner eine ähnliche Conmiemoratio
in etwas verwilderten Versen:
refulgens in altissimis
Lucerna beatoium,
Vivens in asperrimis
Pro gloria justorum,
Sitiens dulcissimis
Meritis sanctorum
Onufri mirifice,
Dei confcssor inclite,
Apud ipsum altissimum
Esto nostrum refugium,
Ut tuis supplicationibus
Fruamur in coelestibus
Sempiterno bono.
Folgende Antiphonen auf den hl. Bernhardin von Siena
finden sich in der Präger Ils. VIIeinem Franciskaner-
II 8,
Diurnal des 15. Jahrh. Die erste derselben ist Anal. V, 155
in den Noten erwähnt, aber irrtümlicherweise nicht vollständig
mitgeteilt worden :

splendor pudicitiae,
Zelator paupertatis,
Amator innocciiliac,
Cultor virginitatis,
Lustrator sapiciitiao,
Protcctor veritatis,
Ante thronum fulgidum
Aeternac majcstatis
Para nobis aditum
Divinac pietatis.

.A^ .
Hieran schliefst sich der kurze Versiculus mit dem za-
gehörigen, die Oration einleitenden Responsorium :

V. Implora nobis gratiam,


Beate Bernhardine,
Per fontis abundantiam
Pietatis divinae,
worauf die zweite Antiphon mit der Aufschrift: Alia antiphona
angefügt wird:
Patris sancti Bernhardini
Memoriam recolamus
Et auxilii divini
Gratiam exposcamus,
Tamquam peregrini
Patriam repetamus.
Eine andere Präger Handschrift, XH C 11, enthält auf der
Innenseite des Deckels in einer Schrift des 15. Jahrh. folgende
Antiphon ad Vesperas:
Floret Francisci hortulus,
In quo fulget Antonius
Et Ludovicus inclitus
Ac Bernhardinus coelicus
CumBonaventura
Et martyi'um exercitus
Ac Clara, candor niveus;
Hi orent, nobis coelitus
Largiri dona spiritus
Ac polorum jura.
Dieselbe Antiphon findet sich wieder auf dem Vorsetzblatte der
Handsch. 112 von Wilhering vom Jahre 1474. In beiden Quellen
folgt derselben eine zweite Antiphon ad Landes:
Vos sancti Dei incliti,
Qui estis mente siraplici
Franciscum imitati^
Orate, ut hie fervidi
Et in futuro lucidi,
Simus et nos beati.
Hieran schliefst sich Versiculus und Responsorium : Orate pro
nobis sancti Dei omnes de ordine Minorum; R. Ut perfruamur
gaudiis in aula coelorum.
Ähnlicher liturgischer Bruchstücke liefsen sich, wie gesagt,
eine nicht unbedeutende Zahl beibringen. Die mitgeteilten
werden genügen, die Gattung hinlänglich zu kennzeichnen mehr ;

davon in die vorliegende Sammlung aufzunehmen lag und liegt


_ 9 —
nides dem Zwecke derselben ferne. Solches, damit niemand
enttäuscht werde, wenn er ähnliche vereinzelte Antiphonen und
Resi)ensorien in dersidbon verge])lich suchen sollte.
Wie reichhaltig das hymnologische Material der Länder
nachdem es
lateinischer Kirchensprache auch heute noch fliefst,
von mehr denn einmal decimiert worden,
den Jahrhunderten
zeigt ein Rückblick auf jene Bände dieser Sammlung, die sich
mit den umgedruckten Hymnen der verschiedenen Breviere und
Antiphonare befafst haben. Solcher Hymnen sind im Ganzen über
3840 zum Abdrucke gelangt, eine Zahl, deren Grölse in die Augen
springt, wenn man sie beispielsweise mit der Sammlung Mones —
noch immer einer der reichhaltigsten — vergleicht. Denn ob-
wohl Mones Sammlung poetische Produkte aus allen Arten geist-
licher Lateindichtung vereint, enthält sie nur 1215 Nummern,
d. h. blofs ein Dritteil der nachgetragenen Brevierhymnen. Die
Sequenzendichtung ist aber mindestens ebenso reich an Zahl,
bedeutend reicher aber an Abwechslung und Interesse.
Bei dieser Massenhaftigkeit des bewältigten und noch zu be-
wältigenden Stoffeswird es niemanden, der die grolsen Mühen
und kleinen Freuden eines Herausgebers aus Erfahrung kennt,
Wunder nehmen, wenn die Last anfing manchmal etwas unsanft
auf meine Schultern zu drücken doppelt dann wenn ich den
, ,

Blick in die Zukunft voraussandte. Da fügte es ein freundlicher


Stern, dafs mir endlich gelang das zu finden, wonach ich oft
verlangend ausgeschaut hatte. Mein sehr lieber Freund, Clemens
Blume, bereits in weiteren Kreisen bekannt durch ein(> mit all-
seitigem Beifall aufgenommene Monographie über das altchristliche
Taufsymbol'), hat sich auf meine Bitte entschlossen, die ge-
dachten grolsen Mühen und kleinen Freuden mit mir zu teilen.
So darf ich hoffen, dafs schon der nächste Band dieser Sammlung
sich Dank seiner umfassenden und gründlichen Kenntnisse auf
den verschiedensten (iebieten der christlichen und profanen Ar-
chäologie vor seinen Vorgängern vorteilhaft auszeichnen werde.
Für den vorliegenden muls ich leider norh ausschliefslich die
V(>rantwortung übernehmen. Ebenso bin ich nuMnem werten
Kollegen neben dem Danke für seine grofsmütige Entschlielsung

') Das apostolische (Slaubenshckunntnis. Eine apologctiHch-gesohicIitlirbe


Studie mit Kücksiclit auf den Kampf um das Aiiostolic.um. Freiliurpf IM'.)!?.
— 10 —
ein für allemal die Erklärung schuldig, dal's auch bei den von
ihm zu besorgenden Ausgaben etwaige Mängel und Fehler der
Abschriften und Kollationen —
und bei der Menge des zu be-
wältigenden über ganz Europa zerstreuten Materials ist es ja
,

undenkbar, dal's deren keine oder auch nur wenige sollten


unterlaufen sein — einzig mir zur Last fallen werden.

Wien, den 1. Juni 1896.

Guido Maria Dreves.


HISTORIAE RHYTHMICAE.
SERIES QUARTA.
1. De s. Trinitatc.

In 1. Vesperis. Ad Magnificat.

A. fous sapientiae,
Antiphonae.
De qua manat filius,
1. Laudctur summa trinitas, Gemina lux gloriae,
Adoretur aequalitas, Unde fluit tertius,
Nee unitas tollatur,
Spirant hunc amoreni
Colenda est identias,
Lux primae notitiae,
Haec Sit licet pluralitas,. Lucis sunmiac radius,
Haec in ipsa credatur. A quibus deliciae

2. Credamus testimonio, Procedunt ut fluvius,


Quod pater fertur iilio Fundunt hunc calorem.
Per vocem tribuisse,
Patri natus complacuit, Ad Matutinu m.
Paraclitus perlnbuit Invitatorium.
In carne liunc venissc.
Trini Dei unitatcm
3. Firmati verbo Domini Vcnitc adoremus,
Sunt cocli, qui sunt homini In personis trinilatem
Vita, lux et ornatus, Pariter collaudcmus.
Est oris ejus Spiritus
Virtutcm omnem coelitus In 1 . Nocturne.
Eorum operatus.
Autiphonno.
4. In personis nihil prius, 1. Adcsto, sancta trinitas,
Nihil in Ins posterius, Dens unus(|ue totus,
Par c!St tribus potestas, Tu qui lucem inliabitas,
In his una divinitas, In te manens immotus.
Coaequalis acternitas,
2. Ades cunctis potent ia
Coaeterna majestas.
Ncc tarnen es divisus,
5. Lux scnipiterna radio Cuncta reples esscntia,
Gignit sine principio Cunctis praesens invisus.
Filiuni (X)ae(|ualc'ni, 'S. Disponis res suavitcr,
Sinuil producunt tertiuin, trinitas creatrix,
Fonlis et luc.is fluviuni, Contines nnuiduui fortiter
llis consubslantialeni. In iiu)tu gubcrnatrix.
14 —
Responsoria. Responsoria.

1. Deus. qui nos potentia 1. Cum quis possidet socium,


Fecit, nos benedicat, Est jucunda possessio
Qui nos regit prudentia, Et grata jucunditas,
Huic Salus, quisque dicat, Sic pater gignit ülium,
Laus ipsi, qui dementia Ut amborum connexio
Malum nostrum abdicat. Plena sit felicitas.

V. Praeveniat nos gratia, V. Nam, ne sit solitarium


Sequatur et sit socia Verbum, rcquirit alium
Ejus, qui nos sie dicat. Completa suavitas.

2. In patre est auctoritas, 2. Abraham dum in ostio


Splendor raanentis veritas, Tres vidit in consortio
Jubar et lurainare Prospexit trinitatem,
Spiritus sanctus Caritas, Hoc capit in mysterio
Amor verus et bonitas, Indiviso dominio
Dans esse et creare. In tribus unitatem,
V. Est trinitatis unitas, V. In tribus, quorum unio
Unitati dat trinitas Indiflerens, corde pio
Intra principiare. Adorat majestatem.

3. Perfecta communio, 3. Patris nequaquam vacua


Quia nil jucundius, Sed bonitas largissima
Est in tribus bonum, Se diffundit in filium,
Amor et processio, Sic amborum irrigua
Fluxus voluntarius Crescit Caritas maxima,
Monstrant suramum donum ;
Qua Spirant simul tertium
V. Tres dant testiraonium, V. Sancta et individua
Tres unum principium, Trinitas perfectissima
Tenent unum thronum. Tres et unio triura.

In 2. Nocturno. In 3. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Pater rebus originem, 1. Pcrsonis est pluralitas


Verbum dat esse verum In natura simplici,
Et bonitas imaginem, Ut in puncto simplicitas
Unica causa rerum. Respectu multiplici.

2. Eructat pater filium 2. Nequit trinitas mutari,


Sicut mens verbum bonum, Si ad nos referatur,
Ambo unum principium Sic et minus variari.
Aeternum spirant donum. In pignus si ponatur.

3. Pater cunctorum gloria, 3. Cum iramensa sit trinitas,


Ex quo cuncta creantur Nusquam plene capitur,
Per verbum, per quod omnia Licet sit simplex unitas,
Spiritu conservantur. Qua justus perfruitur.
li

Responsoria. 4. Jure te laudant omiiia,


Sun.irai Dei Trinitas, coeli gloriu,

trina monarchia, Cum horum sis creatrix,


Una trium In his lucet potentia,
Simplex est usia, Bonitas et scientia,
Tribus inest Quorum es conservatrix.
sub una latria 5. Domine Dens, tu trinam
Honor uuus, Mundi qui regis machinam,
aequalis gloria. Jugis custos cunctorum,
V. Serapbim ter sanctus clamant, Numerus, pondus, mcnsura
Semper laudant hunc ,
quem Signant te in creatura
amant. Trinam causam cunctorum.
2. Lux diffusa radio
Ad Beucdictus.
Protinus se multiplicat,
A. virtus cuDCta bajulans,
Ignis caloris proprii,
Natura semper pullulans,
Statim ut est, vim indicat,
Pater, in te dum flectcris,
V. Sic pater esse filii
In prole par exprimcris,
Cum ejusdem dominio
Amboamore; in
Ab aeterno clariticat.
Hunc lumen geminum,
spirat
Ad Landes. Natus cum patro luminum,
Antiphonae. Ortum rei vcrtibili
1. Corde fidelis sentiat Dat Deus immutabili
Et ore non dissentiat Verbo in ardore.
Kegnare trinitaleiii, Nos crucis emptos loculo
Ilanc, cujus esse, vivcre Trino signct signaculo,
Idera et intelligere, Qm\ carnis ad coiinubiuiii
Amemus unitatem. Tractus nostrum exsilium
2. A patre comprehensio. Duxit in dolore.
A verbo datur visio
In 2. Vcspcris.
Trinae bonorum gloriae,
A dono est fruitio, Ad Magnificat.

Quo tit justiticatio, A. Beata sancta trinitas,


Cum sit donator gratiac. Memoriac tu unitas,
3. Iniago patris speculum, Notitiac tu veritas,
Nexus horum spiraculum. Voluntatis tu bonitas,
In coelo ([uo locati, Fac corde, orc, opcrc
Quo trinum panom capiunt, Studcanms tc colerc,
Ko i)lus frui sitiunt In nobis formam gererc,
Conjuncti trinitati. Quod possimus te noscerc.
Brov. ms. FraiuiscMiiiim s;u;c. ''*/ir,. (Jod. l'ariwiu. 1290. In 1. N"ct. —
R 1, 4 llnii- s;iliis (|ii;i,si (<|Mi) dicat. R 2, —
et fVlilt. R H, 2 Lies: (,)iia
'.] —
niliilV R :{, 5 FiilxMs. R )!, !> leiden zwei Sillien; nnuin eiträn/.t. In
2. Nnet. A 1 Ipsis Imiiifas (nifjini-ni.
,
,'5 R 1, !^ Serniu re(|iiirit. In —
'A. Noet. A 2, 1 Nesi trinitas. —
Ad Landen A 1, 4 Mseni A 2, (5 sit —
doctor. —
A .^, 1 Dens in trina. - A 5, 2 <|uani regis. - Zu diesem OfliciMni
H-eli(nen die liynnien Ad N'esj». In majestatis snlio (Dan. I, 27()); ad Noet.:
:

<> luxbeata trinitas (Iliid.); ;id Ijaiulcs: Aeternnni ens |niiiei|iinni (An;il.
Ilyniu. XI, rS).
— 16 —
2. In Festo Inventionis pueri Jesu.

In 1. Vesperis. In 1. Nocturno.
Super Psalmos. Antiphonae.

A. Felix Mariae gaudium 1. Ex ore Jesu pueri


Festivum dat tripudium, Perficitur laus Domini,
Dum recolit ecclesia, Dum doctores interrogat,
Quod mater innupta sola Quae sunt patris, commemorat.
Moeste quaesitum filium 2. Non sunt loquelae neque ser-
Gaudens iuveuit unicum. raones,
Quibus exprimi possent dolores,
Tropus.
Quos virgo mater sustinuit,
1. Qui fuit in nubilo, Quandopuerum Jesum quaesivit.
Fulget sol jam denuo
3. Puer in Jerusalem
Vibrato radio,
quideni remanserat,
Cessit frendens aquilo,
Quando cum parentibus
Auster flavit in horto
illuc ascenderat,
Blande virgineo.
Quod eis recedentibus
2. Splendet tlorum area incögnitum erat.
Vallis nitent lilia,

Ardent rosaceae;
Vernales deliciae In 2. Nocturno.
Succedunt tristitiae Antiphonae.
Fugatae Boreae.
1. Verbum bonum eructavit
3. Versum est in gaudium cum interrogavit
Jesus,
Doloris suspirium
Scribas, quae non ignoravit.
Post Jesum puenira,
Virginis pectusculum
2. Dum in medio residebat
doctorum,
Capit vix tripudium
Impetu coelestium
Intra se positum.
fluviorum
Ad Magnificat. templum
Sanctificat

A. Magnificanti Dominum Dens deorum.


Mariae adsistamus, 3. Cujus fundamenta in montibus,
Inventum Jesum pueruni Stillat doctrinam sentibus,

Laeti suscipiamus Puer duodecim annorum


Eique laudis canticum Repertus a Maria
Exsultantes dicamus. In medio doctorum.

Ad Matutinum. In 3. Nocturno.
Invitatoriiim. Antiphonae.

Quaeramus Dominum 1. Afferte Domino


cum virgine matre, repertum gloriam et bonorera,
Semper adoremus Date Jesu puero
et ei laete jubilemus. benedictionem.
17 —
Lux atque laetitia 2. Fac sitibundara animam,
corde oritur,
reotis Amore tuo languidam,
Du'ii Jesus a parentibus Te inveuire cupidam,
quaesitus invenitur, Habere tui copiam.
Jesu pucr dulcissime,
3. Jesu araantissime,
Quantum exsultare
Jam desine subtrahere
Cor matris amautissimae Te matri araantissimae,
Fociöti, dum dignare,
Quaerenti te anxie.
Quaesitus te ostendere,
Ut iuveniare. 4. Benedictus puerulus,
Coeli terraeque dominus,
In Laudibus. Mariae Jesus tilius

Obedit matri subditus.


Antiphonae.

Domo tua sedes grata 5. Prole mater est beata,


Tibi, Christe, est parata, Matrem quae creavit,
Doctisque mirabilia luque suo Sion nata
Tua sunt testimonia. Rege exsultavjt.

Brev. ms.Pedepoutanum anui 1398. Cod. Meliteu. Prägen. 8. add. saec. 15. A. —
Brev. ms. Trebonense saec. 15. Cod. Prägen. VI F 20. B. Brev. ms. —
Misnense saec 15. Cod. Eistetten. 8° 72. C. —
Brev. Misnense inqj. s. 1.
1483. D. —
Brev. Misnense inip. (Lipsiae?) 1517. E. Brev. ms. Canonic. —
reg. Wratislavien. saec. 15. Cod. Wratislavien. I O 75 F. In 1. Vesp. —
Super Ps. A, 2 Festi dat. Tropus fehlt A. — —
1, 1 Qui sunt in jubilo
B. — 2, 1—3 und 4-6 umgestellt DE. — 2,6 Fugato Borea DE. Ad —
Magn. A, 5 Atque laude A; fehlt B. A, 6 fehlt B. —
In 2. Noct. A 3 —
lautet in A:
Magnus et laudabilis
Et cunctis admirabilis
Jesus puer amabilis.
In .3. Noct. A
3, 1 dilcctissime A. —
Ad Landes. A 2, 3 Te fehlt B. —
A 3, 4 tain fehlt A. —
A 4, 3 Inventus Mariae Jesus E. A 5, 1 matrem —
B; est fehlt AM. —
Die lieiden zu diesem Offieiuni gehörigen llynnien vgl.
Anal. IV, 18. Den Verfasser dieser Hymnen und des Otlieiums nennt A:
„Istam historiam fecit Dominus Johannes II offman, episeopus Misnensis";
derselbe! starb den 26. März (nach andern den 12. Ajtril) 1451.

li. In TransfiÄurution«' I)N.

In 1 . V esp er i s, Ad Magnifieat.

Exsultet Spiritus
Super PsalnidS.
In vero salutari,
A. Salvator mundi, Domino, Qui fecit coclitus
Deus vorus in homiiic, Sc transtigurari,
Quos tuo signas luminc, Ut nix candct liabitus
Da sempcr frui numine. Radio solari,
Vullus lucct pcnitns
Claritatc pari.
Drevoa, Historiao rliyUiniicae. IV.
.

18 —
Ad Matutinum. 3. Christus dat se fulgidura
In carne passura,
Invitatorium.
Ne nobis sit dubium
Adoremus luminis De dote futura,
Paterni splendorem, Sed juge convivium
Qui traiisformat hominis Mens speret secura.
Vultum in decorem. V. Attriti poenaliter
Via mundi dura
Fulgebunt sublimiter
In 1. Nocturno. Contra carnis jura.

Antiphonae.

Praegustatur hodie
1
In 2. Nocturno.
Ligni vitae fructus,
Plantati miseriae Antiphonae.
Secus nostrae fluctus.
1. Innocentes manibus,
2. Salva nos propitius Mundo corde puri
Ab irae brevis aestu, In decore gloriae
Cui dixit Dominus: Regem sunt visuri,
Filius meus es tu.
2. De coelo intonuit
3. In spe singulariter Deus majestatis:
Nos constituisti,
In quo mihi placuit,
Vultus tui lumine Ipsum audiatis.
Dum nos perfudisti.
3. Hominum prae filiis
Responsoria. Forma speciosus,
Christus nitens vestibus,
1. Mentem excutiens,
Vultu luminosus.
homo, de pulvere
Stude cum Domino Responsoria.
montem conscendere,
Quo Christi gloriam 1. Claritate fulgida
possis conspicere, Facies lucescit,
V. Quam suis hodie More nivis Candida

promisit cernere, Vestis enitescit,


Amictum gloriae Haec est vita lucida,
volens induere. Quae finiri nescit.
V. Nix misericordiae
2. Seorsim a scoria
Solamen expressit,
Plebis elevati
Ardens sol justitiae
Visionis gloria
Clarae typum gessit.
Sunt irradiati
In dulci praesentia 2. Tres assumpti cum stupore,
Christi transformati. Hellas cum legis latore

V. Qui se levant supra se, Admirantes prae splendore


Monte sunt beati, Adstant coram salvatore,
Visionis coelicae V. Verum probant legis more
Gustu debriati. Trium aut duorum ore.
.

19 -

3. Clara revelatur 3. Transformate


via clausa, fides reseratur Salvator hodie,
Fulgida strata datur, Nos reforraa
per quam piaplebsgradiatur, per vitam gratiae,
Vox patris est testis, Hie informa
vultus, lux, Candida V es tis ;
lima justitiae,
V, Cernite splendorem Hinc transforma
vultus vestisque nitorem. in luce gloriae ;

V. Tibi nmndos
a faece scoriae
I u 3. N c t u r n 0.
Revelata
Autiphouae. conforma facic.

1. Vehementer fortes dii

terrae elevati
In Laudibus.
Speciem Dei Jacob
vident transformati. Antiphonae.
2. Gustu brevi dulcium
1 Decorem Christus induit,
nostra mens affecta
Paterna vox insonuit,
Concupiscit acrius
Ista testimonia
atria dilecta.
Niniis credibilin.
3. Lex per Moysen est data,
A i)roplietis testificata, 2. Transformati gloria
Quorum Christi pracsentia Nos facit sitire,

Completa sunt praeconia. Quo donetur atria


Ejus introire.
Kesponsoria.
3. Super nos illumina
1. Circumstantes terruit Vultum tuum, Christe,
Splondor claritatis, Cujus lucis gloria
Quibus mens elanguit P'ulget dies iste.
In terram prost ratis,
4. Bcncdicat Dominum
Sed nubes apparuit,
Omnis creatura,
Signum Icnitatis.
Qui se dedi; fulgidum
V. De coelis intonuit
In carne passura.
Deus majestatis,
llumanae contreiimit 5. 1-audent regem gloriae
Virga parvitatis. Cuncta, (luac creavit,
2. Petrus raptus gaudio Cujus fulgor hodie
'i'antae visionis Solem superavit.
Non se regit praevio
Ad Bencdictiis.
Ductu rationis,
(^uod probat indicio A. Ex altü nos oricns
l'rolati scrmonis : Christus visitavit,
V. P'ianttabernucula Cujus luccm l'ragilc
Trinae maiisionis, corjms obumbravit,
IJonum est ]wr saccula Sed ut nos illuininct
Tantis frui bonis. se transtiguravit.
2*
- 20

In 2. Vesperis. Suscitatis
de mundi pulvere.
Super Psalmos.
Ad Magnificat.

A. In splendoribus sanctorum Lux fulget celebris


Salvator genitus, Christi praesentia,
In consilio justorum De carnis latebris
Magnus est agnitus, Emicat gloria,
Rectis corde Quae nostris tenebiis
dat lumen ceruere, Infundit gaudia.

Brev. ms. Praedicatorum saec. 14. in. Cod. Londinen. Reg. 2 A XI. —
Iliezu die Hymnen in Vesp. Coelestis formam gloriae (Mone I, 85); ad
:

Noct. :Splendor aeterni luniinis (Morel, S. 16), in Land.: Mentis fervet de-
votio (Anal. XII, 16).

4. De Viilneribus DN.

In 1. Vesperis. Nos, qui vulnerum cruore


Redempti sumus, honore
Antiphonae.
Debito festum colamus
1. Adsunt sacrosancta festa Vulnerum, perennibus
Beatorum vulnerum, Ut inferamur gaudiis.
Quae inflixit gens funesta
Creatori sideium. Ad Matutinum.
2. Hi cancelli pietatis, Invitatorium.
Per quos sponsus prospicit,
Adoremus summi regis
Ad amplexus caritatis
pretiosa vulnera,
Sponsam Clemens allicit.
Vigilanter offeramus
3. His in cavernis petrarum ipsi laudum munera.
Turtures nidificant
Et accipitris avarum In 1. Nocturno.
Raptura praeludiiicant.
Antiphonae.
4. Vasa pulchra regis fortis
1. Pilatus vulneribus
Stillantia dulcedinem
Christi corpus cruciat,
Efifugarunt dirae mortis
Ut tiagrum generibus
Perpetim acredinem.
Sanguinem excutiat.
Ad Magnificat. 2. Cruor fluit roseus

A. Gau de, coelura, terra, plaude,


Ex membris sacratis,
Per quae stillat dulciter
Festum adest dignum laude
Gratia beatis.
Beatorum vulnerum
Christi, pii redemptoris, 3. Corpus mite Jesu
Quem collaudat vox dulcoris numeroso vulnere laesura,
Hominis interioris Ad Caput a planta
Dulcedine dragmatum. transvolat ille dolor.
— 21 —
Responsoria. Responsoria.

1. Agnus sine macula


1. Hoedi tincta sanginne
Mundana piacula
Tunica talaris
Vulnerum cruore Est cruoris unguine
Tergens tabernacula Caro salutaris
Cocli fecit per via
Purpurata stipite
Flagranti aniore.
Sacri torcularis.
V. Äd Dcum acccdUe et ülumina- V. Torcular calcavi soh(s, et de
minij et facics vcstrac non gcnfihus non est vir mecum.
confundentur.
2. Mira Providentia 2. Templum tabernaculi

Diva sapientia pellibus caprinis

Donium, quam fundavit, Rubricatis tegitur

Ex gcntis malitia atque jacinthinis,


Praesidis militia verbum altissimi
Sic

Flagris cruentavit. vulnerum sentinis


V. Lana munda tingitur Purpuratum corpore
Sanguine concilii, protegit ab imis.

Dum flagellis cingitur V. Cui diximus: suh umhra tua


Caro Dei iilii.
vivemus in gentibus.

3. Stolas tingunt martyres, 3. Christus vulneratus est


Genas pingunt virgines pro nostris peccatis,
In agni cruore, Pro mundi sceleribus
Ex fontibus vulnerum attritus est gratis;
Debriantur plurimum insignis gratia,
Angeli dulcore. honor libertatis
V. Ad Christum accedite, Immolato filio
Mundo corde Ijibite redit venumdatis.
Poculum salutis. V, inaestimabilis dilectio cari-
tatis, ut servum redimercSj
In 2. Nocturno, fdium tradidisti.
Auti])h()nac.

1. Marc aeneum
fudit
Salomon in tcmplo, In 3. Nocturno.
Ut mundctur sordidum
Sanguinis exemplo. Antiphonae.

2. Coccus bis cinetus


1. Vulnerasti, sponsa, meum
est Christi sanguine linclus,
Cor amoris jaculo
Qui mortis geminae
Taliter, ut pro tc crucis
vincula dura fulil.
Sim affixus baculo.
3. bcata latria
Christi, per quam palria 2. Sponse dulcis deitatc,
Cocli roserat ur, I'Moribus humilitatc,
i)raeclara vulnera, Vuliieratc carilate,
Clavi, Spina, lancea, t^uacso, mihi die, amate,
Per quae vila, dalur. übi tc reperiamV
22 —
3. Sum in horto voluptatis, 2. Jubilet ecclesia
Areola aromatis, Christo redemptori,
Carpens rosas caritatis Qui pro ipso voluit
Et lilias castitatis, vulneratus mori.
Humilitatis violas.
3. Auetor vitae Sitio
profatur in cruce,
Responsoria.
Liber a supplicio
1. Vir indutus lineis quod regnes in luce.
Atramento femoris Benedicant Dominum
4.
Pinxit tau crucis in fronte
omnes creaturae,
Inebrians cruoris fönte
Qui pro nobis voluit
Moerentis in vinculis.
vulnerari dure.
V. Angelus exterminator,
Ubi vidit Tau signatos, 5. In chordis et organo
Signo postes consecratos, Christum regem caeli
Impunitos deserit. Collaudemus adorantes
pectore fideli.
2. sacratuni corpus Christi,
Qui tot poenas pertulisti, Ad Benedictus.
Vulneratum, lanceatum,
A. Benedicta benedicti
Diris vinclis coartatum,
Salvatoris vulnera,
Ciba nos in hora mortis,
Per quae vinculis adstricti
Reseratis regni portis
Libertatis raunera
Introduc ad gaudia,
Consecuti sunt, abluta
V. Ubi beatorum aniniae
Perenni beatitudine
Criminum contagia,
Vera vita morte trita
Feliciter jucundantur.
Praestatur et gratia.
3. Vidi regem coronatum
Multo diademate,
Clara stola candidatum Per Horas.
Purpurata sanguine, Ad Primam.
Quem in albis sequebantur
Coelestes militiae,
A. Haec est dies inclita,

Regi regum concincntes Quae Christi memoria


Canticum laetitiae.
Vulnerum habetur,
V. Laverunt stolas stias et Can- Per mundana climata
Militans ecclesia
didas eas fecerunf in sanguine
Festive laetetur
agni.
Et praeclara Stigmata
Christi laude debita
In Laudibus. •
Digne veneretur.

Antiphonae. Ad Tertiam.

1. Dominus rex gloriae, A. fons indeficiens


vulnerum cruore Summae voluptatis,
Purpuratus, hodie Angelos reficiens
vestitur decore. Proles deitatis,
— 23 -
Per beata vulnera V. Ädoramus te, Christe, et
Sacrae passionis benedicimus tibi^ quia per
Nos supernis applica pretiosa vulnera redemisü
Post cursum agonis. mundum.
Ad Sextam.
In 2. Vesperis.
A. Sex millena sexcentena
Ad Magnificat.
Vulnera beata,
Sexagena atque sena A. Hodie coelesti sponso

Ulis aggregata, jubilet ecclesia

Nobis a perenni poena Pro suorum et sacrorum


Sint tutela grata. vulnerum memoria,
Sex millena sexcentena
Ad Nonam. numerosa gratia
R. Agilo vulnerato Sexagena atque sena
de pura virgine nato post vitae curricula
Cum prece devota Paradisi ad amoena
modulizet concio tota. nos perducant gaudia.

Antiph. ms. Fredeslariense saec. 14. Cod. Casselan. Ms. thcol. Fol.
129. A. —
Antiph. ms. Fredeslariense saec. 14. Cod. Casselan. Ms. theol.
Fol. 124. B. —
Hrev. ms. Fredeslariense saec. 13. Cod. Casselan. Ms. tlieol.
Fol. 139. add. saeo. 14. C —
Brev. ms. Fredeslariense saec. 14. Cod.
Casselan. Ms. theol. Fol. 146. D. —
Brev. ms. Carmclitarum saec. 15. (Jod.
Casselan. Ms. theol. Fol. 38. E.
In 1. Vesperis A 3 Qiiae influxerat gens teuusta E.
1, A 1,4 —
Conditori E. — A4, Vasa
fulcra E.
1 —
A 4, 4 Jigp^rcdinom E. A 5 —
prosaiscli n. z. ist eine Kollekte als Antiphon verwandt. Ad Magn. A, —
12 fehlt E. —
In 1. Noct. A 1, 2 cruciavit E. —
A 1, 3 fragrum 1), fVao-..iim
E. — A 1, 4 exeutiavit E. —
A 3, 2 nunicrose E. —
R 2, 1 scp]. Exaltatus
in ligno criicis Jesus Christus etc. prosaisch. E. —
R 3, 1 s(((]. Ex divinae
caritatis bencficio etc. prosaiscli E. —
R 3, 8 corde cdite, bil)ite ü. In —
2. Noct. A 2, 1 Coctus E. —
In 3. Noct. A 1, 1 sq. cor meum E. —
A 1, 4 Suro afflixus E. —
A 2, 2 Floribus humanitatc B. A 2, 3 Vul- -
nerata DE. —
A3, 5 Humilitatis fehlt D. —
R 1 2 Atromcnto D, atrc- ,

mento E; feinoris fehlt D. —


R 2, 1 () sacrum E. R 2, 3 lancea E. — —
R 2, 4 (Jum diris vinculis cohortatnm DE. Ad Landes. Ad Bcned. —
A, 7 V(!ra victa morte corta D. —
In 2. Vesperis. Ad Magn. A, 2 ju-
hiletnr E. —
A, 10 ju-rduc E. —
Per Hora.s. Ad Priniani A, 9 vcncremur
D. — Die zugehörigen Hymnen cfr. Anal. XXIII, Nr. 32-35.

5. D<> EfTasiono Sanjrninis DN.

In 1. Vesperis. Depono mentis nubihim.


Ad Mjignilicat. Tempus est laetitiae,

Christo hacc plcbs addita Cnra sit semota.


Et ejus dono praedita, Omnes terrae jiopuli
Jucunderis hodie, Laudcnt auclorcni saeculi,
Tota sis devota, Per quem tanto gratiae
Erurapens in jubilum Signo gloriiintur.
24

Ad Magni tutin um. Cum electis in patria


nos faceret in fine.
Tnvitatorium.
V. Animam suam pro grege
Regi, qui regit omuia, Pie dare voluit,
Christo confiteamur, Ut expertes miseriae.
Sacra cujus insignia
Redempti veneramur. In 2. Nocturno.
Antiphonae.
In 1. Nocturno.
1. Sanguini,quem gens impia
Antiphonae.
Latere fudit Christi,
1. Reges ut vasa figuli Dcvotum cum laetitia
In fine confiingentur, Impendamus honorem.
Qui summi regis aemuli
2. In tua, Jesu, requie
Sanguinem noii verentur.
Nos tecum gaudeamus,
2. Adversus Dei filium Cujus sanguinem hodie
Plures insurrexerunt, In terris honoramus,
'

Nocentes in innoxium
3. Christi latere percusso
Cruorem effuderunt,
Sanguis fluxit salutaris,
3. Beati, quorum oculi Christicolis venerandus
Praesentes contemplantur, Atque magnificandus.
Quod terrarum populi
tot
Absentes venerantur. Responsoria.
1. Lux, ecce, fulget hodie
Responsoria.
Magnae solemnitatis,
1. Redemit nos in brachio Landes exsolvantur piae
sancto suo Dominus. Datori bonitatis,
Animas nostras redimens Nc tanta dona gratiae
de inferni manibus, Collata sint ingratis.
Cum ad ima inclinatus V. Laete psallat ecclesia,
servi formam accepit. Laudans regem gloriae
V. Nostra ad summa unctio Pro donis sibi datis. .

Natura surapta humana 2. In Phase, quod praecipitur


Haec est inclinatio. Moyses immolare,
2. In pace nostram animam Sub agni typo creditur
redemisti, Domine, Lex Christum designare,
Mortem sustinens acerbam Hujus sanguis effunditur
maxima caritate, In Phase salutare.
Qua nemo potest majorem V. Hoc aspersus non laeditur,
nee similem liabere. Nam ad eum non sinitur
V. Per hanc tuam passionem Percussor penetrare.
Pacis salutis aeternae 3. Christus in patris vinea
Capaces nos fecisti. Pro nobis vapulavit,
C. Quae plasmator non rapu^t, Dum fructum gens erronea
suo solvit sanguine, Petitum denegavit,
Quo nos a peccatis lavit, Insontis latus lancea
ut consortes gloriae Crudelis perforavit.
25

V. Felix cuspos est ferroa, Qui nobis arma contulit,


Qua confossus a framea Quibus bumani perculit
Fideles liberavit. Geiieris oppressorem.

In 3. Nocturno. 2. Haec lux cum laetitia


Celebris agatur
Antiphonae.
Et in Cbristi gloria
1. Nos tecum, judex sacculi,
Prorsus impendatur.
Fac demum gloriari,
De tuo sacro sanguine, 3. Jesu, redemptor saeculi,
Quos inundas, laetari. In tuis semper seduli
Praeceptis vigUemus,
2. Praeclaro post sanguine
Nos ditavit hodie,
Ne segnes operarii
Frustremur spe denarii,
Qui pedibus imaginis
Cujus pignus tenemus.
Separatis effiuxit.
3. Digne chorus fidelium 4. Sancta Dei dextera,
Sanguinem veneretur, ßenedicant opera
Quo redemptura a crimine Cuncta creatorem,
Se vere confitetur. Qui dat nobis munera
Responsoria. Ad salvanda vulnera,

Pii Dci dementia


Crucem et cruorem.
1.
Non ex suis operibus, 5. Terrae reges et populi
Sed ex misericordia Laudent omnes et singuli
Implos justificavit Sedenteiu super tbronum,
Eosque salvos eflfecit Quod immensa datio
Benignitate sua; In hoc de sacro loco
V. Sic ipsos de interitu Sit lapsis remcdium.
Tollens misericorditer
Ad Henedictus.
Dedit coeli gaudia.
A. Ortus ante saecula
2. Cruoiis instet laudibus
Clerus, quem Cliristus san
Nos in servi formula
Christus visitavit,
guine
Nobis dans signacula,
Eflfuso consecravit,
Quibus dira viiicula
Quem etfundons salubriter
Mortis dissipavit.
Pro muiidi se pcccamine
Piaculum donavit.
V. Sic pius se ab impiis In 2. Vespcris.
. sine crimine
. .

Ad Magnificat.
Supplicium portavit.
A. Pic Jesu, rex omnium,
In Laudibus. Finis atque principiuni
AntiiiliDii.'ic. IIujus solcmnilatis,
1. Dono praeclaro pracditi Post festa lcmi)oralia
'l'liesauri nobis crediti Nos perduras ad gaudia
Veneremur actorem, Tuac perciinitatis.
Iliüv. Corisopitonse iinj> l.^OO. — In 1. VoHporis. Ad Magn. A, 5
Eriiiiipoiis iiiinibilitcr. — In 3. Nix tnino. A 2 voncratnr. - R 1, 15 ex
;i,

A 4, 2 Henedicat. —
^

felilt. — Im Lan(lil)us. A 4 N. .sinuntrs ()]H>iari.


'.\ —
Dio zugeliörit^cii Uyiiinen vgl. Anal. XU, Nr. 49—52.
26 -
6. De Corpore Christi.

In 1. Vesperis. 4. Sub legis Dei regula


Super Psalmos.
Mens justa sit et sedula,
Saginata dulcedine
Gaude, felix
De carne Christi et sanguine.
mater ecclesia,
Novae laudis 5. Agonizans post coenam Dominus
agens solemnia, Morte factus jara proximus
Tota mentis Cruorera fudit cum precibus.
plaude laetitia
6. Pernox tunc Christum proprium
Redemptoris
Tradebat Judas dominum,
laudans magnalia,
Post corporis edulium
Inter quae cuncta
Crudele reddens osculum.
plus considera,
Mira quae fecit Responsoria.
in coena opera.
1. Muudos vocans
1 Ad Magnificat.
ad suas epulas,
A. Magnificent aniniae Hora coenae,
Fideles Christum Dominum, detestans crapulas,
Qui justis famelicis Suam Jesus
sacrum dat convivium, dat carnem ferculum,
Dimittens inanes divites Cruorem poculum.
gerentes hinc fastidium. V. Digna sane et munda
Vita requiritur,
Ad Matutinum. Ubi esca tam sancta
Invitatorium.
Mandi praecipitur.
Adsunt dominicae 2. Data mundo
mensae deliciae, pro mundi gloria
Plaudunt ecclesiae Mira Christi
cantu laetitiae. sunt beneficia,
Morbos, mortem
In 1. Nocturno. fugat et vitia
Antiphonae. Sumpta eucharistia.

1. Panis novus et coelicus V. Vitam justis

Missus in fine saeculi, confert edulium,


Patris aeterni filius Malis mortem
est cibus suavitatis. infert et Judicium.

2. Hie, a sacerdotibus 3. Paupertatis


Dum missa celebratur, incedens semita,
In eorum manibus Cuncta mundi
Transsubstantiatur. detestans crimina,
3. Hoc sacramentum Dominus Dignus frui
Instituit in coena, est Christi hostia,
Cui sedit cominus Inter poli
Turba duodena. locandus agmina.
— 27 —
V. Nocte agnus propinans populo
legalis manditur, Vitali poculo.
Culpae umbra V. Ex ubertate gratiae
Christi luce pcUitur. Tales dantur deliciae.

4. Verbum vitae 3. Ascendentem


in mcnsa loquitur, Christum de hac miseria
A se ipso Prosequamur
panis conficitur, per sancta desideria,
Confectus sie Vadit orare
lesus sumitur, pro nobis in patria,
Salus liinc nascitur. Manens pascit
V. Post in mortem nos eucharistia.
a fratre traditus, V. Per quem tale
Surgens vivit nobis datum est promissum :

illaesus penitus. Vado semper


mansurus vobiscum.
In 2. Nocturne. 4. Granum florens in fertili

Antiphonae.
Agro ventris virginei,
Sacro satum spiramine,
1. Sitiebat Christus
Poenae tritum gravamine,
salutem hominum,
Pro amoris signaculo
Suo sanguine sitis
Fit panis in coenaculo.
nostrae sedans incendium.
V. Flos est pulcher
2. Migrans Christus fratribus puris adspcctibus,
Vitae tirmamentum Panis sanus
Corporis et sanguinis mundis affeetibus.
Tradit sacramentum.
3. Liber omni vitio In 3. Nocturno.
Gustet hie fidelis,
Responsoria.
Quem post pleno gaudio
Vidcat in caelis. 1. Memor fuit testamenti
Dominus rex gloriae,
Responsoria. Se dat escam sacramenti
1. Panis deseendens coolitus Dignus, ut aporiao
Mentis supplet inojiiani Mors nccetur et purgotur
VitanKjue reddens p(M)ilus Vita zyma scoriae.

Dat gratiarum copiani. V. Ut nunc rerum facic


V. Signo emcis de Gerimus per .Tcsum,
panis materia Ipsum mentis acie
Virtute verbi Vitae scimus csuin.
fit eucharistia. 2. Vere Joseph tunica
2. Felix caro, Mire polymila
de cujus epulo Passione punira
Tanta salus Nobis rodimita,
redundat saeculo Hac vostimur unica
Et sanguinem Nunc et poli vita.
-^ 28 —
V. Summe pater gloviae, Corpus suum
Corpus tui iiati ministrat ferculum.
Vestis est munditiae,
Qua sumus renati. Per Horas.
Vive panis, qui divisus
Ad Primam.
3.
tarnen non divideris, A. Quando sumunt Dominum
Qui cum sancto spiritu et Hie unus, ibi mille,
patre unum crederis, Quantum turba plurium,
In te uni, per te muni, Tantum sumit ille.
quos uno pane reficis.
Ad Tertiam.
V. Quod in nobis habitas,
verbum caro factum, A. Hostiarum cumulus
Ex Maria nasceris, Multgrum dum sacratur,
quae viri nescit tactum. Non sub formis pluribus
Christus multiplicatur.
4. spem miram, quam dat Jesus
Suis largus famulis,
Ad Sextam.
Olim caesus, nunc illaesus A. Effectu sumunt vario
Cum ministris angelis Impius et justus,
Vivus mauet, quamvis esus In primo mors, in alio
Hie in tabernaculis. Est vitalis gustus.
V. Invitati festinemus
Ad regis praesentiam
Ad Nonam.
Et pro datis nobis gratis A. Masticatur Dominus
Sibi reddamus gratiam. Nee dilaniatur,
Semper manet solidus,
Lau dibus. Cum species frangatur.
In
Super Psalmos.
In 2. V esperis.
A. Vere digna bostia
Dens, corpus et anima,
Ad Magnificat.

Natura duplex, substantia A. panis eucharistiae,


Trina, personona unica. Cibus sanitatis,
Pius dator veniae,
Ad Benedictus. Culpas laxa gratis,
A, Benedictus Pacis et concordiae
salvator bominum Donis confirmatis
Salutare Einem fac miseriae,
ipsis dans epulum Nos junge beatis.

Antipli. ms. Lucidae Vallis saec. 14. Cod. Carolsruhan. Licht. 15. A. —
Brev. ms. Lucidae Vallis saec. 14. Cod. Carolsruhan. Licht. 34. ß. —
Brev. ms. Güuthersthalense saec. 15. Cod. Carolsruhan. Gü. 7. C. Brev. —
ms. Benedictinum saec 15. Cod. Carolsruhan. Geo. 6. D. Collect, ms. —
Hamelense saec. 13. Cod. Hannoveran. I 101 d. add. saec. 15. E. In der —
1. Vesper stehen vier AA super Ps., von denen aber die drei letzten prosaisch

sind. — In der 2. Nocturn sind die drei ersten AA prosaisch. In der —


3. Nocturn ist die A ad Cantica prosaisch: O sacrum convivium etc. Ad —
Bened. A, 4 Ipsis salutare AB. —
Vgl. Mona I, 262 Ö'.
— 29 —
7. In Illatiüne Sanguinis Domini.

In 1 . V e s p e r i s. 3. Christi sanguis sacratissimc.


Tu potus salutaris es animae,
R. Salve, sanguis Christi stilla,
Menti ros intimae,
Bona reduccns in illa,
Tu carnis exstinguens fons
Quae perdidinms
faculas,
In priniis parentibus.
Mundans maculas.
V. Cruor Christi super cuncta
V. Quoniam peccatorum flammis
Pretiosa est unguenta,
urimur et culpis sordidamur.
Favus distillans passio
Mel et lac in cruce sua. Ad Laud es.
Antiphonae.

Ad Magnificat. 1. Quando venit agnus Dei,


Placens patri hostia,
A. Ave, cruor salutaris, culpam rei
Solvit orbis
Qui de vivo derivaris Sanguinem cum anima
Fönte, nos emundans Dans ei.
Et ad bonuni nos fecundans, 2. Verbum supernum descendens
Mustum verae vitis, Ad salutem hominum
Vira exstinguens nostrae sitis, Sanguinem inipcndit pretiosum
Stilla plena dulcore, In succursum redimendoium.
Tu nos coeli rcdde dignos
Beatus auctor miscris
3.
honore.
In primo lapsis liomine
Apertione lateris
Ad N c t u r n u m. Fuso subvenit sanguine.
4. Clausa parentis anima
KespoDsoria.
Penetrabatur gladio,
1. Serpens ad fastuin Dum nati rorant oj)tima
per fraudcs atque per astum Membra cruoris tluvio.
Uliciens pastum
5. Domus coelcstis pandilur,
fructu mortis protoplastum,
Dum rumphea versatilis
In patre nos stravit,
Et Hammca restinguitur
coeli quem sedc fugavit,
Virtute stillae nobilis.
Sed Christi sanguis
Ad ncnodictns.
occurrit morsibus anguis.
A. Kedditi
V. Vulneiibus maestis
coclis sumus
nos laesit noxia pcstis,
per cruorcm,
Dum tristi pomo
CJucm Christi
se temeravit homo.
de corpore
2.Vcre sacratum sanguinem, Itroduxerunt
Qui restituit hominem Sudor tlagra siiinae
Paradiso spoliatum Ac clavi
Matris Evae per rcatum, lanceaque
Nam percmptis mortis csu l)or hunc roreni
Rcdit vita mortc Jesu. Avida
V. A Domino factum est istml d jani pracdura
est mirabile in oculis nostris. corda revixorunt.
— 30 —
Per Horas. Ad Nonam,
A. Te jure cuucti
Ad Primam. Fide functi,

A. Sanctus sanguis iste, Ros viviüce,


Quem, Christe, Quaerunt,
Nascens ex virgine. Qui ruerunt,
In ejus oculis Ut resurgant, eftice.
Fudisti pro homine.
In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.
Ad Sextam.
gutta sanguinis
Spes nostra Omni prosequenda laude,
Vinceus ostra Quae Gladem hominis
Sanguis rubi Miseri plena virtute repellis,
Donis ubi Dum ex sacro Christi corpore
Stillula. manas
Cunctosque languidos sanas.

Brev. ms. Altaense saec. 14. Clm. Monacen. 9628. In der ersten Vesper —
ist die A super Psalmos prosaisch dieselbe A kehrt zur Terz wieder. Vom
;

Hymnus giebt die Handsclirift nur den Anfang an: O lapsi salus ho-
minis. Das Invitatorium hiutet Adoremus regem magnum; die AA der
:

ersten und einzigen Nocturn sicut in festo omnium sanctorum. Von den
vier RR ist das dritte prosaisch und hier fortgelassen. Der Hymnus in den
Landes: Signum crucis mirabile.

