You are on page 1of 300

^

^V

ANALECTA HYMNICA
MEDII AEVI.
Herausgegeben
von

Clemens Blume

uni

Guido M. Dreves.

XXV,

HI8T0RIAE RHYTHMICAE.

Liturgische Heimofficien
des

Mittelalters.
Fnfte Folse.

\
''>
0. R.

;
e

..

,.

ipzig.

a n

(1.

1897.

HISTORIAE RHYTHMICAE.

Liturgische Reimofficien
des

Mittelalters.
Fnfte Folge.

Aus

Handschriften und Wiegendrucken


heraiTsgegebcn

Clemens luuie,
S. J.

Leipzig.
0,
R.

a n d.

1897.

JON - 8

1938

VORWOET.
Im XXIV.
die Festtage des
gestellt

Bande der Analecta


Herrn und der

sind

die Reimofficien

auf

allerseligsten Jungfrau

zusammen-

zum Abdruck
Reihenfolge

worden, soweit diese nicht schon in frheren Heften gelangten. Hieran schlssen sich in alphabetischer
Historien

auf Heiligejifeste

die ausschliefslich

ita-

lienischen Handschriften

entnommen wurden.
die

Die drei nun folgenden Hefte werden in gleicher Anordnung


Reimofficien fr Heiligenfeste bringen,

zum

grl'seren Teile
dal's

aus deutschen Handschriften stammen, so indes,


betische

die alpha-

Reihe durch

alle

drei Hefte

hindurchlaufen,

im vor-

liegenden von Achatius bis Eskillus reichen wird.

Bezglich der Verfasser


officien folgendes
1.

ist
:

zu den bereits gedruckten Reim-

nachzutragen

ist,

Das Officium auf das Fest Trinitatis, Anal V, 19 ff., XXHI, 5 f. bemerkt wurde, von dem Franziskanerdichter John Peccham, Erzbischof von Canterbury (f 129-2) verfafst. Zu den dort vorgebrachten Belegen kann noch hinzugefgt werden das Zeugnis des Frater Franciscus Titelmannus: .Jnter cetera autem eins [Pechani] monumenta illud ut
wie
quantitate

minimum

ita

sententiarum sublimitate atque dictionis

maiestate est dignissimum, quod de sacrosaiicta Trinitate ad suae


fidei

approbatione legitur et

sempiteniam protestationem compositum ex pontificis sununi canitur ab omnibus ecclesiis, quae Roecclesiae in canonicis horis persolvendis

manae
1)

usum

tenent."

^)

Liber de sacrosancta et siiperbcnedicta Trinitate.


officium,

asticuni

quod

in

iliius

solleninitate

logit

In quo ecrlcsiRoniana fcclesia, rlaro

Per fratrtni Franciscum Titelniannuni IlassoUonsoni, lucideque exponitur. sacrarum scripturaruni apud Lovanienses praelectoroni. Eiusdeni oratio de praematura mortc bonorum. Aatwcrpiac apud Michaelom Ilillonium Ilooelistratanum.
hlt
fol.

An.

5 bis

MDXXX, Mense lanuario. fol. D 6b. Dieses Werk entD 7: De loanne Pechano buius officii ecclesiastici de

sancta Trinitate auctore ex antiquis et fide dignis bistoriis."


Zu bemerken
ist,

Pecchams Officium ursprnglich nur beim Franziskanerorden in Brauch war und blofs in solche rmische Bcher tiberging, die seit Sixtus IV. von Franziskanern besorgt wurden. Sonst findet sich in den rmischen Bchern das ltere
dais

Officium, das teils prosaisch

ist, teils

Doxologieen von verschiedener

Art und verschiedenem Metrum als Antiphonen verwendet.


Dieses
letztere

Officium

wurde auf eine, wie

es

scheint,

mifsverstandene Stelle der Gesta episcoporum Leodiensium

hin

dem

Bischof

Stephan von Lttich

(f 920) zugeschrieben.
"VII,

Es

heifst

nmlich in diesen (Monum. Germ.


fuerit

200

n.

20): Trice-

simum nonum babuimus Stephanum,


siae

qui eo quod Metensis eccle-

canonicus

et

protomartyris

alumnus, de inventione
dicitur.

ipsius

quae cantantur responsoria edidisse


taceamus, idem vitam
s.

Verum

ut de

incertis

Lambert!

s'impliciter antiquitus

dictatam urbani sermonis expolivit facetiis et responsoria,


in

quae

sollemnitate eins cantamus, composuit,


,

scribens ad

domnum

Herimannum archiepiscopum
Idem
auctor
ipse
fuit,

memorati Willeberti successorem.


trinitate cantantur,

responsoriorum

quae de sancta

quod nos quideni ignorabamus, credentes, quod fama habebat, nescio quem Hubaldum ipsorum fuisse compositorem. Sed infra hoc fere decennium, dum aliquae in armario revolverentur cartulae, insperato una ex his inventa est a successore
praedicti venerabilis Stephani
plar,

nomine Richario

edita, cuius
r,ei

exemveri-

ut fidem

astruamus onmibus, quicumque huius

tatem scire volunt, non ab re credimus huic inserere opusculo."

Es

folgt

hierauf das

Leodii sub die 16. Kai. Dec, anno

Dokument, datiert Actum est hoc Dom. 932, indictione 5. re(1.

gnante Heinrico rege gloriosissimo anno 15."


Indessen besagt dasselbe nichts weiter, als:
rabilis

c.
.

n. 21, p.
.

201).

quia vene-

vir,

praecessor

videlicet noster Stephanus,

in

honore

s.

Trinitatis

quaedam

responsoria

cum

antiphonis

nocturnalibus

sive

matutinalibus

nee non vespertinalibus

totumque ad plene
(1. c.

officium

dulcissime modulationis siahilire curav"'

p.

200).

Das

heifst

aber nicht,

er

habe das Officium,


auf den
hl.

sei es

Text oder

Musik, gemacht, sondern eher machen lassen.


2.

Verfasser des Officiums

Trudo (Anal. XIU,


Cod.
einen
1.

251

ff.) ist

Theoderich, AbtvonSt. Trond (10981107).


saec.

Leodien. 278.
mitgeteilt

15.

et 16.,

aus welchem
fol.

wurde,

bietet

nmlich

208 a

220 a

c.

das Officium

Catalogus abbatum monasterii sanctissimi Trudonis confessoris, compendiumque gestorum eoriimdem" und berichtet daselbst fol. 214 a: [Theodericus abbas 1098 1107 j serinoiieiu de translatione sanctorum Trudonis et Eucherii, Vitam item divi Trudonis
,

cuius

initium

est:

In

exaJiando

responsoria

insuper,

hymnos denique, quae in natali sancti Trudonis cantantur condidit, denique Vitam sanctorum Bavonis et Rumoldi/"
antiphonas,

Dieses
saec.
12.

Officium

findet

sich
fol.
;

auch

im

Cod.
Vita

Leodien.
[sti

12.

Derselbe enthlt

70a

ff.:
ff.
:

Trudonis]

auctore

Theoderico abbate"

fol.

93 b

abbatis de translatione sanctorum Trudonis et Eucherii"

Sermo Theoderici fol. 96 b ff.


; :

In festivitate S. Trudonis, Officium divinum, neumatibus notatum."

Dasselbe

ist

abgedruckt in den Analecta Bollandiana V, 365


der Officien in den

ff.

Ein Vergleich
folgende Nachtrge:

beiden Codices ergibt

Cod. 12. hat zum Officium ad 1. Vesperas den Hymnus Iste confessor Domini sacratus", whrend Cod. 278. dafr Eia, fratres, iam plaudite" (Anal. XII, 237) substituiert.

Hymnus hat Cod. 12. in 2. Vesperis. Ferner steht der Hymnus ad Matutinum Somni spreta dulcedine" sowie der Hymnus ad Landes Ad laudem regis gloriae" (beide Anal. 1. c. 238 f.) nur in dem jngeren Cod. 278. Beachtung verdient aufserdem, dafs die genannten Hymnen den zweisilbigen stumpfen
Letzteren
,

Reim

berall mit gri'ster Reinheit durchfhren, whrend er in den brigen Teilen des Officiums wohl vorhanden, aber minder
sorgfltig

eingehalten

ist.

Demnach

drfte

es

zweifelhaft

er-

scheinen,

ob trotz der angezogenen Stelle aus Cod. 278. der


als

Abt Theoderich
Cod. 12.
brigens die

Verfasser auch der


in
1.

Hymnen

zu gelten hat.

hat
drei

Noct.

nur 5 Antiphonen,
als Antiph.

von
ad
1.

denen
Vosp.
ist

ersten

bereits

24

verzeichnet sind;

dafr

in 2. Noct.

deren

7.

Richtiger

die

gleichmi'sige Verteilung
als
als
6.
1.

zu je 6 Antiphonen im Cod. 278,

der

Antiphon in

1.

Noct. jene aufweist,

welche im Cod. 12.


Anti])!).

Antii)hon in 2. Noct. steht.

Ferner stehen die 4

ad Horas des Cod. 278. im Cod. 12. als Antiph.

25

ad Landes.
1.

mge hier der Magnificat (Anal. XHI, 251)


Zugleich
preces tuo gregi"
ist

Ausfall einer Zeile in


berichtigt

Vesp. ad

werden;

statt

Funde

zu lesen:

Funde preces tuo regi, Ut succurrat suo gregi.

Cod.

12.

bietet

schliefslich

fol.

100 b
S.

f.

noch einiges aus


et

einem
3.

Officium

In

translatione

Trudonis

Eucherii",

welches bis auf 18 Zeilen nur Prosa, bezw. Reimprosa enthlt.

Das Officium

auf

den

hl.

Ludwig Ludovicus,

decus

regnantium" (Anal. XIII, 185 ff".) nebst den zugehrigen Hymnen (Anal. XI, Nr. 317 bis 319) hat nach Histoire littraire de la France XXII, 129 f. Arnaldus dePrato, Prior von Toulouse
(t 1306),

zum

Verfasser.
office
.

Von
. .

Interesse

ist

die

1.

c.

beigefgte

Bemerkung:

Cet

fut

adopt dans les maisons des

freres Precheurs et usite en

XVIP

siecle.

Seulement

l'dition

France jusqu' au commencement du du br^'viaire de Paris, en 1584,

a Substitut aux anciennes le^ons des legons historiques tires de Paul Emile et de Clichthove; mais les hymnes ont 6t6 conservees."
4.
ist

Als Verfasser

des Officiums auf den

hl.

Vincenz Ferreri
generalis

aller

Wahrscheinlichkeit

nach

der

Magister

des

Dominikanerordens,
falls

Martialis Auri belli

anzusetzen; jeden-

sind die zu diesem Officium gehrigen


f.)

Hymnen (Mone

III,

555
,,

von ihm

verfaist,

wie das Akrostichon des ersteren, nmlich

Martialis''

beweist.

In diesem

Hymnus Mente iucunda


:

iubi-

lent fideles" ist Strophe 7, Zeile 1 zu lesen

Lingua quae sancta,


1.

nicht:

Sancta quae lingua,

wie bei

Mone

c, der das Akro-

stichon bersehen hat.

Zum

Schlsse

sei

mir eine Bemerkung gestattet, die mehr

oder minder auch fr die noch folgenden Bnde unserer Analecta mich nicht gar zu sehr mit fremden ihre Geltung hat.

Um

Federn zu schmcken, schulde ich den Lesern dieser Hefte die Erklrung, dafs mein lieber Freund und Kollege Guido Maria Dreves mir nicht nur sein reiches Material an Abschriften, Collationen und wertvollen Notizen zur freien Benutzung berliefs, sondern auch sonst in jeder Hinsicht mich durch Rat und

That untersttzte. Unter solchen Umstnden Eigenes und Erborgtes nur annhernd zu trennen und als solches zu bezeichnen, wre unmglich; es genge ein fr allemal der Vermerk, dafs der Lwenanteil auf Rechnung meines werten Kollegen kommt.

Wien,

den 13. Oktober 1896.

Cleuiens Blume.

HISTOEIAE RHYTHMICAE,
SERIES QUINTA.

1.

De sancto Achatio.

Inl. Vesperis.
Antiplionae.
1.

AdMatutinum.
Invitatorium.

Adsunt festa gloriosa beatorum martyrum, Qui sub Adriano passi palmae ferunt bravium.
Adrianus, rex profanus, adscitis sex regibus Turbam sacram subnervare
suis

Adoremus Dominum
crucifixum vere,

Pro quo dena milia crucem subiere.

2.

In

1.

Nocturno.

temptat legibus.
rete tendens,
1

Antiphonae.
Viri beatissimi
pestilentis Caesaris

3.

Leo frendens,
diis

cervicem flectere lubet sanctos, sed incassum litus arat vomere.


4. Hostias

Non
2.

perstant in semitis

aut parent consiliis,

laudis litamus,

Frementis insania

inquiunt, altissinio,

Machiuaus inania
Contra Christi niartyres Sex adscivit proceres.
3.

Deos vunos refutamus

cum

ritu

uequissirao.

Ad
A.

Magnificat.
ecclesia,

Sacra turba martyrum Ferre diis libamina


Artatur, recalcitrat,

Gaude, virgo mater


regis iuncta
filio,

lesum Christum invocat.


4.

Quae

tot

natos laureatos

de huius mundi exsilio Repraesentas pacifici Salomonis celso solio, Quorum festum sacrae
passionis

Gloriantur martyres
in te,

lesu bone,

Quos Coronas dulciter


missa passione.
5.

lesu Christe,

tuum nomen

colimus

cum gaudio
pio patrocinio.

laudat admirabilc

Defensari cupientes

horum

Candidatus grcx sanctorum pro te fuso sanguine.

12
6.

Laus
3. et

Stupendis magnaliis

exsultatio

phalangem saiictorum
Mirificans extulit

purpuratos milites.

Benedicunt
sancti,

Dominum

princeps angelorum.
Responsoria.
1.

qui victoriam

Contulit per passionem


et

supernam gloriam.
est

Adspirante rabie
persecutiouis

4.

Factus
in

refugium

cruce pendentibus
ascendentibus.

Sub diro carnifice Adriano calicem


bibunt passionis
5.

Sanctis Christus et trames


caelos

Citharizant dulciter

V. Sancta dena milia

harmoniam melicam
In

Martyrum sanctorura
Pro
2.

supernis atriis
inter

Christi coufessione.
6.

turbam

caelicara.

Applicatur regio
Tribunali legio Sancta Dei, Negare compellitur

Sanguis fusus martyrum clamat ad te, Domine, Qui pro te eifusus est
in

arborum

stipite.

Sacraraenta

fidei,

V.

Sed nee terrore concutitur

Kesponsoria.
1.

Nee blandimento
3.

seducitur.

Vidit ante thronum Dei

Pro Salute mundi natus Dens est ex virgine Et in cruce victimatus,

quasi

mare vitreum

lohannes, supra quod stabat


ingens turba martyrum
Cristallinis buccinantes

Quem
V.

ignoras, perfide

Caesar, non obteniperamus


Tibi, sed bunc adoramus.

tubis agni canticura.

V.

Adoraverunt viventem in saecula saeculorum


Mittentes Coronas suas
ante Dei thronum.

4.

lussu regis crucitixi sunt beati martyres,

Omnes poenas

perferentes,
2.

quas rex caeli passus est, Ipsa hora elementa tremuerunt omnia, V. Caelura, tellus, sol et luna
et

quam
Isti,

glorifico

fulserunt sidere sancti

qui Christi

polorum sidera.

meruerunt esse rainistri, V. Per diram poenam patriam tendunt ad amoenam


3.

Tunsionibus, pressuris
Sacra dena milia

In

2.

Noctu

rno.

Antiphonae.
1.

Velut lapides politi

per crucis supplicia

Haec

est generatio

Puli transierunt

Dominum quaerentium
Et pro
2.

ad
V.

aediticia.

Christi gloria

caelestes margaritae,

sese impendentium.

Honor

et laudatio

Per mortem crucis politae, Post ruinam passionis


Dati palmis et corouis.

decet sanctos martyres,

13
4.

Caedunt, velant, inquinant hostes Dei sputo, Spinae serto capita cruentant acuto. V. Infirmata est in paupertate
virtus

Gaude, caeluni, terra, plaude, Chorus speciali laude

Martyrum purpuratoruin

Regem laudet saeculorum De augmento sociorum


Martyrum pretiosorum,
Quos hodie Christus vocavit Et in caelis Corona vit.
V.

eorum,

et

omnia

ossa

eorum
4.

conturTjata sunt.

Avete, flores martyrum,

benigna legio sanctorum,

Nos commenda
regi angelorum.

Phalanx electissiraa, Pretiosorum militum Cohors splendidissima,

Ante thronum

trinitatis

In

3.

Nocturno.
Cantica.

Agnum Cum
V. Nos
facite

stantes adoratis

palmis victricibus.
vestrae felicitatis

Ad
A.

tantae

paHidpes.

Laetis canamus mentibus

Tot paradisi

rosis,

Plus balsamo fraglantibus, Plus auro speciosis,

In Laudibus.
Antipbonae.
1.

Qui meruerunt vincere Mundum crucis agone Christoque mortem reddere Conformi passione,
Eesponsoria.
1.

Dominus rex martyres


induit decorem, Qui snura pro Domino fuderunt cruorem.

2.

lubilet altissimo

Dum

libarent calicem
et
aceti,

fellis

Transfiguntur lanceis
in agone laeti. Repraesentant animas
3.

circulus monarchiae Tot micanti sidere perfusus hac die.

Adhaeserunt martjres
post
te,

lesu bone,
te

aeternae quieti.

Consummati propter

V.

Venioites
tatione
snos.

venient

cum

eocsul-

crucis passione.
4.

x^o^'t^^ntcs

mampuhs

Benedicant Domino

2.

Distenduntur in cruce,
dissolvuntur venae,

omnes creaturae, Quae compassae fucrant martyrum torturae.


5.

Cedunt vires vividac, temporales poenae Sunt respectu gloriae perpetis amoenae. V. A planta pedis usque ad verticem

Landes canant Domino


regi saeculorum

Cum

turbis angelicis

Organa sanctorum.

non
et

est

in eis sanitas,

Ad

Bcnedictus.

vulmts
mentes.
3.

livor et

pJagac tu-

lllibatas

facies

vitiorum luto

A. enedictus es, Domine, Qui transtulisti hodie Candidatum exercitum Ad cacleste palatium


Coronatum
mirifice,

14

Vestra crux, vestra vulnera


Sint contra nostra scelera

Quorum
Et da

precibus, rex pie,

Nostra dele piacula


lucis gaudia.

Tutamen ac remedium
Caeleste beneficium,

Quod impetrastis a Deo,


In 2. Vesperis. Ad Magnificat.
A.
benedicti martyres, Estote nostri memores,

Procuret homini reo Solamen, opem, veniam Et post hoc exsilium


Tranquillitatis patriam,

Cod. Pianoren. 1. A. Brev. ms. Cisterciense Neerland. saec. 14. Brev, ms. saec. 14. Clm. Monacen. (ol. Emmeramen.) 14926. saec. 15. li. In In 1, Noct." A 3, 1 Sancta turba B. Cod. Treviren. 431. C.

2.

t.

quam

glorifico

etc. B.

R 2

lautet in

Salomonis lectulum ambiunt fortissimi,


Circumcincti gladiis,

ad bella doctissimi,
V.

Ad

arcendas

daemonum

Virtutes et noctium

R 4 Avete

flores

Donianda phantasmata. In 3. Noct. ad Cant. A martyrum etc. B. Mare rubrum transierunt per crucis supplicia Sancti, Domino canentes hyranum cum laetitia.

in

B:

in derselben Quelle:

R. Talia praeparaverunt martyres eximii, Qualia prius sunipserunt in mensa sui Domini, V. Tradidei'unt propter Deum corpora tortoril)us, Unde triumphant in caelis cum supernis civibus.

2.

Vidit ante

thronum Dei
R.

R 3 ebenda: etc. B. torrente passionis In via dum bibit, Turba sacrae legionis Aureum adivit

De

Per ascensum purpuratum Regis Salomonis reclinatorium.


V. Signis clarescit
haec,
illic

gloria crescit.

nur eine Antiphon, die erste; die andern vier stehen in B ad parvas horas. Es zeigt aber ihre Bezugnahme auf die Psalmen der AI Ista Laudes, dafs sie ursprnglich fr die Landes bestimmt sind. Ad Bened. A, 3 Caudidatorum sanctorum pia societas etc. prosaisch C. . Ad Horas hat A folgende AA: ad Primam:

In Land, haben

AB

Hi sunt flores venustatis, Quos spirantis gratiae Ver et aestas caritatis

Ad Tertiam: O
decem^milium,
etc.

caelestis

Ad

Produxerunt hodie. legio, victrix turma martyrum Sextam: Benedicant Domino etc. Istorum coUegio
Caeli vernat regio, Fulcitur ecclesia,

purpuratorum

Ad Nouam:

Paradisus fraglat,

Mundus^ redimitur.

15

In 2. Vesp. hat A vier AA Gautleat ccclesia, quam tot natalitia martyrum fecundant etc., die einem Ursulaofficium (Anal. V, 238) entlehnt sind. Ad Magn. A: O caelestis legio victrix etc., prosaisch 13; siehe oben ad Tertiam; O veneranda martyrum gloriosa certamina etc. prosaisch. C. C, das nicht monastisch ist, hat in den Xocturnen folgende Anordnung: In 1. Noct. A 1, 2, 3 und R 1, 2, 8 der ersten Nocturn; in 2. Noct: A 4, 5, 6 der 1. Noct., R 1. Jussu regis crucifixi etc. R 2. Talia praeparaverunt etc. R 3. Avete flores martyrum. In 3. Noct. A 1, 2, 3 der 2. Noct., R 1. Vidit ante thronum Dei etc. R 2. De torrente passionis etc. R 3. Gaude, caelum, terra, plaude etc. In 2. Vesp. hat diese Hs. fnf AA nmlich 4, 5 und der 2. Nocturn, dann als A 4 die zwei ersten Distichen aus R 2 der 2. Noct. und als A 5 den Vers, des R 3 derselben Noct. Zum Officium hat B den Hymnus: Agni sponsa Hierusalem (Anal. IV, 64) ad Vesp.; Natura crearis omnia (Ibid. 65) ad Noct. Hymnizantes exsultemus (Ibid. 65) ad Complet.

2.

De sancto Achatio.

In

1.

Vesperis.

Quae pie propter Dominum


Fudit cruorem nimium. Pro his oret Achatius
Suis

Antiphonae.
1.

Gaude,

felix

Alexandria,

cum

consortibus,

Quae

es stipata floribus,

Cum
2.

Christo in gloria

Qui eins sollenniia Celebrant in gloria.

Fulcita es martyribus,

Martyrum sanguine Sanata ab inguine, Christi tuta niunimine Tunc hstes nocent minimo.
In caelesti gloria

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Regi, qui fecit opera,

3.

Achatii memoria

Semper

requiescit,

Christo confiteantur, Cuius in sancto vulnera Achatio renovautur.

Cuius intcr homines

Laus nunquam
4.

decrescit.

Laudabilis Dominus,

In

1,

Nocturno.
iminorum

Cum quo
Ubi vox
Sanctis

regnat Achatius
laetitiae

Antiphonae.
In consilio

In caelestibus,

nunquam

desinet.

Sancti non stcterunt,

Et maeror tristitiae Ultra non imminet,


5.

Sed in via iustorum Vitam invenerunt,


In qua Achatius
Vivit vir beatus.

In caelis meruerunt Lumen gloriosum, Qui in terris fuderunt

Sanguinem pretiosum.

Ad Deum

Sancti adstitcrunt, clamaverunt,

In nos, Christo, diccntes,

Ad
A.

Magnificat.

Quare fremuerunt gentes?


Vindica sanctorum Sanguinem tuorum,

dulcis sanguis

martyrum,

mitis turba militum,


Nam
sunt cruciati

16
3.

Tuncl sancti martyres


Quasi uno ore Fundentes preces ad Dominum Dixerunt omnes pariter:

Et eorum hostes, Domine, multiplicati.


Responsoria.
1.

Sanctus raartyr Achatius

Omnis creatura Est Domini et

terra.

cum sodalibus Regnum introivit, In quo cum martyribus Et cum sanctis omuibus* Semper Deo vivit.
Suis
V.

Responsoria.
1.

Venite, revertamur

Ad Dominum,
Salvabit

:[u\

nos salvabit,

Percutiet nos martyrio,

Omnibus haec vox

dicitur:

Yenite, sancti Dei,

Nos
V.
hilis

misericordia.
et

Dum cor eorum quatitur, Ad regnum patris mei.


2.

Magnus Dominus
niwiis,

Jauda-

qui

coronavH

Martyrum ductor respuere


lussit

martyres sanctos.
2.

momentanea mundi,
:

Quare rubrum

est

indumentum

V.

Dicens nolite admittere, Ne nos seducant, blandimenta saeculi. Ecce adpropinquat regnum caelorum,
Surgite, adorate.

tuum

et

vestimenta^Jua'sicitt

calcantium in torculari? Torcular calcavi

Cum
V.

consortibus.

vos omnes, qui transitis,

3.

Achati,

cum

sociis

Propter Christi tormenta Oportet tormeutis sequi.

V.

Implora preces ad Dominum, Ut nos salvet a morte Et ad vitam ducat, Ut tecum gaudere Possimus in saecula. Ora pro nobis, heatc Achati,
ut

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

digni

efficiamur

gloria

Christi.

Et

In cithara Deo psallite in cymbalis concinite,

Sancti, in

Domino

et iusti

Exsultate,

In

2.

Noctur'no,
2.

luxta

es,

Domiue,

Antipbonae.
1.

Tribulatis corde,

Thura non offerimus, Sed Christo sacrificium Immaculatum,


Qui in sinu patris

Ore

et

opere

Benedicentur.

Gaudete et laetamini, Quia orationes nostrae

Dominus
2.

inhabitat.

Coram

Christo,

Christus;; Veritt cm

rege immortali,
Veraciter

Nee nonjnetatem
Sanctis conscrvavit,

exauditac sunt,

Qui est nostrum refugium,

Malum vcnumdavit.

Deus

noster.


Responsoria.
1.

17

Fusus
est alacrius

Christi

ad imaginera Sancti fudenint sanguincm


Unanimiter,
3.

In exsultatione,

Quos ad regnum caelorum Et ad sanctoruin chorum


Vexit Dominus
V.
liilariter.

Deum laudant avidius Cum iubilatione. Ad te sanctorum aniraae


Sitiunt non minime,

Quorum dux Achatius


Pro
te
te,

Hos Nee

ensis

non

terruit

est in

cruce passus.

hostis,

dura irruit

Et

rex regum, Domine,

In eos graviter.
2.

Non
Qui

tacent benedicere.

Flores

apparuenint,
sidera,

4. Sancti et electi,
estis

Dum

sancti transierunt

transvecti

De hoc mundo ad

bi regnant in gloria; Quibus respondit Dominus, Dum peteret Achatius


:

Ad Deum

caeli superna,

benedicite,

Cuius in caeli culmine

Achatius est verna.


5.

V. Quae
3.

dUectissimi mei, scitote vos impetrasse.


petistis,

Deum

Si quaeris miracula,

Mors, error, calamitas,

laudant omnia, Caelum, terra, maria, Qui duxit ad caelestia Sanctos suos in gloria.

Daemon, lepra

fugiunt,
sani,

Aegri surgunt Cedunt mare, vincula,

A.

Ad Benedictus. pauperum subsidium,


exsulum refugium, Qui mortem crucis subisti

Membra

resque perditas

V.

Petunt et aocipiunt Juvenes et cani; Pereunt pericula,


Cessat et necessitas,
.

Martyrque factus

es Christi,

Ad

te tui

pauperes

Clamamus et exsules: Ns stantes in exsilio

Narrent

hi,

qui sentiunt,

Commenda Dei
In
2.

lilio.

Et Alexandria.

Vesperis.
Maguificat.

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Ad
A.

martyr invictissime,
princeps insignissime,

Sanctis

cum

raartyribus

Martyr Dei Achatius


regna transmoavit, In quibus ante saecula

Tuis

cum

consortibus

Ad

Ulis sis propitius,

Dominus
2.

regnavit,

Qui tc in exsilio Implorant pro auxilio


Achati,

Quorum

sanguis innoxius
in

Deo

care.

Cum

contritione

Pro nobis deprecare.

Ad Matut. Brev. ms. Secoviense (?) saec. 14. Cod. Graecen. 471. Invit. 1. Regi regum, qui fccit. Dasselbe ist dem Officium impressionis stigIn 2. Noct. In 1. Noct. A 'i, 3 sunt fehlt. matum s. Francisci entlehnt. R 2 De cetero nemo mihi molcstus sit etc. prosaiscli aus Gal. G, 17 s(j. R 3 ist dem Officium auf Antonius In 3. Noct. A 8, 5 Qui est noster. von Padua entlehnt. Der A ad ened. geht eine andere prosaische Antiphon vorher, der ad Mag. in 2. Vesp. folgt eine eben solche.

Blnme,

Ilistoriae rhythmicae.

V.


3.

18

Indulgentiam dierum sie denorum milium.

Missa sancti chatii.

t r

s.

Congaudentes laudent gentes agmina nobilia, Militum crucifixorum sancta dena milia, Per quos Deus mundo praestat dona rairabilia.

All eluja.
Sancta quippe mater tota
praedicat ecclesia,

Gradua

e.

Quod per merita sanctorum Deus dat auxilia,


Paenitentibus confessis

Qui bonorant crucifixos cum pura instantia,

donat

indulgentiam.

Dena
pro

milia sunt seraper


illis

orantia,

Of f ertorium.
Cessent ergo malignantes neque per invidiam Detrahendo molestare martyrum potentiam,

Nunquam

siuunt illos mori

sine paenitentia,

Namque Deus donat


altum Privilegium,

illis

Vincla solvens peccatorum deoenorum milium.


V.

Ne

in tine sint daranati

Speciales

borum

servi

per Dei sententiam.

cum de mundo transeunt, Dena milia crucixi


concurrentes veniunt,

C m m u n i 0.
Gloria
sit

V,

Transeuntes adiuvando precibus coramuniunt. Si poenarum loco dentur


et

crucitixo,

bonor, iubilatio,

Qui

est

rex crucifixorum,
consolatio,

non aeternalium,

vita,

Habent martyrum per preces decenorum milium


Cod. Vatican. 1205. saec. 15.

Quos amavit, coronavit


in
caeli palatio.

Grad. Introit. 5 Per quos Dominus. Exercitum regnum per omnes Deus donat illis. Allel. 5 et Ibid. 19 per ergnzt. Ibid. 10 milia. Ibid. 9 Vincula. Dies in Rhythmus und Reim gekleidete Mefsformular ist aufs confexis. engste den Reimofficien verwandt, weshalb es unter diesen seinen Platz
1

Qui ergnzt.

Ibid. 7

findet.

4.

De sanctc Adriano.
Qui de stirpe nobili Secundum statum saecali

In
1.

1.

Vesperis.

Antiphonae.

Laetare, plebs catholica,

Eins traxit originem,

Deumque

magnifica

Hunc suum

fecit

railitem.

Pro pietatis gratia Adriano praestita.

Maximiani tempore
Puguavit iuvictissime,

Quocl superavit lividam

19

Ad honorem
martyris Adriani mota, Digna cuius memoria.

Quam
4.

gesserat, perfidiam.

Hie fuit admirabilis Adspectu delectabilis,


Totus morigeratus.

2.

Maximiani tempore,
Caesaris iniqui,

5.

Sed

bis

cunctis praeditus

Pagauorum plurimi
sunt accersiti,

Sprevit ea penitus

Et mundi principatus.
R. Beiiedictus Dominus Sit, qui suam gratiam
3,

Ut at

idolatria.

Inter quos qui dam fuerunt,

Qui fidem catholicam


Sollerter tenuei'unt

Adriano contulit

Miramque efficaciam, Sortem mmidi spernere Et caelica diligere.


V.

Timentes supplicia.
Kesponsoria.
1.

Divitesque nobiles,
Pei'

banc normam

discite,

Dum

ad idolatriam

Gestus vestros fragiles


In fortiores vertere.

tendunt pagani, Renituntur plurimura

quidam
Sanae

Christiani,

Ad
A.

Magnificat.

Dicentes ignominiam
raentis

beate mai'tyr Christi,

pessimam

Qui credendo meruisti Fieri quam plurium Possessor praemiorum.

V. Et verum Deum asserunt Christum, deos respuunt Suorumque familiam.


2.

Tu pro

nobis, pater pie,

Roga regem veniae, Ut post haec exsilia


Det nobis vera gaudia.

His actis Maximianus


Furit hinc et
fit

insanus,

lubens, ut hi trucidentur

Ac

flagellis

verberentur
funibus
cutibus.
suis

A d Completoriura.
Ad Nunc
Martyr Adesto
dimittis.

De nervorum
Inflictis

A. Sancte Adriane,
Cliristi

V.
pretiose,

Gaudet cohors dure caesa, Fide manens sed illaesa,


Delectat cruciatibus.

nostris precibus
3.

Pius ac propitius.

Ad Matutiuum.
Invitatorium.

mira dementia Dei salutaris,

Do

nostra convertentia
gloriaris,

Qui semper

Regem regum venercmur


Nos de corde fragiles, Ut per actus confortemur
Adriani
vigilcs.

Da

robur, fer auxilium

Nobis convcrtendi

Et pro

delictis

gravibus
civibus

Tempus

pacnitendi,

In

1.

Nocturno.
V.

Ut post vitam

Aiitiphonac.
1.

Collaetemur caclitibus, Quibus nunc laus est pcrennis


Status vitacque sollcnnis,

Ab

ore nostro suscipe,

lesu Christe, vota

Dulcc ministerium. 2*


In
2.

20

In
3.

Nocturno.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
vidit
1.

Hos

affligi

quando

Adrianus

fide

plenus,

Adrianus, inquisivit, Quae spes foret praemii

Vanae

spei alienus,

Dicta regis vilipendit

Pro tanta
2.

vi

supidicii.
sie

Et

in

factis

repreliendit

Quorum unus

respondit:
2.

Pro cultura numinum, Quae culpam uget criminum.

Deus nobis haec abscondit Neque pandit homini


Civis honores caelici.
3.

Unde

rex nimis miratur,

Eremit totus et turbatur Hunc ad Christum sie conversum

His jam dictis se prostravit Annotarique rogavit


Ulis in suppliciis
3.

Et a

suis

diis

diversum.
dire

Et torqueri iubet

Pro

talibus divitiis.

Cum

flagellisque ferire,

Quod eruperunt
Responsoria.
1.

viscera

Sanguinem

fluentia.

quam mira
viri

Responsoria.
1.

professio,

quam magna
Dei concessio, Hie solo verbo credidit,

Quo perfecto Natalia, Uxor eins valde pia,

Quod
V,

in discendo docuit;

Benedictum nomen Dei,


Qui
sie

miseretur rei

Et ad fidem imbuit.
2.

Adit hunc, ut consoletur, pro poenis separetur A fidei munimine, Pro quo dignum confitetur Christi mori nomine. V. Cuius gesta nuntiavit

Ne

Hujus pro martyrio


Sis nostra salvatio,

Christicolis in

car'cere,

Quos constanter roboravit


Pari consolamine,

lesu pie, Cliriste bone,

Nos consortes

fac coronae

Ne
2.

Tu
V.

vitae perpetuae,

diffidant, sed iam eredant In Deo, vero lumine.

Qui couvertis peceatores, Effice nos meliores

Maceratus Adrianus,
Carceri committitur,

Tuae luce
3.

gratiae.

Uxor

eins hinc timore

De

cuius conversione
intellexit,

Quando Caesar

Nimio corripitur, Timens multum, quia laesus


Crueiatus sperneret

Ingenti plenus motione

Verbis saevis bunc correxit, Putans per daemonium

Et
V.

sie memor tantum caesus Votum suum perderet.

Effectum tarn erroneum. V. Qui resistit Maximiano


Actis et exemplo sano,

Cui fatur haec matrona:

Certa certus pro Corona

Hac

immarcessibili,

Verum Deum adstruit, Quem Caesar falsum arguit.

Quae confertur tormentatis


In spe iugis praemii.

3.

21

4.

sancta cohors et praeclara, Humiliter deposcimus, Nostrae preces Adiiani

beato Adriane
res initiatur,

Quod

uxoris

tieri

Quod

sint iunctae precibus,

interventu datur,

Et ab hostis tarn immani Protegamur lusibus,

Ne
5.

fiat

retrogradus,

hoc acceleratur.
In conflictu posito pedes amputantur,

Ne

in

orbis buius navi


fluctibus.

Demergamur

V. Adiuvent nos merita Vestra perbeata, Ut quos gravat actio Nostra scelerata, Excuset intercessio
lesu Cbristo grata,

Merabra nee non cetera


ipsi

detruncantur,
illi

Sola

manus

fuit

non tarnen amputata.

Quam

abscindi fecerat

uxor praerogata.

Quod scelerum
Nobis
fiat

remissio

data.

Ad

Benedictus.

A. In agone cruciatus

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

dum
Et

sie laboraret

ereatori

animam

suani commendaret,

Consolatus ab uxore

Natalia capiti

gaudet mirabiliter, Alienus a timore pares monet fortiter, Ut pro poenis non desperent
infiigendis graviter.
2.

manuni

subiecit,

In qua reclinando
vitae finem fecit.

In

2.

Vesper
Magnificat.

s.

Colloquentes mutuo sie congratulantur,


Salvatori libere

Ad

laudes personantur Ob hoc, quod doloribus


tantis
3.

A. Post haec hunc cum paribus rex cremari jussit, Protegente Domino
nil

cruciantur.

cos combussit,
in actorcs

Dies adest interim, quo praecouizatur,

Sed retorta

flanuna hos perussit,

Ut ad
cito

poeiias redcant,

Quo turba
fuit

regia

deputatur,

conturbata,
translata

Impotentes deferuntur, quo nequibant ire, Ad locum, ubi puniuntur


ultra

Corpora ad Constantinopolim

quorum sunt
inibi sepulta.

Et a Christi fidelibus

modum

dire.

Antiph. ms. S. Mariae Traiecten. saec. 14. Cod. Ultraiectin. 407. A. Cod. Ultniiectiii. 406. add. Antiph. ms. S. Mariae Traiecten. saec. 13. saec. 15. 13. In 1. Noct. A 3, 1 quidam tarnen fuerunt AB; 3, 3 In solenter AB; R 3, 2 nostri AB. - In 2. Noct. R 1, 3 O fehlt AB. lliezu der Hymnus: 3. Noct. R 2, 11 llac erf^nzt; R 3, 5 quam AB. Sancte martyr Adriane (Anal. XXIII, 104).


5.

22

2.

De sancto Aegidio.

In

1.

V esperis.
Magnificat.
est

Ad

Magnam
Habens

Sanctus vir Aegidius fiduciam


in

quam miranda

Liberavit
V.

Domino quendam pauperem

potentia salvatoris In meritis beati Aegidii confessoris,

Arreptum a daemonio.

Daemon clamans
Et multum discerpens
Discessit ab eo.

Qui apud Deum et homines dignus memoria Cum sanctis iam aeterna
tripudiat in gloria.

3.

Sanctus Aegidius
Inter alia terrae

Ad M a

Pellens sterilitatem Infirmo cuidam

t i

n u m,

Totius corporis
V.
venite,

Invitatorium.

comites vitae,

Reddidit sanitatem, Recolens illud, quod dicitur:


Quis infirraatur Et ego non infirmor?

Dominum meditando
Aegidii meritis
sie similes
eritis.

In

2.

Nocturno.

In

1.

Nocturne.
1.

Antiphonae.

Secuta est ergo


pietas pietatem,

Antiphonae.
1.

Beatus Aegidius, Natione Graecus,


Nobilis erat progenie,

Quia

dum

aeger

ille

indutus

est tunica,

Totius corporis meruit


recipere sanitatem.
2.

Sed nobilior
2.

sanctitate.

Traditus igitur
Liberalibus studiis

Sanctus vir Aegidius,

Navim

Memoriter coepit viam Indagare veritatis.


3.

iugressus Applicuit ad Marsiliam

Et inde ad Arelatem
Ibi

Quadam

die

Pergens ad ecclesiam

Cuidam aegroto
Tradidit tunicam suam.
Responsoria.
1. 3.

Caesarium quaerens, Caesarium sitiens Caesarium adivit episcopum.


Sicut socrum Petri

Febricitantem Sanavit Dominus,


Sic ibi cuiusdam

Beatus Aegidius

Per divinam potentiam Sanavit miserum quendam, Qui a serpente percussus Mortiferum
In SB habuit virus. V. Misericordia motus super illum Sanavit emn ac dimisit.
1.

Yiduae

filiam

febre liberavit

Aegidius.
Responsoria.

quam praeclara duo Muudi convenere


Luminaria,


Aegidius et Veredemius, Signa insimul operantes
Multifaria

23
Tiberique

Ad

Quasi

V.

Et seminaverunt agros Et plantaverunt vineas.


Verederaium ergo Corpore non mente

monasterium patris Petri per mare Ferebatur vestigiis.


Serve Dei
vivi,

3.

2.

miserorum pastor, Aegidi,

Nunc

pius exaudi,
tibi laudi.

Relmquens Desertum petivit, Ubi herbis et aqua


Contentus
Solus
soll

quod nos canimus


Responsoria.
1.

lam Dominum
Ut pater hie
qui

laudet,

Domino

qui se pie vivere gaudet,


vixit,

Servivit.

V.

Qui per corvum Pascebat


Eliara

mundo

se crucifixit;

V.

Ipse

Aegidium
Per cervam.
2.

Dives enim pauper fuerat, Moriens cotidie

Reficiebat

Domino vivebat. Vox clamantis erat


sibi, dura deserta petebat, Ingrediendo vias eremi velut alter Elias,

3.

Sanctissime Christi

Confessor Aegidi, Ora pro nobis In conspectu Domini,

V.

Associatus

ei,

Ut de

praeteritis
3.

qui fons pius est requiei,

Malis veniam Et de futuris Semper mereamur Habere custodiam. V. Qui arborem virtutum
ascendisti

Moribus

uniti
viti,

vos verae iungite

Ut pater hie suevit, qui mundi gaudia


Fructiferae
vitis

sprevit,

cum Zachaeo,
tuis

Pro supplicibus

dignanter supplica Deo.

odor ut per saecula sitis, V. Pacis tranquillae sitieutes gaudia mille.

In

3.

Nocturno.

In Laudibus.
Antiphonae.

Antiphonae.
1.

Beatus Aegidius Adiunctus est cuidam Veredemio, Sanctus sancto,

1,

Rcx Francorum Karolus

Quoddam
Quod
nulli

perpetravit facinus,
dicere ausus

Ut
2.

sanctitas alterius

Sancti Aegidii

Cognosceretur.

commcndavit precibus.
2.

Vir non modicae In Christo fidei


Ostia

Beato Acgidio pro Karolo rege


Inter missam

Romae

Sibi tradita commisit

supplicante

Domino


Peccatum
regis et venia

24

Hodierna die perpetuam Transivit ad gloriam.

peccati per cartulam

Delata est ab angelo.


3.

Ad

Benedictus.
regis

Adiunctum

erat

in line cartulae,

A. Ante thorum

Quod

sancti Aegidii

meritis quilibet

sanctorum iuncte choreis, Associando tibi


superis nos confer, Aegidi,

Peccator absolvatur a crimine,


Si ulterius

non vult

Simus ut haeredes, ubi viti palmes inhaeres.

admittere.
4.

In
iens
sanavit,

2.

Vesperis.
Magnificat.

Sanctus vir Aegidius

Ad Karolum

Ad

Daemoniacum

A. Laus immensa Dei


sunt huius festa
diei,

Karolo redicns

Cuiusdam principis filium A morte resuscitavit.


5.

In qua Graecorum fios scandit ad alta polorum


Inclitus Aegidius,

virum

per omnia laudabilem


se invocantibus

Et cunctis

exorabilem, Qui ex antiquo hoste Deo gratam

De

se referens victoriam

quia dulcia vota per eins Vincula rumpuntur, tempestates reprimuntur, Sedantur morbi totique salus datur orbi.

Brev. Brev. ms. Wircebiirgense saec. 15. Cod. Eossian. VIII 57. A. Cod. 8. Petri Salisburgen. a VI 52. Wircoburgense imp. Venetiis 1507. B. In 1. Vesp. Super Ps. A Serve Dei .saec. 15; in monastiscber Form. C. vivi etc. A. Ad Nunc dimittis A Sanctus vir Aegidius ad Karolum iens R , 1 quod dicit C. In In 1. Noct. R 1, 1 Sanctus A. etc. A.

R 1, 1 praeclara dico A. In 3. Noct. Noct. A 1. 4 induit se A. R 3, 6 ordo ut per A. R 3, 3 Et pater hie servit A. A 3, 3 Nos A.' R 4 in C: R 3, 8 sitiens A. R. Quanta Aegidius fulget gloria Hoc in mundo caelique curia,
2.

Sanitatum probat frequentia: V. Lepram mundat, fugat daemonia, Aegris eins subvenit gratia. A 5 lautet in C: In Laud. A 2, 5 veniam A; A 2, 7 Deleta A. Sit rex invictus, Deus Israel, benedictus, Gentem Gallorum qui fecit habere patronum Aegidium, captos qui liberat, erigit aegros Ad Bened. A, 3 vielleicht ursprnglich eine Antiphon zum Benedictus. Associanda sibi A.

6.

De sancta Agatha.
Gratia,

In
1.

1.

Vesperis.

munditia,
habuit,

Antiphonae.

Pneumate quod

Ad

beatae virginis

Et virtutum copia
Sancta Dei
claruit.

Festum cum fervore Procedamus martyris Huius in honore.

Agia sidereum
Intueus decorem


Sine terra terreum Spreverat amorem,
4.

25

2.

Nam

Theo servit iugiter, Consummate loquitur,


Quintianus acriter
3.

bonos arbitraris, quare motus mentis? Quod si horura exsecraris Simulacra, mecura sentis.
si

In

me

Quintianus subicit

Dum
In

instabat,

vincitur.

Cursus verbi

sufficit,

Da
1.

diis

sacrificia

Nocturno.
4.

Vel senties supplicia.

Ad

haec inquit virgo

fortis

Responsoria.
1.

Non formido poenam


Christus

mortis,

Ordo

rei

panditur,

Si promittis mihi feras

Consularis igitur

Kursus praesentatam Inquirit de genere, Satagens evincere


Verbis affectatam. V. Tua quae conditio? Sermonis auspicio Dixit ad beatam.
2.

Per Horas.
Ad
A.
pias
Tertiam.

His respondet ardua: Virgo sum ingenua,

Mea

stirps testatur,

Angelus moustravit, Qui ad Caput corporis Visus scriptum marmoris

Sed me servam facio, Quia Christo servio,


Per quem stemma datur.
V.

Tabulam

locavit.

Ad

Sextam.

Summa

ingenuitas

A. Anni circulus emensus

Servitutis pietas
Christi comprobatur.
3.

Dum

post

mortem

fuerat,

Abhinc

diis

immolare

Super urbem mons accensus Incendium vomuerat.

lussa, studet profanare

Factum

tanti sceleris:

Ad Nonam.
A. Hoc pagani non ferentes . Tumbae velum capiunt, Quod ad ignem opponentes Cessantem effugiunt.

lovi tuo sis aequalis,

Fiat uxor tua


V.

talis,

Qualis dea Veneris;

Haec respondet

iudici,
aftici

Quam

praccepit

Poeua genae

verberis.

In

2.

Vesperis.

In

2.

Nocturno.
R.

Antiphonae. 1. Miror, ait consulari,


Si vir

mens sancta spontanea, Vasculum honoris Dei,


Per te salvatur patria, Memorare, quaeso, mei,

prudens
velis

diceris,

Quod nos

imitari,

V.

Constantiae tu speoula

Cum

deos praefeceris.

Ac

turris

tirmae

iidei.

26

Die Cod. Bruxellcn. 6426. Antipli. ms. Vallis Florum (?) saec. 14. Handschrift hat einem belgischen Cistercienserinnenstifte gehrt, deren Patronin die hl. Agatha war. Bei welcher Abtei letzterer Umstand zutraf, vermochte ich nicht zu ermitteln. Die Hs. ist leider verstmmelt; es fehlt daher in 1. Vesp. die Antiphon ad Magnif., von der nur die erste Zeile noch vorhanden: Alma Christi sponsa mentem. Die Antiphonen der 1. Vesp. bilden Es fehlen die sechs AA der 1. Nocturn, 2 AA also das Akrostich: Agatha. und 4 RR der 2. Nocturn, die ganze dritte Nocturn, die AA ad Benedictus und ad Primam. Die A ad Magnif. in 2. Vesp. ist prosaisch: O felix et quae meruit Dominum per laudem fidelis martyrii sanguine inclita virgo
,

clarificare

suo

etc.

7.

In Translatioiie
3.

s.

Agathae.
Suscipit haec felix

In

1.

Vesperis.

post haec Catania dona,

Super Psalmos.

Laeta

satis

plaudit

A. Exoptata nitent
sollemnia, vespere claret,

tanta venerata patrona.


Responsoria.

Arridet, rutilat

famosa diecula, ratum Carminis obsequium gens exhibet Cbristicolarura.

Felix festum laetabundi

celebremus hodie,

Ad
A.

Magnificat.

Quando corpus gloriosum Tantae matris Agathae Deportatum Dei nutu


V.
Ista

Clemens Agatha, conscendens gaudia

lucis,

Partibus a Graeciae; dies est praecellens


laetitiae.

Nobis

et nostris

Et plena
2.

adsis,

pellatur ut hostis,

Magnificae laudis

Omnes gaudentes
redeaiit

Agathae nunc sumite


Plausibus
V.
Sit

festa,

ad patriam gentes.

hymnorum

Ad Matutinum,
Invitatorium.

precaraina laudis honesta,

procul a nobis vitiorum turba molesta.

Virginis tota

3.

Mater ecclesia Agathae nota


Colit

sollemnia.
3.

In

Nocturno.
felix

Antiphonae.
1.

Navigantes vero viri Comitante martyre Et per terras et per mare Dei freti numine Cataniam devenerunt Obsistente nemine, Ubi tuti quieverunt

Plaude,

Catania,

Et

sine
2.

formidiue.

Tanta dotata virgine, Quae spreta nunc Bisantia Te sua lustrat chlamyde.
2.

In

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Tu sacrarum forma
Vas
insignis gratiae,

virginum,

Haec, si festiva peragantur laude suorum,


Instruit et nutrit,

lam decorum sponsa thorum


Postulas Cataniae.

defensat culmine

morum.


2.

27
3.

Ut tua
sit

Dicant ergo bona cuacti mater atque patrona, Tu fidei verae


:

nobis

translatio digna salute,

Fac

nos, o Sicula,
tute.

custos, famulis miserere.


3.

caelum conscendere
Responsoria.
1.

Laudum Deo

victimas

omnes iubilemus, Ut post mundi scopulos


tartara vitemus.
Responsoria.
1.

Constantinopolis
tanti fieat anxia solis

Damnum;

tu plaude,

lauda, iubila, cane, Plebs, animo laeta,

gaude,

Exsultet Catania

tauto splendorc repleta;


te

iam te duce, cui venit a Lux, honor et vita,


te

V.

poscimus, alma, pudica,

Gaudens exsulta, tam sacro pignore


Laetitia multa,

fulta,

Subvenias,

Agatha,
2.

plebs,

plena laude resulta.


festiva,

miseris tuosque guberna,

V.

Civibus ut superis iungantur in aede superna.

quam
lila

praelucida, clara, iucunda,


dies, divam qua Christus de maris unda

2.

Duo

viri

fide iuncti,

gente, natalitia,

Nocte sacrum rapuerunt corpus ab ecclesia Atque secum detulerunt omni cum laetitia, V. Ambo quippe tunc in urbe

Traxit tunc Agatham tanta virtute nitentem, V.


Cuius virtute trahit

haec ad caelestia gentem.


3.

commanebant
3.

regia.

Cum

ad urbem Agatha Cataniam,

Gaude, tota mater ecclesia, Gaude, laeta


simul
Italia,

ferebatur

Praesul, clerus populusque

Sed tu magis
gaude, Catania,

processerunt obviam,

Temperantes suam multum


provide
laetitiara,

Tantae matris agens soUemnia,

Magna

cuius
gloria,

V.

Sicque sumraae deitati referebant gloriara.

ditaris

Cuius saepe
sentit auxilia

In

3.

Nocturno,
V.

Mundus gaudens
propinans gaudia,
Christi

Antiphonae.
1.

Venit mater ad suos filios, Ut gubernet et conservet eos,

semper
facta

lauda praeconia,

Graecos quidem relinquens orphanos,

Tumba

matiis eximia.

Quos a
2.

fide invenit devios.

Laetare, urbs Catania,

Ad Landes.
Antiplionae.
1.

Tantae patronae Agathae, Huius cole soUemnia, Nam pro te orut hodie.

Postquam Graecos Agatha am Taniqu lutuni sprcvit.


Sibi

28

Graecorum spreto
climate,

sponsam hodie Cataniam induit,

Scuto defensionis

2.

Catania iam suscipit

Hanc

in devotione,

Quam
3.

et ipsa

nunc

recipit

In iubilatione,

Transacto mundi tramite Caelestis mansionis Nobis beneficium Impetret et honoris.

Haec in mundo Rubens velut


fuit

redolens,
rosa,

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Terra semper permanens


in aquosa.

Ad
Gaude,

4.

Profecta, ut promittitur

tellus

Et scriptura

dicit,

tota Italiae,

Virgo Graecum deserens

Deum
5.

benedicit.

Agathae Cataniam
Translatio decorat,

Quae pro Laudat

suis
et

Dominum

implorat.

Laeta matris laudibus Agathae, Et tu turba plaude Cataniae, Tantae facta capax laetitiae, Cuius mater
inclita hodie

Ad

Benedictus.

A. Adest illustris Agathae Festum relationis

Cataniam

est

relata corpore.

Brev. Gallicano - Siculum imp. Venetiis 1527. In 1. Noct. A 2, 2 Graeciae. In 2. Noct. A 1, 3 Hos instruit. A 2, 2 mater et patrona. R 3, 2 Cataniensem. In 3. No ct. A 3, 4 conscendere rite. R 2, 8 haec ergnzt. In Land. A 5, 3 dominam. Ad Bened. 4 Suo defeusionis. Hymnen des Officiums vgl. man Anal. XXII, Xr. 12 15. Die

8.

De sancta Agnete.
Inter choros virginum
virgo sublimata, Nuptiis agni

In R, Florum

1.

Vesperis.

fasciculus

Fragrans per saecula, Inundans rivulus Pigmenti pocula.


In annis teneris

agna copulata Oscula sentis


iam desiderata. Per te laborans filia
fuit consolata,

Ardoris facula, Ave, prae ceteris Felix iuvencula, V. Vernans carbunculus In i'egni solio,

Quae iam cum matre


regnas coronata. Tolle facinora

libera

Amoris titulus Lucens in atrio.

per precata,

Per

te tranquillitas

sit

collata;

Ad

Magnificat.

benigna, laude digna,

A. Speciosa gemmula,
fide subarrhata,

Quam

evexit et provexit

Vis amoris.


Ad Completorium.
Ad
Niinc dimittis.

29

Spiret myrtus,

A. Chori caelestes, plaudite,


Concinentes occurrite,

myrrba, thus, balsamum, Junge Carmen epitbalamium


;

Instruuntur
regales

Agni sponsa traducitur Mira praelucens specie, Luce lustrata gloriae

nuptias,

Agnes agno
nubit munditiae,

Regnum

lucis ingreditur.

Sponsa sponsi
dotatur specie.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Per Horas.
Ad
A.
Primara.

Agnum sponsum

collaudemus,

dominorum dominum, Qui hanc sponsam praeelegit Agnam, decus virginum.

Ab

ortu solis

ad terrae cardines

Sponsam agni

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

collaudent virgines.

Ad

Tertiara.

Congaudentes Caelorum civibus,

A. Jam amplexibus
castis adstricta

Omnes

sum

gentes,

Et corpori

eius

Plaudite manibus,
Insistentes

sociata sum.

Agnetis laudibus.
2.

Ad Sextam.
A.

Sponsi desiderio Aestuans languore Migrat Agnes roseo Perfusa cruore.

Auri regis

casti

gregis

Preces offer hodie,

Quae iam pascis

et

quiescis

Lucis in meridie.

3.

Per greges sodalium


Sponsi quaerit tliorum, Carnis tolluut pallium Custodes murorum.

Ad Nonam.
A.

Opem
Quos

nobis gratiae,
in

martyr, implora,
cultu vineae

4.

Ad

Agnetis tumulum

Noctu excubantes,

Nona
In
2.

gravat hora.

Hanc
5.

in coetu virginum Cognoscunt parentes.

Vesperis.
Magniricat.

Congaudete laudibus, Quia Deo grata Sum cum istis omnibus


In caelo locata.

Ad
A.

gerama pudicitiae,
Virginitatis speculum,

iubar innocentiae,

Ad

Benedictus.

Puritatis spectaculum,

A. Sponsa Sion, adorna tbalamum,

Duc ad triumphum

gloiiac

Nos, Agnes, ad agniculum.

In 1. Vesp. R, Magn. A, 10 sit.

30

Clm. Monacen. 10 930.


Ibid.

Orat. ms. Dorotheae de Mittelliusen anni 1449. Ibid. 9 carbunculis. 1 Florem.

Ad Matut.
O
Qua

Invit. 2

dominam.

10 solium.

Ad
5

In Land.

Nach A

steht noch folgende berzhlige

admirabilis Christi potentia, venerabilis Virgo Castantia [!], Plena vulneribus, Ab elephantia Agnetis precibus Mundatur saucia. Ad Nonam A 2 Ad Bened. A 10 fehlen zwei bilben; nubit ergnzt. Ibid. 6 In 2. Vesp. ad Magn. A 5 O dux ad triumjjlii. o mater. Die zugehrigen Hymnen cfr. Anal. IV, fehlt eine Silbe; Nos ergnzt. Nr. 112114.

9.

De sancto Alexio.

In

1.

Vesperis.

Mundum
Fac

repudiare

flagitiosum.

Super Psalmos.

A. Fraudis commentuin sternitur, Dum Stupor almus cernitur, Opulentus nobilis,

Ad
A.

Magnificat.

Magnificemus omnium,
Caeli terraeque

Dominum,

Meute

fixus immobilis,

Hilaris mendicus,

Mundum

spernens

Christum

cernens,

Cui factus est amicus,


lubilando collaetemur
Alexio, iucundemur

Qui vincendi robur mundum. Indidit rairandum Alexio, qui furibundum Hosten! stravit nefandum. Eins per patientiara,

Stupendam

egestatera,

Alto nato sanguine, Qui pauperum in agmine

Miram cordis clementiam, Contemptam vanitatem,


Flagitamus precibus, A nexibus exutos

Mendicabat victum.
Pugil dirus, victor mirus,

Nos habe, mundi faecibus


Hie,
Christe, pollutos.

Te canimus invictum Nos mendicos animae


Mortis in examine

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Refocilla micis tuae sortis ditis

Summis Fac
R.

additari.

Alexi, quae neglexi,

lubilemus

summo

regi,

recuperari.

Resistere qui carnis legi

Stupor patientiae,
Alexi, clementiae

Sidus radiosum,
Supplicibus pro tuis ora, Mortis ne damnemur hora,

Fecit athletam fortem, Alexium, qui mortem Sprevit, ut augelorum Se faceret consortem.

In

1.

Nocturno.

Tbronum sed gaudiosum


Scandamus ovantes
Post
te,

Antiphouae.
1.

cave, ne

Mens

Chaos foedet umbrosum. V. Noxia caduca refutare,

Dei laude fixa, Frixa contemnens et clixa,


in

Mendicando

pascitur,

Ad summa nos, Alexi, festinare,

Qui velut priuceps nascitur.


2.

31

2.

In amore vixit Christi, Quae sunt mundi, mente

Scuto suae voluntatis

tristi

Pensavit blanditia,

Hunc Dens protexit, Exemplum dum humilitatis


lugiter
3.

Resecavit
3.

vitia.

erexit.

Caput eius exaltavit


Christus, hie

Christi noraen admirabile

dum

superavit

In eius

corde non labile


sitivit,

Hostis maligni fraudem,

Fortiter

Ad
1.

alta fudit

laudem.

Dum

Eesponsoria.

Ex Romanorum
alte

parvipendens intima Tendit ad sublimia, Ferventer quae concupivit.


Eesponsoria.
1.

conscendit stipite,

Gladio

mundum

ferens ancipite,

Eufemiani
natus pius Alexius,

Annis decem et septenis Marcebat in Edissa Vanis spretis et obscenis Mendicans veste scissa,
Agnitus demum beatus Veueratur pie, Aufugebat Deo gratus, Huius spernens viae Blandimenta, navim scandens, Nutu Dei Romam teudens Ad templum Mariae,

Quae inquinabant,
pensabat perplexius, Anhelans ad superna V. Affectione gradiens interna Ad ea, quae sursum sunt,

V.

Lato lucens lucerna.


2.

Pubescente Alexio
Imperiali de solio

Virgo decora sibi desponsatur,

2.

Quam

continenter vivere
se visere
velle

Patrem, matrem, sponsam cernens Incognitus abibat gaudens Doloris lectum sternens,

Docuit,

Sanctorum
V.

Quem

lacrimis irrigat;

loca fabulatur

Sponsa clementer annuit,

Quod sponsus
3.

pie maluit,

Peregrinus victum petit Propter Alexium, Gemens pater mox recipit

Ei congratulatur.
In Edissam

urbem pergcns

V.

Hunc in eius atrium. Decem et septem annis


Semen

ibi

Incognitus permansit sibi


serens floridum.

Vestibus abiectis,

Gazas pro Christo cunctas spargens,


3.

Dum
Vitam

laboris exitus instabat,


in carta
nisi

Has habens pro infectis, V. Mendicando victum quaerens,


Limina Mariae terens Opibus despectis.

manu

signabat,

sunmius pontifcx Extrahere valebat. V. Qui tiendo legens seriem Cunctorumque mancriem,

Quam

In
1.

2.

Noct urno.

Quae

littcra

cancbat.

Antiphonac.

Sanctum nomen Domini Digne miriticavit,


Pensans
nil

In
1.

3.

Noct urno.
egit
labiis.

Antiphouae.

n)undo

vilius

Dolum non
olutis

Caelestia captavit.

mundi

stadiis

32
Est vectus ad suprema Supernorum civiuin, Divorumque spirituum Adeptus diadema.
2.

Portarunt palmis, humeris, Devotionis rivi Stillarunt ab oculis

Sequentium defunctum.
Alexi, tuis loculis

vilam petiit, Laetus ad culmeu


te

rediit,

Populum adiunge
V.

tide fune-

Ubi

sine fine

tum.

Versal ur laetitia,

Exemplum
Fac tuae

patientiae
consectari,

Calcatur maestitia
Afficiunt nee minae.
3.

Deura, patrem elementiae,

Domini conscendit montera, Mundum debellans hie sontem Innoeens est manibus

Pro nobis stude, pater, depreeari.

Nee

vietus inanibus.

In Laudibus,
Antiphonae.
1.

Responsoria.
1.

Eiulatum flebilem Dabant haee andient es, Clamorera insanabilem


Pilos evellentes

Indutus fortitudinem Alexius decoris,

Mundi
Est

linquens testudinera
sociatus

supernorum
choris.

Parentes

eins iterant

Haud

volentes consolari,
2.

Servivit in laetitia

Ut insani delirant
Nequeuntes fari. V. Confluebat infirmorum

Summo

plasmatori,
vitia

Amputando
3.

Turba eopiosa, Suorum recordantes dolorum Curam gaudiosa


;

Volens in Christo mori.

Ad

fontem vivum Cor eius sitivit,

Faeti stupendum exitum

Coeperunt admirari.
2. Odoris

Cursum spernens hie declivum Christum regem adivit.


4.

mira fragrantia
corpore saerato

Egenus

in induviis

De

vaporavit,

Populi turraatim frequentia

benedixit Cordis in tripudiis, Dum sine labe vixit.


5.

Deum

Gressum portantum hoe


praeoccupavit.

Dei praeeepta mendicus

Pecuniarum eopia, Quos angebat inopia, Sparsa non revocavit,


V.

Minus praeterivit, Supernorum est amicus


Effeetus, quae concupivit.

Quam

Cupientes plus sanari, gazas locupletari


Sie

Ad
;

Benedictus.
in

A. Sedentem

tenebris

Deus hunc

mirifieavit.

Christus illuminavit,

3. Praesul Innoeentius,

Qui se carnis illecebris

Arcadius, Honorius, Imperatores divi,

Sanetum corpus propriis

Parumper implicavit, Quae sursum sunt, non infima Mente fixa seetando,


Sinceritatis

33

In
2.

azyma,

Vesperis.
Magiiificat.

Non fermentum sumendo.


confessorum sidus darum, Exstingui qui non vales, carum Thesauruni nobis praesta, Ne mortis taetra testa Nos obfuscet. Post hoc vae

Ad

virum mirabilera, Alexium laudabilem


Suis in operibus,

Diva quae

fecit

virtus,

Cuius per iuvamen

Ad

caelos trahe nos post te, Dei confer iuvamen, Pro nobis sis precator. Amen,

Nostrum pietur famen Detque sacrum nobis flamcn Nunc et semper Dens. Amen.

Brev. MisCod. Eistetten. 8 72. A. Brev. ms. Misnense saec. 15. Viaticus Misnensis imp. Lipsiae 1502. C. imp. s. 1. 1483. B. Brev. Misnense imp. Lipsiae (?) Diurn. Misnense imp. Lipsiae 1511. D. In 3. Noct. A 1, 3 1517. E. In 1. Vesp. A 1, 1 commenta CE. R 1, 6 Aut nolentes C; aut fehlt E. vexus CE. A 3, 2 insontem CE.
iK'nse

10.

De saDcto Alexio.

In

Vesperis.

Super

caeli

conscendit solium,
Antiphouae.

Se per sacrum
exercens Studium,
Cunctis fuit lux et prodigium.

Plebs Romana, de patrono

Tuo gaude libere, Qui iam fulget caeli throno Ut in lucis sidere.
Hie mirandae paupertatis Gaudet privilegio, Nam abundans eget satis
Patris in hospitio.

Ad

Magnificat.

Novum

sidus,

nova

Stella

Romanis

exoritur,

Dum
Ex
In

hie sanctus sua cella

Alexius,

propagatus

hoc mundo

tollitur,

De

stirpe nobilium,

Hie de

caelis ostenditur

Zelat Christum, aspernatus

domo

patris iacere,

Nitorera natalium.

Corde tendens in supernis Secundum carnem vivere,


Horret
de paternis, Licet cogatur nubere.
iussis

Qui iam non potest laterc. De supernis proditur


Populi cum laetitia Decantantis Alleluia.

Alienam concupivit Suo David solario,

Ad M a

t i

u m.

Suam castam custodivit In sponsae diversorio.


Virtus Dei

Invitatoiium.

Christum regem adorrmus


In boato Alexio.

pnnexit Alexium, Huius vitae


post

durum exsilium
V.

Ut nos iungat imploroinus Huius sancti consortio.


3

Bluiuo, Historiae rhythmicae.


In
1.

34
Sed
si

Nocturno.

iungatur nuptiis,

Autiphonae.
1.

Carnis tarnen oftieiis Se nolebat mancipari,


fructiferuni

Tainquam lignum
In

V.

caelesti rosario

Redolet hie in posterum Roraanorura collegio.


2.

Sicut nubi nee nubere Angelique adsistere Suo volunt salutari.

Invidebat
ei

In

2.

Noeturno.

patris familia,

Sed hie propter

Antiphonae.
1.

Deum

in patientia

Alapas et probra
Scicns

Sacrificium iustitiae
Tibi,

suffert ac vilia,

Dens, obtulit,

Deum
pati similia.
2.
es,

Quando tamquam pellem hostiac


Superflua repulit,

suum
3.
'J'u

Ad
Et

susceptor

Doraine,

te orabat, Domine, Hie beatus Alexius

Sancti tui in gloria,

in

tua dulcedine

Gianum purum de fragmine


Excussa primo palea Honus cultor in eulmine
Reponit ut
in 3.

Exauditur uberius.

Domine, quam mirabilis


In sanetis
et

horrea,

laudabilis,

Kesponsoria.
1.

Alexius ex nobili,
Lieet de matre
sterili,

Sed tamen in Alexio, Quem praeelarum tot signorum Reddis cunctis et deeorum, Nostra tendit devotio.
Kesponsoria.
1.
;

Exstitit oriundus,

Prosapia et

vigili

Cura vitaque eaelibi Nutritur informandus V. Ut Samuel postulatur


Alexius ae donatur A Deo matri ebili.
2.

Spreto nexu coniugali' Comitatuque pompali Hie ad Edissam Syriae


Tendit, ut mens eius tota
Christo daretur remota

Cameli supertieie,

Gaudet parens de
Uterque,

filio

V.

Ab Omnibus

abstinere

quem mox

studio

Tradunt liberali, Pneumatis saneti gratia Datur illi scientia Viro plus quam a mortali. V. Sic Spiritus ubi manat,

Se volebat et habere Illud bravium gloriae.


2.

Aemulator paupertatis
In habitu
vilitatis

suis

dum

requiritur.

Mox
3.

libertas alta planat

In alterum iam mutatus

Absque voee
llinc

magistrali.

Virum
V.

et

alienatus

Penitus non agnoscilur:

proveetura dieunt sui


esse nuptui

Qui sunt

eius,

Christus novit,
agnovit.
colitur.

Tradeudum
Sicut

Mundus autem non

decet suo pari,

quo ipse non

35
3.

Dum

vir sanctus vult orare,


siuit

Hic a servis exprobratur,


cunctis datur Pauper, ubi divitiae. Hic est Paulus iam secundus,
Irrisui

Custos non

int rare

Linien in ecclesia,

Sed hunc mandat introire Et custodem praeterire


Virginis iconia;

V.

Cui crucifixus est mundus, Dives in pauperie.


3.

V.

Hie Beniamin in excessu


Mentis, sicut in processu

lam

patet historiae.

In

3.

Nocturno.
V.

Vox de caelo protestatur, Quod pro Roma deprecatur Iam assumptus in gloria, Adhuc vivens chartae tomo Descripsit in patris domo

Suam vitam per omnia;


Antiphouae.
1.

Ecce, ber involutus

Hic, qui facit iustitiani

Et servat innocentiam, Ut beatus Alexius,


In tuo tabernaculo

Virtutum signaculis Aperuit resolutus Signa magna populis.

Hoc
2.

testante versiculo

Habitabit superius.

In

Ij

au d

b u

s.

Alexium praeveuisti
In

benedictionibus

Antiplionae.
1.

Et coronam posuisti De gemmeis lapidibus In capite eins, unde

Domum

tuam, o Douiiue,

Inhabitat Alexius

Cum
3.

sanctis gaudet abunde.


est generatio 2.

Dierum longitudine

Haec

Tamquam

beres

et

tilius.

Quaerentium Dominum,

Quorum

postulatio

Prae tiliis hominum Heredem promeruit, De caelis quem genuit.


3.

Omi)i hora qui servivit Tibi, Deus, nunc iubilat

Et

atria introivit,

Ubi nox non obnubilat,


Hic
vigilat

ad

te,

Deus,

Kesponsoria.
1.

Sed ne favor laudis vanae


Pulset eius cor inane

Plus relinquens quam Zacbaeus, Nil retinens de propriis, Propterea nunc repletur

Satanae versutia,

Bonis

tuis

et

meretur
frui gaudiis.

Tarsum tendens vento Hante


Adit
V.

Caelorum
4.

Romam

dispensante
fastidio,

Sic divina dementia,

Ne cuiquam

sit

Disponit manere
Sui patris hospitio

Ibique degere.
2.

Benedictus es, Domine, Qui tamquam lux in luniino Refulges in Alexio, Quem uno die tollere Placet tecum de corpore

Apud patrem

bospitatur,
5.

Ex quodam

privilegio.

Sed tilius ignoratur Sub pauperis eftigie,

Sol et luna te mirantur

In caelis sublimatum,


Te
virtutes venerantur

36 In
2.

Vesperis.
Magnificat.

In terris propalatum.

Ad
A.

Ad

Benedictus.

Dum

Erexit cornu Dominus


Salutis in Alexio,

aurora huius vitae Finera daret Alexio, Ecce, fluunt Romanitae

Cum papa
Nunc

Innocentio,

Nam

aegroti sunt protinus

claret in eminenti,

Eius sani praesidio,


Caeci vident et loquuntur
Muti, daemones pelluiitur,

Qui fuerat sub nubilo,

Et abiectus

est ingenti

Revelatus cum iubilo,

Sospes quisquis regreditur, Nos, qui sumus vitiati,

Candelabrum sub modio lam non latet, sed medio


Nostrae fulget ecclesiae
Caelesti fruens requie.

Morbo munda nunc peccati, Quod a nobis ingeritur.

1. et a. (1474). A. Brev. Maguntinuni Jirev. Maguntinum imp. s. In 1. No ct. A 3, 6 in borea. In S. Noct. imp. Lugduni 1507. B. A 2, 2 benedictionibus dulcedinis B. A 1, 6 Habitaliit superuis B. Hymnen: InLaud. A 1, 4 baeres te filius. R 2, 8 Qui crucifixus. ad Vesp. et Noct,: Laetare Sion inclita (Morel 195); ad Landes: Mirus contemptor saeculi, Divisio des vorigen (Morel 1. c).

11.

De sancto Alexio.
Cuius placatus precibus Praesta nobis supplicibus, Ut nos mane et vespere
Tibi velis adsistere Teque post cum Alexio

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

A.

Ecclesiam Christi Refove, Alexi, Quae festa tua piis


P^xcolit ofciis.

Contemplemur

in gaudio.

R. Beatus papa

cum duobus
principibus

Ad Matutinu m.
Invitatorium.

Romanorum
Praecedens

omnem populum

Portat corpus ad tumulum Agensque Deo gratias


Celebravit exsequias.
V.

Vigilemus animo
lubilantes
altissimo,

Vox

exsultationis

et salutis

in

Qui elegit egregium Confessorem Alexium.

tbernaculis iustorum.

In

1.

Nocturno.

Ad
A.
Illuxit

Magnificat.
celebris,

Antiphonae.

dies

Generosis parentibus

Nullis turbanda tenebris,

Qua verae
Assumptus

lucis filius
est

Alexius,

Romae puer est genitus, Qui digne gigneutium Salus erat et gaudium.
Qui eruditus omnibus
Doctrinis liberalibus

Verum Lumen

in

tuo lumine

visurus,

Domiue,

Carnis huias prudentiam Reputabat stultitiam.


3.

37

lussu patris ac civium


Inquirentes Alexium, Quos agnoscens vir inclitus

Accepit virgo virginem

Ut sororera non coniugeni,

Ipse mansit incognitus


V.
2.

Cum

brevi moratus

est,

Omnibus diebus
Interea Alexius
Patri suo
fit

vitae suae.

Peregre profectus
Kesponsoria.
1.

est.

obvius,

Erat Romae vir nobilis

Quem recognoscens protiims Adhuc mansit incognitus.


V.

Et uxor eius sterilis, Qnae Deo dante filium


V.

Beatns,

qui
et

intelUgit

super

egenum
3.

pauperem.

Euixa est Alexiura. Qui hbitare facit sterilem in domo matrem fiUorum laetantem.

Manet

in

domo

filius

Quasi servus emptitius, Ubi a servis varias Perpessus est iniurias,

2.

Puer parentes, patriam Et omnem mundi gloriam Ac semet ipsum abnegat, Ut Christum lucrifaciat.
Ingreditur
sine

Quem nemo

novit

dominum

Usque ad vitae terminum. V. lusfns non conturbabifur, quid

Dominus
et

firmat

manum
u
r 0.

eius.

V.

maciiJa

operatur iustitiam.
3.

Apud Edissam

In

3.

Syriae
Antiphonae.
1.
et

Prae foro ecclesiae


Sedit -exsul Alexius

Cumque

iramensis laudibus

Deum
V.
Iste

orans attentius.

Praefertur, apostolicus

pauper damavit minus exaudivit eum.

Do-

Vere favorem populi Fugit ut petram scandali.


2. Profectus

In

2.

Noctur no.
exsilio,

ergo peregre

Antiphonae.
1.

Tarsum volebat pergere, Ut nulli notus amplius


Sederet solitarius.
3.

Cum
Omni

esset in

die dominico

Sed
Invitum raptum tlatibus
Infert

Sacra Christi mjsteria

Fide percepit Integra.


2.

Hie diebus ac noctibus Totus erat in precibus, Cuius scandit oratio Incensura coram Domino,

Romanis

finibus.

Kesponsoria.
1.

Instante iam articulo.

3. Ibi

tandem angelico
V.
2.

Quo migraret a saeculo, Yitam suam Cliristicola


Brevi scribit cpistola, TJt cognoscat generatio altera.

Declaratus oraculo In atrium receptus est

Alexius
Kesponsoria.
1.

Advenerunt interea
Legati de Italia

Adstante omni populo Audita est vox de caelo, Quae requirendum nuntiat, (^)ui pro Roma intercedat

38
V.

Qui in sanctorum curia

et

Intonuit de caelo Dominus voccm dedit altissimus


die factor omiiium

lam

exsultat in gloria.

suam.
3.

Ad

Benedictixs.

Qua

Mortis transiit supplicium, Mortis futurae praescius Defunctus est Alexius. V. Ad nihilum deductus est in conspectu eius malignus.

Ut sciret omnis populus, Quod verus Dei famulus


Sanctus esset Alexius, Aegri curantur ocius,

Caecorum

vel debilium
;

Quisque sentit auxilium

Cuius nos, Christe, preoibus,

In

Lau di bus.
Antiphonae.

Absolvas a criminibus, sciat omnis populus Quia tu es Deus solus.

Ut

1.

Tibi, rex

regum, Doraine, Qui mira fortitudine Praecinxisti Alexium, Sit laus, honor, imperium.
Tibi mater ecclesia

In

2,

Vesperis.
Magnificat.

Ad

Electus est ex milibus


Mille colendus laudibus, Sanat Dei Alexius

2.

lubilat in laetitia,

Diem
3.

colens exiraii

Confessoris Alexii.

Et confessor eximius Multa sanctorum milia,


Praecellens in gloria,

qua nobis diluculo Donetur contemplatio Cum peccatorum venia Per ipsius suffragia.
In

Qui dignus fuit bodie Videre regem gloriae, Quem in decore proprio Visuri sunt cum gaudio

4.

Te benedicant omnia,
Qui facis mirabilia

Per beatum Alexium


luxta fidem poscentiura.
5.

sanctorum oculi Post finem huius saeciili; Unde tuos, rex caelice, Vultu sereno respice,
Soli

Exsultare nos facias

Ut mereamur perfrui
Visioue vultus Dei.

Ad
A
2,

ipsius excubias,

In 2. Noct. Brev. ms. Secoviense saec. 15. Cod. Graecen. 1548. Ad Bened. A, 4 In Laud. A 3, 1 Qua nobis. 4 Siciit incensum. In 2. Vesp. ad Magn. A, 6 Praecellis gloria. Ibid. 8 ergnzt. acrius. Die Hymnen vgl. Anal. IV, 73.

12.

De sancto Amato.

Rubicunde proximi

In
R.

Vesperis.

Dilectione,

sardonyx candide
Carnalitatis desertione,
Castitatis amplexione,

Nominis peroptimi Voce gloriaris, V. Amatus es nominatus

Et a

cunctis praelaudatus.

39
Ad
A.
Magnificat.

V.

Deo

servire cupiens

Gaudeat plebs orthodoxa Sine labe, sine noxa


lucundetur clerus totus Et nunc Deo sit devotus;
3.

Et iugum leve subiens


Discedere recusavit.

Amati

festalia

Tunc pro victu sibi soll Ut adquirat viam poli, Panem cum Ijmpha postulat
In
triduo ministrari.
bis cibis utebatur,

Celebret ecclesia,

Concinat

cum melodia

V.

Cum

Melos darum, AUeluia.

Spiritus iucundabatur.

A d Matutinum.
Invitatorium.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

lubilemus

vigiles,

Cum

fatigatum videret

Portes, senes, debiles.

Et quod sudorem praeberet


Nuntius, qui cibum portal, Compatiendo labori Atque nuntii sudori Preces fudit Domino.
2.

Et Amatum praesulem Laudemus et humilem. In


1.

N octurno.

Antiphonae.
1.

Ex

Ut Moyses sanctus undas Prece fecit fundi mundas

nobili stirpe natus

Hie noster praesul Amatus Deo puer est oblatus

De
Sic

petra durissima,

Amati prece pura


petra percussa dura
copia.

A
2.

De
3.

patre,

qui voverat.

Manat aquae

Agaunensis coenobii

Ad honorem

Mauritii

Ducis factus est monachus

Tugurium construitur, Minor mensura scinditur Trabs, quae, quando raensuiatur,

Sub Benedicti regula.


3.

Davidicis et

aliis

Prece sancti prolongatur.


Responsoria.
1.

Libris sacris, vigiliis,

Virtutibus eximiis

Puer sacer imbuitur, f]t plus semper perficitur.


Responsoria.
1.

Saxum quoddam
Adspectu
lussu sancti
fit

mobile,

terribile,

stabile,

Quod ruere iam coeperat;


V.

Prima sua iuventute Pollens Amatus virtute

A Domino
et est

factum

est

istud

mirabile in oculis nostris.

Eremum Montem
V.

concupivit,
solus accersivit

2.

lohannem imitando,
Sprevit mundi consortia

Quadrageno ieiunio Quo maior sit aftlictio, Sex nucleis utebatur, Die (luaque contentatur,
leiunando et orando, Continue laborando Corpus suuni inaccrabat.

Puer
2.

sine malitia.

V.

Ab

abbatc requisitus, Ut cum grege revertatur, Arinis Dei est munitus

3.

Molam

<iuandara revolvel);it.

Ncc

credit

blanditiis

Sic otium rcpellebat,


Nudis planus ambulans,

40

3.

Dum Amatus
Matris

regi producitur,

Crucem corde baiulans


Martyr erat voluntate Et vivens in puritate Mundura vicit caritate.
V.
Vincenti
vitae.

Dei

templum

pro-

greditur,

Et dum per Imnc cappa exuitur,

dabo edere de ligno

Oratio per ipsum funditur,

lubar caeli desuper

claruit,

Cameracae

plus

quam
micuit,

sol

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

V. Et sie patuit sanclitas Primitus abscondita,


Sic claruit civitas

Sedunensis regionis Vir magnae religionis Aurum praeses obtulit,

Super montem
4.

posita.

Aurivillae basilica

Quod

recusavit

Amatus

Sepultus est mirifice,

Postea factus praelatus

Landes

sibi

cantantibus

Et repertum
2.

abiecit.

Ab

abbate Luxovii

Choris atque fundantibus Ecclesias multiplices,


In quibus psalmos supplices Sibi cantant cotidie

Visitatus coenobii

Consolatur humiliter,

Cum quo pergit Luxovium Ubi claruit niniium Kuius sancti commercium.
3.

Logo sacro Deo deserviens Et praeceptis legis oboediens


Praesul factus Sedunensis
Sit nostri

Cantu magnae melodiae. V. Erit eius sepulcrum gloriosum, Cuius est opus

Domino gratiosum.

scutum

et

ensis.

In Laudibus.
Antiphonae.

Responsoria.
1.

Amatus

hie nominatus,

1,

Theodoricus, Francorura Rex, suasione nialorum Exsilio deputavit

Eremita Deo datus, Supra caelos est translatus.


2.

lunocentem pi^aesulem ; Vir mirae constantiae Atque magnae prudentiae


Sustinuit
viriliter

Signo crucis est munitus,


Inimici pravus ritus

Per ipsum
3.

repellitur.

Ab

obsessis corporibus,

lussum factum crudeliter. V. Beati, qui persecutionem pafiuntur propter iustitiam.


2.

Dum
4.

imperat daemonibus,

Ipsos fugat miraculo.

Ab

angelis visitatur,

Virtutes et prodigia

Vivens solus comprobatur


Signis mirabilibus.
5.

Fecit multis utilia

Atque multa miracula, Quae scripta sunt matricula,

Tanta erat

eius potentia,

Ne
V.

pereat memoria.

Quod voce sua sedula NuUus daemonum ad


Ausus erat
vel

liunc

Gloriam et honorem imposuis super eum.

accedere

ipsum tangere.

41

Ad
A.

Benedictus.

Monachus, abbas, praelatus


Sedunensis post vocatus.
Cuius grani refectio Fuit doctrinae lectio

antistes gloriose,

Pastor gregis speciose

Ac

prole generse,

lutercessor esse velis

Pro plebe tibi commissa Clamante voce eniissa.

Et mira

patientia.

Aurivillae gaudeat contio,

In
1.

2.

Ves peris.

Huius sancti fruens solatio, Per quem crevit ibi devotio.

Antiphonae.

Arbor decora nobilis Fructum profert ut atilis.

Ad
A.

Magnificat.

De quo gaudet
2.

Dum

catena ferrea

Neapolis.

Cingit lurabos,

carnea

Raraus inde protelatur, In Agauno monachatur, Flos redolet sociis.

Domatur superbia, Et exemplis suae vitae


Multos docet et perite Rexit gregem Domiuicum
luxta verbum proplieticum.
et a. A.

3.

Amatus Granum, Domino donatus,


Huius
floris

est

Brev. Sedunense imp. Basileae 8 clarus A. In 1 Aganensis A, Agunensis B. In 2. Xoct. R 2, 2 maior 1. A3, 4 Lies Fit uostri? 3. Noct. A 1, 3 Lies praesul? fit R 3, 9 claret B: dies R fehlt A. R 4, 3 R 2, 4 in matricula AB. In 2. Vesp. A 4, 3 mera AB. Die Hymnen vgl. Landes tibi AB. Anal. XIX Nr. 5860.

1497 B.

In Noct. A 2, AR. In

Brev. Sedunense
1.

imp.

s.

1.

Vesp. R, 8

est B.

Ad Magn. A,

13.

De sancto Ambrosio.
Concessit sublime

In
1.

1.

Vesperis.

Antiphonae.
Sol aeternae iustitiae

Lumen

ecclesiae

Ambrosii Dens.
4.

Ante mundi principium


Sanctae matri ecclesiae
Praevidit utilissimura

Doctorem, fertilissimum
Pontiticem Ambrosium.
2.

Apperuit thesauros Ambrosius in mundo, Dignetur pro nobis Rogare filium Dei.

Ambrosi, Christi confessor, Audi rogantes famulos Et impetratam caelitus

5.

Vox

infantis iusonuit:

Tu

(iefer

indulgentiam.

Dignus Ambrosius Hie erit episcopus. Ad cuius vocis soni:um

sancte Ambrosi,

Fremeus
Ad

resultat populus.

Sidus aureum,

Domiui gratia Servorum gemitus suscipe


Solita dementia.
8.

Magnificat.

Arianae perfidiae Obnubilatae tenebris

A, Lucerna lucet in templo Domini Viam praebendo


oranti populo,


Salus confertur
debili homini,

42
2.

Decoratus
hic pontificio,

Dum

tarn

excellens

Plebis Christi

datur ecclesiae

pastor humilior,

superno
doctore pontifex, praecellens

Gravi carnem
tractat supplicio,

Mundum

Se castigans
doctor nobilior;

subdit inopiae

Carnem majrnus
virtutum opifex.

V.

Hic verus Israelita, In quo non est dolus.


Prudentis huius ex ore

3.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Verba

vitae mellis

more

lubilenius

Domino

Cordis et vocis iubilo, Qui beatum Ambrosium Tulit de mundi nubilo.

Effluebant suavius, Pontificalis dum curae Praefectus, sacrae scripturae

Orpheo

fudit dulcius

V. Ambrosius, Mediolanus Electus in pontificem.

In

1.

Nocturne.
In
2.

Antiphonae.
1.

Nocturno.

Ilunc pretiosum tbesaurum In fornace velut aurum

Antiphonae.
1.

Probans factor universorum Ad supernum deduxit chorum.


2.

Vir effectus tunc robustus Sectas rupit perversorum,


Castus, humilis et iustus,

Perfidis

Arianorum

Fortis tutor depressorum.


2. Desiderabiliora

Sacra evangeliorum Dicta dum opposuit,

Mox

eorum Velut gens Genioncorum Absorpta disparuit.


versutia

Super mel

et

favum verba

Propinat hic sine raora.


Vitia fugat acerba.
3.

3.

In

manu
Fulsit

buius Corona
pulcliritudinis,

te,

Christe,

eruditus

Vitae

dum

aeternae dona

Beatus Ambrosius Est virtute insignitus


Pontifex
eximius.

Propinabat propriis.
Eesponsoria.

Eesponsoria.
1.

Hic
in

vir

magnae
gratiae

1.

Cliristo

Hic angelus testamenti, Misero fulcimen tlenti

In virtutum
eifulgens acie

Ob

culpas perfidiae,
in

ExtoUi debet iucundo

Eligitur

Psalmorum cantu
Renatus
flos

mundo

a cunctis pontifex,

bonariae.

Scripturarum
praeclarus opifex,

V. Diligere tna, lesn Christe, nos docii' Ambrosius rcrha.


2.

V.

Cur
in

sol

fulsit

Clamor plebis
ascendit altior,

tempio Domini.


In

48

Responsoria.
1.

pastorem

dum

hie eligitur,

In virtute
cunctis praestantior Fuit pastor,

Reeta doeens indirecta Planat verbo Doraini,

Dum

Arianorum secta
prece populi,
cari

Cedit

qui sie piaeficitur.

Pastoris huius praeclari

V.

Super saltdem
chritudinem

et

omnem

clilexit

jndsapientiam.
V.

Nunc mores placebant


Eeclesiae eatholieae.

3.

Corda nunc plebis Domini

Bonitatem
tuo
,

fecisti

cum

servo
ver-

Dum

Replentur ubertate. ex ore Ambrosii Plena suavitate

Domine, secundum

hum tuum.
2.

Fregit hie

Verba Christi profluunt, Quae fideles reficiunt.


V.

Hostium pertinaciam,

Dum
meis

divinae clementiae

faucibns cloquia tua. Domine.

Quam

dulcia

Cunctis effudit gratiam,

Mediolani gratissimus Pastor, pius Ambrosius.


V. Se ohtulit vivum sacrificium vn odorem suavitatis.
3.

In

3.

Nocturno.

fons

immensae

pietatis,

Antiphonae.
1.

dos divinae caritatis,

Oleo laetitiae

Quam magno

fulgens opere,

Et

exultationis

Effluxit Ambrosius,

supernae haereditatis Serto ornas cum beutis

Dum

Dum
Sanetae

operationis

mundo munera
frequenter

Contulit

Fide salutifera Lucendo decenter.


2.

Sanctum locans Ambrosium, Doctorem praeclarissinium. V. Te precamur corde toto, Cboro iunge nos devoto Bealorum onniium Per sanctum Ambrosium.

Exaltavit Dominus De plebe tunc electum

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Pastorem nihilominus,

Dum

praefieit

dilectum

Ambrosium

eeclesiae

Thesauros absconditos
Eeclesiae apcruit

Sanctum Mediolani Per donum divae gratiae Cordis in fide sani.


3.

Ambrosius,

dum

subditos
docuit.

De
2.

fide Christi

Myrrham, guttam

Omnem
Excellit

cassiam quoque tVagrantiam


et

Doctor praeclarissimus

vita ineliti

Ut viola redoluit, Vineam Dci Sabaoth


Virtute
3.

Pontificis Ambrosii,

dum

excoluit.

Cuius verbo Lombardia Rcferta plena gratia Christo cognito Domino Cultu caret no(iuissimo.

Augustinum ponliHcem Ambrosius redarguit


Virtutumque opiticem
Focit,

dum

iiiidis

abluit.

44
4.

Michael velocissimum,
Caeli

Uterque tunc tripudiat: Cantus proferamus


Christo, qui nos sanctificat,

quem
2.

iunxit gloriac.

Nunc
5.

te

Deum

laudamus.

In

Vesperis,
Magnificat.

Sic vicissim

compositum
raater ecclesia

Hoc

resonabat canticum,

Ad

Quod nunc
Ad
A.

Frequentat suavissimum.
Benedictus.

A. Ecclesiae catholicae Fautor et apostolicae,

Ambrosi praeclarissime,

Sume preces cum carmine


Nostras, sidus pontificum,

Deum nunc
Hymnumque
Quod

benedicite
et

Caelum, terrae
sibi

mare,

Speculumque magnificum,
Per te directo tramite Caelorum ut conscendere

dicite,

Yoluit beare

l'astorem electissimum

Carne solutura hodie,

Valeamus sedilia Per saeculorura saecula.

In Cod. Meliten. Prgen, s. n. Brev. ms. Pedepontanum anni 1398. In 1. Noct. A 2, 1 A 3, 2 tenebras. 6 Sidus amen. R 1, 9 Cor sol; lies Ceu soP? 5 Lies Gerasenorum? R 3, 6 Orphaa. In 2. Noct. R 3, 2 mellis tunc more. R 2, 7 Wese. R 2, 7 R 1, 6 flos bonis ardiae. R 1, 2 fulciens. A 2 3 Propina. A 2, 7 donum divinae. In 3. Noct. A 1, 8 lucende. Sic pastor ([ui sie. In Land. A 2, 3 R 1, 2 Planant. R 1, 6 placebat; lies: Tunc mores? Hymnen: In 1. Vesp.: Miraculum Unicam Dei. - A 4, 2 Arcus perferamus. laudabile (Mone III, 183); ad Noct.: Vatem pium Liguriae (Anal. XXIII, 112); in Laud. Quod speculum laudabile (Anal. IV, 74).

Vesp. A 2, Perfide. A 2,
1.

14.

De sancto Ambrosio.
Veteris qui testamenti

In
R.

1.

Vesperis.