8. De Corona Spinea.

In 1. Vesperis. 5. Pars coronae nos ditavit


Antiphonae. Caroli temporibus,

1. Novi festi gaudio Ludovico Dens favit,


Francia nitescit, Totum reddens partibus.
Regis regum xenio R. Triumphales
Regni decus crescit. virtutum tituli
2. Omnis zona sub Corona Vi subacta
Jesu Christi clauditur, mortalis Stimuli
Francis tamen in solamen Sub spincto
Speciale mittitur. divini circuli
Nos coronent
3. Sertum Christi deserit
in tine saeculi.
Graecos et Hebraeos,
Se Latinis inserit
Nox diei,
vitae mors visita,
Et honorat eos.
Ligno vitae
4. Corda pungat et compungat
Spina praeposita,
Spina flore pulchrior,
Crux honori
Vernans apud Christi caput restaurant perdita.
Adhuc est flagrantior.
— 31 —
V, Coronato Responsoria.
nostra niiseria, 1. Occidentem
Qui houore illustrat oriens,
coronat omnia, Solum novum
Et flaniini Gallis adjiciens,
cum patre gloria. Rcsurgentis

Ad Magnificat.
coronam largiens.
V. Visitat rex omnium
A. Felix terra,
uostram regionem
quae spinas protulit,
Et girando tlectitur
Regis regura
jara ad aquilonem.
quas Caput extulit,
Quarum multo 2. De torrente
punctus est stimulo bibens miseriae
Moriturus unus Exaltavit
pro populo. Caput rex gloriae
Sertum diva Corouatus
redolens tcmpora spinis angustiae.

Nostra fecit V. Regnaturos


beata tempora decet augustia,
Vcrnans intra Ut coronac
Francoruni litora. monet materia.
3. Felix Spina,
Ad Matutiuuin. cujus de stimulo
Fructus vitae
Invitatorium.
pendet pro pabulo,
Adoremus huniilem Morienti
Spinis coronatuni, succurrens saeculo,
Quem exspcctat judicera, V. Hujus decor
Quidquid est crcatum. in aula regia
Et regali
In 1. Nocturno. splendet ccclesia.
Antiphonae.

1. Qui de coclis unctioucm In 2 . N c t u r n o.

llegi misit Franciae,


Aiiti|>li(iiiae.
Per coronac missionem
IIuiic liononit liodie. 1. Dei dono obviam
2. Ex liiulcis terrae sulcis processio grata,
Crucem traxit Helena, Ut castrorum acics
Hex de Graccis tulit thecis Exit ordinata,
Coronam Francigena. Sternitur miraculis
st rata consecrata.
3. Dum medium silentium
l'acis tenerct Francia, 2. (iaudeat Parisius
Per Salomonen! alium Scrti privilegio.
Francorum ditat soliuni Quo non cxstat dignius
Corona Dei propria. Sub solari radio.
— 32

3. Salvura fac, o Domine, 2, Judicatus nequiter


regnum atque regem, Orbem judicabit
Qui coronae gaudio Et certantes fortiter
tuum ditas gregem. Secum corouabit.
3. Diligit Judicium
Responsoria. Honor summi regis,
Et fidele solium
1. Hierusalem
Per coronae praemium
atque Bisantium
Firmat lator legis,
Divae liquit
Responsoria.
coronae pretium,
1. Diadema
Ut Gallorum
dat virgo carneum,
tiat praesidium.
Synagoga
V. Fert raagistra
crudelis spineum,
mundi Parisius
Sic coronant
Sertum lauro
regem aetliereum,
sophiae dignius.
V. Ipsa die
2.Qui per terras et per raare vernoque tempore
Cunctis rebus imperat, Vernat Christus
Fluctus sedat, nimbos arcet, utroque decore.
Velis auras temperat; 2. Serti viror
Felix navis, cujus onus virtuti proprius
Casus raaris superat. Plus quam auri
V. Rex, qui navi naufraganti vel gemmae radius
Mitigavit maria, Triumphantem
Nunc coronae transfretanti ornat decentius.
Cuncta reddit mitia. V. Non quaerebat
fulgens Imperium,
3. Sacras merces
Sed virorem
vinceutes prctia,
vitae mortalium.
Quas pignus
in
3. Sacri Petro regni cluvis
sumpsit Venetia,
Et unius uni navis
Regis nostri
Datum est remigiura;
redemit copia.
Unitatem scindens Graecus
V. Liberalis
Coronarum perdit decus,
regis rex omnium
Perdit et Imperium.
Per coronam
V. Minor natu Gallia
contirmat solium.
Fidei majoris
Emit primogenita
Fratris senioris.
In 3. Nocturno.
In L a u d i b u s.
Antiphouae.
Antiphonae.
1. Nuntiat in gentibus 1. Pretiosum, non spinosum
Sertum, quod portavit, Christus sertum respicit,
Quod a ligno crucifer Nee picturis, sed puncturis
Dominus regnavit. Coronari voluit.
33

2. Coronatus, cxaltatus Ad Tertiam.


Ad se traxit oninia, Hominum prae filiis

Vis palmaiuin apcrtaium forma speciosus


Apcilt coelestia. In Corona spinea
fulsit gloriosus,
3. Homo, sursum cerne rursum Rubi splendor veteils
Sertum Dei spineum,
in hac reuovatur,
Hie redegit, quidquid egit
Novo rubo legifcr
Per serpentem aeneuni.
novus coronatur.
4. Ciucifixi spolia, Ad Sextani.
Crux, Corona, clavi, A. Sicut dulci pluvia
Transeunt a sedibus, Gedeonis vellus,
Quas foedabant pravi. Sic recenti gratia
Visitatur Francia,
5. Ecce, tit Parisius
Sacra Dei tellus.
Paradisi risus,
Ubi viror oritur Ad Nonam.
Juuci pulcliri visus, A. Quasi sponsum decoratum
In quo sua messuit Corona laetitiae
serta paradisus. Contemplemur coronatum
Regem Cbristum hodie.
Ad Benedi ctus.

A. Ecce, festum In 2. Vesperis.


novae lactitiae
Ad Maguificat.
Lucis äuget
decorem hodie, A. Cliriste, dator
Quo rex regum victricis gratiae,

dilcctae Franciac Quos Corona


Sertum praebct (Utas victoiiae,

cervicis propriac. Fac victores


mundi miseriae,
Coronandos
Ad Parva s Ho ras.
Corona gloriae.
Ad Priinam.
R. In Constantinoi)oli
A. Kcgls Caput ambicns Sumpta manu Karoli
Sertum acrumnosura Pars coronac Domini
Angdlaii lapide Datur Dionysio,
fuit pretiosum, Florum testimonio
Inter veprcs arics Vulgi nota lumini.
cornibus haerebat, Parte fulgct alia
Cum coronam si)ineam Rogis nostri regia,
victima ferebat. Fax lionoris gemini.
Anti])li. ms. Cjimuracrnsc sai;* 14. (Idd. Camcraccn. 40. In — 1. Vcsp.
A 1, ',\
nxi'imio. —
R, In hunoi
*.) cor.inant. — In 1. Noct. R 1 , 10 UhU
eine Silbe-, jam 2,
tMfrän/.t.Coronam sjtini«.
-- R ' Ad Sex! am.
A 4, N'isitavit. — Nach
der Antiplimi id Nonam und vor der Antijilion ad
Maf^nilieat stellen folgende drei Stro|)licn, «lie ein Tro|ms zum iSanetiis
scheinen, da nach jeder sich das Wort Iloeanna wiederholt:
Drevuy, Historiao rbyllimicao« IV,
54 —
Ingrediente domina Hosanna Dei filio

Corouarum Parisius Clamant Hebraei mystici,


Tamquam ad nova numiua Signorum teste radio
Coetus exsultat obvius. Cives oecurrunt coelici.

3. Augusti lux iindecima


indicit Franciae,
Pro messe ferens optima
Coronam regis gloriae.

De Corona Spinea

In 1. Vesperis. 3. Ergo regem, quem amamus,


Coronatum collaudamus
Super Psalnios.
Et coronam praedicamus
Adsunt dominici Super opes regias.
Serti selemnia, 4. In bis spinis suspiremus,
Laude multii^lici His nos rosis corouemus,
Plaudat ecclesia. Et sub istis computemus
Sentibus delicias.
Ad Magnificat.
5. Benedictus omnis erit,
Ave Spina,
Qui has spinas corde gerit,
poenae remedium,
Nara in ipsis Dens serit
Servi decus,
Fructum centenarium.
regis opprobrium,
Tua plaga, 6. fertilem agrum multum

dolor, ludibrium Et divina manu cultum,


Vitae nobis De quo surgit hoc virgultum

mercantur praemium. Ante regis solium.

Eesponsoria.

A d Matutinum. 1. Adest Sacra lux diei,

luvitatorium. Qua coronae nostri Dei


Agitur memoria,
Honorati dote bona Respiremus omnes rei,
Adoremus mente prona Hinc cantemus omnes ei,
Regem Christum in Corona, Qui regnat in gloria.
Quam Judaea texuit. V. Coronastis hunc, Judaei,
Ejus dantes faciei

In 1. Nocturno. Alapas, gens impia.

Antiphonae. 2. Corona interrasilis


Mensae labio ponitur,
Veneremur bonum Deum Quia Corona spinea
Et colamus votis eum, In Caput Jesu plectitur,
Qui gentilem et Judaeum Et altera coronula
Spinis septus redimit, additur.
Altior ei

quam acetosa vitis, V. Aguo pro nobis mortuo,


De qua bibit Jesus mitis, Qui a Johanne cernitur,
Agnus Dei expers litis, Omnis Corona merito
Cum sie punctus exstitit. A senibus submittitur.
— 35

3. Spina carens 6. Pendet cruci in deserto


üüs Spina pungitur, Coronatus serpens serto,
Per quam culpae Quem qui videt in aperto,

Spina confringitur, Non serpente laeditur.

Spina mortis
Spina retunditur, Responsoria.
Dum vita mundi
Futurorum pontifex
1.
sub Spina moritur,
Christus est bonorum,
V. Per hoc ludibrium
Qui a spinis transiens
Hostis deluditur,
In sancta sanctorum
Mortis dominium
Certantis ecclesiae
Per mortem toUitur.
Meritis justorum
4. Novus homo, rex antiquus, Mitra sui capitis
Ut nos ditet, fit mondicus, Decoravit chorum.
Expertus ludibrium, V. Nimis ergo placeat
Sic probatur ut amicus, mentibus piorum
Jesus dulcis fit pudicus Tam excellens gratia,
Inter spinas liliura. munus tam decorum.
V. Jam de spinis legit ficus
Non Judaeus inimicus, 2. Exit Jesus flagellatus
Sed fides credentium. Et probrose coronatus
De spinarum stimulis,

Noet urno. Pergit sputis deturpatus


In 2.
Et confuse purpuratus
Antii)honae. Reverendus angelis.
1. Synagoga, retro abi V. Patet in hoc principatus
Fictc dicens: ave, rabbi, Mundi hujus et ornatus

Ex lioc scias, a tc labi Esse contemptibilis.


Regnum et imperium,
3. benignus o suavis,
2. Dum Judaei genu ttectunt dulcior cunctis favis,
Et militcs spinas plectunt, Qui cum esset ab ignavis
Vincla mortis sibi ncctunt Punctus spinis, fixus clavis,
Ad salutem gentium. llis ignosci supplicat.
3. ([uis furor militum, V. Licet dolor esset gravis,
Qui sie cai)Ut inclitum Tamen bona reddens pravis
Prenmnt per circuitum Pietatem duplicat.
Spinis et Hageliis.
4. Quod ligatur puer risus,
4. quam digne genitum,
Quod offcrtur vervex visus
Quam abjpcte traditum, Adhaerere vepribus,
Dum emisit spirilum Hoc praesignat, quod occisas
Sumpto potu fellis.
Noster Jesus est concisus
5. Hicrusalem trux alumnü, 8i)inis se pungenlibns.
Jesum figcns in eohimna, V. Oliristoimncto »onipugantur
Oonversa es in aciuuina, Et dulribus ixMlundantur
Dum Spina confringitur. Chriötiani lletibus.
3*
56 —
In 3. Nocturno. V. spinarum
Ad Cantica.
immensa gloria,
Quae tot nobis
A. Jam concrepent Organa praestant remed^a.
Sponso dulcis musicae,
Sponsa tenis orphana
In Laudibus.
Coronatur mystice
De capite Amana Antiplionae.

Et de Sair vertice. 1. Adest dies laetitiae,


Responsoria.
Quo diadema spineum
Commendatur meraoriae
1. Flos de Spina nascitur,
Christi cruore roseum.
Quem Spina compunxerat,
Sed se pungi tolerat,
2. Summum regem gloriae
Spinis coronatura
Dum sub Spina moritur,
Ridet plebs peifidiae
Solvens, quod non tulerat,
Morti condemnatum.
Nos a Spina liberat,
Punctura dum pungitur, 3. quam felix puuctio,

V. Dum Corona plectitur, Quam beata spina,


Quam rex mundi deferat, De qua fluit unctio,

A quo mundus tegitur. Mundi medicina.


2. Coronat regem omniura 4. Pungens spina vulnerat
Judaea serto spineo, Christum patientem
Stat inter spinas lilium Et a morte liberat
Vernans cruore roseo, Populum credentem.
Spinarum culpae nescium, 5. Christo sub serto spineo
Spinae punctum aculeo, Illudunt gentes impiae,
V. Sub decoro Cujus ciuore roseo
fulget purpureo Sertum confertur gloriae
Corpus nitens
Ad Benedictus.
candore niveo.
A, Exultemus omnes chori,
3. regem coeli benignum,
Landes demus salvatori,
Qui per crucis regnans liguum
Qui per spinas floruit,
Ob amoris grande signum
Commendemus nos pastori,
De Corona sua dignum
Qui pro suo grege mori
Munus dat ecclesiae;
Tarn dignanter voluit;
V. Gens fidelis, satis gaude,
Nunquam satis est amatus,
Et honores omni laude
Qui tot spinis laceratus,
Regem regum hodie.
A morte nos exuit.
4. Felix Spina,
cujus aculei
Per Horas.
Guttis rubent
roris sanguinei,
Ad Primam.
Vires frangunt A. Gaude, felix
regis tartarei, mater ecclesia,
Seras pandunt Adsunt tibi
regni siderei. nova solemnia,
- 37

Nam Corona Ad Nonam.


quondam ingloria A. Circa nonam Christus est
Nunc per orbera pro nobis occisus,
refulget gloria. Et latroni datus est
fide paradisus,

Ad Tortijx.n. Corona pro crimine


Et pro luctu risus.
A. Adsunt dominici
Sorti solemnia,
In 2. Vesperis.
Laude multiplici Ad Magnificat.

Plaudat ecclesia. A. decus ecclesiae,


Gloriosa spina,
Sertum regis gloriae,
Ad Sextam.
Mundi medicina,
A. Sexto die facti sumus, Praesentis angustiae
Cum in Adam crevit liumus, Dulcor et resina,
Et liac hora cinxit dumus Te laudantes hodie
Salvatoris verticem. Serva a ruina.
Brev. ms. S. Georgii Prägen, saec. 14. Cod. Prägen. XII A 22. A. —
Process. ms. S. Georgii Prägen, saec. 14. in. Cod. Prägen. VI G 10. B. —
Brev. ms. S. Georgii Prägen, saec. 15. Cod. Prägen. XIII C 1 a. C. —
Antiph. ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Prägen. XII C 7. D. In 1. Vesp. —
hat C die vier ersten der AA ad Landes. —
In 1. Noct. A 5, 2 corde
fehlt A. —A 6, 2 manu fehlt A. —
In 3. Noct. ad Cant. A, 2 musici AC. —
R 3, 1 O fehlt C. - R 3, 2 Qni fehlt A. —
In Land, hat C nur eine A,
die fünfte. —
Die zugehörigen Hymnen vergleiche Anal. IV, S. 21 ff. Ad
parvas horas steht als Hymnus Strojihe 3 von Anal. IV Nr. 21.

10. De Corona Spinea.

In 1. Vesperis. Ad M a t u t i n u m.
Ad Ma<^nificat.
Invitiitorium.
A. Christo plebs dedita,
Tot Clu'isti donis praedita, Rcgi, qui regit omnia,
Jucunderis hodie, Christo compatiamur,
Tota sis dcvota, Sacra cujus insignia
Erumpens in jubilum Devoti vcneramur.
Depone mentis nubilum,
Tempus est lactitiae,
Cura Sit semota; In 1 . Nocturne.
Eccc, crux et lancca,
Antiphoua.
Clavi, Corona spinea,
Arma rcgis gh)riac VcxiUa regis gloriao
Tibi commcndantur, Jubilantis ecclcsiao
Omnos terrae populi Laudibus extollanlnr,
Laudent auctorcm saccnli, Per quem de mortis nexibuj-
Per quem tantis gratiae Mortis confractis viribus
Signis gloriatur. Fidelcs liberantnr.
-^ 38 -
Responsoria. V. Haerent in carne Stimuli
Spinarum, sordes populi
1. Lux, ecce, surgit hodie
Fert über a peccatis.
Magnae solemnitatis,
Laudum libantur hostiae 2. Occidentem
In ara puritatis, illustrat oriens
Ne tantae dona gratiae Verum solem
Auferantur ingratis. nobis adjiciens,
V. Laete psallant ecclesiae Spem vincendi,
Laudantes regem gloriae coronam largiens.
Pro donis sibi datis. V. Victor Christus
2. Dum leonis immanitas arma victoriae

Latet sub agni vellere, Suae nobis


In insontem atrocitas transmisit hodie.
Insanit prolis viperae, De torrente
3.
Justi latus iniquitas bibens miseriae
Letali fodit vulnere. Exaltavit
V. mira ferri sanctitas, Caput rex gloriae
Quod vibratur boc latere, Coronatum
Quo vulnerata Caritas spinis angustiae.
Satisfecit pro scelere.
V. Regnaturos
3. Christus in patris vinea decet angustia,
Pro nobis vapulavit, Ut coronae
Dum fructum gens erronea monet materia.
Petitum denegavit,
Insontis latus lancea
Crudelis perforavit. In 8. Nocturuo.
V. Felix cuspis est ferrea,
Antiphona.
Qua confossus a framea
Fideles liberavit. 1. Cruci, coronae spineae
Sacroque ferro lanceae
In 2. Nocturno. Honorem impendamus,
Antiphona. Haec sunt vexilla regia,
Per quae coronae gaudia
1. Carnis indutus trabea
Perpetuae speramus.
Corona Christus spinea
Pro nobis coronatur, Responsoria.
Haec est praeclara galea,
1. Felix Spina,
Qua hostis horret framea
per cujus stimulum
Et caedes hebetat ur.
Sanguis exit,
Responsoria. qui salvat populum,

1. Aeterni tabernaculi Recolamus


Rex et redemptor saeculi agnum anniculum.
Vilescit insensatis, V. quam felices
Indutus forma servuli sunt istae spinae
Spinis coronant aemuli Vernantes agni
Dominum majestatis; roseo sanguine.
- 30 -
2. De coronis exodi 4, Sacerdotes, sacerdoti
Mystice canamus, Summo benedicite
Viani nostri commodi Et coronae sacrae doti
Tropicc pangamus, Vos haeredes subdite.
Quorum sit memoria
Pro coronae gloria.
5. Te laudamus, Jesu bone,
Qui certantes in agone
V. Nova lex praejudicat,
Confortas ex munere,
Transierunt vetera,
Spiritus vivifieat,
Dum honorem das coronae,
Sed occidit litera.
Fac ex tua passione
Nos adversa vincere.
3. Si virtutum gradus isti

Te sustollunt, miles Christi, Ad ßenedictus.


Te prudentcr provehis,
Cor fidele, gaudeas A. Tu, Christe, nostrum gaudium,
Et praeraissis studeas Adesto nostris prccibus,
Coronari lanceis. Qui cum sanctorum milibus
V. Arcam, mensam et altare Venicns ad Judicium
Debes in te dcportare Apparebis in nubibus
Cum coronis aureis. Coronae cultoribus
Coronandorum praemium.
In Laudibus.
Antiphonae.
In 2. Vesperis.
1. Spina pungens acumine,
Dum carnem Christi perforat, Ad Ma>jnificat.

Ejus nos rigat sanguine A. rex clementiae,


Eique nos incorporat. Salvator omnium,
2. Spina, quae pupugerat Sola spes veniae
Patienten! Dominum, Post lapsum criminum,
Pocnitentcs liberat Precamur hodie
A punctura criminum. Te sanclum Dominum,
3. Regis patientiam Iluic da familiae
Miles imitetur, Palmam ccrtaminum,
Ut per poenitentiam Coronam gloriac
Spinis coronetur. Post vitae terminum.
Hrcv. Carmclitanim imp Venetüs 1579, —
Dies Officium enthält fast
nur Teile, die verscliiedeuen anderen (^fficien entuommcn sind, ist also ein
Ceuto. —
In 1. Noct. A 1, 3 extollainus. R 1, 1 surfjit fehlt. — —
lu Land. A 3, 4 S|)inis fehlt. A 4, 3 sacerdoti, — In 2. Vesp. ad —
Majj^n. A, 2 omnium fehlt.

11. D(^ Srpnicliro l)N,


In 1. Vesperis. Qui sub lapide jacuit,
Scpeliri non horruit
Antiphonae.
Flctu magni clamoris.
1. Sodcnti super Cherubim, 2. C'oepit ab hoc rrgasfulo
Sub (|U() et ardcnt Seraphim, Resurgcrc dilucnlo
Sit laus cordis et oris, Terribilis cl fortis.
— 40 -
Nerape victor de proelio In 1. Nocturne,
Redit fracto imperio
Antiphona.
Atque principe mortis.
3. Sepulchrura praeelegerat, 1. Hic i'ex in horto ponitur
Cum per prophetam dixerat, Vere deliciarum
Quod esset gloriosum; Fructumque praebens vcscitur
Accelerant quam plurimi In terra animanim.
Et venerantur cernui
Miraculis famosum. Eesponsoria.
4. Suspensus in patibulo,
1. Postulant viri sanguinum
Horrendus in spectaculo Sepulchrum custodiri,
Deponitur in tumba,
Vallant corpus dominicuin
Functus Joseph obseqr'o Mox satellites diri,
In sindone continuo
Peroptantes propheticum
Involvitur permunda.
Edictum impediri.
5. Hie requievit sabbato V. Arma quaerunt et annulura,
,Sicut et a principio, TJt sacruni signent tumulum,
Quando terram fundavit, Quem volunt communiri.
Completo jam senario
Opere facto vario 2. In matris fervet anima
Perfecte consummavit. Luctus praecordialis,
Cujus depascit intima
Ad Magnificat.
Dolor exitialis,
A. moeror et gaudium, Facta tamquam peripsima
judex aequus daemonum, Ut martyr triumphalis.
Tu summae militiae V. Lamenta crescunt maxima,
Caput et romphea Int er omnes ut victima
Ignea, prassentibus Sit ipsa principalis.
Cläre monstratum patribus
In solari specie;
3. De cruce dum deponitur,

Luxit quae gens rea,


Ut detur sepulturae,
Prius per pios ungitur
Per te rupta vincula,
Corpus mirae staturae,
Tabescunt antra ferrea,
Inter manusque tollitur
Requievit spiritus
Patrum antiquorum;
Ad
Stratum petrae durae.
V. Praeses ad funus flectitur,
Tuis adsta filiis,
Quasi jure conceditur
Pater, semper in proeliis,
Imperantis censurae.
Nam increscunt insultus
Saevarum ferarura.

Ad Matutinum. In 2. Nocturno.

Invitatorium. Antiphona.

Regl pugnanti gloria, 1. Prostratum jam mirificat


Qui ad horam succubuit, Plus cunctis Dens pater,
Ut majori victoria Quem in antro signaverat
Resurgeret, cvm floriv.t. Judaea furens mater.
n

- 41

Responsoria. •2. coeleste mysterium,

1. In alieno mittitur Quo caligat indago,


Tummulo corporali, Cum mortem non jam mortuum
Nam pro multorum moritur Devorat baec vorago,
Salute generali, Dum mortis palatium

Novus in novo contiitur Fit vitae propago.

Solus morc regali. V. Haec abortivum concipit


V. Quam siniilis efficitur Et vivum inde parturit,
Portae templi, quae clauditur, qualis est ?mago.

Et vcntri virginali,

2. Jacet caro deifica


Coacta synnomia Ad Landes.
Pietatis ac unica
Antiplionae.
Disrupta harmonia,
Armatorum terrifica
1. Quam dulcis haec solemr'tas,
Stipatur militia;
In qua rcfulget veritas
V. Treccnta plus et publica Sanctae resurrectionis,
Vulnera sunt extrinseca, Nam prostrata intirmitas
quae ignominia. Revixit et mortalitas
3. Fornax amoris frigidus Virtute unionis.
Victor humi succunibit,
Pallens nitore Horidus 2. Hie resurgendo splenduit
Caesus confregit,
fort es Funestos bostes terruit,
Victa jam morte squalidus Fit inde Stupor malis,
Taetra lustrans perfundit. Molcs terrae concutitur,
V. Exsanguis est et gelidus, Lapis confestim volvitur
Exanimis et torridus, Angeli per vigorcm,
Et robustos constringit.
3. Tres plectuntur supplicio,
Necantur crurifragio
In 3. N c t u r 0.
Latrones scelcrati,
Antiphona. Os agni non confringitur,
Sed integer reponitur
1. Cor et verba malitiae
In antro tumulari.
Plena sunt armatorum,
Veium causa i)ccuniae 4. Jonas in venire clauditur,
Negant more stuitorum, Propheta dum deglutilur
Responsoria. A cete monstruoso,
Hoc signo agnus utitur,
1. Exstinctum verbi Organum
Nam et Cbristus praetigitur
Verissime monstralur,
Actu miraculoso.
Intra sopulcliri gremium
Lapide claudebalur, 5. Laudct redemiitus Dominum,
Quasi mortis dominium IV.rpondons faul um protiinn
Subcsso vidobatur. In vcxillo rogali,
V. Sed nondum lapsum triduum, Et vcncretur tumulum,
Vita se promit itcrum In quo quievit, ronditum
Triumpbus(jue probalur. Pigmonto virginali.
42 —
Ad Benedictus. In 2. Vesperis.
A. quanto desiderio Ad Magnificat.
Praestolabant auxilio regem mirabilem
Languentes apud inferos, Signis et prodigiis,
Promentes luctus amaros Terrores cum daemoniis
Pro adventu Cliristi. Quoslibet pellentem,
Te jacente exanime Dat ausum sanctis patribus
In sepulcliro depositura Jam confractis vectibus,

Quoad corpus, de funere Fortiter pugnantem,


In regali effigie desiderabilem,
Jesu, descendisti. Qui moestos sie laetificat,
Tu nos de lacu eripe, Sed cum multos vivificat
Chaos confringe criminum, Mortuos testantes
Qui tartari praevalide Jam triumphalem transitom
Claustra intravisti. Et regni imperium,
Ubi sunt laetantes.

Brev. ms. Claromontense saec. 15. Cod. Parisin. 1274. A. — Brev. ms.
Claromontense saec. 15. Cod. Parisin. Nouv. acq. 116. B. — Brev. ms.
Brivacense saec. 15. (Privatbesitz.) C. In — 1. Vesp. A 4, 1 est patibulo
AB. —
A 4, 2 in fehlt AB exceptaculo B. — A4, 5 sq. continuo involvitur
fehlen B. —A 5, — Ad Magn. A, 3 Tuum sunimae A Tarnen
1
;

acqiiievit B.
— spem AB. — Ibid. 8 rea ABC. —
;

summae B. Ibid. 7 solari fehlt


In Noct. A 1,
1. Haec AB, rex 1 A. — A 1, 2 Frnctum quaerere fehlt
noscitur BC. — A 4 Nostrarum animarum BC. — R
1, Ibi matris AB. — 2, 1
R 6 Ut mater BC. — R
2, 7 Preces ad fumis C. — In
3, Noct. R 2. 1, 1
In aliquo immittitur A. — R 3 und 4 fehlen A. — R 1 ,6 modo regali 1 ,

A. — R 2, 2 Cocta AB; cynomia ABC. — R 2, 8 Millena sunt intrinseca


A. — R 9 O 2, AB. — R
fehlt 4 Celsus fortes B; Portes sensus confregit
3,
C. — R 5 Vita jam AB. — R
3, 6 Terra lustrans C. — R 7 Exsanguis
3, 3,
exstat ABC.et— In Noct. A 3 causa peccamine AB. — A
.3. 4 in
1, 1,
ore stultorum A; jure stultorum B. — Als R wiederholt C das zweite drittes
R der zweiten Nocturn mit einigen Abweichungen: Jacet caro deifice In
sepulchro condita Compagine mirifice
, harmonia, Armatorum mirifice . . .

Vallo est communita. Trecenta plus et publica Vulnera sunt extrinseca,


O quae ignominia! —
In Land. A 3, 6 In antro tumuli AB; der Keim würde
tumulati fordern.

12. De Sepulchro DN.

1. Gaudeat ecclesia Septima jussa dies


psahiiorum dragmate fusca, celebrari valde per omnes,
Festa solens Christi Sabbata cesserunt
sacri sub honore sepulchri. acta pellen te tiguras,

2. Hujus splendorem Ut genus anthropicum


praesignavit Deus ante, Noe conservavit in arca,
Septima namque die Omnes meruit
sie
requiescere coepit ubique. Christi nos condere tumba.
— 43 -
5. Protege, Cliristc Jesu, Ad Matutinum.
dainnandac mortis ab actu
Tumbam quique tuam Invitatorium.

veneramur laudibus aptam En, mortis, vitae


R. Exsulta, Sion, regi jubilare venite,
quia gaudebat vetus Hebron Mortuus in sacro
Claudens ossa trium requievit et ipse sepulcliro.
Domino praestante virorum
Corpus sola tuo
Cbristi cum clauseris antro In 1. Nocturno.
V. Cbristi tumba
contactu sanctificata, Antiphonae.

Mox virtute tua


1. Crypta Dei, salve,
benedicito corpora nostra. dulcis super omnia Christi,
Gloria sit patri,
Protege nos, salva,
sancto cum pneumate proli, nos dirige, erimine calva.
Una quibus bonitas,
sapientia, summa majestas. 2. Et per virtutem
Christi tu redde salutem,
Ad Magnificat. In te qui jacuit,
In bracbio patris est in te qui mortc quievit.
facta potentia fortis,
Mortuus ut tumbam 3. Nos, qui te laudant,
libera, ne morte secunda
praecondiretur in almam,
Qui vitam caclis Damnet Stjx atra,
vitam potuit dare terris, Spirans a erimine munda.

Ut Dominus patribus
Abraham fuit ante locutus. Responsoria.

1. En, Christi tumulum


Ad Completorium. Joseph cistcrna tigurat,
Excipit hunc Judas,
Super Psalmos.
propria vi Cliristus abibat ;

A. Samson ex turbis V. Vivus ille vadit,


portas vi abstulit urbis, pius bic a morte resurgit.
Quem lapis intcxit
proi)ria vi sie Jesus exit. 2. Deferri corpus
mandat Joseph ab Aegypto,
A<1 Nuuc (limittis.
Patres circa suos
A. Propter, Christe, tuum claudatur ut ille sepulcbro,
rege nos bac nocte scpul- V. Ut surgcnte Deo
cbrum. cum Christo surgat ab antro.

Rrev. ms. Wrutislavicnae saoc. 15. Cod. Civit. Wratisl. 1155. Hör M —
Rest des Ofliciimis ist leider ausfrerisscn; in andern IL-indscliriftm .al»er hin
ich demselhen nicht wieder hegcgnot.
— 44

13. De beata Maria V.

In 1. Ves p eris. V. Praeduce te patriara


tendimus ad superam.
Ad Magnificat.
3. Splendida nocte dies
A. doraina clarissima,
et consolatio dives,
Stella maris splendissima,
Illustra, releva
Destitutoiam solatium,
moerentes, sancta Maria,
Errantium viaticum,
V. Extremae vitae
Vüces tuoium pauperam
pavidam dum claudimus
Ne repellas in saeculm.
horam.

Ad Matutinura. In 2. Nocturno.
Invitatorium. Antiphonae.

Ad portum vitae 1. Quibus te, virgo, laudibus


redeuntes, ecce, venite, Attollere poterimus,
Stella maris rutilat, Quoidra sordent eloquia
hanc reus adspiciat. Et actus, sancta Maria.

2. Emunda conscientiam,
In 1. Nocturno. Conserva innocentiam,
Fidem in nobis robora,
Antiphonae.
theotocos Maria.
1. Virgo Deo plenissima,
3. Mentes nostras castifica
Ad nos tua praesidia Tranquilla donans tempora,
Misericors propitia
Misericors propitia,
Converte, sancta Maria.
theotocos Maiia.
2. Te genitricem splendidara
Coniitemur et unicam Responsoria.

Aeternae sapientiae, 1. Clemens domina,


Sancta Maria, respice. desperantibus una
3. Deterge nostra vulnera Culparum venia
Corda sanans languentia, largissima, sancta Maria,
Cui aegra clamat anima: V. Per te vivamus,
Succurre, sancta Maria. ad te per te veniamus.
2. Vera Dei genitrix,
Responsoria. humanae stirpis amatrix,
1. spes divina, Ex te justitia
via tuta, potens medicina, processit, sancta Maria,
Porrige subsidia V. Quae daninum reparat,
miseris, o sancta Maria, quod prima propagopararat.
V. In te gaudemus, 3. Adspice flebilium
per te commissa dolemus. supiria crebra tuorum
2. Lux indeficiens, Perpete pro vita
venerabile sidus et ingens, pulsantum, sancta Maria,
lUucesce pia V. Attruhe, duc, vegeta,
relevandis sancta Maria, venientes suscipe, serva.
45 —
In 3. Nocturuo. In Laudibus.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. mater regis fiHi,
1. Immaculata mansio Cujus regni non est finis,
Effccta Dei ülio,
Felix dies ortus tui,
Antiqua nobis cantica Qua illuxisti saeculis.
Matasti, sancta Maria.
2. Per te lugens in tenebiis
2. Eccc, novum tibi melos Splendorem veri luminis
Renovati concininius, Mundus recepit perditus,

Nova adepti gaudia Totus errori deditus.


Per te, o sancta Maria. 3. Laudant te nostra labia,
virgo sacratissima,
3. Exaudi nostra carmiiia Qui in velamento tuaium
Acta dclons peccaniina Nunc exsultamus alarum.
Et bona rcddens perdita, 4. Coelum, mare et arida
sanctorum sanctissima. Te benedicant, domina,
Nosque et nostra omnia
Responsoria. Benedic et sanctitica.

1. coeli porta 5. CoUaudent Deum orania


nova spcs mortalibus orta, In matre sacratissima,
Duc, refove, satia Cujus bonori dcbitum
propcrantes, sancta Maria, Pcrsolvimus übsc(iuiura.
V. Ad te respicinms,
Ad ßenedictus.
quam tota mente sitimus.
A. angelorum gloria,
2. Oramus, domina, pietatis viscera,
carnis quos crebra ruina Subvcni nobis, domina,
Allicit ad vitia, Plena misericordia,
relcves, o sancta Maria, Qui sedemus in tenebris
V. Farce libens miseris, Ad te dircctis oculis.
quac cuuctorum misercris.
In 2. Vcsperis.
3. requies, o lux,
Ad Mafjuificat.
clementissima rcdux,
Ad vitam rei)ara A. vcrc beata virgo,
morientes, sancta Maria, Te omnis gcncralio
V. dulcis gcnitrix, Pracdicat, diligit, laudat

rcparat rix, propitiatrix. Et advocatam invocat,


Interventrix esto pia
Pro nobis, sancta Maria.

Brev. ms. Trevireuso «aec. 12. Cod. Tieviren. 428. add. sa«>f. '^ i4.
A. — Brov. ms. Montis s. Mariju; hhvx:. 14. Cod. Giiolfciiliyti'ian. Ilclm.
319. B. —
Antipli. ms. S. Liidfj^nii I li<lmstadi(>n. (?) sacr. 14. Cod. (iiiclfcn-
byteran. Nov. 310. C. —
In 1. Vesp. haben HC tiinf AA, von denen dio
erste O domina clarissima etc. Die vier andern hTutim:
46

1. Suscipe, domina nostra, 3. Immundos peccati sorde


Devoti cordis munera, Lava piu'itatis fönte,
Quae tuo defer filio O Vena salubris, pia,
Cum pio patrocinio. Vitro purior Maria.
2. De mundi liujus pelago 4. Collaudemus nunc canticum
4
Clamamus corde contritoJ Benedicendo Dominum,
Tu nobis portus et via, Floruisti in gratia
O Stellamaris Maria. Per partum, sancta Maria.
Dafür fehlt beiden eine Magnificat. A ad
In 1. Noct. A 2, 4 Nos, virgo
pia, respice Aß. —
Die Ordnung der RR ist eine andere in A, u. z. schwer-
lich die ursprüngliche. In der 1. Nocturn folgen sich die RR 1. O spes di-
vina etc. 2. Lux indeficiens etc. 3. O clemens domina etc. In der 2. Nocturn :

1. Vera Dei genitrix etc. 2. O coeli porta etc. 3. Oramus, domina etc. In
der 3. Nocturn stehen drei KR. von anderem Baue:
1. Sacratissima virginum, 2. O spes nostra et gaudium,
Corruptae mentis oculum Singulare refugium,
In le rei detigimus Osola salus omnium
Et protegi deposcimus, Tecaste diligentium,
V. Te lacrimis, precibus, V. Salve, salvatrix
mater pietatis, adimus. et lapsorum reparatrix.
3.Gaude, regina praepotens,
Aeterna luce praenitens,
Gaude, coelorum domina,
O virginum pulcherriraa,
V. Fac nos laetari
faciemque tuam speculari,
Plenam virtutis
dulcedinis et pietatis.
In 3. Noct. A 1, 1 Ecce nomen tibi B. — R 1, 1 O fehlt B. — R 2, 3
Dejicit ad vitia BC. — In 2. Vesp. hat A
eine andere A ad Magn. Ave, :

mirabilis Stella maris, cujus infans in lacte matris minoratus ab angelis te


humilem ancillam facit angelorum dominam.

14. De beata Maria V.


In 1 . V e s p e r i s. Virgo, gaude, omni laude
Felix et dignissinia,
Antiphonae.
Fac nos laetos tecura fretos
Me dignare te laudare, Vita beatissima,
Virgo sacratissima, Maria.
Cui praeclare psallunt mare,
Ubi semper gaudes inter
Tellus et altissima,
Angelorum agmina,
Maria.
Haec sincere fac placere
Da da salutem
virtutera, Deo nostra carraina,
Contra mortis stiraulos, Maria.
Ut non nutem, sed confutem R. Sol innocenti lumine
Pravos tuos aemulos, Per vitrum vibrat radium,
Maria. Sic te illustrans numine
Genitrici Dei dici Non laesit factor omnium,
Laudem laus est illius, Cum nascens ex te virgine
Qui humanatus est dignatus Non sprevit tuuni gremium ;

Esse tuus filius, V. Felix, quae Christi


Maria. mater fieri meruisti.
— 47

Ad Magiiificat. Vovens aetate primula,


A. Salve, virgo, quam mystice Quod esses Dei famula,
Virgam stirpis Davidicae angeloruni aemula
Vücavit proplietia, Virtutuni carismatibus,

Tu nos beuigna respice, V. Exemplum vitae

Tu Jesum iiobis eftice sanctae das omnibus rite.

Bcnignum, o Maria. 2. Ardore sancti spiritus


Inllammata divinitus
Es concremata penitus
Ad Ma t u t i 11 u m,
In holocaustum Domini,
luvitatoriuiii. Sic praeparata primitus,

In psalniis et jubilo Ut solemnis et iiiclitus


ExsuUeinus seilulo, Esset in te accubitus
Virginis sit filio
Regi Deo et honiini,
Laus coelorum domino. V. Inde supra morem
nardus dare coepit odorem.
3. Auetore, cui te voveras.
In 1. Nocturnö.
Ad illas sedes superas
Antiphouae. Ingressum nobis praeparas,
1. Salve, rosa, quae non liabes Porta beatitudinis,
Spinam, nee peccati hibes lUuc tccum nos inferas,
Ulla tibi nocuit, Ubi nunc solem superas,
Inde vernans sine tiuc Immo coelis jam imperas,
Decor omnis disciplinae Regina pulcliritudinis;
Decenter emicuit, V. Quae caneris laude
Maria. celebri per saecula, gaude.

2. Non condigne tc mirari


Et laudando venerari
In 2. Nocturnö.
Valet omnc saeculuni, Antijjlumao.

Nain bcnignae caritatis 1. Stella Jacob propbetata


Et perfectae bonitalis Et Maria nuncui)ata
Tu es orbi si)eculum, Es vero praesagio,
Maria, Cocli dccus mundo luccns,

3. Sola digna dono tali,


Salva, serva nos cducens
Quod in tuo virginali De muiidi naufragio,
Venire parvus jacuit,
Maria.
Cliristus quia in tc sibi 2. Maris tc rogamus,
Stella,

Melius, (luaui possit seribi Qui sub noctc navigamus


Vel dici, complacuit, In i)rocella saeculi,
Maria. rortum, ad (jueni suspiranius,
Da ope, in (|ueni sperainns,
KespoiiHoria. Tui quondam parvuli.
1. Maria, domi parvula, Maria.
Intus in eordis arubi 3. Ut te simus intuentes,
ConsceiKÜsti ut virgula IMani nobis tc praescnti.s
Fuini ex aromatibus, Mortis sub articulo,
n

- 48 -
Ut de carne hac soluti 2. Ex te factus nos rederait
Te sequaraur, tecum tuti Factor mundi, quando venit
Ab omni periculo. Plenitudo temporis,
Summis Deus ima junxit.
Responsoria. Cum servilem ex te sumpsit
1. Ave, virgo singularis, Formam nostri corporis,
De superno visitaris, Maria.
Digna digne salutaris
Ore archangelico, 3. Adsis Clemens nobis, qui te

Jam beata praedicaiis Veneraraur et de vitae


Et prae cunctis honoraiis, Praesentis exsilio

Quae in matrem consecraris Nos eductos tu dignare,

Dei patris unico, Interventrix, praesentare

Omnis Christo, tuo filio,


V. virtutis
paradisus et aula salutis. Maria.

2. Cum de partu coaveniris,


Responsoria.
Mo dum quaerens exped'ris,
Deo credens insigniris 1. Salve, regina nobilis,
Arrha data coelitus; Salve, mitis et humilis,
Exoioata modis miris Salve, cui nulla similis
Sponsa sponso mox potiils, In cunctis mulieribus,
Gaudens multo, quo fulciris, Virtutuni laude praemines,
Dono saiicti spiritus; Quae sola virgo mater es,
V. Auro vestiris Et Deum inter homines
intus varioque amiciris. Lactas sacris uberibus;
V. Omnia pascentem
3. Templum in te ordinatur,
tu pascis et omnipotentem.
In quo verbum incarnatur,
Ad quod supplex inclinatur
2. Laeta mater amplecteris
Tota coeli curia, Parvum, qui rex est aetheris.
Quae cum tibi collaetatur, Et ex te nati teneris
Te frequentans nuutiatur Labellulis dans oscula;
Fax in terris et cantatur Ipso praedulci frueris,
In excelsis gloria;
Ut matres laetis pueris,
V. Astra, solum, maria Agnosce, cui praebueris
plaudunt tibi, virgo Maria. Ulnas, sinura, cunabula;
V. Deliciis es facta tuis,

In 3. Noc t u r 0. speciosa, suavis.

Antiphonae. 3. Salve, aurora rutilans,


1. Cantent tibi, o Maria, Coelum, terram illuminans,
Hymnum novum, mater pia. Quae consurgens de tenebris
Et omnes et singuli, Super astra progrederis,
Est a Deo nobis datus Lumen aeternum bajulans,
De puer natus,
te ille Orbi terrae jam dominans
Quem adorant angeli, Et coelis facta celebris,
Maria. Quae quidvis posse crederis.
49

V. Spcs ilesperatis In 2. Vesperis.


ut sis, pia foiis boiiitatis, Ad Magiiiticat.
Praestat ad omnc tuuiii
A. Mater Dei et hominis,
sc tibi velle pium.
Ut nos, qui tui nominis
Hie aginms memoriam,
] n Laudibus. Ad senipiternam glorioin
Post hujus vitae teruiiniTu
AiitiphoiiaL'.
Perducat, ora Dominum,
1. Felix te partus edidit, Tunc nobis tuis faraulis
Per quam mundo se reddidit Detur cum sanctis angclis
Vita, qui cuncta condidit, Et tecum tui tilii

Tibi matri se subdidit, Dulci adspcctu pcri'rui.


Maria. Maria.
2. Summa vitae nobilitas
Alia Antiplioua.
Fecit, hoc est humilitas,
Imber coeli te compluit,
Et divina benignitas,
Supernus ros te imbuit,
Quod tanta tibi dignitas,
Sunnna virtus excoluit,
Maria.
Et protulisti tiorem.
3. Laudes et gratos debitas,
Per quem homo, qui coriuit,
Quas nostra pangit parvitas,
Kecepit ac rcinduit
Tuo nato fac placitas,
Splendidius, quam liabuit.
Cum quo in coelis habitas,
Virtutem et decorem,
Maria.
Maria.
4. In te, quam benedicimus,
Christo laudem perticimus, Kespousoria.

Per quem dare, quae posciraus, 1. unde salus protiuit.


Foiis,

Te posse recognoscimus, Quae muudi scelus abluit,


Maria. Qua Dcus in sc tril)uit
5. Creans cuncta divinitus Spem vitae peccatori,
Intori)ellet, ([uein genuit,
Est carrie de te genitus,
(^>ui propter nos non renuit
In spem et laetos exitus
Commutans nostros gcmitus, Pati, tandem sustinuit
Tam de terra quam coelitus Pendens in cruce mori,
V. Inclita coeh)rum
llunc hiudet omnis spiritus,
Maria. rcgina, patrona rcorum.

2. Maria, Stella splendida,


Ad IJeiR'flii'tas.
Per (juam mundo innotuit,
A. Te virga iiuce gravida Lux vcra plena gaudio,
Signat, quae prius aruit, Lux nescia crepusculi,
In (jua ex Adam tabida Tainiiuam in nube Candida
Caro nostra reHoruit, In tua carne latuit
Christo surgentc vivida Procul omni contagio
Scandens coolos api>aruil, Conceplus auctor sac-
Nunc super soleni splendida (uli,

Jam toti mundo chiruit, V. Indc novo piirtu

Maria. (|uasi sol prodivil in ntlu.

ürevo!», Historiae ihythinicae. IV. 4


50 —
3. Hortus virtutum üiiiniuni, Praestans vitam et gaudiuni
Ferens saluti honiinuiii Per hunc fructum dulcissiniuni
Lignum vitae et balsanium, Ventris tui reticias,
Spirans coeli delicias Quo delectati
Nos hie et in perpetuum vivunt sine fine beati.
Brev. ms. Montis s. Mariae saec. 15. Cod. Guelfeubyterau. 353, Helm.
319. A. —
Hymn. ms. Montis s. Mariae saec 13. Cod. Guelfenbyteran. 1257.
Helm. 1150. B. —
In B sind die AA der ersten Vesper bis zu der f.d
Magn. ausradiert. Die drei am Sclihisse aufgeführten überzähligen RR fehlen
in A und stehen in B hinter der A ad Bened. Das dritte derselben ist augen-
scheinlich später von einem anderen Verfasser gemacht. Dasselbe gilt von
einigen AA, welche in A nach Schlufs des Oflicinms folgen und hier weg-
bleiben.