Simul novi rudimenti


lUustrat

mundi cliraata Librorum epigrammata Ambrosius per diversa, Dogma dando plebi sanum Omne resecat profanum
Recolligens diversa,

Glossator est praecipuus,


Caeli scrutator arduus,

Lucens polo quasi Stella Radio lucifluus Per huius festa nobis praesta
;

Cum
lesu,

coetu credentium,

V. Conscripta sequens mente, nou corpore tepens

vere te videre In terra viventium.

Et

facultatera
cleri

vertit in utilitatem.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Ad
A.

Magnificat.

Veneremur laetabundi Doctorem Ambrosium,


Qui scripturas per profuudi Cordis lUustrat Studium,

Sono vocis corde vatis Hymnis laudemus Dominum, Qui electum caelo vectum Glorificat Ambrosium.

In

1.

Nocturno.
2.

Antipbonac.
1.

Veste sua tunc curavit Aegrani passam paralysim.

Mirabilis

nibrosium

Deus

mirificavit,

Luxit cohors Arriana Puellae mortem peste Subita, quae hunc vesana

Cuius dulce eloquiura Per apes figuravit.


2.

Manu
3.

traxit

sauctum veste.

Cum

Christus reginae furorem


lustinae compescuit,

sorori

dexteram ludcns

Porrigeret ad osculuin,
Praefiguravit adulescens

Dum praesul invasorem Ad exsulandum censuit.


Responsoria.
1.

Futurum
3.

se episcopum.

Conspicuus discipulus

causarum liberalibus Faetus orator iiisignis est coram tribunalibus.


Eesponsoria.
1.

Illustrando disputatur,

Nobili ortus genere

Ex praefectorum
Obtinuit,

sanguiuc

Ambrosius consulatum
ut regeret

Arrianus impugnatur, Resistit Ambrosio, Sed cum angelum adstantem Cernit ei susurrantem, Evanuit rebellio V. Beatam tidem Christi post coluit idem.
;

Provincias et subigeret
Praetoris agens statum,
V.
ludicio causas

rerum pensaret
2.

et

aequo.

Nuperrime defuncto Arriano episcopo Autistes Medilani A cuncta plebe creatur,


Sed renitens exaltatur
Rebellione inani
;

Reginae malus satcUes, Actus exercens imbelles Ense, manu obriguit Missus daemon, sed inanc, Praesuli nee appropinquare Audet, nam ignem timuit, V. Ubi lesus pastorem
2.
;

defendit et eius honoren).


3.

Venerandus pater sanctus


Sic vigiliarum planctus
Instituit

V.

Kcce, ueophytus
praesul sublimatur iuvitus.

observari

In ecclesiaque hyranos

3.

Nactus antistitiuiii Kesecat omne vitiuin In populo dilatatum, Ambrosius verbo rexit, Qui et exemplo allexit Populuni sceleratum,
Ostendit infectani

Pius suo

eo dignos

Praecepit decantari;

V.

Eructat hymnista
laudes

Domini

cum
mista.

psal-

V.

In

3.

Nocturno.

tidem

( liristi

praeter rectani.
Antiphonae.

In

2.

Nocturno.
1.

Imjjcrator Tbeodosius

Aiitiphonae.
1.

Multotiens excessit,

Dum

ad Romam remcavit Ambrosius trans Tibciini,

Ob

lioc

eum Ambrosius

Ab

ecclesia repressit.

2.

46
2.

Christi adeunt doctorera

Ecclesiae bona

Persarura sapientes,

Qui slvendo quaestionem Lustrabat eorum raentcs.


3.

pauperum convertit Et miles nudi

in doiia

sequitur vestigia Christi.

Mortem

3.

Sacra colens Victoriae Imperatorisque natus

praedixit pascbae, quo tempore vixit,


viri

Et de morte
4.

Pro cultu idolatriae

A praesule est condemnatus.


Resjjonsoria.
1.

doluit praesul raaximesancti.

Dictando psalmum

quadragesimum tertium

al-

mum
Rapuit, operuit
ingens et

Nuncupatur Florentia Urbs florens in Tuscia, Ubi sanavit obsessum,


A.

hymnos

intravit.

Qui post cum vitara exlialaret, Praesul orat, ut suscitaret Infantem matris decessum V. Ecce, Elisaei Signum conceditur ei.
2. Catechismi epistolam

Ad

Benedictus.

Benedictus

Ambrosius

In extremo mortis positus

Praedixit successorem,

Ad

Fidegilem reginam

Non erubescens vivere Nee piguit descendere Ob fidel amorem,


Sed laeto vultu, Humili cultu
Suscepit
liic

Misit praesul in patulo,

Mulieri tidem suadet, Ut et cum rege pacem daret


V.

viaticuni

Romanorum poi)ulo Romae pax civibus


tit

Et cathedratus
Pueris est ratus

multis

cum Marcomaiinis.

Nam

Aut ut sidus eptalicuni. post mortem electurum


civis

3.

Orationum egregius Salvatur Theodosius Ambrosii precatibus,

Factus

et

angelorum.

Nece

sternitur Eugenius,

In

2.

V esperis.
Magnificat.

Ecclesia liberius

Ad
A.

Gaudet immunitatibus,
V.

Episcopi prece
noxii liberantur a nece.

Post transitum victoris Vigent in diversis horis Virtutum miracula, In Florentia orare
Visus
est

iuxta altare
patulo,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Obsessorum piacula,

Remanet
leiuiiaus orat

in

Terra percussa baculo Signat locum victoriae,

praesul,

pro criraine plorat,

Urnam

parat detrahenti,

Vigilias celobrat,
sie

nocte dieque laborat.

Hie nos de statu tienti Ducat ad regem gloriae.


Offic.

47

2,

ms.

Augustana

R, 6 Recalligens.

sed

subigeret.

1,

R 2, 5 nitens. R 2 Airiantis impugnator.

saec.

Ad Matut.

Cod. San^allen. Invit 4. Glorificavit.


15.

386.

(k'cantandi.

3, 4 Neci. A 5 fehlt. Ad Bened. A, 12 Lies: extaticum oder heptatiinos intravit. Zum Officium gehrt der Hymnus c;iim? Ibid. 14. Fecit et angeloruni. Agnoscat omne saeculum (Anal. XXIII, 113).

R 3, 6 A 3, 4 Lies: damnatus? In 3. Noct. A 2, 3 solventes. A 4, 4 et In Land. A 4, 3 Lies: Rapitur, operitur?


1,

In 1. Vesp. In l.Noct. R 1, 5
2 morte pestem.

In

2.

Noct. A

3 Eesistat.

3,

5 sua.

15.

De sancto Ambrosio.

In

1.

Vesperis.

Ad Matut inum.
Invitatorium.

Antiphonae.
1.

Collaudemus Christum regem


Vernante veris tempore Adest festum ecclesiae, In morte qua Ambrosius
Cordis cum tripudio, Qui declarat vitae legem

Doctorum vero

studio.

Triumphal
2.

vigorosius.
est

Ambrosius
Fuit
et

vocatus,

In

0.

Quia bonus odor Christi


in caelis
sisti
1.

Antiphonae.

Meruit beatus.
3.

Ambrosius hie

iugitcr

Legem Dei
Doctrinae suaviloquiuni, Ei US magnum ingenium

raeditatur.

Veritatem contemplatur
In caelo copiosius.
2.

Examen apum

designavit,

Dum
4.

in

altum evolavit.

In timore

filiali

Domino

servivit

Ex

quattuor praecipuis

Doctoribus ecclesiae Hie prior fulsit tempore

Et inventa doli mali Daemonis contrivit.


3.

ugmatibus
5.

proficuis.

Devotione praeditus Salutem, quam optavit,


Orationi deditus
Ipsara inipetravit.
Responsoria.

Roraae studens strenue


Scripturas ruminavit,

ppressorura splendide
("ausas praeornavit.
1.

Summo

sacerdotio

Ad
A.

Magniticat.

Se dignum destinatum Ambrosius praevidit,

Magniticat

Dominum

Cum

osculi officio

Esuriens iustitiam

Puerulus aetate
Sorori

Ambrosius, dum hominum Erudit imperitiani,


Esurientes replet bonis
Scriptis,
dictis,

manum

porrigit;

V. Beatus, (ptem degkti et asmoiipsisti, inhdbitahit in atriis tuis,

moribiis,
2.

Domine.
Imperator hunc transmisil
Liguriae Aemiliae,

Cum

paradisi tloribus

Caeli potitur donis.

48

2.

Ut defensor Curam rei

sit,

commisit

publicae:

Vade, inquit, nou ut iudex, Sed age ut pontifex. V. 2}ud Dominum gressus ho-

lustina Arrianos Contra Dei famulum Plerosque concitasset, Et quidem vehiculum, Ut per boc in exsilium

Cum

minuni

dirigentur,

et

viam

Deportaretur, parasset,

eins volet.
3,

Mediolanum cum venisset, Et praesul ibi decessisset,


Coiiveiiit

Nutu Dei periculum Paratum contra proximum


V.

coetus populi

Lacum
et

In se recepit noxium. aperuit et eff'odit


incidit

Quaeriturus, quis recturus

in

foveam,

cum quam

Esset gregem Domini Ubi infans Ambrosium


Praedicavit episcopura
,

fecit.
;

3.

Quidam haereticus
Disputator acerrimus

V.

Ex

ore infantium

Perfecisti

Dum

laudem, sanctum Ambrosium

Fecisti praesulem.

In

2.

Noc turno.

Ambrosio praedicante Vidit angelum adstare Et auri eins verba, Quae praedicabat, suggerere. V. Dominus dabitverhum evangeUmntihus virtute multa.

Antiphonae.
1.

In

3.

ur

0.

Dominus mirificavit Sanctum suum Ambrosium,

Antiphonae.
1.

Hic

fecit

iustitiam,

Quem
2.

invictum pugilem

Odivit malitiam,

Ecclesiae deputavit,

Exsultent sanctae animae


In
te sperantes.

Ingressus sine macula Est Dei tabernacula.


2.

Domine,

In terris est redimitus

Quia iusto benedicis

Et
3.

diligentes

diligis.

Multigena virtute Et in caelo insignitus


Pretioso lapide.
3.

Gloria et honore In caelis coronasti

Mundus

Et

in

terra sublimasti

Cum

corde, verax ore turba innocentium

Ambrosium

decore.

Delectatur caeli rore

In terra viventium.
Kesponsoria.
1.

Responsoria.
1.

Arrianis

dum

profanis
resistit,

Ingrediente Mediolanum
Misit arreptitiuni

Pugil fortis

Impudica, inimica Virgo inquit


Yiolentas et cruentas

Daemon, sed

evasit,

Manus, quam mors


V.
Nolite
et

destruit.

Ambrosii faciei, Ut castrorum aciei, Sic cedunt daemonia.


V.

tangere

cliristos

mcos
nolite

Egrcdiebatitr

dlaholus
stetit

ante

in

proithetis

meis

malignari.

pedes eius est terram.

mensus


Auditis confitentium peccatis Plorabat amarissime

49
3.

Nil veretur durum,

Et ad luctum provocabat
Paenitentes saepissime,
Sic caritate Stimulans

Repugnans Caesaribus Pro divinis laribus Posuit se murum.


4.

Flebat cum flentibus.


Propitius esto peccatis nostris,

In conspectu

hominum

Dominc, proptcr nomen sanctum tuum.

Vitam non erubuit Nee mori pertimuit


Contidens in Dominum.
5.

Cum malorum omnium


Radicem, avaritiam,
Videret invalescere, Medullitus ingemuit,

Spiritum armavit
Vigiliis

et ieiuniis

Et devotis lacrimis
Hostes propulsavit.

Deprecabatur Dominum, Ut ab aenimnis saeculi


Liberari mereatur,

Ad

Benedictus.

Et gaudens hoc obtinuit. Futurum narrat fratribus, Quod in pascha Doniii)i Dormiret cum patribus,
Beati
tua,
,

A. Benedictus es, Doraine, Qui filiis ecclesiae


Piura patrera et patronnm

qui

liabitant in

domo

Domine, in saecula saeculorum laudbunt te.

Sanctum das Ambrosium, Ut doctrinis luceat Et exemplo fulgeat.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

In Laudibus, Ad
Aiitiphouae.
1.

A. Spiritus tidelium
Exsultet in Domino Propter magnum bravium Collatum Ambrosio
;

Beatus Ambrosius Cantus et officium In Dei servitiuin


Statuit oruatius.

In raodico

fidelis,

Multa bona
2.

pei'cipit

Deo

servit rite

Constitutus in caelis,

Coi'dis

cum munditia,

Carnis calcaus vitia


Portas intrat vitae.

Ubi Christum conspicit, quo uobis veniam


et

Impetret

gratiam.

Brcv. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Doneschiiigeu. 315. In 1. Ve sp. 1 Doctriiiae sua inloquium. A 4, 3 Hoc prior. In 1. Noct. R 2, 4 fehlen zwei Silben; eiiram ergnzt. In 2. Noct. A 1, 1 Dominus sanctum A 1, 2 Miriticavit Ambrosium. suum. A 2, 4 A 1, 3 Qui invietum. fehlen drei .Silben; diligis ergnzt. R 1, 4 fehlen drei Silben? R 1, (i per <|uam. R 3, (i suggere. In 3. Noct. R 1, 3 Daemon sed ingrediente (laenio invasit. R 1, 4 Ambrosio. R 3, 3 Videret et invalesceret.

3,

In Laud. A
Blume,

2,

4 Et portas.
rliylhini(.'a.

Historiae

V.

16.

50

In Laudibus.
Antiphonae.

De sancto Ambrosio.

In
2.

ur

0.

Kesponsoria. Elegit Ambrosiuin

Tunc ad

poutificium

1.

Ambrosius tempore
Quadragesimali

Parvi vx infantis, Voces plebis consonant,


Praesulera hunc nominant

Languens

raigrat vespere

Sabbato paschali.
2.

V.

Prius discordantis Stupidus Ambrosius Turbae fugit anxius

Psalmum cum

notario

Decubans dictabat, Quando vultu igneo


Totus rutilabat.
3.

Voces acclamantis.
3.

Iinperatrix pessima,

pertida Justina,

Arrianae haeresis
fautrix et sentina,

Scutum ignis primitus Caput eius texit,


Cuius OS divinitus Intrans se ingessit.

Praesuli Ambrosio

odium portabat

Mortem
illi

4.

Valuit nil amplius

et

exsilium

propinabat.
eins furia

V.

Sed de

Sanctus vir dictare, Gravibus languoribus


Coepit laborare.
5.

modicum

curabat,

Qui ut turris valida


coDstans firmus erat.

Praesul constituitur

In
3.

2.

Nocturno.

Clam Simplicianus, Sanctus abseus loquitur


Bonus
est,

sed canus.

Responsorium.
Iste [praesul] nobilis,

Ad

Benedictus.

Largus, pius, humilis, Doctor, pastor dignus,


Constans.
fortis, providus Fuit et benignus,

A. Ambrosi, lamen fulgidum. Arrianoruni horridum

Errorem qui

fugasti,

V.

Fervens, orans, sedulus, Abstinens et pavidus, Timet hunc malignus.

Expelle mentis tenebras

Et corporis illecebras, Ut simus semper casti.

In
1.

3.

Nocturno.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Kesponsoriiim.

Beat US vir occubuit, Caeleste regnum adiit


In tempore pascliali,

Ad
A.

Quem

baptizati parvuli

V.

Cernunt per vira miraculi In sede tribunali. Viderunt stellam alteri Super adstantem corpori Fulgore perlustrari.

Sancte Ambrosi. bone pastor ovium, Dux, spes et honor tuorum concivium,

Lucerna vitae cunctis lumen praevium,


Viani mereri
fac

ud

cacli braviuni.


In
3.

51

Die hier fehlenden Teile prosaisch. Brev. Komanum imp. Venetiis 1522. A 5, 2 In Land. A 1, 1 in tempore. Noct. R 1, 2 Caelesteque. In 2. Vesp. ad Ad Bened. 5 fehlt eine Silbe; et ergnzt. Felicianus. Magn. 8 fac nos ad caeleste bravium.

17.

De sanctis Angelis.
Ave, plena gratia,

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

A.

In conspectu angelorum

Psallam

tibi,

Dens

nieus,

Dominus est tecura, Mater es et filia, Ergo plus quam niecum. V. Dabit ei Dominus

Et

in pravitate

morum

Sedem

patris eins

Confitebor tibi reus.

David, neque terminus


Erit regni eins.
3.

Ad
A.

Magnificat.

Angelica societas

Raphael, fer gaudiura,

Nobiscum verset vespere,


Caecata
stet

Duc
Et

nos,

hostes elimina

irapietas,

feile

paenitentiuni

Ne

possit nos opprimere.

Ad M a t u
Trinuni

n u m.

Mente caecos illumina, Seraper adsint caelestium Virtutum nobis agmina.


V.
Saucte sanctorum omnium, Te laudet omnis spiritus
Tibi daraus iniperiuni,

Invitatorium.

Deum et unicum Vobiscum veneramur, Dulce decus angelicum,


Ut
ipso confruamur.

Te

nobis da raedullitus.

In L a u d i

b u s.

Super Psalmos.

In Nocturno.
Super P.salmos.

A. Quos in terra minorasti Paulo minus ab angelis,

A. Te cum angelis laudare, Fac nos in caelis, Dorainc, Et hic digne ministrare Tibi de tuo lumine.

Ad
A.

Benedietus.

Hos

in

caelo subliniasti

Angeli, arciiangeli,
Principatus, potestates.
Virtutes, dorainationes,

Coaequatos archangelis.
Responsoria.
1.

Hic

est princeps

angelorum,

Throni sancti et Clierubini Et ardentes Seraphim,


peccatis nos niundate Vestro ministerio, Cuius ope coUigate

Michael, victoria Cuius magna populorum


Praestat beneticia

Et ad regna beatorum
Provelmnt suffragia. V. Te laudamus, fac, precamur, Rccto virtutum tramite.
2.

Nos
In
A.

vestro consortio.
2.

Vesp

cris.

Ad

Magnificat.

Angdus ad virginem
Gabriel Mariani

Omnes Deum
Quo audito

adorate,

Vos virtutes angelicae,


stcnt laetatae

Missus

fert

origincm

Salvatoris piam:

Nostrae mcules magnitice. 4*

52
Orat. ms. Gallicum saec. 15.

Cod. Musaei Ferdinandei Oenipont.

In

1.

Gabriel ad.

Vesp. ad Magu. 2. Nobiscum ccrnet. R 2, 6 Dominus tecum. R

s.

ii.

In Noct. R 2,
4 Mentem caelos.

Angelus

3,

18.

De sancta Anna.

In
1.

1.

Vesperis.
de qua nata
nupta
2.
1.

In

1.

Nocturno.

Antiphonae.

Antiphonae.

Anna
fuit

sancta,

Ea quidem

niater Domini,
fuit,

tempestate Praesul erat Isachar,

Infecunda
iusto
2.

viro loachiin.

Qui loachim infecundi refutabat munera.

Apud Deum

liominesque

horum vita claruit, Quae nequaquani iuste unquam


reprehendi potuit.
3. Substantia

Exprobrabat et dicebat hunc valde praesumerc, Qui fecundis infecundus


se captabat sistere.

nempe sua

3.

Infecundos

cum

fecundis

divisa trifarie

mos non
Nisi prius

erat sistere,

Parteni

unam impendebant

templ vel ecclesiae^


4.

Deus daret masculinum gignere.


Responsoria.

Pei'egrinis et egenis

erogabant

aliara,

Clientelae quoque suae


sive sibi tertiam.
5.

1.

Nazareuus pater huius,


vitae vir egregiae,

Sic per annos bis decenos


caelibe coniugium Peragentes actitabant

Mater autem de Bethlehem


regali fulsit

semine,
erat talera

V.

Dignum enim
hoc
oriri

Domini servitium.
K. Inclita stirps lesse virgam produxit amoenam, De qua processit flos miro plenus odore, V. Est haec virga Dei mater, flos ortus ab illa.
2.

ordine.

Quadam

die soll stanti

an gel US apparuit, Dicens illi: flere noli,


te

V.

Sic dolorem eius

Deus exaudivit, gravem

confortans compescuit.
3.

Ad
A,

Si ratio verbis rneis

Magnificat.

non dat

tibi

credere,

Caeleste beneficium
introivit in

Annam,
V.

De qua

nata est nobis

Rogo, crede vel exemplis congruis memoriae, Et raemorata Maria


erit

pia virgo Maria.

tua

filia.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.

In honore

Hoc loachim conturbatur


Annae

beatissimae

lubilemus
et

Quem

confusus opprobrio, pontifex templi prorsus

cantemus Domino.

notavit


2. Contribules et concives,

53

Qui fecundis infecundum se captabat iungere V. Et sacratum legis ritum contendebat solvere.
2.

qui tunc

illi

aderant,

Nequivere contraire
legi,

quam

didicerant.

3.

Ex

hoc autem opprobrio Joachim pulsus nimio


suis
bestiis

Una cum

Mox
1.

secessit in pascuis.

Preces tuae sunt acceptae in conspectu Domini, Non dolebis, sed gaudebis immunis opprobrii;

V.
Responsoria.
fide fidens crede nee sis ultra dubius, Cum praesertim Annae anus iam tumescat uterus, V. Quia Deus vestros pius

Uxor tua Deo


Prima vestrae

grata

concipiet et pariet.

Firma

3.

gentis mater, Sara dicta nomine, Ad octogesimum annum


vixit sine sobole,

exaudivit gemitus.

V.

Et Isaac tamen illam


fecundavit semine.

Vobis quoque nascituram nunc praesago filiam Dei matrem fore gratam, specie pulcberrimam, V. Vocabitis hanc Mariam,
2.

In Laudibus.
Autiplionae.
1.

Cum

gratia mirificam.
3.

Promiserunt
si

et

voverunt,
2.

ad portam pcrveneris, quam dicimus auream, Sponsam tuam mox habebis


ingressuram obviara,

det eis

Deus prolem,
permansuram,

Servitio eius sancto


sine fine

Non

naturae, sed peccati

ultor exstat Dominus,

V.

Et mancipaturos illam
sollicite

Sic uterum

cum interdum
ut denuo

conservandam.

obstruit alicuius,

Ad
In
1. 3.

hoc

facit,

Nocturno.
3.

reparetur melius.

Antiphonae.

Anna Joachim
Cai'a

viro iuncta,

Haec ad casam exhinc suam

Matris Dei mater facta,

Nam
2.

repedare noluit, dedecus niagis augmentari timuit.


angelus apparuit

Deo

est

et

grata.

et

plus

4.

Quadam
Dicens
te

die soll stanti

Virgo semper haec Maria, stirpe nata regia, David regis venerandi
processit prosapia.

ei:

flere noli,

5.

A
Et

Nazarcth oriunda
versatur Icrosolyma
in

Deus

exaudivit.

3.

Preces tuae sunt acceptac in conspectu Domini, Non dolebiSj sed gaudebis

templo

illic

sancto

nutritur iuvencula.

immunis opprobrii.
Responsoria.
1.

Ad

Benedictus.

A. De mutua visione Et promissa simul prolc

Exprobral)at et dicebat hunc valde praesumere,

Domum suam
Facti
laeti

sunt regressi
iucundi.

et

In
2.

54

Legitima
beato loachim Promeruit generare Felicem filiam

Vesperis.
Magnicat.

Ad
A. Felix

Anna

quaedam matrona

Nomine Mariam.

JJrev. ms. Clm. Monacen. 5546. A. Brev. ms. Diessense saec. 15. Brev. ms. Blesense? saec. 13. Cod. Parisin. 750. B. lotrense saec. 13. Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacen. Cod. Rossian. s. u. C. Cod. Prgen. XIII Brev. ms. S. Georgii Prgen, saec. 15. LXXXIX. D. Brev. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Palat. Vindoboneii. 1481. C 1. E. Brev. ms. Lubicense Brev. ms. Claustroneoburgense 972. saec. 15. G. F. Brev. Parisiense saec. 15. Cod. Parisin. saec. 15. Cod. Lubicen. s. n. H. Brev. Cod. Parisin. 1032. K. 476. I. Brev. ms. Turonense saec. 15. Brev. Lausannense imp. Gebennis Toletamim imp. Venetiis 1492 L. 1509 M. Brev. Montis Virginis imp. Venetiis 1555 N. Das Officium findet sich des weitern aufser zahllosen andern in folgenden Quellen: Brev. ms. CUuniacense saec. 15. Cod. Sangenovefen. BBI 8" 15. Brev. ms. Cod. Chigian. 65. Brev. ms. Augustanum anni 1397. Brev. ms. Leraovicense Waradinense anni 1460. Cod. Vatican. 8247. Cod. 21. Brev. ms. Laudunense saec. 15. saec. 15. Cod. Pianoren. Cod. Trecen. 1160. Pianoren. 91. Brev. ms. Claraevallense saec. 14. add. saec. 15. Brev. ms. Nemacense saec. 15. Cod. Roman. 1189 (Sessor. Brev. ms. Praedicat. Meten, saec. 15. Cod. Univ. Bononien. 2865. 138). Brev. ms. IV 15. Brev. ms. Lingonense saec. 15. Cod. Parmen. Brev. ms. Parisiense Lugdunense saec. 15. Cod. Parmen. Palat. 107. Brev. ms. S. Sepulchri saec. 14. saec. 15. Cod. Parmen. Palat. 208. Cod. Taurinen. Cod. Parmen. Palat. 186. Brev. ms. Romanum saec 14. VI 38. Brev. ms. Constantiense anni 1470. Cod. Eremiten. 82. Brev. ms. Monasticum saec. 15. Brev. ms. WettinCod. Eremiten. 84. Brev. ms. Interlacense gense saec. 13. Cod. Araugien. W. 79 add. saec. 14. saec. 15. Cod. Bernen. B 524. Brev. ms. Illerdense saec. 14. Cod. Capit. Illerden. 12. Brev. ms. Illerdense anni 1451. Cod. Capit. Illerden. s. n. Brev. ms. Brev. ms. Gerundense saec. ^*li5. Cod. Capit. Gerunden. 3. Brev. ms. Dertusense Dertusense saec. **/i5. Cod. Capit. Dertusen. s. n. Brev. ms. Tirasonense saec. '*;i5. saec. 15. Cod. Capit. Dertusen. s. n. Cod. Capit. Cod. Capit. Tirasonen. s. n. Brev. ms. Vicense saec. 14. Vicen. CVI. Brev. ms. Toletanum saec. 14. Cod. Matriten. Ef. 147. Brev. ms. Veteris Capellae Ratisbonen. 1908. saec. 15. Brev. ms. Veteris Capellae Ratisbonen. 1988. saec. 15. Brev. ms. Redonense saec. 15. Cod. Vatican. Ottobon. 543. Brev. Sedunense imp. Basilae 1497. Brev. Urgellense imp. Venetiis 1487. Brev. Cordubense imp. Cordubae 1557. Brev. Cordubense imp. Hispali 1524. Brev. Dertusense imp. Lugduni 1547. Brev. Oscense et laccense imp. Caesaraugustae 1505. Brev. Burgense imp. |s. 1. et a. Brev. Tarraconense imp. Barcinonae 1484. Brev. Abulense imp. Salmanticae 1501. Brev. Celsonense imp. Caesaraugustae 1514. I3rev. Ord. S. Mariae de Mercede imp. Barcinonae 1560. Brev. Tirasonense imp. Venetiis 1497. Brev. Sigeneuse imp. Caesaraugustae 1547 Brev. Granatcnse imp. Granatae. 1506. Brev. Ratisbonense imp. Augustae 1488. Brev. Ord. S. Johannis Hierosol. imp Lugduni 1517. Brev. Bracearense imp. Salmanticae 1511. Brev. Virdunense imp. Parisiis 1525. Brev. Plocense imp. 15**. Brev. Matisconense imp. Lugduni Brev. Gienense imp. 15**. 1521. Brev. Rutenense imp. Lugduni 1543. Brev. Massiliense imp. Lugduni 1530. Brev. Romanum imp. Venetiis 1512. Dies Officium gehrt zu den verbreitetsten und weist daher eine geradezu unabsehbare Menge von Varianten auf, die einzeln anzufhren unmglich ist. Das Officium scheint ursprnglich in trochischeu Tetrameteru mit

DV

HH

55

Endassonanz geschrieben zu sein; ein forischreitender Faden der Erzhhinf^ verband Antiphonen und Responsorien. Diese an der Hand des Fadens zu ordnen, war mir unmglich; es blieb daher in dem Wirrwarr nichts brig, als eine der Quellen zu Grunde zu legen; hiezu habe ich A gewhlt, nicht B oder C, welche zwar die ltesten der benutzten Quellen sind, aber monastische Ordnung des OfSciiuns haben, ohne dafs sich diese als die ursprngliche erkennen liefse. Es ist deshalb der grofsen Mehrzahl der Quellen durch Beibehaltung der kurzen Form Rechnung getragen; die Anordnung von B und C wird hier angefgt werden. In 1. Vesp. Die Mehrzahl der Quellen beginnt in 1. Vesp. entweder mit dem R Inclita stirps lesse (BCN) oder mit der A Caeleste beneficium, u. zw. steht diese bald als einzige A super Psalmos (z. B. DF), bald als A ad Magnificat (z. B. E). Die obigen fnf AA haben bereinstimmend AG; dieselben AA haben ffi, nur tritt an Stelle der ersten Inclita stirps lesse etc. Fnf AA hat auch H in folgender Ordnung: 1. Caeleste beneficium etc.; 2. Haec loachim viro iuncta (cfr. in Laud. A 3); 3. Apud Deum et homines etc.; 4. Substantia uamque sua etc. Ad. Magn. A in D 5. Peregrinis et egenis. Ave, gemma claritatis ad instar carbunculi, Ave, rosa paradisi, more fragrans balsami, Anna, mater matris Christi, gloriosa meritis,
;

Assistentes tuis laudibus [sie] caeli iunge gaudiis.

Eine andere Antiphon setzt

H:

Anna

felix et inclita,

Regali stirpe genita, lam vitae tenens bravium

Et

meritis insignis,

Tuam
Ob

laeti

memoriam

prolis reverentiam

Recolimus, quam omnium In gaudium progiguis.

Haec

te petente miseris,

Quia non solum superis, Sed ipsi Deo imperat, Nobis auxilietur, Ut nee mundi prosperitas Nobis atque adversitas Confusionem ingerat, Nee hostis dominetur.
Eine weitere:
bietet

Matrem fecundae

virginis,

matris Dei et

hominis

etc.

eine andere

Orta ex stirpe regia Matrisque Dei baiula, Aixdi nostra precamina,

Ut tuis [sanctis] precibus lungamur caeli civibus.

Wieder anders L:

O prima O quam
Tuum

porta veniae,

Anna mater Mariae,


!

digna

[tu] fuisti

esse

quam

Partu sancto matris Christi, necesse Lapsus pomo sentit homo

Ergo, sancta mater Anna, Cui cantabimus Hosanna, Tu cum nata tam beata Omni hora Deum ora, Ut omnis cesset tempestas, Quam gignit bruma vel aestas, Et qui colunt festum tui, Dono Dei possint frui.

Sehr verschieden ist auch die Fassung des Invitatoriums. Die des Textes giebt B; sonst lautet dasselbe: In hcmore beatissimae (biatae C) .\nnae, matris Mariae, iubilemus Domino (AFG) oder In honore beatae Annae, piac
:


matris Mariae, iubilemus et cantemus

56

(CI).

Domino

Ein anderes Invitatoriiim

haben

u. a.

MN

Surgite, cantate, famuli Christi, iubilate, Laudibus egregiae matris iubilate Mariae. In 1. Noct. Ordnung der AA in B: 1. Apud Deum et homines; 2. Substantia nempe sua; 3. Peregrinis et egenis; 4. Sic per anuos bis decenos; Ordnung in C: 1. In5. Ea quidem tempestate; 6. Exprobrabat et dicebat.

sua; tempestate. Ordnung in D: 1. Apud Deum et homines; 2. Substantia nempe sua; Ordnung der RR in BC: 1. Nazarenus pater 3. Peregrinis et egenis. huius; 2. Quadam die soli stauti; S.Firma fide fidens crede; 4. Si ratio verbis meis statt dieser eine prosaische C. Ordnung in D: 1. Nazarenus pater huius;
clita
4.

stirps

lesse;

2.

Apud Deum
5.

et

homines;

3.

Suhstantia nempe

Peregrinis et egenis;

Sic per annos bis decenos;

6.

Ea quidem

2.

Quadam

die soli

E.

Annae (sie); 3. Firma lide fidens 1. Annae festa colentibus,

crede.

Ordnung in H:

Tuae, Christe rex, aviae, nobis peccatoribus Spiritum sapientiae, V. Quo replente cordis femur Pia laude delectemur. R 1 2 egregius 3. Promiserunt et voverunt. 2. Nazarenus pater huius In 2. Noct. Ordnung der AA in B: 1. Non naturae sed peccati; D. ad portam perveneris; 3. Infecundos cum fecundis; 4. Hoc loachim 2. Cum conturbatur; 5. Contribules et concives; 6. Quadam die soli stanti. Ordnung in C: 1. Exprobrabat et dicebat; 2. Non naturae sed peccati; 3. Cum ad portam perveneris; 4. Infecundos cum fecundis; 5. Hoc loachim conturbatur; tempestate 1. Ea quidem Contribules et concives. Ordnung in D 6. 2. Exprobrabat et dicebat; 3. Non naturae sed peccati; F stellt die beiden letzteren um; Ordnung in H: 1. Hinc (!) loachim conturbatur; 2. Hinc (!) Ordnung der RR in ad aulam exhinc suam; 3. Ex hoc autem opprobrio. B: 1. Vobis quoque nascituram; 2. Exprobrabat et dicebat; 3. Erant autem circa templum iux'ta psalmos graduum Gradus quidam altiores dantes iter arduum; Hos Maria scandit sola, non quaerens suffragium, V. Quae et quanta sit futura, bonum dans indicium. Ordnung in C: 1. Si ratio verbis meis; 3- Vobis 4. Promiserunt et voverunt. quoque nascituram; 3. Exprobrabat et dicebat; 4. prosaisch. Ordnung in D: 1. Vobis namque nascituram; 2. Exprobrabat et dicebat; 3. Erant autem Ordnung in H: 1. Quadam die soli stanti; circa templum. 2. Prima [sie] fide fidens crede nee sis ultra dubius, Cum praesertim Annae anus iam tumescat uterus, Quia Dens vestros pius exaudivit gemitus. V. Si ratio verbis meis non dat tibi credere, [Rogo] crede vel exemplis congruis memoriae. R 3 lautet in G: R 3 fehlt mit der ganzen 3. Nocturu H. Anna et Esmaria Sunt sorores, ex una Elisabeth, ex altera Prodiit Maria. In 3. Noct. Ad Cantica A: De mutua visione etc. B, Preces tuae sunt Ordnung der AA in D: 1. Infecundos cum fecundis; 2. Hoc acceptae C. A 1, 3 sq. Quem jiontiloachim conturbatur 3. Contribules et concives. prorsus obvectavit elogio D; Quem pontifex prorsus ob hoc fex templi Ordnung der notavit elegio E; Quem pontifex prorsus obvocavit eulogio. RR in B: 1. Inclita stirps lesse; 2. Forinsecus non manebit, Sed in templo semper erit, Ne de illa quidquam mali Vel sinistrura possit dici, V. De qua lesus debet nasci, Universi salus muudi.

Da


3.

57

Preces tiiae sunt acceptae; 4. Prima nostrae (!) gentis matcr. Ordnung C: 1. Erant antem circa templum: 2. Promiserunt et voverunt; 3. Prima vestrae gentis mater; 4. prosaisch. Ordnung in D: 1. Inclita stirps lesse; 2. Forinsecus non manebit, wobei indes die vorstehenden sechs Zeilen zum R gehren, whrend als V. hinzugefgt sind:
in

V.

Haec est virga Dei mater, Quae divinum gignit fiorem Et fert fructuni contra morem.

Preces tuae sunt acceptae. Ordnung in G: 1. Promiserunt et voverunt: gentis mater; 3. Ex tribus viris tres filias Anna beata (I) profert salutem murdi, parit tetrarchos altera, fert tertia dun orbi candelabra. V. Funiciiliis triplex ex more rumpitar difticile, et in In Laudibus. Ordnung der AA in BCDIK: templo splendent luminaria. 1. Virgo semper haec Maria; 2. A Nazareth oriunda; 3. Haec Joachim viro iuncta dies ist der richtige Anfang der A A mufste aber Anna statt haec setzen, weil nach seiner Anordnung im vorhergehenden nicht von Anna die Rede ist. 4. Haec ad casam (causam B, gazam D) exhinc suam remeare (repedare E) noluit; 5. Ex hoc autem opprobrio. Ordnung in H: 1. Inclita stirps lesse; 2. Virgo semper haec Maria; 3. Nazarenus (!) oriunda;
3.

Prima tuae genuit Prima


2.
:

4.

Sine intermissione benedixit

Dominum,

Huic nee turbae nee matronae aequipollent virginum.


5.

In Dei quoqiie laudibus Perfectior haec omnibus, Ut cuncti mirarentur;

Anna Nunc
Auch ad Benedictus hat

laetare sterilis, tanta prole fertilis,

Quam omnes

venerentur.

eine eigene A:
artificis,

caelorum

Quem nube

carnis

. ,

Maria, mater Christi,

Matrem tuam cum

canticis Eecolentes organicis,

In orbem qua prodisti,

Ab hostis fraude Non tenere quos


Potari

provicis (!), conspicis


tristi.

mundo

In

2.

Vesp. ad Magn. A

lautet in 11:

Laetare, mater nobilis, Prelis magnis et inclitis

(!)

Nos digne tantae virgini, Tuae dilectae filiae, Fac iugis reverentiae

Quam
Amoris

felix peperisti.

Honorem
Quae

exhibcre,

Cuius inaostimabilis
delicatio
(!)

Dei mater intermini


facta est divinitus,
delere.
:

Compellit et devotio Tuis festis insisti.

Advenientcs gemitus

Mundi prorsus

Zu diesem Officium finden sicli in der Hegel die n3'mnen Clara diui gaudia (Mono III, 190), Lucis huius festa (Mone III, 189), Orbis exsultans celebret hoc festum (Mone III, 192), aber mit sehr verschiedener Verteilung auf die Hren. Eigene Hymnen hat u. a. B, vgl. Anal. XII, No. 135137; ebenso das Brevier von Macon (Lvon 1521), vgl. Anal. XIX, No. 7779, das von Marseille (Lvon 1530), v-'l. Anal. XIX, N<.. Nl n.
f.

19.

58

De sancta Anna.

In

1.

Vesperis.
1.

In

1.

Nocturno.

Kesponsoria.

Antiphonae.
1.

Anna
luxta

florens

Gaudete, Sion

filiae,

clara prosapia,

[iaudantes regem

gloriac,

nomen
gratia,

Matris Annae soUemnia

abundans

Nos
2.

invitant
vita

ad gaudia.

Annam

Generavit reginam virginum. Quae cunctorum


portavit

vitans piacula,

Dominum.

Larga manus, mens carens macula

V.

Digna quidem
caelesti titulo,

Dignam reddunt
laude per saecula.
3.

Stellam maris produxit saeculo.


2.

Annae

tres sunt

filiae

Stirps

Caelitus collatae,

cum

Aaron sancta stirpe David

dedit

Cuius sunt trifarie

Annam,

Opes erogatae.
4.

Quam genus
V.
Prodiit ex

Templo servientibus

et mores commendantclaraqueproles

De

rebus donavit,

Anna

Partem dans pauperibus,


Parte
5.

vas
3.

portans nobile manna.

domum

pavit.
filia,

Te, felix domina,


Sublimat
filia

Anna mater cum

trina,

Matre Dei Maria, Regnat metcns in patria,

Prima
V.

Deum

caeli

genuit credens Gabrieli,

Quod
Ad
A.

sevit hie in via.

Sex

aliae natos

genuerunt hosque beatos.

Magnificat.

In

2.

Nocturno.

rosa vernalis,

Responsoria.
1.

virtutum consita malis, Virginis eximiae radix sincera Mariae,


Plaudis in aethereis,

Anna nupta Joachim


Deo servivit sedulo, Quae produxit stellam maris
naufraganti saeculo.

o felix Anna, choreis.

V.

Stirpe nobilis,

Virtute spectabilis,

Ad Matutinum.
Invitatorium.
2.

Larga egeuis,

Omni

grata populo.

Oriunda ex Bethlehem Ciaram Anna


duxit originem

Diem festum
Militans

sanctae

Annae

celebrans in gloria

Ex

cum triumpbanfe

alto regum sanguine Et summorum saceidotum

iubilet ecclesia.

sacro generc


V.

59

Factus est reclinatorium Aureura trinitatis. V. Speciosa facta es et svnvis in


deliciis tuis.

Tarn darum genus maguis virtutibus Venustavit et


sanctis operibus.

3.

Anna

florct

ut lilium

In summi regis curia, Thronum adepta regiuni

In Laudibus.
Autiphonae.
1.

Cum
Ut
sol

inimortali gloria,

Inter matronas rutilans,

mundum

illuminans;

Anna

Christi

thalanium

V. lam cum sanctis gaudet in patria

cum honore, Cinamomum, balsamum


Intrans

Summi

boni
2.

Superat odore.
Pulso mentis nubilo, Deterso maerore Conspicit in iubilo

fruens praesentia.

8.

Nocturno.
3.

Regem

in

decore.

Responsoria.
1.

Vigilans et sitiens

Felix Anna,
cuius tres filiae

Haec quaesivit Deum, Larga dona largiens,


Sic invenit eum.
4. Benedicant

Sic praeventae

sunt dono gratiae,

omnia

Ut

felices

prae cunctis ceteris


V.
Sint iam in liberis. Prima gignit regem gloriae Sex sanctos praecipuos aliae.
raater
5.

Deum, qui donavit Annae talem filiam, Quae lesum lactavit. Aulam caeli Anna iam
curiae

ingressa

2.

Anna

nobilis,
fertilis,

Laudat regem gloriae Voce indefessa.

Oliva pulchra,
Alta,

fructu fecunda,

Ad
A.
;

Benedictus.

Beata cuius ubera Suxit virgo puerpera


V.

Ab omni labe munda Anna, matcr cgregia, Conserva Dei gratia A morte nos secundn.
Trinitati

Benedictus, qui invisit Nos sua dementia

Et ad

caelos iam transmisit


laetitia,

Annam cum

Cuius sacris det [)rocibus Pacem nostris limporibus.

3.

laus aeterna,

Anna

die hodierna

Ad
A.

Magnificat.

Tcndit ad superna Gaudia,

radix viva,

Rcgnat

et exsultat

Cum

beatis

mirae pietatis oliva, E\ qua cunctorum proccssit origo bonorum,

Cuius sacratissimi vcntris Fructus amabilis

Tu

nos,

Anna,

j)in

benedic cum piulc Maiia,

60

Brev. ms. Altenhohenavien. saec. 15. Clm. Monacen. 2905. A. Brev. ms. Cameli Abensbergen. anni 1482. Clm. Monacen. 2502. B. Brev. ms. Brev. Ord. S. lohannis Pi-aedicatorum saec. 15. Clm. Monacen. 23 155. C. Hierosolymit. imp. Spirae 1495. add. ms. Bibl. Meliten. Prgen, a IV L271 D. Dium. ms. Pedepontanum saec. 15. Cod. Meliten. Prgen, a IV L 270. E. Brev. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Constantien. 1393. F. Cod. Laudunen. 255. G. Brev. ms. Cameracense saec. 15. Brev. ms. Cod. Dusseldorpin. C. 64. H." Capit. Dusseldorpini saec. 15. Brev. Monasterieuse imp. 1489. add. ms. (Semin. Mouasterien. K 8. 174). I. Antipli. ms. 8. Annae Lubicen. anni 1520. Cod. Lubicen. 1-500. K. Brev. Augustanum imp. Basileae 1521. L. Brev. Cameracense imp. Parisiis 1497. Brev. S. Donati Brugen. imp. Parisiis 1520. N. M.

In
in

1.

Vesperis. Nur

1.

A super

Ps.,

die

erste

HI.

A 5

lautet

G:

Anna

parit tres Marias,

Quaiiim primam Isaias


Praedixit divinitus

Virgam florem producturam


Virginemque parituram

Dono
Fnf
1.

sancti spiritus.

vllig verschiedene

AA

super Ps. enthlt K:

Festo die recolitur, Quod laeta caelo fruitur lam mater matris gratiae,

Cunctarum praeit merita

Matrum excepta
4.

filia.

Anna congaudens
2.

filiae.

^nna, felix puerpera, Fecunda tali filia,

Ex Abrahae Ex
Clara

progenie Poutificumque genere,

Tu magnae nimis gratiae Testaris ipso nomine.


5.

David linea

Qaude, beata genetrix,

Prodit haee sancta femma.


8.

Vere beata femina,

Q^^e donum tantum accipis, Ut matres omnes alias


Prolis honore praeeas.

Quae
In
:

singulari gratia

derselben Quelle geht der vorher


R.

A ad

Magnificat das

folgende Kesponsorium

felix et laude canenda perenni, Anna, decus matrum, luxque serena poli, Pignora quae nostrae peperisti prima salutis Et nunquam frustra, quando vocaris, ades, V. Afier opem nobis mundoque medere iacenti Afflictosque omnes respice, cara parens.

O nimium

Ein anderes Kesponsorium an


R.

gleicher Stelle bietet


caeli

Regnum

et vitae

coronam

Possidet iam Anna fruens dulcorem Domini nostri lesu Christi,

Quem
Ad Magn. A
lautet in

videt in decore,

Cuius pascitur amore.

caeli

wieder abweichendlampas radians, o florida

vitis,

nostrae placidae nuntia certa spei, Te sterili niatre divino numine nata Filia, qua mulier plus nihil ulla tulit. Quae summum superis declivem sedibus in se Traxit ad horrendae vincula dura crucis. Iure potens igitur, natae Christoque propinqua, Pro nostra semper funde salute preces.

Tu

61
In
1.

Noct. Die AA
2 Clara fehlt D. E.

1,

sind

in

dieser

R 2 Te

felix doniina etc.

und den folgenden Noct. prosaisch. G; in I:

pia matrona, caelesti digna Corona, virtutis, pete nobis dona salutis, V. Salve, cara Dei, rutilans plus luce diei.

Femina

1, 2 ser\'icbat B. mater Aima nobilis R 2 Anna floret ut lilium etc. GHI. etc. HI. R 3 Stirps Aaron sanctam etc. HI; Felix Anna cuius tres tiliae etc. G. In 3. Noct. R 1 () pia matrona etc. G: llaec est sancta parens Anna etc. prosaisch D. R 2 prosaisch G; in HI:
3.
1,

R R

Anna nupta

5 Stirps D.

loachiin etc.

G.

In

2.

Noct.

Oriunda ex Bethlehem

etc.

G;

R. Ave, vitis fertilis, Vitae dans odorem, Palmes cuius nobilis

Sacrum

tulit florem,

Cuius sol, fons luminis, Miratur decorem; V. Mater reginae virginum, Ora pro nobis Dominum.

In Land, ad Bened. A, 1 Benedictus Dens, qui In 2. Vesp. Ad Magn. A setzt K ad Nonam statt dessen hier DK: L. Felix locus, felix ecclesia etc., aus dem Officium Thomae Cantuar. entlehnt und verderbt. Hymnen: In 1. Ve.sp. Lucis liiiius festa B (Mone III, 189); Salve sancta parens H (Mone III, 189);' ad Noct.: Clara diei gaudia B (Mone III, 190): Plaudat chorus fidelium A (Anal. IV, 79); lesu redemptor saeculi K (Mone III, 193); ad Laud. Omni.s sanctorum concio B (Anal. IV, 81).

R 3 prosai.sch GHIK.

20.

De sancta Anna.

In

1.

Vesperis.
Mtignificat.

In

1.

Nocturno.

Ad

ntiphonae.
1.

Anna, nupta loachim


foedere regali,
Servivit altissimo
cultu speciali.

Ave, mater insignita Donis gratiaruui, Via, per quam venit vita, Doctrix animarum, Parens mundo requisita, Decus feminarum, Per te nobis sit largita Venia culparum.

2.

Distulit sterilitas

fructum geniturae,

Sed supplevit gratia


defectum naturae.
3.

Exspectans tideliter venturum Mcssiam,

Ad Matutiiium.
Invitaturium.

Gradu

distans unico

pepcrit Mariam.
Kesponsoria.

Exsultemus

Cliristo

regi

1.

Ad

psallentes victoriam,

Qui raatris suac genetriconi


transvexit ad gloriam.

ortum gratiac, promissae caelitus, Aurora rutilat


in

vase spiritus.

62

Supcrna pietas
adest remedio,

Dum
V.

praeeligitur
divinitus;

Anna

Summoruin civium

Quod
2.

gaudet exercitus, Sit hominibus

Duos laetificat una promissio

De
V,

fructu

fertili,

ad

Vitara reditus.

peccati nescio.

Nutrita ethleheni

Probat citissime
pia devotio,

parentum

studio,

Transit in Nazareth
data coniugio,

Quod nil timendum Deo propitio.


2.

est

Christum praenuntians
certo

Mons domus Domini


conscendit verticem,

mysterio,

V. Cuius nativitas
atque conceptio

Virtutem praeferens et vitam simplicem,

Loca dant eadem


sub privilegio.
3.

Annae

fecunditas

tendit ad apicem,

Stirpis Davidicae

Uteri sterilis

Clara progenies,

non timens obicem.


V.

Virtutum probitas, gestorum series


Ostendit, ubi
sit

Dum

legis

litera

monet pontificem,
Adpellat sanctitas ad summum iudicem.
3.

sanctorum requies; V. Matris et filiae


coniuncta species

Mater

mirabilis,

Legis et gratiae
tit

digna memoria,

unus paries.

Mundum
post

laetificat
tristia,

damna

Cuius fecunditas

In

2.

Nocturno.

in

prolis

gratia

Aiitiphonae.
1.

Terrena reparat
atque caelestia.
V.
est,

Anna

gcrit tiliam

Anna, perpetuac
salutis

forma speciosam, Sed quod pluris laudis

nuntia,

Mariam pariens
innovat omnia.

summe
2. Conceptus

gratiosam.

non derogat

Nam
3.

matris honestati, proles eximitur a labe peccati.

In

3.

Nocturno.

Gloriosa civitas

Antiphouae.
1.

Nazareth Cuius civis

electa,
exstitit

Anna

fructu gravida,

Anna

praeelecta.

sed nil portans grave, Manna verum continens

Responsoria.
1,

Omnibus suave.
2.

Turbantur
legis

steriles

Stupens ex miraculo
coneepit puellam,

opprobrio,

63
Quid
est mirabilius?

In Laudibus.
Aiitif)honae.

terra parit stellam,


3.

Universi praedicant
te

1.

matrem

felicem,

Per quam nos suscepimus


Christi genetricem.
2.

Fructus Annae nobilis induit decorem, Administrans saeeulis gratiae splendorem.

Respousoria.
1.

Fugantur tenebrae primae tristitiae,

Per Annam reducitur annus iubilaeus, De cuius propagine


venit

homo Dens.

Nova lux

oritur

3.

verae laetitiae;

Coluraba revertitur ramuin dans olivae,

Nullam particulam
sonat iniuriae,

Dum
flos

ex

Anna

nascitur

virtutis vivae.

Quod Anna
inventrix
V.

dicitur
gratiae,

4.

Lignum

vitae fert medelara

Ex qua dum
flos

labentis naturae,

nascitur

Cuius fructum benedicunt

innocentiae,

omnes creaturae.
5.

Salus ostenditur
et
2.

arrha gloriae.

Laus

et

honor lesu Christo,


regnat in excelsis

nato Dei patris,

Candescit Libanus, cedrus extoUitur,


Caelesti lumine

Cum quo
Ad
A.

mater suae matris.


Benedictus.

terra perfunditur,

quantis gaudiis

Anna

reficitur,

Divino munere

parens magnifica, nobilis persona, Cuius proles praemiiiet


caelesti

cum benedicituri V. Haec mater merito


cunctis praeponitur,

Corona,

Famulorum precibus
fave, mater bona, Cunctisque temporibus

Quarum
3.

integritas

natura solvitur.
Regalis semita
strata virtutibus,

pacem nobis dona.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

Aeterni principis parata gressibus, Finera constituit


suis limitibus,

A. Anna, sancta mulier,


toto desiderio

Te beatara praedicat
omnis generatio,

Dum Anna
V.

coUigit
;

Mariam conspiciens
in

rosam ex floribus
Sic benedicti

regali solio,
filiae

Tu amore
sis

promissa patribus

nobis praesidio,
in

Annam
in

dignicat

Ne
aiiui

nos Christus vcniens


iudicio.

multis matribus.
1489.

damnct

Brev. ms. Carmclit. llibcni. Iiliiiun. B. 3. 16.

Cod. Colleg S. Triuitati.s Du-

64
21.

In
1.

De sancta Anna.

In

1.

Vesperis.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Felix orbis, felix hora,

Dum
Anna

Annae matrimonium
Vera castitate Prae cunctis mortalium
Praecessit beatae.

stat

inter filias

velut lux decora

Morum

daus primitias.

2. Genetrici suae digne Praeparat palatium,

2. Florens sanctimonia

Annae corpus dum


3.

Iam

gravis aetate,

insigue

Creat factor omnium.

Plena magna gratia Ardet caritate.


3.

Quam praeclaium

et

iucundum

Est Annae corpusculum, In quo Deus matri mundum


Praestat habitaculum.
4.

Anna plorat et implorat Dona sancti spiritus,


Caelum rorat et irrorat Gratiam divinitus.
Eesponsoria.

Ager Annae rosani florum


Protulit
et

lilium,

Rosa orens,
5.

en,

decorum
1.

Profert Dei filium.

luste vivens et perfecte

Mediante nobis Anna


Medlatrix nascitur, Cuius ventre dulce manna Mundum sanans oritur.

Arsit

Annae
fuit

cor directe
praeelecta,
et

Divinis adfectibus,

Ex

hoc

Deo placens

dilecta

Ad
A.

Magnificat.

Quam

felici,

quam beata

Sorte carni copulata


Virginis est anima!

Prae cunctis coniugibus. V. Facta est quasi navis institoris de longe portans panem suum.
2.

Civis missus est supertius.

Nam

per eam in materna Membra Deus dat superna Gaudia permaxima.


verbis explicata
consolatio

Annam

implet sempiternus Fructus sapientiae,

Ventris portat in secreto

Neque Sein iam tunc Annae data

Dei patris ex decreto

Thesaurum clementiae.
V. Praeposui iUiim rcgnis
et

Summa

seesse

Ut pax Dei

nobis detur,

(libiis

et

divitias

nihil

Hoc sublimis operetur Annae deprecatio.

dnxi in comparatione
3.

illius.

Ad M a
Mariam,

t i

u u m.

luvitatorium.

Annam venerantes Venite iubilemus,


festa celebrantes

Sanctarum

Maria, maris Stella, Serva, carnis ne procella Nos mergat in vitiis, Tuae matris interventu Angelorum ex concentu Laeteraur et praemiis. V. Tu CS matcr pulchrae diJectionis et agnitionis et sanctae
spei.

Summum sanctum

adoremus.


In
2.

65
Hostis timet; raiser lalet
Ipsa
2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

staute forliter.

Felix Anna gustans manna Divinae dulcedinis


lllustratam parit natam

Offert foris et in

templo

Precum sacrificia, Verbo trahit et exemplo

Suramae pulchritudinis.
2.

Ad
3.

Dei

servitia.

Quam

sit

cara.

quam

pracclara

Dei ducit ad honores Plurimos ex populis,

Casta generatio,

Nos informat, mundum oniat Annae parturitio,


3.

Ut acceptent dignos mores


Pro aeternis
saeculis.

Anna prudens

et

maritus
1.

Responsoria.

In omni iustitia

Legis suae servant ritus Lucentes in gratia.


Kesponsoria.
1.

Omnes noscens creaturas, Tara praesentes quam futuras, Dei praescientia

Hoc honestum atque rectum, Hoc devotum ac perfectuni Est in matrimoniis, Castum quod servent amoreni, Quod se iungant in honorem
Divinis servitiis.

Non invenit ita gratura Nee virtutum comprobatum


Par
V,
inter coniugia.

Non

est

inventus similis Ulis,

qui conservaret legem excelsi.


2.

lUos Deus, quos praescivit,

V.

Castus amor quaerit prolem,

Non
2.

carnis lasciviam.

Quos dotavit et vestivit Tanta praecellentia, Dignos inter omnes gentes


Praeelegit in parentes

Nubentes se iuste tenent, Si de mundi se refraenent Caute desideriis, Ne superba mens prorumpat Vel acerba pacem rumpat
In suis malitiis,

V. Elegit

Et matris obsequia. eos ex omni carne dedit Ulis cor ad praecepta


legem
vitae.

et

et

3.

laus grandis

Annae

matris,

V.

Ihatus, qui tenebit et alltdet parvulos suos ad petram.

3.

Apud
Grati,

caeli
si

cives
sibi

erunt

non

quaerunt,
V.

Sed

factori gloriam,

praeclarum Dei patris Est gazophylacium, In quo clausit sumnium aurum Deitatis et thesaurum, Thesaurorum Optimum.

Nam

t per omnes houoretur, Qui lioc semper promeretur Per suani clementiam.
V. Bcnedic'e

Candor est enim lucis actcrnae et imago bonitatis HUks.

Deum

caeli et

co-

ram omnibus
In
3.

confitemini Uli.

In La u dl

b US.

Antiphouae.

Nocturno.
patet

Anna, virens radix lesse,


Pullulat utiliter,

Antiphonae.
1.

Ante

Deum Anna

CoUaudando
Blume,

iugiter.
V.

Nos virtutum replens messe Per Mariam dulciter.


5

Hititoriau rliylLiuicue.


2.

66
virga Hos prodiret, Qui nudatos revestiret Et aegros reficeret, Devictoque mortis feile Deitatis sacro melle Nos sursum erigeret ; Hoc, Maria, tlos decorus, Jesus dulcis et saporus Tua prece conferet.

Annani nuptac rcverenter


Extllant praecoiiiis, Eas luvet ut decentcr
In suis coniugiis.

De qua

3.

Aunae preces dum exundaut


Pro iiuptarum venia, Matres ditant et fecundaut
Nutriendi gratia.

4.

Annam

clerus veneretur

Postulans suffragia,

Ut Mariae per hoc detur Magna reverentia.


5.

In

2.

Vesperis.
Magniticat.

Anna, Maria precibus Clerum et ecclesiam Confortent, ut in omnibus


Servent continentiam.

Ad
A.

Mundi

carnis et daemonis Astuta ne malitia


vitiis

Nos conterat in Et trahat ad

supplicia,

Ad

Benedictus.

Anna

nobis et

filia,

A, Nobis erat hoc uecesse,

Plenae virtutum gratia,


Salvantes a
miseria
suffragia.

Quod virendo radix lesse Virgam introduceret,


Brev. Nidrosiense imp. Parisiis 1519.

Grata ferant
3,

lu

2.

Noct. R

1,

4 Castumque servent.

Zu dem Officium gehren die Hymnen: Ben. 2 Quod vivendo. Salve parens Anna, Arbor est altae gloriae und Anna matrona maxima; vgl. Klemming III, 12, 14 und 19. Ebendort ist dieses Officium mitgeteilt aus Brev. Lincopense imp. Xorimbergae 1493 mit der Angabe Nico laus H ermann i, episc. Liucopen."

Land. Ad

Invit. 1 Mariam et Annam. R 5 semper meretur. In

22.

De

saiicta

Anna;

In 1. Vesperis. Ad Magnificat.
felix

In

1.

Nocturno.

Anna,
1.

Antiphonae.

sancta, o benedicta,

Redltus namque suos


in

Quae meruisti
mater esse matris Christi, Pia Deum exora Pro nobis et implora,
Ut, qui tua celebrant sollemnia,
2.

partes dividebant,

Quaruni primam templo offerebant.


Peregrinis
et

egenis

Perducantur ad

caelestia.

erogabant aliam,
Sibi et familiae

Ad M a

t i

nu

ra.

reservabant tertiam.
3.

Invitatorium.

Adoremus natum summi

Cum

sie

annum

pervenissent

patris

Usque ad vicesimum
Et prolem nondum habuissent, Erant in opprobrium.

In honore Annae, matris suue matris.

67
4.

3.

Die

quadam encacniorum
toiuin,

Intravit loacliim saiicta sanc-

Exprobrabat et dicebat hunc valde pracsumerc, Qui fecundis infecundum


sperabat coniungere.

Deo ut daret munera Secundum legis foedera.


5.

4.
:

Non

naturae, sed peccati

Isachar dixit ad loacliim

Non offeres Deo, etenim Non fecisti seinen in Israel, Te maledixit Emanuel,
Eesponsoria.
1.

Dominus, Sed Uterum cum interdum


ultor exstat

obstruit alicuius,

Ad
5.

hoc

facit,

ut per

ipsum

reparet in melius.
Dilatos diu conceptus
et

Nazarenos, Annae pater,


Vitae vir egregiae
Fuit,

steriles

partus

ex Bethlehem raater Regali progenie.


6.

Dicit doctor vere

meliores esse solere.

V.

Oportebat illam digno nasci semine, Ex qua mundo nasci munda debebat a crimine.

hoc claudit Dominus Uterum alicuius, t denuo aperiat


Mirabilius,

Ad

2.

Dum

oraret

cum

singultu

Et
Sed

id,

quod datur,

Felix Anna, plena luctu, Dixit ei angelus:

Non

esse libidinis,
divini muneris

Noli flere amplius,


V.

Cognoscatur,
Eesponsoria.
1.

Nam

exaudita

es,

Concipies et paries

Pulchram sanctam filiam, Vocabis eam Mariam.


3.

Ex hoc autem opprobrio loachim pulsus niniio,


Statim intravit eremum,
Ibi ut oraret

Preces tuae sunt acceptae in conspectu Domini, Non dolebis, sed gaudebis

Dominum

V.

V.

immunis opprobrii. Cara Deo, Anna

Pudore suflfusus a templo recessit Et ad eremum


subito concessit.

Mundo pium

nobis
2.

dabis manna.

Cumque
Dixit

fleret in
ei

deserto,
:

angelus

In

2.

rn

0.

Antiphonae.
1.

V.

loachim, habe pro certo, Audivit te Dominus, Ecce, namque uxor tua
Concipiet

Infecundos cum fecundis

mos non erat Nisi Deus daret


2.

sistere,
illis

Et pariet
3.

tiliam.

prius prolem gigncrc.

Hoc loachim conturbatur


confusus opprobri,

Vobis quoquc nascituram Nunc praesago tiliam Dei niatrem forc gratam, Specie pulcherrimam,
Vocabitis lianc Mariam,

Quem

pontifex protcstatur
eiogio.

V.

indignum

Gratia miriticam.

68
4.

regina caelorum,

Nam
2.

Mater

rcgis superiioruni,

Dei matris meruit esse mater.

Vcni, pia, et adesto

Tuae sanctac
Cui liodie

inatris

festo,

Coetus ecclesiae Decantat praecoiiia laudum.


V.

Homo, qui in Deo gaudcs, Hanc si tantum collaudes, Deo eris gratus
Et
in fine

beatus.

In lionore tuae matris

3.

Placa iram sumnii patris,

manna Ortum ab Anna.


In
3.

Habet Privilegium Mater matris Dei, Ut det Privilegium


Adstantibus
ei.

Nocturno.
Cantica.

4.

In liac enim construitur

Templum

saeri spiraminis,

Ad
A.

Cella numinis,

Cum Anna

audisset,
recessisset
5.

Per quam hostis devincitur.

Quod loachim

Haec
In

est paradisus,

Opprobrii obiectu, Toto mentis aflfectu

quo hortus conclusus


Excolitur.

Orando, plorando dixit: Domine,

Rex sine fine, Quae dixi, quid feci, Ut dicar maledictaV


Fac, ut sim benedicta, Cui dixit protinus, Noli flere, angelus, A.

In quo fons signatus, Maria, fons hortorum,


Recipitur.

Ad
felix

Benedictus.

Anna,

Nam

exaudita es, Concipies et paries

Quae angelico affatu Digna fuisti Et mater matris Domini


Esse meruisti, Placa regem gloriae, Natum tuae filiae,

Dei matrem et filiam, Vocabis eam Mariam.


Resjjonsoria.

Quam

tu pie lactasti.

R.

Inclita stirps lesse

De
Y.

virgam produxit ex se, qua flos vernat novo more miro perfusus odore
;

In

2.

V es p eris.
Magnilicat.

Haec
est,

virga dans

manna
A.

Ad
Anna,

quae processit ab Anna.


stilla,

Maria, mellis
flos

Bonorum radix omniura,


illa.

est ortus

ab

Manna
Dans mundo verum gaudium.
Caeli admiratorium,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Dei reclinatorium,

Tu

es

electa civitas,

In laudibus Annae studeat natus et pater,

In qua Dei palatium, Horti clausi tuguriura,

Sola ut intret deitas;

69

Matreni esse matris Dei


;

Quanta

sit

tibi

dignitas,

Ergo fac nos gratos

ei

Nemo

posset exprimere,
te

Tua prece assidua


Et trahe nos ad ardua.

Nam
Brev.
fehlt.

possum asserere

R 4 prosaisch. prosaisch; R 4 verderbt.

ms. Griesense saec. 15.

Cod. Griesen. 44. In 1. Noct. A 6 In 2. Noct. R 3, 2 Tunc. In 3. Noct. R 13 In Land. A 3, 4 fehlen zwei Silben; ei ergnzt.

23.

De sancta Anna.
3.

In
R.

1.

Vesperis.

Prae

suis

consortibus

stirpe Davidica Recens surgit rosa, Mundo dans priinordiuni,

De De

Spina Hebraica,

Oleo laetitiae Hanc iunctam caelestibus

Dens unxit hodie.


4. Suura

tabernaculum

Salutis exordium,

V.

Anna generosa Mariam haec genuit,


;

Dominus sanctificat. Annae cor dum lectulum


Sibi soli dedicat,
5.

Miserorum Quia semper

scutuni,
viruit

Magni

regis civitas,

In donis virtutuni.

Anna
Omnibus

laetabunda,
sterilitas

Ad
A.

Magnificat.

Tua
6.

est fecunda.

Magnificent vigiles Exaltantem humiles

Deum omnes gentes, Ut Annae precatibus

cunetis reatibus

beata Christi ava, Sordes nostras prece lava, Tuae natae interventu Ui locemur in conventu

Nostras mundet meiites.

Beatorum omnium.

Matut inum.
1.

Responsoria.

luvitatoriniii.

In tarn sacro sollemnio Matris matris Dei

Nova

lux

mundo

oritur,

Fulgore grato rutilans,


In gaudium plebs tollitur Novellas laudes iubilans V.

Adoremus

in

gaudio

Deum
In
1.
1
.

iubilaei.

Ad Annae
Nova

natalitia

Nocturne).
2.

fulgent soUemnia.

Antiphonae.

Felici origine

Ex

orc infantium

Dens laudem perticit, Per Annae coniugium Satanam cum deicit.


2.

Sacra de propagine Anna sumpsit ortum,


Vita huius inclita

Hoc

in

sole posuit

Nobis praestet merita Et salutis portum;


V.
felix

Suum tabernaculum,

nativitas,

Dum

salvare voluit

Qua

paratur, (jua speratur


felicitiis.

Deus suum populum.

Aeterna

70
3.

Molem
tergens pcccatorum

Annos Anna pubertatis


Dignis currens cursibus,

Regno transfer nos polorum,


V. Fecundatos inclitis
Castitatis meritis.
2.

Viro paris honestatis Legis nubit ritibus,


V.
loachira est desponsata,

Ex

Purpurata
4.

et

ditata

Floret aequis moribus.

Nazaretb loachim Originem produxerat, Annara hanc in Bethlebem


Clara stirps genuerat,
nobiles,

Actus vitantes obscenos Caelibe coniugium Annos simul per bis denos
Pio vivunt studio,

V.

Ambos aeque
Devotos

et dapsiles.

V.

Ambo

denique nobiles,
steriles.

Sed ventris fructu

In

2.

Nocturne.

Rei suae substantiam Devota consuetudine Dant partitam trifariani Vivi Dei pro nomine, V. Partem dant egentibus,
3.

Antiphonae.
1.

Partem sacerdotibus, Partem suis usibus.


4.

Divina

iustitia

Horum
Deo

vita fuit grata


in

De

caelo prospexit,
protexit.

caelestibus,

Sorte multifaria

In virtute solidata

Quae Annam

Placens
V.

et

bominibus,
lilio.

2. Sanctis sunt in montibus

Non

indigne, sed tam digne

Annae fundamenta,
Quae semper
3.

Rosa iuncta

virtutibus

Virebat intenta.

In

3.

Nocturno.
Cantica.

Extendit ad fortia Felix illa nianum,


Sic in innocentia

Ad
A.

Mundum
4.

Mundi

decus, orbita,

vicit

vanum.

Praeceptis legalibus

Tota intendebat

Gratulan s laetare Celebrando inclita Festa Annae clarae.


Responsoria.
1.

Nee
5.

Ullis

erratibus

Ab

bis recedebat.

Viro iuncta socia

Angelus hos consolatur,

Nexu

coniugali,

Eisdem dum nuntiatur


Nascituram
tiliam,

Boni tarnen conscia

Morbo carens
6.

raali.

Gaudeat ecclesia

gratiam, Angelis laetitiam,


Trinitati gloriam.

Mundo dantem

Annae de natali, Habentis exordia

V.

Spargit ut sol radium,

De

stirpe regali.

Pariet haec tilium,

Vitae dantem bravium.


Responsoria.
2.
1. lesu Cliriste,
es,

Anna tandem

filiam

nepos cuius

Peperit eximiam,

Tu

ob amorem huius

Maeror terminatur,

71

Fugatur opprobrium, Cumulatur gaudium


Risus frequentatur.

Icsu,

cuius inclitis

Precibus et meritis Nos ex alto visita,

V.

grata sterilitas,

Cuncta delens debita.


secundat

Quam

fecundat

et

Tantae prolis dignitas.


3.

Per Horas.
Ad
Priraam.

Vovent ipsi, si daretur Nuptiarum praemium^ Ipsum quideni offerretur In Dei servitium.

V.

Hoc
Et

tribus sollemniis
sacrificiis

A. Obstruxit Deus omnium Os loachim dicentium Maledicto legis obnoxium.

Quaerunt
piis
felix

Ad
A.

Tertiam.

officiis.

Israeli convenit

4.

commercium,

Deo

benedicere,

caelebs coniugium loachim et Annae, Qui de stirpe regia Natara plenam gratia

Qui de ipso voluit Matrem sibi sumere.

Ad Sextam.
A.
Vobis, Sion
filiae,

V.

Gignunt, arcam maunae; Felices hi gemini

Magnae

sunt laetitiae

Deo

cari,

mundo

clari,

Dei pro hospitio Praeparato filio.

Nulli dati crimini.

Ad Nonam.
A. Miserendi patribus

In Laudibus.
Super Psalmos.

Annam sacram

induit

Tempus adventabat, Mariam cum angelus Venturam monstrabat, Quae cum matre postulet, Ut nos pie visitet
Oriens ex
alto.

Dominus decore, Sempcr enim viruir


In eius amore.

In

2.

Vesper is.
Magnificat.

Ad
Ad
In
Hencdic.tus.

A. Abraham in semine Pcpigisti, Domine,

domo
Luce

ecclosiao

Sol refulsit

giatiac

radiosa,
gratiosa,

Nos omnes salvaro; Annue ergo i)rccibus, Ut iurasti patribus,


Nostri nsererc.

Anna

I^i'niiHrov. ms. Campoliliense sacc. 15. Cod. Campolilicn. 4. A. In 1. Noct. IK 2, d ms. CiskTcieiise saec. 15. Ccd. i)uci.mhurj;-en. 80. B. A 6, 1 O l.waa Amia A 2, 4 populum simm A. Tabernaculnm suum A. K ^,/> /'^t R 2, 5 merita praestent A. R 1, 1 minid fehlt A. A. R 3, 4 Legis ymhit nt.bus R 3, 3 Virgo paris A. salutis fehlen A. R 4, 6 Sed ventris frue.tus sui steriles^ A. A. - R 3, 5 loachim hacc est A. A 5, 1 A 4, 4 Ad sc eedebat A. In 2. Noct, A 3, 1 Extendet A.

A.

72

Virgo iuncta A. A 5, 4 Morbo carens omnis mali A. A 6, 1 Gaudet R 2, 3 Anna haec A. R 2, 4 Ambos eins nobiles A. R 4, 1 sq. Vita fuit Deo grata iu A. R 4, 4 et fehlt. A. In 3. Noct. R 1, 2 Eis dum A. R 3, 4 In Dei sacrificium A. R 4, 8 Deoque cari A. In 2. Vesp. siiijcr Ps. hat B 4 AA, nmlich A 1, 2 und 3 der 1. Noct.: vor der letzleren aber die folgende:

3.

Deus super omnia Qui terram fundavit, Gratiam pro gratia Annae cumulavit.

Stand vielleicht die.se A ursprnglich auch in der 1. Noct. ? Dann wrde A 6 die abweichenden Bau hat. Hiezu der Hymnus: Nova Annae sollemnia (Anal. IV Nr. 138j.
fortfallen,

24.

De sancta Anna.
I

In

1.

Vesper is.

0.

Super Psalmos.

Antiphonae.
1.

A. Quasi Stella matutina,

Aurorae praenuntia,

Et

sicut rosa in spina

Fulsit

Anna

eximia,
2.

Admirabilem Dominum, Salvatorem omnium, Collaudemus animo et corde In memoria sancta Annae.
Cuius proles benedictus Est Dei patris filius,

Quae nobis divina Det cum prole


R.

pia.

Celebremus devotissime

Memoriam Annae

sanctissimae,

Pro nobis nasci exsultavit Et pro nobis ad mortem properavit.


3.

A qua nostra salus est inchoata Et pax a Deo patre nobis data. V. l,audenius Dominum, Salvatorem omnium, In lionore sanctae Annae.
Ad
A.
Magnificat.

Sancta Anna est benedicta In semine Abrahae a Deo, Quia haec est felix generatio, Quae salutem attulit Universo mundo.
Responsoria.

Magnificet

Dominum,
1.

Almae

virginis filium,

Mundum

cor et vox

omnium

Fulget beatissima Anna, Fructu salutis fecundata,

In devote recolenda

Sanctae Annae memoria.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Quae ex sacerdotali iuclita Est prosapia progenita. V. Hanc in semine Abrahae Benedixit rex gloriae.
2.

Praeclara mater Anna,

Devoto corde
Christo iubilemus et ore,

Annam

qui sanctam

stirpe Aaron orta, Veneranda cunctis emicuit, Quae matrem Domini genuit V. Et ut sidus fulgidum

Ex

caeli transvexit

ad aulam.

Decoravit saeculum.

3.

73
Ipsi

Tu es, Anna, laudabilis, Quae precibus atque votis Prolem a Deo postulatam
Genuisti magnificatara,

nos continua Prece recommenda,


eius

V.

Ut

propitiatio

V.

Per quam mors fugata Per quam salus nostra

cedit,
redit.

Electorum suorum Nos annumeret consortio.

In

2.

Nocturno.
et

In

8.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Audi,

filia,

vide

Exsultet omnis terra,

Dolorem nostrae angustiae Et inclina aures tuas, Domina, ad preces nostras.


2.

Quoniara

beata

Anna
natus

Mariam

nobis genuit.
venit.

Ex qua Dens
Nos salvare
2.

In utero
sanctae Annae Sanxit thronum suum rex gloriae.

Cum Domino
Anna
exsultabit,

Et cum eo
sine fine regnabit.
3.

3.

Gloriosa

de

te

dicta

Sunt, mater exiniia,

Quae sola digna fuisti Gignere matrem Christi.


Responsoria.
1.

Corde et aninio pio Cantemus gloriam Deo,


Qui
In
fecit

mirabilia
tilia.

Annae matris

Sara fecunda, Quae risum et gaudia


es

Tu

Responsoria.
1.

Mundo

tlebili

intulisti,

Sidus

Dum Mariam
V.

peperisti,

Anna tres lucernas Erranti mundo intulit.


fecunda mater tornas
virgo
stellis

Stellam maris, matrem Christi,

Dum

Cuius quippe partus gaudio

Filias ciaras protulit,

Mundum
2.

replet et iubilo.

Quarum Ut
V.
sol

laudandam feminam. Quae Judith benedictam Et decorani specie Et plenam clemcntiae, Salvantem a periculis,
Progenuit populis,

Maria dignior
refulget clarior;

Ilaec mater regis gloriae

Et plena omnis
2.

gratiae.

V.

Quae casta Holofernem prostravit Et Dei populum liberavit.


beata
et

Anna conregnat
Inter
tilias

gloriosa,

3.

gloriosa

Anna, quae divinitus Per electionem

Jerusalem speciosa, filiae Sion viderunt Et beatissimam praedicavcrunt, V. Et reginae eins faciem Jjaudaverunt desiderabileni.

Quam

Lucernam Christo
Dei
tilio,

praeparasti,

3.

Dccus mundi,

felix

Aima.

Tu

gloria et honore
in

Tu

propitia

Coronata es

patria.


Exora
V.
assiduis precibus

74
5.

Anna, Sion

tilia,

Tuam memoriam

agentibus;

In rege suo exsultavit,

Gaudes namque cum Christo Et cum benedicta prole


In vestitu deaurato,

Quam secum
Ad
A.

in gloria

Super caelos exaltavit.


Benedictus.
caeli,

Circumdata varietate.

lampas mundi, lumen

In Laudibus,
Antiphonae.
1.

Felix Anna, laude digna,

Tu

Dominus sanctae Annae Praeparavit sedem gloriae, Quam obtinet digna laude
In dierum longitudine.

benedicta femina, Cuius proles omnibus Nobis Christum genuit,

Qui nos a nostris sordibus

Unda

cruoris abluit

2.

Portis

Haec introducta caelestibus cum hymnis et laudibus


luncta est sanctorum coetibus.

Et a cunctis hostibus Sua morte eruit.

3.

Labia omnium
Collaudent Dominum, Quia Omnibus gentibus

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

Sancta Anna, Terra benedicta, Dedit fructum suum,


4.

A. Exsulta, Anna, in lesu pio, Deique prolis tuae filio, Cum qua prole magnifica

Benedicamus lesum, Salvatorem omnium,

Pro nobis Christo supplica,

Ut nos purget a sordibus


Et iungat sanctorum coetibus.

Ex

prole

Annae genitum.

Viaticus lohannis Noviforensis saec. 14. Cod. Mus. Boliemici s. n. A. Cod. Prgen. VII A 12. B. Bi'ev. ms. Brev. ms. Pragense saec. 14. Pragense saec. 14. Cod. Prgen. VI E 4 a. C. Brev. ms. saec. 15. Cod. In 1. Vesp. Super Ps. hat D fnf AA, Palat. Vindobonen. 13847. D. welche dem Officium Anal. V. Nr. 37 entlehnt sind; BC beginnen mit dem A 2, 1 Eius D; benedicta AD R. In 1. Noct. A 1, 4 memoriam D.

gegen den Reim.


2.

3,

Beata Anna es D.

Noct. A thorum D.

mater eximia B;

R 1, 5 fehlt B. R 1, 2 gaudium B. R 1, Sacra BD. R 1, 7 implet in iultilo BC. R 2, D; Cuius quidem B. R 3 in D: C; statt des Ganzen ein prosaisches R D.

1, 2

Clamorem nostrae CD.

R 3

iehlt

2,

In fehlt A.

3, 1 Gloriosa dicta sunt A, sunt dicta B. mater fehlt A. A 3, 3 fuisti digna A.

D.

In

2, 3

A 3, 2 De te R 1, 1 Tu es Tuus quippe 2 Quae fehlt

R. Eia, Vena, vitae principium, Confer lapsis precis auxilium, Ut ad verae vitae solstitium Attrahamur per natac filiun.. V. Ad te tristes exsules

In

Noct. A 2 und 3 umgestellt D. A 3, 4 In almae matris C. R 3, 1 Anna decus mundi A; O decus mimdi felix Anna BC. R 3, 6 Gaudens namque regnas cum BC, regnans D. In Land. A 3, 2 collaudent
3.

Evae clamant filii, Quos decertent daemones Et labores exsilii.

felix

BC.

3,

5 benedicta fehlt A.

4,

Ex

fehlt A.

Ad Bened.

A, 4 sq.

75

uobis Omnibus A. Ibid. 7 Unda cruore B. In 2. Vesp. ad Magn. A, 1 Exsultas A. Hymnen: In 1. Vesp. De Stella sol oriturus (Mona III, 188); ad Noct.: Praeclari patris Abrahae (Anal. IV, 78); in Land: Sancta Anna exaltata (Ibid. in der Note).

25.

De sancta Anna.
3.

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

Adest iara festum celebre, Quo mater matris innubae Percepit vitae gaudia Et regnat iam cum filia
;

Beata generatio, Dei condigna filio, Tarn nobilis progenies Est praedicanda milies.
Responsoria.

1.

Mariae reverentia

laudare condecet, Ut precibus nos adiuvet.

Eam

Monet devota pectora


Eius matri dulcisonos

Ad

Congeminare
Magnificat.

iubilos,

V. Piae couentur animae Parenti beatissimae.


2.

Felix terra, pariens

caelum trinitatis, In quo corporaliter


fons divinitatis

Laetare, mater inclita,

Fecunda

tali

filia,

Tu magnae munus
V.

gratiae

Habitare

voluit,

Testaris ipso nomine.

reos a peccatis

Solvens duc ad patriain

sumniae

claritatis.

Diffusa est gratia in Idbiis tuis propterea henedixit te Bens.


,

3.

quam
Area

caris et praeclaris

Ad Matutinum.
Invitatorium.

haec insignis Est compacta caelitus,


lignis

Ad

iubilanduni

Domino
V.

Urnam veram quae


Vitae,

gestavit.

In qua partus se locavit

Toto couemur animo, Qui nostrae matrem dominae


Caeli locavit culminc.

Dei

filius.

proles pulcherrima,
cella paradisi,

Fructum

vitae poscimus
illisi.

In

1.

Nocturno.

peccatis

Antiphonac.

In
Beatus auctor saeculi Mundo dignatus compati Stirpom elegit inclitam

2.

Nocturno.

Antiphonac.
1.

Serviamus Dco nostro


cordis

Sumpturus carnis trabeani,

quam

felix

prosapia,

Dulcis

cum Annae

laetitia,

recolentes

Quam Deus

ante saocula

festiva sollemnia,

Praedestinavit opcri

Cuius proce nobis detur


vita,

Tarn sacro, Iam mirabili.

pax

et gloria.

76
2.

3. felix

Quis ergo nunc de venia

Anna,

ditavit

Fiducia carebit, Cum tarn mater quam filia Rem nominis implebitV
3.

Te Deus dote bona, Beatam te dicent mulieres, Quinimmo quique fideles.


Responsoria.
1.

Anna

felix,

annue,

Ut festa recolentes Tuae dulcis memoriae Te videant gaudentes.


Responsoria.
1.

quantis nitet laudibus,

quam iustum atque pium,

Ut per sollemne Studium In Omnibus ecclesiis Mater canatur virginis, V, Potens in terra erit semen
eins,

Quae huius mundi fluctibus Marinum sidus ingerit, Quo nauta portum invenit; V. Hoc sidere naufragium Devitat omne saeculuni. matris summae genetrix, 2. Quae
tantis fulges

meritis

Coram summo Domino,


Pro nobis intercedito,
V.

generatio illius hcnedice-

tur.
2.

noraen honorabile

Ut post peccati veniam Nos transferat ad gloriam.


Vere beata femina, Quae singulari gratia Cunctarum praeit merita

Huius beatae feminae,

3.

Quod evidenter

innuit,

Quare Christus advenerit, V. Quando verbum caro factum


est
et

Matrum excepta
V.

filia.
ei,

hahitavit in nohis.
desolatis,

Gloria

3.

Funde vinum

Libani decor Carmeli

data est et Saron.

Phiala laetitiae,

De qua novae

desperatis

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Rivus fiuit gratiae, Ut de regno claritatis Detur spes fiduciac.


V.
Liberalis liberali

Adiunge

tibi,

domina,

Preces funde sedulas, Qui paratus est largiri


Satis,

Piae natae suifragia, Nam ipsis comitantibus


Nihil negabit Dominus.
2.

plus

quam

postulas.

Est

Anna

venerabilis,
parturit,

Quae maris stellam

Cuius foventur lumine

In

3.

Nocturno.
3.

In saeculi caligine,

Ut gratiam pro

gratia

Antiplionae.
1.

Obtineat ecclesia,

Ex Abrahae Ex
Clara

progenie Pontificumque genere,

Cum
Felix
4.

praepoUente

filia,

mater, impetra.

David

linea

Magnifici tu germinis

Prodit haec sacra femina.


2.

Mater, implora famulis,

Haec

parit nobis filiam,


replet

Quam

adhuc positam
5.

Ut gloriam possideant. Quam tibi datam iubilant.


Partus
tui

Inter materna viscera


Spiritualis
gratia.

cunabula
est angelica

Credendum


Servasc ministeria Pro sumnii regis gloria.

77

In
2.

cs p c r

s.

Ad

Magiiiticat.

Ad
A.

Benedictus.

A. Anna, beatae sobolis 'J'antiquc parens germinis,

Gaude, beata genetrix, Quae tantum donuni accipis, Ut niatres omnes alias Prolis honore praeeas.
Brev.

Quae subliniaris hodic Regno perennis gloriac,


Sacratis
tuis

precibus

Caeli nos iungc civibus.

Cod. Guelfenbyterau. 559. 1 s. Mariae (?) saec. 18. Brev. ms. Montis s. Mariae saec. 14. Cod. GuelfeiiBrev. ms. Montis s. Mariae saec. 14. Cod. liyterau. 170 (Helm. 145. 2). B. Brev. Goslariense imp. Halberstadii Guelfenbyteran. 546 (Helm. 506). C. 1522. D."
ms.

Montis

(Helm.

512).

A.

In
saisch.

1.

ABC

D.

Noct. R 1: Dicamus et Annae quod dicimiis Mariae etc. proR 3: Laetare mater inclita R 2: Dicamus et Annae ABC. In 2. Noct. ABC prosaische AA, statt deren aber in BC die

obigen am Schlsse nachgetraoen sind. A 2: Haec nobis parit filiam etc. D. D.

AI: Ex
R
1

Abrahae progenie

etc.

in

D:

R. Est tarn benignae filiae Honor gratus quam maxirae, Parenti quem impendimus, Uti mandavit Dominus. V. Honorem hahebis matris tuav
cunctis diebtis
vi'tae

tuae.

lu
1.

3.

Noct.

AA 13

lauten in

D: Quae Deum
;-{.

Tu

cisterna de Bethlehem, Cuius aquam sitivit Kex David in lerusalem, Qui de torrente bibit.

dedit

hominem

Naturae praeter ordineui.

Annam, vocatam uratiam,


Ut datam
Gratanter invocemus, sibi gloriam Post gratiam sjjcreuuis.

2.

Tu
1:

gloria lerusalem, Quae peperisti virginem,

R
D.

matris

summae
3 sq.

R 3 [2],

genetrix etc. D. R 2: Cunctis excepta feminis D.

Vere

beatji

feniina

etc.

R 3

lautet in

D:

K. In aeterno speculo Praevisa, sed saeculo

Data

senescenti,

Dulcis Anna, sedulo, 8ubvenire popnlo

Prompta
V.

.sis

egenti.

Tu

gloria Jerusalem, In gloria locata, Sustolle

Gentes in miseria

manu

data.

In Laud. AA
1.

sind in

mit Ausnahme von

2 verschieden:

Gaude, mater praeoj)tata, Cui sedes in gloria -Ab aeterno est parata Felici memoria.

3.

Benedictam benedicat omnis creatura, Super omnes mulieres cuius genitura


Benedicta Deum prodit in nostra natura. Ad Annam cuncti transeant, Impleri qui De generationibus, Quae virgo tuit (!) et
desideraut
tilius.

4.


5.

78

In

2.

Anna, mater nobilis, Ex te flesiderabilis Est orta Dei genetrix; Esto nobis apud Christum Pia interventrix. Vesp. ad Magn. A fehlt C; O felix Anna ditavit etc. D.
26.

De sancta Anna.
Personent ei, Cum de Inda exoritur Anna, mater sanctae spei.
3.

In

1,

Vesperis.

Super Psalmos.

A.

Summa

laus sit genitori,

Haec consurgit

Proli quoque redemptori,

De

generatione rectorum

Nobis flameu sit solamen, Chorus dicat Amen, Amen.

Ad
A.

Magnificat.

Et nomen eins In aeternum vivit, Nee in morte de sorte


Delebitur electorum,
4.

Dulcem Christo melodiam


Digne decantemus Et suavem symphoniam
Ipsi resonemus Eiusque benignam Honorificemus

Calamus scribae
Velociter scribentis

Exornet huius [gesta], cuius Gressus pulcherrimi


Quasi
filiae

principis

Geuealogiani,

In calceamentis.
5.

Sed prae cunctis laude dignam Sublevemus

Tabernaculum Dei
Fluminis impetus
laetiticat,

Annam

piam,

Quae nobis formosam, Generosam, pretiosam Verni paradisi rosam Genuit Mariam.

Dum Anna
6.

legi

obnoxia

Prole multa fructificat.

Magnus

noster

Dominus
,

Magnam

magnificavit

Et coram cunctis regibus

Ad Matutinuni.
Invitatorium.

Eam
1.

miriticavit.

Responsoria.

Regi Christo iubilemus Et devoti exsultemus


Ei, qui hodie

Decantemus hac

in

die

Deo laudes harmoniae,

suam Piam Corona vit avam.

Cum

exsurgit de ludaea

In

1.

Nocturn

o.

V.

Norma vitae et idea, Anna beatissima; Sume Vota. lesu Christe,


Quae depromit chorus Mente devotissima.
istc

Antiphonae.
1.

Admiretur orbis terrarum Nomen tuum, Domine. Cum de profundo tenebrarum

1.

Egreditur rosa de spina

De

carapis lerichontis,

Lux
2.

surgit

Annae

noraine.

Cuius odor est ruina Et pavor Acherontis,

Caeli enarrant gloriam Dei

Nos per eam,

Christe.

salva
;

Et

in tiues orbis terrae

Ab

igue Phlegetontis


V.

79
4. Exsultet terra

Iudex ferus dum rcdibit


(.'um

caeli

senatoribus,
interibit

Et insulae

laetentur,

Et hie ludas

Cum
8.

suis fautoribus.

Cum haec levatur de Ad culmen gloriac,


5.

pulvere

Spirans Auster hunc perttavit

Hinc angeli Dei iucundentur.

Hortum, quem Dei

rigavit

Deus

in se mirabilis,
et ineifabilis,
tilia

Christus sapientia,

Magnus

V.

Pater dedit incremeutum, Pavent terra, firmamentum, Et caelorum entia. Florura hortus germinavit Rosam uec non lilium,

In Abrahae liac

Perfecit mirabilia,
6.

Felix haec mater

Domini praecepta
Custodiebat et diligebat

Rosa quoque generavit Christum Dei tilium.


4.

Propterea apud eum Gloriam est adepta.


Responsoria.

Stirpis Davidicae

Tu

iiobilissima

Proles,

Anna, gratia vocaris


Iure, quia talem paris,

Tres mundo generas


Soles,

Quae solem

iustitiae

fecundissima Mater, te pater

De

se caste generavit,

Aeternus omnisque
Caeli concentus

Vere plenum gratiae. Qui nos reparavit. eata, quia gratiarum

Honorat,

Ex

te

fons eraanat,

Terrigenarum

Hie puteus aquarum,


Saucios qui sanat.
2.

Te conventus
In valle lacrimarum

Anna
Cui

dicitur donata,
et

Detentus
Implorat.

donavit

In

2.

Nocturnu.

Antiphonae.
1.

Deus dona grata, Cum eam dotavit Vere dotc bona, Ut hie eam gratia Et in futuro protegat
Gloriae Corona.

Benedixisti, Domine,

Terram hanc benedictam,

Ilaec
(>>uae

est

mater sanetae
tidei

spei,

Quam
2.

de legis opprobrio

Eximis maledictam.

pro virtute Accepit bona de

manu

Dei.

Fundata

Anna, tu veri Samuelis


est

in

niontibus

Ilaec mater generosa,

De
3.

Castra regens Israelis Et exeludens Ismaelis


Fallentis astutias,
Fiiiulis

lesu bibens fontibus

Haurit tarn gratiosa.

preccs apud

Deum

Exsultabunt Dei tilio Simul cuncta croata, Cum de mundi exsilio


Transit haec bcata.

El extricas Asmodeum Et eius versutias. Tu Tobiae pie, pia Ava, praesto sis in via,

Ut
4. a nobis ininiicum

80
Cui Spiritus insedit

Procul pellas inipudicuiii.

Vere septiformis.
V.

Vox ab
On.nis

ore,

laus de corde

Resultet et exsultet

homo

fidelis,

Specular es munditiae, Cui sol iustitiae Radios impressit

Cum ab Israelis Domo homo


Surgit sanctitatis,

Imago deiformis.
3.

Salve, nobilis virga lesse,

Anna, mater honestatis,


Cuius flores in decore
Puritalis,

De qua ortum est praecandens Lilium convallium,


Quod generavit
Dei filium, Qui donavit
V.

suavitatis,

Fructus in honore. V. mater pulchrae dilectionis,

Ex

te fons sanctificationis
filia,

Omnibus Oder cuius

esse,

fragrat

Prodit, virgo

Quam
In

Super unguenta pretiosa,

exora

et

implora.

Favum cum
Lingua eins
4.

melle distillat
gratiosa.

3.

Nocturno.
Cantica.

Ego

quasi terebinthus,

Ad
A.