15. De beata Maria V.

In 1. Vesperis. Salve, florens vinea,


Vitis speciosa,
Antiphonae.
Salve, regum linea,
1. Ave, raater, virgo pura, Reginarum rosa;
Cujus mens ad carnis jura Salve, quam absorbuit
Nulla se impegit cura. Impetus doloris,
2. Laus sit tuae pietati, Quo in cruce stupuit
Per quam primae caritati Vita redemptoris.
Reddimur coniigurati. Crucis hoc intuitu
Salva nos gementes
3. Ave, virgo consecrata,
Et contrito spiritu
Verbo patris confirmata
Tibi servientes.
Super Seraphim locata.

4. Sicut hiems servat laurum Ad Matutinum,


Et ut limus reddit aurum,
Invitatorium.
Sic coelestera fert thesaurum.
In honore virginis
5. Incarnata deitas
Christum adoremus
Psallat in Maria,
Et nutricem luminis
Virginis fecunditas
Psalmis jubilemus.
Plaudat symphonia.

R, Praebe. mater, tilio


In 1. Nücturno.
Pectoris mamillas,
Vultu uos propitio Antiphonae.
Cernat ut per illas; 1. Angeloram dominus
V. Vulnera pande patri, Matris implens pectua
Jesu pie, consona matri. Angelis paulo minus
Minor est effectus.
Ad Magniiicat.

A. Salve, germen gloriae, 2. Ponens tabernaculum


Nobilis Maria, In spien dore solis
Salve, vena veniae, Expiat piaculum
Dulcis theoria", Adaminae prolis.
— 51 —
3. Princeps pacis atilum 2. Solitudü gerniinat
Virginalis claustri Saeculis fiumentum,
Soli Deo pervium Virgo luctuni terminat
Platu pertlat austii. Vitae dans crementuni,
V. Qu^' cibus est caeli
Responsoria.
popuio datur esca fidcli.
1. Ab aeterno virginem
Coiuiitor creavit,
3. Manna fert dulcedinis
In (jua tutuni hominem Area testamenti,
Sabbate curavit.
Mater vas pinguedinis,
V. Tiinae machiuac
Virtus est pigmenti,
deitas et oiigo Mariae.
V. Floris virga parens
2. Lumeu sine pondere sie vernat primitus areus.
Coelitus gerebat,
Tali fclix onere
Genitrix plaudebat; In 3. Noctur uo.
V. Clara figura patiis
replet intus visccra niatiis. Antiphonae.

3. Firnianientum solida 1. Dignitas ecclesiae


Continet tluenta, Ciaret in Maria,
Sic in matre fulgida Quam de throno gloriae
Latent sacramenta, Visitat Sophia.
V. Extendens velum
clauditsubacnigniatecaeluni. 2. I'ura coeli species
Decus est stellarum,
I n 2. Noctur n o. Sic Mariae facies

Antipliduae. Lux est animarum.


1. Honiiuum prac tiliis
3. Salutare gentium
Specialis formae,
Dominus revelat,
Matiis haeret labiis
Intra matris gremium
Dux regalis iiomiae.
Carne sese vclat.
2. Sacri ventris medium
Deus irroravit
Kesponsöria.
Et pei" Puerperium
Cor sanctilicavit. 1. Septem uno calamo
Pullulant aristae,
3. Felix liabitatio,
Virginali tlialamo
Civitas tidelis
Tropus ludit iste,
Cujus bcneticio
V. Septu|)la spica sacro
Pascitur in caelis.
pinguescit Iota lavacro.
Kesponsöria.
1. Sub olivae folio, 2. Gaudcns privilegio,
C^uod columba dct'ert, Virgo singularis.
l>e coelesti solio In communi lilio
l'acem vcram praet'ert, Deo sociaris,
V. Virgo parens diva V. Patris es nurus,
viridi pube.scit oliva. pro nobis sis, pia, murus.
1
— 52

3. Kegia progenies Fortes nexos contere


lllustrata sole, Durae servitutis,

Leva lapsos septies Qui nos ligant temere


Nos cum Sacra prole, Captos a versutis,
V. Posoe piis dona Compedes exsilii

regni raediante Corona. Runipens nos tuere,


Vultui nos filii

Satagens parere.
In Laudibus.
Ad PrJmam.
Antiphonae.
A. Gaude, Sion filia,

1. Laudis et laetitiae Vitae disciplina,


Pallio vestitur Matrum vincens milia
Fous misericordiae, Dote serapbina.
Sceptro redimitor.

2. Atria fidelium,
Jubilate Deo, In 2. Vesperis.
Praesumentes gaudium
Hie in jubilaeo. ß. Virginalis thalamus
Angeiis ornatur,
3. Nomen ut audivimns
Matris alvo calamus
Sunimi patris nati,
Coeli reclinatur,
Sic per matrem vivimus
V. Per Gabrielis Ave
Gratia fundati,
fit onus sine pondere suave.

4. Ejus benedictio
Super nos firmetur, Ad Magnificat.
Qui de matris gremio
Maestis miseretur. A. Septiformis muneris
Per infusionem
5. Laudet omnis spiritus
Alvus tumet virginis,
Genitricem Dei, Trinam unionem
Per quam cedit gemitus, Ubi carni spiritus
Crescit vigor spei. Miscens in secreto
Uteri, divinitus
Ad Benedictus.
Parit usu spreto,
A. Ave, sidus saeculi, Sub servuli specie
Titulus salutis, Foeno jumentorum
Spes et amor populi, Regem celans gloriae,
Speculum virtutis, Lumen angelorum.

Brev. ms. Voraviense saec. 15. Cod. Voravien. 268. „Historia de —


beata Maria virgine infra festiim Paschae et Pentecostes." In 2. Noct. —
A 2, 3 Et per ejus partum, gegen die ISilbenzahl und den sonst sorgtältig
gepflegten Reim. —
Ad Ben. A, 11 Vultu nos.
— 53 —
16. De beata Maria V.

In 1. Vesper is. Responsoria.

Antiphonae. 1. Ave, porta Domini,


quae nunquam aperta,
1. Ecce, pulchra volut luna
Tu aeterni luminis
Forma claret virtio una, mater es reperta,
Ipsa mater nostri Dei,
Castitatis gloria
Decantemus ergo ei, permanente certa.
2. Int er flores velut rosa V. Ipsum solem clarae lucis
Praerubescit speciosa, Incarnatum orbi ducis.
Sic in cunctis haec puella
2. In extremo tempore
Clara fulget sicut Stella.
nobis revelare
3. Tliure vestis praeodorat, Cum hoc dulci titulo,
Os ipsius favos rorat, quo praenominare,
Mel et lac sub ejus lingua, Mater miscricordiae,
Ipsa vere est benigna. cura nos salvare.
4. Quem haec virgo generavit V. Adsis, pia, nostrae morti
Et de lacte suo pavit, Nos sanctorum jungens sorti.

Sanctis exstat paradisus, 3. Quam vis sanctos angelos


Sunt beati, quibus visus. habes servitores,
5. Haec est vere fons hortorum Nos tarnen recipias
Et origo gaudiorum, servos peccatores
Inde fluit ut aquarum Propter tuos humiles,
Nobis Vena gratiarum. o regina, mores.
V. Imperatrix angelorum,
Duc ad regnum nos polorum.
Ad Matutinum.
luvitjitoriuin.
In 2. Noct urno.
In jubilo dici
Aiiti|)li(inao.
debct laus Mariac genetrici,
Quae parit absquc viro 1. Partu felix illibata
verbum patris ordine miro. Stat regina coronata
In vestitu deaurata.

In 1 . N c t u r n o. 2. Sicut psalmus hie testatur,


Dei vultu ad.juvatur.
Antiplionac. Quem in regno contomplatur.
1. Hoc est nomcMi, (piod niiramnr, 3. Digno cunctis prarferemla.
Te, quem Dcum protestamur, De te, virgo reverenda,
Incarnatum veneramur. Gloriosa sunt dicenda.
2. In bar, forma tarn oxili

Tu procodis, patris tili, Responsoria.

Tamquam sponsus de cubili. 1. Ave, sunimi Domini


3. Valvae matris integrales, sponsa Sunamitis,
Nullo viro subjugales, Inter omncs nobiles
Hae sunt portae aeternales. es prae cunctis mitis,
54

Exiraens Theophilum Quique te perspicient,

potestate Ditis, exsultabunt plene;

V. Salva tua nos virtute V. Nos admitte te videre,


De peccati Servitute. Ut queamus congaudere.
2. Virgo, decus saeculi, 3. prae rubra rosa,
dara Stella maris, mater Domini speciosa,
Pulchra tua species virgo mitis,
fulgor ut lunaris, fecundissima vitis,

Praeelecta omnibus Clarior aurora,


ut sol luminaris, pro nobis omnibus ora,
V. Famulantes tibi nosce V. Ut salvi simus,

Et pro nobis Deum posce. hac dum de carne venimus.

3. Te, quam tuus tilius


In Laudibus.
negans honorat,
nil
Christianus populus Ad Benedictus.
devotus iniplorut, A. Tu cunctorum rerum sator,
Virgo mater, impetra Visitare nos, dignator.
illud, quod exorat, Et da nobis adjutricem
V. Juva prece tu materna, Tuam sanctara genitricem.
Quod ducatur ad aeterna. Qua in pace dirigamur,
Ut ad coelos perducamur.
In 3. Nocturno.
Antiphonae. Per Horas.
1. Eja, mater, gratulare, Ad Primam.
Digna Deum generare,
A. Maria praedecora,
Plaudaut astra, solum, mare.
Solls Stella et aurora,
2. Haec est illa coeli porta, Pro peccatis, corda rora,
Per quam justis lux est orta, Ut fleamus, dum est hora.
Umbris uUis non retorta.
Ad Tertiam.
3. Dum haec virgo gravidatur,
Salutare revelatur, A. Christi mater, virgo pura,
Per quod mundo salus datur. Bonum tinem nobis cura,
Responsoria.
Ne damnemur in censura
Propter nostri mali jura.
1. lateina fulgida,
in qua illud luraen Ad Sextam.
Gloriose latuit,
A. praeclara maris Stella.
quod coeli cacumen Mater Dei, verbi cella,
Jam illustrat, omnia Tu pro nobis interpella,
regens ejus numen ;
Ne involvat nos procella.
V. Tua prece adjuvemur,
Quod hoc ideni contemplemur. Ad Noiiam.
2. Pulchrae sicut turturis, A. Praesignata virga Jesse,
virgo, tuae genae, Montis Sion o cypresse,
Collum ut monilia Velis semper tu adesse
fabricata bene, Nobis, qiT'a est necesse.
In 2. Vespcris, Genuisti sine viro,
Ad MagniHcat. Ncque primara nee sequentem
A. Virgo, quae cunctis praelata Habes tibi ascendentera ;

Ipsum, a quo es plasmata, Tanta laude sublimata,


Inauditü modo miro Esto nobis advocata.
Cod. Graeceu. 257. saec. 15. —
„Ofdcii'ra de beata virgiue Maria, qiia-
iMin([ue die volueris." —
Prosaisch sind die A ad Magnif. in der ersten
\'i'si)or und die füuf AA super Psal mos in den Landes. Vielleicht sind die
AA der kleinen Hören die ursjn-üni::! ichen Laudes-Antiphonen es wäre dann ;

eine al)lianden gekommen. — M


Ad a t u t. luvitat. 2 debet laus virgini Mariae. —
I u 2. V e s p. ad Magnif. A, 1 Virgo cunctis praeclara.

17. De beata Maria V.

L ectio I

1. Mole gravati criminum, 3. Virgo materque judicis,


Regina, niater omnium, Vitam deposce famulis
Cünfugientes poscimus, Et poenitendi spatia
Adesto nostris preeibus. Nobis, oromus, impetra.
2. Aeternae vitae janua, Exaudi, virgo virginum,
Aurem nobis accommoda, Nobis confor solatium,
Per quam spes vitae rediit, Ut perpetrata nequiter
Quam Eva peccans abstulit. Purgcmus el'ticaciter.

Lect io II.

1. Vere virgo post genitum, 3. Te orante, sanctissima,


Exaudi preces supplicum. Sanctorum orant agmina,
Et quid poscenti Dominus Si te aversam praevidet,
Tibi negavit filius? Coelestis ordo conticet.
2. Si tantum volis; domina, Per te, matcr sanctissima,
Delentur nostra crimina, Nobis donetur gratia
Quapropter tc praecipue, Tuis(iuc sanctis i)recibus
Servos, oramus, respice. Concilictur Dominus.

Lcctio III.

1. Sancta Maria, rcopice 3. virgo, matcr Doiuini,


Precesquo nostras suscipe Preces attendc populi,
Et peccata praetoriia Per te clcri criniinibus
Nobis rcmitti obsecra. • Ignoscens parcat Dominus.
2. Exaudi, virgo virginum, 4. Virgo gloriosissima,
Pro nobis ora tilium, Vota complo fcminca
Futura mala proliibc Nostjuc post vitam fragilem
Miserisquc compaterc. Ad veram perduc rccjuiem.
Hrov. Wratislavicnsc inq). s. 1. et a. A. —
Viaticns Wratislavicnsis in)p.
^'enetiis 1499. 15 — Viaticns VVratislavionsis iin]i. Veuctiia 1501. (.'.
Li' ct. I. 1 y Conf'iigicnteH (Irpnscinius A; Ad tc coiisnrgentes poscirann

,

HC. Lect. II. 1, 3 Et feiilt C. —


4, 4 Kcconcili.tur Ai'.C.
— 56 —
18. De lieata Maria V.
Prosa
Die Dominica. 2.

Ad Magnificat. 1. Gaude, proles,


felix virgo virginum,
ex Anna nasceris,
A.
Jesse virga
CoTicepta mirabiliter,
es magni germinis,
Da mentibus fidelium
Laudare te sinceriter. Maria.

R. Cursu naturae sterilis 2. Gaude, virgo,


Anna mire dum concipit, quae benediceris
Lapsus parentis veteris Gabriele,
Reparari tuuc incipit. dum ave diceris,

V. De coelo datur filia," Maria.


Ut vetera contagia 3. Gaude, praegnans,
Purget uumani generis. quae prolem parturis,
Prosa 1. Indultorem
1. Ex David semine humani sceleris,
proles coneipitur, Maria.
Quae sancto flamine 4. Gaude, natum
Repleta creditur dum offers muneris
Matris in utero. Columbarum
2 Fert mundo gaudia vel puUis turturis,

Virgo, dum nascitur, Maria.


Patrum prosapia 5. Gaude, mater
Clara progreditur, ignara vulneris,
Dans lucem saeculo, Nato passo
3. Gabriel nuntius tu tamen pateris,

Pandit mysterium, Maria.


Virginis Uterus 6. Gaude, felix,
Concipit filium dum nato frueris
Sacro spiramine. Supra coelos
4. Cum tempus advenit, assumpto, diceris,
Haec parit puerum, Maria.
Quem pater genuit 7. Gaudeamus,
Ante luciferum, spes nostri generis,
Sine gravamine. Pia mater,
5. Haec legis debitum tui dono muneris,
Implet cum studio, Maria.
Dum ex se genitum
Praesentat Domino, Die Lunae.
Pro quo dat hostiam.
Ad Magnificat.
6. Regnat feliciter
Mater cum filio, A. De regali progenie
Quem laudat jugiter Refulges orta saeculis,
Nostra devotio. Nos tuo dono gratiae
Amen. Praeserves a periculis.
- 57 -
R. Ex Jacob Stella nascitur Die Martis,
Praemonstrata divinitus,
Ad Magnificjft.
Maria nobis oritur,
Aniiae promissa coelitus A. Dei mater efficeris,
;

V. Perdulcis et inirabilis Virgo Maria, coelitus,


Sanctus et venerabilis Tu quae beata diceris,
Ex partu cernitur. Fac tuos vasa spiritus.
R. Maria, jam non timeas
Prosa 1.
Gabrielis oraculum,
1. Rosa veris, paradisus
Qui parituram nuntiat
Et Libanus non excisus.
Te, sed assensum praebeas
Quo fragrat ecclesia,
Et sie salvabis saeculum,
Est Maria, mons praevisus,
Quod per Evam perierat;
De quo lapis est abscisus,
V. Non ex viri contagio,
Qui fregit sculptilia.
Sed Spiritus suffragio,
2. Sanct.a virgo purior, Maria, gravidaberis.
Super omnes celsior
Ordines coelestium, Prosa 1.

Virgo verbo concipit, 1. Gaude, virgo mater Cbristi,


Nascitur et accipit Quae per aurem concepisti
Acternale praemium. Gabriele nuntio,
3. Maria, fons bortorum, Gaude, quia Deo plcna,
Alabastrum unguentorum, Peperisti sine poena

Lava, sana vulncra Cum pudoris lilio.

Tua prece peccatorum, 2. Gaude, quia tui nati.


Ut te duce rex coelorum Quem dolebas mortem pati,
Nos ducat ad aetliera. Fulget resurrectio,
Gaude, Cbristo ascendente,
Prosa 2.
Et in coelum te vidente
1. Stella coeli matutina,
Motu fertur proprio.
Sol praefulgcns, lux divina,
3. Gaude, quodpost i])sumscandis
Salve, geinmo gloriae,
Et est bonor tibi grandis
Culpae nostrae medicina,
In coeli palatio,
Rosa fragrans sine spina,
Ulli fructus ventris tui
Fons niisericordiac.
Per te detur nobis frni
2. Advocata peccatorum,
In perenni gaudio.
Consolatrix miscroruui,
Solamcn debiliuin. Prosa 2.

Tu praclata angelorum, 1. Virgo felix, virgo munda,


Salus, pax, vita justoruni, Virgo casta et fecunda,
Tu pudoris lilium. Virgo carons simili,
3. Mater nostri rodoinjjtoris, Virgo digne laudabunda.
Omni cnrons vae doloris, Nos illaesos fac sul) unda
Finna spes iidclium, Pertransire saeculi.
Nos tuerc cunctis lioris, 2. Virgo virginum praelata,
Nos con junge coeli choiis Te sanctorum vox be^ita
Post praesens exsilium. Laudal in coeloslibus.
- 58 -
Virgo, mater honorata, Jam haec stiips egregia

Ora natum, ut peccata Tibi laude sedula


Laxet te laudantibus. Dicat Amen.

3. Virgo, flos virginitatis,


Prosa 2.
Gemiiia summae trinitatis,

Electoram gloria, 1. Mater dulcis, mater pia,


Virgo, norma sanctitatis, Te laudantes hac in via
Nos coiijunge cum beaüs Ad te ipsam dirige,
In suprema curia. Mater semper incorrupta,
Vitiorum quos sub lucta
Pressos ceinis, erige.
Die Mercurii.
2. Mater nostri rederaptoris,
Ad Matutiuiim. Ab aeterni nos moeroris

radium Serva cruciatibus,


A. Stella producens
Salutis atque gaudii,
Mater felix et beata,

Duc nos ad tuum filium,


Apud natura advocata
Sis in te sperantibus.
Qui saepe sunius devii.
R, Stupor, mystcrium, 3. Mater mira, raater fortis,

Dura virgo mater tilium Servis tuis hora raortis


Parit intenierata, Piura fer auxilium,
V. Pater de nata nascitur, Mater sancta, n)ater bona,
Homo Dens progreditur Nos sanctorura fac Corona
Nostra tollens peccata. Flui post exsilium.

Prosa 1.

1. Ave, mater gratiae Die Jovis.


Finis et miseriae,
Ad Magnificat.
Coeli porta,
Nam fons sapientiae, A. Pura Victore perpeti
De te, flos munditiae, Teraplum cura nato visitas,
Lux est orta, Ab hoste nos multiplici
2. Dum ex te lux oritur, Fortis et pia protegas.
Hostis omnis pellitur, Genitricis humilitas
ß.
Pax donatur, Commendatur eximie
Pestis ex tunc tollitur, In templo praesentata,
Deus verus colitur,
Dura ejus summa puritas
Nox fugatur. Peccati carens earie
3. Si insurgant vitia, Legis subit mandata.
Hacc est, ut victoria V. In ulnus tolle puerura,
Agnoscatur, Senex, stupens obsequium
Nam per haec supplicia, Intemeratae virginis.
Quae nunc sunt immitia,
Mens purgatur. Prosa 1.

4. Ergo, virgo regia, 1. Ave, virgo regia,


Nobis haec moestitia Felix prudens et pia,
Fert solamen, Dux caecorum,
59 —
Maria, fons gratiae, Cdncta tibi
Füiis miseiicordiac, occurrunt agmina
Fons hortorum. Laetabunda
2. Gratia gratissiina, cum tua prole.
Virgo potentissima, V, In excelsis sublimata,
Via morum, Nostra semper advocata
Pleua sancto spiritu, Sis, regina gloriae.
Pone nos in exitu Prosa 1.

Peccatorum.
1. Gaude, virgo praeelecta,
8. Dominus prae singulis Gaude, quae mire concepta
Servet a periculis Es ex matre sterili ;

Istuin cliorum, Gaude, quae stirpe regali


Tecrm, flos munditiae, Ortum voce prophetali
Ducat nos in requie Trahis modo nobili.
Rex coelorum. Gaude, quae dum salutaris
2.
Prosa 2. Gabriele, gravidaiis

1. Ora Chi'istum, matcr Christi, Dei unigenito;


Ora, quem tu concepisti Gaude, vae doloris carens,
Sine viil semine, Christum paris virgo manens
Ora patrem, ora natrni, Singulari meiito.
Deum verum de natrm,
te 3. Gaude, quae legis mandatum
Hominem pro homine. Adimplendo tuum natum
2. Ora, quem in crucis ?''a Offers cum munoribus;

Morte mortuum amara Gaude, in coelum assumpta,


Vides dolentissima, Gaude, tuo nato juncta,
Ora, quem n^-re surgentem Ora pro tidelibus.
Et patenter ascendentem Prosa 2.
Cernis ad altissima.
1. Virga Jesse,
3. Ora, quem scis rcJitutum Quam Anna peperit,
Et cunctos judicatui Uli Doum, esse
In die judicii ; Qui homo voluit,
Ora eum, prccemur,
tc Ilonc necesse
Ora, ut pie salvenmr, Per Ave concipit.
A poena sui)plicii.
2. Ilinc enixa
Post virgo peperit,
Die Vencris. Non amissa
Ad Magnificat. Qua luce cloru't,
A. Ad doxtram nati residons, Offeii ipsa,
Regina cooli nohilis, S'mecm suscipit.
Cunctis licatis praesidons, 3. Educavit
Ilis nos junge coolicolis. Hunc virgo iiliuni.

R. Dum coelum scandis, (^lucm daninavit


coeli domina, Judao consilium.
Refulgenti Punctum dolot
amicta sole, Sic virgo filium.
- 60

4. Dum surrexit Virgo singularis,


Ad matrem rediens, Parens patrem paris
Sursum vexit Absque viro.

Se coelis inferens,
3. Vitam praesta puram,
Iniirdescit
Ut ad spem futuram
Post prolem diligens.
Plebs ducatur,
5. Est assumpta Sit laus Deo patri
Mater a filio
,

Et laus suae matri


Super cuncta Recolatur.
Locata solio,
Nobis juncta
Adsit exsilio. Prosa 2.

6. Confidentes
Novo privilegio
De dono gratiae,
Romana nunc concio
CoUigentes
Nivis sub indicio
Festa laetitiae,
Decoratur,
1 Exsultantes
Monte super hagio
Canamus gloriae.
Admiranda visio
Sub papa Liberio
Die Sabbati. Demonstratur.
Ad Maguificat.
Praefectus sum socia
A. Nivis candori similis Tibi, virgo regia,
Virginitatis merito, Se et sua omnia
Concede tuis famulis Devoverunt,
Aeterno frui praemio. Per nivis indicia

R. Novo nivis miraculo Nova tit ecclesia,

Novum templum construitur Quam fabrice varia


Matri virginitatis, Compleverunt,
Stupor crescit in populo,
Fundamentum quaeritur,
Dum inter aestus cernitur
Sed terra dum quatitur,
Joeale novitatis.
Mox paratum cernitur
V. Munus candoris nivei
Sine viro,
Pudoris virginei
Opus sie perficitur,
Signum de coelo datur.
Sicut nix extenditur,
Prosa 1. Et in altum vehitur
Modo miro.
1, Ave, maris Stella,
Mater et puella, Hanc perfectam ded'cat
Regis regum Papa et sanctificat,
Sumens illud Ave, Praesepe dum implicat
Parentibus fave. In altari;
Via legum, Lac, Matthiam applicat,
2. Solve vincla reis, Per quae baec amplificat
Solamen dans eis Et dono magnificat
In boc gyro, Singulari.
— 61 —
5. Expiato scelcre Pio, mater, foedere
Tuo, Roma, propere, Eductos de carcere
Novo gaude munere Nos induc in aethere

Tibi dato; Peroptato.

Cod. Parisiu. 1343. saec 14. —


Mit der Bemerkung;: „Offieiiira beatae
virginis (virginis)Mariae compilatum et ordinatum per serenissiraiim prin-
cipein dominum Karolum, Dei gratia Iherusalem et siciliao regem illus-
trem." — Was den Inhalt des Officiums angeht, so ist dasselbe kein voll-
ständiger liturgischer Cursus; dennocli mufs ihm hier sein Platz angewiesen
werden. Nach dem Magnificat folgt stets ein Capitel, dann das Eesponsorium,
den Schlufs bildet stets eine doppelte Oratio, de Beata und pro rege.

Unter dem hier ausdrücklich als Verfasser genannten Könige von Sicilien
ist entweder Karl I Aujou oder Karl II, Ic Boiteux zu verstehen; oh eher
jener als dieser, wage ich nicht zu entscheiden. Wird ersterer uns als Feind
der Troubadours geschildert (Hist. Lit. de la France XIX, 444 sq.), so wird
er gleichwohl von den Trouveres gefeiert (Hist. Lit. XX, (i62 sqq.) und von
andern selbst den Dichtern beigezählt (Kaumer, Gesch. d. Hohenstaufen VI, 445).
Unter den Prosen dieses Officiums ist eine (Die Martis Prosa 1), welche
Bonaventura zugeschrieben wird und sich in seinen WW. findet. Dies könnte
die Vermutung nahelegen, dafs der „königliche Sänger" sein Officium nur
zusammengestellt habe; die Hs. behauptet aber, es sei von ihm nicht nur
ordinatum, sondern auch com})iIatum, welch letzteres soviel als „verfassen
bedeutet. Indes scliliefst die Verfasserschaft nach mittelalterlichen Begriffen
nicht aus, dafs einzelne Teile entlehnt werden. Im übrigen ist die Autorschaft
Bonaventuras rücksichtlich dieser kleinen Prose, die zu den verbreitetsten
des MA. gehört, nicht über jeden Zweifel erhaben. In derselben Handschrift
finden sich nach dem Officium noch folgende Prosen:

In hoc anni circulo.


Dum suprema melodia.
Praeter rerum seriem.
Pater, proles, sacrum flamen.
Unum, Simplex et perfectum.
»Salve,regina glorlae, Maria Stella maris.
Ave, cordis suspirium.
Die Dominica Prosa 2; 7, 4 1.: tis dono. — Die Mercurii R, ^ pro-
greditur ergänzt. — R, 6 j)cccata ergänzt. — Prosa 1, 4, 4 Nam baec.

19. De Coiicepiiono BMV.

In 1. Vcspcris. Ad Matut in um.


Invitaiorinm.
Ad Magnificat.
Auetori vitae
A. Stella solcm paritura Domino jubilare venite,
JDeclaratur liodie Nam gcnitrix virgo
Ab angelo nascitura laudatur et ejus orig".
Virgo pleiia gratiae,
Ex qua Christus oiietur, In 1. Nocturno.
Coelestis rex gloriac, Antiphonao.
Per quem muiidus rcdimctur Angelus ignaro
A lacu miseriae. Joacliim cum lumine claro
n

62

Adstitit, soU
liuic Responsoria.
inissus ab arce pol'. 1. Caste vivebant,
2. Est pa\idus nmltum sed ob hoc, quod pr(jle cart

Gabiielis ceniere vultum, bnnt,


Cujus erat species Pontiticis verbis
ut duplicata dies. Joachim reprobatur acerbis ;

3. Non time, pax tibi sit,


Sed Deus huuc humilem
Deus inquit, me modo raisit, coufortat per Gabrielem,

Grata, quae dico tibi,


V. Quod nascetur ei
sunt tua Vota sibi. virgo parensque Dei.

Kespousoria.
2. Cum fuerit nata,
sit virgo Maria vocata,
1. Cum genus hvmanum
Sanctior exeraplo
vetus hostis suppeditaret,
sit oblata juvencula templo,
Cum pietate mauum
V. Serviet haecDomino
Deus intulit, ut relevaret,
soll cum corde benigno.
Verus homo fieri

populique voleiis misereri; 3. Omne, quod immundum,


V. Ut faceret salvum, nunquam bibet atquecibabit,
nou virginis horruit alvum. Qui redimet mundum,

De radice David
pia virgo Deum generabit,
2.
Joachim fuit ortus et Anna V. Non concepta viro,
conceptu üorida miro,
Prole tribuque Levi,
fuit ex Ins orta Maria,
Non erit ipsa parens
virginitate carens.
V. Virgo sacerdotis
summique puerpera regis.

3. Ante Deum justi In 3. Nocturno.


populis pietate venusti
Antiphonae.
Partibus in trinis
templo simul et peregrinis. 1. Haec incarnatum
V. Propria tradentes, de se nunquam que creatum
solam partem retinentes. Virgo concipiet,
virgo Deum pariet.
In 2. N c t ur 0,
2. Hol um praedicta
Antipbonae. generatio fit benedicta,
1. Cordis in occulto Exiet inde mera
tristaris tempore raulto, virgo salutifera.
Quod prole careas, 3. Christus ab arce patris
amodo non timeas, intrabit viscera raatris,
2. Anna maris stellam Ex qua corporeus
pariet tibi lacta puellam, exiet ipse Deus.
Stella Maria maris
dicta carensque paris. Kesponsoria.

3. Ut cadit in vellus 1. Ad Dei nutum


imber, quasi rore novellus de semine virgula Jesse
Condescendet ei Regis virtutum
Spiritus ipse Dei. se raatrem noverit esse,
63 —
V. Nobilis et niuiida, 4. ßcnedicta benodictum
pia virgo Deoiiue jucuuda. generabit tilium,
2. Laetitia magna Dei verbum, regem regum,
Joacliini repletur et Anna, salvatorem omnium.
Vota Deü puia 5. Oriente Christi matre
redtlunt pro prole futura, gaudeat ecclesia.
V. Spe sololis cciti, Ex qua umndo lux est orta
justi sine fraude rcpeiti. Dei Providentia.
3. Radicem Jesso
fuerat tlorere necesse,
Ad Benedictus.
Virgaque signa daret,
quod virgo Deum geuerarct, A. Stella fulgens orietur
Annaquc tit laeta de Jacob familia,
promissa prolc repleta; De Juda non auferetur
V. Talibus egregia Virga sceptri regia,
signis fuit orta Maria. Donec ille, qui mittetur,
Veniet cum gloria^
Ad Landes. De virgine qui nascetur
Plena Dei gratia.
Antiphonae.

Misit Dens Gabrielem


cum splendorc luminis, In 2. Vesperis.
Nuntiare Christi matris
ortum sanctac virginis. Ad Miignificat.

Ad Joachim et ad Annam A. Stella maris, vitae portus,


facta est promissio, Virgo plena gratiae,
Quod ab ipsis orietur Föns hortorum, florcns hortus,
virgo plena gaudio. Vas misericordiae,
Ipsa Deum generabit Ex te verus sol est ortus,
sine viri semine, Lux coelestis gloriae,
Semper virgo plena erit Ab angelo cujus ortus
saucto Dci Hamine. Declatur hodic.
Biev. ins. Morinense saec. 15. Cod. Parisiii. 17 997.

20. n« Coiicentioiie BMV


In 1. Vesperis. Pangat niundus,
plaudat vox coclica,
Hupiir l'salinos.
Tanli fcsli
A. Stella Jacob, dono laetitiac.
proles Davidica,
Paritura
Ad Mapiiificat.
solem justitiae,
Matris alvo Sacrat dominii
clauditur unica, fons sapientiae,
Saiicta facta Fuk'it donis,
Huentis gratiae, ornat virlutibus.
G4 —
Salus, amor, 2. Vellus raadet Gedeonis
pax, lex munditiae, Et inundat coeli donis
Grata dona Et virtutum copia,
dautur hominibus; Vim transcendit rationis,
Sit spes lapsis, Quod sedentem suramis thronis
Sit locus veniae, Regant matris gremia
Moestos sanet, Sub carnis substantia.
sistat coclestibus. V. Obstupescit bic natura,
Dum mutantur sua jura,
Quod regentem omnia.
Ad Matutinum. Tbronus grandis
3.

Invitatorium. et admirabilis
Actu, forma,
Maiiani, niatrem gratiae,
virtute legitur,
Devote collaudemus,
Justus, pius,
Jesum, dominum gloriae,
potens et humilis
Venite, adoremus.
Princeps pacis
in eo sistitur,

In 1. Nocturno. Culpae lapsus


per eum tollitur.
Antiphonae. V. Non est talis
ncc erit sirailis,
1. Rubus ardendo virescit
Dulcis, Clemens,
Et miranda nuntiat,
mitis et utilis.
Virga Jesse virum nescit,
Deum nobis pariat.
In 2. Nocturno.
2. Igniscolumna praecedit
Autiphonae.
Coetum confitentium,
Jam Aegypti nox abscedit 1. Aarou virga frondescit.
Et peccati devium. De qua fractus oritur,
3. Manna coeli nobis datur, Quo morbus mox evanescit,
Cor, mentem reficiens, Quo mors nostra moritur.
Anna quando fecundatur 2. Terra lacte, melle manans
Dei matrem gestiens, Patribus promittitur,
Ex Maria coelum donans
Responsoria Homo-Deus nascitur,
1. Area legis 3. Auri sceptrura Assueri
arcana proferens Pacis donat foedera,
Intus, foris Nos adspectus Dei veri
aurea cernitur, Locat super aethera.
Virgam, urnam,
Responsoria.
tabulam continens,
Plena bonis 1. Cornu veri Samuelis,
mundo tribuitur. Quo linitur plebs tidelis

V. Nos amoris auro tegit, Sacra fluit uuctio,


Deo pascit, Christo regit, Servitutis lex crudelis
Veritate dirigit. Fugit, dum grata de caelis
G5 -

Venit bencilictio. Eesponsoria.


Qua perit damnatio. 1. Aqua praebens
V. Laus tibi, virgo sacrata. amaritudinem
Doi iiiatcr illibata, Ligno merso
Per quam fit salvatio. praedulcis bibitur,
2. Roris caeli 011a ferens
replcta copia mortis imaginem
Parva nubes Per farinam
de caelo toUitur, salubris redditur,
Gratiaruni Sic potatur
per stillicidia mundus et pascitur;
Mundus areus V. Haec est virgo,
fecundus rcdditur, de qua conticitur
Pleuus ager Medicina,
fragrans ostenditur ; qua vere vivitur.
V, Haec hortorum 2. Virga donans favum mellis
fons indeficiens, Adae pulso niorsu fellis
Haec puteus Lucis dat solatia,
mentem reficiens. Hostis diri victis bellis
3. Lyra sacrae melodiac Nos in pace locat cellis,
David manu facta pie Ubi Vera gaudia,
Plectro sancti spiritus, Ubi laus et gloria.
Vitam dulcis haniioniae, V. Flore, fructu dulcis vitis
Amplexum Dei sophiae liotris divo rore litis

Trahit ad se caelitus, Cordis fugat tristia.

Fugat hostem pcnitus; 3. Verl solis


V. Plaudat chorus electorum amicta pallio,
Virginnlcm ante tliorum Luiui plena
Ornatura divinitus. sub pede sternitur,
Duodeno
Stellarum radio
In 3. Nocturiiü. Caput ornans
Corona plectitur,
Aiitii)honae.
Super cuncta
L Iloniini dat et Juiiientis l)raelata cernilur,
Pastuni virgo regia, V. Rosa rubens,
Dujii justis gratia mentis, cedius nmnditiae,
Reis datur venia. Palma virens,

2. Hydria farinani gestans cyi)rcssus gratiac.

l'anem veruiri conlicit,


In L a u (1 i bu s.
Angelorum vitani i)raestans
(!()r virtute perlicit. Aiiti]ili<)iia('.

3. IJelhlehem cisterna patens L Alte sonat sacra tuba


l'otuni vitac tribuit, Dei verbum jiroferens,
(.Juo suis peccati Uitens Loeum mutet Dei turba
VA fervor cmarcuit. Caeluni mundo praefercns.
Diuves, Uisturiae iliylliuiicao. IV.
66 -
2. Urbs electa votis divis Ipsum salvans
Reis est refugium, virtute celebri.
In qua Deus manet civis
Et tenet imperium. In 2. Vesp eris.

3. Jam Eliae chlamys datur Super Psalmos.


Tegens Dei tilium,
A. Matris Dei
Fluxus amnis divi datur nova conceptio
Trabens ad excidium. Typus horti
4. Ex lecbyto pie fluit caelestis germinis.
Olei pcrfusio, Quam inundat
Quo rubigo vetus ruit sanctificatio
Necdum cessat uuctio. Et fecundat
vis sancti flaminis,
5. Medicinam mundo profert
Nos emundet
Tobiae piscarium,
a labe criminis.
Caeco lumen gratum confert
Et fugat daemonium. Ad Magnilicat.

A. quam felix
Ad Benedictiis.
Annae fecunditas,
A. Anna nobis Parvum Celans
Mariani praebuit, fontem clementiae,
Radix sancta Sub pugillo
ligui fructiferi, clauditur sanctitas,
Virgo mater Lignum, vermis,
Dominum genuit, origo gratiae;
Arbor sacra Nunc emanet
fructu cum uberi; fecunda puritas,
Jesus mundum Crystallinae
vitae restituit, lux refulgentiae.

Brev. ms. Vivarieiise auni 1342. Cod. S. Josephi Lugduiien. Y a 6.


A. — Brev. ms. Vivariense saec. 15. Cod. Avenioneii. 219 B. Brev. —
ms. Lucense saec. 14. in. Cod. Capit. Lucen. s. n. C. —
Hymnen:" Ad "Vesp. :

Novum surgant in gaudium (Anal. IV, 43); Ad Matut: In jdausu grati car-
minis (Anal. IV, 44); Ad Landes: Exsultet novo carniine (Anal. XI, 41).

21. De Conceptione BMV


In 1. Vesperis. Lustris quaternis incolae
Nazareth absque sobole
Antiphonae. Fundebant tripartite

Fuit bomo de semine Rerum proventus uberes


David, Joacbim nomine, Erga templum et paupercs
Justus, Simplex ac rectus, Et opus suae vitae.
Vir Annae, fortis feminae, Hac implorantes serie
Careutis tum propagine Divinae donum gratiae
Diebusque provectus. Voverunt voto pari,
67

Ut, si fccuudi fiercnt, 2. In sole tabcrnaculum


Domino prolem sistcrcnt Vatum descriptum calamo
In suum faniulari. Deus sibi stabiliens

Tristantur tandem uuice,


Viae dispouit modulum,
4.
Dum perfcit a pontifice
Quam currat ut de thalamo
Storilitatis nota
Suo sponsus progrcdiens.
Joacliimcontumeliam 3. Manus innoceutissimae,
Et per aiicillam propriam Cor mundum, splendor animae,
Anna Deo devota. Nou in vanum acceptae,
5. Post objectum opprobriura Bases et epistylia
Votum implens humilium Sunt domus Dei gloria
Luctum Deus maestorum Virtutum circumseptae.
Vertit pius in gaudium,
Gloriosa sterilium ßesponsoria.
Prole fecundans chorum.
1. Dum fabricator omnium
Ad Magnificat. Omni carni diluvium
Inducit pro peccatis,
A. Aurora surgit celebris,
Noe justo praenuntiat,
Oritur lux de tenebris,
Ut arcam sibi faciat
De spinis prodit rosa,
Ex lignis levigatis;
Ilierusalem tiliae,
V. Qui ligna purgans sarcinam
Jam sponsa regi gloriae
Deponit gravitatis,
Paratur spcciosa,
Sibi suisque machinam
Jam vocatur, ut veniat,
Salubris parans ratis.
Jam cantico pronuntiat:
Nigra sum, scd formosa. 2. Lignorum levigatio,
Pei' (juam arcae creatio
Paratur salutaris,
Ad Matutinum. Puritutem origiuis

luvitatoriiim.
Praesignat almae virginis,
Honore singularis ;

Couceptam matrem Domini V. fclix generatio,


Vütis colentcs almis Cujus donis praeclaris
Divino laudcs uomini Profertur bcncdictio
Jubilemus in i»salmis. Promissa Dei caris.

3. Nc carnis danda ncxui


In 1 . N c t urn o. Posscl anima poUui
Corporali figmento,
Aiit,i|ili(>iiae.
Corpus non dandum cineri
1. Nova facturus omnia Docebat mundum tiori
Nova matris primordia Gratiao supi)Ioin('nt() :

Novo lustral dccorc, V. Si plus <|uam corpus anijna


Ut novit iitis gratia Sit suo documonto,
Di'us liomiiicm gloria De matrc curct optima
Coronet et honorc. Christus sequi nicmento.
— 68 —
In 2. Nocturno. fous purus in fluvium
Crescens aquarum plui'ium
Antiphoiiae.
Quasi tiuvius Doris,
1. Ab intus regis filiae V. Riga nos aquae maxime
Pollent ex auro fimbriae Trames et fons dulcoris,
Pulchris varietatibus, Paradisum uberrirae
Quam oleo laetitiae Rigans intus et foris.
Prae cunctis uuxit hodie
Dens ejus consortibus.
In 3. Nocturno.
2. Impetus vivi fluminis
Antiphonae.
Uibem Dei laetificat
Novi decoris titulo, 1. Novi cantus obsequio
Dura novum sui culminis Sancto in ejus atrio
Templum creans sanctiticat Dominum adorate,

Dens mane diluculo. Clausum semper hoc atrium


Et atrae noctis nescium
3. gloriosa novitas,
Praeclara novitate.
,
In sanctis nova civitas
Dei fundatur montibus, 2. Justo lucis exordia

In cujus ut laetantium Profert bujus laetitia


Fit omnium fidelium Sanctae conceptionis,
Habitatio moenibus. Justi laetentur hodie
Confitentes memoriae
Sanctificationis.
ßesponsoria.
3. Exsurgat cantus novitas,
1. Arcam foederis propria
Dum nova carnis puritas
Lege non putribilia
Patriarchae praeclari
Compingunt Setbim ligna,
Datur Abrahae semini,
Aurum vero purissimum,
Ut de promisso Domini
Tam externum quam intimum.
Laetemur salutari.
Forma fulsit condigna.
V. In monte Sina Moyses Responsoria.
Haec de te vidit signa, 1. Si caro, de qua vitium
Quae praeclara foederis es Carnis sumpsit initium,
Area, virgo benigna. Digne fuit creata,

2. Quid liaec imputribilitas Creari constet dignius


Liguorum, quid haec puritas Creatam, ut in melius
Auri gerit figurae, Sit caro transformata.
Nisi mundara materiam V. Veni, sola prae ceteris
Duplicemque munditiam Pulchra semper et grata,
Praeclarae creuturae ? Veniens consolaberis
V. In arca florens virgula, De Libano vocata.
Manna, lex Deum purae 2. Omuem templi materiam
Signant in matris clausula Struendi per industriam
Nostrae junctum naturae. Cautela Salomonis
3. creatura nobilis, Prius purgatam adjicit
fulgens incredibilis Priusque summe perficit
Hesther forma decoris, Actu purgationis;
— 60 —
V. Sic teniplum Dei spiritus 4. Te benedicant omnia,
Omnium creans artifex Deus, ritu perpetuo
Massain porducit priinitus Magnac commotionis;
Ad purum, nc sit ibi faex. Sit benedicta gloria
Domini de loco suo
3. Felix es, virgo Maria, Novae creationis.
Quam sibi sapientia
Domum acdificavit, 5. Tibi laus, tibi gloria,
Tu mons domus dominicae, Qui solus mirabilia
Quem montium in vertice Faciens fabricasti
Dominus exaltavit, Auroram veri luminis,
V. In hoc raonte .... Levans ad tlironum culminis
Conviviura vindemiae Hesther cxpulsa Vasthi.
Faecis omnino nesciae
Deus cunctis paravit. Ad Benedictus.

A. Benedictus rex gloriae,


Ad Landes. Qui nobis parat hodie
Sui lucernam facis,
Antiplionae. Hanc lucernam qui setjuitur,
Non offendit nee labitur
1. In aurorae diluculo Luto viae procacis;
Fulget ex tunc a saeculo Per hanc elisos crige
Parata Dei sedes, Pedesque nostros dirige,
Sanctitudo domum Dei Deus, in viam pacis.
Decet, et paratur ei
Sancta prae cunctis aedes.

2. In laudibus et jubilis In 2. Vesperis.


Ortum aurorae rutilis
Celcbrando servite Ad Magiiificat.

Domino cum laetitia,


A. Landet Mariae virginis
Qui profert de matcria
Mortali fontem vitae.
Culmen beatitudinis
Omnis vox nationis,
3. In sancto tibi jjarui Per hanc, ex quo concipitur,
Luci plaudens et ortui Verae nobis inducitur
Consurgenlis aurorae, Vis exsultationis.
Ccdant noctis caligines, Per hanc fccundans steriles

Deus, ut nos illumines Esurientcs Immilcs


Vultus tui splendorc. Iraplevit Deus donis.

Hrcv. ms. Turonciisc sacc. 15. Cod. rarisin. 1032. Tu 1. Vosp. —


A 1,5 Lücke von drei Sill)on; oaro.ntis crjräuzt. —
Ad Majru. A, 1 Auro
surgit. - Ibid. 5 spoiisam. —
Iiivit. 1 Dmiiiiii fcldt. —
In '^. Noct. R 2, 2
per fehlt. —
R 3, 7 fddcn vier Kilbnn. —
Ad Landes. A 4 Sedium noc- '.\,

tis. — A 4, 1 Vos benedicant. —


Die /.ngeliorigon Hymnen siehe Anal. XI,
34 ff.
70 —
22. in Coiiceptiüiie BMV.
In 1. Vesper is. V. Quae Providentia Christi

Ad Magnificat.
Munda concepta fulsti.

A. regln a reginarum, In 2. Nocturno.


Supernorum civium
Antiphonae.
Imperatrix, lunien darum
Per istud solemniuni 1. Haec est lapls nostrae spei,

Praestes illis. quos constringit


Ad conceptum nutu Del
Mortiferum vitium. Quae processit hodie.
2. Landes demus huic germinl,
Ad Matutinum. Quod nostri fuit Domini
Vas decorum.
Invitatorium.
3. Anna mater, gratulare
Stellam Mariam maris, Noscas enlm te portare
venite, adoremus. Florem florum,

In 1. Nocturno. Eesponsoria.

1. Veneranda cunctis festlvitas,


Antiphonae.
In qua fuit Annae sterllltas
1. Principium nostri luctus
Tam fecunda;
Eva fuit, Annae fructus
V. Ista dies fons salutls
Hujus finis.
Inltiumque vlrtutls.
2. Eva demens obedivit
2. Anna, gaude, conceplsti
Hostij cujus Caput trivit
Prolem, per quam succurristi
Stirps iusignis.
Humano tristl generi,
3. A prophetis praesignatur V. Tua ferunt viscera
Annae proles, per quam datur Hanc, quae sacra camera
Cunctis Salus. Fuit Christi.
Eesponsoria. 3. Benedlctus salvator omnlum
1. Fulget dies hodlerna, Promiserat venturum fillum,
Per quam mundo lux aeterna Quod implevit , dum subit
Coeplt illucescere. gremlum
V. quam sancta conceptlo, Proles Annae.
Quam beata. V. Visifavit Dominus et fcc'it re-

2. Inslgnls est progenles, demptionem plehis suae.


In honore cujus dies
Praesens est memorlae
In 3. Nocturno.
Semplternae, Antiphonae.
V. Haec nobls impetret gaudia 1. Hodie tremit Infernus,
Civitatis supernae. Mundum dl tat rex aeternus
3. Virglueura decus ave, Conceptu tam fructlfero.