Florete, flores, quasi liliuni

Habens gloriam ab intus, Ramos meos dilatavi,

Et

fructiticate,

Cum

Marias generavi,

Date

Trinos flores honestatis.


tilium

Odorem ac Dei

Eia, mater castitatis,

Immcnis laudibus coUaudate,


Qui Aniiae matris spiritum In electorum requiem Et inter vernantes Paradisi flores hodie
Feliciter transplantavit.

Ora primam ex te natam, Gratam cunctis et praelatam, Utque gratum ex se natum Oret, ut regnum beatum Nobis praestet et conspectum

Summae
V.

deitatis;

Ora patrem, ut per ducem.


Qui redemit nos per crucem, Nobis orbis reddat lucem.

Kesponsoria.
1.

Area tu novi testamenti, Fulgens instar firmamenti,

Omni
In
te

parte auro tecta,


regni virga recta

In Laudibus.
Super Psalmos.

Manet, o virtutum Anna, Urnam plenam habens manna

Cum
V.

tabulis scientiae,

Induta es a Deo
fortitudine

Te

perfecit architectus.
et

Dei natus

dilectus

Et praecincta
pulchritudine

Manu
2,

sapientiae,

Clre lucens in procella

lam de lacob
Cuius iubar

surgit Stella,

Unde

mundo darum
liinc

Morura, tibi praeparata Est sedes gloriae


In requie

Lumen

fundit,

rosarum

Flos pulcherrimus procedit,

Sanctorum.


Ad
A.
Benedictus.

81

Ideo

cum

angelis
hereditavit.

Benedictus Dominus, Qui in domo Davidis

regnum

Cornu

erexit,

In

1.

Vesperis.

Quod
Et
in

in salutem languidis

virtutem pavidis
direxit,
1.

Antiphonae.

Ecclesiae

Adest dies novae

lucis,

Cum hanc

vere humilem

Quo Annae

sanctissiraae

Misericordiae
Oculis respexit Ac cum Stola gloriae
2.

Spiritum caelis introducis, Aeterne rex altissime.


Aeterni regis aviam Cuncti veneremur piam, Quae nobis speciosam
Paradisi rosam

Palniaque victoriae

Hodie

caelis invexit.

Pei-

Ho ras.
3.

Genuit Mariam.
Mulieris huius fortitudinem
quis investigavit, furentis liolofernis

Ad
A.

Priraam.
dilatavit

Haec cor suura Et ambulavit

Quae

In lege Dei, Ideo ascendit dealbata, Acsi columba Esset immaculata.

Et
4.

Caput detruncavit gentis suae populum

ab hoste liberavit.

Manum suam

pauperibus

sapiens porrexit,

Cuius ab alto munera

Ad

Tertiam.

altissimus respexit,

A. Multae filiae congregaverunt


ivitias et delicias

Nunc

vere beue meritam ad gloriam provexit.

congesserunt,

Ad
A.

Magnificat.

Tu

vero universas has es supergressa,

oliva corde mitis,

odorifera
ditis

vitis,

Cum

hodie regis

cubiculum es ingressa.

Fns

et

cisterna viva

Bethlemitis,

Ad Hextam.
A. Super solis haec radios candidior Et super stollarum

Exstingue in nobis
Pestifera

Malae

sitis.

caeli

manna, Anna
quae giguis

ordincm

lucidior,

Fructifera

Fugatrix tenebraruni.

Et

insignis,

Visceribus dignis

Ad NoDani.
A. De
liibore

Fructum* bencdictum,

manuum

felix ista manducavit Et de sua penuria

Omni l)ono nieliorcm, Natam piam, Omni rosa rosulentiorem,


Praedulcem Mariam.

pauperes

ditavit,
V.

lUuiiu!, Historiae rhythmkao.

82
Cod. Oenipontan. 542. adcl. saec. 15. Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Clra. Monacen. 7213. add. Brev. ms. Cellae Principum saec. 14. Dinrn. ms. Cisterciense saec. 15. Cod. llamhuriren. 1571. saec. 15. B. Ad Magn. A, 4 Cliristi resoneI n 1. Vesp. Super Ps. A fehlt AC. C. Ibid. 4 aviam B. In mus A. Ad Matut. Invit. 3 suam hodie AB. A 4, 4 pulchri rivi A. A4, 5 1. Noct. A 4, 3 gesta fehlt A B. filia B. A 6, 1 Dominus noster A; statt dessen B: De radice lesse graditur Virga, dum gignitur Ex Anna virgo Maria.

A.

R
2.

1,

in

Noct. A

R hac die B. 1, 4 Exemis A;

R 4, 8 omnis qiioquc B. 3 luda. dessen B: Israeli convenit


1,

In

statt

Deo

benedicere,

Qui de Anna voluit

3,

Lies: Exsultent?

sibi

matrem sumere.

5 fehlt B; statt dessen:

Dens, super maria Qui terram fundavit, Gratiam pro gratia

R 2, 3 dona bona B. I n 3. Noct. Ad Cant. 2 Domini fehlt B. R 2, 1 Clara A, lucet B. A, 8 sq. fehlen B. Ibid. 10 feliciter felilt B. R 4 11 et beatum conspectum A. Ad Primam A, 6 fehlt B. Hiezu der Hymnus Honos Deo dulce melos, Anal. IV, 78.
6,

Annae

ciimulavit.

27.

De sancta Anna.
Septeno mundi climatum
Odoi'is
2.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

vitae baiula.

Tu

virtutum

es viridarium,

Dei summi filio Sponsara peperisti,


In cuius conubio

Gratiarum sacrum sacrarium,

Regnum
3.

acquisisti.

Forma vitae, morum florariura,


Aula solis, mannae cellarium.

Te

aviam dicamus? Sed utramque gloriam Digne tibi danius.


factoris

An matrem

Ad Matut inum.
Invitatorium.

Eesponsoria.

Adsunt sanctissimae

Flos candoris, gemma munditiae,

Annae

natalia,

Carbo

lucis,

Coetus laetissime

virtus fragrantiae,

Pangunt sollemnia.

Mater matris
factoris filiae,

In

1.

Nocturno.

Reginae gloriae,
V. Nepotem mitiga
Nostris defectibus,
Proli nos colliga

Antiphonae.
1.

Tu

rogus es aromatum,
surgit fumi virgula,

Quo

Cordis affectibus.

83
2.

Matutini

Praevenisti

Claustrum es sideris,

solem

iustitiae,

Nubes

solis,

Solem

lucis
,

praeventrix muneris,
Excitatrix
torpcntis aeris,

Industrix aetheris;

fax gratitudinis V. In te dies nostrae laetitiae Unit suae

V.

Stella maris

vim pulchritudinis.
2.

ex te resplenduit,

Tu

vallis,

ex qua lllium
pestis vitium
;

Quae ducatum
marinis tribuit.
3.

lucunditatis germinat,

Quod omnis
V.

lubar

offers
caligini,

mundi
Caliganti

Odoris vi disterniinat Germinasti


sacris visceribus

lucem das homini, Das reginam caelorum agmini,

Dei matrem, solem bominibus.


3.

Amictum
V.

Annae pressae maeroribus


Caelestis ait nuntius:

lumini;

In te veri lanterna luminis In ducatum defertur hominis.

Tuis sacris visceribus Stirpem promitto praescius,


ipsa lumen gentibus Dei nascetur tilius V. Felix, ex qua
;

Ex

In

2.

Nocturno.

mundi lux
In qua Dei

oritur,

Antiplionae.
1.

thronus exsculpitur.

Tu

es rosae plantatio

De qua
2.

In lericho campestribus, rosae floritio


Nostris

In

3.

Nocturno,

vernat aspectibus.
1.

Antiplionae.

Mater matris
solis

iustitiae,
lucis,

Nobis

hosti tristitiae,

Eons amoenitatis, Anna, et dulcedinis, Solem claritatis Eide paris luminis,


Parit flos munditiae

Caelo dedit

2.

diem
3.
felix,

laetitiae.

Eructum
imbuit,
3.

castitatis,

cuius uterum
felix fructus

Rivus castimoniae

Tam
Homo

Elumen

pietatis.

Per quem fructum mortifcrum


gustatum exspuit.

Tu Sion, qua ponitur Tcmplum conditoris,


Quo reis suspenditur Lex mortis, timoris.
Kesponsoria,

Ixespoiisoria.
1.

Tu aurora
diei

gratiae
1.

Cum Diana
beati luminis

De

te

sumit

Dei progenics,

6*


Mundi
Candor
virtus,

84
2.

In sacris visceribus

patris effigies,
lucis,

aeterna species,
Solaris facies,
3.

Sidus concepisti, Cuius in splendoribus Nobis illuxisti.

V.

2.

Matrem nostro Sponsam caeli Tu es lucis

fastigio,

palatio.

Salomonis solium Es totum auratum, Per beatum filium Matri praeparatum.

novae diluculum, In te mortis

4.

umbra

confringitur,

Per te duplex gloria Nobis est exorta,


Filius et
filia,

Dei matris dulce cenaculum,


In te Vertex
5.

Lux
Diu

et

lucis porta.

tellus languit

sanctorum alitur;
V.

Nube cumulata,
Flore divo
floruit

Tu
Sei,

aurora,

quam
Deus
3.

sol

subsequitur,

Nube
Ad
A. Tu
es

dissipata.

quo sponsus
ingreditur.

Benedictus.

Eos,
Orbis

flos,

gemma,
sol gratiae,

flumen

Stella,

fiscellam deferens,

vita,

Quae latorem
stellifera,

sphaera

legis

circumferens,

Tu

stellarum virtutum serie

Defensorem
oppressis afferens,

Caelos ornas,
illustras aethera,

Hosti celat,

propinquis offerens.

V. Gratiarum

immensa specie Omnis levas


maeroris vulnera.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

Sara pulchritudinis,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Anna

pietatis,

Rebecca dulcedinis, Rachel venustatis


Transfers vi propaginis
lus sterilitatis,

beata

sterilitas,

De qua dolor concipitur. Ex quo prolis fecunditas


Orbato mundo panditur.

Paris

domum numinis, Templum maiestatis.

Offie. m.s. rev. ms. Mantuanum saec. 15. Cod. Univ. Patav. 734. A. Barcinonen. saec. 16. in. Cod. Barcinoneu. 1 IV 7. B. Brev. Barcinononse imp. Barcinonae 1540. C. In 1. Vesp. fnf AA .super Ps. (die der Landes) C; nur eine A super Ps. O beata sterilitas B. C hat in der 1. Vesper noch

folgendes

E. Anna, maris stellae mater, tu crimina pelle, Quae lesu Christi thalamum mundo peperisti, Principium vitae, quo vivunt Israelitac, V. Ex te namque pia processit virgo Maria.

Ad Magn. A, 4 sacrum
Invit. lautet in
fehlt

85

8 magni cellariimi.

B.

Ibid.

Ad

Mat.

BC:
Actoris gloriae

Laudemus aviam,
Factoris aviae Cantemus gloriam. In 1. Noct. A 3, 2 matris A. C hat in dieser Noc.t. drei dem vorhergehenR 1, 4 tu virtus den Officium entlehnte AA. R 1, 1 Filios candoris A. R 2, 4 praeventris A. R 3, 6 caelorum flagrantiae A. R 3, 5 fehlt B. animi B. R 3, 9 lucerna lumiuis B. C hat drei dem vorigen Officium entlehnte RR. A 1, 2 In fehlt A. In 2. Noct. A 1, 1 plantationis A. A 1, 3 floritionis A. A 2, 6 divinae lactitiae A. A 3, 1 O felix uterum cuius A. A. 3, 4 exparuit . Statt der vorstehenden hat C wieder drei R 1, 9 AA aus dem vorhergehenden Officium. R. 1 3 sq. fehlen C. R 2, 4 Maeroris vitis termiR 1, 11 Hivit suae B, Ivit C. Inter dies B. R 3, 6 fehlt B. nat A, Odoris indisterminat B, Odoris vidi stermiuat C. R 3, 10 tonitus exsculpitur A. Statt des 3. R steht in C: Inclita stirps A 1, 4 Fati paris lasse etc. In 3. Noct. A 1, 2 Annae dulcedinis A. A 2, 3 Eivus fehlt A, Ritis B; lies Yitis? Statt dieser AA hat C B. R 2, 7 sq. meutus sanctorura wieder drei dem voi'igen Officium entlehnte. R 2, 10 consequitur A. R 3 lautet in BC alicui A.

O spem

miram, quam dedisti

Dum Mariam

lustis et peccatoribus, protulisti

Deo, caelo, hominibus, Imple, mater, quod coepisti, Nos tuis iuvans precibus. V. Anna, vere claruisti Sanctorum in splendoribus,

Omnes opem

ferant Christi,

Parce nobis supplicibus. A 3, 1 Salomonis solus A 2, 3 in fehlt C. In Land. A 1, 1 sterilis C. A .5, 1 Diu tellus clanguit A 4, 3 filio B. est B. A 3, 2 fehlt B. A 5, 3 Flore devio A. A 5, 2 tumulata BC. A, Vintellus elanguit B. Diese AA stehen in C in 1. Vesp., whrend ad Landes fnf dem vorigen OffiIn 2. Vesp. Ad Bened. A, 7 zelat A. cium entlehnte eingeschoben sind. Ibid. 5 TransIbid. 2 Annae B. ad Magn. A, 1 Sacra pulchritudinis A.

Ibid. 6 In sterilitatis B. ferens propagis A, Transfers in propaginis B. Statt dieser A hat C: Virgo semper haec Maria Ibid. 7 Panis domum A. Hierzu die Hymmen: In 1. Vesp.: Plaudat caclestis curia; in Noct. etc. Immensae diem gloriae; in Laud: Almi festi j)eriodus. Vgl. Anal. XXII Nr. 46-48.

28.

De sancta Anna.

In
A.

1.

Vesperis.

cum

eius

filia,

Super Psabnos.

Sacrosaucta^
virgin
^_^

Prima nostrae
salutis gaudia Sacrosancta

R.

Anna

trino

mundum

raatrimonio

recolat ccclesia,

Sanctae Annae venerans sollemnia, Cuius votis


largitur

Dei nutu ornans ministcrio Trinae prolis praescntcm ecclcsiani


lllustravit
et

omnia

Christus [Icsusl

supornam ruriam.


V.

86
V.

Da
terris solatium,

Sidus

Anna

darum, mirabile,
Sidus pandens
soleni
iustitiae.

Quae caelis das gaudium Per Mariam et lesum,


Eius
2.

filium.

Ad
A.
felix,

Magnificat.

Felix terra,

vere pariens
trinitatis,

Caelum
Fns

quae caelum genuit, Cui sc tota


trinitas

In quo corporaliter
divinitatis

incubuit,

In quo Deus

Habitare voluit,

hominem

induit,

Anna
Nos

sacratissima,

Dum
V.

pati voluit.

reos a peccatis

Ex

Solvens duc ad patriara

hoc caelo micat spes


et

virtutis,

Summae

claritatis.

Dona
3,

fluunt gratiae

verae salutis.
surgit,

Ad Matutinura.
Iiivitatorium.

Area

In Christo mirifico

quae urnam suscipit, In qua verum

Rege gloriemur, In Annae vivifico


Fructu iucundemur.

manna se condidit, Quod se nobis


ex ea praebuit,

Vitam

restituit;

In

1.

Nocturne.

V. Pia mater,
Isto

Antiphonae.
1.

cum pia manna

filia

Elevatam super caelos, sollemnem in gloria, Annam, vocatam gratiam, invocemus pro gratia.
Caeli Dei gloriam

nos dignos praepara.

In

2.

0.

2.

Antiphonae.
1.

narrant laetabundam,
Signis

dum sanctam Annam

praedicant fecundam.
3.

Innocentem manibus Annae mundo corde Dat Mariam Dominus,


ut

Speciosum prae filiis, lesum Dei tilium, Natum Mariae virginis, Annae scimus nepotulura.
Laetificat

2.

mundet nos a sorde.


Responsoria.

impetus flumiuis
Civitatem superni luminis
Gloriosis

1.

Ave, radix
lesse gratissima,

Anna, Mariae mater sanctissima,

Annae ex
3.

meritis.

Anna

vocata gratia,

Nos

vivifica,

Nam

de te nascitur.
vita oritur.

De qua

Vas plenum gignens gratia, Per cuius abundantiam Caeli fruamur gloria.

87
Responsoria.
1.

Bespousoria.
1.

Caritatis

Paradisi fons

confer insignia

manans

e medio,

Nobis, Anna,

Se diffundens
grato diluvio,

quae digna gratia Nuncuparis, da reis veniam,


Rectis corde

Annam

signat,

terrae solatium

praesta laetitiam.

V,

Et caeli gaudium. Fructus vitae colligimus

V.

Culpae terram
purgasti scoria,
2.

Ex

bis paradisi fluminibus.

Largitatis

Mira caelos
ornasti gloria.
2.

divinae radiis
Insignitos
desolatis

Funde vinum

tantisque suffragiis,

Phiala laetitiae, Ut de regno claritatis

lesu bone,
(et Annae) precibus Semper nos (pie) protege; V. Accedamus ad thronos gratiae

Mariae

Detur spes fiduciae;


V,

Funde preces
pro nobis sedulas
lesu, qui plus
largitur,

Dulcis matris
postulas.
3.
et

quam
cum

piae
trino

filiae.

3.

luditli

portas Betlmliae
laetitia,

Anna

Ingressa

Fronte

trita

superbiae

mundum matrimonio
Dei nutu ornans ministerio Trinae prolis praesentem ecclesiam
lUustravit
et

Nos certos de victoria Sub typo matris gratiae


Reddit
et

vera gloria;

V. Haec Jerusalem laetitia Et sanctorum honorificentia. V.

supernam curiam.

Sidus

Anna
mirabile,

In

3,

Nocturno.

darum,

Sidus pandens

Antiphonae.
1.

solem clementiae.

Novum canamus
canticum
laetitiae,

In liaudibus.
Antiphonae.
1,

Per quam deletum


cliirographum
2.

est

tristitiae.

Sedentibus in tenebris
lux est iustis orta,

Adest festum laetitiae, quo rex aetcrnae gloriae


Sanctae Annae mcritis
reis

Per Annae nepotulum


clausa mortis porta,
8.

dat dona veniae.


sitiens

Yiderunt omnes termini Dei salutare, Quod per Annao filiam venit nos salvare.

2.

Anna Deum

caelum parturivit, Quo Dens induit bomincm,


(jui

nos ad caelos adcivit.

3.

Ad Annam
De

cuiicti transeant,

Impleri qui desiderant


generationibus,
et filius.

Sauctae Annae nos salvans precibus


Caeli laetantes

Quae virgo sunt


4.

coniunge civibus.

Stella sole radiat

Omnibus

in

luce,

Mariam Anna dum


orbis in salute.
5.

genuit

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Templum

misericordiae

Ad
virgula

Patens veneremur,

Annam, ut eins gloriae Semper collaetemur. Ad


A. Splendor
Benedictus.
lucis

tam

florida,

protulisti fructum,

Rosam

pudicitiae

conterentem luctum,

Aquam

saporis gratiae

vitae perpetuae,

propinasti gratis,

lesu Christe,

lesum ora nepotulum,


gloriae,

summae rex
(1182).

ut nos iungat beatis.

Cod. Casanaten. B VI 5 Vesp. R, 7 Illustrat. Ad. Magn. A, 1 Lies O felix terra 1. Noct. A 1, 4 per gratiam. A 3, 2 Anna. R 3, 6 Ex eam. In 2. Noct. R 2, 8 Lies donat quam? In 3. Noct. R 1, 8 sq. R 3, 4 mysterio. R 3, 7 Illustrat. Grato se diffimdens. In 2. Vesp. Das Versmafs erscheint an mehr als einer Stelle ad Magu. A, 7 ora fehlt.

In pariens? In

Brev. ms. Praedicatt.


1.

Cremonen. anni 1467.

entweder ursprnglich vernachlssigt oder spter verdorben.


29.

De saBcta Anna. In

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Laudibus.
dulcis divinitas

Super Psalmos.

Ad

quam

A. Alma mater Anna, gaude, Tibi multa digna laude


Inerant ex
filia,
fit

Se in Christo exhibuit,

Namque dum
felix

mater Dei,
sis
ei,

Fecunda dum virginitas Huic servi formam induit. Ad Benedictus.

Te monstrat, quia

quam

felici

gaudio,
filia,

prosapia,

Cuius germen virga lesse,

Anna, gaudes cum Eius dum dulci filio

Qua

suscepit matre esse Dei sapientia.

lam In

frueris in gloria.
2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad In Nocturuo.
Super Psalmos.

Exsultet in gaudio
Spiritus Mariae

A.

Praefulsit

quam pulchra propagine Annae filia,


fulsit

Dulci natalitio Matris Annae piae


Felix

Anna

tali

prole.

Deus dum carnis tegmine

De qua

orto Christus sole

Homo

ex Maria.

Fit nostra redcmptio.


Brev.
15.

89
14.

Cod. Olomucen. I VIII 4. add. 4 matrem. In Noct. A, 4 Homo dum fulsit. In Lau d. Ad Beued. A, 4 Tam fruens in. In 2. Vesp. Ad Magu. A, 6 orta Christus sole fehlt. Das Officium hat nur eine Nocturn in Nocturn und Landes alle Psalmen sub uua; das Fehlende de commimi virginum. Hiezu die Hymnen: Gaude mater ecclesia (Anal. IV, 77) und: O quam festa felicia (Anal. XXIII, 123).
saec.

ms. Praedicatorum

saec.

In

1.

Vesp. Ad Magn.
;

A,

30.

De sancta Anna.
V.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Ut geminata

reis

sint patrocinia nobis.

Adsunt Annae
grata sollerania,

Fulget lux celebris,

qua
Deliciis

trausit

Anna

sacrata,

Laude dulcisona
plaudat ecclesia.

crebris

fruitur

quae pace beata,


teuere

Natam quam
0.

in

1.

Noct um

V.

Responsoria.
2.

honore Qui dubitat teraere, cesset laus eins ab ore.


laetari matris

V,

Cordis ac vocis iubilo Pangamus laudes Domino, Annae festum cum gaudio Praesens celebret contio. Suscipe devotae
praeconia, Ciiriste, catervae.
Clausit vas Anna,
clausit

In
2.

3.

Nocturno.

Responsoria.

Auster dat imbrem,

ventum

repulit glacialem,

Coniugis opprobrium
3.

quod fertile manna, Vas loachim giguit, quod caelicus ignis inignit, V. Vas loacldm tinxit, oraini quod dextera pinxit.

loachim delevit in aevum, Contra spem sobolis

dum
3.

gignit

aroma pudoris.

Plebs

Hebraea, populo dat pocula petra,


sitit

Bis Moysi virga

In 2

Nocturno.
V.

confestim paruit

icta,

Kesponsoria.
2.

Languidus orbis eget nee quis medicamina praebet,

Gignit liuinus spinani


stirps

Donec venire
sterilis

piani

ludaegerminat Annani,

parit

Anna Mariam,
bibit.

Spina parit florem,


sie

De qua
1512.

fons crevit,

parturit

Anna Mariam,

quo genus omne

Brev. Sleswicense imp. Sleswici jeder Nocturn das erste R prosaisch.


31.

Alles Fehlende prosaisch; in

De saucto Ansgariu.

Ut In
1.

Sit

Sueis legislator
;

Vesperis.
Magiiificat.

Docens evangelium
Veritatis gratiam,

Caeli spai'git ex thesauro

Ad
A.

Ludvicus imperator Dirigit Ansgarium,

Ex

doctrinac profert auro

Fidei constautiam.


Ad Matutinum.
Invitatorium.

90 In
2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Summo

regi

supernorum

lubilemus pariter, Eius laudes et sanctorum


Psallentes sollemniter.
2.

Pro paganis convertendis Fervida oratio Cor accendit et extendit


In doctrinae studio.

In

1.

Nocturno.
3.

Monstrat sursum inspirando Dei revelatio, Quod procedet germinando Sua praedicatio.
Stans in Bircha per doclrinam
Fideles multiplicat,
Offert pravis

Antiplioiiae.
1.

In aetate iuventutis Crevit cum Ansgario

medicinam Et Christum magnificat.


Responsoria.

Decus morum, lux Dei benedictio.


2.

virtutis,

Factus frater monachoruin

1.

Praefectus regis inclitus,


Fidelis Erigarius,

Ad
3.

Per virtutes floruit, conventum supernorum Se totum disposuit.


V.

Totus in fide floruit Miraculisque claruit;

Primo Danis, tandem Sueis

Domum suam

magniticat

Fidem Christi praedicat, Nee forraidat, quod haec saevis


Gens
se factis implicat.

Et templum Deo dedicat.


2.

Benigne Bircham respicit

Dans Simonem pontificem,


Qui lapsos fide reficit Scandens virtutum apicem, Y. Verbis, factis et moribus Dat fidem infidelibus.
'

Kesponsoria.

Ludovico preces ferunt Legati de Suecia Et doctores sibi quaerunt Praedicandi gratia, V. Doctor mitis, Dei vitis, Adfertur Ansgarius.
1.

3.

Hunc Simonem
Pravorum

vi

repulit

persecutio,

Nitardura morte sustulit In fidei martyrio;


V.

2.

Profert verbum vox divina

Vitam duxit feliciter Hie Nitardus presbyter.

Radiando

caelitus,

Quod procedat in doctrina Et virtute spiritus


;

In

3.

Nocturno.

V.

Praevenisti cum, Doinine, in

Antiphonae.
1.

henedictiomhus dicedinis.
3.

Tribulatus ex labore
Birchara tandem
attigit,

Danis in Sleswik fabricat Ansgarius ecclesiam,

Quem

rex Bero

cum honore
2.

Fidem Rex

Christi fortificat
mitis per potentiam.

Reverenter colligit. V. Deduxisti emn, Domine, via tua et ingressus est


veritate tua.

lUic diversi confluunt

in
in

Nationum popuii

Et

in fide proficiunt,

Domine.

Deo

servire seduli.


3.

91

5.

Hinc sanctus Ripam


Illic

eligit

Ad augendam

tidem Christi

Ecclesiamque construit,
fideles
colligit statuit.

Fratres omnes excitat, Intra fidem gentes sisti

Presbyterosque

Deo plorans

supplicat.

Ad
In Laudibus.
Aiitiphonae.
1.

Benedictus.

A. Languidorum multitudo
Suis sanctis preciljus

Surgit Sana, fortitudo

Missam

sibi prophetiam Audit vir angelicus,

Daturque debilibus

Infirmantes adportantur

Quod det Sueis

caeli

viam,

Ex

diversis partibus,

Dux
2.

fit

apostolicus.

Omnes Christum

confitentur

Ad

Sueones iterato

Restitutis viribus.

Missis sacerdotibus

Voto semper astat grato Pro Dei cultoribus.


3.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

Tarn aetate quam labore Consumptus Ansgarius Gravi coepit ex languore


Infirmari fortius,

A. In extremo terrae sita Est Sueonura regio, In pagana sorde trita


Traditur Ansgario,

4.

Tandem

pellis

sola restat

Per doctrinam quod polita


Fiat habitatio
Christo,

Cum

nervis et ossibus,

Totus tarnen fervens exstat


In divinis laudibus.

qui est lux et vita


perfectio.

Summaque

Brev. Upsalense imp. Holmiae 1496. Die fehlenden Teile prosaisch. In 3. Noct. R 1 fngt poetisch an, verluft aber prosaisch in einen Vulgatatext: In excelso sedens throno sie ait Ausgario: Aiidite, insulae, et attendite V. De ventre niatris meae popiili de longe, Dominus ab utero vocavit me. RR 2 und 8 sind ganz prosaisch. recordatus est nominis mei. Zum Officium gehren die Hymnen: In 1. Vesp. Ansgari pater optime(Klemming I, 1) ad Landes: Vidit puer Ansgarius (Klcmming I, 6j.

32.

De sanct Antonio.
Abba, pater, gaude,

In

1.

Vesperis.
V.

Super Psalnios.

summa
Et memor

dignissime laude,
esto gregis

Nunc Acgyptus parens gaudeat


Suae prolis dans beneficia,

poscens consortia regis.

Ad

Magnificat.

Et desertum decore oreat


Antonio praebens obsequia, Sed Lesatum virtute poUeat
Tanti patris fultuni praesentia.

A. Migrat gaudens
pater Antonius,

Mundum

linquens

peccati ncscius.

R. Virgo, frucns meritis


doctrinae, caolica vitis,

Et qui sancto
vixit

diutius,

Regula
fons,

virtutis,

Vivit sanctus

quo

fluit

unda

salutis,

sanctorum socius.


Ad Matutinum.
Invitatorium.

92
3.

Dum

virtuti

se totum dederat,

Onines fratres, convenite,

Feslum

patris agite,

Perfectorum mores considerat, Filiorum


dictis

Nunc exsultemus, venite, Novo cantu pangite.


V.

obtemperat,
gratis

Quos doctos noverat;

Servum

In

1.

Nocturno.

se cunctis fecerat,

Antiphonae.
1.

Audit omnes, inter quos aderat.

Antonius, vir inclitus,

Auditor evangelii, Studet implere penitus


Sacri
2.

In

2.

Nocturno.

normam

consilii.
1.

Antiphonae.

Se committens Domino Contemptis terrenis, Non curans de crastino Cuncta dat egenis.
Fugiens Antonius cunctorum conspectum Asperura et arduuni sumpsit institutum.
Responsoria.

Sanctorum, quos noverat, Fungitur consortiis, Quos instructos sciverat


Divinis eloquiis.

3.

2.

Fit in brevi tempore


Sanctitatis vasculum Fitque degens corpore Virtutum veliiculum.

3.

Hostis videns
fremit et eiulat.

1.

Mente prona
studet Antonius

Nunc
Mente

adversis,

quae menti baiulat,


pungit,

Oboedire
sacris eloquiis,

promissis stimulat.
Responsoria.
1.

Cuncta vendit,
dispergit citius

Datque pauperibus; V. Audit evangelium, Quod relictis omnibus Debet sequi filium
Vir perfectus moribus.
2.

Sanctitatis

ascendens culmina Virtutumqe


decore floridus Perfectorum
decorat agmina, Vita castus,

Expeditus
currit celerius,

Fugit
et

mundum
quaerit anxius,

exemplo fulgidus,
V.
Veritatis

Ubi Deo
vacet devotius

ostensor lucidus,

Exstirpator
erroruni rigidus.
2.

Atque iucundius;
V.

Ad

remota
loca confugiens

Hostis motus invidia Virura ad alta scandcre

Vitat notos

secretum cupiens.

Sua studet versutia Sanctum ad ima

trabere.


V.
terret per varia, Volens sie iustum vincere; Importunus obstat Antonio,
Mollit,

93
2.

Signis valet
et

verbis proticit,

lugo Christi

quam
Morbos
et

plures
pellit

allicit,

Ut
3.

vel gratis

vincat vel taedio.


Christus, custos Antonii,

hostes eicit
abicit;

Et procul
V.

Cum

venit ad spectaculum,

Quo fervent hostes impii Et eins caedunt fainulum, Tunc divini subsidii Lux effugat crepusculum,
Illustrat

Iustum sie Christus perficit, Prorsus in nuUo deficit,


Post labores eximios Et quam plura certamina, Post triumphos egregios
Transit ad caeli lumina,

.3.

habitaculum

V.

Gaudet Christus cernens Antonium,


Gloriosum victorem hostium.
V.

Post se relinquens

filios

Caelestis vitae germina;

Migrat decus muuditiae,

Exemplum

paenitentiae,

In

3.

Nocturne.

Divina cernens lumina, Stola dotandus gemina.

Antiphonae.

In Laudibus,
1.

Antra

petit eremi

funcius victoria,

Antiphonae.
1.

Ubi
2.

tela

daemonum
floruit

confregit oninia.

Tunc desertum
In

Adest dies celebrandus, Quo beatus Antonius Caelum migrat laureandus,

Floribus virtutis,
deserto patuit
2.

Dux monachorum praevius. Non instructus literis


Vincit sapientes,

Doctrina
3.

salutis.

Post haec carne solvitur

Culpis absolutus

Huius mundi misei'is Moribus haerentes.


3.

Et Christum conscquitur,

quam

digiie

disputat

Quem

fuit

secutus.

Veritatem tirmans

Et errores amputat
Kesponsoria.
1.

Simpliccs contirmans.
4.

Felix pugna,
felix

Multa futura scntiens


Plura imntiavit,

victoria,

Tandem ad
felix

tinem veniens

constiintia,
5.

Caelum

subintravit.

(^ua

felici

potitur gloria

Pauper in divitiis, Sed dives in gratia,


Copisus praemiis

Antonii
perseverantia.

Conregnat

in

gloria.

V.

felix et

virtus
felix gratia,

Ad
A.
Antoni,

Hcnedictiis.

Quae

tot sanctis

pracbent auxilia.

rerum

abiectio.

94
Fratrum amor,
carnis afflictio,

Consulator
sacri consilii

Mens devota, morum religio Te confirniant


in regui
solio.

Et verborum
pollens facundia,

Ad

te

tui
filii,

suspirant

In
A.

2.

Vesperis.
Magnificat.

Quorum memor
nunc
sis

in

patria,

Ad
Antoni,

Ut

sint tui

in Christo socii.

fulgens munditia,
Brev.
saec. 15.

Vesp. Super psalm. R, 5 Alba In 2. Noct. A 1, 2 pater B. In 1. Noct. A 3, 1 ii. 2 umgestellt. consortio. Hiezu die Hymnen: In 1. Vesp.: Xova procnl et vetera (Anal. IV, 86); ad Noct.: Landes promat Antonio (Anal. XXIII, 125j; ad

Pauliuorum iiiip. Venetiis Cod. Goitwiceu. 439. B.

1540.

A.

Diurn.

ms. Paulinoruii)

In

1.

Landes: Corda iungant astantium (Anal. XXIII,


33.

125).

In Inventione

s.

Aiitonii.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.
toto,

Ad
A.

Gaudeat ex

Antonium. Aegypti nobilem, Hodie sollemniter Meruit invenire.

pari se celebret seu voto

Daemones
Constantini

in

Sophia,

Orbis terrarum

filia,

tantum claruisse tbesaurum, Per quem languentes ad eum palam venientes,

Cum

Testabant dicentes, Quatenus Antonium, Cultorem egregium,


Sentirent dolentes.
.

sint

devoti,
loti.

liberantur pondere

Inventionis modernae

Laetetur ecclesia,

Ad M a

u t i n u m.

Praestet nobis hinc aeternae


Christus vitae gaudia.
Responsoria.

Invitatorium.

Adoremus creatorem, Antonii qui splendorem


Hodie splendidiorem
Claruit Theophilo.

Gabriel angelus

Locutus est Caesari Dicens In Aegyptum Mitte Theophylum,


:

In

0.

Inquit,

pontificera

Cum Fratrum
Antiphonae.
1.

cuneo

Bis sex peritorura,

Exsultemus

Ut inquirentes
Domino,

omnes

in

Locum

experiant,

Quia praesul vere Tbeophilus A Caesare missus divinitus

Gloriosus in quo

Pater Antonius Eremiticam

Duxerit eius vitam;


V,

95

Ad eremum
3.

Valt

namque Dei
sit

filius,

assignatum

Quaerendus

Antonius
daenionia

Redeunt cum laudibus.


Praesul eremi contentus
Suis

Ad fugandum
2.

Septem, quae sunt in Sophia.

cum

notitia

Cum Aegvptum
Misso Theopliilo

visitassent

Tarn prioris quam conventus Claustri sub silentia

Yiri fratres tantique Thesauri super negotio

Thesauro cum pretioso


Festinant a patria.
Responsoria.
1.

Totis laborassent

Viribus innitendo,
V.

Tandem cum lacrimis Orando Dominum Simul ad eremum


Iter per

Christicola venerabilis,

Antoni, stirpe uobilis,

asperum

Quantam
Contulit

tibi

Deus

gratiam,

Viam
3.

arripiunt,

Sicut erat futurum.

Nam

Sincerus

cum eremita

Silvis latitasset ita

ad nomiuis gloriam et immaculatum Corpus tuum Episcopo Theophilo

Sacrum

Fundans habitaculum,
Plures in quo residentes

Signis

cum

fulgentibus

Hodierna die
Largitus est invenisse.
V.

Fratres Deo servientes Evitassent saeculum, Quorum ex eremi more

Nullo excepto priore Loquitur vocabulum, Pontifex cum introisset, Disciplinam haue vidisset, Benedixit Dominum.

Ecce Signa, quae monstrantar * A thesauro nobili Mortui resuscitantur A morte terribili, Et daemones effugantur
:

Ad
2.

salutem populi.

V.

Viri

secum

literati

priore salutati

Sequuntur Theophilum.

In Aegypti praesul regno Beatorum corpore Signum dans more paterno

Campis

vel itinere

In

2.

Nocturno.

Sedet a Castro remote Quondam, a quo populus Daemonum audita voce

Antiphonae.
1.

Cum

binae

tumulum

ferae

Tarn servus quam dominus Exeunt arma gereutes


V.

Sancti sine crimine Foderent, terra replere

Fraesul vidit, lumine Angelos autem gaudere Super corpus nobile.


2.

Ad terrorem hostium; Daniel male tractatus Fremens a daemonio,


Sanctum invocans, curatus
Plebis est in mcdio.

Adferentes corpus sacrum Pontifex cum fratribus,


jNliritice

3.

decoratum

Inde castri coram clcro Nuntiat familia, Lupi quatenus pro vcro

Angelorum vocibus,

Nuper

animalia,

96
Vitulos, capras et oves,

V.

Cumque iam

suspenderetur,

Pueros et omnia Devorant simul et boves Intra villae moenia. V. Sancto tarnen imperante Lupis prosternentibus, Domino cooperante Vitara reddit omnibus.

Sancti patris meritis

Puer vivus obtinetur

Cum
2.

capillis

capitis.

lerusalem

cum

intrassent

Praesul et discipuli

Navem nee non

procurassent

In

3.

Nocturne.
V.

Thesauro tam nobili, Super mare eollocati Recta navigant via,


Licet forent occupati

Antiphonae.
1.

Multa per contraria.


Gratia tandem divina,
Meritis Antonii,

Antonium exclamabant Voce magna daemones,


In saeculum qui vexabant

Ad urbem
3.

lapsa ruina
Constantii.

Tam

fortes

quam

debiles,

Remigant

Dicentes: o eremita

Glorioso patre viso

Valde venerabilis, Quare nos comburis ita?


Parce nobis miseris.
2.

Constantino praegaviso

De

puella,

sequitur,

Quod, cum catenis ligata

qua pertransierunt Ferentes Antonium, Mortuos tres invenerunto Devoratos nimium, Super quos deposuerunt Sanctum corpus proprium,
Via,

Membra
Solutii

tangeret beata,
relinquitur,

V.

malignis liberata

Locumque perosculata
Sapienter loquitur.

Unde
3.

sani revixerunt

Eius per auxilium.


Daniel arte ligatus

In Laudibus.,
Antiphonae.
1.

Daemonum
Audiens
liaec,

in

carcere

quod beatus

Potens fertur opcre,


Currit niniis anxiatus
Sanittern poscere,

Ante trinitatis thronum Pastorem eremi bonum Christus hunc instituit,

Obviando liberatus Fit ab omni pondere.


2.

Cuius sacrura corpus lotum, tumulo nunc amotum

Theophilo

claruit.

Constantinopoliae

Responsoria.
1.

Puer quidam habens patrem,


Effron cuius

Tuae Caesar profuit, Gaude, cuius tiliae


Salutis lux floruit,
3.

nomen

est,

Infra regni civitatem

Modernam inventionem
Sancti patris ad lionorcm Sollemniter celebremus,

Snspendi daranatus

est.

Cum autem
IiiVocavit,

foras exiret

Ductus ad patibulura,
ne periret, Sanctum Dei famulum,

Ut pro

nobis apud Christum

Intcrcedat regem istuni,

Quem

frequenter adoremus.

97
4.

quam decorus et pius Est beatus Antonius, Ex odore cuius sacro Terra fragrans fit in agro.
Hie cultor iuventus
est,

Laetetur ergo patria Multiplici prac gaudio, Cunclis ut vitae venia


Sit

eins ex officio.

5.

Hymnis honoratus

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

est,

Cum

angelis visus est

Ad
A.

Hodie, laetemur.

Tanti pastoris,
eremitae cordis et oris

Ad
A.

Benedictus.

Mundus

laetetur,

inventio celebretur,

Summi

patris in gloria

Sed nimio zelo


veneretur corde sereno,

lubilenius Antonio,

In hac cuius ecclcsia

Celebratur inventio;
Brev.

Ut consolamen praestet Dens populo. Amen.


Cod.

Dolen. 34. In 1. Vesp. ad In 3, 3 nobis in aeternae. A 1, 5 Angelus. In 3. Noct. A 3, 3 quid R 3, 1 patre iulo. R 3, 8 Locum praeosculata. beatus. In Land. A 2, 2 Tuae Caesai' filiae. Hiezu die Hymnen Anal. IV Nr. 153 vmd 154. Der Text ist an manchen Stellen so verderbt, dafs jede Heilung unmglich schien; so namentlich A 2 in der 1. Vesper. Verbreiteter ist ein anderes prosaisches Officium dieses Heiligen, das aber eine poetische Antiphon ad Magn. und ein ebensolches Invitatorium hat (vgl. z. . Brev. ms. S. Crucis in Austria 320. saec. 14. und Clm. Monaceu. 366. saec. 15.):

ms.

Minorum

Magn. A 5 quem fehlt. 2. Noct. A 1, 3 terraque.

saec. 15.

In

1.

Noct. A

Dies ista celebris,


Nostiis orta tenebris Post muudanae vitae curas, Post labores et pressuras Inclitum Antonium Caeli super solium

Invitatorium.
lubilenius voto pari Deo nostro salutari, Qui cum angelis laetari Contulit .\ntonio.

Ad

vitam

parturiit.

34.

De

sjuicta Apolloiiia.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Laetatur et exercitus Chori triumphantis.

Ad

Ad Matutinum.
Magnificavit aniinani
Virginis cantantis
Chrii^tus,

Invitatorium.

suuin

dominum

Regem

caelostis

curiac,

Dignc collaudantis, Per quam fidem ccclesiac


Servct militantis,
l'liiiiir,
llisturiiie
rli}tliiiiii'ac^

Vexillum Apolloniae,

Quam summao

duxit gloriao,

Vcnite adoremus.
V.


In
1.

98

Diem
V.
post trigcsinjum
refecta caelitus
est liberata;

Nclurno.

Autiphonae.
1.

Haec Ut
nil

martyr Apollonia

sieque confortata,

Cum
2.

maguificeiitia

appareret,
sil

In caelis es elevata. Sancti soror Laurentii,


virgo gloriosa,

quin

sanata.

In

2.

Nocturno.

In sole

fixit

tabernaculum
Antiphonae.
1.

martyr gratiosa.
3.

Innocens manibus
Virgo,

Eructavit cor devotum

Deo

grata,

Verbum bonum, non remotum

Ignis in caloriLus

Fuit cruciata.
Responsoria.
1.

A Dei iustitia, Huius gemma pretiosa Sponso suo gratiosa


Fidei constantia.
2.

Creatrix et deica
lux et increata,

Deus noster, refugium,


Virtus et adiutorium In tribulatione,

Relativo radio
characterizata,

Deduxit Apolloniam

Martyr Apollonia

Ad
3.

fidei

constantiam

quam

fide formata

In concrematione.

Eecognovit iugiter
poenis lacerata,

Fundamenta montium

Deum contemplantium
Sanctis deputata,

V.

Nobis iam fidelibus


Sit

praeconizata,

Nunc

Cunctis in articulo

regnat in aethera Ibique elevata.


Responsoria.

mortisque clamata.
2.

Cyrillus Christi virginem


affectans violare,
1.

In Babylon de ludaea

Quam

precibus et pretio promisit se dare,

Per capillum
Diinieli

capitis

ferebatur

Sed velut polus aroticus


immobilis constare Se fixit Apollonia pro Deoque certare, V. In quo tyrannus nequiter
decrevit conspirare,

Habacuc,

Ex

meritis Apollonia

Per capillos suspensa


Cerniturque
illaesa,

Sic evasit poenas

Baal
V.
qui

militis.

Corpus Gaio
3.

eins praecipiens

Diem festum

celebrantes,
diligitis,

laniare.

Deum

Felix et ingenua
virgo flagellata,

In honore sanctae,

sieque salvi
2.

eritis.

Carceris ergastulo
diu mancipata

quam probat sanctam Dei


Sospitati

Ac

ibidem poenae

famis deputata,

labiorum sectio, dat et aegros dentium excussio.

99
Ininianis pertidorum

V. Qud metu disposuit

atque raalleatio, Dura ab ea fit confessa


fidei

Lugduni translatum,
Ut ibidem merito foret tumulatum.
2.

religio;

V.

Virgo Christi sie eucurrit


in

Kefulsit sol in clipeos

praesenti stadio,

aureos colore,

t
3.

iiuue sanctis soeietur

Quo fortitudo gentium


sternitur timore,

triuinphali bravio.

Igui virgo deputata,

Sic sol in Apolloniae


iustitiae

Sed

in nullo

conereniata

decore

Fit Messiae gratia,

Fulsit inardenter

Quam

dilectam tunc vocavit


sanctis coronavit

ducta Dei amore,


V.

Et eura

Ac mens principatuum
coucutitur pavore,

In eaelesti patria,
Ignis ictu excaecata

Dum
3.

in eis
in

obviam
maerore.

Gens exspirat
V.

et

prostrata
;

habet

Cyrilli potentia

Turbae pavent gentilium.

Cuius pater hoc edicto Deo nostro derelicto Ductus est dementia.

Dum

vernat sicut lilium

In

3.

Nocturno.

Laus virginis beatae, Quae passa fuit hodic Pro fide regis gloriae Monte Thabor translata;
V.
Sit

Autiphonae.
1.

Cantate cuncti noviter


In terra habitantes

deprecatrix veniae Flos rubens Alexaudriae Pro nobis indilatc.

Hoc festum Apolloniae


Devote celebrantes.
2.

in L a u d b u s.
i

Laetentur terrae

et

insulae
1.

Antiphonae.

Cum Deo

rcgnante,

Triumpliuin Apolloniae
3.

Dcus rcgnans, Dominus, indutus decorem


Nobis huius tribuat
virginis

Condigne praemiantc. Cantate novum canticum

amorem.
inquilini,

Miranda
Destruxit

facienti,
2.

Qui nefas mallcantium


vi

lubilate,

terrae

potenti.

omnes

In honorc sponsac
Responsoria.
1.

foederis divini.
3.

Corpus sanctae virginis nianens inliumatum Lupis est et canibus


statini

Dcus,

({ui

me

lotam

post lucem vigilnntem

Ac pro

tua pictate

dcputatuin,
silcntio

salvasti

fiuctuantem,

Noctis
sed
in

in
l'uit

furatum,
4.

Salva plebcm hoc festum celebrantciii

Per niatrunam cautius


cista collocatuni,

Bonedicant opera Dei crcatorem,

7*

100
Qui dat ApoUoniae sanare languorem
Dentiura, fidei
fit

lUicque cotidie Languidos medetur,


Sibi laus et gloria

hoc ad decorem.
fluctuaates,

sine fine fundetur.