Jugum cujus tani suave, 2. Quam pulchra Del series,


Conserva nos mortis a vae, Promlttltur progenles.
Brev. ms. Tiillense saec. i*/i5. Cod. Parisin. 1344. — Das Weitere
fehlt leider.
71 —
23. D(^ Conceptione BMV.

In 1 . V c s p e r i s. Ad Completorium.
Antiphonac. Ad Nunc dimittis.

A. Ave, Maria, quae dedisti


1. Laus tibi, sancta trinitas,
Per quam salus mundi datur
Mundo salutis pretium,
Per Mariam et Caritas
Deum hominera posuisti
Ante conspectum omnium,
Tua cunctis propinatur.
Semper exora, mater Christi,
2. Maria, tuos laetifica
Pro nobis pium filium.
Famulos et salvifica
Duccns nos ad regna caelica.

3. Ave, beata Maria,


Ad Matutinum.
Per quam patct via Invitatorium.
In regnum claritatis, Ad thronum matris gloriae
Nos junge, mater, beatis, Precibus pulsantes
4. Salve, aula deitatis, Nos salva, rex pie,
Omni ornata gloria, Tibi jubilantes.
Ave, gemma castitatis,
Plena virtutum copia. In 1. Nocturno.
5. Pax Christi et benedictio,
Antiphonae.
Maria, nos protegat,
1. Advocata peccatorum,
Tua miscratio
Maria, regina caelorum,
In viam pacis nos defcrat.
Transcendit choros angelorum.
Kesponsoria. 2. Matris Dei gloriam
1. Clemens reorum Protestantur aethcra,
Advocatrix Cujus in terris gratiam
Mater raisericordiae, Sentiat gens misera.
salus acgrotorum, 3. Nos clamantes liodio
Vitac datrix, Ad gratiae tuae solium
Laus et lionor ecclesiae, Exaudi, mater clementiae,
Nobis, pia lapsorum Et placa nobis filium.
Relevatrix,
lies|)onsoria,
Obtino locum veniae.
V. mator rcgis gloriae, 1. Salve, Maria virgo.
Plcna omnis gratiac, Tu de stirpe regia
Nos salva dementer hodic. Kcfulsisti gcnita,
Tu virtutum gratia
Ad Magnificat.
Claruisti pracdita,
A. Maria, salus aegrorum, Decus et claritas sanctitatis,
Nos salva, flobilinm solmnon, Tu tabornaculum trinilafis.
Succurro turbac misororum, V. To Spiritus sancti donum
Salva mos, Icvanuüi la|)S()niin, l''ru('tu vitac focundiivit.
Debiles conforta et cunctorum To dignissimum llironum
Te posccntium csto juvamcn. Regi regum i)raoparavit.
72 -
2. Ave, Stella matutina, Fer solamen desolatis
Cohortem fugans hostium, Et juvamen piissimum,
Tu flos carens culpae spina, V. Memor esto tuorum,

Tu singulare lilium, Domina, servorum.


Y. Tu prole dotata, 3. Maria, flos benignitatis,
Domina, nos salva, Te venerantes petimus,
Spes fidelium. Ut nos, qui in multis pec-

3. Salve, virtutum regula catis

Et forma gloriae virginalis, Salvatorem offendimus,


Maria, Dei cellula, Föns suramae mundet pietatis,
Tu nostra pelle pericula 0, rex salvet nos optimus :

Et libera nostris a malis. V. Qui tibi nil negat filius,


V. Sana animae vulnera Fac, ut nobis sit propitius.
Medela salutifera,
Virgo sola puerpera.
In 3. Nocturno.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Christo nato decantemus
1. Tu thronus divinitatis Redemptori jubilemus
Dignissimus, Et Mariam collaudemus.
Nos juvari a peccatis
2. Fac, Maria piissima,
Et salvari petimus.
Ut Spiritus sancti unctio
2. Tu speculum munditiae Nostra purificet intiraa
Nunquam fuscata macula, Ab universo vitio.
Aula solis justitiae
3. Deo patri psallant omnia.
"Vinctorum solve vincula.
Cujus filii praesentia
3. Tu cunctarum virginum,
flos
Mira nos salvet dementia.
Grloria mulierum,
Sanctorum jubar agminum, Kesponsoria.
Te laudantem salva clerum.
1. quam felix et beata,
Responsoria. Quae in caeli palatio
1. Maria, vultum tuum Super angelos exaltata
Clemens suavissimum, Regnas cum tuo filio,
Dulcedine irriguura, Dei facie peroptata
Regi regum gratissimum, Potiris et alloquio,
Ad nos converte, mater pia, V. Obsequio angelico
Cuncta fuga uoxia. Laetaris et laudis cantico.
V. Vultum benignum et prae- 2. Ave, Maria lucidior
clarum, Stellis et sole splendidior,
Vultum plenum gratiarum. Tu sanctos gloria praecellis,
2. templum sanctae trinitatis, Angelis excellis,
Maria virgo sanctissimum. Tu cunctas haereses repellis.
Tu in regno claritatis V. Post Christum dignior,
Locum tenens clarissimum. Virginibus fecundior,
- 73 -
Christo (iilectissimn, Ad Benedictns.

Clcmcntibus clcmentissinia, A. Ave, virgo, sol claritatis,


Nos salva beatorum optima. Praeelecta Dei cella,
Aurora, fons pietatis.

Ad Lau dos. Et tu, praeclara maris Stella,


Tenebras nostras illumina,
Antiphonae. Noxios mores corrige,
1. Ab aeterno pracparata Inimicos extermina,
Regi regum aula grata Servos lapsos erige,
Es, Maria, virgo beata. Confer virtutum germina,
Maria, in caeli solio In viam pacis nos dirige.
2.
Pia conjuncta filio,
Nos tuo suffragio In 2. V esperi s.

Salva in exsilio. Ad Magnificat.


3. Vultum tuae pietatis
A. Salve, regina clarissima.
Ad nos convertc, domina, Civium supernorum,
Et adspectu claritatis
Ave, mater Dei huinillima,
Nostra propelle crimina. Consolatrix miserorum,
4. Ab omni creatura Omnis gen oratio
Maria benedicatur, Beatissimam praedicat,
Potens, benigna, pura. Aeterni patris dilectio
Per quam pax et salus datur. Tibi solium communicat,
5. Caeli, virgo, te dominam laudent, Tu ad nos Dei servulos
Per quam renovantur, Te invocantes hodie
De tua gratia rei gaudent, Pios converte oculos,
Qui per te salvantur. Mater misericordiae.

Brev. ms. suec. 15. Cod. Raigraden. —D- I a 16. — In 1. Vesp. R, 2


vitae datrix; da dies nach drei Zeilen wiederkehrt, hier vermutlich advoca-
trix (.der Ähnliches zu lesen. —
In 1. Noct. R 1, 7 Tu almao taberna-
culum. —In 2. Noct. A 3, 4 salva catcrvam. —
R 1, 3 irrigatum. R 2, 2 —
virgo sanctissima. —
In 3. Noct. R 1, 8 et laude. R 2, :i Tu .sanctos —
cuuctos. — R 2, 9 Lies Clieutihus? —
R 3 „ut heri in Vcsperis." In —
2. Vesp. ad Magn. A, 4 jniserorum consolatrix.

24. De Cdiiccptioiie BMV


In 1. Vespcris. Et olectum et excisum
Antocpiain terram facorel,
Ad Magniiicat.

Jesse radix, castum seinen,


Nobis datur vitae gcrmen ;
A d M at u t i n um.
Adost dies lactitiao,
luvitaloriuu).
(^ua seniinatur liliuiii,

Quod profcrt Dei liliuni, Crcatori jubilantes


Exemplum mundir.iao, Veneromur sotnina,
Quod a Deo pronnssum,
est Exultemus veneranles,
Antwiuam niundus fioret, Nostrae salulis ftMnina.
74 —
In 1. Nocturno. In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Oritur regis filia
1. Mater Christi seritur,
Honor atque gloria^
Infans hinc egreditur
Quam virgines sequuntur
Processu laudabili.
Et regi offeruntur.

2. Hie tabernaculum
solis 2. Coneeptum refugium
Et sponsi fit miraculum, Benigne Deus dedit,
Hie vinea virginea Per quod ad solatium
Ex stirpe fit feminea. Tam miser homo redit.

3. Hoe a Deo fundamentum


3. En. semen regis filiae, Fert salutis inereraentura,
Ex qua fructus gloriae Per quod Deus invocatur
Processit hurailiter, Et aeterna salus datur.
Regnat mirabiliter.
Kesponsoria.
Responsoria.
1. Hie vinea plantatur
1. Conceptio veneranda G-enerosi seminis,
Fruetum salutis germinat, Hie virtus radicatur,
Ergo Uterus insignis V. Vitae salus nobis datur,
Merito est laudanda, Nam imus vernaeulus
Quae vitae semen seminat Ad astra levatur.
Meritis condignis. 2. En, semen hoe post Abraham
V. Corda sursum vigilent, Virginem eduxit,
Vitae cursum jubilent Quae protulit verum Adam
Et pacis accessum. Et petram Christum produxit,
V. Pacem facit apud Deum
2. Ista sine vitio
Sibi concordans vere reum.
Est faeta proportio,
3. Sicut Deus locutus est
Quae producit rorem,
Abrahae et ejus semini,
Quae rosam rigavit
Radicitus plantavit
Ae misertus est Israel
Per puerum Emanuel,
Praeeleetum florem,
Benedieens germini,
V. Hinc provenit hodie
Ros misericordiae
V. Unde venit castissima,
Clara, Deo eara
De mundo conjugio.
Mater feeundissima.
3. laudandam seminis
Hujus fecunditatem,
Quod in se dueit virginis In 3. Nocturno.
Mirandam ubertateni
Antiphonae.
Et ad se trahit numinis
Divini potestatem; 1. Haec est castimonia
V. Hoc nempe est consortium In conspectu Domini,
Dans salutis reditum Quae pacem reddit homini
Et Evae purgans vitium. Et vitae alimonia.
- 75 —
2. Exsultant Judac filiae, Hic ad Deum vigilent
Nam dat vitae radicem Erigant se mentes,
Nee non ortuni fclicem, Fructum salutiferum
Quae resultat hodie. Proferunt parentes.
3. In justis parentibus Omnia germinantia
Deus seniinavit Exsultent Deo patri,
Semen, per quod gentibus Semen et seminantia
Vitam relevavit. Nunc seminate matri.

Responsoria.
Juvenes et virgines
Laudent nomen Domini,
1. Hic stipes est aeternae Cantent et tripudient
Et verae salutis, Benedicto semini.
Ex quo procedunt floridi
Rami virtutis,
Ad Benedictus.
Ibique fructus crescit,
In quo verus tilius Domo de David hodie
Dei requiescit. Luminare ecclesiae
V. Cbristi thronus summe bonus Dominus produxit,
Hic creatur et beatur. Per quod nobis Stella vitae
2. Gerama pudicitiae, quae mite
Rite, illuxit,
Semen castitatis Nos ad lumen gratiae
Nobis venit hodie, Ac solem justitiae
Flos virginitatis, Miseros perduxit.
Est data divinitus
Salus nobis primitus.
V, Fidelis cum tripudio In 2. Vesperis.
Exsultet sie in gaudio.
Ad Magnificat.

florens virga Aaron,


Ad Landes.
Summus creavit Salomon

Antiphonae. Et sanctificavit ab aeterno


Te ex utero materno
Domum Doniini Prac cetcris creatis,
Dccct sanclitudo, Tu reorum vera tut rix
Ex ([an nobis gratiae Et moestorum consolalrix,
Venit plcnitudo. Tu robur pietatis,
Concepit fructum Anna, Perpes salutis, vitae via,
Undo venit manna, Virgo mater, miscrcre,
Idcirco icsoneiiius Fac dignc poenitcre
Dulcisonum Ilosanna. Ex tua mera gratia.

Brev. ms. .loh. Sinttrain (in casti'o dictn Zabelsteiii) aiini 14it3. Cod.
Clanstrohurgcii. 1165. A. - Diiirn. ms. l'i/icdiratonim saoc. 15. Cod. S«»li>-
doren. s. ii. U. —
In 1. Vosp. A<1 IMjirjn. A, (> nmnis mnmlifiao A. In —
1. Nnct. A 2, 1 llic soluR. R 2, 7 llic ].rovcnit A. R M, 5> pnrgat.
Iliezn in B den- llyiiniiis Kcstiim oripinis r.'inat ecclesiae (Mnne II, 20).
— 76 -
25. De Praesentatione BMV.

In 1. V esperis. Ad Magnificat.

Antiphoiiae.
A. Novae laudis
adest festivitas,
1. Fons hortorum Grata mundo
redimdans gratia,
ac caeli civibus,
Mundum replens
Qua beatae
caeli muneribus.
Mariae sanctitas
Mater Dei Templo data
fecundans omnia,
est a parentibus,
Nos instaurans Ut olivae
supernis sedibus,
pinguis suavitas
Florens hortus,
Uberius
mox ab infantia redundet fructibus.
Admirandis
fulsit virtutibus.
Ad Completorium.
2. Rore caelestis gratiae
In utero perfunditur, Ad Nunc dimittis.

Tersa foraitis carie A. Evae praeceps temeritas


Ut Stella splendens oritur. Et fastus mundum perdidit,
3. A piis parentibus Sed Mariae hurailitas
Vütis impetrata Salutis fructum edidit.
Tempil penetralibus
Est trima dicata. Ad Matutinum.
4. Tantilla puellula,
Invitatorium.
Virtutibus cxemplum,
Nulla freta gerula Votis et vocibus
Ascendit in templum. Laudantes Dominum
Instemus laudibus
5. Erudita
Virginis virginum.
puella regia
Contemplatur
mente caelestia, In 1. Nocturno.
Caritate Antiphonae.
flagrant praecordia.
1. In templum Dei gradibus
R. Recolamus
Ter quinis erat aditus,
virginis inclita
Quos nesciis parentibus
Ac miranda
Ascendit fulta caelitus.
laudum praeconia
Infantilis 2. Nihil insolentiae
aetatis merita Virgo praetendebat,
Et virtutis Sed lux sapientiae
grata primordia. In ipsa fulgebat.
V. Radiat gratia 3. Ex affectu simplici
Jam in puellula, Cernentes hortatur,
Et sapientia Sed ex gressu supplici
Folget in parvula. Deo famulatur.
— 77

Kespousoria. 2. Rex virtutum


sibi mirabilem
1. Mentc sancta
Matrem fecit,
fuit et huniilis,
mitem et humilera,
Omni splcndens
Omni quoque,
ornatu gratiac
dote spectabilem,
Virgo pia,
untlc fit, iiobilis 3. Desponsata cor docile
Thronus dignus Ad angeli coUoquium
Sit regis gloriac; Mite praebei et humile,
V. Thronus cburneus Prompta spendet obsequium,
Cum auro fulvido Kesponsoria.
V enter virgineus 1. Eminente
Cum cordc provido. caeli dulcedine
2. quam puram, Stans in templo
quam sanctam deeuit virgo reficitur,
Matrem esse, Ejus quoque
quae Deum genuit, mens pulchritudine
Laote quoque Gratiarum
uberum aluit, Dei perficitur
Strinxit ulnis, V, Magna semper
manibus tcnuit; exercens opcra,
V. Tauto regi 2. Alma virgo propositum
fit tam domcstica, Nunquam nubcndi statuit,
Quem vestivit Scd semper Dei placituni
Immana tunica. In hoc voto i)roposuit ;

3. Ordo recens V Gratus virga


servatus noscitur, Joseph flos cmicat.
Dum Maria Et hunc sponsum
in templo conditur, virginis indicat.
Nam contemplans 3. Nuptam sie ex indicio
Dco perfruitur, Floris et sancti spiritus
Sic ad alta In colurabae mystcrio
mens ejus rapitur; Gabriel missus caelifus
V. Cum in mcnte Salutat magno gaudio,
verl)i lux oritur, Quae concei)it divinitus;
Digna verbi V. In parciitum
mater cfficitur. manens hospitio
Invenitur
a Dei nuntio.
In 2. Nücturno.
In 3. Nocturne).
AiitipIioiiJio.
Aiitipliou.'io.

1. Omni virtutc praedita 1. Elos in llorum tempore


'i'utum ad hoc dal Studium, Ad locum tloris miltiiur.
Ut Deo tola subdila Sic de iloris cori>ore
Dcvütum det obscquium. Gloriose concipitur.
78 —
2. Jesusflos, flos Maria In Laudibus.
Verque tenipus floris,
Antiphonae.
Flos Nazaretli patria,
Plena sunt decoris. 1. Lauda, felix eeelesia,
Almae matris infantiam,
3. Candens flos multiplicat Cujus immensa gratia
Virgulae decorem, Tibi paravit gloriam.
Conceptus gloriticat 2. Templi Dei laribus
Mariae pudorem. Virgo dedicata
A supernis civibus
Kespousoria. Gaudet visitata.

1. Area Dei, 3. Omnis ejus aetio

in qua reconditur In Deum tendebat,

Dulce mauna, Toto vitae spatio


cibus aethereus, Meritum augebat.
Quo plebs Dei 4. Quidquid egit, penitus
sancta reficitur, Est forma virtutis
Est Mariae Et doctrina spiritus,
venter virgineus, Est eausa salutis.
V. Thalamus regis gloriae, 5. Quantum facultas suffieit,
Quo jungitur ecclesiae. Laudent mentes piae
Nam omnis lingua deficit
2. Omnes gentes, attendite
A laudibus Mariae.
Ad tarn pulclirum specta-
culum, Ad Beuedictus.

Deo gratias agite A. Benedietus


Qui sie dilexit populum, virginis filius,
Mariae formam suniite, Keplcns matrem
Quae virtutis est speeulum; miserieordiae,
V. Virgo templo data Advocatam
Post faeta est Dei templum, dans haue propitius,
Est plebs Deo grata Ne Sit quisquam
Mariae sequcns exemplura. anceps de venia.

3. Mirabile Vesperis.
In 2.
Dens commereium
Cum liumano R. Laudemus omnes Dominum,
inivit genere Qui Mariam
Suum nobis implevit gratia,

donans refugium, Ut mediatrix hominum


Nostra dignans Apud Deum
infirma sumere; esset propitia.
V. Nam ut nostrum V. Haec est mater
sanaret vitium, miserieordiae,
Sic amoris Per quam venit
dedit indieium. ad nos rex gloriae.
79 —
Ad Magnificat. Per quam cuncta prospera
A. Oliva fructifera, Dantur nobis gratis,
Mater pietatis, Mos tandem in aethera
Fugans muiidi scelera, Transfer cum beatis.
Stella claritatis,

Brev, ms. Plagense Cod. Plagen, s. n. A.


anni 1499. Cod. Sitan- —
stetten. CCXXXII saec. 15. B. — ms. Altovadense XXV. saec. 14.
Brev.
C. — Cod. Scotonim Viiidobonen. 50 h 6. saec. 15. C. —
Brev. Sleswiceuse
imp. Sleswici 1512. D. —
Brev. ms. Parisiense saec. 15. Cod. Parisin.
746 a. E. — Brev. Cabilonense imp. 14**. F. —
Brev. Locliense imp.
TuroniI)us 1536. G. —
Brev. S. Mariae Erfordien. imp. Nnrenbergae 1497.
\l. — Brev. Valentinum imp. Neapoli 1489. I. —
Brev. Romamim imp. s. 1.
et a. K.
Das Officium findet sich des weitern aufser zahllosen andern in folgenden
Ci>uellen: Brev. ms. Spirense saec. 15. Cod. Vatican. Palat. 514. Brev. —
ms. Öutphaniense saec. 15. Cod. Bollandian. s. n. —
Brev. ms. S. Mariae
Ccdanen. saec. 15. Cod. Bibl. 00. SS. Fol. 218. —
Brev. ms. Tremoniense
saec. 15. Cod. Darmstadien. 869. —
Brev. ms. Nemaucense saec. 15. Cod.
Roman. 1189. Sessor. 138. —
Brev. ms. Redonense saec. 15. Cod. Vatican.
Ottobon. 543. — Brev. ms. Frisingense anni 1479. Cod. Miitineu. X H
1. — Brev. ms. Romano-Franciscan. saec. 15. Cod. Angelic. CV 17. Brev. —
ms. Argentinense saec. 15. Cod. Farmen. IV 18. HH —
Brev. ms. S. Se-
pulchri saec. 14. Cod. Farmen. Palat. 186. —
Brev. ms. Parisiense saec. 15.
Cod. Farmen. Palat. 208. —
Brev. ms. Tarvisicnse saec. 15. Cod. Ca))it.
Tarvisien. I 16. —Brev. ms. Constantiense anni 1470. t'od. Eremiten.
82. — .Antiph. ms. Beronense saec. 16. in Cod. Eremiten. 729. Anti])h. —
ms. S. Nicolai Friburgen. s. u. saec. 15. —
Brev. ms. Langhoimense anni 1465.
Cod. Bambergen. Ed VI 6. —
Brev. ms. S. Mauritii Augnsten. Cod.
Augustan. Fol. 99. —
Brev. ms. Veteris Capellae Ratisbonen. 1988. saec. 15. —
Brev. ms. Misnense saec. 15. Cod. Eistetten. 8° 72. —
Brev. ras. Wirce-
burgense saec. 15. Cod. Wirceburgen. Mp. th. o. 11. —
Brev. ms. S. Magni
in Faucibus saec. 15. Cod. Maihingen. I 2. 8° 13. —
Brev. ms. Cisterciense
saec. 15. Cod. Dietmellien. 111. —
Brev. ms. Eml)ricense (?) saec. 15. Cod.
Sigmaringen. 28. —Brev. ms. Trevirense saec. 15. Cod. Stnttgartien. IIB.
I Asc. l44. — Antiph. ms. Calcariense saec 16. Cod. Ardi. t'alcarien. A.
14. - Brev. ms. Oculense saec. 15. Cod. Matriton. A 174.
Brev. Hispalense im]). Parisiis 1510. —
Brev. Montis Virginia imp. Venc-
tiis 1555. —
Brev. I.,aiisannense imp. Gcbennis 1509. Brev. Gallicano-—
Siculum imp. Venetiis \!\21. —
Brev. Ruthcnense imj). Lngdinii 1.543. —
Brev. Corisopitense imp. 1500. Brev. Cordul)onse imp. liisi)ali 1524. —
Brev. Barcinonense imp. Barcinonae 1540. —
Brev. Giciiensc imp. Hispali
1528. —
Brev. Majoricense imp. Venetiis 1506. —
Brev. Illerdensi> imp. 15**.
Brev. Auriense imp. Salmanticac 1501. —
Brev. Calagnrritanum imp. Lii-
cronii 1543. —
Brev. Pataviense imp. Venetiis 1508. —
Brev. Ratisbonon.se
imp. Aiigustae 14S8. —
Viaticus Wratislavionsis imji. Venetiis 1.501.
Soil)stverständlich ist es nnmöglich, ancli ül)orflüssig sämtliche Aii- ,

wcichungon dieser Quellen untereinander zu ver/.eichnon. Von vomhoroin


auszuschiiefson sind die monastischcn da die ursprünglirhc Form dv* Offi-
,

ciums die kurze ist. K hat folgende Rubrik: „In praesonfatione Virgiiiis
Mariae, ((uod fostuni primo fuit celebratum in Francia ad instantiam cbristia-
nissimi regis Francornm noc non et iu ceteris ojusdem regni provinciis: dc-
hinc in Anglia, llispania at(|ue aliis partiluis mundi; nunc noviter sanctis-
siiuus papa Sixtus (|uartus i|)suui |)ul)licavit, ut per totuiu nuiudum fiori de-
beat, ;\v iudulgcnti.'is rouccssit cclolirantiluis hoc festum et sancti .loscphi
sub majori duplici in eadem bulla."
— 80 —
In 1. Vesp. ad Magn. setzt B die A Oliva fructifera etc.; G I be-
ginnen mit der A Novae laudis adest festivitas. — D schiebt nach der
1. Vesper ein:

Ad Completorium.
Super Psalmos. Ad Nunc dimittis.

A. Lectis scriptis circumquaque A. Virgo firmet nos in pace,


Saepe defluxerunt aquae Ne premamur procul a se
Ab ocellis castitatis Per deceptum malignorum
Atque summae puritatis Nobis semper infestorum.
Humilis sanctae Mariae.
In 1. Noct. A 2, 1 Nihil pueritiae B. —
In 2. Noct. R 3, 1 Nupta
fitex judicio B. In — 3. Noct. R 2 und 3 umgestellt E. In Land, ad —
Bened. A lautet in D:
Cum annos haec habebat,
tres
Eam mater offerebat
Templo Bethel Salomonis,
Sola gradus ascendebat,
Dens pater ut volebat
Gratuitis suis donis.

Für die kleinen Hören schiebt D die folgenden AA ein:

Ad Primam. Et pro praesentationis


.
A.
^
U
. ....
resrina pietatis
Tuae festo tuis donis
^ j-„
^ r^ e
-r,, .^. ... .. Lonier coeli g-audia,.
"
Et totius sanctitatis
Flumen indeficiens,
Tuae praesentationis festa Ad Sextam.
Celebrantes adjuva.
A. Te praesentatam hodie
Indigentes quotidie
Ad Tertiam.
Rogamus attentius,
A. Statum nostrae paupertatis Ut hoc festo te laudantes
Vultu tuae bonitatis In hoc mundo naufragantes
Clementer considera Adjuves frequentius.

Ad Nonam.
A. Ut ad caelum praesentemur
Et cum Christo jucundemur,
Ejus matrem veneremur.
F benutzt für dieselben Hören als Responsorien die AA 2 bis 4 aus der
ersten Vesper. —
In 2. Vesp. hat B das folgende Responsorium:
R. Maria, Jesse virgula,
De qua Jesus flos oritur,
Spiritus sancti regula
Manens in templo regitur;
V. Ibi divino dogmate
De divinis instruitur,
Omni quoque charismate
Gratiarum imbuitur.
Dieselbe Quelle verwendet alsA ad Magnificat das R Lnudemus omnes
bis zum Die ur8j)rünglich zu diesem Officium gihörigen Hymnen
Versikel.
sind in 1. Vesp. O Dei sapientia (Mone II, Nr. 342 Str. 1—4
: 9; ad Noct.: +
Sacrae parentes virginis (Anal. IV, 52); ad Laudes: Omnes fideles plaudite
(Anal. IV, 51); in 2. Vesp.: Aeterni patris ordine (Mone 1. c. Str. 5—9).
n

11 —
26. De Praesentatione BMV.

In 1 . V es 13 er i s. In 1 . N c t u r 0.

Super Psalmos.
Antiphonae.
A. Veni, dulcis virguncula,
1. Infans lactensquc Maria,
Radicis Jesse virgula,
Dei genilrix futura
Columba sine inacula,
lafertur in templum pia
Rcgis aelerni tilia,
Suae genitricis cura.
Colunina templi fulgida,
Placens et viva liostia, 2. Quod propbetae praecinerunt
decora infantula, Ob Christi memoriam.
Maria splendidissinia. Hoc caeli enarraverunt
R. Gaude et laetare, Ad matris Christi gloriam.
Ui'bs nobilissinia, 3. Montem Dei haec ascendit
Civitas regis Innocens per onniia
Summi Jerosolima, Virgo mater nee attendit
Adornare Vana mundi somnia,
Templum sanctuni et altare,
Gratulare, , Responsoria.
Israel, et jucundare, 1. Advenisti, desiderabilis,
Ecce, advenit pia Onmiuni sacculorum saeculis,
Virgo Maria, virguncula conspicabilis,
Terraruni domina, Futura mater venerabilis?
Caeloruiii regina. V. Salve flos campi,
V. Haec est civitas Dei, lux caeli, gloria mundi.
Tetnplum Doniini,
Et sacrariuni
2. Quam praeelegit sibi Dominus
Ex^nmltis milium milibus,
Spiritus paraclili.
In tcmplo praesentatur Domino
Ad Ma{^nificut. Debito parentum officio;
A. Ave, Maria, plena gratia, V. lujperitans cunctis
Per quam datur misericordia, infans geslatur in ulnis.
Salus, vita, lionor et gloria,
3. benedicta, o spcciosa,
Sis benedicta inter omnia,
Virgo virginuni o gloriosa,
Sis benedicta super oninia,
Tibi plaudit caeli militia,
Te laudent, te adorent oninia,
Te coUaudat sancta ccclcsia,
Sacra liaec tua jiraesentatio
V. Omues cxsultcnt
Sit caeligeiiis gralulatio,
et laudes voce rcsultenl.
Sit terrigcnis exsultatio
Et senipiterna bencdictio.
In 2. Nocfurno.
Ad Matu t i n um.
Autipliiiiiap.
Invitiitorimii.

Salve, Stella maris, 1. Iluniilis in templum lata


jubilo sancto veiieraris, Adstat in ca('l<'stil)us.
Sit tuus adveiilus Super omnes trabcata
simul intruitus bencdictus. Nunc virtutum vestibus.
Proves, Hiatoriae rliytlimic.ic. IV. (5
- 82

2. Pcrfert ipsa templo sisti, In Laudibus.


Prout istud lex mandavit,
Antiphouae.
Ipsa tarnen tcnipluni Christi,
Quod altissimus dicavit. 1. Surgens ut aurora,
bencdicta Maria decora,
3. Quam mira, quam gloriosa
Respicias famulos
De dicam, Dei castruni,
te
nos, pia virgo, tuos.
Munc praeclara, nunc formosa,
Super omne regnans astium. 2. Ignis diviuus
ut nos illuminet intus,
Responsoria. Sancta Maria, tuis
obtineas meritis.
1. Offertur sanctum
Domino vivens holocaustum, 3. Prava refrigeant
Divini totum in nobis sancta calescant,
spiraminis igne crcmatum, Christus ut hoc donet,
V. Hoc super altare mens pia nunc vigilet.

dulci fit odore suave. 4. Splendida, formosa,


mitis, dulcis, generosa,
2. Igne Dei fragrans,
Nos agnosce tuos,
dulci spiramine fraglans,
pia Sit tua cura super nos.
Sancta Deo viva
placet hostia virgo Maria, 5. Nil tibi difficile,

Spiral odore bono nil quippe negat puer ille,


V.
caelesti praedita dono. Nasci dignatus
de te mitissimus agnus.
3. Praefigurata caelitus,
Repromissa divinitus, Ad Benedictus.
Virgo prodit spectabilis,
Omnibus desiderabilis A. virgo sancta,
;

V. Effloret virga, mater Domini veneranda,


pia regia virgo Maria. Nos rege, nos serva,
rogitat te nostra caterva.
Quo te ductrice
In 3. Nocturne. capiamus pascua vitae.

Responsoria.
In 2. Vesperis.
1. Miris varietatibus,
Omnigenis ornatibus Ad Maguificat.
Procedit, ecce, splendida
A. Omnis fidelis anima
Regis caelorum filia,
Landet Dei magnalia.
V. "Virgo, sponsa Dei
Cujus misericordia
dignaque mater ei.
A saeculis in saecula;
2. Ave, gemma principalis Qui respexit
Universae sanclitatis, Mariae humilitatem,
Maria, o quam pia, Quam exaltavit
benigna, o quam digna! Ditando matrem virginem,
V. Virgo mater, omni hora Ejus prece et meritis,
Natum pi'o nobis implora. Christe, miserere nobis.
— 83 -
Brev. m.s. Lubicuuse saec. 15. Cod. Liibicen. s. ii. (ol. 62). A. Brev. —
ms. Ilildeslieimeuse saec. 15. Cod. Capit. Treviren. 180. B. Cod. Beverin. —
096. saec. '^/ic. C. —
Brev. Paderbornense inip. Lipsiae 1518. D. Brev. —
Ilildoslicimeuse inip. Lipsiae 1516. E. Brev. Goslariense imp. Halber- —
stadii 1525. F. —
In 1. Vesp. 8uper Ps. A, 1 Tani diilcis virguucula D. —
Ibid. 4 tilii A. ~
In 1. Noct. R 1, 3 fehlt AB. R 8, 3 omnis caeli —
AB. —
R o, 4 omnis sancta AB. In 8. Noct. AA prosaisch. — R 3 —
ebenso. —
In Land. A 1, 1 Surgis F. A 1, 3 Kespicias uos A. — —
A 1, 4 praepia virgo tuos A.

27. De Praesentatione BMV.

In 1 . V es pe r i s. In 1. Nocturne.
Antiphonae. Autijihonae.

1. mira et laudanda 1. Mariae venerantes merita


dementia, Nos, alme Deus, visita
Isaiae prophetia Sacri Haminis gratia
Completur in Maria. Prece rogitamus intima.
2. Ergo ducamus gaudia
2. Dies haec venerabilis
Hujus diei memoria.
llluxit nobis celebris,
Quo Stella haec prophetica
His promissa
Praesentatur in tcmplum.
Prophetarum oraculis.
3. In tcmplum Dei gradibus
3. Vox concinit proplietica, Ter quinis erat aditus,
Stella putatur fulgida, Quos compositis gressibus
Stirpe Israelitiea Ascendit fulta caelitus.
Honiü sumit exordia. Kesponsoria.
1. Advcnisti, desidcrabilis,
4. Stella ista proplietalis
Figuris lucet praeclaris,
Onniium saeculorum sacculis,
virguncula conspicabilis,
Progenie Davidica
Virgo oblata Maria.
Futura mater venerabilis?
V. Salve, flos campi,

Ad Magiiiiieat. lux caeli, gloria mundi.

2. Elccta ex milium milibus,


A Jesu, i)ioruin gloria,
Sola reoruni venia,
Quam praeelegit sibi Dominus,

Mariae prece virginis


In templo praesentatur Domino
Debito i>arentum obsequio.
Kxpialos conlagiis
V. Im]»critans cunctis
Paradisi red de gaudiis.
infans gestatur in ulnis.
3. Per sacrum sacriücium,
Ad M a t u t i n u in. Ritu praecepti cditum,
Odorcm fert ndrilicuni,
InvitatiPiiiiiii.
Salutareni, viviticuni,
Salve, Stella inaris, V. II Ostia pacitica,
generis deeus iiMi)enalis, Victima vivifica,
Advonlus et introitus Dominus in sancto
tuus sit benedictus. Suo adcst templo.
— 84

In 2. Nocturno. In 3. Nocturno.
Antiphonae.
Responsoria.
1. Vivit istud circumplecten«lo,
In isto inhabitando, 1. Praetigurata coelitus,
Nam justitiam diligendo Repromissa diviuitus
Deus, in caelo sedes ejus. ^'irgo prodit spcctabilis,
2. Ingressa est sine niacula Omnibus desiderabilis.
Decora baec virguncula V, Eftloret virga

lubabitans tabernaculum, pia, regia virgo Maria.


Requiescens in monte sancto,
2. Miiis varietatibus,
Ipsa vero raons sanctus l)ei.
Omnigenis ornatibus
3. Lauda, felix ecclesia,
Procedit, eece, splendida
Almae matris infardiam,
Regis caelorum tilia.
Cujus imniensa gratia V. Virgo sponsa Dei
Tibi paravit gloriani.
dignaque mater ei.
4. Templo Dei laudibus
Virgo dedicata 3. Ipsa Dei templum,
A supernis civibus petis, virguncula, templum,
Gaudet visitata. Devote cuncta
Responsoria.
implens divina ——— ;

Hostia legitima
1 . benedicla, o speciosa
datur et phicet hostia viva,
Virgo virginum, o gloriosa,
Jamque subarrharis
Tibi plaudit caeli militia,
at jamjam sponsa dicaris.
Te collaudat sancta ecclesia,
V. Ecce, novum mehim
V. Oinnes cxsultent
novit depromere caelum,
et laudcs voce resultent.
Agnoscens dominam
2. OiFertur sanctum
suscipiensque suam.
Domino vivens liolocaustuni,
Divini totum 4. regina poli,
spirarainis igne crematum, mater pia, virgo Maria,
V. Hoc super altare Ad te clamantes
dulci tit sapore suave. salves et suscipe tientes,
3. Recolanms virginis inclita V. Lux supernorum, forma bono-
Admiranda laudum praeconia rum,
Infantilis aetatis merita spes miserorum.
Et virtutis grata priniordia
V. Radiat gratia
Jara in puellula, Ad Landes.
Et sapientia
Fulget in parvula. Super Psalmos.

4. Igue Dei tiagrans, A. Ista virgo gloriosa


mira dulcedine fraglans, Progreditur ut aurora
Sancta Deo viva Nova quippe diluculo,
placet hostia virgo Maria, Novitatis miraculo
V. Spirat odore bono Per hanc orbis universus
caelesti praedita dono. Luce vera est respersus.
— '85

Ad RouecUctus. De qua sol justitiae

A. llaoc est dies praoclara, Dignatus est procedere.


Auroa luce pcrornata, Ad Nonam.
llodie oriens ex alto Hujus sacratae virginis
Effulsit omni saeculo, Odor inaestimabilis,
llodie ex oblatu virginis Cujus mira fragraiitia
Venit redemptio orbis, Laetatur caeli regia,
Ergo laetcmur et cxsultcmus Quam per suum obsciiuium
Psallentes: Benedictus Dcus. Circumdant tiores rosarum
Et lilia convalliura,
Ad Ho ras.
Omnes animae beatae
Ad Priinam.
Passion e rubricatae,
A. Sicut luna, immo Castitate coudidatac.
Pulchrior quam luna,
In 2. Vesperis.
Cui sol Christus sie illuxit,
Ut et ipsa orbi luxit
Ad Magniticat.

In splcndore sempiterno Ave, Maria,


Mancns sine dctrimcnto. Gratia plana,
Ave, virguncula dulcissima,
Ad Tertiam.
Caeli regina,
A. Castrorum acies ordinata Mundi domina,
Ista virgo Dei sacrata,
Per quam datur miscricordia,
Hostium cuneo terribilis, Salus honor, vita et gloria.
Angelorum fulta praesidiis,
Sis benedicta
Vallata niultis exercitibus,
Interomnia
Omnium sanctorum agminibus.
Et super omnia,
Ad Sextam. Te laudant et adorant omnia.

A. A saeculis praeelecta Sacra haec tua praesentatio


Sic'ut sol est haec olccta, Fit caeligenis gratulatio,
Clara virtutum fulgore, Sit terrigenis exsultatio
Omni pracpoUens dccore, Et sempiterna bencdictio.
IJrev. ms. Moiuisticiuii saec. Cod. Piatren. XI [ 1) 15.
l-'J. Der 'IVxt —
ist sehr schlecht ülierlicfcrt; da aber einige Teile anderen Officien, nament-
lich den l)eiden vorhergi^iieiiden entlehnt sind lassen jene sich nach
,

diesen verbessern. —
In 1. Vesp. A •^ Ac stirpe. —
In 1. Noct. A 2, 4

;'.,

Maria praesentatiir. - Drei AA prosaisch. —


R 1, 2 Omnium fehlt.
R 2, T) In parentibus cinictis. —
R H, 2 Ivite regalibus praecepti. R M, 4 —
ac vivificum. —
R !{, 7 in templo sancto. —
Ein n prosaisch. In —
2. Noct. A 1, 1 Vivo. R l, 4 Dens et in caelo. —
R 2, :? I)<'i taberna-
cnliun. — R 2, 4 nionte saucto Dei. - R 3, 2 inl'antiam fohlt. R 1 4 —
Gandet fehlt. —
AA 5 mid (J prosaisch. - R I, 1 O speciosa luMiedicta.
,


R 1, 2 virginiim Maria. —
R 1, 3 omnis caeli. —
R 1, 4 omnis sancta. —
R I, ') Ouuiis. - R 1, () et laudis cantica voce resnltent. —
R 2, ') s<j. Di-
vini spiraminis totiim igne crematum. —
R 3, 3 Infantulae aetate. R, 3, fi —
Jam fehlt. —R 4, 2 fiagrat. —
R 4, 3 sc]. Sancta Deo hostia jdaeet viva
virgo Maria. In N oct. Ad (."antica A prosaisch.
'.\. —
R 1, 5 sq. Efdornm
virgo regni pia virgo Maria. —
R 2, 5 Dei s|)onsa. —
R .'5, 4 adplens; es
fehlen drei Silben. —
R 3, f> ilatiir et hostia |>lacet viva. —
R 3, S Kt jam
sponsa. — R 4, 2 fehlen dni Silben; Maria ergänzt. —Ad
Tertiam. A, 2
Sacra. — Ad S ext am A, <) Christus dignatus. —
Ad Nonam A, 1 sa-
crae. — Ibid. ^y |)er suum venerationis obsequinm. - 1 n 2. Veap. ail
Magn. A, la nobis benedietio.
86 -

28. In Illatione BNV.

In 1. V esperi s. Ad Completorium,
Antiphonae. Ad Nuuc dimittis.

1. Decet Deum collaudarc A. Haec virginis iilatio


Mariam mox infantem, Dei templum intrantis
Qui sterilem habitare Est lucis revelatio
In domo dat laetantem. Perpetuo micantis,
2. Per quam misericordia Quae nostrae sit dotatio
Est Doraini firmata, Animae commigrantis,
Annorum per exordia Ex hujus mundi spatio
Fit Deo dedicata. Ad caelum evolantis.

3. Deus tuus in saeculum


Hoc, Sion qui regnabit,
Ad Ma tutin um.
Virginitatis speculum Invitatorium.

lUaesum conservabit. In honore Mariae,


4. Novam Deus aedificat In templo praesentatae
Jerusalem in caelis, Virginis, in hac die
Dispersos dum laetificat Domino jubilate.
Filios Israelis.

5. Seras Sion confortavit In 1, Nocturno.


Deus tunc portarum, Antiphonae.
Dum in templo acceplavit
1. Templum adornavit
Munus tam praeclarum. Prae cunctis praecedentibus
R. Matris lac dum sugere Virgo, dum intravit
Infantula jam cesset, Electis cum parentibus.
Mundum coepit fugere,
2. A templo quod fundatum
Triennisque cum esset,
Est a rege Salomone,
Ut ejus conversatio
Sic nee fuit adornatum
Sic tota sit in caelis,
Templum illa ratione.
Quo mira salutatio
3. Humiliter orabant,
Procedit Gabrielis :

V. Ave, Markig gratia ]>lena^


Dum virginem praenobilcm
Parentes praesentabant,
Dominus tecum.
Templo in Hierusalem.
Ad Magiüficat. Responsoria.

Virgo templum intrando 1. Nova haec oblatio


Tunc angelos laetificat, Prioris aevi spatio,
In Deum exsultando Qua nihil fuit gratius,

Post cecinit Magnificat; In templo pracsentata,


Qui ipsam praemiando Caritate inflammata
Aeterne beatificat, Odorem spargit latius,
Pro nobis exorando V. Quantum fas credi est,

Iratum nunc laetificat. deitas hanc tota refudit.


87 -
2. Marsoritum pracpolituin 2. IncoiTupta et innupta
Adaptatur applicatur Joseph viro modo miro
Summum per artificcm, Haec virgo desponsatur,
Quo structura est futura, Ipsi soli, a quo poli
Quae non pcrit, quia gerit Inflectuntur et reguntur
Omnium opificein ;
Illaesa conservatur.
V. Haec est, quam caeli V, castae matris
Victor Deus intus et extra felix dignatio, sese
Pinxit et angelica Terris inclinat
cote polivit eam. hac mediante polus.
y. Quam praeclare conservare 3. Anna, gaude, Joachim, plaude,
speculum
Integritatis Sint cognati Deo grati
Voto vovit, quod non novit Virginique tantae,
Antecedens saeculum, Nam huic soli vestrae proli
V. Angelicae lucis Nulla talis est aequalis
speculum decor ejus obam- Reperta post et ante.
brat V. In titulo ejus
Et quasi praefulget citharizcnt omnia caeli
omne decoris ebur. Organa, caelestis
musica ludet ei.

In 2. Nocturno,
Antiphonae. In 3. Nocturno.
1. Adducentur summo regi Antiphonae.
Cum exsultatione
1. Est virgo aeternaliter
Virgines in matris I)ei A Deo praedestinata
Ilac praesentatione.
Ilodie temporaliter
2. Inclita Sion filia Hoc in templo praesentata.
Diyitias cumulavit
2. Ut semper et totum
Et virginum tot milia
Sit Deo mancipatum.
Haec sola suporavit.
Est hoc virginis votum
3. Nam in ga/opliylacium Caelitus dedicatum.
Fort munus ]t]a(H)i)tatuin,
3. Haec homimum adspectibus
Quo miseris solatium Licet virgo aufcratur,
Divinitus est datum. Virtutum in profocfilius

RcsponsDri.i
Cum angelis conversalur.

1. ßcncdicta, quae, dclicta


Kcsponsoria.
Quia nescit, conquiescit
Dilcc.ti sub umbraculo, 1 . Joachim justus parcns,
Est. sopita,unde vita, ('um prole forct carons,
Quae rcccssit, nunc accessit Per Isachar ponliliccm
In üei tabcrnaculo, In templo est despectus,
V. Quam dUeda tnhrrnncula tua, A Deo sed cloctus,
Dominc virhitum, concupiscit Nunc fruclum fort mullipli-
ra anima nira. ccm.
V. Anna sancta peperit 3. Ad te de luce vigilat
Natam sanctioreni, Stella raatutina.
Secl nata de se genuit Maria, quae nos dirigat
Omnibus majorem. Servans a ruina.

4. Benedicite Domini,
2. Infertur annis teneris,
Tot virgines et tantae,
Quo fiat cuncti generis
Copjunctus qui est bomini
Virlutibus imbuta,
Virgine mediante.
Temporis curriculo
Dei adminiculo 5. Laudet omnis creatura
Literas adsecuta. Deum indefessa,
V. Haec quae complevit
est, Cum mater Dei futura
Prophetiae veritatem Templum est ingressa.

Omnemque delevit
[Peccati] pravitatem. Ad Benedictiis.

A. Virgo in castitate
8. In scripturis sub figuris Et munditia
Percunctatur ac miratur Hoc in templo babitavit,
Virginem pariturani, Ubi in sanctitate
De quo certa, raox experta, Et justitia
Dum consensit, intus sensit Coram ipso miristravit.
Se Deum genituram. Quae in necessitate
V. Quomodo tiet, inquiens, Et tristitia
Cum
virum non cognoverim, Nunc sedentes relevavit,
Sed Deo pure servieus Dum plena veritate
Castitatem voverim. Atque gratia
Nobis viam generavit.

In Laudibus.
In 2. Vespcris.
Antiphonae.
Ad Magnificat.
1. In templo praesentatur
Induta jani decore, A. Qui exaltasti huniiles
Quo ejus collocatur Deponisque potentes,
Nunc sedes in honore. Nos miseros et fragiles
Humiliter poscentes
2. Salutis sunt initia Mariae pro dementia
In temjilo praelibata, Misericors exaudi,
Cum Deo in laetitia Ut tua in praesentia
Haec servit illibata. Caeli jungamur laudi.

Brev. Verdense imp. s. 1. 1480. —


In 1. Noct. R 2, 2 applicatum. —
lu 2.Noct. R 2, 3 Hiiic virgo. —
In 3. Noct. R 3, 7 fiet istiid. Hiezii —
die Hymnen: Exultando, mater, gaude (Anal. XXIII, 64): .lam dies redit
.'.niuia (Anal. XI, 45). Laeto plaudat obsequio (Anal. XI, 45).
^ 89 —
29. De Visitatione BMV.

In 1 . Vesp e r i s. Ad Matutinum.
Antiphonae. Invitatorium.

i. Acccdunt laudcs virpnis Reginam caeli Mariam


Admirandac iiidaginis concorditer adoremus,
Noviter promulgatac, Quae visitans Elisabeth
En, visitat Elisabeth spem contulit, ut laudemus.
Maria mater ipsamet
Coelica probitate.
In 1. Nocturno.
2. Divo repletur munere
Maria, sine murmure Antiphonae.
Cum filium concepit,
1. De caelo velut radius
Surrexit ab oraculo
Desccndens sacer spiritus
Statini in montis calculo
Elisabeth intravit,
Abiit et profecit.
Mox benedictam virgineni
3. Accendit ardor spiritus Sanctitatis propaginem
Mariam tangens caelitus Prophetice clomavit.
De Nazaretli migrando, Inter turmas fcmineas
2.
Mox ad montana translulit,
Et sanctarum excubias
Ubi tumultu caiuit
Maria collaudatur
Supcrna degustando.
Propter fructum, qui nascitur,
4. Monstrans culmcn dulccdinis Quo jure mundus eniitur
Maria sui sanguinis Et pleno visitatur.
Elisabeth salutat
3. Vocat hanc matrem nomine
Stantcni indomo proximi, Domini primo famine
Propinqua templo üoniini Elisabeth vi supcrna,
Devote subministrat.
Quod fuit clausuni aliis
5. Charisma sancti spiritus In velatis mysteriis,
Diffudit se divinitus Notitia interna.
In puerum, cum sensit
Concepfum salutiferum llcsponsdri.-i.

Mariae sibi obviuni,


1. Surgens Maria gravida
Elisabeth consensit.
Migravit per cacutnina
In civitalcm Judac,
Ad Mniriiificat.
Iniravit domum propere

A. A('ccl(!ratur ratio Zacliariae cum opere

In puero uondum nato, Salut is consobrinae;

Instinctu sacri pnoumatis V. Ut audivit Elisabeth


Divinitus sie dali). Salutes mox de Nazarclh,
Novit praesentem Dominum Exclamat mirativc.
In virgine dam latentem, 2. Dixit vcrba prophelica
Adoravit cum jubilo Elisabelh caclicola
Ad servulum venientcm. De virgine Maria:
- 90

Beata quae credidit,


est, V. Elisabeth quaesierat,
In hac quae didicit
fient, Johannera doctuni noverat
A Domino mente pia. De vita supernali.
V. Venit ex te sanctissimus
Vocatus Dei filius, 2. Rosa de spinis prodiit,
Sicut praedixit angelus Yirga de Jesse floruit,
Suae matri in via. Maria visitavit,
Vis odoris diffunditur,
3. Elisabeth congratulans
Tota domus perfunditur,
Profunde se humilians
Gratia cum intravit.
In adventu Messiae
V. Miranda salutatio,
Unde, ait, condeceat,
Fit plebi gratulatio,
Quod mater Dei veniat
Quae fructura exspectavit.
Ad nie cum plausu viae?
V. En, felix salutatio, nube tegitur,
3. Stella sub
Duplata exsultatio
Maria mundo premitur
Dabantur vi sophiae.
Rutilans in splendore,
Elisabeth perducitur
I n 2. Nocturno. Ad solamen, lux spargitur
Roborans in vigore.
Antiphonae. V. Luna soli conjungitur,
1. Non fuit Christus oneri Elisabeth devolvitur
Nee gravis moles pueri Aestuans in amore.
Visceribus matris dignae,
Sed ignara de pondere
Cum corporali robore In 3. Nocturno.
Transsiliit benigne.
Antiphonae.
2. Trausivit in itinere
Maria niultum propere 1. Tunc ad sermonem virginis
Monticulos scandendo, Dabatur donum flaminis
Evitavit lasciviam Matri simul et proli,
Propter morum constantiam Hie gaudebat in utero,
Colloquia spernendo. Haec providit de puero
3. Longam viam pertransiit, Et de regina poli.
Maria montes circuit
2. Adest mira credulitas
Hilaris laborando,
Ac virginis fecunditas
Honores mundi respuit,
Per exemplum monstratum,
Devotionem tenuit
Concepit prius sterilis,
Caelica meditando.
Quae vox est impossibilis

Responsoria.
Nisi per verbum datum.

1. Maria parens filios 3. Fit uaturae propinquius,


Plangens quaerit depositos Quod sterili fit filius,
In scelere mortali, Quam virgo fiat praegnans,
Clamans clamat, ut relevet, Sed nihil impossibile
Manum ponit, ut sublevet, Deo nee infactibile
Ne poena ruant mali. Per verbum suum dictans.
91 -
Responsoria. Ex hoc laudabunt singuli
1. Occasum virgo ncsciit, Mariam matrcm saeculi
Velut lux mundo profluit Ipsamet sie dicente.
De summo fundons lumen,
Elisabeth applicuit,
4. Magna perfecit Dominus
In Mariae virtutibus
Devotas sibi atti-ahit

De caelo pandens nnmen Deum concipiendo,


;
Fit mater plena gratiae
V. Spiritus rapit syinbola
Et impetratrix veniac
Caolestibus coiiforinia
Omnibus miserendo.
Tamquam aquarum Humen.
2. Thronum lucis prospexerat, 5. Maria tribus raensibus
Quae ut aurora fulserat Quasi stetit laboribus
Sole mane surgente, Elisabetli subdendo,
Elisabeth ubi vidit Conferebat de angelo
Verbaque palam protulit Et vcrborum mysterio,
Speculo suadentc. Quae protulit salutando;
V. In Mariae pracsentia Mutum audivit eloqui
Plura patent latentia Et prophetias Domini
Elisabeth dicente. In Christo declarando,
3. Elisabeth ex operc Plura vidit de puero
Signorum dat pro pignorc Mirabili ab utero
Mariam invocare, Praccursorem vocando ;

Quam gratia constrinxerat Facta post reverentia


Et pietas commoverat, Rcversa est ad jiropria
Vetulam visitarc. Maria contemplando.
V. Nullus diftidat hodie
Ad Renedictus.
Ad Mariam contluore
Sibique supplicare. A. Adjutrix visitatio
Et frecpicns ministratio

In Laudibus. Elisabetli oblala

Antiplionao. Mariam dcnl propiliam

1. Sacra dcdit eloquia


Ad imi)ctrandam gratiam,
Maria responsoria
Cum fuerit vocata.
Elisabotli laudanti,
Nam mater est, ecclesiao
Fluctuantis naviculae
Clamavit l>oo ranticuin
Subditos gubernando.
Magniiicando Dominum
Prompt os suo regimini
De sursum bonum (hmti.
Dirigent ique tiamini
2. Tunc cxsultavit animus,
Devotos visitando.
Cum ii>sius sit hlius
Ang(do nnntianto,
Ancilla Doi crodidit,
In 2. Vosperis.
(!onfcssum verbum genuit
Maria supplicante. Ad Mafrnificat.

3. Vera humiliatio A. Jesu, rodemjitttr optime.


Fuit (Ihristi conco|)tio Ad M;iriiim nos iniprime,
Deo respicientc, Ul mundi advocata,
^ Ö2 -
Pari forma nos visitet Mores et actus dirigat
Sicut fecit Elisabeth Et ad caelos alliciat
Per summam pietatem Per gratiam oollatam.

Antiph. ms. CVauenburgense s. n. saec. 15. A. — Brev. ms. S. Flori-


F
ani XI 477. saec. 14. adcl. saec. 15. B. — Aiitiph. ms. Raigradense -—
Jv
I a 2

anni 1397. C. — Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Prägen. XIII A 5 b.
add. saec. 15. 1>. —Brev. ms. Scotorum Vindobonen. 50 f 29. saec. 15. E. —
Brev. ms. Romanum saec. 15. Cod. Laiircntian. Aedil. 116. F. Brev. ms. —
Lingoiiense saec. 15. Cod. Farmen. HH
IV 15. G. —
Jirev. ms. Komano-
Franciscau. saec. 15. Cod. Vatican. Ottobonian. 676. H. Cod. Darm- —
stadien. (Miscell.) 1021. saec. 15. in. I. —
Brev. Romanum imp. Venetiis
1481. K. — Brev. Romanum imp. Venetiis 1517. L. —
Brev. Romanum imp.
Venetiis 1525. M. —Brev. Eistettense imp. s. 1. et a. N. Brev. Spirense —
imp. Venetiis 1509. O.
Dasselbe Officium findet sich aufser zahllosen andern in folgenden
Quellen: Brev. ms. Waradinense anni 1460. Cod. Vatican. 8247. Brev. —
ms. Bisuntinum saec. 15. Cod. Bild. Archiep. Remen. s. n. Brev. ms. —
Estense saec. 15. Cod. Loudinen. Add. 17294. —
Brev. ms. Vasatense (?)
saec. 15. Cod. Cantabrigen. Kk. VI 49. —
Brev. ms. Alphousi, regis Fortu-
galliae, anni 1484. Cod. Cantabrigen. Mm
V 21. —
Antiph. ms. Oesteeclo-
ense anni 1498. Cod. Coli. S. Barbarae Gandaveu. s. n. Antiph. ms. —
S. Mariae ad Gradus anni 1477. Cod. Semin. Colonieu. 5 a. Brev. ms. —
Augustinianum saec. 15. Cod. Chigian. D IV 58. —
Brev, ms. Humiliatorum
saec 15. Cod. Vatican. 9217. —
Brev. ms. Praedieatt. Wirceburgen. saec. 15.
Cod. Darmstadien. 1813. —
Brev. ms. Wingartense saec. 15. Cod. Fulden.
Aa 122. — Antiph. ms. Rasdorfense saec. 15. Cod. Fulden. Aa 55. Brev. —
ms. S. Bonifatii Fulden. saec. 15. Cod. Fulden. Aa 81. Antiph. ms. —
S. Bartholomaei Francofurten. saec. 15. Cod. Francofurten. Barth. 94. —
Brev. ms. Farfense anni 1499. Cod. Roman. 294 (Farfen. 16). Brev. ms. —
Farfense saec. 15. Cod. Roman. 180 (Farfen. 21). —
Brev. ms. Matthiae
Corvini anni 1487. Cod. Vatican. Urbin. 112. —
Brev. ms. Spirense saec. 15.
Cod. Vatican. Palat. 514. —
Brev. ms. Augustanum saec. 15. Cod. Vatican.
Palat. 523. —Brev. ms. Romanum saec. 15. Cod. Barberin. XI 7. Brev. —
ms. Trojanum saec. 15. Cod. Neapolitan. VI E 16. —
Brev. ms. Augusti-
nianum saec. 15. Cod. Neapolitan. VI E 15. —
Brev. ms. S. Clarae Nea-
politanae saec. 14. Cod. Casanaten. B III 5 (407). add. saec. 15. Brev. —
ms. Salernitanum saec. 15. Cod. Capit. Salern. s. n. —
Brev. ms. Romano-Fran-
ciscan. saec. 15. Cod. Angelicus D V 10. —
Brev. ms. Leonis papae X.
saec. *^/i6. Cod. Laurentian. PI. XVII. 1. —
Brev. ms. Pisanum anni 1473.
Cod. Laurentian. Palat. 8. —
Brev. ms. Bituricense saec. 15. Cod. Pianoren.
M. 51. — Brev. ms. Romanum saec. 15. Cod. Capit. Lucen. 612. Brev. —
ms. Romanum saec. 15. Cod. Univ. Bononien. 2676. —
Brev. ms. Francis-
canum saec. 15. Cod. Senen. F VIII 9. —
brev. ms. Romanum anni 1453.
Cod. Senen. F VII 5. —Brev. ms. Augustinianum saec. 15. Cod. Senen.
F VII 4. - Brev. ms. Romanum saec. 15. Cod. Senen. F VIII 8. Brev. —
ms. Vallumbrosanum saec. 15. Cod. Trivulzian. 256. —
Brev. ms. Frisin-
gense anni 1479. Cod. Mutinen. X H
1. —
Brev. ms. Augustinianum anni
1469. Cod. Londinen. Add. 16891. —
Brev. ms. Marchthalense saec. 14. Cod.
Stuttgartien. 1 b 107. add. saec. 15. —
Brev. ms. Ultrajectinum saec. 15. Cod.
Hagen. A.\ 123. —Brev. ms. Argentinense saec. 15. Cod. Farmen. IV 18. HH —
Brev. ms. S. Sepulehri saec. 15. Cod. Farmen. Palat. 215. —
Brev. ms. Carmelit.
.Jerosol. saec. 15. Cod. Farmen. Palat. 187. —
Brev. ms. Franciscan. Nea-
politan. saec. 15. Cod. Taurinen. K
III 24. —
Brev. ms. Romano-Augustin.
saec. 15. Cod. Univ. Januen. A V 12. —
Brev. ms. Tarvisinum saec. 15.
Cod. Capit. Tarvisin. I 16. —
Brev. ms. Constantiense saec. 15. Cod.
Eremiten. 80. —Antiph. ms. Beronense saec. 16. in. Cod. Eremiten. 729. —
- 03 —
Brev. ms. saec. 15.
Eugi'lberf>ouse Cod. Eiigelbergen. 306. Brev. in.s. —
Francisiamun saec. Cod. Capit. Toletaiii 33
13. 16. add. saec. 15. — Brev. —
ms. Kraiu'iscaniim saoe. 15. Cod. Uuiv. Valentin. 90 4 35. Brev. ms. — — —
iJareiuouense saec. 15. Cod. Capit. Vicen. CIX. Brev. ms. Kouianum —
saec. 15. Cod. Sc(nialen. a III 6. —
Brev. ms. ßrixiense saec. 15. Cod.
Scorialen. b III 20. —
Brev. ms. Braccarense saec. 15. Cod. Scorialen. e

IV 10. —
Brev. ms. Calagurritanum saec. 15. Cod. Salmanticen. 186.
Brev. ms. Veteris (.^apellae Katisboneu. 1988. saec. 15. Brev. ras. Veteris —
Capellae Katisbonen. 1908. saec. 15. —
Brev. ms. Eistettense saec. 15. Cod.
Eistetten. 2" 122. —
Brev. ms. Wiesensteigense saec. 15. Cod. Maililngen. II 1
Fol. 178. —
Brev. ms. Augiense saec. 15. Cod. (^arolsrulian. Augien.
CCLXII. —
Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Vatican. 4711. —
Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Vatican. Ottobon. 511. Brev. ms. —
Augustinianum saec. 15. Cod. Vatican. Ottobon. 544. Brev. ms Wirce- —
bnrgense saec. 15. Cod. Vatican. Palat. 525. —
Brev. ms. Card. Caraftae
saec. 15. Cod. Vatican. 3515. —
Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod.
^'atican. 4752. —
Brev. ms. Parentinum saec. 15. Cod. Univ. Patavin. 446. —
Diurn. ms. Ultrajectinuni saec. 15. Cod. Hagen. 6170 Antipli. ms. Ultra- —
jectinum saec. i^/is. Cod. Ultrajectin. 407 add. saec. 15. Brev. ms. Fredes- —
lariense saec. 15. Cod. Casselan. Ms. theol. Fol. 136. Brev. ms. Fredes- —
lariense saec. 15. Cod. Casselan. Ms. theol. IV ° 30. Brev. ms. —
8. Alexandri Embecen. saec. 15. Cod. Gotingan. 238. Cod. Wernigerodeu. —
Zn. 22. saec. 15.
Brev. Wormatiense imp. s. 1. et a. —
Brev. S. Donatiani Brugen. imii.
Parisiis 1520. —
Brev. Komanum imp. Venetiis 1487. Brev. Frisingense —
imi>. Angu.stae 1491. —
Brev. sec. cousultudinem domiis hospitalis Hieroso-
lymitani S. Johannis imp. s. 1. 1495. —
Brev. Ilerifordense imp. Kutomagi
1505. —
Brev. Maguntinum imp. Lugduni 1507. —
Brev. Corisopitonse inii).
1500. —Brev. S. iServatii Trajecten. imp. Coloniae 150.'). Brev. Ultra- —
jectinum imp. CJudae 1508. —
Brev. Goslaricnse imp Ilalberstadii 1525. —
Brev. Paderbornense imp. Lipsiae 1513. —
Brev. ritrajectinum im|>. in
Schonlioven 1495. —
Brev. Plocense imp. 15**. J5rev. Aversanum imp. —
s. 1. 1499. —
Brev. Capuaniuu imp. Capuac; 1489. Brev. Zagrabiense imj). —
Venetiis 1505. —
Brev. Morinense imp. Parisiis 1488. Brev. Biterrense —
imp. Lugduni 1534. —
Brev. Braccarense imp. Salmanticae 1511. Brev. —
Braccarense imp. Salmanticae 1512. —
Brev. Barcinonense imp. Barci-
nonae 1540. —
Brev. Oscense et Jaccense imp. Caesaraugustae 1505. —
Brev. Majoricense imp. Venetiis 1506. —
Brev. 8. Mariae de Mcrcede imi>.
Barcinonae 1560. —
Brev. 8igenense imp. Caesaraugustae 1547. llrev. —
(iranatense im|). Granatae 1506. —
Brev. Patavicnse imp. Venetiis 1.508. —
IJrcv. Eistettense imp. Eistett 1484. —
Brev. Romanum iuip. Pajiiac 1494. —
Viaticiis Ilildeslurimen. imp. Li])siae. 1516.
C hat folgende Notiz in rubro: „Explicit historia de vi»it.atione sanctao
Mariae, (piam comixisuit dominus Adam Cardinalis et doctor sacrae tbeo-
iogiae, conlirm.'ita per Bouit'acium p;i|iam nonum, <pi:u' siugulis antiis in ipso
testo (»cciirrente debet cautari sub au;ithemate Scdummodo cantus Alia . .

autem per t.otum de ]n'aecedenti historia."


1 hat folgende Aufschrift manu saec. 15 : „Keverendissinms douiinus
(kardinal is Adam Anglicus, tituli S. Caeciliae, composuit haue his-
toriam."
11: .,!nci])it officium Visitatiouis beatae Mariae Virginia, a)iprol).Mlniii
pir Domiuuiu Honifacimn papam nonum, et cautatur juxta cantinn iujiti

l'^-ancisci."
<) fol. 608 b: „(!um ipiifb'in liistoria de visitationc beatae virgiiiis supr;i
475 annutata proptcr inei»tani, (|ua abundat, compositioneui mult.am(|Ue liar-
bariem a doctis non probatur, ideoipie Hevciendus in Cbristn pater et domi
nus l^hilippus, Spirensis episcopus, He(|uentcm, ex evangelio sinnptam, passns
est imj)rin\i et a clero suo ȟb praefata festivitate et ejus ocfava inter horas
— 94 ~
orauduni canonicas candem legi." Folgt das Officium Jeiisteins „Exsurgetis
autem."
In 1. Vesp. A 2, 6 perfecit B. — A 3, 1 Accedit A. —
13 hat statt des
gebräuchlichen Occasum virgo nesciit (vgl. Noct. 3 R 1) das Kesp. :

R. O praeclara Stella maris, V. Te precamar in hoc festo,


Virgo mater singularis, Sis solamen omni maesto,
Quae cognatam visitasti, Fuga mortem,
Johannem illuminasti Center sortem
Prole praeclarissima, Nobis in caeli patria.
In 1. Noct. R 1, 2 Migravit per montauea K. — In 2. Noct. R 1, 7 sqq.
sind in ß also verändert:
cum senserat
Elisabeth,
Mariam salutantem,
Johannem doctum noverat
Per Christum gratulantem.
In 3. Noct. A 2, 3 monstratur B. A 2, 6 datur B. — — A 3, 6 fehlt H. —
R 1, 7 raint sibila A. —
R 2, 3 mane splendente B. — In Laud. A 3, 2
Fuit Mariae visitatio D. —
A 3, 3 Deo inspirante K. — FGN u. a. haben
noch folgende AA in 2. Vesperis super Magnificat per Octavam:
1. Ampla fertur humilitas, 4. Haec cedrus alta Libani,
Servitutis celeritas Maria, mater Domini,
De virgiue praegnante, Ramos mire pandebat,
De salvatore saeculi, Cum rore sua gratia
Redemptore piaculi Dabatur in familia,
Elisabeth orante. Quam ipsa visitabat.
2. Larga confertur gratia 5. De quibus festes protulit
Cum donorum constantia, Pro secreto, (juod latuit,
Major subest minori, De verbo incarnato,
Ascendit in obsequium Ipsum primo monstraverat.
Ac jucundum solatium Cln-istum, quem exspectaverat
Domina praecursori. De ventre matris gi-ato.
3. Jesu mater se obtulit, 6. Laeta dolens praeficitur,
Regina caeli protulit Moerens plaudens ostenditur,
Ministram viliori, Juvenis iit de sene,
Maria dat auxilium Cum pervenit de Nazareth
Obste tricis, servitiuni Maria ad Elisabeth
Ancillae suae thori. Haue visitans amore.

Zu diesem Officium gehören die ebenfalls von Adam Easton verfafsten


Hymnen In Vesp.: In Mariam vitae viam (Morel 87, Milchsack I, 33); ad
Noct.: O (."hristi mater caelica (Mone II, 118); in Laud.: De sacro taberna-
culo (Mone II, 116). —
Vgl. Dreves, Die Hymnen Johanns von Jenstein
S. 23 Morel S. 87 ff. Blätter für Hymuulogie 1889, 120 tf. A. Ciacouius,
flf.

Vitae et Regestae Pontificum Romanorum et tS. R. E. Cardiualium II,


648 sq.

30. De Visitatione BMV.

In 1. Vesperis. Scandit montes,


Super Psalmos. ut duplex gaudium
A. CoUaetentur Gemiiietur
corda tidelium, in matruiii giciiiio;
Virgo mater Nani, dum habet
coücepto filio salvator obvium
— 05

Vatcni, iniplct 3. Dominus, rex gloriae,


sancto tripudio, Dominus virtutum,
Sic utraque Vatem facit hodie
niater per filiuiu Virginis ad nutum.
Docta cantat,
Eesponsuiia.
quae dictat uuctio.
B. Virga Jesse jam tioruit
1. Mundum vocans
ad partum virginis
Repleta sacro Üamine,
Hora coenae
Sursum ire nos docuit,
plasmator hominis,
Dum montiuni cacuniiiie
domum Vatem mittit
Trausito petiit
de ventre stcrilis
Zacbariae cum luinine.
Similem angelis.
V. Sol in sole
refulgens domiiia
V. Haec narrat augelus,
et virgo credidit.
Prophetaium
accendit lumina.
Quam mittens Dominus
prophetam edidit.
Ad Magnificat.
2. Datum sigiium
A. Magnilicat altissimum de cana sterili
Virgo facto miraculo, Tam est gratum
Aroma suavissimum Mariae virgini,
Gerens in ventris loculo, Quod ad montem
Dum cauticum dulcissimum pergit cum humili
Pio profert oraculo Gressu et utili.

SermoneuKiue gratissimum V. Sic festina


Fideli praestat populo. sterilem visitat,
Verbo verbum
pandens, quod latitat.
Ad Mat Uli num.
3. Verbum patris
Invitatoiiiun. postcjuam concipitur
Latentem in virginc In Maria,
Christum adoremus prius ostendilur
Mcntis<iuc dulcodine Praecursori,
Matri jubilcnms. dum virgo locpiitur,
Sic caelum panditur,
V. Ventris alvo
In 1. N cl u rno. verbum absconditum
Antiplnmae. Per OS mntris
mundo tit pandidum.
1. Kx ore intantium
Malri's illustraiitur,
In 2. Nocturno.
Sicquc patri omnium
Landes cumulantur. Autii)lioiiae.

2. Ponit tabernaculum 1. li) labiis virginis


Dominus in sole, Gratia diffusa,
Dum iiufert iiiaculum Fit in venire sterilis
Yirginis cum prole. Gratia infusa.
- 96 —
2. Cum inipetus flaniiiiis In 3. Nocturno.
Vii'ginem saiiciificat Antiphonae.
Cursu sacri Üuminis
1. Canticum novum Domino
Prophetani laetificat,
Cantat plena gratia,
3. Gloriosa dicinms Dum dato legi termino
De te, porta caeli, Nova prodit mysteria.
Teque benedicinms 2. Gaudet nions Sion hodie,
Cum mcnte fidcli. In quo vita ostenditur,
Exsultent inde filiae,
Responsoria. Dum virgo magna loquitur.

3. Qui fecit mirabilia,


1. Paupertatis Novum dictavit canticum,
humanac pallio Quud virgo laudabilia
Decoratum Per verba facit pandidum.
dominum gloriae
Recügnoscit Responsoria.
dictante filio
1. Felix virgo,
Veterana
cujus oraculo
sterilis hodie:
Unde mihi,
Dona magna
V.
panduntur sacculo,
quod ad me veniat
Dei plena
Dei mater,
ut mihi serviatV
magno miraculo,
Clausa piaculo.
2. Fulget sponsus ecclesiae V. Ex ubertate dogmatum
In thalamo virgineo, Fontes signat chaiüsmatura.
Cantat cantum laetitiae 2. Ascendenti
De tanto consanguineo ad montem virgini
Elisabeth, cum hodie Et cantanti
Se jungit caeli cuneo. canticum Domini
V. Benedicit cum angelis Vates plauduut,
Fructum et vitem pariter, qui Christi nomini
Quibus fit nobis miseris Dant honorem
Solamen integialiter. et summo eulmini;
V. Per hanc cernunt
o. Granum, quod vitae moriens
luctum praeteritum
Fructum afferre venerat,
Commutatum
In alvo matris oriens
in cantum iuclitum.
Antiquam stupefecerat,
Hiuc clamitat exsiliens: 3. spem miram, quam dedisti
Beata, quae crediderat; Decantando humilibus,
V. Plena, inquit, Dum ancillam te dixisti
Deo homine,
et Et beatam prae omnibus,
Cuncta cernens Pracsta, mater, ut nos Christi
in plenitudine. Fruamur adspectibus.
07

V, Quae luni magna ccoinisti In 2. Vesperis.


Tibi conlata largiter,
Ad Magnificat.
Nos a mortc salvans tristi

Christo junge fcliciter. virago perinclita,


De qua vir summus sumitur,
lu Laudibus. Ilumilitate praedita,
Dum Deus in te claudilur,
Antii)liunae.
Montana velut subdita
1. Cum Dcus ex virgine Petis, et lumen oritur,
Induit decorcm, Hinc clausa pandit abdita,
A te foetus feminae Et infans clausus loquitur
Suscipit valorem. Secreta caeli condita,
2. In conspectu Doniini Verusque sol detegitur.

Puer exsultabat,
Ex quo mater virgini
Cantans proplietabat. Per Octavam.
3. Fructum vitae protulit luvitatoriuni.
Terra virginalis
Ascendentem domiuam
Populiquc attulit
Montem sociemus
Laudes generalis.
Et latentem Dominum
4. Benedicens, benedicta, Christum adoremus.
Benedic benedicentcs,
Nobis, cantrix, cantuni dicta Ad Benedictus.
Et fac tecum concinentes.
A. Dominus
Visitavit
5. Oninis spiritus auscultet
Plcbem Israelis,
Decantantem virginem, Dum per matrem virginem,
Secum plau<lat et cxsultct (Jravidam de caelis,
Laudans Doum liominem. Genitricem visitat
Ad BcuodictuK. Prophetae tidelis.

A. Bcnedictus Enunaiiuel,
Ad Magnificat.
Qui visitavit hominem
Et redcmptionem Israel A. Exsultavil Spiritus
Per Visit antcm virginem Sterilis ot nati,

Intimavit praecursori, Dum verbi divinitus


Cum Salute humili Mariae donati
Unde laudes salvatori Vis per vocem virginis
Clamantur et steril i. Infunditur vati.

Brcv. ms. Pracdifatonuii Viiidohoiu'ii. s. ii. sacc. A.


15. —
Brov. ms.
Prawlicatorum sacc. 15. C!i)d. ('(tiist.iiiticii. l;]9."i. B. —Brcv. ms. Alton-
li«)iiavii'ii,s(- sacc. 15. ('Im. Moiiawii. 2'.i05. V, — Brcv. ms. l'racdicatonim
.sacc. 15. Moiiaccn.
Clin. 2.'? UvJ. 1). —
ms. J»racdicat.oriim sacc. 15.
Brcv.
('(•(!. Btirdigalcn. 77. E. ms. Brinuliisiiia sacc. 15.
- Offic. Cod. Oxmiicii.
Misccll. Litiirg. .'?5H. F. — Brcv. ms. l'racdicatonim sacc 14. Cod. Colotiicn.
104. add. sacc. 15. G. —
Aiitiph. ms. Salciiiifanum saec. V-\. Cod. llcidfl-
bergcn. X (> 1). add. sacc. 15. H.
Kerner: Brcv. ms. Pracflicatorinn Nca|i<ilitan. sacc. 14. Cod. INJcapoli-
tan. VI F 6. add. sacc. 15. - Brcv. ms. Brat dicatonmi Crcmnncn. anni 14()7.
Dri'vus, Ilistoriitü rhylhinicae. IV. <

— 98 —
Cod. Casanaten. B. VI 5 (1182). —
Brev. ms. S. Marci Floront. saec. 15.
Cod, Florentin. Conv. sup. I. IV. 17. —
Brev. ms. Praedicatorum saec. 15.
Cod. Univ. Bononien. 2685. —
Brev. m.s. rraedicatorum Veuet. saec. 15.
Cod. Capit. Patavini B. 60. —
Brev. ms. Mouasticum saec. 14. Cod. Engel-
bergen. 101. add. saec. 15. —
Brev. ms. Eheuoviense anni 1519. Cod.
Turicen. Ehen. III. —
Brev. ms. Rhenoviense anni 1484. Cod. Turicen.
Ehen. LX. — Brev. ms. Pi'aedicatoriim saec. 14. in. Cod. Aaraugien. 5 q. M
add. saec. 15. — Brev. ms. Murense saec. 14. Cod. Aaraugien. 1 q. add. M
saec. 15. —Brev. ms. Tnterlacense saec. 15. Cod. Bernen. B 524. Brev. —
ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Solodoren. s. n. —
Diurn. ms. Praedica-
torum saec. 15. Cod. Solodoren. s. n. —
Brev. ms. Compostellanum saec. 15.
Cod. Capit. Compostellani s. n. —
Brev. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod.
Bambergen. Ed VII 3. —
Brev. ms. S. Sepulchri Bambergen. saec. 15. Cod.
Maibingeu. II 1 4° 39. —
Antiph. ms. Praedicatorum in Stetten saec. 15.
Cod. Sigmaringen. 32. —
Brev. ms. Praedicatorum Pborcenen. anni 1407.
Cod. Stuttgartien. 1 b 46. —
Brev. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod.
Carolsruhan. Pm. 38. —
Diurn. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Dresden.
A 314.
In 1. Vesperis. Super Ps. A, 15 Doctat A. —
Diese A so-\vie das
folgende R fehlen F. —
R, 1 jam fehlt A. —
Ibid. 5 Transacto B. Ibid. 7 —
sola B. — Ad Magn. A, 6 Pie A. —
In 1. Noct. A 1, 2 MartyresE; ilhi-
strantium A. —
A 1, 3 Sicque patrimoniura A. —
A 1, 4 cumulantium. —
A 2, 3 Cum fehlt A. —
R 2, 11 quod pandcns A. —
In 2. Noct. A 2, 2
fluminis A. —
A 2, 3 flaminis A. —
R 1, 7 Veteratam A. R 2, 3 canticum —
A. — In 3. Noct. R 2, 1 Ascendentem A. —
R 2, 2 virginem A. R 2, 5 —
plaudit A. —
R 2, 12 canticum ABF. —
In Laud. A 2, 3 mater Domini
A. — A 3, 4 Laudes gratialis A. —
4, 3 canticum ABF. Per Octavam —
AA fehlen F. —
Zu diesem Officium gehören die Hymnen: In 1. Vesp.
Magnae dies laetitiae (Mone II, 114); ad. Noct.: Lingua pangat et cor tan-
gat (Mone II, 120); ad Laudes: Hymuum festivae gloriae (Mone II, 118).
Eine andere Handschrift (s. n.) des Wiener Dominikanerklosters vom Jahre
1462 enthält die Notiz: Iste magister [Raimundus a Capiia] sepultus est
in Nuremberga. Et ipse compilavit historiam de visitatione matris
D e i et legendam sanctae Katharinae de Seuis, cujus fuit confessor.

31. De Visitatione BMV.

In 1. Vesperis. Mox factum est miraculum


Antiphonae. Infans exsultat granditei-
Candida plebs tidelium, Vocis flatu jucundae.
Cordis extolle jubilis
Festum, quo visitatur Mater infantis loquitur
Elisabeth hospitium. Aeterni matrem numinis
Dum scandit virgo nobilis Mariam protestando,
Monteni, in quo locatur. Beatum Carmen promitur
Testis aeterni veritas Sacvi pulsu spiraminis
Virginem raovit quaerere Ambos magnificando.
Consortem Zachariae,
Amisit jura tarditas felix visitatio,
Nee valuit retrahere Per quam matrique filio
Gressus almae Mariae. Munera dantur alta,
Intrat virgo cubiculum lUa prophetat subito,
Salve dicens büariter Repletur iste gaudio
Cognatae jam fecundae, In aede carnis arta.
99 -
Ad Msigiiificat. Inceptae viae medium
A. Oinnis causata bonitas Spes tirnui sociavit,
Beatam dono gloriae V. Triplex ergo principium
Voce Maiiam valida Mariae theologicum
Nitatur exlaniare, Progressum consunimavit.
(^)uain colebiis humilitas, 2. Parentem pluris temporis
rius duloor clcnientiac, Devote visitari,
Caritas movet fervida Ferentem pondus geiminis
Parentem visitare. Attente consolari,
Quaruin virtuluni gratia Lex dictat gratitudinis,
Suae mentis spiraculum Quam libet imitari ;

Ante datüvein luminuin V. Hoc actu sacrae virginis


Expressit exsultare, Ägnata sui generis
Sicque sunipta tiducia Noscitur contirmari.
Sacruin dictavit canticuni, 3. ilaec ampliat jejunia
Quo plasmatorem Domi- Precibus commitata,
num Sacra studet eloquia
Docet magnificare. Virtutibus ornata,
Cuncta spernit eloquia
Ad Matutinuni. Sordibus copulata.
V. Dum stat in arta curia,
Invitatoriuni. Hacc virginum coUegia
Actio matris virginis Virgo docet sacrata.
Devote recolatur,
Qua salutatur sterilis In 2. Nocturno.
Et infans jucundatur. Autiplionae.

1. Maria docct Studium


In 1. Nocturno. Servare pietatis,
Dum gravidae triclinium
Antiphoiiac. Visitat ipsa gratis.
1. Sterilis per prodigium 2. Castum cum prole praemium
Mariae «lomonstratur, Parcnti monstrat ratum,
Quod verbum patris unicum Cum Dei patris tilium
Ex ipsa generatur. Snum dcclarat natum.
2. Virgo sine formidinc 8. Uumilitatis regiiliim
Nuntio causatoiis Monet cunctos amarc,
Cognatae de propagiiie Dum sui nati fanmlam
Fidem praebet honoris, Inquirit lionorare.
3. Fidei clarct niansio
llesponsoria.
In virginc beata,
Dum ad pnronlem scansio 1. Doctrina danuit i)liysica:
Öumitur mente grata. l'rima mentis notitia
A sensu generatur;
llesponsoria. Mariae docet rogula:
1. Pium mentis viatieum Vulgaris hacc perilia
Fides initiavit, Non semper approbalur.
100 —
V. Hoc monstrat clausi gratia, Castum cultum
(^ui prius sapieiitia et vas justitiae,
Quam sensu decoratur. V. Iter pandit hocsuperimm
2. Totalis virtus feminae, Festum firmans hodiernum.
Ut suae donet plantulae, 2. Gemina salutatio,
Non habet potestatcm, Quam mutua dilectio
Colendi regem gloriae Parentum operatur,
Beatae cultu latriae Terminum plenum gaudio
Ante nativitatem; Procuret plebis animo,
V. Istud mater clementiae Quo festum veneratur.
Dono complevit gratiae V. Hoc Christus in judicio
Suam per caritatem. Peusato matris merito
3. Quis ortum vidit proprium Psallenti largiatur.
Succedere tripudio
3. In hujus festi gaudio
Concessae voluutatis ?
Docetur congruenter,
Hoc physis negat Studium,
Quod duplex salutatio
Quod tamen firmat actio
Beatae castitatis-,
A turbis reverenter
Colitur absque tacciio
V. Jobannes docet gaudium,
Dum clauditur in utero
Cum jubilo ferventer,
V. Mariae desiderio,
Maternae facuUatis.
Elisabeth suspirio
Compleatur libenter.

In 3. Nocturno.
Aiitiphonae. In Laudibus.
1. Desceudit Dei nuntius, Aiitiphonae.
Ut jussa revelaret,
Circa matris viaticum
Ascendit virgo protinus,
Reperiet modestia
Ut visa nuntiaret.
Devoti viatoris,
2. Turbatur sensus virginis
Quod omnium spirituum
Angeli dictione,
Complevit ministeria
Solatur fructus sterilis
Genitrix conditoris.
Mariae lectione.

3. Corpus auctoris pliysicum Ferventi complet gaudio


Angelus declaravit, Seraphicum officium
Sed corpus virgo mysticum Affectus virgiualis,
Signat, dum salutavit. Hoc probat visitatio,
Expressa per indicium
Kesponsoria. Amplexus parentalis.

Quaerens uti A virginali facie


parentis agmine Clierubica limpiditas
Virgo lumen Procedere notatur,
sumpsit prudentiae, Cum signis multifarie
Simul forens Latcns per ipsam veritas
cum fortitudine OF MEO//^r>^C^»"''^tae revelatur.
'^^
MICh tFL'8
c:;:
c^"
- 101 -
4. Clara thronorum ratio Istud virtutum opera
Aftoctum sanctae virginis Sequi per actum virginis
Redditur luminosc. Probatur, cum ad supera
Dum tirmat absque dubio Levatur raater hominis
Fidem in mentc sterilis Aeternae geniturae.
De Christo vigorose.

Laudetur matris actio. In 2. Vesperis.


Per quam patris potentia Ad Magnificat.
Signatur evidenter,
, Principum altum solium
Aeterni verbi notio
In te, Maria, nascitur,
Et Spiritusdementia
Panduntur consequenter.
Dum regem portas omnium
Ad oppidum parentis;
Archangelorum Studium
Ad Benedictns.
Per te, Maria, panditur,
Matcrnum jus deiticum Cum salvum facis cuneum
Cum pietatis opore Prolis atque gignentis ;

Gradum praefert dominicum, Angelicum officium


Comitem providcntiae A te, Maria, sumitur,
Respectum causaturae, Dum visitas hospitium
Potestas eminentiae. In alto quiescentis,
Ob quam parentem sequitur, Tuum ergo praesidium
Libram ferens justitiae. Populo fcr, qui premitur,
Per quam hostem aggreditur Ut tuum cernat filium,
Humanae plasmaturae. Verbum cuncta cerncntis,
Brev. ms. Franciscanum anni 1474. Cod. Hilarieu. CXII. A. Brev. —
ms. Romano- Franciscauum auni 1471. Cod. liossiaii. s. n. B. Brev. ms. —
8. Cnicis Atigustauae saee. 15. Clm. Monacen. 4116. C. Brev. ms. Frau- —
ciscaimin aimi 1492. Clm. Monacen. 23152. D. —
Brev. ms. Franciscanum
saec. 15. Cod. Parisin. 760. E. —
Brev. ms. Frane.iscaniim saec. 15. Cod.
Parisin 1064. F. —
Brev. ms. Komano-Augustin. saec. 15. Cod. Londincn.
Harl. 2872. G. —
Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Roman. 1476.
iSessor. 69. II. —
Brev. ms. Franciscanum saec. l•^. Cod. Scnen. F VIII 1. juld.
saec. 15. I. —
Brev. ms. Romanum saec. 15. (^od. Trivuizian. 516. K. —
Brev. ms. Placentinum saec. 14. Cod. Capit. Piacent. 18. add. saec. 15. L. —
Brev. ms. Placentinum saec. 15. Cod. Capit. Placeut. 19. M. J{rev. ms. —
Minoruni Bergamen. saec. 15. Cod. Capit. Patav. A 69. N. Antij)li. ms. —
.Sedunense anni 1819. Cod. Valerien, s. n. add. saec. 15. O. Brev, ms. —
S. Mariae in Augia saec. 15. Cod. Lucernen. 18 (50). P, Brev. ms. —
S. Mariae in Augia saec. 14 et 15. Cod. Lucerniui. 106 (85). Q. Brev. —
ms. Paradisiacum saec. 15. Cod. OO. SS. Scapiisien. 100. R. - Brev. ms.
Dertusanuni saec. 15. Cod. Capit. Dertus. s. n. S. —
Brev. ms. Francisca-
num saec. 14. Cod. M;itriten. Bb. 166. ;uld. saec. 15. T. —
Noct. ms. Frau-
ciscaniun saec. 15. Cod. Baniliergen. Ed VII 11. U. —
Brev. ms. Fratrum
S. (Jienientis in Urbe saec. 15. (^od. Taurinen. E VI 46. V. Diuni. ms. —
Franciscanum saec. 15. Cod. Fragen. VII II 8. W. —
Diurn. ms. llcrnietis-
villauum saec. 15. Cod. (Jricscn. 56. X. —
Brev. Sedunense imp. s. et a I

Y. — Brev. Sedunense imp. Basileac 1497. Z.


In 1. Ves|). A 2, 6 alunis B. —
A 8, 5 gn.nditer A. A .\ 6 ..rfa B. — —
Ad Magn. A, \'.\ sumpta feblt B. - In 1. Noct. R 2, 5 Ad agnatam sui
geiicris AB. -— R 6 Consortio sordibu.'S" copulata A.
)'>, In 2. Noct. A 2, 2 —
Parienti u.onsiratur ratuiii AJ8. "r^'^Ä 2> 3;Cum iVliU AB. R 1, 1 Hoc
- 102 -
trina claiuat A. —
R 1 5 V^ulgariter haec A \ alga haec BD.
, R 1 6 — ,


,

semper fehlt A BD. —


R 2, .5 Gratiae cultu A. In 3. Noct. R 2, 9 Psallen-
tium AB. — R 3, 4 Ad t.irbis A. —
R 3, 9 Completur AB. In Land. —
A 1, 4 omni Spiritus B. —
A 3, 3 procedere A. —
Ad Bened. A, 1 Mater
jus deificum X, Maternis deificum B. —
Ibid. 2 praebet ß. Ibid. 4 prae- —
sidentiae A. — Ibid. 5 causative X. —
Ibid. 7. Hoc apparenter sequitur B
ob ho3, sequitar fehlen A. —
In 2. Vesp. Ad Magn. A, 1 Principium. —
;

Hiezu die Hymnen: In I. Vesp. In Mariam vitae viam (Morel 87) oder:
Salve sponsa Dei (Anal. XI, 49); ad Noct.: O Christi raater coelica
(Mone II, 118) oder: Sator aetemus tempore statuto (Anal. XI, 49); ad
Landes: De sacro tabernaculo (Mone II, 116) oder: Ingressa domum placide
(Anal. Xn, 60); in 2. Vesp. Mens elevetur mira contemplaudo (Anal. XII, 60).

32. De Visitatione BMV.

In 1. Vesperis. In 1. Nocturno.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Devota visitatio
Benignae matils Dei 1. Cuncta pater filio

Festiva consolatio Virginis subjecit


Praesentis fit diei. Ex infantis gaudio

2. LilivTi convalliütn Laudemque perfecit.

Fragrans in odorem 2. Sol in tabernaculo


Ornat iter montium Solis illucescit,
CaeM ferens florem. Sponsus dum in thalamo
3. ParacRsus caelicuoi Sponsae requiescit.
Fiuctrra afferebat, 3. Rore caeli germinans
Gravidae qui filii'Ti Terra salvatorem
Gaudio replebat. Rei^cit quaerentium

4. Sion matrem visita, Generationem.


Mater, et veracem 4. Regi stans ad dexteram
Totius Jerusalem Variis regina,
Pone fines pacem. Vide, regis filia,

Ad Magnificat. Aurem et inclina.

A. Benedicta 5. Dei tabernaculum,


mater in virgiue, Quod sauctificavit,
Fructura ferens Ex impetus
te laeti
Deum in homine, Fluminis manavit.
Revelata 6. Lucerna vero lumine
sacro spiramine Resplenduit accensa,
Exsultavit Quo nostra dragma perditae
praedulci caimine. Naturae est inventa.

Ad Matutinum.
Responsoria.
Invitatorium.
Caeli reginam gloriae, 1. Elisabeth ut virgini
Venite, adoreraus, Senectus praesentatur,
Matrem misericordiae Salute plena populi
Devote invocemus. Salutat, amplexatur,
103 -
Intacta mater steiili 2. Florida sterilitas,

Matii congratulatur. Senex virtuosa


V. In sacris claustris visecrum De te, Dei civitas,
Praecursor pucr puervn Dixit gloriosa.
Messiam veneratar. 3. Per te, mater, omnis terra
Nova cantat cantica,
2. Exsultat infans gaudiis Quae in te eflfecit Deus,
In spiritu Eliae, Celebrans mirifica.
Laeta mater praeconiis
4. Lux est orta ex te justo
Resultat prophetiac,
Rectisque laetitia,
Caeli manat deliciis
Audit Sion et laetatur
Introitus Mariae,
Cum Judaeae tilia.
V. Propter arcam Dom'ni
Benedixit domui 5. Ut puella salutare
Deus Zachaiiae. Senem coepit cominus,
Missuni suum salutare
3. Benedictam praedicat Notr'n fccit Doir'nus.
Senex dicens ei :
6. Virgo felix
Unde hoc, ut veniat sponso eximio
Ad me mater Dei, Dulci promsit
In voce tua jubilat epithalamio,
Infans ventris mei; Et, quem carp's
V. Felix es, quae credidisti, vestivit lilio,

Quae dicta sunt, perficiens Exsultavit


In ejus Signum rei. mater in filio.

Laudis cum praeconio Kespousoria.


4.
(/ulta singulari, 1. Christi sanctuarium,
Summe cantat gaudio Decus, honor, gaudium,
Suo salutari Gloria cuncton^'n,
(lum pudoris litio Tribus quasi mensibus
Parens absque pari, Consolationibus
V. Sola (juac promeruit, Servit subditoium;
Quod tam digne debuit V. Omnis sie justitia
Sibi niodulari. Decet, quam militia
Colit angelorum.

2. Digna, quam respiceret,


In 2. N c t u r n o.
Cujus concupisccrct,
Antiplionac. Dominus decorcm,
1. Agnus Dci, non nisi parvulam
(^)uac

umndi salvatio, Sc pracbct anrillulam


Matris post honorem;
Virgin all
latcbat grcniio, V. Emincns sublimitas,
('i"ic.ta scd humilitas,
Dcmonstravit
liefert in datorom.
stantom in nicdio
Tunc lucorna 3. Felix parens
luccns sub modio. et Puerperium,
104 —
Cui adstat Interemptrix
Dei sacraiium, sis et scbismaticae.
Nequit ibi
Continet in gremio
esse peilculum,
caelum terramque regentem
Ubi Salus,
Virgo Dei genitrix,
quae curat saeculum.
proceres comitantur beriles,
V. Gabrielis
juxta praesagium
Per quos orbis ovans
Cliristo sub principe poUet.
Nunc est natum
Virgo Dei genitrix,
multoiiim gaudium.
quem totus non capit orbis,
4. Summi regis
In tua se clausit
mater eximia,
viscera factus bomo.
Gloiiosa
caelorum domina, gloriosa domina,
Caeli melos, Excelsa super sidera.
mundi fiducia, Nee primam similem
Nostra Clemens Visa es nee babere sequen-
audi precamina. tem.
V. Stella maris Sola sine exemplo
occasus nescia, placuisti femina Cbristo.
Placa nobis Sola fuit mulier,
maris certaraina. patuit qua janua leti,

Per quam vita redit.


sola fuit mulier.
In 3. Nocturno.
Ad Cantica.