Laudent Deum

In procellis naufragantes

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ex
Et ad

terroris pulsibus
litus

remeantes,

Ad

Corpus huius deportantes


Sanctis suis precibus.

Magnificat anima

mea iam

salvatorem,

Ad
A.

Sic cuilibet catholico


Benedictus.

Benedictus Israelis

qui robur et vigorem Porrexit ApoUoniae

Deus adoretur, Corpus ApoUoniae


qui

per

fidei

fervorem,

Dum

Thabor tuetur

hac die niartyrii adepta sit virorem.

In

Brev. ms. Carmeli Bambergen. anni 1467. Cod. Bambergen. Ed VII 2-5. Vesp. ad Magn. 3 Istius suum dominum. Ibid. 4 fehlen zwei Silben; digne ergnzt. In 1. Noct. R 1, 1 Creatrix et desia. R 1, 9 Nobilis iam. R 2, 12 Gayo. In 2. Noct. A 1, 4 gemme. R 2, 2 R 1, 5 ApoUoniam. Et virtus et. R 1, 6 suspensam. R 1, 7 CeniiR 2, 3 Hospitari dat et. tusque illaesara. R 2, 6 atque ergnzt. R 2, 11 sociatur. In 3. Noct. A 1, 1 cuncti ergnzt. A 2, 4 praemiantem. R 3, 2 veruavit. R 8, 6 Thabo. In Land. A 2, 3 tantae sponsae. A 5, 3 Exterioribus pulsibus. - A 5, 6 tuis. Ad Bened. 4 Thabo.
1.

35.

De sancta

Apolloiiia.

In

1.

Vesperis,
Magniticat.

Ad Matu tin um.


Invitatorium.

Ad

Begem, virginwm Dominum,


Exsultat ecclesia,
Venite adoremus.

Plaudat caelestis curia,

Quod hortus

deliciarum,

Lilioruni et rosarum

In

o,

Ornatus est decenter, Et sponsus sponsam floribus,


Balsanii odoribus
1.

Antiphonae.

Admirabile nomen Domini,

Perfragrat reverenter,

Dum

castitatis lilio,

Quod sa Cratae virgini ApoUoniae cum angelis


Coronara praebet in
2,
caelis.

Passionis martyrio

Apollonia ornatur, Cuius per suffragium

In sole tabernaculum

Suum

aedificavit

dum
Prorsus evacuatur

cor thalamum

aeparavit.

CHACf


3.

101

Idola protestatur,

Innocens virgo nianibus Respuit malitiam, Verbis non inanibus

Quod orbem tormentatur; V. Morte condemnatur


nee virgo
sie

Suadens pudicitiam.
4.

superatur.

Speciosus prae

filiis

Deus hanc amavit, Qui rosis et liliis Virginem stipavit.


5.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Deus de

eius

medio

Annuntiate, gentes,

Cordis non movebatur,

Nee virgo fracta taedio Mori subtrahebatur.


6.

Quarum
2.

Gloriam Apolloiiiae, sanavit mentes Pio medicamine.


Patrata mirabilia,

Fundaraenta
Posuit,

in

montibus
dilexit,

Viderunt omnes populi

quam

Sion Deus virtutibus Laetanter hanc invexit.


Kesponsoria.
1.
3.

Quae Deus, auctor


Gessit in Sion

saeculi,

tilia.

In conspectu Domini
lubilet sanctorum

Tmperatoris Decii

Contio, quod virgini

Tyrannide vigente, Per diversa supplicii Genera irruente


In vulgus Alexandriae, In sanotos acerrime, V. Sancti mactantur, calamis oculi terebrantur.
2.
1.

Lux

orta est iustorum. Kesponsoria.

Praeses iubet, ut furcntes Paganorum populi Apolloniae tunc dentes

Excutiaut

sie singuli,

A Ad

ministris diaboli

Beata ApoUonia tribunal domini Ducitur inviolata, Parvipendens verbera Et probra irrogata V, Ut mitis agna pertulit supplicia magna.
;

Sed Christi virgo nobilis, Fide stat immobilis, V. Mente Deo tota
reddens Christo sua vota.
2.

Rubens

3.

Iudex lianc castam virginem Blandis verbis hortatur, Adoret ut imaginem lovis, poeiiam niiiiatur, Sed haec virgo Christiana
Idola despexit vana.

os virgineum Forcipibus gravatur, Mandibula dentium annuUatur, Abhorrent gentium mentes


.

Gingiaas cruore fluentes;


V.

Haec pro

te

pia

virgo fert Apoll onia.


3.

Horrent hanc viderc gentes,

V. Daenioniis plena haec sunt, ait virgo serena.


3,

Quod sanguinis proHuxio. Nee ob hoc protrahunt mentes

Ab

erroris invio,
Christi,

Fit tumultus populorum


In virginem clamantium.

Ut collaudcnt nomen
.

Quod vasa daernoniorum


Esse inhabitantitim

V.

Vincere (jui dedisti, Sed magis insania


fremuit gens mcntc profana.


Sedatur nee
Proeacitas
sie

102
4.

Dentibus excussis
et membris omnibus ustis Astra Dei veri petit Apollonia caeli.
5.

iudicis

....

Nequam

iracundia

Facit edietum sceleris, Sanctaque Apollonia


Incendiis tiadatur

Ignis nee aestus

dentium frangorque molestus

Et Viva

coniburatur.

Non

variant

mentem
sie

pro Christo

patientem.

In

3.

Nocturne.
A.

Ad

Benedictus.

Responsoria.
1.

Benedictus

sit Dominus, Qui ApoUoniam

Minantur incendia, Sc vivam concremari,


Nisi

De

inimicis tribus

cum

malis impia
velit profari,

Verba

Paulo virgo deliberans E manibus prorupit Et ad ignem adcelerans Mori pro Chi-isto cupit. V. Mortua pro Christo rcgno praemiatur in isto, Ubi non sunt minae, sed quies et pax sine fine.

Ferre fecit victoriam, Corpus conservans pudicum Virtutibus oruabat Veleremque inimicum Et idola calcabat, Mundi fastum et deeorem Sprevit et iudicis furorem

Dentium excussione

Rogumque

intravit,

Christo hostiam litavit

In ardoris passione.

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

In

2.

es

6 r

s.

Ad

Magnificat.

In altis habitans,

Apollonia beata,

terram Dens, aetherafirmans,

Firmat ApoUoniam,
faeie radiante
2.

deeora.

In hyranis iubila, plebs saueta, cum Apollonia, Dulcisona quae suo paugit nova cantica sponso.

Quae per dentium tormenta Et per ignis supplicium Transis ad aeternam vitani, Stolam sumens redimitam.
Choi'os sanctarum virginuni
;

Tu

cuncta mala gentium

Propitia exclude,

3.

De

luee vigilans,

Aufer dolorem dentium.


Nos, apud

Deus, adte, ludibriacalcans, Virgo serpentem

Deum
caeli

stude,

Ut post
Intremus

vitae miseriam

iudicem vicitque furentem.

curiam.

rev. ms. Murense saec. ^^/i6. Cod. Arangieu. 9 fol. In 1. Noct. A 4, 1 Prae A 3, 4 Sordens pudicitiam. 3 llaec virginuni dum. R 1, 5 Vulgo A 5, 3 facta. R 1, 3 suppliciorum fils hominum. R 1, 8 oculi tenebantur. R 2, 7 sq. agnus R 2, 5 verba. Alexandriae. R 3, 7 contemR 3, 2 virgine. pertulit .supplicia crudelia atque magna. In 2. Noct. A 1, 1 Annuntiante. R 1 auch in der 1. Vesper. natur.

2,

103

R 3, 4 Ab erroris in divino. R 2, 7 virgo pia. K 3, 3 Nee ab hoc. Diesen RR gehen drei andere prosaische vorauf. R 3, 8 gens a mente. R 1, 7 Et fehlt. In Land. In 3. Noct. Ad Cant. A prosaisch. A 1, 4 radiente. A 3, 4 vicitque iudicem fiirentem. A 4, 3 fehlen zwei

Silben; veri ergnzt.

Ad Bened.
30.

A, 11 excussioneni.

Ihid.

13 Christi.

De sancta

Apolloiiia.

In

1.

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Et tua subliniatio Est nobis gratulatio.

Regia ex prosapia Refulgens Apollonia

Ad

Magnificat.

Ovans rerum inopia


Caelica fert stipendia,

Quam
2.

gignit Alexaudria.

A. Ave, pietatis oliva Ave, castitatis amatrix sedula, Ave, martyr triumphalis,
Venustatis miriticae,

Quae rorem sugens pneumatis


Subtraxit cultura idolJs, Aftirmat pacis foedera

Lucerna ad instar carbunculi

Mundi per
Coruscans,

climata

3.

Deo experienda. Stupore nuUo terretur Nee blandimentis laeditur


In

gemma

pretiosa.

Fides inclioata, Crucifixum praedicat Et opibus renuntiat.


4.

Ave, rosa puritatis, Sancta Apollonia, Nostrum statum pravitatis Dissipa Per tua suffragia,

Ut huius
Contraria

vitae

Rutilabat facie

Nimium

In procella
Salutis bella

decora,

Largitorem gratiae
Flagitat sonora

Prece, ut intrepida

Vincere cum gloria Valeamus.

Vincat criminosa,
5.

Mortis gustat calicem

Matutinum.
Invitatiiriuni.

Virgo gencrosa,

Ad

caeli m ig rat apicem Martyr animosa,

Praepolitis moribus
Castis iuncta amplexibus.

Cum

Christum, soleni iustitiae. Apollonia intuentes,

Ut noctem maestitiae
Pertranseuntes

R.

Surge, Apollonia,

Auroram

gratiae

Oppressorum onera
Supplici oraniine
Alacriter alleva,

Vigilantcs pracstolemur,
lubilantes laudibus
Douiii

adorcnius.

Nostra

te suspiria

Pulsant adiutriccni,

In
;

u r

0.

Fuga Et
V.

(iuae(iue

noxia
j)iceiii

Stygis nierge

Antiphonae.
1.

Gaudct tua pracsciitia Tota caeli curia,

Nincn tuum admirabilc Orc virgineo pracdicatur,

104
Domine, dum Apollonia Vero exercitio Floret in urbe Alexandria.
2. In

In
2,

Nocturno.

Antiphonae.
1.

omnem terram

provehitur

Dilexisti iustitiam,

Felix eius memoria,

Virgo beata,
Odistique malitiam
Christo dedicata,

Clara orta prosapia

Deum
3.

fatetur idola

Spernendo vaga,
Quis iste rex est gloriae,

Ab
2.

intus regis purpura Gaudes decorata.

Palm am qui

victoriae

Contulit ApolloniaeV

Quae

carnis iura domitans

Montem

conscendit Domini,
caelestia.

Anhelaus ad

Eesponsoria.
1.

Venite et videte Martyris athletae Victoriam mirandam, Quae sibi refugium Ponit Dei filium, Pneumatis industria Redolens ab infantia.
Solls ardore Inflammata caelitus

Nobilis Apollonia,

3.

Egregia Orta ex progenie, Flagrat Dei amore, Balsamato pneumatis Perfusa rore.
V.
Insignis virtutibus

Fundamentum
Radicat montibus
In altissimis,

Quo pace
abundans habitat,

Mundi opibus
Reuuntians vana Et gaudia spernit.
2. Idolatriae

Mundi

ritu

spreto saevissimi.
Eesponsoria.
1.

Tradita cultui
Inclusa virgo beata,

Ad

certamen accersitur Virgo gcnerosa,

Sed idolo dissipato

Aurum
V.

miseris

Sapientum philosophia Inani non perturbata,


Solvit obiecta

Distribuit catervis.

Sunt, inquit, haec daemonia,

Pater, tua idola,

Spiritus munimine, Quos hdei professores

Unum
3.

crede

Deum
V.

Martyrii sub serto


Dirigit

Colendum,
Turbato spiritu Virginis admiratur Pater industriam,

ad

caelos.
fidei

Ad quorum

consensum

pater inflatur,

Pudet scientiae succumbere


exercitum

Quam
lussit

audiens in cruce
gloriari

Domini

Quosque furibundus
tradidit iugulo.
2. Bis sex virginibus

eam

acriter

Virgis verberari;

V. Quae caedis invicta flagellis Praedicat ferventius Christum adorandum.

nititur applicatis

Hanc pater ad cultum


trahere vanitatis.

105
Quibus tandem baptizatis

Eesponsoria.

Pari voto quaeritant Veritatis limina


;

V.

Clamant omnes pariter Christum veneranduin.

1.

Convivis discumbentibus,

Quos dulcis memoria


Fovit Apolloniae,
Puritatis irritator

3.

Matrona quaedam Burgundiae Dentium dolore Multo tempore Erga partum dissipata,
Supplici rogatu

Sub

pietatis specie

Intrans

domum

bospitae,

Dolo latenter subnixus, Infantulum quendam misere


Tradidit ustioni,

Flagitaus Apolloniam,

Ut
V.

sanitatis

remedium

Recuperet per eam,

Mox

adest consolatio,

Nam

dentium reparatio Potentem replet gaudio.

Cuius fraudis inscia, Cura peregrinos sollicita, Singula egentibus Mater dolore
tacta intrinsecus

Gaudens ministrabat.
V. Tandem
facti

veritas.

In

3.

Nocturno.

Dei Providentia
Ossibus pueruli
Repertis, lacrimose

Antiphonae.
1.

Promulgatur
2.

singulis.

Nil territa supplicio

Quo audito
dolor inaestimabilis

Nee

cutitur agitio,

Sed fatur constaus animo Deos esse daemonia. Sunt, inquit, haec immunia

Cor maternum concutit Et membris infantis


Stricta fascia colligatis

gratiarnm munere,

Cucurrit sitibunda
In basilicam virginis

Dat, qui creavit omnia,

Languentibus antidota.
2.

Apolloniae,

Rectis corde
laetitia

Petens lacrimarum imbrc

oritur,

Defunctum

sibi

rcstitui.

Abundans

noctis

V. Audita est deprccatio

decrescit maestitia,

Mulioris sedula,

Dum
3.

virgo Apollonia

Usa Dei

solatio,

Praedicat salubria,
lubilatc
3.

Revixit puer ut antca.


ferventis caritati? vcrnula,

Deo, omnis terra, Ilymnizate


laudis
cantica,

Sancta Apollonia.
Castitatis
cellula,

Virtutnm Horibus stipata,


Suscipe

Psalterium

cum

iubilo

iucundum cum citbara


Frequentatc voce ultisona In Apolloniae memoria.

Supi)licum precamina,

Dele facinora,

Quac

actliorco tripudio

Coruscas amicta.


V.

106

Ad
Bencdictus.

Tuo btine precatu, Ut lentis donetur


Sanitas mentalis,

Liberemur a malis, Calor et amor


Crescat in nobis.

Benedictus rerum omnium Conditor magnifice, Qui sexui femin eo

Palmam

victoriae

contulisti,

Ut sancta
In

in Apollonia

Laudibus.
Antiphonae.

Dedisti cernere,

Quae mortem perdens, Vitam reperiens


Migrat ad caelestia.

1.

Lauderaus salvatorem omnium, Qui vineam suam sanctorum

Per prodigia
Fructificavit varia.
2.

In

Vesper
Maguificat.

s.

Beata Apollonia
Hostis versutias,

Ad
A.

Mundi

spurcitias,

Caelibatus flore dotata,

pater misericordiae,

Sprevit ut sordida.
3.

Cuius gratia
orania
subsistunt,
pietatis,

Araoris bracbiis

Fns immensae

Christum amplectitur^ Renuit consolari

Cuius liquor terram


fructificat aridam, Miserere peccatorum oneribus gravatis, Tibi enim soli peccavimus

Mundi
4.

in

deliciis,
vitiis.

Quas plenas fatur

Praebet solatia Matri desolatae, Grata dum convivia

Et mala coram

te

fecimus,
tuae,

Largire supplicibus tuis

Aguntur

delicate,

Lumen
Ut
iter

visitationis

Suscitat iufantulura

ducens ad vitam
Apolloniae,

Temere ablatum.
5.

attingamus,
Suifulti beatae

Agnum

sine

macula

Morte pretiosa
Comitatur tenera Virgo speciosa, Propter Christum decollatur, Ipsa a quo laureatur.

Martyris tuae suffragio, Plena corporis et animae Sanitate concessa

Gaudia siderea
possideamus.

Brev. ms. Onolsbacense saec. 15. Cod. Wirceburgeu. Meli, o 8. A. Brev. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Doneschingen. 3I. 1!. JJ liat nur die AA und das R der 1. Vesp. und eine A ad Magnif. Alles brige de Communi. In 1. Vesp. A 1, 5 Quam carne gignit AB. A 2, 8 foedera A 4, 1 Kutilabat fame B. A 4, 2 decore BA 4, 4 FJao-rat fehlt B. R, 9 Gaudet tua de AB. A 4, 5 ut fehlt B. B. Ibid. 12 Est nobis tua B. Ad Magn. A lautet in B.

Christi virgo egregia Pro nobis, Apollonia,

Funde preces ad Dominum,

Ne pro reatu criminum Vexemur morbo dentium.

87.

107

De sancta Apollonia.

In

1.

Vesperis.

In

2.

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Fulget dies

laetitiac,

lucundare, Apollonia,

Qua virgo Apollonia

Signorum clara

virtutibus,

Oljmpum scandit gloriae, Nova crepaut praeconia.


2.

Agonista Christi praevia, Tortorum uon cedens ictibus.


2.

Aetlier gaudens citliarizat, Promit odas dulcediuis, Cosnius plaudit, tympanizat

Vicistimundum huiicmalignum,
Vicisti

daemonem

tcmptantera,

Ad
3.

decus liuius virginis.


3.

Cor gerens castuin, Deo dignuni, Vicisti carnem petulantem.

Haec est enim, quae nescivit Thorum in delicti sorde,


Carnis luem, en, sopivit

Nos tua protegant merita

Ab

hoste,

carne

et

saeculo,
debita,

Culparum deplanent

Insous mente, casta corde.


4.

Omni succarrant
4.

periculo.
grata,'
doli.

Oleum quippe caritatis Sua lampade gcssit satis, Quod ubertim effudit gratis
In iuvamen proximatis.

Digna laude, martyr

Alma
Per
te

virgo,

expers
cerla,

via

rata
poli.

5.

Tua

Panditur in arcem
nobis patrocinia
5.

Adsint, Clemens Apollonia,

Tua prece nos


Et
in

confortare
fortis,

Ne

hostiuni victi fraudibus


tuis

Dignare, Christi pugil

A
R.

cessemus laudibus.

virtute roboiare,

Christum laudemus immensi bravii, Qui electam sponsam ApoUoniam Per trophacuni
vectavit marlyrii

Ne ruamus agone
Te
R.

mortis,

iuvante evadamus,
te

Lapsi per

resurgamus.
in
terris

Gaude, quae

posita

Deum

in

throno maiestatis

Vidisli, puella inclita,

In sanctorum

Caelo apcrto claritatis


;

triumphantem curiam
V.

Gaude, quia tua passio


Victoriosa,

Margaritis vernantibus

grata
nuntio

Et coronis

stellantibus
niiritice.

Angelo

caelesti

Ornavit eam

Tibi exstat praenuntiata;

Ad
A.

Magiiificat.

V. Annulo suo te Christus subarrhavit,

castitatis lilium,

Et sponsam praccaram
sibi

Rosa vernans
virtutis

caritatis,

sociavit.

solsequium,

Oliva suavitatis,

Ad
A.
virgo,

Maguificat.

Pro tuis fundc famulis Prcccs supplex verbigonac, Ut liostis ruptis vinculis
Tibi scrviant serene.

gormine nobilis

'

Et morum virtute clara, Exomplis facta es humilis


Christi
ancillula cara,


Te
serto immarcessibili

108
Alia Aiitiphona.

Digne Deus subliinavit Et mercede infinibili Electam remuncravit, Nos tuarum virtute precum Trahe super sidera tecum,
Antiph. ms. Franciscanum saec. 16.
38.

Virgo Christi egregia

Pro nobis, ApoUonia, Funde preces ad Dominum, Ne pro reatu criminum

Vexemur morbo dentium.


Cod. Bnixellen. 6434.

De sancto Arnoldo.

In

1.

Vesperis.

In

1.

Nocturno.
qui meditatur
et plantatur

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Laetare, mater ecclesia,

Beatus

vir,

Nova promens
2.

cantica

Legem Dei
In tempore.
2.

In beati Arnoldi memoria.


Fulsit clarus e Graecia,

Velut lignum fructiticans

Sanctus in Germania,

Sanctitatis semitas

Gaudet
3.

in caeli gloria.

laetus apprehendit^

Gloriam laudis
Christi

Hereditat em postulans
caeli
3.

devotus extulit

gaudia conscendit.

Et
4.

labentis florem

mundi

Ardenti desiderio
clamavit ad

Deo

gratus obtulit.

Dominum,

Paradisi sitientem Christus indeficientem

Qui de monte sancto suum exaudivit famulum.


Eespousoria.
1.

Ad
5.

fontem vocat hodie.


caeli scandit

lam

agmina

Laudum

Citbaroedus ad gaudia canens praeconia.

Imperator

dum

praeclarus

Monarchiam
Vir clarus

dignitatis

Ad

Carolus moderatur,
Magnificat.

A. Magnificat sanctus Arnoldus mente pia Dominum

E
V.

Graecia, citbaroedus

In aula coUaetatur,
Virtute pollens mira
Christi nutu beatus

Laetum

in

Deo

salutari (suo)

semper gerens spiritum, Quem supernorum


lunxit turmis civium
Christus, salus

Arnoldus.
2.

omnium,

Qui

Sit suorum Semper dux lideiium.

Cum in citharoedum Ad regii fastum decori?


Reciperetur Arnoldus, Velut David In citbaris variis

Ad Matutinum,
Invitatorium.

Musicorum artibus
V.

Voce, voto, corde toto iubilemus Domino,

Qui sanctorum sociavit

Aures regis demulcebat. Prudens ac laetus Christi Sypboniam dulci Modulabat sono
In
citbaris suis.

Arnoldum

consortio.

109
3.

Considerabat rauudi verus Christicola vanitatem,

Ubi per miraculum


Mortis sanctitatisquc suae Accepit indicium. V. Innoccns nianibus et mundo
et

Sacra sequens dogmata Amplecti studuit pictatem,


V.

Hie

accipicf

henediethncm
a

cor de misericorditer dcprecatur.

misericordiam aeternum.

Domino

in

In

3.

ct

urn

0.

In

2.

Nocturii.
1.

Antiphonae.
Introivit in atria

Dei

Antiphonae.
1.

Vir mitis et sanctissimus,

Exquisivit pura mente

Ubi semper iucundatur

Sanctus Arnoldus

Dominum

Cum
Te

caelorum civibus.
filiae

Et dedit
2.

Uli

gustum

2. Exsultent Sion

Christus suavissimum.
Protexit sanctum

laudantes, Domino,

suum Dominus
3.

coetu malignantium,

Qui tuo confers hodic Sancto coronam gloriae.

Idee laetatur iustus


In terra iubilantium.
3.

Notum

facis,

Doniine,

Salutare tuum,

Beatus, quem elegisti, Domine, Ut habitet in atriis tuis Et decantet hymnuni gloriae.
Responsoria.
1.

Dum

sancto tuo tribuis

Caelorum habitaculum.
Eesponsoria.

Accessit ad Carolum,

1.

In

pauperum pauperiem

Regem

Direxit oculorum aciem

serenissimum, Vir Dei, plenus spiritu


Pietatis,

Vir Dei suavissimus

Et quod
V.

arte conquirebat,

Large sparsit omnibus. apendt inopi dedifque quod datum est Uli.

Prece sua incolarum Relevans inopiam


Paupertatis

Manum suam

2.

In clangente raentls chorda

Et lignorum Dono copiam


Largitatis,

obtinet

Sanctus

ille

citharoedus
V.

lubilabat Domino,

Regis procumbens jicdibus


Sacris protusis imbribus

Dulce melos dulci sono Decantans in tripudio.


V, Exsultavit cor eins in inhilo et in ore eius Christi collau'
datio.
3.
2.

Humiliter deprecatur.
Optavit sanctus Domini

Sanctus athleta Doniini, Arnoldus, dum percgrc


Sancti proticisccns
lacobi visitarc

requiem post laborcm, Incensus cfferbuit Spiritus per ardorcm

Et

caelestis appetit

curiae decorem.

V. Respexit considerationis
oculis in crcatorcm

Limina dccrevisscl, Gerundae stans in litore Prcces fudit ad Dominum,

Et

in

niaiestatis

suae splcndorcm.


3.

110
5.

virlutum

iiieffabilis

In citharis benesonautibus
Saiictus laudat citharoedus

Cultor Dei pretiose,


Civis caelestis patriae,

Dominum.
Ad
A.
Ijencdictus.

Arnolde, taraquam cedrus Llbani crescens in altum, Caeli culmina transcendis Protege beneficiis TuGS, quos gratiaruni
Meritis incendis.

caelorum oriens, Christc, rex omnipotens, sanctorum gloria,

V.

Ora pro populo tuo Et universis gentibus


Invocantibus

Mundi Salus et victoria, Lux et decus firmamenti


Qui dedisti populo degenti

Beatum Arnoldum
Sanctitatis merito

Nomen

tuuni in veritate.

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Colendum, Illius iuvamine


Gressus nostros
In viam pacis dirigo.

Dominus Et praccinxit sanctum suum Arnoldum virtutibus.


Induit decorem

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
A.

2.

Laudavit

Nomen

Christi assidue

Exsultet saneti Arnoldi


Spiritus in

Et maguiticavit lUud in confessione.


3.

Domino,

Quem

in

caeli

Beavit Christus atrio,


Eflfudit in

lacrimis

Animam
Et
i.

in iiocte

Ubi semper erit Laus et iubilatio


patrone,

labiis exsultatioins

Glorificavit

Deum.

Dux

et

custos

bone,

Benedixit

illi

Dominus in aeternum Et testamentum pacis


Posuit super cum.

Sancte Arnolde, Tuos iuva famulos Semper prece sedula In saeculorum saccula.

Dieser Offic. ms. S. Arnoldi, ApogTapliuni Stocklieimense saec. 18. Abschrift liegt eine alte, 1832 noch vorhandene, jetzt verschwundene Pergamenthandschrift von Arnoldsweiler zu Grunde. Vgl. A. Steliens, Der heilige Arnoldus von Arnoldsvveiler, Aachen 1887. S. 16.

39.

De

lieato Arinilpho Villarieiisi.

Hie fertur

fuisse natus

In

1.

Vesperis.

Christi sanctus famulus

Antijihonae.
(

In Bruxella ac probatus, Dum esset iuvenculus.

elcbretur hodie

Cumque

foret vernans

flon

Arnulphi soUenmitas, Quem susccpit sempiterna Caelorum amoenitas.

Hie adulescentiae
Suae, perfusus est rore

Dei sapieutiae.

111
4.

Hie Arnulpbus,

vir beatus,

Atque sanctus
Qui regnat
in

paraclitus,

Relictis parentibus

caelestibus,

Suis recessit, ornatus

Decenter virtutibus

Et

Villari conversatus

Est in bonis actibus.

Per quem bodie Arnulpbus Est iunctus caeli civibus, In quo pro suis precibus Nos salvet Dei filius.

Ad

Magnificat.

A. Magnificat nunc anima Mea Deum pro glcria Arnulpbi, qui caelestia
Penetravit gaudia, In quo lesum cum Maria, Virgine et matre sua

In

2.

Vesper is.
Magnificat.

Ad

A. Magnificat altissimum

Contemplatur cum

gloria.

Anima mea Dominum. Creaturarum omnium


Creatorem potissimum, Qui nos per suum filium,

Ad Matutinum.
Invitatorium.

lubilemus et plaudamus Domino in harmonia, Qui Arnulphum exaltavit


bodie in gloria.

Redemptorem dulcissimum,
Ilederait et paniclitum,

Misit,

Consolatorem Optimum, ut nostrum gaudium

Esset atque solatium,

In Laudibus. Ad Benedictus.
A.
Benedictus
sit

Qui etiam bunc fanmlum

Dominus,
tilius

Suum suscepit Arnulpbum De boc mundo in gaudium


Hodie regni caelorum.

Dens pater

et

Offic. ms. Vilariensia saec. 13. Cod. Bruxellen. s. n. Nur dies in Versen, der Reut Pi'osa. Verfasser des Offieiiiins ist der Lebensbeschreiber des sei. Arnulpli, Goswin de Bossut, der Cantor in der Al)tci Villers oder Villiers bei Brssel war. Vgl. Hist. Litter. de la France. Tom XVIII. Oisterciensium Annales ad annnni 1229. c. 6 n. 1 Annilph p. 68 9. starb 122. ber dem Oflicinm In solemnitate famiili Dei Arnuli)lii, conver.si Villariensii^, welcher Au.sdruck sowohl wie die Schrift die Abfassung des Officiums als bald nach dem Tode des Seligen erfolgt erscheinen lfst.
.f|.

40.

De

saiK'to Aiii'oli.

In
felix

1,

Vesperis.
Magnificat.
:

Ad

Ad Matutinum.
Invitatorium.

consortium

Beatum Aurelium,
Nataliam gratiosam, Levitam Georgium,

Regem regum onniium


liaudet plebs tidcHs,

Cum

Fclicc

Liliosam

lam Christus .\urelium


Corona!
in

Perduxit martyrium Ad requiem gloriosam.

caelis.

112
1
11

u r n 0.

In

2.

Nocturiio.

Antiphonae.

Antiphonae.
1

Cum

fidem nequit in lucem ponere,

1.

Precibus, ieiuniis

Sanctis se recommendat,

Carnem reprimentes
Divinis eloquiis

Ut palmae. quam
iion

cessat quaerere,
2.

Pias pascunt mentes.

Braviura comprehendat.
2.

Nataliam Aurelio

Sanctorum ecclesias Saepe visitabant,

Sponsam Deus
Quos

coniunxit,

Pauperum

inedias

specialis unctio

Pie relevabant.
3.

Feliciter perunxit.
3.

Hie sanctitatem intimat Sponsae sacrae secretam, Vehementius hoc animat


Christi

Morte et sacram filiam Sponsa vidit migrantem,


Post pahiiae suae nuiitiam
Vidit

novum

athletam.

Deo regnantem.
Responsoria.

Responsoria.
1.

Adulesceiis Aurelius,

1.

Mire sponsi

fructiticat

Dum

speciales nuptias

Cogitur celebrare,

Fide succrescens amplius


Speciales
divitias

Nititur observare.

V.

Natalia perfectius

V.

Tita proficientis, Se suaque cominunicat In carcere detentis, Cum quibus se mortificat Compassione mentis Hunc sibi fructum vendieat
;

Opitulatur gratias

Fervor sponsae prudentis.


2.

Sponsa multiplicare.
2.

lohannis supplicio

V.

Pneumatis incendio Totus inflammatus, Fervens pro martyrio Se fortem in proelio Fore perhortatur; Sub petrae praesidio Facto domicilio Poenas aspernatur.
quanta discretio Piaque devotio, Lectus adornatus Splendet in propatulo,
Ilaesit in periculo

Concupit Natalia Caeli hierarehiam,


Concernit in gloria

Floram et Mariam, Docentes ad gloriam


V.

Martyrii viam. Servans Rachel lilia Sequitur Natalia, Fructuosa Liam.

3.

3.

Spreta mundi specie

Pro thesauro gloriac Cuucta sua vendunt,


Laeti de pauperie

Latens caelibatus. V. In laterum lectulo


Christus adest clanculo
Visere dignatus.

Pro caelesti requie, Quod habent, impendunt.


V.

Coram

Christi

faeie

Per portam angustiae Venire coutenduut.

113

In

3.

Nocturno.
moribus

Ad Landes.
Antiphonae.
Caritatis

Antiphonae.
1.

Quorum

vita

fervidae

Sacris enitebat,

Robore muniti
Protitentur lucide

His Deus splendoribus Novis adparebat.


2.

Fidem

requisiti.

Illustrati

caelitus

Domum

Sic mente fervebant,

seu convivium Mortem reputantes

Quod maerore
3.

Spiritus

Currunt ad iudiciuni

In carne vivebant.

Pro Christo laetantes


3.

Tot pleni virtutibus


Existentes
tuti,

In iudicis praesentia,

Carebant a fraudibus

Daemonis

versuti.

Quidquid floret profanum, Pro fidei constantia Id dicunt esse vanum.

Kesponsoiia.
1.

Passionis socius

Quinque dierum spatio Passionem dilatabant, Seram putabant gaudio


Gloriae,

Futurus, GeorgiuSj

quam

sperabant.

Sanctus coenobita, Venit ad Aurelium, Congaudet bospitium In sancto levita.


V.

Scalam caelos attingere,


Vidit alter illorum,

Qua debebant ascendere


Super
alta caelorum.

Ut praedixit

visio

De
2.

sancto Georgio,

Ad

Benedictus.

Completura
Statin! viso

est ita.

Georgio Sancta clamat Natalia: Consors est liic coronae,


nobis absque dubio Divina Providentia

Quam

Paravit in agone.
V.

A. Aureli, vir egregie, Qui cum sancta Natalia Georgium victoriae Felicemque cum socia Consortem babuisti, Roga patrem clementiae, Quatenus data venia
Gloriticata facie

lam

Spiritus iudicia

Cognovit hacc, quac praevia Viderat visione.


3.

Perfruamur in patria Domini lesu Christi.

digne memoria,
Glorians in patria Praedulcis Aureli,

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
A.

Cum
Tc
V.

pia Natalia

par gratia Colieredem caeli.


fecit

Sacer Aureli, vas aureum, Fac, quod emisti sanguino,

Commune

nobis aurum,

Praescntem familiani Post mundi misoriam


lungas
Hiev.
Israeli.
-

Quo comparcnius

....
.

Viveutes sine crimine

Sempiternum thesaurum
1.

(um
151

ms. Voravieii.se 157. saec. 14. - In Felifam. In Laud. A 3, 4 Ita dicent

Vcsp. Ad Map;n. es.si'. Ad Bcntd.

A, f) A, 9

in fehlt.
umt',
Uistoiiae iliythniicac.
V.


41.

114

De sancto Athanasio.

In

1.

Vesperis.
1.

In
Lignum

1.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
virens, irriguum Fluente doctrinarum, Fructum vere proficuum Ex se produxit darum.

Sacerdotis
aeterni

bonitas

Matris votum in Athanasio


Sic acceptat,
2.

ut

morum

claritas

Princeps iugum abiciens Frustra persequebatur,


Cui de sursum prospiciens
Virtus committebatur.

Dignum promat
hunc sacerdotio.
2.

Dum

captis ab hostibus

3.

Milia persequentium
Percussit rex

Dat rederaptionem,
Reparat in civibus Congregationem.
3.

caelorum,

Hunc

adiunxit perspicuum

Collegio sanctorum.

Dispersit hie paupcribus

Construens xenodochium,
Cuius alantur fructibus,
Ipsisque
4.
sit

Responsoria.
1.

hospitium.

Vas insigne,
vas auri solidum,

Sedens cum principibus Solium honoris Tenet et in civibus Vinculum amoris.

Vas gemmarum
ornatu fulgidum, Cunctis fudit

dulcorem sapiduni,
Cunctis spirat

5.

Omnes

gentes,

laudate

Dominum,
V.

odorem placidum
Vita,
virtus,

Qui coronam
dat Athanasio,

doctrina,

ratio

Digne gaudet
hie coetus

Mire fragrant

hominum,
2.

in

Athanasio.

Pastor fruitur
caelesti gaudio.

Ut parentum
voto promittitur,
Scholis puer
et

Ad
A.

Magnificat.

Magnificavit humilem
Christus dignis prodigiis,

clero iungitur,

Sacerdoti

odorem mirabilem Eius dat ex reliquiis Cunctisque venerabilem Exhibet beneficiis.

Dum

summo

committitur,

Cuius sacros mores amplectitur


V.

Votum

Christo
patuit,

Ad Matutinum.
luvitatorium.

Nam

gratum sie oblatum ad summa

statuit.

Caelestis collegii

3. Levitatus

Regem adoremus
Et
in Athanasii

agens officium

Arcem

capit

Festo iubilemus.

virtutum omniuni.


Mitis,

115
Sic altaris
sacris raysteriis

prudens,

castus ad solium

Praesulatus
scandit concivium;

Mundus instat mentem reficiens


V. Plebis causam
dignis officiis

V.

Urbs cum

clero

repletur gaudio

Tanti patris
fulta solatio.
3.

Praesul

agit

in se suscipiens.

In

2.

Nocturno.

Ducis nequam protervia Pulsus invictus perstitit,


Lacessitus iniuria Bona pro malis praestitit,

Antiphonae.
1.

Scitotc nunc, populi,

Dum
V.

in

hostem sententia
solveretur institit;
hostis

Quantum

miriticatur,

Quod

Cuius ad tactum oculi Caecus illuminatur.


2. lustus benedicitur,

Nam dum

spirat nequitiam,

Sanctus coronatur,

Sanctus illi impetrat gratiam.

Hie scuto protegitur,

Sursum honoratur,
3.

In

3.

Nocturno.

Hie super ecclesiam


Praesul constitutus

Antiphonae.
1.

Honorem

et

gloriam

Simul est indutus.


Responsoria.
1.

Ingressus tabernaculuni Praesul immaculatus.


Quietis habitaculum

Tenet
2.

glorificatus.

Praesulatus
suscepto pondere

Pretiosi laspidis

Sponsam pressam bardorum scelere


Sic instaurat

Dum

Serto coronatur. probati lapidis

Fide roboratur.
3. Accepit dominicam Benedictioncm, Ducens bic angelicam

divino munere,

Ut
V.

in

cunctos
sacras,

posset effundere;

Conversationem.
Responsoria.
1.

Aedes

clerum, coenobia

Nova
et 2.

struxit

Dum

a sede

xenodochia.

Mentis custos

summa revertitur, Nexu carnis


sanctus absolvitur,

carnem

ieiuniis

Ac

fiagellis

Terrae tradens,

passim afticiens, Nocte vacans


iuge vigiliis

quod inde sumitur, Caelo reddit,


V.

Orat Christum

quod Christo iungitur Odor carnis


post lustrum nimius

sursum aspiciens,

8*


Monstrat,
sanctus
eximius.

116

quam
2.

sit

Deo dicate reddito Demptae vocis officio.


3.

Caecis visus,
surdis auditio,

Ad

te

de luce populi

Vigiles elevantur,

Claudis gressus, mutis locutio,

Virtute cuius oculi

Caeci illuminantur.
4.

Daemonicis
bostis expulsio

Benedicamus Dominum,
Sanctis, ut

Conferuntur
sancti praesidio
;

Cuius virtute datur membris liominum

Daemon
5.

abiciatur.

V.

In salutem languores transeunt.

Laudate devotius

Morientes in vitam redeunt.


3.

Dominum de caelis, Cui nunc Atbauasius Corregnat fidelis.


Ad
A.
enedictus.

quam

claris

splendet miraculis
Praesul sanctus,

Beuedictus

gaude Neapolis,
His protecta tu propugnaculis

redemptor omnium,
Qui festivum dat nobis gaudium,

Non
V.

timebis
;

Dum

ad

caeli

ab hostis iaculis

sublime bravium

Super nivem
a cunctis maculis

Sanctum vocat
post cursus Stadium.

Candidaris
atque piaculis.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

In Laudibus.
Autiplionae.
1.

Ad
A.

pontifex egregie,

sacerdotum

gloria,

Ex

eius sacris

artubus

Athanasi, vas gratiae,

Cuius

Odor exhalavit, semper in actibus Dominus regnavit.


nunc cognito
Praesulis beneficio,

Tua per patrocinia Obtine nobis hodie Dei beneficia


Et post huius miseriae Cursum aeterna gaudia.

2.

lubilate

lu 1. Vesp. A 1, 3 Propr. ms. Neapolitanum imp. Neapoli 1525. A 3, 2 Constituens. la 1. Noct. A 1, 2 Fluens. Martyris votum. R 2, 5 In 3. Noct. R 2, 2 auditiis. In 2. Noct. A 1, 3 oculis. R 3, 6 tu fehlt. Die zum Officium o-ehrigen Hymnen Daemoniacis. vgl. Anal. XXIII, Nr. 70 und 71.

42.

De sancta Barbara.
Qui ditavit
sie

In
1.

1.

Vesperis.
2.

per signa

Antiphonae.

Barbaram

insignia.

Gratulemur regi digna


Psalleutes praeconia,

Haec praeclara Decus mundi

stirpe

dara

respuit,

117
Gaudens gnara
Paupertatem
3.

In
1
.

Christi cara
coluit.

ur

0,

Antiphonae.

Noiidum apta

viri

voto
1.

Mentem
Et
sie

caclo reddidit

Subiecisti sub pedibus

totam corde toto

Sese
4.

Deo

subdidit.

Eius idolatriam, Tu, qui regnas caelos ornans Huius mundi latriam.
2.

Sic exculta niulto flore

Sponsa Sion floruit Et praeceptis niiro nioi'e Se divinis tribuit.


5.

Hanc auro solis vestiens Novo figuras calamo,


Tamquara sponsus gaudens Sponsam conducis thalamo.

Quanto plus electa Dei


Malis mundi premitur,
3.

Tanto magis sumniae spei


Gaudiis invehitur.

R.

Laus perennis gloriae Regi saeculorum^ Qui invexit liodie Coetibus polorum Parvulam eximio Regni ornaus solio;

Haec innocens manibus Voto, signis damit Et cultibus inanibus Resistens Deo paruit.
Eesponsoria.

1.

Dum

in

granum nondum rccens

Barbara maturuit,
Mittens

manum

virgo decens
destruit,

V.

Haec

attente,

virgines,

Vana templi

Cordibus signate,
Cunctis istam coruscare
Signis fecit Dominus.

Ad

Magnificat.

Huius vitae semper rite Fata spernens vilia, V. Sic virtutum sumpsit scutum Debellando vitia.
2.

A. Adest dies gratialis, In qua martyr triumplialis Fastus stravit verticem,

Ordinatam in structuris Turrim fecit construi Et quadratam in liguris,


Cui iubet imbui

Minas hostis evellendo, Torques eins conterendo


Caeli scandit apiceni.

Eia, sponsa Salomonis


Verl, sidus

lucens thronis,

Generosam pater rosam, Plebem dolens perfrui V. Eius forma venustatis, Sed decenter potestatis
Tenet
3.

Te poscentes assumus, Quia respexit humilem Rex a thronis faniulam, Te beatam dicinms,
Sis pro nobis,

in

custodia.

Hanc invitam

maritali

lungi petit copula,

quaesunius.

Sed renitens voto

tali

Stat constanter parvuhi,

Ad Matutinuni.
luvitatoriuni.

lussa patris exsecrando

Et
Regi sponso iucundemur
Psallantesiiue vcnereniur

futuris inhiando

Detestatur siiigula.

V.

Rore

caeli

fecuralata

Barbarain cum gloria.

Contra vanos excitata Sc obumbrat clipeo.

In
2.

118
2.

Confundantur, qui laetantur.

Nocturn

0.

Antiphonae.
1.

Laudibus sculptilium,
Vivit pater, cui sacer

Femur

cingit gladio,

Dum

Servit grex fideliura.


3. In tubis ductilibus

decurrit stadio
pellens vitium,

Mundi
2.

Sic exspectat braviuin.

bucciuet exercitus,

Arcum
Anna,

Caelo quia Barbaram


coronavit Dominus.
Responsoria.
1.

fregit et subegit

Igiiibus perfidiae,

scuta,

quibus tuta

Lues erat nequitiae.


3.

Hoc mirandura

cernite,

Portas Sion patefecit, Fundanienta dura perfecit,

Quanto sapientiae Parva dono floruit,

Scandens super sidera.


Respousoria.
1.

Dum
V.

sigillum trinitatis

Cordi formam imbuit;

Peregrinos sumens vultus

Hanc

dat pater flagellari


in

Ad
It

Pater pergit peregre profanes tendens cultus, Dum puella cernere


cancellos, vidit binos

Et angusto mancipari
Montis
2.

tugurio.

Hinc

adflicta praesentatur

Praesidis aspectui,

Turris in cacumine,

V.

Sic invitis iubet addi

Tertium structoribus.
2.

Sed libare dedignatur Idolorum cultui, Huius carnem lacerari

Pater

dum

revertitur,

Et
V.

in

arta vinculari
iubet
clausula,

Mox

de causa quaeritur Trium cancellorum Stant structores exclamantes


;

Rursum

Deum

orat et irrorat
caelo,

Lux de
3.

cuius velo

Et puellam incusantes Simul commissorum, V. Quam commotus pater


3.

Sanatur paupercula.
Praeses
videns hanc sanatam
Diis adscribit gloriam,

totus

Dioscorus aggreditur,

Dum

perquirit rei causam,

trahit virgo pausam, Sed constanter loquitur Tres sunt mundum illustrantes
:

NuUam

V.

Virgo Dei hinc nudatur Et per vicos trahit ur, Orat et per angelum Suscipit induvium; Sic tyranno redditur

Et Stellarum regulautes Cursum et, quod tegitur V. Firmament! tarn decenti Sub stellato cardine.
In
3.

Et

in

monte plectitur

Virgo gloriosa.

In Laudibus.
Antiphonae.

Nocturno.

1.

Praecinxit ingenuam

Antiphonae.
1. Dii

gentium sophistici

Dum
2.

Dominus splendore, firmavit thronum


aureo fulgore.

eins

et

omnes

daenioniaci,

Est, qui trinus regnat unus

Sternit in laetitia

rector orbis caelici.

cervicem agnella,


Sic plectentis suscipit
gladii flagella.
3.

119
Mihi praestet idolatras

me Tu
tibi

vexantes vincere,

Haec palmae victoriam


fortiter adivit,

scis enim,

quod sim nupta


tibi

casto corpore

Dum
4.

tortorum stimulos
sitivit.

Et conservo

fidem

ferventer
Vidit

corde, ore, opere.

Deus opera, Quae faciebat tenera,


Propterea benedixit

Ad Sextam.
Corpus sequuntur aquilae
Pulli lambentes sanguinem, Currunt postes conspergendo, Se cruore perfundendo Libant agni dulcedinem
;

Eam
5.

in

saecula.

Triumphavit hodie Barbara fidelis,


luvenes
et

virgines,
caelis.

laudate

Dominum de
Benedictus.

Sic regina

condemnatur

Ad
Deus

Et in agro victimatur Martyr Christi, Barbara. Ad Nonam.


Per desertum Babylonis

A. Salut em ecclesiae
instillavit,

Cornu, quod erexerat, Goliae dum prostravit, Et de Babyloniae Castris triumpbare Suam fecit hodie Famulam, regnare Sine metu nos cum coetu Sinat angelorum.

Rosa

florens aquilonis

Praeservata in acie,

In vireto visionis

lam triumphat Salomonis


Informata gratiae Virgo martyr, solio Sita, uncta oleo,
;

NuUa

Spirans inopia

Lascivit messis copia.

Per Horas.
Ad Primam.
A.

In

2.

Vesp

eris.