A. Salvatoris In Laudibus.
conceptus panditur,
Antiphonae.
Alma virgo
divina proditur, 1, Scandit montes
Benedicta aurora gratiae,
praedigna dicitur, Luce fulgcns
In qua vitae supernae gloriae,
fructus exoritur. Justis solem
ferens justitiae,
Responsoria.
Novae diem
1. Virgo, mater ducit laetitiae.
misericordiae,
Senectuti 2. In materno
compassa gravidae, congressu melleo
Miserere Praeco parvus
matris ecclesiae, dulci virgineo
Ut in pace Gaudet fractu
lauderis placide. cumbens in utero,
V. Intercmptrix Puer infans
pestis haereticae, colludil puero.
105 —
3. Sencx plcua Ad Benedictus.
divino muncre,
Cernens rorem Visitavit
fusum in vollere, plebis redemtio
Ignem rubum Nos in matris
ot non comburere, puer sacrario,
Jesse florcm Et praeconis
clamat floresccre. functus officio
4. Salvatoris Est propheta
coneeptus panditur, puer in gremio.
Alma virgo
divina proditur,
Benedicta, In 2. Vesperis.
praedigna dicitur,
In qua vitae Ad Magnificat,
fructus exoritur.
A. Magna virgo
5. Virgo Deuni
sumens praecon^a
extollit protinus
Et exsultat
De seipsa
sentit humilia,
in ca Spiritus,
In datorem
Quod respexit
refundit oninia
ancillam Dominus
Ipsum laudans
Altis mundi
psii'mi laetitia.
pulsis divitibus.

l$iev. ms. Vnllnnibiosauum aiini 1476. Cod. Oxonien. Miscoll. Lat. 168.
A. — lirev. Monasticum saec. 15. Cod. Florentin. Maglial)i'cc, Cl. 36.
Cod. 6. B. —Brcv. ins. Olivctamun saec. 15. Cod. Senen. F VIII 7. C. —
Brev. ms. Olivetannm saec. 15. Cod. Capit. Mediolancn. 9. D. Brev. —
ms Olivetamim saec. 15. Cod. Musaei Januen. s. n. E. Brev. Coelcsti- —
norum imp- Neapoli 1488. K. —
Brev. Olivetanorum imp. Veiictiis 1493,
G. — Brev. Olivctanorum imp. Florcntiac 1521. II.
In 3. Noct. Ad Cant. A, 1 s(|(j. Visitatio t.iia, l)ei }^enitrix, fj^andium
;innuntiavit etc. prosaiscli. l'\ —
R 2 und )' entlolnicn die Coclestincr und
Ol ivetaner Breviere ans dem Ot'lic.iuui Adam Kastons, R 4 ist, in allen: I'\'lix
naiii(|ue es sacra virj^o etc. Wie dieses ist aiicli das R Continet in fjremio
dem Connnune des alten rruniselien Breviers tntlelint. R 2, 'A l)ei >j(>ni- —
trix fclilt A. —
R 2, 4 couiitantur Inimilem A. R \, —
Qnae nee jirimam .'?

A. — R 3, 4 Visa est A. —
R 3, 6 placuit virgo Christo A. R 3, 9 rediit —
A. — R 3, 10 fehlt A.

:{;{. De Vi,sitati(me RMV.

In 1 . \ c s p er i s.
I'rolo gaudeant bcata,
Novit as annuntiiita
Antiplionae. Votustatcm torminat.
2. (taude, pater Zacliaria,
1. Lovi tribus gloiictur, Mulus diflidrntia,
Aaron stirps conlactotur, Visitavit Ic Maria
Uadix .Toss(^ gorminat, Filii praos(>ntia.
— 106

3. Elisabeth, tu laetare Ad Matutinum.


Caeli tibi scduluai
Invitatorium.
Regina familiäre
Praebuit obsequium. Exsultantes occurramus
Benedictis matiibus,
4. Filium, (juem nuntiavit
Salutari concinamus
Gabriel archangelus,
Gloriam cum patribus.
Matris utero beavit
Virtus sancti spiritus.
5. Felix pater, felix vetus In 1. Nocturno.
Novi mater hominis,
Antipbonae.
Felix utriusque fetus
Gratiosi nominis. 1. Elisabeth fecundata
R. Patriarcha, vox, propheta, Senex stupet gravida,
Hellas missus athleta, Quinque meiises occultata
Lucerna, cultor eremi, Erubescit pavida.
Paranymphus, limes legis, 2. Coadjuvante gratia
Angelus, amicus regis, Natura senectutis,
Virgo, Baptista Domini Vicina gaudent spatia
Praesentia gratulatur, Nova prole salutis.
Matris verbo roboratur
3. Sic mihi fecit Dominus,
Parvus adsistentia.
Elisabeth clamavit,
V. Praecursor regis aeterni,
Meum respexit com'nus
Praeco judicis superni,
Opprobrium, sanavit.
Doctor paenitentiae.
Ad Mag-nificat. Responsoria.
A. Orbi nova matrum digna 1. Sextum conceptus veteris
Sanctitatis clarent signa Mensem cognatae virginis
Sese visitantium, Gabriel nuntiavit,
Virgo Deo fecundata, Exemplaris oraculi
Sterilis magnificata Novitate miraculi
Foetu prophetantium ; Sermonem confirmavit.
Respexit humilia V. Ancilla Deo credula
Deus homo virgina': Omnia possibilia
Clausus alvo Consensum inclinavit.
Castro salvo,
2. Aulae pectus virginalis
Miles ventre conjugali ;
Patri consubstantialis
Divina mater filia
Filius ingreditur.
Audi nos, caeli regina. Dum consentit nuntiato
Ad Completorium. Virgo mysterio lato,
Ad Nunc dimittis. Angelus regreditur.
A. Virgo, mundi luminarc, V. Receptus mox sideribus
Alvo portans salutare, lUustris verbi bajulus,
Pacem, plebis gloriam, Nuntius trinitatis.

Salva salutatioDis, 3. Mater verbo Dei feta,

Tuae visitationis Deo plena, fructu laeta


Agentes memoriara. Abiit in montana.
107 -
Fcstinavit ubsequio, Senex agnovit Dominum,
Juvcuculara cum gautlio Spiritu pater luirnum
Suscepit vctcrana ;
Parvulum illustravit.
V. Quam salutat virgo pio V. Divina clarent germüia,
Domum intrans Zachaiiae, Quae doitas intermina
lieserantur arcaua. Homii'ibus donavit.

In 2. Nocturno. In 3. Nocturno.
Antiphonae. Antiphonae.

1. Elisabeth exclamavit 1. Elisabeth, Salvatoils


Sonora voce spiritus, Mater ad te properat,
Virginem praeconizavit Necessarii laboris
Informata divinitus. Nutibus obtemperat.
2. Et uude hoc mihi donum, 2. Repleta sancto spiritu
üt mater ad me Domini Meritis nondum nati
Vcniat, iufans ad sonum Exclamat: Beuedicta tu,
Deo apphiudit homini. Genitrix incarnati.
3. Rex conclusum utero 3. Conventus matrum celebrls
Servum sacrat prophctam, Gaudium cumulavit,
Inter natos parvulo Ventris reclusus tenebris
Dat sanctitatis metam. Prophetans exsultavit.

Responsoria. Responsoria.

1. Adventum regis Dom'ni 1. Christiferam veneratur


Cognoscentes mysterii Senex, gaudens ancillatur
Vim matres parvuloirn, Virgo seni regia,
Salutantcs sc junguntur, Servus parct libens voto
Caeles^ium conloquuntur Obsccjuio regis toto,
Mysteria donoruin. M'ra sunt cgregia.
V. Contestantur initia V. Caelcstisdono luminis
Pietatis ofticia Anibae repletae numinis
Effoctu gaudiorum. Teuent privilcgia.
2. Keparator orbis, legis, 2. Redemtor, mater rcgnantis,
Benedicta mater regis Mater senis et infiantis
Tu in mulieribus, Visitabat exordia,
Garne tuus coamictus Utero sanctilicatus
Fructus vcntris benedictus Prophet avit nondum natus
l'ortatur visceribus. Inter vitae primordia.
V. Propbetam (juae bajulavit, V. Parvus salutantcm audit,
Exclamando propliclavit Voce mutus gestu plaudit
Divir^s niuneribus. Vitae natalitia.
3. Recumbcns rex caenaculo 3. Matri senex ait Cliristi :

Clausum ventiis uml)raculo iJeata, ([uac crcd'disti,


Militem visitavit, Perficientur omr-x
a

— 108 —
In te, virgo benedicta, In 2. Vesperis.
A Domino tibi dicta Antiphonae.
Lucis testimonia.
1. Ex utero nondum matris
V. Matres, filii junguntur,
Deus ante luciferum
Verbis, gestibus fruuntur
Natus dextra sedens patris
Hilari praesentia.
Senis fecundat uterum.
2. Visitavit matrem domo
In Lau di bus. Virgo prius sterilem,
Cui a Deo missus homo
Autiphoiiiie. Datus est in sobolem,

1. Regnantis mirabilia 3. Quae dicta sunt a virgine,

Matribus nuntiat His parvulus laetatur,


Facta sunt credibilia Dei tribus origine
Populis revelata, Salutis gloriatur.

4. Ecce, merces ventris tui,


2. Jubilant senis atria
Virgo, fructus filii.
De salutatione,
Quo dilecti gaudent frui
Mater, infans et patria
Immemores exsilii.
In exsultatione,
5. Eloquium virginale
3. Salutare cognoverunt Liquefacit parvulum,
Domini in gentibus, Gaudium mox prophetale
Abdita reseraverunt Nuntiavit Dominum.
Pater, mater, parvulus.
Ad Magnificat.

4. Humiles, benedicite A. Majestatis virgineo


Matrem buniilitatis, Humilitas tricliiiio
Cum pueris concinite Divinitus urabrata,
Hymnum sanctiticatis. Salutis resonantia,
Spiritus redundantia
5. Collaudat omnis spiritus
Parens aduunciata ;

Te raatrcm creatoris,
Exsultat matrum spiritus,
Visitantem humilius
Applaudit parvo parvulus,
Parentes praecursoris. visitatio,
felix
Solatio magnifica,
Ad Benedictus. Gratiae fons, mater Dei,
A. Aurea dies praeclara, Sanctae spei, glorifica
Te luce felici rara Nos adspectu trinitatis.
Oriens illustravit,
Davidica virgo praegnans, Per c t a V a m.
Rex in matre caelo regnans Ad Magnificat
Cognatam visitavit, A. Imperatrix o caelorum,
Salutationem clausus Primitias gaudiorum
Alvo sentit, movet plausus Amico sponso tribuis,
Propheta altissimi, B eat i s precatibus
Adventura sciens üomini Ut nos salvet reatibus
Plebis redemptionem. Ora regem majestatis.
n

10!»

lirev.ms. Luhii'inso saec. 15. Cod. riuhiceii. (ol. 62). A. Hrev. Ver- —
den.se imp. s. 1. 1480. B. —
In 1. Vcsp. A 5, 1 felix l'otiis A. In 2. Vesp. —
Super Ps. AA fehlen A ebenso Per Octavaui ad Maj;!). A.
;
In B geht das —
Offieiuin .Jensteins vorher; dann folgt die Rubrik: „Item alia historia, ([uam
approbavit episcopus Vevdensis." —
Hynmen: In 1. Vesp.: Laeto plaudat ob-
scquio A (Anal. XI, 45), Haera solemnia recolit debita B (Anal. XXIII, 65); ad
Complet. Tenore mundus jubilat A (Anal. XI, 46), Laeto plaudat ob.se(|uiii B.
:

34. De Visitatioiie ßJIV.

lu 1. Vesper is. Ad Ma tutin um.


Antiphouae. Invitatorium.

1. Fueri, laudate Virginem, quae visitat


Pro humilitate Elisnbetli, laudemus,
Virginis nunc Düiniimm, Filium, (luom bajulat,
Qiiae praegiiatac beatae Hunc Deum adorenms.
Elisabeth cognatae
Visitat hospitium. In 1 . Noctu r 0.

2. Collaudent Deurn populi Antiplionae.


Et virginein scquantur, 1. Quid memor est Dominus
Per quam in Sion scopuli ejus, (jui fertur in alvo,
Montium iiiclinantur. In quod sie fanmlum
3. Psallam Deo nunc ex eo, visitet ipse suumV
Quod in tlirono similis 2. Hie, qui non habuit
Cum Assuero virgo vero sermoncm sive loqucbtm,
Valde paret humilis. In cunctam terram
4. Cum ramis de arboribus contulit, ecce, sonum.

De virgine fecunda 3. Gaudens tolle tuas,


In via pro laboribus Deus intrabit, caro, portas,
Laus Deo sit jucunda. Quae montem scandit,
5. Sion, lauda Domini hunc benedicta ^erit.
Nomen de portante Resj)onsoria.
Ilydriani, sed homini
1. Ut sol et luna
Vilam propinante. legitur de millibus uiia,

Ad Magnificat. Cunctis praelatii,


A. liuniilitas profunda, tamcn est summe parala,
Virgo, Deo quae fecunda, Exonq)lum praeslat,
Vatis matrcni visitat, ut agamus, (juae manifestat.

Ad laudaudum <|uain jucunda V. ^i^(f/ swnt hie, fion commovc-


Virgo saneta, virgo munda bniHnr in acUrnum.
Salutando suscital ;
2. Uevera sacra nutibus
Lauilis tliema dat Maiia, Vult virgo obcdire,
Ilinc. cognatae proplielia Cum princc|»s stal sub miuiibus
Salutem plaudit bominum, Ancillac dcservire.
Ac devota psabnodia 8ic nos bumiliamini
Laxat laudem virgo pia Sub forfi manu Domini,

Magniticando Dominum. Devote oboodire.


— 110

V. Jubilate Dco , oninis terra, Virgo sub ministerium


servite Domino in laetitia. Elisabeth praegnantis,
3. Haec est visitatio, Nam qui cunctis imperat,
Missa pro solatio Haec illi praeceperat.
Altissimo de Sebo, V. Ahiit anteni cum festinatione
Quas cum observavero in montana ad domum Za-
Vitam possidebo, chariae.
V. Notas enini mihi fecisti vias
vitae.
In 3. Nocturno.
In 2. Nocturno. Antiphonae.
Autiphouae.
1. A facie Domini
1. Eructat virgo virgiuum baptistam sanctificantis,
Praegnantis in aure, Ligna, cxsultate,
Quo gaudet praeconio miserere nam venit hu jus.
Clausus adliuc gremio. 2. A facie verbi
2. Quam verbum petiit mons terrae se movet omnis,
altissimus banc benedixit, Nisu quo valeat
Ut virgo templum gloriiicare Deum.
sit benedicta suuni. 3. Ventris in obscuro
y. Urbs bene fundata, vates ovat iste cubili,
quae de te sunt bona lata, Dum sentit Dominum,
Ut tibi sunt dicta, sicque revelat eum.
perficientur ita.
Responsoria.
Respousoria.
1. Postquam excepit
1. Adspiciam Maria m, Bathuel haec lilia pergit
Humilitatis viam, Ad puteum celere
Pro montis exemplari gravidaeque sitim satiare
Cur differo sectariV Ilaurit aquam vitae,
Cum sit ex dictis veterum sitiens, inquit, venit ad me.
Valde salutiferum, V. Qui hihcrit ex aqua, quam
V. Quod diu ponam consilia in ego dabo, fiel in eo fons
anima mea, dolcrem in cordc aquae salientis in vitam
meo. aeternam.
2. Virgo ploranti 2. Quam Assueias sublimavit,
graditur sedare gravameu, In thronum sede solio
Se quia praegnanti Majestatis collocavit
non hanc piget esse juvamen, Ancillae sub officio,
His innovante pia Regina ut grandaevae
sinatur amore Maria, Praegnanti poenis Evae
V. Manns ejus in cophino scr- Sit prompta in servitio.
vicnmt, et panem otiosa non V. Quis ignorat, quin omnia haec
comedit. manus Domini fecerit?
3. Perrexit ad impeiium 3. felix humilitas,
Cuucta gubernantis Quae virginem rigavit,
— 111 —
In (luaiii suninui deitas Virgo cum laetitia
Acternum verbuiu slnivit, Elisabeth in Domino
Quae se cum taiita gratia Servit, quo infantia
Servire prae laetitia Laetatur in gremio.
Cognatae inancipavit. Dum sitivit, pertransivit
V. Fac, Desertam terra inviant
Virgula dcscrti, Ad cognatam impraegnatam,
quod alta ccdrus paraditsi. Videre Dei gloriam.
Virginis humilitate

Ad L a u d c s,
Benedicant Dominum
Caelum, terra, (luac praegnatae
Antipboiiae. Venit ad servit ium.
I. Dccoroin carnis iiiduit Omnes una cum INIaria
Ex caeli Deus rorc Christo demus gloriam,
In virginc, quae viguit Quem laudenms nunc in via,

Castissimo pudorc. Ut ducat ad patriam.

Brev. ms. Sarisberiense saec. 15. Cod. Londinen. Hej?. 2 A XII. In —


1. Vesp. A 2, 3 Per quam in artion scoi)uli. Ad Ma<,m. A, 1 O er- —
gänzt. —
In 1. Noct. H 1, b coiiiniovfbitnr. R 2, 3 virgo fehlt. I» — —
2. Noct. R 2, 2 graditur se vere gravaiii. -- R 2, 3 Sero (luia praegnauti.

In 3. Noct. A 1,4 venit hiinc. —
A 2, 2 mons ferrei se niovet onnii. —
A 2, 3 Nisa quo valeat. A 3, 1 A^entris in obstenso. R 1, 1 Lies eon- —
eepit? -- R 2, 5 ut grand; aevae fehlt. —
Ad lU'ni'dietiis und Magnif. in
2. Vesp. AA prosaisch.

35. De Visitatioiie HMV


In 1 . V c s pcr i s. 5. Praecursor laudat Dominum,
Dominus implet scrvulum
Antiphunae. Spiritu sai)ientiac
1. Mariam missus caelitus Atque iutelligentiae.
Cum salutasset angclus, U. Granum (luod vitae moriens
Festina montes adiit, Fructum aflfcrre venerat,
Elisabeth salutavit. In alvo matris oriens

2. Adventum summi judicis Anticjuum stupei'ecerat,


llinc clamat exsiliens
Praeco clausus in utero
Cognovit, quem post indicis Ik'atam, quae crcdiderat.

Demonstravil obsequio. V. Plena, inquit,


Deo et hominc,
3. Bcata Dei genitrix,
Cuncta cernens
Maria, decus virginum, pleniludine.
in
Cognatae suae obstet rix
Fit regem portans omnium. Ad Magnilicat.

4. Nova condens et vetcra A. Tu templum sutnmac Irinilalis,

Demoostranlur in virginc, Maria, virgo virginum,


Johannes per initia Quae gestas lumen vcritatis.
Cognitus salubcrrima. Regem regum altissimum •,
112

Menior tuae humilitatis, Gaudet puer in utero

(^Uüd Elibiibcth visitasti, Clausus Cliristo praesente


Cohaeredes fac nos beatis, Elisabeth Christiferam
Nato muiuiuin tu rpparasti. Manibus complectente.
V. Verbum protulit suave
Ad Completorium. Cognatae intraus in conclave
Ad Nunc dimittis. Superui mater filii.

A. Turbulentos laetos fecit, 3. Vox implevit vatis mentem,


Ventie clausum dum reficit Mentem lumeu sitientem,
Johannem iiato inclito,
Christus se ponens praesentem
Benedicta mater Dei, Uli, sol justitiae;
Larga datrix sauctae spei Matres laetantur ad tactum
Et solamen misero. Divinum tractantes pactum
Salutationibus.
Ad Matutiiium.
V. Virga sicca germen dedit,
Invitatorium.
Virgo augelo dum credit,
Quem virginalis uterus
Maria plena gratia.
Super montana vcxit,
Nunc adoretur Dominus
Jesus, qui nos dilexit.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
In 1. Nocturno.
Antiphouae. 1. Cordis cantent tripudio
Cliori hie militantium
1. Regali ex progenie
Carmen nato virgineo,
Mater procedens Domini,
Nam vates laudat Dominum.
Plena divino munere
2. Torrens sacrati fluminis
Verbo fulget altissimi.
Urbem Dei laetificat,
2. Parens verbi Dominici
Maria dum vi numinis
Verbo fuso laetificat
Ore Deum magniticat.
Matrcm vatis miriäci,
Quam ad montana visitat. 3. Mundus exsultat flebilis
Laudes persolvens Domino,
3. Ferax est terra Domini
Alvus dum turnet virginis
Venter sacratae virginis,
Sine viri contagio.
Qui thesaurum fert homini
Nostrae parem imaginis. Eesponsoria.

Kesponsoria. 1. Cuncurrunt sacri uteri,

1. Speciosas filias Laude exsultat celebri


Tractantes divitias Johannes de praesentia
Mater transcendit Domini Regis, qui fecit omnia;
Thesauro ventris gravidi ;
V. Verbum patris altissimi

Y. Benedictus iste fructus, Mentem implevit servuli.


Fructus gaudii non luctus, 2. Miranda omni saeculo,
Fructus dulcoris intimi. Stupcnda quoque populo
2. Modo inaestimabili Conveniunt insignia.
Sol lunani inlustravit, Dum Maria humillima
Maria cursu agili Vatis matrem laetificat,

Dum montes visitavit, Se ipsam beatiticat.


— 113 —
V. Jesus nostcr, Jesus bonus Ex te, virtutum regina,
Piac nuUris pium onus Quae Elisabeth festina
Fccit hacc magnalia. Tuis honoras gressibus,
R. Secreta caeli trauscendit V. Dulcis emanavit rivus
Mater Christi, dum asccndit Mellis cum stillicidio.

Montana gressu agili,

Vcutrc clausuni rcseravit


Ad Landes.
Et Jolianni deraonstravit
Verbum patris altissimi; Autiphouae.
Quod vates ut conspexit, 1. Haec caelestia arcana
Mentis oculum dircxit Sunt devote celebranda,
In salvatoreni saeculi. Mater Christi dum montana
V. Cognatarum tune ad tactum Adit, virgo veneranda.
Clarct vcrbuni caro factum
2. Elisabeth ait piae
Insigni miraculo.
Matri Doniini Mariae:
Unde mihi, quod me adisti,
In 3. Nocturno. Prolis mater adorandaeV
Antiphonae. 3. Beata, quae oboedisti
1. Cantemus laudis canticuni Angelo et credidisti
Christo suavi jubilo, Dcü, cuncta implebuntur,
Quem vates novit Dominum Quae ab eo promittuntur.
Clausus in matris utero. 4. Benedicant creaturae
2. Exsultet terra propere, Infanten! virginis purac,
Multae laetcntur insulae, Mcntcin sui praecursoris,
En, rorc sanctus spiritus Quod implet favo amoris.
Nubcm replevit caelitus. 5. Caelum, terra atque mare
3. Immcnso gaudet jubilo Decet nunc syniphonizare
lufans matris in utero, Jubilo dulcis carminis

Maria dum alti.ssimo In laudcm tantae virginis.

Uunc visitavit lilio.


Ad Bencdictus.
Responsoria.
A. Clausus incffabiliter
1. Kxsultat clausus utero
i'ucr tripudiabat,
Johannes i)lenus spiritu
Maria dum Elisabeth
Advenicnte Domino,
Devote salutabat,
(^)ui nuindum ab interitu
Montana i)lausu niniio
Dcscenderal salvalurus,
Cuncta jucundabanlur,
Morte vitam mercalurus.
Dum Johanne mysteria
V. CogiiiUam dum visilat
Divina vulgabantur.
Caelcstis regina,
Dominum niagnificat
I'lena gratia divina. I n 2. V es pe ri s.

2. Tunc rcfulsit lumen claium


Ad Magiiiricat.
In convalle tcnebrarum,
l>um munus lot gratiarum A. Traciiarata ab aclorno
Trodiil divinilus ;
Maler Dci lilio

l>rovos, Uiatoriiie rliytUiiikiio. IV. Ö


114 —
Elisabeth salutavit Mox plenus sancto spiritu
Vocis cum tripudio, Mirabiles gessit plausus
Cujus puer ventre clausus De summi regis aditu.

Cod. Raigraden. -=r I N 3 saec. 15. -In 1. Noct. R 3, 9 credidit. —


In 3. Noct. A 2, 3
spiritus sanctus. —
Nach dem zweiten R folgt als
drittes: praeclara Stella maris aus dem Officium Eastons und hierauf der
O
Tropus: Mater Christi veneranda aus dem Officium Jensteins. Hymnen: —
In 1. Vesp.: Magnae dies laetitiae (Moiie II, 114); ad Complet.: Hymnum
festivae gloriae (Mone II, 118); ad Noct.: Lingua pangat (Mone II, ISO); ad
Laud. Hinc exsurgit et assurgit, ein Teil des vorigen.
:

36. l)e Visitatione BMV.

In 1. Vesperis. Ad Magnificat.

A. mater omnis gratiae,


Antiphonae.
Maria, spes laetitiae.
1. Sacerdos novae gratiae In tua praesentia
Et rex aeternae gloriae, Tristes consolantur;
Superni patris nalus, Cognatam dum visitas,
Sanctorum in splendoribus Hanc lustrat nova claritas,
Ex virginis visceribus Deique mysteria
Est nobis incarnatus. Sibi revelantur.

praeclara virginitas,
Laeta Deum magnificas
2.
Teque anoillam replicas
Ecce, tua sterilitas
Christum novem mensibus
Deletur per Mariara,
In ventre portando,
En, multae prolis fertilis
Nos afflictos visita
Fit virgo mater humilis,
Et mortuos resuscita
Dum gen erat Messiam.
Sanctura flamen mentibus
3. Eva peccans viventium Nostris inspirando.
In hac valle miseriae
Fit mater miserorum,
Sed tu, Maria, omnium, Ad Matutinum.
Qui vivent vita gloriae,
Inivitatori um.
Es mater salvandorum,
Mater Dei, nos visita
4. Evae salus promittitur,
Dolens nostrum reatum,
Quod mulier sub pedibus
Nos ad psallendura excita
Terat caput scrpentis.
Ostendens tuum natum.
In te, virgo, perficitur
Istud, hostis dum fraudibus
Resistitur furentis, In 1. Nocturno.
5. Dum Gabriel annuntiat
Antiphonae.
Et virgo fidem reserat,
Tunc verbum incarnatur, 1. Ex ore sanctae femiiiae
Laeta mater tripudiat, Mariae laus ornatur,
Ad Elisabeth properat Hanc pro divino germine
üt cum ipsa loquatur. Benedictara testatur.
- 115

2. Rex tiuuui tabernaculuni 2. civitas refugii,


In virgiiie lociivit Qua Christus habitavit,
Et ad salvandum saeculum Te ros caelestis Huvii
üt gigas exsultavit. Fecundus irrigavit.

8. Portas, quas Eva chiuserat 3. Natus homo de virgine


llosti coiisentiendü, Dens, qui nos creavit,
Virgo Maria reserat Caeli cives in sanguine
Gabriel! credendo. Suo nos consecravit.

Kesponsoria. Kesponsoria.

1. Virgo respondet nuntio:


1. Virgo prudens infantiam
Ecce, ancilla Domini;
Virtutibus oruavit,
Responsum o quam gratum
Mox ut Dei notitiam
!

Intelligens captavit,
Mox fecundatur tilio,
Deus junctus est homini,
Per sumniani diligenliam
Fit verbuni incarnalum.
Ipsum timeus amavit.
V. Sic datur benedictio
V. Ab omni niunda vitio
Sanctorum patrum seniini,
Creatoris servitio
Complentur verba vatum.
Se tot am coaptavit.
2. Postquam Christum concoperat,
2. Ut aurora progrediens
In fide perlustratur,
Ad Elisabeth properat
Et prior salutavit,
Luna dcfcctum ncsciens
In mundo conversatur,
Mox ad Christi praesentiam
Johannes sensit gratiam
Proccdens ut sol oriens
Et clausus exsultavit.
Divina contemplatur;
V. In auribus ecclesiae
V. Virtutibus proficiens,
Vox tua sonct hodie,
Intcr adversa patiens
nata regis David.
Ad alta sublimatur.
3. Alvus tumescit virginis,
3. Virginitatcm vovcrat
Se scmper servaturani,
Dum Christum novem mcnsi-
bus
Nee per Josepb, cui nupserat,
Virum perfectum gostat,
Se timct amissuram,
In Deum, quem dilcxerat,
Ex dono sancti Haminis
^^cc tacdio nee tristibus
Sporn jaetat at(iuc curam.
Infans illani molestat;
V. ()i)tal, ut serva lierot
V. Nox instat novi luminis,
Malris Dei, dum Icgerct
Virgincm pariluram.
Dum angclus pastoribus
Messiam manifestat.

In 2. Noct u rno.
In 3. Noc t u rn o.

Antiplionac. Antiplionac.

1. In virLj;iuali thuhuiio, 1. Congratulcmur virgini,

Dum Cliristus inrarnaUir, (,^uae \);\n\ sine poena,


Tunc sancti flatus calamo Pax nuntiatur homini,
Verbum abbreviatur. Rofulgcl lux amocna.
— 116

2. Per lac Mariae virgiuis, Ad unitatis gratiam


Quod, Jesu rex, suxisti, Fluctuantem ecclesiam
Dele flammam libidinis Reduc cum prece grata.

In nostra carne tristi.


2. dispensatrix gratiae,
3. Dum magis et pastoribus Regina caeli curiae,
Se Jesus revelavit, Velata sponsa Dei,
Cor virginis cum laudibus Nos ut Jobanneni visita
Haec verba conservavit. Et leva nostra capita
In plausum sanctae spei.

Kesponsoria. 3. Pretiosis monilibus

1. Dum virgo flexis genibus Ornata prae doloribus,


Devotis staret precibus Pro nato quos tulisti,
Suspensa contemplaudo, Nos, virgo, fac recolere
Sine dolore parvulum Et in corde revolvere
Mox parit intra stabulum, Poenas et crucem Christi.
Quem levat salutando: 4. Te benedicunt sidera
V. Mi fili, bene venias, Et cuncta Dei opera,
Mi tibi Dens gratias, virgo benedicta,
Dicamus collaudando. In tuo datur filio
2. Innixa super filium
Promissa benedictio
Et affluens divitiis
In caelum exaltaris, 5. Dum dubitarent singuli
Te Chorus caeli civium In morte Christi populi,
Circumdat rosis, liliis, Tu fidera tenuisti,
Sic virgo coronaris. Hinc regnare per omnia,
V. Cunctis creatis praesidens Et coronari gloria
Et summo tbrono residens Prae cunctis meruisti.
Nos semper tuearis.
3. Festina, ne tardaveris, Ad Benedictus.

Veni, succurre miseris,


A. Benedictus Emanuel,
potens imperatrix, Qui visitavit hominem
Expugna vires bostium,
Et redemptionem Israel
ad te fugientium
Sis
Per visitantem virginem
Servorum propugnatrix ; Intimavit praecursori.
V. Pro uobis in judicio Cum Salute humili
Respoude tuo tilio, Unde laudes salvatori
dulcis mediatrix.
Clamantur a sterili.

In Laudibus.
In 2. Vesperis.
Antiphonae.
Ad Magnificat.
1. Adstans a dextris tilio,
Laudis induta pallio, A. virago perinclita.
mundi advocata, De qua vir suramus sumitur,
117 —
Humilitate praedita, Hinc cana pandit abdita,
Dum Deus in tc clauditur, Et infans clausus loquitur
Montana vclut subdita Secreta caeli condita,
Petis, et lumen oritur; Verusque sol detegitur.

Brev. Arosieuse inip. Basileae 1513. In — 1. Noct. R 2, 3 pro


.losi'ph. — In 2. Noct. R 1, 8 patrum senum. — In 3. Noct. R 3, 9
O fohlt. — In 2. Vesp. A, 4 Den.«! fehlt. — Hiezn die Hj-mnen: In 1. Vesp. :

Dum jiatnnn exspectatio (Klemming J', 164); ad Noct.: Sub medio silentio
(Ihid. 166); ad Landes: Aurora falgens radiat (Ibid. 173).

37 De Visitation^ HMV.
In 1. Vesperis. Matrem misericordiae,
Antiphonae. Venite, adoremus.

1. Aeteini patris filius


Mariam concupivit In 1. Nocturno.
De sanctorum splcndoribus
In matreni introivit. Antiphonae.
2. Lilium convallium
1. Pater matris tilio
Fraglans in odorem
Singula subjecit,
Iter ornat montiuni
Ex infantis gaudio
Ferens caeli Horcm.
Laudem quae perfecit.
3. Paradisus caelicum
2. Sol in tabernaculo
Fructum aflferebat,
Solus illucescit,
Gravidae qui puerum
Dum sponsus in thalamo
Gaudio replebat.
Sponsae requiescit.
4. liUcernam veri luminis
3. Haec est terra Domini,
Dominus accendit,
Quam ipse fundavit
Quo dragmam nostiani per(''tam
Germine(iue tilii
Salvans apprehcndit.
Sui fecundavit.
5. Conforta, mater, filios

Simul et vcracem Uesponsoria.


Totius Hiei usalom
1. Elisabeth ut virgir'
Poncns fincs paccni.
Sencctus praesentatur,
Ad Ma<;^nificat.
Hanc voce vcncrabili
A. Psaltcrio decachordo
Salutat, amplexatur,
Psallit virgo regia,
Intacta mater sterili
Dominum magnilicando,
Matri cimgratulalur.
Qui lecit magiialia ;
V. Jn sacris claustris viscerum
Pellens potentes de sede
Praecursor puer puerum
Divina justitia
Messiam protestatur.
Servos humilcs exaltans
2. Exsultat infiins gaud''s
Ex misericordia.
In sjjirilu Kliae,
Ad Matutinum, Cujus mater mirabilis
Invitatorliim. Fit compos prophetiae,
Ueginam caeli gloriae Caeli manat deliciis
Devote coUiUidemus, Introitus Muriae.
- 11g —
V. Propter arcam Domiiii 3. Digna, quam respiceret,
Beaedixit domui Cujus concupisceret
Deus Zachariae. Dominus decorem,
3. Benedictani praedicat Se velut pauperculam
Senex portam spei, Praebet et ancillulam
Unde hoc, ut veniat Post matris honorem;
Ad rae mater Dei, V. Nam virgo Christifera

Te loquente jubilat Gratiarum munera


Infans ventris mei; Refert in datorem.
V. Beata, quae credidisti,
Perficientur, quae audisti, In 3. Nocturno.
Ecce, Signum rei. Antiphonae.

Nocturno. 1. Per te, mater, omnis terra


In 2.
cantat nova cantica
Antiphonae.
Laudans, quae perfecit Deus,
1. Stat in regis dextera
in te mirabilia.
Gloriae regina,
2. Per te lux est orta justis
Vi de, regis tilia,
et rectis laetitia,
Et aurem inclina.
Sion, audit et laetatur
2. Dei tabernaculum,
cum Judaeae filia.
Quüd ipse sacravit.
Ex te vitae fluviuni
3. Dum coepit virgo salutare
senem piis vocibus,
Cunctis derivavit.
Missum suum salutare
3. Florida sterilitas,
notum fecit Dominus.
Senex virtuosa,
De te, Dei civitas, Responsoria.
Dixit gloriosa. 1. Felix parens
Responsoria. et Puerperium,

1. Laudis cum praeconio Quibus adest


Cultu singulari regina virginura,
Laetabatur cantico Ibi nequit
Suo salutari esse periculum,
Cum pudoris lilio Ubi Salus,
Parens abs(iue pari, quae curat saeculum ;

V. Nam debet ab omnibus V. Gabrielis


Generationibus juxta praesagium
Beatificari. Tunc est natum

2. Christi sanctuarium, multorum gaudium.


Spiritus sacrarium, 2. Gloriosa
Mater pietatis, caelorum domina,
Praegnanti solatium, Sponsa regis
Cognatae subsidium et mater inclita,
Administrat gratis, Caeli melos,
V. Sic Maria nobilis mundi fiiducia,

Formam vere singulis Nostra Clemens


Dat humilitatis. audi precamina",
_ 119 -
V. Stella maris 4. Salvatoris
occasus nescia conceptus panditur,
Placa nobis Virgo pura
mundi certamina. mater efficitur,
3. Regalis stirpis virginem
Benedicta
Ob sui pulchritudiueni praedigne dicitur,
Rex summus adamavit, In qua vitae
Clandestinum connubium fructus exoritur.

Infans per inatris uterum


5. Mater pia,
Exsultans revelavit.
plena virtutibus,
V. Joseph, noli metuere,
Deum laudat
Quod natum est a conjuge, fervore spiritus
De spiritu manavit.
Ipsi psallens
cum laetis vocibus,
In Laudibus. Quod respexit
Antiphouae. ancillam Dominus.
1. Scandit montes
aui'ora gratiae Ad lienedictus.

Luce fulgens
A. Redemptor rex Israel
caelestis gloriae,
vcnit in virgine,
Justis ferens
Repletur Elisabeth
solem justitiae
sacro spiramine,
Diera monstrat
Prophetat puerulus
novae laetitiae.
in rcrum ordine,
2. In concursu Miranda tit novitas,
niatrum cum gaudio laus tibi, Domine.
Praeco parvus
Garens eloquio,
Servüs regem
In 2. Vesperis.
noscens in utero,
Puer infans
Ad MagnilicHt.
colludit puero.

3. Senex plena A. Exsultat virgo virginum


munerc
caelesti in Dco salutari,

Rorem fusum Confortans scmen Abniliac


cernens in vcllcro, gralia singulari,

Flammam ignis Quod patribus promissum est,

rubum noii ureie, in tidc regulari,

Jesse virgain Vcrbum de caclo missum est

clamat Horcscere. in radio solari.

lirrv. El)orac.ons(!imp. Parisiis 1520. A. — »rev. Abcrdononso imp


E.linbMvffao 1510. H. -
In 1. Vesp. R KxHnllot infans fr'»'"''«" ^"'^- ^I
~
MaRu. A, 1 In psaltorio H. - Ibid. 8. Kx iVblf. H. -
In 2. Noct. A 1 A
hnr inclina 15. — Il.ymnnu: In 1. Vosp.: Kestuni matris plonosac (Daiiu-l I,

:nO); ad N(u-,t..: Mui.di salus adfutiira (Daniol 1, 'M\); ad


Land.: () salnlans
fubniis stolla maiis (Anal. XI, 48). — V^rl. d.-is oni.inm D.vota visitati...
m

- 120 —
38. De Visitatione BMV.

lü 1. Vesper is. Ad M a t u t i nu .

Aatiphonae. Invitatorium.
1. Properavit virgo mater,
Christum regem adoremus,
Ducit hanc supernus pater
Cujus matrem sociemus
Visitare sterilem.
Visitantem sterilem.
2. Haec via ibat levigata
Fructu ventris impraegnata
In 1. Nocturno.
In montana veniens.
3. Jam subiit domrm hiiarem Antipbonae.
Elisabeth, quam sterilem 1. Postquam virgo salutatur,
Fecundavit Dominus. Conceptura nuntiatur
4. Laetus infans exsultavit, Hunc, cui salutis est nomen
Clausus ventre jubilavit Et admirabile numen.
Johannes suo Domino. 2. Visitavit virgo mater
5. nie venit nuntiare Matrem fecundosara,
Toti mundo salutare, Quam fecundavit Dens pater,
Jesum Dei filium. Cujus caeli enariant gloriam.

R. Veni, decus vii'ginum, 3. Certum est testimonium


Veni, manna dulcissimum, Virgini beatae
Ostende patrocinium Dato sibi indicio
Nobis ferens auxilium; Elisabeth cognatae,
V. Clausus Johannes utero Cui fructum dat altissimus
Mira promit cum jubilo Orbis terrarum Dominus.
Praesentiens mysterium.
Kesponsoria.
Ad Magnificat.
1. Ave cum d^xit angelus
A. Patent magna sed stupenda, Virgini beatae,
Anus clamat : o miranda, Admirans illa obstupuit
Unde hoc raeo nomini Saluti visitatae,
Potuit esse datum, Quia modum nescii,
Ut me mater Domini quo foret salutata ;

Veniat visitatum. V. Referentis angeli sermone


Virgo est turbata.
Ad Completorium.
Cor titubans eloquium
2.
Super Psalmos. Confirmat testimonium
A. Visitavit Datum sibi per angelum
Virgo uxorem, Per Elisabeth senium ;

Salutavit V. Haec dum in sermonis


Junior seniorem. turbatur eloquio,
Ad Nunc dimittis. Miro confortatur
A. Ad me venit et vero testimonio.
Mater salvatoris, 3. Jucundata est Maria
Qui me fecit Fide structa spiritali,
Sui matrem praecursoris. Quam nunquam deseruit,
— 121 -
Sed ftrnüus radicavit V. Fide, spe et caiitate
Sibi dato senio Virgo gressus dirigens
Elisabeth testinionio. Pergit, sua sanctitate
V. Ea, quae dicta Exemplum nobis exhibens.
Sunt per anjreluin, 3. gloriosa domnia,
Ut pareret Dci iilium, Excelsa supra sidera.
Missus demopstrat clarius. Tu nam fecunda sterilem
Puellaque vetulam
Dignata es visitare,
In 2. Nocturno. Ut castitatis habitum
Moustrares per obsequiuni
Antiphoiiae.
Humilitatis.
1. Cordis laudem jubilosani V. Patet, ut quo
Virgo mater promulgavit, virgo Sit castior,
Cum salutat pic annosam, Eo decet,
Dulce verbum eructavit. ut Sit humilior.

2. Re congaudet facta niater


Sterilis in seuium, In 3. Nocturno.
Adcsse noscens nostiis malis Antiplioiiae.
Deum virtutis et refugium.
1. Visitanti limina
3. Infans iste, quem concepi Vetulao cognatac
Praeconem tui filii,
Laudem cum matre Domini
Exsultavit, ut pcrccpi,
Domino cantate.
In voce matris Doniini,
2. Per tres menses Elisabctli
Quae mons est et fundauicntuni
Maria visitavit,
Firmae nostrae fidel.
In qua Jesus de Nazareth

Responsoria. Rex Dominus regnavit.

3. Vale, virgo sacratissima,


1. Plena virgo gratia
Et plus (juam speciosissima.
Spiritus superni,
Tu gloriosa lilia,
Filio jam gravida
Novum cantans exordium
Patris sempiterni,
Inclinasti Dominum,
Certa surgit ile nunlio,
Qui fccit ni'rabilia.
Ut in montana jirojxTet,
Et summo cum tripudio RcHponsoria.
Cognatam scncm visitot. 1. Vonit praegnans ad pracgnan-
V. Inccdit virgo, mater salvatoris, tem
NuUo gravata pondore, Virgo, sed non ad virgincm,
Sed onore Latcns sentit latitantem,
liCviata pudoris. Rex visitavit mililcm,
2. Superna petit, (luae concepit Illa vocom sonlil
Verbum, Dci tili um, Virginis boatae,
Laeta pro voto mystirum illo mystcrium
Clausus
Nobis pracbens auxilium, Domini i)robatao.
Ut celsa virtutum convallibus V. Salulcm ut intulit
Quacramus rt lilium ;
virgo facta mater,
122 -
Mira sentit sterilis 3. Ad Deum de luce vigilans,
et infans in veritate. Qui te fecit gloriosam,
2. Matrem sanctificat filius Hinc te praedicant beatam
Ante conceptionem, Onmes gentes gratiosam.
Sterilem replet paraclitus 4. Benedicite opera
Post irapraegnationem, Vestro cuncta Domino,
Nam sancto docta spiritu Nam humiles, qui magna fecit,

Anus prophetat virgini Virginis erexit in praeconio.


Dans benedictionem :
5. Lauda tu de caelis,
V. Benedicta tu a Domino Filia Sion, Dominum,
In generatione, Qui misereri memorans
Quia tu credens angelo Se tibi dedit filium.
Portans salvationem.
3. Ecce, vere beata, Ad Benedictus.

Quae nee priniam similem A. Super summa, beata,


es
Visa est nee habere sequentem, Quae credidisti, domina,
Quia sola sine exemplo Angelo nuntiata,
Placuit virgo Christo; Summe secreta, femina,
V. Sacerdote praestantior Quae sibi dixit Dominus
Summum per amorem, Plebem suam visitans,
Cunctis virgo constantior Tuus benedictus filius.
Correxit errorem.

In Laudibus. I n 2. V esperis.
Antiphonae. Ad Magnificat.

Magnificavit Dominum Laeta pro voto surgens


Maria, virgo beata, Ut Stella matutina,
Quae decorem regnans induit In montana progreditur,
Ei dem sociata. Ipsa virgo festina,
Tuus exsultavit spiritus Quae dum Elisabeth salutat
In Deo salutari, In domo Zachariae,
Cui omnis terra jubilet Johannes infans jubilat
Laetitia singulari. Fructu ventris Mariae.
Brev. Gallicano-iSiculum irap. Venetiis 1527.
ins. —
In 1. Vesp. A 2, 2
Fmctu er};änzt. —
In 1. Noct. R 1, 7 Reserentis. —
In 2. Noct. A 3, 3
et percepi. —
R 3, 10 castior virgo sit. —
I n 3. N o c t. R 3, 2 sqq. Cfr. Se-
dulius, Carm. Pasch. II, 68 sqq. —
Die zu diesem Officium gehörigen Hymnen
vgl. Anal. XX.

39. De Compassione BMV.


In 1 . V es p eri s. Corde martyr exstitisti,
Anceps ensis, quem sensisti,
Super Psalmos. Tuam transit animam;
Maria stans sub cruce Dolor cessit, cum surrexit,
Triumphante Christo duce Nobis vitae spem porrexit
Per mortem turpissimam, Praesideus in gloria;
~ 123

Fac nos, virgo, suac mortis 2. Extra castra ductus Jesus,


Et tui doloris fortis Vinctus, sputus, pugnis caesus,
Fervere memoria. Crucem fert in publicum,
Mater sequens aguum mitem,
Ad Magnificat.
Repraesentans Sunamitem,
A. Jesu, nate de virgine Natum deflet unicum.
Sine virili semine,
3. Calvum rident Elisaeum,
Qui mortem crucis pateris,
Jesum nudum verum Deum
SufFossus plagis asperis
Illudebant aemuli.
Amore matris anxiae,
Dum sie natum dehonestant,
Nostrae parcas miseriae,
Dolorosae commolestant
Ac ejus fletus copia
Matris mentem Stimuli.
Nos dueat ad caelestia
Kesponsoria.

Ad Corapletorium. 1. Tamquam latro capitur


Deus homo Christus,
Super Psalmos. Caeditur, conspuitur,
A. Clara fides ecclesiae Alapis afflictus,

Repulso omni errore Fere mater moritur,


Sola fuit in virgine Obaudieus ictus,
Sepulto Christi corpore. V. Dum cruci affigitur
Et clavis confoditur,
Ad Nunc dimittis.
Virginis genitus.
A. Morte Christi consummata
2. Actcrni patris tilius
Mater fide roborata
Spinis pungi tolerabat,
Redditur aequanimis,
Et ejus matris animus
Natum sciens surrecturum
Flere amare amabat,
Et cum patre fruituruin
Gladiabatur cor ejus,
Sedibus potissimis.
Quia amare dolebat,
V. Cruciata singultibus,
Ad Matutinum. Fatigata ploratibus
Pedibus stare ncquibat.
Invitatoriiiin.
3. Christus carne tencrrimus
Cum Maria virgine,
Nudus aftigitur cruci
ploremus
Venitc,
Et se dixit derclictus:
Ac in crucc positum Hell, lama sabacthani y
Jesum adoremus.
Magnus dolor matris ejus
Extra non potest cffundi.
In 1. Nocturno. V. Inter latroncs positus

Anti|ili()nae.
Atque aceto potatus
Moritur tilius Dci.
1. Quando Christus vuliieratur,
Palmis focdis Hagcllalur, I n 2. Nocturno,
Strictus flagris plurimis,
Virgo cordc laccssita, Antiphoiiac.

Quasi foret sine vita, 1. «i)uis matris martyrium


Corruit cxanimis. Posset lingua fari,
— 124 —
Cum sentiret in cruce Virginis matris et filii

Filium clavari. Nos urgent amoris Stimuli.


V. Recolamus cum lacrjniis
2. Doloris tunc gladius genitiicis
Tristitiam
Pertransivit cor tuum,
Gratiam petentes geniti.
mater benedicta,
Dum plenum 'horibus
Vidisti tuum natum In 3. Nocturno.
Tensum in ciuce alta,
Antiphonae.
3. quam flebilis eveutus
Quaraque est omara hora, 1. Christus crucis in ambone
Qua moritur filius Constitutus et agone
Intuente matre cara, Septem verba protulit,
Quae sie torquetur omplius, Mater praesens tribulata
Nulla Valens obsequia Tam patrata quam prolata
Nato dare nisi luctus. Secum silens contulit.

2. virgo. quo tormento


Responsoria. Torquebatur cor tuum,
Sicut Spina rosae florem Dum audisti Dominum
1.
Non immutat vel odorem, Dicentem: Sitio?
Quin crescat vicinius, 3. Nimis cruciabatur
Ita, virgo, tuam mentem Tuus Spiritus,
Cunctis donis redolentem pia domina,
Furor fugit obvius-, Dum moriebatur
Immo videns flagellari Tuus filius
Et in cruce conclavari Clamans voce magna.
Tuum unigenitum,
Patienter sufferebas Responsoria.

Et constanter requirebas Tollentibus occisum


1.
Dextrae Dei digitum;
Vobis gratias agam,
V. Confer opem tuam prece, Sustinete modicum,
Ne mundi prosperitas Ut natum meum tangam,
Nos excaecet sua faece Complectar nunc filium,
Vel premat adversitas.
Deosculer et plangam,
2. Color formosus mutatur, lUum saltem mortuum
Heu, in mortis pallorem, Amplexibus constringam,
Dum in terram miratur V. Quem crucis patibulum
Sacrum fluere cruorem; Tulit in supplicium
V. Poena mater Ad poenamque longam.
torquetur immensa, 2. Haec se supra corpus jecit,
Hinc lamenta, Lacrimando madefecit
illinc suspiria. Fletus unda irrigantis

3. Innocens et expers criminis


Sacrum vultum filii,
Se afflixit et sie fecit
Moritur misertus hominis,
Cum simus causa suplicii, Resoluta in lamentis
Simus et maeroris socii, Planctum unigeniti;
— 125

V. Oculi dcflent virgiuis Moricnti dulci nato


Mortem Dci et hominis, Quamquam corde sauciato
Mater adstans flebilis,
3. Cordis indicat amorem
Virginalis quisque gestus
Mater carcns omni dolo Et te decens et modestus
Intensunique fort languorcm
Perseverat stabilis.
Pro jacente in tumulo,
Plures movet ad maei'orcm Ad IJenedietus.
Suo luctu quaerulo mortem
;
Christo passo crucis
V. Vis doloris intus latens
Ecclipsantur orbes lucis,
Voceni raucam extra mittens
Solum terrae tremuit,
Luctus pandit rigorem.
Disperguntur quique noti,
Oblitores sui voti,
Caritas refriguit;
In Laudibus. Sola mater tenet tidem,
Constans docet, quod et idcm
Antiplionae.
Resurget in gloria ;

Perenualis niater vitae, Verae doctrix disciplinac


Videns pungi latus mite Nobis donet sine tine
Militari lancea, Perfrui laetitia.
Maluisti sie turbari
Et cor tuum vulnerari
In 2. Vesperis.
Cum doloris framea.

Squalet filii facies,


Ad Magniiicat.

Quae est sputis inquinata, Ante thronum trinitatis


Ejus matris spccics IMisororum miserata,
In pallorem est nmtata. Pia matcr pietatis,
Sis pro nobis advocata,
liorruit virginis auditus
Blasphemos audiendo, Quae super poenis cunctis
Tui nati et aerumnis
Exasperat ejus adspectus
Atque ejus infaniiis
Paricidas vidcndo.
Et notorum absentia
Mariae, almae virginis, Nee non culpae (uai^ gcutis
Oculi uberrimo In innnonsum es al'llicta,
Fletu intunmerunt, Nc similia sint nobis
Suique mcmbra corporis Modo quaccuniiue noxia,
Filii cruciatu Merito tui doloris
Viso contremucrunt. Da optata remedia.

IJrov. ms. Pnicdicat.nnun sacc. 1^. Cod. I'arisiii. LSOr). A. - l?rov. ms.
Praodicntoruin sacc. l.[). Cod. Mazarin. 3W
(76S). H. — JJrcv. Prai>dic;ituriim
iinp. Vciuitüs 1514. C. — l{n;v. Ro.scliildeiisi; ini|). Parisiis 1517. D.
Brcv. Lundcnse im]), l'arisiis 1517. E.
In 1. Vesi>. Siipor P. A, 6 transiit, C. —
In 1. Nocf. A 1, 2 Palnns
codis flapellatur A. —
A 3, 5 cnm nvdcslant I). —
R 1, fi tali-s ictns C. —
R 1, 8 Dum clavia A. —
R 1, 9 S,•ln(ta(^ Maria*» gcnitiis C. K 2, 1 —
Acti-rna patris liliimi I). —
K 2 lautet in C:
— 126 —
R. Cum vidit supplicia prolis exquisita,
Torquetur angustia mater iutinita,
Triduano spatio dum langueret ita,
Squalet ejus facies uuper tarn polita.
V. Poeua tarn exasperans uunquam est audita,
Longe ei carior naors erat quam vita.

Audi das dritte Kesponsorium derselben Nocturn ist in C ein anderes:


R. Clamor Christi matrem angustiat
NuUus planctus plangentem satiat,
Est utrique summa compassio,
Nara praecessit summa dilectio.
V. Agnus mitis caput excutiens
Heli clamat in cruce moriens,
Mater virgo, cum natus moritur,
Ad clamorem fere commoritur.
In 2. Noft. A 1, 4 Filium clamare D. —
R 2 lautet in C:
R. Qualem dicam, domina, poenam pertulisti,
Crucifixo Domino quando tu dixisti:
'
Noli me sujierstite solus mortem pati,
Fiat, quaeso, similis mors matris et nati :

V. Noli me relinquere, Jesu, fili bone,


Fac, ut tecum moriar tali passione.

R 3, 6 Nos urgeat Stimulus amoris D. —R 3, 7 Recolimus C. —


lu 3. Noct.
A 1, 1 sqq. O virgo quo tormento etc. C. — A 2, 1 sqq. Nimis cruciabatur
etc. C. — A3 lautet in C:
Virgo, tuura filium in cruce clavatum
Redde tuis precibus miseris placatum.
Auch die Responsorien dieser Nocturn sind in C sämtlicli verschieden:

Consolari mater non potuit,


1.

Sic tractatum videns, quem genuit,


Certe tantum dolorem liabuit,
Quantum ille, qui tot sustinuit.
V. Mortem ejus videns, (luem aluit,
Nulla mater tarn multum doluit.
2. Regina clementissima,
Virgo mater Christi,
Cum videres filium,
Tuum primogenitum
Mori morte tristi,
Non suis tortoribus
Anxia fuisti,
Sed dolens et ejulaus
Temet afflixisti,
V. Manns torquens acriter
Anxia flevisti,
Nil,quod esset indecens,
Improbis dixisti.

3. Cum videret, quod clauso tumulo


Tana dulci privaretur speculo,
Praedilecto stat cum discipulo,
C'orde magis plorat quam oculo,
V. Fletum movit adstanti populo
Lacrimarum fluente rivulo.
In Laudibus hat C folgende fünf Antiphonen:
127 —
1. Cor uostiuni plorct et ociilus, 3. Ötat Maria, mater i)ia,
Nos iHuigat aiuDi'is Stimulus, Foris plorans acriter,
Heu, Hinter CHrens contagio Regem muiidi luribundi
Tani dulei j)rivatiir filio. Dum tractaut tarn viliter.
2. Fit nox niniis flebilis, 4. Quam putamus matris niaestitiam.
Nox uiniis amara, Cum videret prolis angustiam,
Quando Jesus capitur, Nou est dolor ut matris virgiuis,
Ejus i)roles eara. Mortem ploraiilis ])ei et hominis.

Omuis aetas defleat


mortem salvatoris
Gloriosae virgiuis
praetextu doloris.

Die Hymnen dieses Officiums vergl. Anal. XH. Nr. 106-108.

40. De Compassioiie BMV.

In 1. Vesperis. Dolor cessit,


Lux accrescit
Antiphonae.
Crucis per memoriam,
1. Stabat mater anxiata Dum surrexit,
Juxta cruceni filii, Spem porrexit
Poenas volvens mente grata Ad aeternam gloriam.
Sinieonis gladii.

2. Vultum gessit treniebundum


Et pcrfusuni lacriiiiis, Ad M a t u t i n u m.
Dum respexit sitibundum Invitatorium.
Natum in suppliciis.
Vooes ex praecordiis
3. Linquens Jesum bciiedicta
Dulcisonas hauritc,
Triste per concambiuin,
Flentes poenam virginis,
Acceptavit hinc aftiicta
Christieolae, venite.
Zcbedaei tilium.

4. Vidit nato dum parari


Poenas in patibulo, In 1. Noctu rno.
Ilacc a novo niolcstari Antiplionae.
Coepit impropcrio.
1. Nox insomnis ducitur,
5. A maerore nos tucre
In (jua Christus pntitur,
Crucis per ludibria,
Virgo dum vigilias
Cliristc, nostri misorcre
Celebrat maestissimas.
Matris per suspiria.
2. Jesum dum discipulus
Ad Magnifieat. 'I'radit specialis,

A. Planctus fundis, o Maria, Praeparatur gladius


Nam doloris propliolia Virgini pociialis.
Tuam transit animam, ;?. A matris praescntia
Corde mart.yr es sub cruce Dum cessit dilectus,
Triumpliantc Christo ducc Klet ox vohementia
Por mortem turpissimam ;
Maternus affectus.
— 128

Responsoria. Patienter sufferebat


1. Jucundare, concio, Et constanter requirebat
Plausu syraphouiae, Dextrae Dei digitum.
Colitur compassio,
Responsoria.
Gemitus Mariae,
Laeta nam praeconia 1. Imraolandus ligna gerit,

Hujus philomenae Patri pareus locum quaerit


Celebrat ecclesia Patriarchae filius,

Voto laudis plenae. Cruce Christus oneratur,


V. Turturis suspirium Maesta mater comitatur,
Cur übliviscamur V Damnatur innoxius •,

Virginis niartyrium V. Dum Mariam hie respexit,


Flentes amplectamur. Consolatur, nam dilexit
Corde quamvis anxius.
2. Hortus vireus et couclusus
Emarcesoit penitus, 2. Virgine qui gignitur
Dum in liorto fit detiusus Ingenti tripudio,
Matris unigenitus, Palam crucifigitur

Huic oranti liquor sudit Summo cum ludibrio ;

Gravis et cruenteus, Inquit : Nato parcite,

V. Haue lamenti fluxus udat Matrem crucitigite

Tremor et virgineus. Aut in crucis stipite


Utrosque configite.
3. Peracto concilio
Caiphae in atrio V. Qui decorus oritur
Clara natione,
Cateuatus ducitur,
Velatus illuditur
Heu, jam solus moritur
Ficta ratione.
Jesus, mundi gloria,
Salvans nos a scoria 3. Stella maris, candoris ebur,
;

V. Yirgo, vellus niaduit speculum paradisi,


Sacrum Gedeonis, Föns veniae, porta
Cor afflictum tepuit caeli, timor ast inimici,
Lacrimarura donis. Lapsis propitia,
caecis via, virgo Maria,
V. Ductrix caecorum
In 2. Nocturno.
dulcis, memor esto tuorum.
Antiphonae.

1. Mater cum intuitur,


In 3. Nocturno.
Hora tertiarum
Natus crucifigitur Antiphonae.
Lingulis turbarum. 1. Natus pallet, conclavatus
2. Cruce pressum poenis fessum Diro cruciaraine,
Flebilis erexit, Vultus squalet u)adidatus
Coronatum, purpuratum Matris in certamiuc.
Virgo dum respexit, 2. Vixit ut emortua
3. Virgo videns flagellari Facie polita,
Et in cruce conclavari Uli mors occidua
Suum primogenitum, Placet plus quam vita.
i

— 129

3. Quauta nürabilia Vocem audit exclamautis,


Dcus patefecit, Sese patri comniendantis,
Inter tcrribilia Mater adstans commiims.
Dum matrem refccit.
2. Sola cum discipulo
Percusso pastore
Responsoria.
Adstat flens patibulo
1. Virgo pallent tuae gciiac, Cordis in angore.
Quando subdi crucis poeuae
Vides unigenitum, 8. Bellum movet caritatis

Spinae capul tuiic contingunt, Suis rex vulneribus,


Manus, pedes clavi stringunt Curam praestet sauciatis
NuUurn ob demerituin, Virgo cum doloribus.
V. Te Judaei dolo cingunt
4. Constitutus in agone
Suum ad interituni. Septem verba protulit,
Quae revolvens ratione
2. Maria, porta vitac,
Virgo secum contulit.
Videns pungi latus mite
Militari cuspide, 5. Orbis tremunt elementa
Maluisti sie turbari Cum dolente virgine,
Et eor tuum vulnerari Carpunt luna, sol lamenta
Ferro mortis trcpitUie, Christi fuso sanguine.
V. Ut acterna morte digiii
Salvarentur hoc insigiii
Ad Benedictus.
Salutari capite.
\. Christus Deus benedictus.
3. Diva sponsa, inater pia, Dum penderet sie afilictus
Virgo dulcis, o Maria, Inclinato capite,
Fac, quod hosteni supercmus Angelorum hicrarchiae
Et ({uod Deum coUaudcinus, Condolenles sunt Mariae
Qui per erueeni et tormenta Palam crucis stipite.
Hostem stravit et lamcnta
Revocat in gaudium.
V. inunensam dcitatem,
In 2 . V c s pc r i s.
C^uae humanam pravitatem
Sustulit per tilium. Ad Maifiiificat.

A. Dulci nato desolato


Dum adslaret Hebilis,
In L a u d I) u s. Decens gestus et modestus
Matri manet stabilis,
Anti|ili()ii;ie.
Servat tidem, donec idem
1. Liguü crucis nioriturus Plebi surgcns indicat,
Hostem saevum dcviclurus Tunc renatos patri gratos
Cum regnaret Dominus, Dominus magniücat.

IJrcv. Aarhusicnsc iinj). Aarlmsiae LMU. Die /,iim Oftüiinn fjiOniripcn


Uyimien cfr. Kleinniing H, IM, Isü uud 190.
Drevus, Historiuu rliytlimicius. IV. 9
1

— 130 —
41. De Coiupassione BMV.

In 1. Vesperis. Ad Jesum ;
probat hoc
individualis
Antiphonae.
Cognatio carnis
1. Sion saucta, gratulare,
stolaque totalis,
Christi matrem venerare
Suavitas affatus,
Syiuphoniae cantico, Nullitas reatus;
Nara transfixa ense diro,
Non est alter ergo talis
Dum adstaret gestu niiro
Sicut dolor virginalis.
Passo carne Domino.
2. Mente, actu, Ad C mp 1 e r i u m.
usu elimina, Ad Nunc dimittis.
Jesu, per nos
A. Nunc dimittas, Domiue,
contracta crimina,
Nos famulos in pace
Jubilizent
Ac jugiter illumines
ut nostra corcula
Caritatis face,
Dura tuae Ut verseraus lacrimas
parentis vulnera.
Mariae dolorosas.
3. Sunt mucro Simeonis,
perditio duodennis, Ad Matutinum.
Fuga Herodis Invitatorium.
Caput probri, virgo pcrennis. Senes et juvenes,

4. Omnes gentes, flentes properate alacres venite,


Flenti Mariae hymnum cantate, Virginis angores
Nara sustulit ludibria cordibus haurite,
A gente nimis impia. Ferventer plorate,
Sion et Hierusalem Christum adorate.
5.
Christus coufortavit,
In 1, Nocturne.
Dum in cruce nudulus
Antiphonae.
Orcum reseravit,
Jubilet altissimo 1. Regalis virgo Davidis
Omnis ergo natio. Et mater admirabilis
R. Stella raaris, candoris ebur, Contremuit corde lugubris,
speculum paradisi, Dum datur Christus perfidis.
Föns veniae, caeli janua, 2. Cedit Yox atque sensus,
virgo Maria, Dum Jesus apprehensus
Ore favus, corde Nuntiatur virgini
lumen, in aure melos, Pro reatu populi.
V. Esto meraor memorum 3. Tractatur Dei filius
tuorum opprobriorum. Longe latrone vilius,
Gemit, plorat mater mitis,
Ad Magnificat.
Crescit sibi mortis sitis.
A. Matris ad filium
Responsoria.
Xunquam erat talis
Caritatis unio, 1. Sit cordis desiderium
Ut virginis regalis Et comae refrigerium
131 -
Cliristi Corona spinea, Respousoria.
Crux, elaves atquo lancea, 1. Maria ut audivit
Acctum, fei, opprobria, Hora tertiarum
Quac tulit ipsc plurinia ;
Crucitigi Dominum
V. Maeroris sinius socii,
Lingulis turbarum,
Nam ejus res supplicii.
Purpuratum, coronatum
2. Virgo, tuae lacrimae Eum dum despexit,

Nobis deiit saporem, Cruci pressum, morti datum


Caritatis geminae Plebs ut hunc evexit,
Ingerant caloreni, V. Imbibit tunc rosa
Ut glutinemur superis Rubens mortis pallorem,
Ira placata vindicis, Perdunt hinc caelestia
V, Sic verc caput teritur Corpora decorem.
bestiae funestae
2. Crucis trutinulae
Calce virgineo
ut prodit verbuni caeleste.
Dum esset appensus
Ac jugi pro foedere
3. Caiphae in atrio Christus extensus,
Acto tunc coiisilio Trutinat ac numei'at
Catenatus ducitur, Censum impensuni,
Carceri detruditur Patrem ut leniat
Jesus,mundi gloria, Scclere offensum ;

Trabens nos a scoria. V. Tunc planxit virgo jugitcr,


V. Virgo vcUus niaduit Ut a patratis ncquitcr
sacrum Gedeonis, Purgaret efticaciter.
Dclibutuni valide
lacrimarum donis. 3. Natus pallet conclavatus,
Salutaris nobis datus,
Ait mater (iolorosa:
In 2. No cturno. Plebs me tolle vitiosa,
Nam medela est commori
Antiphonae.
Virgae Jesse sancto llori.
1. Virgo quem gcnuit V. Turgente dolore
Ingcnti cum tripudio, Non Noemi i)ulclira,
Paiani cruciiigitur Mara sed amara
Summo cum ludibrio, Juste vocitata.
Sic crepunt nostra vincuhi
Agcnte Cbristi gratia.

In 8. Noct ur no.
2. Multa tarn aspera
Cum esset inaudita, Anliphoiiac.
Exoptat virgo exui
1. (Juanio cruciamine
Ilac labili vita.
Virgo perturbalur,
3. Triduo scjualet Mariao Conceplus de Haniine
Facies polita. Quando Hagcllatur,
Messiae supi)licia Movot luclu ([uacruld
Nani erant (!xquisitn. Non paucos e jtopnlo.
!l
132 —
2. Caesus ut educitur, Ad Laude s.
Populo ostenditur,
Antiphonae.
Fit mater ut eniortua
Clamoris mota furia. 1. Diadema spineum
intulit dolorem
3. Ecce, mirabilia
Keverendae virgini,
Deus quaiita fecit,
dum traxit cruorem
Dum prostratuni liominem
Messiae de vertice
sanguine refecit ;
regnis cariorem,
Pelicanus moritur,
PuUus sie reficitur.
2. Pastore percusso
Gregeque disperso
Kespousoria.
Haec maerens cum discipulo
1. Gratas lacriraas, Crucis adstat patibulo.
Mater, tu fudisti,
Salsas, puras, ealidas, 8. Tui probri memores
Fixa dum stetisti Mundo moriantur,
In Golgotha eolle Vivaut, mater, tibi,

Ad faciem Messiae, Ut benedicantur


Supplieamus, impertire Sacro ac flamine
Has nobis pie. Semper repleantur.
V. Intra cubiculum
Veri Salomonis 4. Benedicite Domino,

Refer cbirographum Omnia creata,

Relaxationis. Exstans deserta quoque,


Ave, virgo beata.
2. Celsior martyrmu
Martyr mente stat Corona 5. sancta theotocos,
Exspirante Domino tu interiorem
Diei hora noiia; Hominem irradia,

Sperat redempturum. da carni vigorem,


Horret moriturum, CoUaudet ut utrumque
Gerit sie contraria. suum creatorem.
V. Gaudet victoria
Caelitus edoeta, Ad Benedictus.

Horret supplicium
A. Aetemus Deus Israel,
Amore decoeta.
Corpore afflictus,
3. Virgo, Salus per te datur, Nobiscum ac Emanuel
Per te hostis triumphatur, Semper benedictus,
Qui tulit nos a tenebris
Da, ut Deum coUauderaus,
Per te hostem superemus, Cruci conclavatus.
Nam planctus jam in gaudium Dum rediit ab inferis
Conversus est per tilium. In caelum elevatus ;

tactu tinibriae Sithyperdulia digna


V. ]S^)bis
Mundari a peccatis Virgo benedicta,
Confer ac sempcr refici Messiae parens benigna,
Melle deitatis. Varie afflicta.
133

Nunc quantuni dimersa


In 2. Vesperis.
In limum profundi !

Ad Magnificat. Jam, heu, emarcuit


Ave et gaudium
Corpus, en, lacerum Caelitus eraissum
dum virgo tractavit, Oliinper angeluni,
Subniissum de cruce Quaeso, jam esto
in sinum oravit: tutor tuorum,
Dignitas regalis, Ne pereant
gloria mundi, irruptu luporum.

Brev. ms. Sutphaniense saec. 15. Cod. Uollandiaii. s. n. A. — Brev.


Sleswicensc inip. Sleswici 1512. H. — In Vesp. A 2, 5 sq. Ut nostra
1.
jiibilizent. —
In 1. Noct. R 1 , .3 spina B. —
R 3, 8 Noema. — In
3. Noct. R 4 Fixit dum B.
1, — In Land. A 4, 3 Exstat exserta B. —
Hymnen: ad Vesp. Adsunt probra matris (Anal. XI,
:
53); ad Complet.: Multo
lassati crimine (Anal. XII, 63).

42. De Compassione BMV.

In 1. Vesperis. 5. Jesum amisit triduo


Mater dolore nimio,
Antiphonae.
Hinc ipsum requirebat,
1. Eja, nunc fideles Christi, Virgo tunc intravit templum,
Patris verbo, matri tristi
Multis exstans in excmplum
Landes decantemus, Matri surgens parcebat.
Pia mente revolventes
Ilorum poenas et colentes
Ad Magnificat.
Supplices laudemus.
2. Maria Jesum detulit, A. Non me formosam
In templo ipsum obtulit, Noemi, scd dicitc Marani,
Quis potest haec concipereV Namque dolore meum
Sencx divino opere Dominus cor valde replevit,
Venit ad teniplum propere Facta(iuc septcna
Ulnis Jesum suscipcre, gladii sum pcrvia poeiia ;

3. Simeon tunc prophetavit, Eccc, tuam ipsius


Dolenti matri indicavit gladius pertransict, inciuil,

Futuram miseriam, Sanclam animam, Simeon


Tunc cor ejus vulncratur. in templo, virgo Maria.

Supra modum anxiatur


Sentiens angustiam.
4. In Aegyptum, o Maria, A d I\I at ut i n um.
Transfers Jesum maesta via,
Invitatuiinm.
Dum angelus per soiiiniuin
Joseph sponsum admoncret, Christum dolonlom
Rcx llerodos ne delcrot Kit mal rem mnorontrm,
Salvatorem omnium. Vcnito, adoremus.
- 134

Ad Nocturnum. V. Corpus meum dedi percutien-


Antiphüuae. tibus et genas meas veUenti-
bus.
1. Jesus dum nocte capitur,
üt latro ferox rapitur,
Cor matris laceratur, Ad L a u d e s.
Vellunt, pellunt atrocius,
Antiphonae.
Mactant, tractant ferocius,
1. Jesus Pilato traditur,
Maria vulneratur.
Quis videns non turbabitur,
2. Verberabant divas genas
Justus dum accusatur'?
Et colaphizantes poenas
Herode lusus spernitur,
Infligunt atrocissime ;
Tractus in terra sternitur,
Tacet mater, dulcis naius
Sic virgo desolatur.
Quamquam male sit tractalus,
Ferebat baec maestissirae. 2. Flagellis saeve caeditur,
Caput Corona laeditur,
8. Maxiila pugno caeditur,
Jesuni ut stultum rident,
Nee Annas niente laeditur.
Compatitur Maria;
Cum a praetore educitur
Et „ecce bomo" dicitur,
Ad Caipbam deducitur,
Tunc matrem flentem vident.
A longe Petrus sequitur
Gemente matre pia, 3. Vestimentis spoliatur,
Cruci nudus acclavatur
Responsoria.
In monte, bcu, Calvariae;
1. En, pastor dum invaditur, Crucifixum adspexisti,
A Juda lupis traditur, Tuum natum dum scivisti
Ovesque fuga labaot, Torqueri, mater, varie.
virgo, tunc anxietas
Doloris et nimietas 4. Juxta crucem stantem
Cor luum perforabant. Te nobis dat genetricem,
V. Torcnlar calcavi solus, et de Dum dixit Jesus:

gentihus non erat vir mecum. Filius, ecce, tuus;


Hinc in discipulo:
2. mater, das suspiria,
En, tua mater.
Affligunt cor martyria,
Dum proditur sie Jesus, 5. Hell, linquis me? clamavit,
Ducitur vinctus fortiter Sitim grandem intimavit,
Foedus ac sputus viliter, Completa dicens singula;
Atrociter est caesus. Quantus dolor te intravit.
V. Fucicm meam non avcrti ah Dum Jesum poena cruciavit,
increpantibus et conspuenti- Mater, non dicet lingula.
hus in me.
3. Ter voces Petri illum negant, Ad Benedictus.

Testesque falsa, heus, alle- A. Cor matris perforatur,


gant, A sene propbetatur,
Quae ipse fert burailiter, In Aegyptum fugatur,
Per Deum pontifex adjurat, Amissus quaeritatur,
Nil tuum natum, mater, curat, Sub cruce oneratur,
Sed tractant eum viliter. Mater defiliatur,
135

In sinum collocatur, 3. Inde milites venerunt,


Sepulchro coniniendatur ;
Crura latronuni fregerunt,
Virginis lii scpteni Parcunt Jesu cruribus,
niatris sunt, ecce, dolores. Quia mortuum viderunt,
Os sie non comminuerunt,
In 2. Vesperis. Dolet mater pluribus.

Antiphonae. Manus militis extenta


4.
Josus (lum cruce moritur, Nova praestat sacramenta
Astris eclipsis oritur, Lancea aperiens
Discissa pctra tromuit, Latus Christi, sanguis fluit,
Jam templi velum scinditur, Aqua, sie lex vetus ruit,
Styx ululat, dum tinditur, Virgo fit ut pariens.
Dolens pater ingemuit.
5. Joseph adiit Pilatum,
Miles videns tanta signa,
Corpus Jesu impetratum
Vcrba profert laude digna:
Patibulo deposuit,
Hie est Dei tilius;
Ipsuni mater lacrimando,
Assistentes liaec videntes
Dolorose osculando
Suum pectus tunc tundcntes,
Super sinum posuit.
Planti;it mater tristius.

Brev. Ultmjectinum imp. Gudac 1508. — Ad Noct. R 2, 5 Foedis ac


sputis. — In 2. Vesp. ad Magn. A prosaisch. — Mymiu'ii: In 1. Vesp.: Maria
mater doluit (Anal. XII, 65); ad Coinplet. : Mariae pia visccra (Anal. XII, G6)

43. De Conipassioiie IJiMV

In 1 Vesperis. Prae dolore palluit


forma speciosa.
Super Psalmos.
Cum videbas tilium
A. Per amaritudines, captum a Judaois,
virgo, quas habebas, Vinctum manus, tradilum
Dum pendontem tilium ad cruccm pro reis,
in cruce videbas, Compar liinc molestiae
Ut abstergas, petimus, molestatis crede
peccatorum glebas. Et pro nobis jugitcr,
pia, intercede.
R. Sancta mater Jesu Christi,
In dolore quae fuisti.
Ad Compl etori um.
Dum in cruce clevatus
Fuit tuus dulcis natas, R. Nos a malis sublus aus
Ejus quinciuc vulnerinis Tuis, virgo, tegito,

Nos dofcndc a ruinis, Manum tende et defcndo


V. Nc nos hostis traliat saovus, Nos cum nato inclito,

Ubi dolor manet aevus. V. Ne crudelis suis telis


Ilostis nos surripial.
Ad MapniHcat. Ad Nunc dimittis.
A. Tibi, mundi domina, A. ut ärt mortem vigilavil
virgo gloriosa. Tuus natus et oravit.
136

Nobis, virgo, sie largire 3. Cum videbas filium


Caute mortem praevenire, virgis flagellari,
Ut ipsius docti more Seimus, quod optaveris
Serviamus cum timore. tibi, virgo, dari
In tuum remissius
quod dimittereris,
Ad Matutinum. Ut pro ipso verbera
Invitatorium. in te patereris;

De Maria regem natum V. A dolore inferi


nos ferre digneris,
Adoremus captivatum
Tantam cum maestitiam
Et pro nobis trucidatum.
in te patereris.

In 1. Nocturno. In 2. Noeturno.
Antiphonae.
1. Nos te Deum deprecamur,
1. Prae cunctis hominibus
Incarnatum quem miramur,
forma speciosum
Passum cruce veneramur.
Adspexisti filium
2. Virgo, tuum sanctum natum virgis sanguinosum,
Seimus spinis eoronatum Istud tuum animum
Et pro nobis virgizatum. feeit dolorosum.
2. Natus tuus colaphis,
3. Cujus exstat omnis orbis,
virgo, tribulatur
Est pro nostris passus morbis,
Tribulatos gratia
Ora, virgo, hune pro nobis.
sua qui solatur,
Dura eorum precibus
Responsoria.
pius invocatur.
1. Ut tu, virgo, filium 3. Memor esto, domina,
Pereepisti venditum vasis Babylonis,
Et Judaeis scelenim Ut nos pie doeeas
Vinctum manus traditum, viam rationis
Fremuisti animo Propter tui filii
Prae dolore nimio, vulnus passionis.
Plus quam ulla filium
Eesponsoria.
Planget mater mortuum.
V. Dona nobis paenitere
1. Dum coram judicio
Jesus condemnatur
Et peeeata nostra flere.
Iniqua sententia,
2. Sine spina rubens rosa, ut erucifigatur,
In virtute copiosa, Simeonis gladius
Quem ut sine genuisti, tunc evaginatur,
Tum vae magno adspexisti, Ut in tuam animam,
Cum videbas hunc ligatum virgo, infigatur.
Et praetore praesentatum ;
V, Per quem erat Israel
V. Nemo valet edocere raorte redimendus,
Tuum amplum, quod Fiabebas, Foras extra ducitar
Dum videbas hune ligatum. eruce suspendendus.
— 137 —
2. Fletus nee non gemitus Quam de tuae thalamo
tibi dat, Maria, sumpsit castitatis.
Scandens crucis arborem
tua proles pia, Responsoria.
Peduni atque nianuum 1. Nos ad crucem Domini
raanante cruore stamus cum honore,
Intra tuam aniinaiu Dum matri compatimur
figeris dolore. nati prae dolore;
V. Nobis, virgo, filiuni Tantum quod in nomine
prece fac benignum, suae passionis
Qui pro nobis tentus est Devitemus scoriam
super crucis lignum. turpis actionis,

3. Dum ramis moritur


in V. Te Mariam petimus,
crucis vera vita, nostram advocatam,
Tunc tu, virgo, laederis Ut de prole gratiam
corde tuo ita, feras adspiratam.

Quod tibi prae fremitu


vita efiugisset, Responsoria.
Si te tuus filius
1. Virgo, mater Domini,
raori perraisisset.
sola singularis,
V. Luna, sol et omnia
Stas ad crucem filii;
parant se maerere,
tu es salutaris,
Planctu te miserrimo
Cujus altis meritis
cum videbant tiere.
nullus est aequalis,
Virgo mater insimul
sola nuncuparis.
In 3. Nocturno. V, Nos sub capitaneis
crucis computari

Antiphonac. Java, mater Domini,
tuo deprecari.
1. Inter gentes, dicite,
Dominus rcgnavit, 2. Demus omnes gratias

Super ligno positus nostro redemptori,


vere exspiravit, Suam (jui constituit
Quod, virgo virginum, matrcm poccatori,
tuum cor turbavit. Ut nos tamquam filios
solens adjuvare,
2. Nuntiarunt caolica,
Post cxcessus debeat
virgo, tuum planctum,
patri reformare;
Nolentcs udspicerc
Nos indignos (ilios
tuum natum sanctum
ergo, omnipia.
Tarn in crucc durilor
In cxtremo i)rotcge
a Judacis anctum.
de sacvo Golia.
3. Uccordatur Dominus V. l'ropter tni filii

suae pictatis, nimiam passioncm


Dum nos lavat crimino Nobis tuis scrvulis
mors humanitatis, da dilectionem.
138 —
In Laudibus. Fore captum, inde maesta,
Antiphonae.
Virgo mater, tribulare,
Nobis binc propitiare.
1. Virgo mater, consolare,
Tuum natum deprecare,
Ad Tertiam.
Ut, pro quibus captivatus,
Lavet sordes et reatus, A. Hora terna ad praetorem
Ducunt Jesum salvatorem
2. Prece placa natuni reis,
Multa turba Judaeorum
Vinctum manus a Judaeis,
Morte sua perreorum
Ut nos solvat a peccatis ;

Crucitige tunc clamatur,


Dando regnum claritatis.
Hinc injuste condemnatur,
3. Natum duci cum vidisti
Tuque inde tristabaris ;

Ad praetorem, doluisti,
Nostra prece monearis,
Inde tecum condolentes
Ut per hanc molestiam
Post lianc vitam fac gaudentes,
Nobis dones gratiam.
4. Pium fructum ventris tui
R. Ut per suum cruciatum
Praebe nobis, sponte sui
Nostrum tergat bic peccatum,
Propter nostras faeces laesum
Ora, virgo, tuum natum,
Et flagellis dura caesum.
V. Jesum Christum valde gratum.
5. Passionem borae nonae
Natum tuum, virgo, mone,
Ad Sextam.
Ut per suum samtum fatum
Nostrum lavet bic reatum. A. Hora sexta lignum crucis
Scandit Jesus, auctor lucis,
Ad Benedictus. Ab, quam dolor tibi datur,
A. In domo Davidica Cum per manus clavulatur,
cornu salutare Virgo, tuus dulcis natus,
Dedit nobis Dominus, Sic pro nobis tormentatus;
crucis dum altare Hunc dolorem dum te matrem
Prole sanetae virginis Admonemus, roga patrem
pensa decoratur; Misereri omniuni,
Haec de stirpe Davidis Quibus dedit filium.
nata praedicatur.
R. Passionem recordamur
Mater, ergo poscimus
Tui nati, hinc precamiir,
dignitatem tuam,
Ut a morte eruamur,
Qua redemit filius
V. A te, virgo, audiamur.
morte plebem suam,
Illuc prece adjuva,
ubi conspicatur
Ad Nonain.

Sua Clara facies, A, Hora nona Dominus


quae conspuebatur. alte exclamavit,
Inclinato capite
Ad Ho ras. statim exspiravit;
Ad Primam. Tunc te, virgo, gladius
A. Ilora prima in bac die ille penetravit.
Venit fama tibi piac, De quo senex Simeon
Natum nocte intempesta tibi prophetavit;
s

— 139 —
De perfosso latere 2. Ante tempus patre natus,
cruor qui manavit, Nunc ex raatre incarnatus
Fac, nos lavet crimine, Sua morte nos redemit,
quod nos inquinavit. Benedictus, qui sie venit.

R. Quem vidisti cum dolore 3. Accinentes matutinas


Fixum cruci in cruore, Tuae matri, Christe, sinas
Pete nobis mitem forc, Vultum tuum contemplari
V. Cum discedet mens ab ore. Et post mortem liinc laetari.

4. Te, quem virgo generavit


In 2. V esper is.
Et de lacte suo pavit,
R. Spcs et nostra advocata, Benedicant voce pare
regina caeli grata, Caelum, terra atque mare,
Audi nostra deprccata,
V. Hac de valle lacrimarum 5. Mater Dei, te precamur,
Duo ad regnum nospraeclarum. Per te, virgo, mereamur
Tuo nato conregnare
Ad Magnificat. Et aeternum collaudare.
A. Dulcis matcr, Dominus
hora vespertina Ad Benedictus.
Est de ligno positus
A. Benedicts es Maria,
tumba in petrina,
Jesu Christi matcr pia,
Christi fossum vulnere
Quae haec sola meruisti,
corpus rcparatur,
Quod tu Deum gcnuisti,
Paradiso anima
Qui resolvit sua morte
sanctis adoratur.
Infernalis claustra portae,
Ora ergo, domina,
Vinctos suüs rcdimcndo,
mater gloriosa,
Caelum nobis largiendo.
Nunc pro nobis filium
prcce fruciuosa,
Ut det nobis gratiam
sua pietate, Ad Uauil es in feriis,
Qua plangamus scelera
Antiphonac.
tanta caritatc,
Ut. cum nobis vencrit 1. Tua matre 11 agil ante
nostri tinis dies, Et per eam tc pracstante
Cum latrone scdula In me, Deus, fac cor mundum,
dctur nobis quics. In praeccptis tis jucundum.

1 1 (Mn ad L a u d e 2. Assistentcs tuae laudi


infra (juadragcsimam et pascha Mane, Christe, tu cxaudi,
dominicis diebus. Ut prccatu nialris tuac
Ucddas cos puros lue.
Anti[)lionae.

1. Miserere mei, Deus, 3. Ora, virgo, luam prolcm


sum multi mali rcus,
(,>,ni Ilelucontom sui>rr solcin,
Ut per precem tuac matris Ut nos cibcl sno vultu
Me tlissolvas a pcccatis. In aeterno suo niltu.
140 —
4. Jesu bone, consoleris, 5. Sol et luna, solis stellam
Quos hie virga tua feris, CoUaudate hanc puellam,
Causa matris eos cura, Cujus natus nos creavit,
Quamvis digni sint censura. Nos cruore suo lavit.

Cod. Graecen. 257. saec. 15. —


In 1. Vesp. ad Magii. A, 10 Com-
pars. — Ad Nunc dimittis A, 2 et curavit. —
In 2. Noct. R 3, 1 sq. in
novi.s moritur cruce. —
In 3. Noct. A 2, 3 Nolunt adspicere. A3, 3 —
lavet. — In Land. Ad Bened. A, 6 pensi. —
In 2. Vesp. ad Magn. A, 6
reparavit. —
Ibid. 8 adolevit.

44. De Compassione BMV.

In 1. Vesperis. In 1. Nocturno.
Super Psalmos. Antiphonae.

Consurgat hodie 1. In matutinis, Domine,

populus fidelis Te captum mater dolet,

Ad planctum virginis Terretur, trerait anxie,

compatientis, De quo gaudere solet.


Quae stat pro filii 2. Nox diem capit, tenebrae
Propra sui morte Lucem comprehendunt,
fundendo lacrimas doloris. Crudeles pium impie
Maria, militiae Natum matris offendunt.
caelestis regina, 3. Furore saevo populi
In adjutorium Vinctus salvator ductus,
nostrum veni Matris virginis oculi
In tempore oranis Fundunt doloris fluctus.
angustiae nostrae.
Responsoria.
Ad Magnificat.
1. Regem mundi captum caedi
Yirgo passa filio Dire vidit crucifigi
Poenam cordis indicat Propter amorem hominis
Et plebis in medio Rei mater Christi,
Tristem mortem publicat, Quem virgo prosecuta planxit,
Urgente supplicio Gemuit, quem dilexit.
Voces maestas replicat, V. Educebat cor Christi
Quae quondam prae gaudio aquam et sanguinera,
Cecinit Magnificat. Destillabant manus,
pedes cruore.

Ad Matutinura. 2. quantas angustias


Parens alma pertulit
Invitatoriuin.
Audiens blasphemias,
Ploremus mortem Doniini Quas plebs furens intulit
Cum virgiue, Filio Deiperperam!
Ut vitam ejus mereamur Coronam, clavos, lanceam
Precamine. Virgo sensit animo.
- 141 —
V. Judaei sacrilegi Torquetur angustia
augebant convicia, mater intinita,
Super dolorem vulncrum Triduano spatio
meiitis addebant vulnera. dum langueret ita,

3, Quälern dicam, doniina, Squalet ejus facies


Poenam, quam tulisti, nuper tarn polita.
Crucifixo filio V, Poena sie exasperaus
quando tu dixisti :
nunquam est audita,

Noli rae superstite Longe sibi carior

solus mortem pati, exstat mors quam vita.

Fiat, quaeso, similis 3. Accessit ad cruccm Jesu


mors matris et iiati. Flens mater tilium Maria
V. Noli mc relinqucrc, Et Yulnerata est
Jesu, tili bone, Ex Christi lacrimis
Fac, ut tecum moriar Et valido clamore
tali passione. Et mortis tormento ;

V. Morienti filio
In 2. Nocturno. Commoritur animo,
Antiplionac.
Immolat natus carnem,
1. Noctem, qua Christus capitur, Mater animam.
insomuem tu duxisti
Et soporatis ceteris
pervigil mansisti. In 3. Nocturno.
2. Fuit iiox haec flebilis Antijihoiiae.
et nimis amara,
1 Omnis aetas dctleat
Quando Jesus capitur,
mortem salvatoris,
ejus proles cara.
Gloriosae virginis
3. Erat Maria mater pia practextu doloris.
foris plorans acritei',
2. Virgo cum adspicerct
Kegtill uiuiidi furibuiidi
natum cruce mori,
dum tractarent vilitcr.
Nullus suo similis
Responsoria. dolor est dolori.
1. Consolari 3, Quae matris anguslias
virgo non potuit lingua jiossit fari,
Natum vidcns Cum videret filium
mori, quem genuif, in cruce clavariV
Ferc tantum
dolorem liabuit, Hesj)otis()ria.

t^uam salvator, 1. Regina Clement iae,


qui tot sustiiiuil. Virgo mater Christi,
V. Mortem ccrnens Tuum videiis filium
ejus, quem aluit, mori mortc tristi,
Nulla mater Non suis tortoribus
sie unquam doluit. improba fuisti,
2. Cum videret sup])li(ia Sed plorans et ululans
prolis exquisita, temet äftiixisti.
- 142 -
V. Manus torquens acriter V. Afflicta est virgo ploratibus,
anxia flevisti, Fatigata doloribus,
Nil, quod esset indeceus, Cruciata gemitibus.
reprobis dixisti.
Ad Benedictus.
2. Cum videret,
Tamquam latro capitur
quod clauso tuniulo
Vinculis adstrictus,
Privaretur
Caeditur, conspuitur
tarn dulci speculo,
Alapis afflictus;
Praedilecto
matris angustias,
stans cum discipulo
cum videret ictus !

Corde magis
Pro nobis dira patiens
plorat quam oculo.
sit rex benedictus.
V. Lacrimarum
fluente rivulo
In 2. Vesperis.
Maerorem movit
adstanti populo. Ad Magnificat.

3. Christus princeps, rex gloriae, A. quantis doloribus,


Totus conspersus sanguine, Anxiis singultibus
Maternis coram oculis Cor virginis afficiunt
Jacebat despicabilis, Virga, Spinae, clavi, mors,
Sacrificium vespertinum Lancea Domini!
Elevatis manibus Ora, virgo, ut nos condolentes
Celebrarat Dominus ;
Tibi conregnemus sine fine.
Brev. ms. Hildesheimense saec. 15. Cod. Capit. Treviren. 163. A. —
Brev. ms. Hildesheimense saec. 16. Cod. Capit. Treviren. 180. B. Viati- —
cus Hildesheimensis imp. Lipsiae 1516. C. —
Brev. Goslariense imp. Halber-
stadii 1525. D. —
In 1. Vesp. R. Ciiristns princeps, rex gloriae etc. —
In 1. Noct. R 3, 9 derelinquere B. —
In 2. Noct. Rl,7 Quantum salvator
BD. — R 1, 11 Nunquam mater BD. —
In 3. Noct. A 2, 3 sq. Tarn dulci
privaretur AB. —
A 3, 4 elevari B. —
Die beiden zugehörigen Hymnen cfr.
Anal. VIT, Nr. 99 und 100.

45. De Compassione BMV.


In 1. Vesperis. 4. Nunquam mater pertulit
tarn anxios dolores,
Antiplionae.
Ut Maria filii
1. Omnis aetas defleat considerans livores.
mortem salvatoris,
Gloriosae virginis 5. Rubens color vertitur,

praetextu doloris. heu, mortis in pallorem,

Noctem, qua Christus capitur,


Dum Maria filii
2.
videret cruorem.
virgo iusomnem duxit
Et soporatis ceteris R. Venite. singuli,
flens pervigil permansit. matri concinite.
3. Fit nox nimis flebilis, In cujus filii

nox nimis amara lavamur sanguine.


Matri, quando capitur Cum ipsa planctibus
ejus proles cara. fruamur intimis
n

143 —
Nostras facies Nee minorem
rigando lacrimis. dolorem liabuit,

V. Oculus noster pungatur Quam salvator,


Anioris stimulo, qui tot sustinuit,
Heu, mater carens contagio V. Mortem ejus
Tarn dulci privatur tilio. cernens, quem aluit,
Nulla unquam
Ad Magnificat.
mater sie doluit.
A. Virgo passa filio

Poenam cordis indicat, 2. Dum videt supplicia

Se plebis in medio mortis exquisita,

Contra morem publicat, Torquetur angustia,


Urgente supplicio fletu est attrita,

Voces niaestas replicat, Triduano spatio


Quae quondam prae gaudio dum langueret ita,

Cecinit Magnificat. Squalet ejus facies


nuper tam pol ita.
V, Poena sie exasperans
Ad Matutinum. nunquam est audita,
Longe sibi carior
Invitatoriuui.
erat mors quam vita.
Cum Maria virginc
ferventer ploremus, 3. Regina clementissima,
In sopulcliro positum virgo mater Christi,
regem adoremus. Cum vidcres filium
morte mori tristi,

Non suis tortoribus


In 1 . N c t u r 0. anxia fuisti,

Antiphonae. Sed plangens et lacrimans


temet aftlixisti,
1. Nulla novit genctrix
V. Manus tonjuens acriter
;ingustias tum duras,
anxia Hcvisti,
Cum piagas adspiceret
Nil, quod esset reprobum,
et capitis puncluras.
Judaeis dixisti.
2. Dcspcrata creditur,
(juac culpani non commisit,
Inclinato capite In 1 . N c t u r n o.
dum spiritum emisit.
Aiitiplidnac.
3. Et cum plorat mortem prolis,
quem crucitixit i)()pulus, 1. Sil luarum lacrimaruni,
Solus erat consolator Maria, rivus
ejus custüs discipulus. In corde lapideo
liespoiisoria.
maeroris motivus.

1. Cünsolari 2. Kecolamus virginis


mater non potuit, gloriosae luctus.
Sic tractari Dum in tcniplo Dominus
videns, quem gcnuit, vinctus esset ductus.
- 144 -
3. Dolore sternitur In 3. Nocturno.
mater, dum respicit, Antiphonae.
Heu, sanguine perfusum
1. Virgo cum adspiceret
iiatum, quem genuit.
natum in cruce mori,
NuUus dolor similis
Kesponsoria. est suo dolori.

2. Quaeso nobis miseris,


1. Qualem dicam, domina, virginum regina,
poenam, quam tulisti, Tecum fleudi lacrimas
Crucifixo filio uberes propina.
quando tu dixisti:
3. Quae matris angustias
Noli me superstite
potest lingua fari,
solus mortem pati,
Dum videret filiura
Quaeso, fiat similis
in cruce clavari?
mors matris et nati;
V. Noli me relinquere, Respousoria.

Jesu, fili bone, 1. Cum de cruce positus


Fac, ut tecum moriar ad tumulum portatur,
tua passione, Inter dolores anxios
portantes sie affatur :

2. Innocens homo Sustinete paululum,


et expers criminis
doloremmeum plangam
Moritur justus Et meum carum tilium
misertus hominis, deosculor et tangam.
Sui maeroris meum
V. Mihi filium
nos simus conscii, subtraliere nolite,
Cum simus causa Si sepeliri debeat,
tanti suplicii.
mecum sepelite.
V. Dolet mater cum filio,
2. Cum videret,
Qui se crucis patibulo
quod clausü tumulo
Dedit tormentis asperis
Privaretur
Vitam reddendo miseris.
tarn dulci speculo,

3. Christum in cruce pendentem Praedilecto

maesta mater adspiciens, stans cum discipulo

Lacrimata incessanter Corde plorat


sacrum pectus percutiens magis quam oculo.
;

Flures movit ad maerorem V. Fletus movit


suo rugitu quaerulo, adstanti populo

Natum videns cruentatum Lacrimarum


tensum crucis patibulo. fluente rivulo.