Cum

esset clausa carcere

Virgo martyrque Barbara Dilacerata corpore Propter acerba verbera, Venit hanc Jesus visere Luce splendens siderea, Qui tactu carnis tenerae Sanavit eius vulnera.

Ad

Maguificat.

Ad
A.
Virtus tua,

Tertiam.

Jesu Christe,

rex acternae gloriae,

in cena virginali Sedens vocat Barbaram Laude plena triumphal! Sponsa, vcni, lauream Flore rosae sanguinatam Et candore dealbatam Stolam primam accipe, Adornatam te caelorum Incessanter angelorum Concentus magniticat.

Rex

Cod. S. Floiiani XI 284. Brev. ms. S. Florian! XI 429. saec. 15. A. Brev. ms. Trobnnonse sacc. 15. Cod. Prgen. VI F 20. C. Brev. Naumburgenso inip. Brev. Aarhusiense imp. Aarliiisiae 1519. D. Lipsiac 1510. E. Brev. Liilmccnsc imp. s. 1. et a. F. Brev. .Scarense imp. Norimbergac 1498. G.
saec. 15. B.

Ferner
:

120

Cod. Liibicen. s. n. ms. Lubicense sacc. 15. Brev. 15. Cod. Londinen. Add. 18306. Brev. ms. Cod. Bibl. OO. SS. Fol. 218. saec. 15. Antiph. ms. S. Antipli. ms. Bcronense S. Vinceutii eruen. saec. 15. Cod. Staviacen. s. n. Brev. ms. Veteris Capellae Katisbonen. saec. 16. in. Cod. Eremiten. 728. Brev. ms. Misnense saec. 15. Cod. Eistetten. 8 72. 1908. saec. 15. Cod. Sigmaringen. 28. Brev. ms. Brev. ms. Embricense (?) saec. 15. Antiph. ms. Calcariense Lamprechtense saec. 15. Cod. Donescliingen. 313. Brev. ms. Nissense saec. 14. Cod. saec. 16. Cod. Arch. Calcarien. A 14. Brev. ms. Frideslarien.se saec. 15. Cod. Casselan. Wratislavien. I Q. 247. Brev. ms. Waradinense anni 1460. Cod. Vatican. 8247. Fol. 145. Brev. Brixinense imp. Venetii.s Brev. Sedunense imp. Basileae 1497. Viaticus Misnensis imp. Brev. Nurembergense imp. Lipsiae 1510. 1516. Lip.siae 1502.
Antipli.
ins.

Lamprechtense Mnriae Gedanen.

saec.

D.

In

1.

Yesp. AA. Barbara,


1

CEG.

A 2,

Haec beata

R, 6 coronans A,

stirpe

virgo Dei, virtute probata etc. cum reliquis A 2, 3 Gaudens grata Christo CG.

lautet in

CG:

. Barbara, virgo Dei veneranda, locum requiei, Quem possedisti moriens pro nomine Christi, Obtineas genti te puro corde colenti. V. Quae oculus non vidit nee auris audivil nee in cor hominis ascendit. In

steht

an dieser Stelle das folgende R. O Barbara, martyr sancta conspectuque beata, Cum prece devota famulantura suscipe vota, V. lam Christo iuncta sponsoque tuo sociata.
:

erst mit Eia sponsa etc. Ibid. als A Adest dies dimittis (Complet) hat Das Invitatorium ist gratialis etc. bis Eia sponsa; vgl. die A ad Magn. in E prosaisch; in CG lautet es:

Die A zum Magnificat beginnt in


8 fulgens thronis C.

Ad

CEFG

Nunc

Landes Deo assidue


lubilemus
laetitiae,

Qui perennis gloriae

Coronam

reddit (dedit G) Barbarae.

Ein anderes Invitatorium hat D: Adoremus regem regum devotissime, Qui Barbaram martyrem invitavit ad gloriam. A 1, 3 Tu fehlt AB; Tu qui regnas In 1. Noct. A 1, 1 sub fehlt CEG. A 1, 4 mundi machinam G gegen den sonst beobachteten super caelos G. A 2, 3 lies egrediens? A 2 korrigieren DG: Keim, also Korrektur.

Solis tabernaculo

Tamquam
R

Christus decoratam sponsus de thalamo

Produxit hanc ornatam.


A. A. G. das

R 2, 1 Ornatam A. R 2, 6 Plebe R 3, 1 Hanc innitens 8 Sub decentis G. R 3, 9 Et profanos exsecrata 3, 6 Sic futuris A; Et figuris G. dieser Noct. stellt D R 3 an Stelle von R 1 au Stelle von R 3 R der folgenden Noct. 1. In 2. Noct. A 2, 4 Contrivit nequitiae R 1, 1 Peregrini D; statt dieses R steht aber hoc loco: Dum in DG. granum etc. D. R 1, 2 vergit proprie A. R 2, 8 Didascorus A. K 3, 1 Cum perquirit G. R 3, 4 illuminantes A. In 3. Noct. A 1, 2 Et fehlt ABG. A 2. 4 Victor orbis ABCE. A 2, 3 qui sacer A. A 3, 3 sq. Caeli G; DEG verbessern: Caelo quia Barbara Coronatur gloria.

R R In

1,

2 maturivit A; refloruit G.
2,

formam G.

2,


R R
1.

121

2,

wie

7 ancrastum G. 7 clausula fehlt G. oben in l. Vesp.


1,

1,

2,

LEG.

Land. A
bessert

4 In auieo G.

8 tu^urium G. R 2, 1 Haec afflicta G. R 3 Laus perennis etc. 9 Lux de fehlen G. R 3, 4 vicos civitatis trahitur AB. In A 2, 1 Stravit in ABG. A 4, 3 sq. ver-

D: Et eam propterea
Benedixit in saecula:

der Dichter reirnt aber entweder besser oder gar nicht. A 3 Laudant omnes virgines G. A 5, 4 Laudate fehlt G. Ad Bened. A 5 Et Babylonis A. Ibid. 9 sq. fehlen G. Die AA per Horas fehlen in den meisten Quellen. In 2. Vesp. ad Magn. A Eia sponsa Salomouis etc. E.
;"),

43.

De

saiicta

Barbara.

In

Vespe

s.

Ad
A.

^Magnificat.
filia,

Antiphonae.
1.

pulchra Sion

Dilectus inter milia

Consoiia vox menti


Sit

plausu cuncta regenti,

Caeli praeclaris
cui

De mundi valle misera Yocat te sponsam, Barbara, Tua palma, laude plena,

Barbara iungitur
celebris palma,
se fortior,

aris,

Te

sortitur in
caeli

amoena

2.

Haec

Arce
lungi

sidcrea
decoris laurea;

virgo,

alma

cum

Viin carnis, fastum


terit orbis,

Nostri cui

cum

sis

grata,

daemonis astum.

Memor

prece
jM a

sis

oblata.

3.

Virgo, fide plena,

Ad

t i

n u m.

pro Christo, Eius amatore,

mente serena,

Invitatorium.

patitur, stimulatur amore.


4.

Constans multarum non asperitate minaruni Aut blandimentis


seducitur
illa

Regi Christo convenite Regnanti sine comparc, Plausu iubilando rite In festo sanctae Barbarae.

parcntis.

In

u rn

0.

5.

Virgo coronata, caeli super astra locata,

Antiphonae.
1.

Pro nobis grata

Tua magnificentia, Domine Deus caeli,


l^audatur sapientia

Domino da
R.

vota parata.

Surge, virgo, propera,

A
2.

Barbara

fideli.

Amica

Dei, Barbara, Induta auri cyclade


te

Caeli Dei iudicia

Custodivit consulta,

Sponso tuo

pcriicias,

Quibus ferens supplioia,


Fit retributio nmlta,
3.

Secum
V.

ut

intres

nuptias
precatus,

Aptato oleo lampadc.

Funde Domino

In ruinam noster Status

Vergit labe sorditatus.

Innocens haec manibus, Procul ab omni sorde Declinat ab inanibus Serviens mundo cordc.


Responsoria.

122
Uni-trino ad honorem;

Erat quidam satrapa, Dioscorus idolatra, Cui Barbara nomine Nata prudens nascitur, Cuius ubique pascitur Fama de pulchritudine. V. Stola prima clara induta
1.

Pater motus in furorem


V,

Vehementer doluit, Cultum diis maeret natam


Liquisse Christo desponsatam.
Carceris

2.

dum

in obscuris

Collocatur et laesuris
Diversis est offensa,

Fidem
2.

Christi est secuta.

Adparet luce comminus

Frustra parens motus curis


Struit turrim saxis duris

Quam
V.
Ait:

consolatur Dominus Amoris vice repensa;

In hanc locando virginem,

Sponsa, ne timeas,
pereas.

Ut ab

altis pateat,

Tecum sum, ne
3.
;

Formosa vultu
V.

lateat

Christus veritas ut inquit,

Non

Praetereuntem neminem ut cupit mens humana,

Mundum
Ut
Ut
V.

atque patrein linquit,


sit

eins

discipula

Sinit
3.

Deus

fieri

vana.

Ipso digna, caeli cena


fruatur,

Pater turri natam locat,

gaudet poena
copula.
et

Absente quo structores vocat, Prece pulsans hos instantei


:

Fidelis Dei

Crucem

tollit

sectatur

In lau dem sanctae trinitatis

Sponsa sponsum,

per

quem

Tres feuestras disponatis Mihi tieri festinanter, V. Cuius Providentia


Yivunt, subsistunt entia.
1.

vocatur.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.

In

2.

Nocturno.

Cantate Deo carmine, Qui fecit mirabilia,

Antiphonae.
1.

Quam
2.
:

assumpsit, in virgine,

Intra caeli sedilia.

De

thoro pater narrans ei, Eructavit verbum bonum

Aiferte

Deo gloriam,

Mihi Christum cordis mei Elegi sponsum et patronum.


2.

Misericordiarum

Ob
3.

virginis

memoriam
est

Recordatus

suarum.

Dominus refugium
Fit martyris agone,

Adorate angeli Deum,


Cuius haec regnat bonitate, Laetata est Sion quae tro,

Adiutor

est

auxilium
tribulatione.

Dans de
3.

phacum
Audivit Barbarae beatae,
Responsoria.
1.

In montibus supernis

Locat haec fundamenta,

Dum

monitis paternis Obstat Deo praeventa,


Responsoria.

De

eius sperans
iie

amatore

Fugit,
1.

patre saeviore

Spatha ruat insecuta,


rei,
:

Fenestrarum causam

Quam

abscondit petra visa,


sit

Dum

venit,

quaerit, dicunt ei

Cedit, velut

abscisa,
praestituta.

Sic tua nata voluit

Huic nutu Dei


V. Sic a Deo custoilitur Virgo, quae a patre oditur.
2.

123

Flagris illata verbera

Sanat Barbarae beatae.


5.

Circa pastores qaaeritur,


Christus,

dura res sie geritur,

Laudet omnis spiritus Palmam qua martyr pro,

Sanctam probat indicio:


In locustas proditoris

perat

Ad

Christum,

quam

interitus

Commutatae sunt
Oves Dei
V,

pastoris

Carnis ab eo non separat.

iudicio.

In sanctis Dominus collaudatur,

Ad

Benedictus.

Cum
3.

quibus mira operatur.

Pugna peracta stadio


Orat martyr sub gladio Pro bis, a quibus veneratur

A. Agonista pugnatura Mente virum induit, Propter Christum pati dura

Palma

sui martyrii,

Christus die iudicii


V.

Amore nihil metuit. Hacc est ludith animosa, Per quam morti dux addictus,
Regi placens Hesther formosa
Sit
;

Horura culpae ne memoretur. Spondet vox Israelita


:

Dominus benedictus.
2.

Vera^ veni, sint petita

Tuis vernis exaudita.

In

Vesperis.
Magnificat.

Ad
In Laudibus.
Atiphouae.
1.

A.

Dei dar et dementia


In virginali sexu,
Sibi

Dominus sedem decoris


Barbarae praeparavit, Cui bravium laboris In caelestibus erogavit.

quem

in praesentia

lunxit amoris nexu;

Haec plebs viraginum alma


Caeli post

2.

Servivit

cum

Canit
laetitia

cum
felix

passionis

dominatorem palma

Christo, per

quem

Ferens
velatur, Cui,

virginitatis florem.

Dum
3.

mente Barbara,
ceteris
sit

praesidis saevitia,

Cum

prae

re-

lussa trahi, nudatur.

spectus,

Quem

sitivit,

apprehendit

Ipsum precatu supera,


Tibi nil negat dilectus,

Passa pro eins nomine,


Pater perit, cum descendit

De

raonte,

caeli

fulmine.

4. Benedicite,

opera

Dei, et exsultate,
Antiph.
ms.

Ut mortis hora praedecora Tua vox est exaudita, Sine mora solvat lora Culparum, caeli niargarita.
14.

Voraviense 29. saec.

22 m.

saec.

nuptias B. Ibid. Arce sibi siderea B.


niagnificentiani
lideli
2,

15. B.

A.

A,

Cod.
;J

Wernigeroden.

In

1.

Ycsp.
9

t9

4 Et Barbarao B. A 2 A A A 2 Custodit A. 3 Quibus R Patei- turri R 6 Praetercuutc ncmine A. 4 peteat B. R 4 Elogi natam B. In 3 Mihi sponsum cordis H. A Noct. A R 3 Est olVensa divcrsis A. R A; vito Christum et 4 Ipsa H. R 7 B. R B. R ut Crucis u ut se(|uatur Noct. Ordnung der drei AA in
1,
1,

Mergit B.
Ibid.

B.

2,

lu Doiniue dominus caeli A, custodiit B. A


No.stra

R, 4 tuo te preficias

AB.

Zu.

Ad Magn.
B.

iniscria

A.

1,

Ibid. 5
Ibid.
1

ad
7

1.

Noft. A

Tuam

2,

feretis
1

2,

3,

2.

1,

1,

15.

2,

2,

(!

tViilt

3,

ferit
3.

iiKiuit

:{,

3,

tollit

M.

15:

2,

3,

1.

miral)ilia in virgine,

124

A 1, 3 In hac beata virgine B. A 1, 1 Vacate Deo carmine B. A 1, 4 Assumpta intra caeli sedilia B; die Lesart von A ist richtig, B auf Kosten des Metrums zu Gunsten des Sinnes korrigiert; zu konstruieren: Qui fecit

quam assumpsit intra caeli sedilia. A 2, 1 Aufferte A 2, 3 Ob virginis victoriam B. R 1, 2 pater B. B. R 1, 8 R, 1, 4 abscondat B. R 2, 3 prodat A. ruat secuta A. R 3, 5 iudicio R 3, 8 veni fehlt A; sunt B. A B. In Land. A 4, 2 exaltate B. A 5, 3 Ad sponsum quam B. Ad Bened. A, G placemus 4, 4 sonat B. Ibid. 8 Dominus Dcus AB. In 2. Vesp. ad Magn. A, 1 claret poA. Ibid. 4 Vixit amoris B. Ibid. -5 virginum A. tentia B. Die Kollation von B besorgte gtigst Herr Ed. Jacobs, Direktor des frstl. Archivs zu
Deo

Wernigerode.
44.

De sancta Barbara.

Dum
In
1.

caelos hodie

Vesperis.

vestis,

carrissima Stella

Antiphonae.
1.

Barbara, virgo Dei, nostri, petimus, miserere

festiva

dies,

Et plebem

fidei

orbi venerabilis omni,

prece praesidioque tuere.

Sanguine quam fuso Barbara virgo sacrat.


2.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

In qua, laeta sui

sponsi

dum

scandit ad aulam,

Omnis
3.

ei

coetus

coniubilat superum.

Virgincac prolis ad laudes evigilemus

dextris Christi,
stat aniicta,

quo iam variis Nostris, oramus,


ut
4.

Et veri solis ortum iubilis resonemus.

faveat precibus.

In

1.

Nocturno.

Gaudeat ecclesia
de tanti sideris orlu,

Antiphonae.
1.

Quo iucundatur
terra decusque poli.
Responsoria.

Virgo super caelos


regi iam proxima magno Dulce novumque melos

cum
2.
tibi,

virginibus canit agno.

R.

speculum morum,
consohxtrix miserorum,

Hanc per naturara


spurce Dioscore. natam

Barbara pracclarum duc nos iter et tibi carum Cernere da tecum sponsum gaudereque secum, V. In quem desiderant et angeli
prospiccre.

Lex Domini puram


servavit et
3.

immaculatam,
fontis

Muris inclusa gaudet prope

amoena,

Quo
4.

fuit infusa

baptismate virgo serena.


Multis fecunda
virtutibus

Ad

Magnificat.

haec

fuit

unda.
dignis.

A. Plausibus ecclesiae
laus est adiecta novella,

Claruit et signis

Sacra crux in

marmore


5.

125

Per motus faciles, quos non habet ulla vetustas.


3.

Tertia post binas


petit ut sit in

aede fenestra,

Sic tres divinas


sapit
6.

Signum verum
naturae lege subacta, Quo celer haec rerum fuit immutatio facta.

eius

prima palaestra.

Cordibus electis micat admirabile lumeii,

Quod

radiis rectis

4.

fidei

confirmat acumen.
Responsoria.

Nata pilis vecta patrem rediens comitatur,

Ad
5.

loca proiecta

tenebrosa fame cruciatur.


1.

Barbara Tuscorum claro de germine nata

Carcere, verberibus
iterantur ei nova bella, Lampade, vulneribus

Ut
V.

rosa, flos florum,

specie virtutcque grata,

Quasi

lilia,

qttac

sunt

in
6.

torquetur clara puella.

iransitu aqnartim.
2.

Nervis taurinis
ut Ovis mansueta ligatur

Errorem

patris

dum

declinat tenebrosum,
atris
;

Et

cilicinis

Nubibus ex
V.

setis

per

membra

cavatur.

iubar exsurgit speciosum Est enim haec speciosior sole et super omnem dispositionem
Stellarum.

Eesponsoria.
1.

Mombris

detectis

3. Idola

deridet
V.

nudatur et exagitatur, Uberibus sectis


contunditur et laceratur;

vanamque superstilionem, Quae nihil esse videt


exactam per rationem; V. Seimus, (luia nihil est idolum
in

me Deus apud iniquum et in manihus impiorum me tradidit.


Conclvsit

mundo
tidei

et

quod nullus Deus

2.

Angelico cultu
Christi vestitur amica,

nisi unus.
4.

Hanc

vcrae
V.

Sic laeto vultu

A
V.

circumdat nobile munus, qua sincerc trinus colitur Deus unus;

Indui te suhtilibus fe ornamento.


Carcere conclusam

procedit virgo pudica et ornavi


;

Pater,
tus,

verhnm
tres

et

Spiritus sanc-

3.

hi

unum

sunt.

salvator visitat atquc

Sanguine perfusam

In

2.

Nocturno.
V.

adivit laetiticatque

Qui

post

tcmpestatem
facis
et et

fran-

Aiitij)lionae.

quillitatcm

posl la-

1,

Dum

maris ista tliorum

mentationem
4.

fletum exsul-

vitat patrem(iuc

minantom,

tationem infundis.
sidus fidei,
divini callis amoris,

(^uidam pastorum
prodit trcmule latitantem.
2.

Vcrlitur in graciles

Instrue,

norma

spei,

ovium grex

ille

locustas

U'ibus bis nos

omnibushoris


V.
Eccc, descripsi

126

UM eam triplici2.

Omni laude domum


sanctificat

ter in cogitationibus et scientia.

Domini.

Atria laetitiae
virgo iubilando subivit,

In

3.

Nocturno,
Caiitica.

Ad
A,
rosa,

De
3.

cellis

claris

clara tropliaea ferens,

quae

rivis

fecundaris redivivis,

Hanc
te

tua dextra, Dens,

Tegmine

virtutis

splendoreque fulta salutis, Absterso luctu divino nos ale fructu.


Responsoria.
1.

spem vitae sitientem Atque tui memorem suscipit ad specieni.


4.

Clarior emicuit

virgo spectabilis auro,

Quod de fornace
purius egreditur.
5.

Praesidis insano
fastn crebre cruciata,

Tandem
V.

truncata

Caput est a patre profano,


Grloriosam mortem magis quam odihilcm- vifam amplectens.
Flosculus ut rore

Corpore virgineo dignanter sarcophagato Spiritus aethereum laetus adit thalamum.

2.

Ad
A.

Benedictus.

perfusus virgo cruore

vivae pacis
lux orta plagis subopacis,

Rorida raundorum
viret instar liliorum;

Barbara, dignare
virtutibus irradiare,

V. Erit quasi ros Israel, gcrminahit

quasi lilium.
interiit

3.

Fulminis

Nos nostrosque pedes ad amoena dirige sedes.

ictu genitor sceleratus

Et mox
quasi

disperiit

Per H
;

r a s.

pulvis in aera latus

V, Sic pereant omnes inimici

tui^

Ad Primam.
A. Aspirante die
tibi,

Domine.
4.

Oscula dulcoris aeterni sponsus amoris lucundo more iam de sponsae sugit ore, Qua nos irrora dulcedine, virgo decora;
distillans

Clara virgo sacrata.


confasciculata.

Floribus es hodie
caeli

Ad
A.

Tertiana.

Tu

Christi consors

V. Favus
sp)onsa,

lahia

tua,

per amoris foedera facta,

mel

et

lac siih lingua

Hoc ad opus Concors


miti nos ubere lacta.

tua.

In L a u d i b u s.
A. Quae
Antiphonae.
1.

Ad Sextam.
tibi

de sursum

stola praemonstratur ab arce,

Haec virgo prudens,


fidei

praeciucta decore,

Post hunc decursum te vestit nescia Parcae.


Ad Xonam.

127
V.

Tu
gloria Jerusalem,
Israel,
tu lae^'/'^

Ad

te

dilectam
Christe, vocasti,

hi lionorificenfia

sponsam dum,
Caelis invectam
tibi

populi iwstri.

Ad
A.

Magnificat.

iugiter associasti.

De

vespertina
virgo,

pia,

canentia castra
astra.

In
R.

2.

Yesperis.
pretiosa polivit,

Ad

matutina

transfer

cum laudibus
stadii

margarita,

Fac huius

quam mors
Moribus
te
et

nos sie iutendere

cellis,

vita
;

fons vitae redimivit

t mundi radii iungamur in aethere

stellis.

Brev. Brev. ms. Altenbergense saec. 15. Cod. Dusseldorpin. C 63 A. ms. Voraviense saec. 14. Cod. Voravien. 122. add. saec 14. B. Brev. ms. Brev. ms. Hospitalense aniii 1477. Cod. Paulan. Hosp. memb. 106. C. saec. 15. Clm. Monacen. 26681. D.

Nur A hat monastiscbe Form, welche jedenfalls diesem Officium urs])rngist. In 1. Vesp. A 5 Ad te dilectam etc. BCD. (vgl. ad Nonam). In R 1, 1 Barbara iustorum liC. 1. Noct. A 5, 1 Tema post binas BC. In 2. Noct. A 1, 1 Cum maris ista BC. AA 46 fehlen BCD. A 4, 2 rediens imitatur A. In Laudibus A 1, 2 fide prae cuncta B; fidei detincta D. A hat als Cistercienserhandschrift nur eine A super Ps. in den
lich

Landes; die andern sind per parvas Horas verteilt; da dieselben aber inhaltlich unverkennbar auf die Laudespsalmen anspielen, so sind sie nach BCD dieser Hre belassen. Ad Bened. A lautet in D: Rex in cena virginali etc. Vgl. das Offic. Gratulemur regi digna in 2. Vesp. ad Magn. Die AA per

Horas fehlen mit einer Ausnahme (siehe oben) in BCD; in A stehen dieselben in 2. Vesp. super Ps. Sie nehmen aber unvei'kennbar auf die kleinen Hren Bezug, z. B. Aspirante die etc., was in der Vesper schlechterdings unmglich ist. setzt sie in die Vesper, weil es die kleinen Hren schon mit den eigentlichen Laudes-Antiphonen besetzt hatte. C hat fr die kleinen Hren dieselben AA wie das fficiimi Gratulemur regi digna, nur dafs die A ad extam der Non zugeteilt ist, wofr der Sext die folgende A zugewiesen wird:

Nota

fecit

Dominus

Divina mysteria
In conspectu gentium, Cum Simplex agricola Kegnuiii infidelium Suj)eravit, praedia Per sanctum paraclitum

Operantcm
I

talia.

2.

Vesp. ad Magn.

setzt

die

Antiphon

Corpore virgineo Dignantur (!) sarcophago Spiritus acthercum Laetus adit thalamum.

128
45.

De sancta Barbara.

In

e s

peri

s.

In

1.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

martyr saucta, nunc prece, Deo sociata, Sis niemor liic nostri,
devotos quos
tibi

Virginis eximiae

nosti. 2.

Barbarae, martyris almae, Festa celebiare da nobis, rex pie Christe.

2.

Virginis constantia

dum non
Nee a
fide

superari
lesu Christi

Haec mundum spernens et mundi florida ducens Pro nihilo, veram


studuit cognoscere vitam.

potest separaii,

Iudex hanc sententia


iubet decollari.
3.

3.

Coepit amare Deuni

totumque

relinquere

mun-

Dum

beatam Barbaram
et Christo 4.

dum,
Caelica mente petens

pater decollasset,

Et frendens ut Cerberus
raontem descendisset,
Ignis venit caelitus,

semper adhaerens.

Hanc

pius in propriam

Christus sibi sumere sponsam

Ipsuni cremans penitus,

Dignatus, caeli
provexit ad aethera sumnii.
5.

ne quid superesset.
4.

Summo

regi gloriae

Non cedens

verbis

Modulamur hodie
Laudes
et

praeconia.

mactatur verbere mitis, Carcere damnatur nee virgo sie superatur.


6.

Ad
A.

Magnificat.

Praeses ut invictam
penitus
vi dit

Hex

in

cena virginali

Christi sponsam,

Sedens vocat Barbaram:

Ut

leo

crudelis

Laude plena triumphali


Sponsa, veni, lauream Flore rosae sanguinatam Et candore dealbatam

iubet

hanc discerpere poeuis.


Kesponsoria.

1.

Stolam primam accipe; Advocatam te caelorum Incessanter angelorum Concentus magnificat.

Erat quidam satrapas Nomine Dioscorus,


Cui erat
filia

Nomine Barbara;
Y. Pulchra
facie,

Sed

pulclirior fide

Erat Barbara

Ad Matutinum.
2.
Invitatoriiim.

Christi

filia,

Pater dixit

filiac:

Yenitc, adorenius regem regum,

Quidam locuti Ut acciperent

sunt de
te

tc.

Qui beatae Barbarac

Coronam

dcdit gloriae.

Ad

In coniugio; haec rcspondit virgo:

129
V.

Sponsus honorque datur,

Begnum

muncli

et

oninem

or-

natum saecuJi contempsi propter amorem Domini mei lesu


Christi.
3.

cum
6.

Christo deliciatur.

Dum
Quod

in

sancta Barbara,
esto muneris,

lesu Christe, coleris,

Dum

beata Barbara annos pertransisset

Memor

oranti contulisti,

Pueriles et ad terapus

Spes humani generis


Kesponsoria.
1. Surge, virgo, et nostras sponso preces aperi,

nubile venisset,

Pater sumrao studio

maritum precatur,
Cui matrimonio

Barbara iungatur;
V.
Priraitus

Tua vox
in aure

est dulcis

blanditiis

Domini,

eam Nubere
4.

consolatur,
si

Quae pausas
sub umbra dilecti;
V.

renuit,

dire comminatur.

Pulchre, Sion

filia,

Dixit beata Barbara


artificibus patris
:

Pro mortali tunica Agni tecta vellere

Tres mihi fenestras facite in nomine trinitatis


;

Et Corona
2.

gloriae.

V.

Quoniam

rex

omnis

terrae

Pater repletus scelere Filiam vult occidere,

Dens, psallite sapienter.

In

2.

Nocturno,
V.

Sed videt illam evanescere, Vident hanc pastores fugere, Alter illam non vult prodere,
Alter ostendit temere;

Antiphonae.
1.

Sponsa Christi celebris Sponso visitatur,


Posita in tenebris

Domino fit Signum mirabile, Oves proditoris fiunt locustae.


Christus sanctam tenebroso

3.

Mire
2.

collustratur,

Reclusam ergastulo Miro satis atque blando


Confortat eloquio;
V.
Salve,

Blande Christus: filia, Pone metum, inquit,


Sisque constans, gratia

virgo benedicta,
Christi praesentia
satis

Quam
Miro

Te non

derelinquit.

atque blando

3. lustae lux orta est gratiac

Confortat eloquio.

Late spargens radium, Rectis corde Studium


Ingerit laetitiae.
4.

In

3.

Nocturno.
Cantica.

Ad

Sponsa Christi A praeside nudatur Et per vicos agitatur, Sed precata Deum mox Candida stola vclatur.
Martyr, dum oravit, gladium subit, aethera scaudit,

A. Quanto sese deprimebat Humilis nobilitas, Tanto magis elucebat


Nobilis humilitas.
Kesponsoria.
1.

5.

Praecepto praesidis
Christi virgo nudatur,

Blame,

Hiatoriae rliytlimicae.

Y.


Nudata rursum
flagellatur,

130

Thalamo gaudens regio


Coniuncta Dei
filio.

Nuda per provinciam

Ab

impiis viris agitatur, Petit a Domino, quod tegatur,


Stola

Per Horas.
Ad Primam.
A. In optata cellula
recludi iubetur,

Et, ecce, ab eo

Candida velatur. V. Mira Dei dementia,

Quae Quod
2.

largitur,

petitur

Quali morte pereat,

Abiecta diffidentia.
Virgo sancta Barbara A patre suo decoUatur,
Pater eius iudicio Dei concrematur,
lila

donec percunctetur.

Ad

Tertiam.

caelo coronatur,

Hie Inferno cruciatur; V. Exsultent ftUae Sion projytcr iudicia tua, Domine.
3.

Latera larapadibus Virginis cremantur, Vulnera vulneribus Dire cumulantur.

Ad Sextam.
A.

admirandara virginis Huius fortitudinem,

Iudex dirus Barbarae praecipit mamillas Virginis amputari (devotae),

Qua
Et

in

se vitae veteris

Deo

libat illas.

Sic occidit
potestates

hominem
aeris
;

Ad Nonam.
A. Circumduci cogitur
virgo denudata,

Vertit in formidinem

V. Haec pugnatura stadio Mente virum induit

Sed a Deo Candida


veste
fit

Femur

cingens gladio.

ornata.

In L audibus.
Super Psalmos.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad

A. Pater Deo barbarus


iudex iniquus Torquet eam, cuius Christus est sponsus et amicus.
et

A. Ave, gemma

pretiosa,

Margarita fulgida,

Sponsa Christi

gloriosa,

Paradisi viola,

Ad
A.

Benedictus.
et

Virgo Dei, Barbara,

Prudens
Qualis es

vigilans virgo,

cum sponso illo, Qui te elegit mundam, Quam pulchra, quam mirabilis,
Quanta luce spectabilis
Inter Sion iuvenculas

Clemens et benigna, Quae a patre truncata


In aula regnas caelica; Ora pro nobis

Apud regem
Ut
sol in

gloriae,

Cuius fulget claritas


meridie.

Et Jerusalem
Brev.
1.

filias,

In ms. Langhemense anni 1500. Cod. Bambergen. Ed. VI 8. In 2. N o a. A 4, 5 stola candida 3, 3 Et fehlt; Cerbarus. R 3, 6 8. Noct R 1, 12 dividentia. R 4 ist prosaisch. A 6, 5 Spe. Ad Xonam A, 1 Circumcidi. R 4 prosaisch. Vertit in fortitudinem.

Vesp. A

^In


46.

131
saiicta

arbara.

De

In

1.

Vesperis.

In

1.

Nocturno,

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Exaltemus in suavi Cor et nientem cithara, Ut gustemus mellis favi Torrentem cum Barbara.

Paulo minus ab angelis Sponsus sponsara minuit, Dum caelebs haec celebris
Carnis iura
diluit.

2.

Quae carne [quidem] sterilis. Sed mente fecunda,


Virgo et mater fertilis Laetatur iucunda.

2.

A summo
Ramum

caelo deitatis

Ut columba

graditur,

portans castitatis

In ipsum revertitur.
3.

3.

Dum

in

turri habitavit

Speculare Sion montem,

Arte custodita, Virtus pacis abundavit In mente munita.


4.

Uberem

deliciis,

Manum

scandit per insontem

Et cordis munditiis.
Kesponsoria.
1.

Domum dum

aediticat

Pater eius vanam, Fenestram multiplicat

Ob fidem
5.

Christianam.

nive candidior,
Crystallo nobilior,

Sublimi in solario Virgo residens arbara Cum virtutum vario,

In mente virginea

Agni lana

tu vestiris,

Ut
V.
Viri

caelesti sacrario

Aquae

fluxu tu fulciris,

Capit divina contubernia.


Virgo,

Dum

flat

Auster verior.
Magnificat.

thorum despicit quae chorum conspicit

Ad
A.

Mente angelorum.
2.

Adest dies magnae laudis, In qua virgo expers fraudis


Magnificat Dominum,

Aquae vivae rivulum, Charismatum diluvium


Se hie exprcssit,

Dura exultantem spiritum


Ptenti

Vim salubrem

languidis

cum

victoria

Dum
V.

fonti

baptisnuitis

Christo reddit Barbara.


Eia, pia,

Sui impressit.

da gustare Christi cibum miseris

Fns signatus permanens,


Hortus clausus, proferens
Paradisi fructum.

Hie in via et ditare Paupertatem inopis.


3.

fenestra trini Dei,

Quam

pertransit lux diei,

Ad Matutinum.
Invitatorium.

En, ipse per te prospicit In ternarum structura,


Trinitatis cuius vestigium

Christo regi exsultantes

Quaevis gerit creatura,


V.

iubilemus iugiter,

Sed tu signaculum Dei

Sponsac Dei fanmlemur, ut regnemus perenniter.

Es simililudinis, Plenum decore luminis.


9*


In
2.

132

In
3.

Nocturne.

Nocturno.

Antiphonae.
1

Antiphonae.
1.

Oblita patris propra

Afferte

Deo

gloriam,

Ob

Christi regis amoreni

Qui gentium sculptilia

Ad
2.

poenas supplicii Se offert promptiorem.

Muta
2.

esse

daemonia

Docuit banc familiara.


Exsulta, Sion inclita,

Ad

Dei virtutem

spe plena refugit,

Dcum

Tyranni dum rabies


ut leaena rugit.
3.

Dum
3.

adorant angeli, haec ludae filia

Dat odorem balsami.

Eara Deus

in

Sic fundavit,

aeternum quod supernum

Novum agno canticum


Et iubilum
laetitiae

Verbum Quod ex

visu prospicit,

Chorus canit virginum

auditu credidit.

Ob

titulum sanctimoniae.
Responsoria.

Responsoria.
1.

Eia, virgo mirabilis,

1.

Ab

Paries

tibi

labilis

Dat iter manens stabilis. Yere splendor es solaris,

intus per aureura Vestitum haec protecta, Gemmas gerens virtutum

Ut

in vitris

iens claris,

In mente electa, Terram circuit in derisum

Dum scissuram nuUam paris. V. Sic ex parte active


Egisti,

Nuda
V.

carne,

mundo corde

Attingens paradisum. Sed tegens caelum nubibus

Quod
2.

in partu passive

Hanc
2.

vestivit

Gessit mater Christi.

angelorum manibus.

Haec

est Stella matutina Clausa sub signaculo,

Nequaquam exterminium
Inferi hunc ferit, Qui pium patrocinium Barbarae hie quaerit Et promptum cordis scrinium

Quam

illustrat lux

divina

In carceris ergastulo,

V. Hoc exorto luciforo Caelum, terra plaudit gaudio.


3.

Ad
V.

laudes eins gerit;

Septemplici radio

Hoc

a Christo impetravit,

Ut

sol

coruscavit,

Pro quo mori non expavit.


stadio
3.

Haec luna pugnans

Dea Saturnea

Dum

laeta toleravit

Manna
Cibum

pluens caelicum,
ferens angelicum,
tui

Carceris angustias,

Apis tu es mellea

Flagella et ungulas,

Lampades

et

malleum,

Famulis

nominis

Abscissionem uberura, V. Ferientem Caput gladium, Ut argentum purgatura septuplum.

Ferculis frui corporis


Salvatoris

Da, virgo decoris.


V.

Tu mons
Ros

regalis culminis

vitalis

veniae,


Flos vernalis germinis,

133

Qui ad caeli cardines Christo vehit Barbaram.

Dos

dotalis

gratiae.

In Laudibus.
Antiphonae.

Ad

Benedictus.

Nimis admirabilis
In altis Christus lesus,

A. Benedictus sit pater luminura, Qui Barbaram, dum petivit Pro Salute omnium Sibi famulantium
Exaudivit,

Quem

in imis tarn fragilis


colit

Sexus

caesus.

Per quam

delicti venia

Oves Christi pascuae

Laude sunt

venustae,

Pax atque iustitia, Fax lucis in tenebris


Oritur de superis.

Nain ad uutum Barbarae Oves sunt locustae.

Fame,
In

siti

cruciata

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

vili

domicilio

Ad
A.

Christo fuit satiata

Ex

caeli

edulio.

In igne sancti flaminis

Dei esse digitus Barbara probatur, Per quam crucis titulus

Benedicamus Dominum,
Igne caeli fulminis Qui consumpsit Dioscorum.
luvenes et virgines Laudes dent et gloriam,

Nam

In petra forraatur, irapressit per digitum

In marmoris duritie
Crucis Signum inclitum Manens usque hodie.

Brev. ras. Caminense saec. 15. Cod. Stetiuen. (Gesellsch. f. pommerische Orat. ms. Dorotheas de Mittelhuseu Gesch. u. Altertumskunde) s. n. A. Diuru. Caminense imp. Lipsiae 1519. anni 1449. Clm. Monaeen. 10930 B. Feruer: Antiph. ms. Veteris cellae saec. 15. Cod. Lipsien. 772. C. A 1, 1 Exsultemus In 1. Vesp. B hat 8uper Ps. nur eine A, die erste. Ad A 4, 3 Fenestram ternam A, trinam C. A 1, 2 mente C. ABC. Ibid. 2 Exsultemus Invit. 1 iubilantes B. Magn. A, 6 reddidit B. A 3, 1 Speculationem Siou X. In 1. No ct. A 1,4 Carnis vita A. B. R 2, 3 e esse expressit R 1, 9 Mente fehlt B. R 1, 4 mentem B. In 2. Noct. A 3, 1 Eam Dens fehlt. B. R 2, 8 conclusus B. A. A 3, 4 Quod fehlt A; ex pio auditu A, A 3, 3 Verum visi prospicit. B. R 1, 9 in R 1, 6 Dum fehlt B; sciens nullam B. ex pro auditu B. In 3. Noct. R 3, 3 luna fehlt B. R 2, 5 Haec ex ortu. parte B. A 2, 3 Et haec inde hlia A 1, 4 famulam. A 3 Et unica esse B. A 2, 2 In Land. A 1, 1 Rivus admirabilis A. R 2, 2 huc B. B. A 4, 2 Benedicimus B. A 3, 4 Caeli ex edulio A. Oves sunt B. In 2. Vesp. ad Magn. A I Dei esse dignus B. A 4, 4 Didascorum A.

Ibid.

4 tirmatur B.
47.

De sancta Barbara.
Nobis
tuis

In

1.

Vesperis.

aemulis,

Caritate famulis,

Super Psalmos.

A.

virgo beata,

Peccatorum veniam Impetra per gratiam


Sponsi
tui

Dioscori nata,

Christi,

134

Quem

tu coluisti,

Fidos contra Christianos,

Pro quo inivisti Poenas leto tristi.

Deos venerans profanos Suam natam custodivit


In turri ingente,
a procaci gente Cerneretur Barbara, Fide, castitate clara,
;

Ad
A.

Magnificat.

Ne

Vitae salus valida, Ne nos palus squalida Peccati demergat,

Hie nos

sie transvergat,

Ut in vitae solio Regnemus cum gaudio;


Impetret hoc Barbara, Ne nos gens [tarn] barbara
Diri ducis, taetri, trucis, Hostis crucis atque lueis

Conubia odivit, V. lesum sponsum quaerens, Soli huie adhaerens


Caelica quaesivit.
2.

miranda pietas Et laudanda Caritas


Nostri salvatoris,

Qui certanti graviter,


Triuniphanti suaviter

Seducat

vitiis

Nos dans supplieiis, Sed eins per passionem Transeamus per agonem
Dei Sorte bona morte Ad vitam aeternam.

Adest cunctis horis;


V. Astitit ut virgini, Sie et iusto homini,

Hoc
3.

est sui moris.

Fenestrarum pater bina


Strui iussit solia.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

In thermarum loca trina


Fieri dat
filia

A
V.

paternis famulis

Lingua cordi eonsonet, Melos pium personet Ad honorem virginis Laudans natum hominis.

Crucis

cum

signaculis,

Ut

laus

deitatis,
trinitatis.

Summae

Innotescat populis.

In

1.

Nocturno,
In
2.

Nocturno.

Antiplionae.
1.

Audi, hortor, quid hie tortor Praetendebat, cum fundebat Filialem sanguinem.

Antiplionae.
1.

Pater cum cognosceret, Haec quod Christum coleret

2.

Hoc
3.

Sua nata Deo grata, doluit, quod coluit Christum Deum hominem,

Atque sancte viveret Fide Christiana,


2.

Quaerit hanc perimere

Immolatum, cruciatum Dei natum, verbo natum Per intactam virginem,


3.

Et spatha

transfigere,

Sic neci subieere

Mente malesana.
Lapis eam
celavit,

Responsoria.
1.

Quod Christus

donavit,

Dioscorus, vir stultus,


Atrocitate multus

Sie quod tunc cessavit

Ultio profana.


Kesponsoria.

135

Hinc elatam,
Admiratus,
sie

sanatam

Dens praemirabilis,
Astans suis
stabilis,

est hortatus

Praeses, diis quod offerat,

Omni laude diguum Mirum fecit Signum


Consolationis

Virgo quod respuerat.

Eesponsoria.
:

Ob rem Virgo cum


Oves

proditionis
oravit,

Usta lampadarum

focis

In locustas mutavit
opilionis.

In eins costarum locis

Per pastorem prodita


Virgo, patri reddita,

Est a patre laesa

Ac

praedire caesa

Est mamilla depraedata Ungulisque lacerata Diro cum supplicio Caput eins tunditur, Cruore perfunditur
;

Utque saevo vindici


Tradita est iudici,
Ipsa quod adhaeserat

Et

teritur cilicio.

Quando praeses impudicus,


Castitatis inimicus,

Christoque serviverat
Salvatori supplici.

Praeses,

litis

ut

immitis

Virginem nudaverat, Quam sponsus non desiverat, Ipsam veste pulla,


Tincta nota nuUa,

Praeavidus,
Christianos fide sanos

Angelus vestiverat.
Virgo Christi sancta, Tantis poenis ancfa,

Impavidus Torquere severe,


Puellulam, ancillulam
lesu Christi, esu
trisfi

Ne

nobis negetur,

Poenae amarae tormentare Sat nititur, haec patitur

Impetra, Corona Post hanc vitam bona,

Fidem docens populo;


V.

Sed pax praeparetur;


In morte nos conserva,

Squalido cum poenis Torta inamoenis

Ne

Plutonis caterva

Data

est ergastulo.

Nobis dominctur.

In

3.

Nocturno.

In L a u d i b u
Antiphouae.

s.

Antiphonae.

Hanc reclusam

carcere
1.

Dignabatur pascere Cliristi dementia Sua praesentia.


Confortando, consolando

Dum
Ut a

praeses

nil

proficeret,

tide perverteret

Hie sanavit, sauciavit

Virginem sie stabilem, Sponso suo habilom, Pater hanc recepit,


Iratus concepit

Quod praesidis impietas Et poenarum gravitas.

Ipsam magis laedere.


2.

136

Ad Benedictus. Pyr de caelo in hoc zelo Recedentem ante gentem


Patrera, virum criminis, Flaute ictu fulminis

Hanc,

Ecce, quantum hie erravit, quam de se generavit,


capite trnncavit

A.

Natam
3.

Gladiali verbere.

Ensem

virgo

cum

subivit,

Dignas preces tunc petivit Pro gentibus agentibus Poenarura suarum memoriam,
4.

Deglutivit et contrivit,

Quod

nil

certum

est

repertum

Pulveris vel sanguinis.

Corpus digne huius


Conquisivit, sepelivit

Ut hac consequantur prece


In sua finali nece

Valentinus virginis,

Peccatorum suorum veniam.


5.

Voto pii culminis Quae nos dignos, non praevignos,

Sancta prece hac finita Est vox dicens mox audita

Sed heredes ad mercedes


Ipsius certaminis

Quod

rogasti,

impetrasti,

Veni, sponsa mea.


Brev.

Reddat
imp.

et precaminis.

Monasteriense
s.
1.

Laud. A 4, 1 Ut hanc consequantur A. In 2. Vcsp. Super Psalm. A: Hanc reclusam carcere; Ad Magnif. Pyr de caelo etc.
steriense imp.
et a.

B;

s. 1. et a. (1489). A. Matutinale letzteres natrlich nur die Nocturnen.

Mona-

48.

De sancta arbara.
1.

In

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Barbarae sollemnia

festivis suscipe votis,

Inclita ecclesia, libans

conatibus totis

Christo precamina, ut post aestus iungat te notis.


2.

Teneris in annis haec sprevit idola vana,


Vilibus sub pannis suprema quaeritur bona.

3.

Virgineo flore martyrii cumque rigore


Satagit placere regi aethereo mere.

4.

Hanc

sibi

allexit

Quam
5.

caelis invexit

unicam altissimus sponsam, pro fide pluries tonsam.

Rapuit consortem beatorum coetus iucundi, Quam gaudent per mortem vicisse spolia mundi.

saec. 15.

Dueumburgen. 211. auf dem Einbnde, einem fragm. Antipb. Antiphonen eines Reimofficiums wahrscheinlich in 1. Yesp., wie das auf die 5. Antiphon folgende R vermuten lfst.
Cod.
,

137
49.

Pretium apostolis
fideliter tradidit.

De sancto Barnaba.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
lesu,

A. Consolator animae,
pastor optime,
Meritis Barnabae,
Filii

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

consolationis,

Redeunt lerusalem
fratres visitare,

Perfunde nos antidoto Supernae unctionis.

lubet sanctus spiritus


istos

segregare.

Ad M a

t i

n u m.

2.

In opus ministerii
hi

Invitatorium.

duo

electi,
et

Paphnum
3.

Seleuciam

Consolemur animis
adorantes Dominum, Qui supernis social Barnabam apostolum.

statim sunt profecti.

Lystris et Iconium

Cyprumque pergentes
Convertunt ad Dominum verbo vitae gentes.

In

1.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Barnabas apostolus
ex tribu Levi prodiit,

Ad

Cuius praedicatio in omnem terram


2.

exiit.

loseph a parentibus primo nominatus,


Post haec ab apostolis

A. Magnificemus Dominum, Qui consolationis filium, Barnabam apostolum Dignatus est hodie
Caelesti consolatione

Consolari,

Barnabas vocatus,
3.