V. Animam maestae parentis 3. Filii praesentia


tunc pertransivit anxius mater destituta
Juxta verbum Simeonis, Gabrieli nuntio
heu, passionis gladius. sie est allocuta :
— 145

Äve, plcna gratia^ Salvatorera,


mihi protulisti, qui fecit saeculum,
Nunc aniaritudine Lacrimando
sum repleta tristi, sequens discipulura.
Subsequenter inquiens :

Dominus est tecum; Ad Benedictus.

Heu, jacet in tumulo, A. Tamquam latro capitur


modo non est mecum ;
undique constrictus,
V. Omnis beuedictio, Caeditur, conspuitur
quam tu spopondisti, alapis afflictus;
Est nunc in contrarium matris angustias,
propter mortem Christi. dum videret ictus !

Pro nobis haec tolerans


sit rex benedictus.
lu Laudibus.
Antiphonae. In 2. V esp eris.
1. Erat Maria, mater pia,
R. Beuigna Jesu
Foris plorans acriter,
mater eximia,
Regem mundi furibundi
Qui tua egressus est
Dum tractarent vilitor.
claustra virginea,
2. Quam putatur
Cum bis paciticus
mater maestissima. factus est incola,
Dum videt natum
A quibus dura
virgo justissima,
perpessus est vcrbera
Non est dolor,
Per tilii tui
ut matris virginis
cruenta vulnera
Mortem plorantis
Nobis succurrc,
Dei et hominis.
virgo pucrpera.
3. Agnus mitis V. Regina caeli,
Caput excutiens laetarc cum jubilo,
Heloi clamat Nam natum, (luem plangis
in cruce moricus, clausuni in tumulo,
Videns hoc mater Resurgct vere
cum ipso patitur. summo diluculo
Ad chimorem Omnis ablato
ferc commoritur. contomptus opprobrio.
4. Clamor Christi
matrcm angustiat, Ad Magnificat

Nullus planctus A. .Tesu, tili

phuigcntem satiat, patris altissimi,


Utriusque Qui pro nobis de virgino
sunmia compassio, natus fuisti,
Nam i)raecessit Et nostras miscrias
summa dilectio. in corpore fulisti

5. (luale divortium, Ac tandom in onifc


Cum mater reliquit tilium, mortem sustulisli,

Droves, Uistoriae rhjrthmicae. IV. 10


— 146 —
Qui matrem in morte Tibi supplicamus,
Johanni cominisisti, pro quibus tot egisti,

Qui nee ejus poenis Ut DOS amore matris


nee tuis pepereisti, eonserves a morte tristi.

Brev. Aberdonense imp. Edinburgae 1510. —


In 1. Noct. R 2, 8 tarn
fehlt. —R 3, 3 videret. —
Hymnen. In 1. Vesperis: Imperatrix clementiae
(Moue II, 139); ad Noct. Castae parentis viscera (Mone II, 142); ad Landes:
:

O gloriosa domina (Anal. IV, .57); in 2. Vesp. Ingrata gens Judaica :

(Anal. XIX, 18).

46. De Compassione BMV.

In 1. Vesperis. Responsoria,

Consolari
Ad Magnificat.
mater non potuit,
Virgo passa filio
Sie traetatum
Poenam cordis indicat,
videns, quem genuit,
Se plebis in medio Fere tantura
Contra raorem publieat, dolorem habuit,
Urgente supplicio Quantum ille,
Voces maestas replicat, qui tot sustinuit,
Quae quondam prae gaudio V. Mortem Dei
Cecinit Magnificat.
videns, quem aluit,
NuUa mater
Ad Matutinum. unquam sie doluit.

Invitatorium.
In 2. Nocturno.
Cum Maria virgine
fervide ploremus, Antiphonae.
In erucis supplicio 1. Stat Maria mater pia
regem adoremus. foris plorans acriter,
Regem muudi furibundi
In 1. Nocturno. dum traetarent viliter.
Antiphonae. 2. Per Mariae lacrimas,
pater pietatis,
Regina laudabilis Nobis veram gloriam
praeeipuis et dignis cum
eonfer beatis.
Extollatur laudibus,
3. Eja, nobis miseris,
Jesu mater insignis.
virginum regina,
Fit nox illi flebilis,
Tecum flendi lacrimas
uox nimis amara ubcres propina.
Matri, quando capitur
proles ejus eara. Responsoria.

Nunquam martyr pertulit 1. Dum videt supplicia


tarn anxios dolores prolis exquisita,
Ut Maria filii Torquetur angustia
considerans livores. mater infinita,
- 147 -
Triduauo spatio 3. Sancta Dei genitrix,
dum langucret ita, dulcis et decora,
Squalet ejus facies Regem morti traditum
nuper tarn polita. pro uobis exora.
V. Poena tarn exasperans
nunquam est audita,
Responsoria.
Louge sibi carior
mors erat quam vita.
1. Ad locum supplicii
2. Quälern dicam, domina,
virgo cum venisset,
poenam, quam tulisti,
Postquam sui filii
Crucifixo filio
mortem conspexisset,
quando tu dixisti :

Augentur
Noli me superstitc
planctus et lacrimae
solus mortem pati,
Multiplicantur
Fiat, quaeso, similis
dolores et angustiae.
mors matris et nati.
V. Nulla novit genitrix
V. Noli me rcliiKjuere,
angustias tam duras.
Jesu, tili bone,
Cum piagas adspiceret
Fac ut tecum moriar
et capitis puncturas.
tua passione,
3. Quam putamus 2. Virgo clementissima,
matris maestitiam. virgo mater Christi,
Cum videret Cum videres filium
prolis angustiamV mori morte tristi,

Non est dolor Non suis tortoribus


ut matris virginis, anxia fuisti,
Mortem flentis Scd plangcns
et lacrimans
Dei et liominis, tcmet afHixisti,
V. Rosa rubcns vcrtitur V. Manus toniuens acritcr
mortis in pallorcm, anxia fuisti,
Dum in terrani Huere Nil, (juod erat indccens,
sacrum vidct cruorem. reprobis dixisti.

3. Cum videret,
In 3. Notturno. (juod clauso tumulo
Privarctur
Antiplionae.
t;un (lulci speculo,
1. Virgo tuum tiliuni
Praedilecto
in cruce clavatuin stat cum discipulo,
Keddc piis pret-ibus Ploiiins corde
miseiis placatuin. magis quam oculo;
2. No8 matris compassio, V. Fletuni misit
Jesu, rex insignis, adstanto jtopulo
Servct a voraginc Lacriniarum
gclicnnalis ignis. tluente rivulo.
10*
,

— 148 —
,
Caeditur, conspuitur
ID Laudibus.
.

^lapig afflictus;

Ad Beuedictus.
matris angustiae,
cum audiret ictus!
A. Tamquam latro capitur Pro nobis haec tolerans •

undique constrictus, sit rex benedictus.

Brev. ms. Trebonense saec. 16. Cod. Prägen. VI F 20. A. Brev. —


Misnense irnp. Lipsiae 1502. ß. — Diiirn. Misneuse imp. Lipsiae 1511. C. —
Brev. Misuense imp. Lipsiae (?) 1517. D. —
Brev. Halberstadiense imp.
Norimbergae 1515. E. — Ad Comp! et. ad Nunc dimittis bat E die
Antiphon :

Per Mariae lacrimas, pater pietatis,


Nobis veram gratiam confer cum beatis.
In 1. Noct. A 2, 1 vox A. A 2, 2 vox A. — R 1 und 3 prosaisch. — —
R 2, 12 sie unicum doluit A. —
In 2. Noct. R 1, 1 Cum videt A. —
R 2, 1 Quantam dicam E. —
R 2, 8 matris atque nati A. R 3, 1 O quam —
putanuis E. —
In 3. Noct. R 1, 6 plagae et A. R 2, 1 Kegina clemen- —
tLssima A. —
R 2, 9 acriter fehlt A. —
Ad Laudes. Sämtliche AA super
Ps. prosaisch; ebenso die A ad Magn. in der zweiten Vesper. Hymnen. —
In 1. Vesp.: Ave stans sub cruce (Anal. IV, 56); ad Complet. O gloriosa :

domiua (Anal. IV, 57).

47. De Compassione BMV.

In 1. Vesperis, 5. Mihi, dolor,jam opponis


Verba iUa Simeonis
Antiphonae.
Aspera praesagio,
1. Omnis aetas delleat Jam cor meum vulneratur,
mortem salvatoris Anima trausverberatur
Gloriosae virginis In doloris gladio.
praetejctu doloris.
R. Virgo clementissima,
2. Haec est pia pauper illa,
virgo, mater Christi,
Mater simul et ancilla,
Plena tamen gratia,
Dum videres tiliura

mori nece tristi,


Haec est, quae sub cruce flevit,
Non suis cortoribus
Sed hunc tietum abolevit
aspera fuisti,
Tui, Christe, copia.
Sed plangens et lacrimans
3. Stat Maria, mater pia,
temet afflixisti,
Foris plorans acriter,
V. Mauus torquens acriter
Regem mundi furibundi
anxia flevisti,
Dum tractarent viliter.
Nil, quod esset reprobum,
4. Quam putamus Judaeis dixisti.
matris maestitiam,
Cum videret
Ad Magnificat.
prolis angustiam?
Non est dolor A. Virgo passa filio

ut matris virgiuis. Poenam cordis indicat,


Mortem flentis Se plebis in medio
Dei et hominis. Contra morem publicat,
149 —
Urgente supplicio 3. Gerne, tili, matrem flentem
Voces maestas replicat, Tecum mori cupientem,
Quae quondam prae gaudio Specta cor et lacrimas;
Cecinit Magniticat. Ad me verte vultum sanctum
Atque fidae matris planctum
Consolando redimas.
Ad Completorium.
Super Psalmos. Responsoria.

A. Nos matris compassio, 1. Consolari


Jesu, rex insignis, mater non potuit,
Servet a voragine
Sic tractatum
geliennalis ignis.
videns, quem genuit,
Fere tantum
Ad Nunc dimittis.
dolorem habuit.
A. Passionis gladius, Quantum ille,
virgo carens crimine, qui tot sustinuit.
Tuam laesit animam V. Mortem Dei
omni cum gravamine, videns, quem aluit,
Quod promisit Simeon, Nulla mater
plenus sacro flamine, unquam sie doluit.
Cum templo dixerat:
in
nunc dimittis, Domine. 2. Cum vidit supplieia
mortis exquisita,
Torquetur angustia,
Ad Matutinum. fletu est attrita,

Invit.itorium.
Triduano spatio
dum langueret ita,
Cum Maria virgine
Stjualet ejus facies
ferVidc ploremus,
nupcr tam polita.
In crucis supplicio
V. Pocna sie exasporans
regem adoremus. nunquam est audita,
Longe sibi carior
mors erat quam vita.
Ad Noct u riiu m.

Aiitiphoiiao. 3. (ihialom diciim, domina,


poonam, (luam lulisti,
1. Noctcni, qua Christus patitur,
Crucilixo iilio
absquo somno duxisti (juaiido In dixisli:
Et soporatis cctoris
Noli me sujicrsfite
flcns porvigil mansisti.
solus mortem pati,
2. Virgo mater, da nunc luclus, Quaeso fiat similis
Ventris tui sacer fruclus mors matris et nati.
Pendet in patibulo, V, Noli me rrlinciuore,
lllo milis ex te natns Jesu, tili hone,
.Tarn sti\t clavis pcrforatus Fac, nt tecum moriar
A furontc populo. tun i>assi()ne.
150 —
lü Laudibus. Ad Benedictus.

A. Tamquam latro capitur


Autiphonae.
undique constrictus,
1. Fit nox illi flebilis Caeditur, conspuitur
et nimis amara alapis afflictus;
Matri, quando capitur matris angustiae,
ejus proles cara. cum audiret ictus!
Pro nobis haec tolerans
2. Fili, dulcis et amande,
Sit rex benedictus.
Fili mundo venerande,
*
Quomodo te video !

In 2. Vesperis.
Fili dulcis et dulcedo,
Pro te cor lamentis laedo, Super Psalmos.
Poenas tuas doleo. A. Ad locum suplicii

3. Heu, heu, quam me dire tan- virgo cum venisset


gunt, Et cum sui filii
Premunt, torquent atque fran- crucem conspexisset,
gunt Augentur
Tua, tili, vulnera! planctus et lacrimae
Fili, vita cordis mei, Multiplicantur
Matris atque summa spei, dolores et angustiae.
Fili, mea viscera.
Ad Magnificat.
4. Terra, treme, sol, nigresce,
A. Quam maeroris anget moles,
Petra, crepans expavesce
Spectat matrem pia proles
Facinus furentium,
Mortis in arcticulo
Necat mortis necatorem,
Et Johannem inspectavit
Tulit vitae redemptorem Virginemque commendavit
Furor persequentium.
Virgini discipulo.
5. Planctum meum non causatur, Sic, virgo, te adstante,
Qui rem digne conspicatur, Fletu fletum innovante
Ego sum, quae gonui, Tuus ille moritur,
Fovi natura et lactavi Dehinc dire ianceatus
Deincepsque ministravi Sed humane tumulatus
Satagens ut potui. Petra forti clauditur.

Brev. ms. Augustaniim saec. i 5. Cod. Vatican. Palat. 517. — In


1. Vesp. A 1, 3 Et gloriosae. — A 4, 6 ut est matris. —
In Land. A 1, 1

vox; illi fehlt. — A 1, 3 Matris. —- A 3, 5 Mortem atque summae. — in


2. Vesp. Super Ps. A, 1 sq. Inter ve cum virgo.

48. De Coinpassione BMV.

In 1. Vesperis, Tristem gerens theoriam


Recensendo prophetiam
Antiphonae. Simeonis gladii.
1. Stabat virgo dolorosa, 2. Dolor ingens, dolor ille,

Mater Christi generosa, Geuae pallent et maxillae,


Juxta crucem filii, Ora rigant lacrimae,
i

— 151

Crux, flagella, clavi, Spinae, Ad Nocturnum.


Livor, tumor, plagae quinae
Antiphonae.
Gladius sunt animae.
1. Immolandus ligua gerit,
3. Cor praedulce, cor amoris Patri parens locum quaerit
Globus factus est doloris,
Patriarchae filius ;
Vas amaritudinis, Cruce Christus oneratus,
Fei cum vino praeparatum
Maesta matre comitatus
Os, cor, linguam et palatum
Damnatur innoxius.
Stupefecit virginis.
2. Calvum rident Elisaeum,
4. Quando Christus vinculatur
Jesum nudum, verum Deum,
Palmis foedis, flagellatur
Illudebant aemuli
Strictus flagris plurimis, ;

Virgo corde lacessita.


Dum sie natum dehonestant,
Dolorosi commolestant
Quasi foret sine vita,
Matris mentem Stimuli.
Corruit exanimis.

5. Extra castra ductus Jesus, 8. Protoplasti peremerunt


Vinctus, sputus, pugnis caesus Omncs, quos progenucrunt,
Crucem fort in publicum, Esu pomi vetiti;
Mater sequens agnum mitem Dulcis Jesu, redemisti
Repraescntans Sunamitem Corde laeso matre trist

Natum deflet unicum. Quos damnarunt perditi.

Ad Magnificat. Responsoria,

A. Maria, stans sub cruce 1. Siout spina rosae florem


Triumphante ('liristo ducc Non immutat vel odorem,
Per mortem turpissimam, Cum crcscat vicinius,
Corde martyr exstitisti, Ita virgo tuam mentem
Anceps ensis, quem scnsisti, Cunctis donis redolentem
Tuam transit animam. Furor fugit obvius.
Dolor ccssit, cum surrcxit, Immo videns llagellari
Nobis vitae speni porrexit Et in cruce conclavari
Praesidens in gloria; 'J'uum primogenitum,
Fac nos, virgo, suac mortis Patienter sufferebas
Et doloris tui fortis Et constanter requirebas
Fervere memoria. Dextrae Dei digitum ;

V. Confer opem tua prece,


Ne mundi prosperitas
Ad M a t u t i n u m .
Nos excaecet sua faece
Invitatoriiiiii.
Vel i)remat advcrsitas.

Recolentes Ciiristum passum 2. Perennalis mater vitae,


Et in arU: crucis assum Videns puiigi latus mite
Pro nostris scelrribus, Militari lancea,
Matri suae condolentes Maluisti sie turbari
Procidiunus congementos Et cor tuum vulnerari
Super mortem iilii. Cum (lolonim framea.
— 152 —
Ut aeterna morte digni Mater adstans tribulata
Sanarentur hoc insigni Tarn patrata quam prolata
Sacrae mortis pretio; Secum silens contulit.
Quas tenemur voto grato . Cuncta tremunt elementa,
Deo laudes pro collato Carpunt luua, sol lamenta
Tanto beneficio! Cum dolente virgine,
V mater dilectionis, Angelorum hierarchiae
Fac nos eum colere, Condolentes sunt Mariae
Qui nos suae passionis Christi fuso sanguine.
Salvos fecit munere. . Morte Christi consummata
3. Palluerunt tuae genae, Mater fide roborata
Quando subdi crucis poenae Redditur aequanimis,
Vides unigenitum, Natum sciens surrecturum
Spinae sacram caput cingunt, Et cum patre fruiturum
Manus, pedes clavi stringunt, Sedibus potissimis.
Os est sputis oblitum.
Ad Benedictus.
'

Voces audis exclamantes


Sese patri commendantis , Morienti dulci nato,
Mater oranis gratiae, Quamquam corde sauciato,
Destitutajam vigore Mater, adstas flebilis,

Virginalis quisque gestus


Ut exsanguis prae dolore
Corruis in acie. Tibi decens et modestus

immensam caritatem, Perseverat stabilis,


V.
Quod mater cum ülio Uli compar voluntate,
Tantam praebent pietatem Pari flagrans caritate

Pro vili mancipio! Pro salvandis miseris;


Ejus crucem revereutes
In Laudibus. Et hie tecum congementes
Servos junge superis.
Antiphonae.
1. Rex a ligno cum regnaret
In 2. Vesperis.
Et malignum debellaret
Per crucis dedecora, Ad Magnificat.
Mater praesens constituta Christo passo mortem crucis
Hunc ad bellum subsecuta Eclipsantur orbes lucis,
Est ut Barach Debora. Terrae solum tremuit,
2. Bellum mirae caritatis, Disperguntur quique noti,
Ubi Christus sauciatis Oblitores sui voti,
Medetur vulneribus, Caritas refriguit;
Virgo mater morbos sanat Sola virgo tenet fidem
Et distortas mentes planat Constans docet quod et idem
Cum suis doloribus. Resurgat in gloria-,
3. Christus crucis in ambone Verae doctrix disciplinae
Constitutus in agone Nobis dona sine fine
Septem verba protulit; Perfrui laetitia.

Brev. Strengnense imp. Holmiae 1495. —


Hymnen in 1. Vesp.: Menter
jnvet fidelium (Anal. XII, ßfi); ad Noct.: Rogatus Dens rumpese
(Klemming II, 186); ad Landes: Condolentes maeroribus (Anal. XII, 68).
— 153 —
49. De Commeiidatione BMV.

In 1. Vesperis. Ad Matutinum.
Antiphonae. Invitatorium.

1. Cubante Jesu dolorose Christum pro nobis passum


In crucis patibulo Adoremus Dominum,
Accessit mater lacrimose Qui pie respexit matrem
Sub cruce stans in patulo, Secum in dolore positam.
Quam intuens aniorose
Commendat discipulo.

2. Filii praesentia In Nocturno.


Mater destituta
Antiphonae.
Ut Cedar tabernacula
Est. nigra constituta. 1. David regem dum fugavit
Persecutoris gladius,
3. Felicior erat mater
Concepto Dei radio, Patrem, matrem pracservavit
Sed erat infelicior A malo devotus filius.
Orbata tanto filio. 2- Dulcera parentis animam

4. Sol virginem coloravit


Tunc pertransivit acrius

Decore conceptionis, Juxta verbum Simeonis


Passionis gladius.
Sed eam decoloravit
Dolore compassionis. 3. Dum Simeonis gladius

5. Recolorata dicitur Animam matris perforavit,

Dulcis virgo et mater Tunc Christus in cruce positus

In resurrcctione filii,
Virginem virgini commen-
davit.
Dei genitrix et martyr.
R. Dum Tobias filio Responsoria.
Vias virtutum demonstravit,
1. Verbum propbctae caclitus
B^'igurando et notando
Nati supplct inopiam,
Christum designavit,
Sed vitac natus rcdditus
Cum amentem ol dolontcm
Matris pellit tristitiani;
Sibi matrem conimcndavit.
V. liignum crucis
V. Christus sol verus orioiis
intulit macstitiam
Ac in cruce moriens
Dulci malri
Secreta discipulo
per mortis miscriam.
reseravit.
2. Verbum vitac
Ad Benedictus. dum palam moritur,
A. Simeon, vates Domini, Logis mandati
Ad te rcginam caoli parcns ostcndilur,
Tuam praedixit sivnctissimam Clamant omnos : vincitur,
Gladium vibrarc animani, llinc lides cxtoUilur.
Tuam igitur agcntes V. Christus in cruce
Compassionis mcmoriam dum triumphavit,
Perduc prccibus Mal rem discipulo
Ad peronnem gloriam. conimcndavit.
— 154

Mater parens Christi, 5. Te iüvocamus, o beata


in luctu dum exstitisti, Potissime ad vitaeterrainum,
Es consolata Conserva nos in fide grata,
per verba filii grata, Devotum tibi populum.
Sic commendata
discipulo, virgo beata.
Ad Benedictus.

Et tu, mater pia, A. mundi lampas


tuo nato uos recommeuda. Et margarita praefulgida,
Quae in morte filii obfuscata
In Laudibus. Fuisti et commendata
Discipulo, reformata
Antiphonae.
Exstitisti, Maria,
Fides Mariae virginis Mater Christi semper pia,
Consumpta Jesu passione Exoratrix pro nobis ora
Excessit sidus apostolicum Ad Deum, qui te elegit.
Immobili adhaesione.
Fides Mariae latuit
In Christi mortis triduo, In 2. Vesp eris.
In lucem tandem prodiit
Multiplici miraculo. Ad Magnificat.

Discipulis recedentibus lumen ecclesiae,


Maria perduravit Christus, verus Deus,
Stabilis in fide, Moriens in cruce
Sic illos educavit. Nee peccati reus,
Fides catholica Matrem tibi condolentem
Recepit tunc incrementum, Vidisti in populo.
Dum virgo theotocos Quam quasi morientem
Tenuit fundamentum. Commendasti discipulo.
Antiph. ms. Calcarieuse saee. 16. Cod. Ai'ch. CJalcarien. A. 14. In —
1. Vesp. A 3, 3 erat ergänzt. — Aeam ergänzt.
4, 3 —
Ad Noct. R 1 8
— —
,

per mortem miseram. R 3, 6 es virgo. R 3, 8 comraenda riymnen :

In Vesp.
1. : Imperatrix clementiae (Mone II, 139) oder Lauda mater ecciesia
(Anal. XI, 65).

50. De Septem Gaudiis BMV.

In 1. Vesperis, Salutis initium,


Mortis pabulum vicisti,
Antiphonae.
Caput ejus contrivisti
1. Salve, mater castitatis,
Et omne supplicium.
Lilium humilitatis,
Virtutis et honoris, Salve, mater generosa,
Tu gemma pudicitiae, Rutilans ac speciosa
Föns et portus laetitiae, Prae filiis hominum,
Paradisus amoris. Qui te creavit provide,
2. Salve, mater o Maria, Lactasti sacro ubere
Dulcis, Clemens atque pia, Salvatorem omnium.
155

4. Salve, mater gratiosa, Ad Matutinum.


Quae fuisti dolorosa
Invitatorium.
Passione filii,

Nunc cum co dominaris Festinate, adoremus


Et regina nuncuparis Eegem regum omnium,
Caelestis consilii. Gloriosam ut laudemus
Et reginam virginum.
5. Salve, mater aDgclorum,
Tuum Septem gaudiorum
Instat festum hodie ;
In 1. Nocturno.
Ergo cliorum adjuvando
Antiphonae.
In psallendo et cantando
Veni, mater gloriae. 1. De caelo missus nuntius
Cinctus veste serena,
Ingressus ait angelus:
Ad Magnifiirat.
Ave, gratia plena.
A. Alma Dei genetrix, 2. Gaudent astra matutina,
tua gratia semper abundat, Dum virgo salutatur,
Spiritus aeternus Et cor ejus ad divina
munera datque tibi, Confestim inflammatur.
Te dccct, alta parcns,
3. Hanc diem fecit Dominus,
calamis pracstantior omnis
Mors in qua tristis perditui-,
Quasquc potest laudes
Assumpsit carnem hominis,
in tua templa fcrat.
Conceptus Deus colitur.

Ad Complctorium. In 2. Noctur no.


Antiphonae.
Super Nunc, dimittis.
1. Ut cognatam visitavit
A. Ave, Maria, genetrix pia, Per montes mater pia,
Gratia plena, virgo serena, Infans tandem exsultavit.
Dominus tecum, tu quoque Dum intravit Maria.
mecum,
2. En, sanota salutatio,
Benedicta tu in mulicribus,
A matribus notaüir
Castis pariens Deum visceribus,
Miranda opcratio
Et benedicius fruetus
Et Spiritus donatur.
Ex liortulo productus,
Fruetus ventris 3. Superbos corde projecit
tui,
Iluniilis ipse Dens,
Jesus, cui
Voce, votis Omnibus,
Qui polens est, magna fecit

Tuis dignis precibus


Et sanctum nomcn ejus.

Semper commondari
At(iue sociari In 3. Noc 1 u r n o.
In caelo sursuin
l'ost vitae cursum Antiphonae.
Flagitiimus et oramus, 1. Deus homo nascitur
et
O i)ia Maria.. Do Maria virgine
- 156

Et ab eadem pascitur In Laudibus.


Solerti regimine.
Antiphonae.
2. Laus et honor Christo datur,
Atque pax hominibus, 1. Haec dies laetitiae,

Sancta mater veneratur Mariae, matris gratiae,


Supernis agrninibus. Exsultent ergo liodie,
Qui laudes dant de virgine.
3. Virgo hurailis probatur,
Ut ostendit opere, 2. Dulcem natum reges quaerunt
Casta mater nuncupatur, Stella duce praevia,

Lactat Deam ubere, Invocare dum venerunt,


Magna cernunt gaudia.
Pros u 1 a.
3. Lignura crucjs qui portavit,
1. Surrexit cum gloria,
a. Gaudeamus digno Limbo captos liberavit
Mariae festo, Cum summa victoria.

b. Quo caelesti virgo 4. Descendit sacer spiritus


regnat triumpho. Discipulos illuminans,
Exsultat mater caelitus
2.
Puro corde jubilans.
a. Quo angelorum 5. luce quam gloriiica
chori laetantur omnes, lUustrantur caelicj,
b. Reginam caeli Mariam ad deifica
optatam venerantes Dum assumunt angeli.

Ad Benedictus.

a. Et nomen melius A. Virginis et matris


a patre datur nostro venerata favore
Et filio Gaudia perpetuis
spirituique sancto, sint benedicta modis,
b. Ordinaverunt nam Candidus aetherei
ipsam proximam pariter regnator Olympi
Sessioni Laudibus innumeris
suae nunc et in aeternum. Sit benedictus. Amen.

Antiph.ms. Calcariense saec. 16. Cod. Arch. Calarien. A. 14. — Die


RR Nokturnen prosaiscli.
in allen —
Es ist von Interesse zu erfahren, dafs
der Altar „zu den Freuden Mariens" in der Kalkarer Kirche schon 1481
stand und 1507 eine Vikarie an demselben gestiftet wurde. Hierzu die —
Hymnen: Laudes perpetuae dignaque pracmia (Anal. XXIII, 71); Virgo dum
scandis superos nieatus (Anal. XXIII, 71 sq.).

51. De Septem gandiis BMV.

In 1. Vesperis. Mundi Salus,


Super Psalmos. mater christifera,
A. Gaude, felix Dei patris
inventrix gratiae, obtentrix veniae,
— 157

Nova caeli Gaudet misso de superis


dans orbi foedera, Angelo cum fulgore
Venerantes Castitatis araore ;

tuae laetitiae V. Nuntiat exiniia


Memoriam Gabriel miranda Mariae.
a morte libcra. 2. Bcnedicta sterilis
In fecunditate,
Ad Magnificat.
Mater ineffabilis
A. Maria, Cum virginitate
gratum commercium Gaudet admirabilis
Procurasti Pro nativitate-,
votis tidelium, V. Augelus angelicum
Justis vitani, pastoribus intonat hymnum.
reis remedium, Currunt magi
3.
Tibi decus stellae regimine,
matris et gaudium.
Regem quaerunt
natum de virgine,
Ad Matutiuum. Profitentur
Deum in liomine,
Iiivitatorium.
Gaudet mater
Summum Dominum gloriac, tali solamine;
Vcnite,adoremus, V. Monte Deo prona
Matri plenae laetitiae, dant trino tres tria dona.
Venite, exsultemus.

In 2. Nocturno.
In 1. Nocturno.
Antiphonao. Antiphouae.

1. Perfecisti laudem matris 1. Adstat a dextris regina


Conceptus in virginc. Cum ingenti gaudio,
Quam obumbrat virtus patris Mortis subtracta ruina
Absque viri seraine. llesurgente tilio.

2. A summo caelo egrcssus 2. Laetiticat civitatem


Matris intrat visccra, Dci raplus hominis,
Indc nascens est egressus Innnitlens jucunditatem
Teilens mundi scelera. In cor matris virginis.
3. Super niaria fundata, 8. De Ic dicta gloriosa
Mater maris ncscia Sunt, civitas veniae,
Per reges est lionorata Donis manans gaudiosa
Nati Stella nuntia. MuUit'ormis gratiac.

Kesponsoria. Kesponsoria.

1. Area divini foederis, 1, Dormientis


Caeli plena dulcore, maerore tilii

Kegalis virgo gencris, Sauciala


Novo fecuuda inore, est mater (luaerula,
158 —
Resurgentis Exsultando
noii expers gaudii venti christifero
Regnaturum Se proplietam
cernit per saecula. et matrem indicat.
V. Quarta resurgente V. Dum puer exsultat,
fit Christo mane nitente. mater propheta resultat.
2. Exaltatur 2. Gratulanter
ad caeli culmina de terra veliitur
Hinc assumptus Christi mater
uubis obsequio, ad regni solium,
Comitantur Garne, mente
polorum agmina, cunctis praepoiiitur,
Gaudet mater Gloriosa
regaante filio. choris caelestium.
V. Quinta fuit nati V. Septimo laetatur,
terris super astra levati. cum caelis virgo beatur.
3. Factus de caelo sonitus
3. Intercede, mater Christi,
Fratrum replevit intima,
Pro te venerantibus,
Missus in igne spiritus
Gaudia, quae meruisti,
Dona praebuit optima,
Praebens supplicantibus,
Gaudet mater cum genitus
Tandem victo hoste tristi
Tarn sublimavit infima.
Nos junge regnantibus.
V. Venit in igne datum
V. Ora voce, pia,
cum sexta pneuma beatum.
pro nobis, virgo Maria.

In 3. Nocturno.
In Laudibus.
Antiphonae.
Antiphonae.
1. Annuntient inter gentes
Nunc assumptae gaudium 1. Domum tuam, Domine,
Matris in mundo degentes Decet sanctitudo,
Et poscant suffragium. Quam fecit in virgine
2. Lux justo tunc est exorta,
Summa celsitudo.
Dura Maria nascitur, 2. lutremus in atria
Patefacta vitae porta, Digne mentis piae
Quando Christus moritur. Deproraendo gaudia
3. Notum fecit salutare Virginis Mariae,
Parens munus regium, Terra dedit nobis fructum
3.
Surgens, scandens confirmare Caeli fusa rore,
Conscensus caelestium. Gaudens tollit Evae luctum
Responsoria. Nato salvatore,

1. Elisabeth 4. Benedicant omnia


in fans in utero Matrem salvatoris,
Verbi matrem Quae per septem gaudia
adesse praedicat, Donet vim amoris.
t

159 —
5. Onincs geiites, Dominum In 2. Vesperis,
De caelis laudate,
Qui dat matri geminum Ad Magnificat.
Decus illibatae.
A. mater clementiae,
Ad Benedictus.
Aula trinitatis,
A. Bencdicta Plena donis gnitiae
mater altissimi, Et jucunditatis,
Gaudiosa Te laudautes liodie
mundi spes unica, Mundans a peccatis
Praestet nobis Data mundo requie
adversa reprimi Conjuuge beatis.
Et perducat
ad regna caelica.
Brev. ms. Hildcsheiineuse saec. 1 5. Cod. Oapit. Trevireii. 180. A. —
Brev. Goslarieuse imp. Halburstadii 1525. B. — Brev. Narboncnso iiiij).
Carcassouae 1535. C. In 2. — Noc . R 1, 4 est fehlt C. -
R 2, 2 ad
caelorum C. —
In Land. A 3, uob is 1 fehlt C. —
A 3, 2 Fusa caeli rore.
C. — Hymueii Aual. Xll Nr. 109 und 110.

52. De Gaudiis BMV.

In 1. Vesperis. Qua tartara spoliavit


Et liomines coUocavit
Antiphonae. In caelesti gloria.

1. Gabriel, Cursor caelicus, 5. Gaudet, quando coronatur


Paranymphus magnificus, Per tilium et locatur
Dum salutat, virgincm Ultra culmcn ordinum
Pcrturbat, sed subscquilur Angelorum, (jui congaudenl
Gaudium, dum complectitur Sic, ut inde scmper laudent
Deum factum homincm, Creatorcm Dominum.
2. Gaudet, virgo, dum nascitur, U. Gaudc, virgo concipiens
Et mundo palam editur Sine virili scminc,
Christus, proles dcica, Emmanuel parturiens,
Natus ante lucifcrum, Deum una cum liomine ;

Mundi pcrlustrans vcsperum Gaude, scicns surrexisse,


In /ona ccliptica. Quem plangebas interisse,
El in caelum ascendissc;
3. Gaudet vidons rcsurgentem,
Gaude, quod post assumeris,
Postquam vidit morientom
Kognafura cum sui)eris,
Cruci clavis affixum,
III opem feras miseris,
Quando compalicbatur
Quos rodit vermis sceleris.
Nato, (jui moricbatur,
V. llicrusalcm, civitas Dri, gau-
Per cordi cor innixum.
dcas, in saccula sarculorum
4. Dum asccndit ad aotliora, hicc splcndida fulgchh cl
Gaudet virgo clirislif(M-a oimirs fbics terrae adorahuni
Pro tanta victoria, cum.
160 -
Ad Magnificat. 2. Quauto gestivit gaudio
A. Gaude, quae gravida
virgo, Magis adorantibus,
Deum paris non dolendo, Offerentibus tilio

Nee es effecta cupida De suis muneribus.


Dona regum assumendo, 3. Virgo dolens passionem
Gaude, quod Christus infera Congaudet resurgenti,
Fregit et scandit aetbera-, Qui dat incorruptionem
Gaude, quod misit munera Devotac sibi genti.
In disposita viscera;
Gaude, regnans in gloria
Super omnes imperatrix, In 3. Nocturno.
Cujus manet memoria
Antiphonae.
Cunctorum auxiliatrix.
1. Gaudet virgo, dum adspicit
Ascendentem ad caelos
Ad Matutinum. Et dum prope se prospicit
Invitatorium. Colloquentes angelos.

Veuite, congaudeamus 2. Beata matri gaudia


Pro gaudiis Christi matris, Influxit paraclitus,
In cujus spe respiramus Conferens dona grandia
In muudi procellis atris. Illapsa divinitus.

3. Cum genetrix exaltatur


In 1. Nocturno. Ad filii dexteram,
Totus orbis gratulatur
Antiphonae. Eflfugisse perperam.

1. Cum Gabriel annuntiat


Verbi coneeptionera,
Virgo mater tripudiat In Laudibus.
Propter redemptionem.
Antiphonae.
2. Gaudet clausus in utero
Salutata virgine, 1. Novum causavit gaudium

Virgo congaudet puero Completum vaticinium


Kepleto spiramine, Jeremiae prophetae,

Orto sole justitiae


Cum femina circumdedit
3.
Virum, qui mundum excedit
De Stella virginea
Et gubernat discrete.
Datur causa laetitiae
Sperantibus in ea. 2. Angelico tripudio
Pro nato Dei filio
Congaudet virgo mater,
In 2. Nocturno. Quae materiam tribuit,
Antiphonae. Quam genitam exhibuit,
Ut esset noster frater.
1. Dum ofifertur Simeoni,
Qui benedixit eum, 3. Resurgentis victoria
Praeconizatur spes boni, Lapsa mortis memoria
Quod cunctis est melleum. Laetificat Mariam,
— 161

Verso fletu in gaudiuni Cum invenernnt puellam,


Discautat horologiuin Cum natum adoraverunt,
Consüiuiin inelüdiam. Qui spoliavit infernum
4. Seuiigaudet puerpera, Et post ascendit ad astra,
Dum scandit super sidera Ut daret nmnus supernum,
Natus, quem dilexerat, Quo sterneret mundi castra,
Plus quam creata cetera Et post matrem coronavit
Et sie manet ut misera, Omnium imperatricem,
Nam vitam amiserat. Per quod nmndo spem donavit
Esse cunctis adjutricem.
5. Super caelum empyreum
Ad latus nati melleum
Gaudet mater locata, In 2. Vesperis.
Ubi secreta divina
Ad Magniticat.
Videns praeest ut regina
A dextris coronata. A. Mater Dei gloriosa,
Virgo. rosa speciosa,
Ad IJeuedictus.
Licet vires pro tuorum
A. Mirabile mysterium Memoria gaudiorum
Cum gaudio decantatur, Propriae nou sufficiant
Cum salutis commercium Sed penitus deficiant,
In virgine declaratur, Tuae tamen ad decorem
Quando creator onmium Sanctitatis et honorem
Carnem humauam induit Ipsa pie rccolimus
Et post tcmporis terminum Gaudia teque poscimus,
Fragilem se exliibuit; Pulsis ut facinoribus
Qui traxit magos per stellam, Gaudiorum lionoribus
Qui muuera obtulerunt, Caelestium gaudcamus.
Hrev. Novioniense imp. Parisiis 15 15. —
In Land. A 4, 4 tolilen drei
Silben; creata ergänzt. —
Die Hymnen siehe Anal. Xlll, Nr. 111 und 112.

53. De septoni Uandii» HMV.

In 1. Vesperis. 3. Gaude, quod ab Oriente


Magi vcncrunl repente,
Antiplionae.
Natum tuum adorantcs,
1. Gaude virgo nunc Maria Aurum, thus, myrrham fcrenles
De stirpe nata regia, Angolorum Domino.
Quae per aurcm concepisti, 4. Gaude, quod est praesentatus
Angelo dum crcdidisti, Per te, virgo, tuus natus
Supernoruni Dominum. In templo, Simcou gratus
2. Gaude, virgo generosa, Christoque, (juem amplexatus
Nam mater es speciosa Est cum cordis jubilo,
Dei, qui de to nascilur, 5. Gaudo, (|Uod Cliristus surroxil
Nee alvus tuus lacditur De mortc, (jui et i)rotcxit
In pariendo Christum. Oves suas, quas dilexit,
Urevos, Historiao rhytlunicao. IV. 11
— 162

Et i^ie ad caelos vexit In qua Deus fecit esse


Has suraens de barathro. Aaron amygdalum
Mundi tollens scandalum,
Ad Maguificat.
V. Gaude, spousa tu electa,
A. Gaude, virgo,quaepost Christum Quod es nobis via recta
Mundum exuisti istum Ad aeterna gaudia,
Et in caelos es translata, Ubi pax et gloria
Ubi regnas adoiiiata, Tu nos aure pia
Tamquam imperatrix sedes, exaudi, dulcis Maria,
Duodenas ornas sedes; Gaude, concha Gedeonis,
2.
Oma virgo vitam nieam,
Maria, nam de altis tlironis
Ut post istam mortem queam
Tu concepisti tilium,
Regnare cum tuo filio.
Ob templum Salomonis
id
Facis atque tuis donis
Ad M a t u t i n u m.
Praebe caeleste gaudium.
Invitatorinm. V. Portam Ezechielis
Rex gloriae intravit,
Gaudeamus, fratres,
cum cordis tripudio,
Dum voce Gabrielis
Mariam fecundavit.
Venite psallamus
cunctipotenti Deo 3. Gaude, virgula Jesse,
Ac Mariae jubilemus Quae florem in plena messe
dulci cantico. Mundo lapso protulisti.
De tuo suscepit esse,
Quod nobis fuit necessc,
lu 1. Noct uriio.
Deus, qui ex tuo
Aiitiplionae. utero processit ad ortum,

1. Gaude, mater ecclesia, V. Cerner e divinum


Nova frequentans gaudia lumen gaudete, lideles.
De advocata strenua,
Quae est caelorum regina.
In 2. Nocturno.
2. Gaude, Maria, Stella maris,
Orta ex radice Davidis Antiphona.
Cum uulla macula criminis. 3. Gaude, Dei thalamus,
3. Gaude, theotoca humilis, Myrrha, thus et balsamus,
Eraanuel namque concipis Maria.
Virtute divini numinis.
Responsoria.
Responsoria. 1. Gaude, allatrix gratiae.
1. Gaude, Stella matutina, Reges Tharsis et insulae
virgo dulcis, Maria, Christo dona obtulcnint,
Mundi princeps et regina, Aurum ut regi gloriae,
Mater Dei digna dici. Myrrham ejus sepulturae.
Contra tela inimici Per thus Deum designa-
Gaudium pone salutis, verunt.
Tuae titulum virtutis; V, Gaudiose Stella nova
Tu es enim virga Jesse, Fulgens ab ortu ut rosa
— 163

Magos ad praescpe duxit, Uterum tuum de spiritu sancto


Cum quibus gaudes, Maria, Credimus impraegnatum ;

2. Gaudium Christus attulit Erubescat Judacus infelix,


Barathri claustra runipendo Qui dixit Christum ex Joseph
Patribus, quos carcer vinxit, semine esse natum.
Hos a morte redimendo. 2. Gaude, chira Dei raargarita,
V. Maria tunc exsultavit, Pulchra basilica,
Quia vivum Christum vidit, Laetare, virgo Maria,
A morte dum resurrcxit, Tu es caelorum domina;
Qui captis opem praebuit. Te enim hiudare rite
3. Gaudia magna Nequit omnis creatura,
iios pellunt promerc Nam praebes auctorem vitae
Laudes Christo, Et fabricautem omnia.
ad solium gloriac V. Fac nos, virgo
Qui scandit, dulcis et decora,
Mariae iter pandit. Gaudere tecum
Gaudes , Mater ,
de palma in mortis hora.
victoriae.
3. Gaudent chori angelorum,
V. Laetctur cor tuum,
Ac virtutes caelorum
virgo regia,
Student tibi resonare
Nam tuus natus
Melos dulce, mulce guare
transccndit aethera.
Natum tuum, o Maria,
Qui matrem super sidera
In 3. Nocturno. Te coUocavit onmia;
Nos a nece tua prece
Antiphoiuie.
Salva, Alleluja.
1. Gaude, Maria, V. Gaudeat turba clericorum,
Tompluiii suiiimaomajestatis, Quod advocata orphanorum
Quia es speculum Super agmiua angelorum
Pulchrae virginitatis. Est cum jubilo
2. Gaude , Maria , rosa de Fluvioque gratiarum
Jericho, Pulchre locata.
Quia tu phxcuisti altissimo,
Ora pro tuo devoto populo.
In I i a u (1 i 1) u s.

3. Gaude, Maria, lux gloriae,


Aiitij)lK)nae.
Nam das ornamentum gratiac.
1. Gaudium tibi, Maria,
Kesponsoria.
Fuit, (juaiido meutc pia
1. Gaude, virgo Maria, Archangelo credidisti.
Cunctas haercses interemisti,
2. Gaude, genctrix fidclis,
Quae Gabrielis archangeli
Natum, (|ui venit de caelis,
Dictis credidisti
Virgo (luod tu pcperisti.
Et post partum virgo
Inviolata pcrmaiisisti. 3. Gaudio fuisti gavisa,
V. Gabrielem archangolum Quando ponluxil Stella visa
Tc credimus esse affalum, Magos ad Christum, o Maria.
11»
— 164

4. Gaude, quod verum üeum In 2. Vesperis.


Natura induxisti ad templum,
Quem beuedixit tunc propheta. Ad Magnificat.

5. Gaude, virgo de triumpho, A. Gaude, quod sanctos superas


Quem de tribu Juda leo In hoc, quod Christo imperas,
Fecit a morte resurgendo. Ut potens mater tilio,
Et quod tua gloria
Ad Benedictus.
Non terminabitur in saecula.
A. Gaudes, Maria inclita, Deo nos reconcilia,
Quod hie, qui venit de Bosra, Quae mater es et filia,
Victor existens nobilis üt nos tuo gaudio
Ascendit regnaus iu caelis. Fruanmr iu perpetuo,
Fac uobis liunc propitium, Tuo, Christe, nimio
Ne cadamus in barathrum. Muniti patrocinio.
Brev. ms. Treboneuse saec. 1.5. Cüd Praoeu. VI F 20. A. Viaticus —
Misnensis iinp. Lipsiae 1502. B. —
Diurn. Misueii.se imp. Lipsiae 1.511. C. —
Brev. Misnense imp. Lipsiae (?) 1-517. D. —
In 2. Noct. AA 1 u. 2
prosaisch. —Ad Bened. A 5 Fac nos hunc A. —
I n 2. V e s p. ad Magn.
A, 9 Fungar in perpetuo ABCD.
,


Hierzu der Hymnus: Gaude sideribus
mater c^uae imperas (Anal. IV, 58).

54. De üandiis BMV.

In 1. Vesperis. R. Gaude decus ecclesiae,


Antiphonae. Mater misericordiae,
Virgo mitis et benigna,
Gaude, regina nobilis,
Sola bona, sola digna
Virgo incomparabilis,
Omni laude et honore
Rosa rosarum omnium Omni loco et tempore.
Et liliorura lilium.
V. Fac ad nostrum solatium
Gaude, virgo dulcissima, Dilectum tui uteri
Cujus corpus et anima Nostrorum semper cordium
Singulare miraculum, Totis medullis inseri.
Miraculorum speculum.
Ad Magnificat.
Gaude, cujus eloquia
A. Gaude, matrona caelica,
Sunt sicut mala aurea.
Exsultando magnifica
Et cujus motus animi Deum tuum salutarem,
Viucunt odorem balsami, singularem.
Qui te fecit
4. Gaude, cujus operibus Tu ancillam Jesu Christi
Tamquam stolis regalibus Te vocari voluisti,
Nitet corpus ecclesiae, Sed, ut docet lex divina,
Vestitur rex justitiae. Tu ipsius es doniina,
Gaude, virgo amabilis, Nam jus habet et ratio
Tota desiderabilis, Matrem praeesse filio;

Da nobis desiderium Ergo ora suppliciter


Videndi te et iilium, Et praecipe sublimiter,
Ut nostro desiderio Ut nos in mundi vespera
Vestra accedat visio. Ad regna ducat supera.
165 —
Ad Matutinum. In 2. Nocturno.
Antiphonae.
Invitatorium.
1. Quibus te, virgo, laudibus
Regenten! sine iine
AttoUere poterimus,
Christum adoremus
Quorum sordent cloquia
Mentisque dulcedine Et actus, sancta Maria.
Mariae jubilemus.
2. Emunda conscientiam,
Conserva innocentiam,
Fidem in nobis robora,