Cuius et nos precibus

Cyprus erat genere,

agrum suum

vendidit,

Dono sancti Mereamur

spiritus

recreari.

Brev. ms. Franciscanum saec. 1.5. Cod. Parisin. 760. stehenden nicht aufgefhrten Teile des Officiums prosaisch.

Alle

im vor-

50.

De sancto Bartholomaeo.

In

1.

Vesperis.

Ad

Magnificat.

Orbis, ovans evigila,

Super Psalmos.

Sanetis insiste plausibus,

Exsulta, gaude, iubila

A. Hic athleta Dei donatus laude trophaei, Quem docct orbe coli,
laudat in arce poli.

Totus in Christi laudibus, Bartholomaci precibus Hosten! antiquum ventila,

Ut omni fraudo mutila


Laeteris in caelestibus.

A d Matutinum.
Invitatorium.

138

Causam quaerunt
huius dispendii,

Se passurum
verens similia Maestis dedit

Verum lumen de lumine Pari colamus numine, In quo praefulgent inclita Bartholomaei merita.

responsa
6.

tristia.

Deus vester
miser obmutuit

Et

ligatus

In

1.

Nocturno.

catenis iacuit,

Antiphonae.
1.

Ex quo

miles
regiae

caelestis

Miserante
Christi

dementia

Eines visit huius provinciae.


Responsoria.
1.

Fidem rectam
suscepit India

Et culturam
detestans idoli
Conti rmatur

Taetro quidam plenus daemonio,

Suum voce
fassus incendiura,

verbis apostoli.
2.

Haec magorum
capta praestigiis

Viri Dei iussus imperio

Tenebatur
subiecta
relicto
vitiis,

Male sonans
suppressit labium;

Sed errorum
tramite
.

Mox
Nee
V.

fugit

ab ipso daeraonium
ultra

Sacrae legis
fovetur fomite.
3.

est

secuta laesio;

Non

est ausus

Hoc operata Dei


manus
est

coram apostolo Quidquam loqui

per Bartholomaei.

2.

daemon ab
Licet sese

idolo,

Energiae vexata rabie Regis nata


vinclis adstringitur,

multi conciderent

Et incassum
votis insisterent.
4.

Provisurus
eius miseriae

Spes aegrorum
frustratur penitus,

Patienti

sanctus compatitur,

Daemon

silet

Quo mandante
puella solvitur;

ligatus caelitus,

Stat totius
plebis consilium

V.

Sic Vitium mentis


pepulit censura medentis.

Implorare
Berith auxiliura.
5.

3.

Rex

ignarus

boni gratuiti

Templum

Berith

Gemmis, auro
camelos onerat,

intrantes nuntii


Ut per doni
vices exhibiti

139
4.

Frequentata

genuum

flexio

Christi servo

lugi Christum

re grates referat,

pulsat suffragio,

Ergo

tanti

Nam
et

per noctes
dies singulos
ei

devote properat

Compensare
raercedem meriti; V, Transgreditur legis metas intentio regis.
4.
5.

Suos

commendat famulos.
AngeloiTirn

sancta societas

Non

invento

viro Polymius

Suis aera
gazis restituit,

Verl Dei conservat semitas, Per quos tutus

ubique redditur,
Sic nee sitim

Cui vir idem

iam dudum conscius


In secreto
6.

nee famem patitur.

Cuncta novit,
cuncta considerat,
Universis
donis exuberat,

domus apparuit
Et
in
fide

prudenter imbuit,
Vitae verbum

Omnes habens
;

spargens diffusius V. Rex memori clausit mente, quod in

linguas

in habitu

Ipsum sancto
auribus
replente spiritu.
Responsoria.

hausit.

In

2.

Nocturno.

1.

Compellente
Christi discipulo

Antiphonae.
1.

Duros daenion
mugitus edidit,

Dum
Sibi

describi

Coram rege
cunctoque populo

cultores idoli

poscunt
addiscunt annos temporis

Suae fraudis

vultum apostoli,

commenta prodidit
Dicens:
in

Mox
et

vivus
incidit,

mortem

Et eiusdem mensuram corporis.


2.

Quisquis nostro
credit oraculo,

Niger

crinis,

alba caro,

V.

Barba longa, cano raro, Acquae narcs et directae, Aures crine suo tectae.
3.

Tcndit ad infernuni perdens diadcma supi>nium.


Resipisce,

2.

cruenta civitas,

Est aequalis in statura, Mediocris in niensura,


Vestis eius

Iam teuere focdus cum


Sed a Christi

idlo,

sordem

nescit

Ncc per

tenipus veterescit.

discas discipulo,

140
Quid
sit

Hostis laesa
furore rabidi,
Sanitatis

fides,

quid spes, quid Caritas,

Ut

te servet

superna veritas,

sumpsit remediura
Interventu
pastoris providi,

Ne damneris cum hoste


V.

subdolo;
confessio vera.
ait

Sit tibi sincera

Mox
turbae:

astantes
visis stupidi

mens,
3.

sit

pro

Doctor verus

Laeti laudant

Deum verum

cognoscite,

Si salvi esse cupitis,

Simulacra conteratis
V.

factorem omnium V. Effectus morbis curavit conditor orbis.


;

Quoniam omnes du gentium daemonia Dominus autem


,

2.

De

supernis
lenit

legatus veniens

caelos fecit.
4. Indignata

Miro

sermone belluae
Plebs adclamans
in

splendore populos, Qui volatu

eara irruit,

fanum circuiens Signum crucis


sculpsit

Vincla nectit ad Collum statuae, Tractu pronus Astaroth corruit,

per angulos

Consecrando
recessus singulos

Et deorum
larvas eiciens;

Idem daemon
ipsum comminuit
Potestate
vocis mellifluae;

V. Omnibus est visus,

quem
possedit,
3.

misit eis paradisus.

V.

Quam male

Sancte Bartholomaee,
Christi

bene pulsus ab aede recedit.

apostole,
egregie,

Indorum doctor Nostris aurem


In
3.

Nocturno.
Cantica.

clamoribus appone,

Ut tuo ad Dominum
sustentati iuvamine,

Ad
A.

Revertentes,
qui missi

Tai concives
fuerant,

mereamur
V.

et

adesse;

Singulorum
vultus considerant,

Intercede pro nobis

Duum

tarnen
circulo

ad Dominum, gloriose Dei amice,


ut ipsius gratia largiente

dierum Dato sibi

Tui concives

carent oraculo.
Responsoria.
1.

mereamur
4.

et adesse.

Multitudo

militis praedicanda Fides virtus et gloria, Qui vivens decoriatus

magna

iacentiura,

Et

capite

tandem caesus

lam
V.
victiraa

141

Deum verum
sequunter libere,

niunda factus

Caelos scandit laureatus, Cuius, Christe, per merita

Et quo magis
optata sitiunt,

Ab

occultis nos

emunda.

Hac
In Laudibus.
Antiphonae.

plenius

ea suscipiunt.

Ad Sextam.
A. Benedictus
largitor gratiae,

A. Rex regnare
volens perenniter

Virum Dei
poscit humiliter,

Qui de nervis
huius miseriae

Ut ablutus aqua baptisraatis Imbuatur dono charismatis.

Et de dolo
furentis idoli

Traxit Indos
verbis apostoli.

Ad

Benedictus.

A. Sub Astrige coronam meruit Venerandus


Christi
discipulus,

Ad Nonam.
A. Rex Indorum,
plebes
facti
et

principes,

Sacrae legis
participes,

Primo

fustes

et post

exhibuit

Exsultantes

Ensem

collo

percepta gratia
Christo mentes

percussor aemulus;

Quem defunctum
populus In sepulcro
fidelis

parant cubilia.

psallens deposuit,

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ubi templum
fundare studuit,

Ad
A.
virtutis

Quod

illustris

perornat tumulus.

lux apostlicae,
Solis iubar,

Per Horas.
Ad Primam.
A.
Regis proles
et

caeleste

speculum,

Omnes clemens
astantes respice,

uxor regia

Clerum

rege,

lubilantes
cordis laetitia,

conserva populum,

Ut post huius
mortis articuluni

Candidatae
baptismi vestibus,

Resurgentes
in

Fidem servant
inpressam cordibus.

Stola

dui)lice

Ad
A. Vigilantes

Tcrtiam.

in lucis opere

Repromissuni cenae doniinicae Convivantes sumamus epulum.

Brev.

142

Cod. Wratislavien. I O 94. saec. 15. In super Ps. sind drei prosaisch. Ad Magn. A, 4 In 1. Noct. R 2, 4 vinciilis. Totis. Ibid. 7 fraude vincula. In R 2, 14 confessio pura. In 'S. Noct. R 2, 8 2. Noct. A 1, 1 discribi. levit. Die AA per Horas gehren ursprnglich in die Laudes; berhaupt scheint die monastische Form dem Officium nicht ursprnglich, da nach Entfernung der Teile mit abweichendem Versbau gerade das Material zu einem Officium formae brevioris erbrigt. ms.

Trebnicense

1.

Vesp.

Von den 4 AA

51.

De

saiicto Basilio.

In

1.

Vesperis.

Ad

Magnificat.

Patris beati

Super Psalmos.

Spiritus Basilii

Deum
A.
Celsuni
votis eximiis

votis iugibus

Magniticavit,

Antistitem Basilium Colamus, qui prece miti

Daemoni

eripiens,

Quem mox

involvit

hamus,

Obtinens chirographum

Denegata Christi fide, Scriptum reddi per dolivagum Eiulantem, se fore devictum;

Qui abdicans se Blandimentis saeculi, Ad superna verbis, factis Laetus aspiravit. Preces effunde Tuis pro supplicibus, Ut partem, quam elegeras,
Sectentur, resecatis

Annotatum

facinus

Huius rnundi duplicibus


In

Delens defunctus Praesul benedictus, ludaeus catechizatus Mire per ipsum


Caelis est addictus;

aevum

tecuni

Feliciter laetentur.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Precamur ergo cernui


Sordes tuis praesidiis deleri, Sacer o Basili, Christum

Ad

celsa sollemnia
venite,

Basilii

Exora

nostri misereri.

Qui gubernavit omnia

Hie in
K. Ephraem iusto sanctus
In visu claruit

terris

rite.

In

1.

Nocturno,

Ut columna candens
Caelum attingendo, Quod stupens mente
Revolvendo
Tacuit facti veritatem
Antiphonae.

In cathedra

non sedit
Qui pollebat

pestilentiae,

Experiendo
V.

fervore clementiae,

Linguam

eins

In Dei lege

cernens ut ignitam,

mens

eins stabilita,

Angelicam in eo perpendens vitam


Fit certus in credendo.

Precibus, ieiuniis,
doctrinis vita

Fuit eius polita.


2.

143
V.

Non

fremuit nee coluit

Uxori laetus
redditur maritus,

Inania,

Resecans, quae docuit Vesania,

matrimonio
qui iudicatus quitus

Domino
Caeli

servivit

Fuit propter iniquitatem.

in timore,

sedem adeptus

in bonore.
3.

In

2.

Noeturno.

Christus caput
eins exaltavit,

Antiphouae.
1. Sacrificavit
lustitiae,

Dum

in

excelsis

sacrificium

cellam fabricavit,

terrestrium
maestitiae.

Renuntians hie saeculo Addietus est


trinitatis

Spem adaequans
Cui raundus
2.

In paee requieseit,
vilescit.

speculo.

Eesponsoria.
1.

Clamorem

eius

Ab

Arrianis

Christus intellexit,

Vir Dei captam ecelesiam


Pastoralis contactu baculi

Dum

ab imis

ipsura sursura vexit,

Recuperavit,
Christianis,

Ubi nulla maestitia Sed in aevura


cernitur laetitia.
3.

Reddens hanc basilicara Ad laudem Dei, quam


Multiplicavit

Minuisti

Paulo minus ab angelis


Basilium,
Sandaliis,

V.

Hymnorum

concentibus,

dum

vestisti

Fidelis piis mentibus

Plebs hane frequentavit.


2.

In tue

dum amore

Captum hmo daemonis Fidem Christianam


Abiurantem
Verbis sacri eanonis Eripuit ad summa
1.

Vixit hie sine torpore.

Kesponsoria.
Confiteri
facinus,

Quod

OS et

cor erubuit.

Propalantem
V.

Scriptum pater almus


reddidit,

Cum
Quam

eiulatu

daemon ehartam
liberato

lam defunetus abolevit, Mens peccatricis


Visa Charta gaudiis In spe dilectionis Dulciter requievit,
intumuit,

praesul pius exhibuit

Nxia patrata continentem.


3.

Domino

fidelis

V.

Deo

grates referens
prius eontrectabat

gratias plebs reddidit,

iucunda,

Videns almi praesulis


virtutum sanctitatem,

Quod

furibuuda,
Spurcitiis

Quas

in

conventu omniuin

Deus ostondit. Ob quod eins adoraverunt


niire

pro viribus plus cedit.


2. Felieis hora

dum

transitus

proni bonitatem.

adpropinquaret,

144
In foribus

mortem

esse

3.

Meraor

eius,

Deus,

fuisti,

losephque indicaret,
In spiritu
Basilius medici

Hunc ad

te

dum

allexisti

Mira pietate Contempta vanitate.


Responsoria.

Cognoscens iudicium

Ad
Non
V.

eura inquit:
tarn
cito
1.

imminet exitium; Hodie sol cum sole

Fallentem

mundum

vincere

occidet,

Supplices
fac tuos, pater pie,

ludaeus loseph fatur; Praesul pius dixit: Non, sed tempus prorogatur.
3,

Quae sursum sunt, elicere, Non, quae inquinant, sectari


huius blandimenta V. Labe respersos exue. Ad te reflexos indue
Salutis vestimento,
viae.

Ad

medicuni

Blande sermone
Praesul beatus Ait Basilius:

Ad horam

si

vixero
2.

Fidei fulcimento.

Cras nonae, quid erit Die mihi concitius?

Quod hortaris faciam, Hoc si contingat, pater;


Invenisti gratiam,

Te colentes pio corde Nos conserva sine sorde, Ut sinceris raonitis,

Basilius respondit,

Non mentibus attonitis, Te sequi mereamur,


V.
Licitis utamur. Doctrinae tuae favum mellis Nos gustare, fac, ne fellis Acerbitas inficiat

care frater. V.

Praesul

vixit,

ut narravit,

losephque catechizavit,
Sic lucri

Deo medicum

Fecit et angelicum.

In Christi

laude,

sed mens nostra proficiat.

In

3.

Nocturno.

3.

confessorum lampas lucens


Basili,

clare,

Antiphonae.
1.

doctor
care,

Sanctus in tabernaculo Tuo, Dens,


laetus requiescit

praecelse,

Nostris in

angustiis

Tuum
Almum

praesta levamen,
ubi

Mundique piaculo
Resistens

Caeli nos iunge nuptiis,

propinatur
flamen.

inquinamenta
2.

nescit.

Eius desiderium

V.

Basili pater,

Animae
sibi
tribuisti,

pontifex egregie,

Post mortem
applica nos regiae,

Terrenum dum Imperium


Vincendi robur
ei

contulisti.

Quae Regni

ducit ad
caelestis

empyreum
solium.


In Laudibus.
Antiphonae.
1.

145

Dum
egentium inediis
ut pater succurrebat.

Basilius

Donium tuam, Domine,


Praesul
talis

Ad

lienedictus.

decebat,

Suae plebis Dominus

Qui in tuo nomine Fidem rectam augebat.


2.

Redemptiouem pie

visitavit.

Portas eins introivit In


confessione,
adivit

Dum ad regendum comminus Eum praesulem adoptavit,


Qui sedentem in tenebris Doctrinae pastu populum
refecit,

Caelum quapropter
In exsultatione.

Sit
3.

dies eius celebris,

Labiis laetitiae

Qui tarn mira miranda perfecit.

Deum Mundum
4.

exaltavit,

maestitiae

Praesentem adaequavit.
Ore, corde praesul

In
A.

2.

Vesperis.
Magnificat.

Deum
,

Ad

Almus

benedixit,

Mundum

spernens hostem saevum,

Quibus maledixit.
5.

laudabilem per omnia Basilium per saecula, Ob cuius praecelsa merita Nostra pientur famina

Sanctorum

in

ecclesiis

Deo laudes novas canebat,


rev. Misneiise imp. Lipsiae
siae 1511. B.

Ducamurque ad gaudia Sanctorum perennia.


1517. A.

(?)

In

2.

Noct.
52.

2,

12

Io.sepli factiis

Diurn. Misneuse imp. LipA.

De sancto Benedicto.

In
1.

1.

Vesperis.
late

In

2.

Vesperis.
Magnificat.
et pracclara decent praeconia,

Antiphonae.

Praeclarum
tibi,

Ad

vir sine fine beate,


fictae

Magna semper

Nomen non
fidei

Deum

manet, o Benedict e.
specu claudis,
districte

2.

Membra
Carnem

Cuius igne spernens mundum Fulges in turba caelitum,


confessor Benedicte,

quo factus es hostia laudis

Vota servorum suscipe.

dum
3.

frenas,

o Benedicte.

Hie probris actus tumidisque peripsima factus lam noys invictae

Ad Mat u

in

um.

palmam
4.

geris,

o Benedicte.

Invitatoriuni.

Instar tu Christi
patiens

Ut Christo
fuisti,

celebri

ad cuncta

iubilcmus laude, venite,

Pacis et indictae
cultor pius,

Benedicte.
V.

Qui dedit aeternae Benedicto gaudia


10

vita(\

Blumo,

Historiai) rhythmicae.


In
1,

146
V. Haec
4.

Nocturno.

dies,

quam

fecit

Deus,

In qua, iubet, exsultemus.


Antiplionae.
1.

Electo grex mortiferum


Patri ferebat poculura,

Benedictus tarn nomine Quam gratiarum munere E Nursia progenitus


Claris fulsit parentibus.

Sed Vas

vir

Dei signo vitae

rupit

tamquam

lapide

2.

Hie ergo Romae traditus


Disciplinis scholaribus,

V. Intenderunt arcum suum, Ut perderent innoxium.

Nil scire duxit comraodum,


Nisi crucis mysterium,
3.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Mundum

suis

cum

floribus

lam

latius innotuit,

Scienter sprevit nescius

lesuque ferens Stigmata Speluncae petit abdita.


4.

Quasi lampas emicuit, Sic Benedictus celebris Frequentatur a populis.


2.

Sanctum Romanus habitum Dat illi, fert subsidiuni, Sed raagister invidiae
Saevit in illum lapide.

Eius ergo sub tramite Multi dum certant vivere, Locis florent duodenis, Fulget ipse miraculis.

5.

In specu, sub quo latitat, Dei miles se cruciat, Sed rex raundi, cui militat,

'3.

Hie non impar Elisaeo Ciet ferrum de profundo, Sensus et corda perspicit,
Praesens absentes arguit.

Hunc
6.

sacerdote visitat.
'^4.

Athleta Dei gravibus Poenis urens exterius


Hostis in mente iacula

Maurus verbo currens


Petri fertur vestigiis

patris

Super liquens elemen,tum

Igne exstinxit ignea.


Kesponsoria.
1.
5.

Mersumque

trabit

Placidura.

Favent caneta Benedicto: Vas sponte manat oleo,


Fugit vita, spernit terra Eius privatum gratia.

V.

Florem mundi periturum Despexit tamquam aridum, Ut floreat in aeternum Benedictus ante Deum, Pennas sumens ut columbae Recessit gaudens requie.
Puer
fiel

6.

quanta plenus gratia Respectu rumpit vincula, Sedens curvat imperia Benedictus per saecula.
Kesponsoria.

2.

um

subsecutae
1.

Consolatus nutriculae,
Yas, ubi prece solidat, Fugit, ne laude pereat,
V.

Elongatus a nutrice Mansit in solitudine.


Agnosce, Dei famule,
Surrexit Christus hac die,

Servus Dei Benedictus Stetit misertus illius, Qui clamitabat: o meum,


redde, redde filium! Orans iacentem suscitat, Reddit patri, qui clamitat.

3.

V.

Adsunt, quas misit, epulae, Cuius amore percipe;

2.

Benedictus

quam devotas

Deo

solvebat gratias,


Ire videns ut

147

Quem
V.
faciens

columbam
;

tecum

Caelo sororis animam


V.

sanctis regnantibus aequura

Uterque duxit gaudia, Soror caelo, liic in cella.


Israelita verus,

Iam, quibus aequasti, gaudentibus associasti.

3.

Cor

in

Deum

dilatatus,

In Laudibus.
Autiplioiiae.
1.

Qui infra se angustatam Vidit oninem creaturam,


V.

Armis praecinctus
verae
Idola
fidei

Caelo quoque ferri sanctam Germani cernens animam.


Alnie pater, qui praescius

Benedictus,
Christe, paravit,

dum

stravit,

4.

sedem
2.

tibi,

Tui sacrati transitus

Hunc

praenotasti fratribus,

Huic iubilate, quo pater iste Par fitEliae, par quoque Moysi,

Tuere nostros exitus. V. Per te ducem clarissimum Ut transeamus ad Deum.

Dum
3.

lapis

illi

flumina fundit,

Corvus obaudit.

Quemquam non
post
te,

laesit,

dominator, adhaesit,
doluit,

In

3.

Nocturne.
Cantica.
4.

Utque David
Laus
puerilis

Ad

hostis ut occubuit.

hunc benedicit,

A. Benedictum propheticis

Condecoremus
Qui tarn
fulsit

canticis,

prophetia
5.

Quam

Qui puerorum per Benedictum Corpora vitae trinus et unus Trina reformat.

et

doctrinae gratia.

Tympana

laeta chori
ori

Eesponsoria.
1.

mens consona concinet

Grandi pater fiducia Morte stetit pretiosa, Qui elevatis manibus


Caelos scandit in precibus.
Fecit,
Christe,

Ac Dominum
quo servus

laudet,
in aethere gaudet.

Ad
iussisti,

Benedictus.
es.

A. Benedictus

Domine,

V.

quod

Qui, Benedicti animae

Te secutus spe praemii.


2.

Dum
Dum
Per

caeli

confers gaudia,

Fratribus illuxit

Glorificas terris
et te

membra,

Benedictum quae via duxit Usque caelum surgens et multa lampade fulgens, V. Virque super candens micuit, quae sit via, pandens.
3.

spccu, quo latuit,


virtus

emicuit.

In
A.

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
Doctor
et

Ecce, iam cari noscite.

caelestis

norma

vitae,

Quam

claro scandit tramitc

dux Bcnedicte,

Benedictus ad sidera, Qui bic reliquit omnia; V. Accepit ergo centuplum Et vitam in pcri)etuum.
4.

Cuius cum Christo spiritus Exsultat in caelestibus, Gregem, pastor alme, serva,

Gloria, Christe, tuo


tibi

porsonet in Benedicto,

Sancta prece corrobora, Via caelos clarescente Fac tc duce pcnctrare.


10*

148

Cod. Admonten. 18. A. Brev. ms. Admontense anni 1180. Brev. ms. S. Maximini Treviren. (?) saec. 12. Cod. Londinen. Add. 18496. B. Cod. Palat. Vindobonen. 1890. C. Brev. ms. Lunaelacense (?) saec. 12. Brev. ms. Brev. ms. Engelbergense saec. 12. Cod. Engelbergen. 42. D. Brev. ms. Mellicense Engelbergen.se saec. 12. Cod. Engelbergen. 103. E. Brev. ms. Murbacense saec. 13. Cod. Cod. Mellicen. 1677. F. saec. 13. Antiph. ms. Augiense saec, 12. Cod. Carolsruhan. Colmarien. 36. G. Brev. ms. Gengenbacense saec. 13. Cod. Aug. 60. add. saec. 13. H. Brev. ms. Schwarzbacense saec. 13. Cod. CarolsCarulsruhan. Geo. 22. I. Antiph. ms. saec. 13. Cod. Guelfenbyteran. Helm. 982. ruhan. Schw. 2. K. Brev. ms. Cisterciense saec. 13. Cod. Stuttgartien. 1 b 89. M. L. Brev. Cod. Atrebaten. 676. N. Brev. ms. Epterms. Vedastinum saec. ^^/i4. Cod. Luciliburgen. 12. O. Antiph. ms. Salemitanum nacense saec. 14. Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Heidelbergen. X. 6. P. anni 1318. Brev. ms. Farense saec. 14. 1. Cod. Mazarin. Q. Cod. Pianoren. Brev. ms. Cellae Priucipum saec. 14. Clm. Monacen. 7213. 349 (761). R. Cod. Prgen. XII C 7. T. Antiph. ms. Cisterciense .saec. 14. S. Brev. ms. Langhemense saec. 14. Cod. Bambergen. Ed VII 11. U. Brev. ms. S. Magni in Faucibus saec. 14. Cod. Maihingen. II 1. 4 7. V. Brev. Brev. ms. Augiense ms. Murbacense saec. 14. Cod. Colmarien. 430. W. Brev. ms. S. Georgii Villingen, saec. 14. Cod. Carolsruhan. Aug. 206. X. Xoct. ms. Benedictinum saec. 14. saec. 14. Cod. Carolsruhan. Geo. 6. Y. Brev. ms. Murense saec. 14. Cod. Araugien. Cod. Doneschingen. 321. Z. Brev. ms. Ebracense saec. 14. Cod. Wirceburgen Mp. th. p. 42. 7 q. Aa. Antiph. ms. Eremitense saec. 14. Cod. Eremiten. 612. Cc. Bb. Brev. Cod. Wirceburgen. Mp. th. f. 110. add. saec. 14. ms. Ebracense saec. 12. Noct. ms. Altovadense saec. 15. Cod. Altovaden. 29. Ee. Dd. Brev. ms. Sitanstettense anni 1496. Cod. Sitanstetten. CXXVIII. Ff. Brev. ms. Cod. Prgen. VIII B 9. Gg. S. Georgii Prgen, saec. 15. Brev. ms. Heilbrunnense saec. 13. Cod. Erlangen. 454. add. aec. 15. Hh. Brev. Cod. Olomucen. II V 6. li. ms. Velehradense (?) saec. 15. Brev. ms. Cod. Griesen. 43. Kk. Antiph. ms. Epternacense Griesense saec. 15. Cod. Luciliburgen. 105. LI. Brev. ms. S. Bonifatii Fulden. saee. 15. Brev. ms. Benedictoburanum saec. 15. saec. 15. Cod. Fulden. Aa 81. Mm. Brev. ms. SS. Udalrici Jet Afi-ae- saec. 15. Cod. Augustan. s. n. Nn. Brev. ms. Zwiefaltense saec. 15. Cod. Augustan. Fol. 99. Oo. Cod. Brev. ms. Blauburanum saec. 15. Stuttgartien. Ib 106. Pp. Cod. StuttBrev. ms. Murense .saec. ^'^/le. Cod. Araugien. gartien. HB. I Asc. 111. Qq. Antiph. ms. Fischingense saec. 15. Cod. Frauenfelden. Y 36. 9 f. Er. Ss. Brev. ms. Rhenoviense saec. 15. Cod. Turicen. Rhen. 60. Tt. Antiph. ms. Rhenoviense saec. '^/le. Cod. Turicen. Rhen. 3. Uu. Brev. Cod. Eremiten. 84. Vv. ms. Monasticum saec. 15. Brev. ms. Langhemense anni 1500. Cod. Bambergen. Ed. VI 8 Ww. Brev. ms. Langhemense saec. 14. Cod. Bambergen. Ed. VI 10 add. saec. 15. Xx. Brev ms. Heilsbrunnense saec. 15. Cod. Erlangen 704. Yy. Brev. ms. Cod. Bambergen. Ed. VI 6. Zz. Langhemense anni 1465. Brev. ms. Cod. Maihingeu. II 1. 8 9. Aaa. S. Magni in Faucibus saec. 15. Brev. ms. Kirchhemense saec. 15. Cod. Maihingen. II 1. 8"^ 15. Bbb. Brev. ms. Augiense saec. 15. Cod. Carolsruhan. Aug. 262. Ccc. Brev. ms. Lamprechtense saec. 15. Cod. Doneschingen. 313. Ddd. Diuru. ms. Altovadense saec 15. Cod. Altovaden. 7. Eee. Brev. ms. Ruperti de Montreal anni 1506. Cod. Epternacen. s. n. Fff. Brev. ms. S. Crucis in Werdea saec. 15. Cod. Maihingen. II 2. 4' 30. Ggg. Brev. Frisingense anni 1479. Cod. Esten. X 1. Hhh. Brev. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Stuttgartien. HB I Asc. 109. lii. Brev. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Doneschingen. 315. Kkk. Brev. ms. Opatovicense saec. 15. Cod.

a. m. Die unter Hhh lii und Kkk genannten Quellen haben das Officiiun in der krzeren nichtmonastischen Form, die bei diesem Officium natrlich

Palat. Vindobonen. 1962. LH. u.

149

Bei der grofsen Anzahl der Quellen ist es nicht in Betracht zu ziehen ist. unmglich, bei der guten berlieferung des Textes unntig, die Varianten zu verzeichnen, die lediglich Nachlssigkeiten der Abschreiber darstelhu Von Belang ist nur, dafs das Officium bald zum Hauptfeste des wrden. Heiligen, bald zu dessen Translation, bisweilen in Commemoratione s. Benedicti" steht, sowie, dafs die AA der ersten Vesper bald in dieser, bald in bald auf die kleinen Hren verteilt der zweiten Vesper ihren Platz haben erscheinen. Die 1. Vesper beginnt dann entweder mit der A Magna semper Exsultent omnium corda et praeclara oder mit nur einer A super Ps. Einige Hss. u. a. F setzen fidelium pro gloria almi patris Benedict! etc.
, :

zur Vesper folgendes R:


R. Beatus Dei famulus

Magnum
V.
In der
2.

fecit

miraculum,

Primum

in partes divisum

Reiunxit capisterium.

Vesper

findet sich in denselben Quellen das

R:

R.

de montis vertice Ferrum de profundo gurgite V. Et Placidum de flumine Traxit per pensilera.

Aquam

In einigen Hss. wird das Officium als historia nova" bezeichnet; so HR: De sancto Benedicto novae historiae cantum quaere in principio" ; Novam historiam de sancto Benedicto quaere post cantica in fine libri" Xx. Auf Diese Neuheit ist relativ zum lteren Benedictusofficium zu verstehen. dasselbe Schema wie dies Officium ist das des hl. Colomannus (Anal. XIII, Bei der grofsen Verbreitung der historia ist auffallend Nr. 34) gearbeitet. und bedauerlich, dafs der A'^erfasser nicht bekannt zu sein scheint.

53.

De sancto Benedicto.

In

1.

Vesper is.

Nee sacerdos

defuit
festo.

Die Paschae
Super Psalmos.
1.

Fuit
Vir,

re et gratia

Ad
A.

Magnificat.

Homo

benedictus,
iustus.

qui nunc in patria


et

decus ecclesiae Et honoris vasculum,


pater clementiae,

Sanctus est
2.

Nursiae provincia Dedit hunc alumnum, Vicit puer vitia,

Tu

dux, tu lux, speculum Rcgularis vitae


;

Exeniplum munditiae,
Veritatis oalculum,

Zabulum
3.

et

mundum,
suscipit

Quem llomanus

Aratrum

iustitiae,

Sub Adeodato, Aqua, pane refieit


Signo
4.
resti

Contempsisti saeculum, Sancte Benedicte.

dato.

nie nequam

spiritus

Ad Matutinum.
Invitatorium.

In calculis iactatis

Fregit signum invidus

Huius
5.

caritatis.

Collaetetur ecclesia,

Sed Romanus

destitit

Nusquam ab

incepto,

enedicto congaudeat Et dicat


:

150
Suscipe nos in gloria, Christo regi complaceat,

V.

Horum
Lucet,

vita saeculum

mundo poculum

Ut
In

fiat.

Propinat felicem.

1.

Nocturno.
1.

In

2.

No cturno,

Antiphonae. Antiphonae.

Sanctum suum Dominus

1.

In viam non abiit Iste peccatorum,

Hunc

mirificavit,

Meditari voluit Legem mandatorura.


2.

Quem in caelo plenius Cum glorificavit


Scuto Del genitus
Suae, quo
Induit
3.

2.

Insensati impii

Quare fremuerunt?

Bonae voluntatis sum agnitus,

Potum mortis

filii

me

gratis.

Patri tribuerunt.
3.

Ex

ore lactantium

Vitrum fregit famulus, Domini est salus, Fuso viro monachus Hebetatur malus.
Responsoria.

Perfecisti

laudem,
fecit labern.

Ut mos

est infantium,

Hie non

Responsoria.
1. Ales,

dictus merula,

1.

Quando pater

liliis

Dum

vacaret gratia

Per natura dat pacem,


Orbis actis circulis Quadringentis decem,

Contemplationis,

Satanas cum

vitiis

Nigra volat garrula, Sed carnalis nuntia Est temptationis


;

Se parat ad necem; V. Benedictus mittitm-, Novis armis utitur, Novum portal ensem.
2.

V.

Mens perhorret vitia, Hanc fugat propiti


Virtus passionis.

2.

Fides firma clipeus,


Caritas lorica,

Placidum discipulum Hinc per Maurum seduluin


Traxit de procella,
In

Lancea

spes,

balteus

Pietas amica,

Aqua

fluit

rivulus

Paupertas cupita; V. "Vilem vestit paenulam, Sacram scripsit regulam

patrem et tilium Propter hoc miraculum Pia surgunt bella*, V. Per patris oraculum ToUitur piaculum,

Dum
In

orat in cella.

Yerba dat

mellita,

3.

Nocturne.
macula
suo,

3. Multitudo militum Sequitur hunc ducem, Christum regem agnitum

Antiphonae.
1.

Hic

vir sine

Atque veram lucem Proiiteutur, deditum Morti super crucem;

Vixit

Deo

Manet nunc in gloria Monte sancto tuo.

151
2.

Benedictionibus

In Laudibus.
in

Tuis

praevenisti

Sanctum, quem

oinnibus
1.

Antiplionae.

Tu
3.

benedixisti.

Benedietus petere

Desertum decreverat
Innocens hie manibus Atque mundo corde

NuUo sese uoto, Quem nutrix deserere


Profeeto non poterat

Nusquam

vanitatibus

Se dedit aut sorde.


2.

Mundo

spreto toto.

Petit eapisterium

Responsoria.

Pro purgando tritico Nutrix a vicina,

1.

Pater hie apostoli


Perfieit ofticium

Quod

ineaute positum
illieo

Fractum sanat
Virtute
3.

Et prophetae nomen,
Inquire vas
olei,

divina.

Hie nutriee inscia


Fugit et incognitus Mansit annis tribus,

Defensoris tilium

Et qui V. Feminas ex
Et
2.

fert flasconem,

nobili

Genere, sed clerieum


regis tironem.

Quem

divina gratia

Pavit atque modicus Hie lohannis cibus.


4.

Eius pater exitum Nuntiavit tiliis,

Sed Christus presbytero


Paranti convivio
In pasehali festo

Mox

correptus febribus

Vitae panem sumit, Post haee flavit spiritum,


Caeli iunctus
liliis

Ait: meo puero Confecto ieiunio

Cibum istum
5.

ferto.

Et supernis
V.

civibus

Vitae vitam unit.


Post ipsius obitum

Surgit hie sollicite,

Virum

tine

reperit
:

Viam stratam

Cum

difticultate

palliis,

Nitentem lampadibus Binus frater cernit.


3.

Surge, mande, non nunc te leiunare convenit

Hae
Ad
A.

sollemnitate.
Benedietus.

Sanetus hie descendcrat Videre Seholastieam,

Cum
lam eaput
Sentit

abire voluit,

Gaude,

felix

anima

lila

supplex rogat
levaverat,

Benedieti, quoniam

Fusam luccm desuper


Cunctas noctis tcnebras Fugasse vidisti,
;

pater pluviam,

Quae tantum invaluit, (i>uod manerc cogat


V.

Post trcs dies penetrat


Caelos soror eaelica, Istud sancto patuit,

Et Gcrmani animam Ferri ad caelestia


Sororisque, radio

Ante tuos oculos

(Juando Dcuin orat.

Mundum eonspexisti.

152

Christo, sed in aliis

In

2.

Yesperis.
Mao:nificat.

Ad
Sanctus

In lesu servitio Excitat ardorem


Benedicte, famulis

liic

miraculis

Atque
Patuit in

vitae radio

Tuis fac in odio


Saeculi amorem, Dona, quod cum caelicis

Mundo

dat splendorera,

filiis

Patris gloriatio,

Inde dat honorem

Omnibus perpetuo Cernamus factorem.

In Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Rossian. s. n. R 2, 7 An patris oraculum. R 3 R 2, 2 Hunc. per Maurum. Beschdigung verloren; nur der V. ist nocli vorhanden:

2.
ist

Noct.
durch

In

3.
3,

Noct. A

1,

V. Non huius hie inscius Corvo mandat ocius, Longe tollat eum. R 2, 6 vinctus 2 Vixit de suo.

Das Officium folgt dem 6 His lohannis. Officiums Anal. V, Nr. 42. Zu demselben gehrt der lumen patris, Anal. IV, 106.
54.

liliis In Land. Schema des AntoniusHymnus Christe verum


:

De sancto Beriihardino.
Eiusque vitans prospera Regnum Dei per aspera

In

1.

Yesperis.

Antiphonae.
1.

Promerendum

coniecit.

Senarum

civis inclitus,

Superna luce praeditus, Bernhardinus prudenter Semper amare studuit Christum lesum, quem docuit
Revereri' decenter.
2.

Dignitatum insignia Recusat et fastigia Bernhardinus bonorum,

Nam,

Christo ut se praebuit,

Se minimum exhibuit
In ordine minorum-.

Vivens in innocentia Sanctus hie ab infantia Se Deo consecravit,

Ad

Magnificat.

doctor egregie,

praedicator gratiae,

Tandem

donis caelestibus
praedotavit.

Tu

vas electionis

Eius bonis operibus

Fore meruisti,
Salvatoris praedicans

Hunc Deus
3.

Hie prudens mundi speciem Perpendens velut glaciem


Labiliter dissolvi,

Eiusque cunctis indicans Sumraae dilectionis

Nomen

lesu Christi
populi,

Ex
Per

te Salus

Se

Confestim hanc deseruit, sibi nee inseruit Nolens a Deo solvi.

te

labentis saeculi

Remittuntur criminum Sordes praedicando. Pater o Bernhardine.

4.

Francisci cinctus cordula Contectusque tunicula

Horum

sis

memor

in

fine.

Porapam mundi

reiecit

Qui te poscuut, Dominum Pro his deprecando.

Ad Matutinum.
Invitatorium.
lesus,

153

salvator divinus,

Quem

Veneretur decenter, beatus Bernhardinus


Praedicavit ferventer.

Et languidis corporibus Medela mox praestatur-, V. Cunctis ad sanctum precibus Devote fusis tristibus Solamen statim datur. In
2.

Nocturno.

In

1.

Noct urno.
1.

Antiphonae.

Antiphonae.
1.

Cor

mundum sanctus habuit Ab aetate primaeva


obliquari debuit

Datur in lucem gentium Bernhardinus a Deo, Illustratorque mentium


Requievit in eo.
2.

Nee

Cum

huius

mundi

laeva.

Hie carnis supercilium


Legi mentis subiecit, Se ipsum domicilium
Spiritus sancti fecit.

2.

Adflatus sancto spiritu

Vivendo formam dedit, Praecavens ab interitu Culpae, quae mentem laedit.


3.

3.

Zelator vitae pauperis


Christi lesu sacratae

Virtutum multiplicitas
Prbitas atque

morum
veritas

Contemptis mundi prosperis Adhaesit sibi grate.


Responsoria.
1.

Commendat hunc, ac
Sanctum

refert signorum.

Dum

Responsoria.
1.

Devotus Christi confessor, Bernhardinus Senensis,


Fidei sacrae professor

minoratur habitu, Minoratur humilius Bernhardinus et mente,


Sacri Status, ut
filius

Quae continentur aaibitu


Eius complens attente,
V.

Eiusque finnus

ensis,

Apud Deum
Sit

intercessor

Verborum

sine strepitu

V.

pro nostris offensis, Doctrinae Pauli successor

Proniissa plus

quam

alius

Servavit, sed non lente.


2.

Mentcque lesu professor

Senarum urbis

renuit

Nunc precibus
2.

impensis.

Urbini(iue, Ferrariae

Sanctus hie a principio

Culnien pontiticatus,
Sic eius votum tcnuit

Datur

literaturae,

Qui iugi vacans studio

Sensum

capit scripturae,

Statum habens memoriae, Ad quud fuit vocatus ;


V.

Sic lucis liuius radio

Se confert vitae purae, V. Mundum hunc habens taedio Minores replet gaudio Sc suac subdens curae.
3.

Hoc facto digne meruit, Quod nunc in regno gloriae

Cum
3.

sanctis

sit

locatus.

Soror migrans a corpore Matris huius, dum i)raodicat

Huius sacris intiuxibus


Plebs devota creatur,
Virtuosisque nioribus

Ilumanae geniturae, Simul eodem tempore

Eius mens illustratur,

Adparens sanctus applicat Eiusdem sepulturae.


V.

154

Personemus alacriter, Per Christum ut finaliter

Vivo sopito tempore

Decessum

liunc plebs iudicat

Intenturn moriturae.
2.
I

Reddamur

sancto

fini.

In caelis sanctus iubilat, In terris quoque ruiilat

3.

Nocturno.
carus
filius

Antiphonae.
1. Francisci

Mirandus
Sic
ei

iste

signis,

plebs afficitur,
efficitur

Nunquam

degeneravit
servavit.

Quae digna mox

Ab

80,

sed in melius
eius
3.

Donis eiusdem dignis.


Cunctis praestans auxiliura

Vitam

2. Pacis cultor amabilis Pacem praebet divisis,

Mentem movet

fidelium

Sic pace commendabilis

Vir tantus ad oraudum, lam pergunt per itinera

A
3.

cunctis

fit

bis

visis.

Secum

ferentes

munera

Adflictis et pauperibus

Ad eum
4.

honorandura,

Condolens iuxta nosse,

Hos

dictis et

operibus

Fovebat tote posse.


Responsoria.
1.

Stella fulgens claret in aere,

Orbis terrae per climata Fragrant ut thymiamata Merita sancti viri, Suaque sacra dogmata Mundi pellunt phantasmata
Insani ac deliri.

Quam

multa gens

5.

meruit cernere

Laudandus est per omnia lesum laudans praeconia


Cur
Sanctus hie salvatoris, eius ob soUemnia

Super Caput
sancti descendere

Duodena
frontis Christiferae.

I^aus sibi

cum harmonia
et ris.

Detur cordis

V.

Mirum
Quod

fuit

Signum vere,

patuit sie clarere.

Ad
A.

Benedictus.

2.

Alphonsus, rex clarissimus, Ascribi sanctum monuit Catalogo sanctorum,


Cui pater sanctissimus

sacer Dei famule,

Cousensum papa praebuit


V.
Virtute meritorum, Coetus Senarum optimus, Aquilae cui non defuit Sed nee ordo minorum.

Bernhardine tu consule, Quid agendum veraciter, Ut queamus salubriter Gratiam niereri, Qui errantes per devia
Peccatorura direxisti

Quosque

salutis in via

In L a u

bu

s.

Deduxistique gratia, Quae debet hie quaeri,


Tuis, pater, supplicibus,

Antiphonae.
1.

Ob

sacrae vitae meritum

Et gloriosum exitum Beati Bernhardini

Ut ceteris tu fecisti, Tempus impetra precibus, Quo possint paenitentia


Peccata deleri.


In2. Vesperis.
Ad
A.
Maguificat.

155

Per Octavam.
Ad
Benedictus.

j^

virum sanctissimum, In dictis et operibus Adflictis et pauperibus Solamen praestantem, Defunctis vitam tribuit
lutirmisque praebuit

Bernbardine, Nostra cordis suspiria, Pater, clementer aspice Nee despice nos in tine, Legis amator divinae, Sed a malis nos praeserva Nostraque desideria
(^.j^j.jgti

g^^gj,

Virtutem sauantem.
vere iustissimum, Qui se tot bonis implicat

Semper in bonis conserva. Ad Magnificat.


A.
Salve, lesu fator
et amator normaque morum, Fervens praedicator

Dulcemque

plebi praedicat
clara,

lesum voce

Bernbardine, fac inclitis Tuis privare meritis Morte nos amara.


Franciscaimm

et zelator vani

cunctorum, Bernbardine, duc nos ad regna polorum.

Cod. Parisin. 1049. A. Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Brev. ms. saec. 15. Cod. Parisin. 1314. B. Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Brev. ms. Franciscanum saec. 1.5. Cod. Parisin. 13244. C. Cod. Parisin. (Arsen.) 101. D. Noct. ms. Franciscanum saec. 15. ex. Cod. Brev. ms. FF. Minorum de Brageriaco saec. 15. Lugdunen. 476. E. Cod. Burdigalen. 88. F. Antiph. ms. Franciscan. Hibern. saec. 15. ex. Cod. Coli. S. Triuitatis Dublinen. B 1. 2. G. Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Mus. Luciliburgen. s. n. H. Brev. Romanum iiiip. ^'enetiis 1522. I.

A 4, 2 Contentusque AI. In 1. Vesp. A 4 fehlt B. A 4, 5 fehlt A. Ad Magn. A, 11 Remittuntur terminum A. Ibid. 14 in iine fehlt A. In 2. Noct. A 1, 3 Nee liquari B. A 2, 3 In sese I. R 2, 2 Orl>inique A, orbemque C. R 2, 4 fehlt A. R 3, 1 Quod soror B; Neptis migrans A. R 3, 2 Mirans huius B, eius C. R 3, 4 Sic eodem A. R 3, 7 Vino sopito tympore A; Bino sopito timpore BI; Sermo K 3, 8 Defensura hunc plebs A; Defessum plebs sopitus tempore C. hunc BI. In 3. Noct. A 2, 3 Sic pacem , Sic pare A. A 2, 4 R 1, 1 clare fulgens C. Sit BC. R 1, 6 sancti desidere AI, decidere R 1, 7 Duodeno AI. R 1, 8 fontis Christiferae A, fantis I, faucis B, C. R 1, 10 Quod potuit B. R 2, 7 Cectus ternarum A; Secus sanctis C. Senarum. Dies R fehlt CD, die dafr das folgende einstellen:

R.

De

sancti pntris hodie

Bemhardini virtutibus
Fari libet, quam varie Diversis in climatibus

Opern jjraestant cotidie


V.

Non

Defunctis et viventibus; cessant nocteque die Suft'ragare maerentibus.

Dum
In

sanctum deposcunt pie Sanari a languorihus.


:

Alphonsus rex clarissinius etc. I ist dies R d;\< zweite der Ncicturn, das dritte hat noch ein drittes R Romanus (juintus antistes Nicolaus etc. prosaiscii. In Laud. A 2. 4 plebs cfticiat 15. A 2, 5 mox efticiat. Ad Uened. A, 10 debuit. tu fuisti C. Vgl. die zugehrigen llvnuuii Ilid. 12 Anal. XIX No. 135138 uud 139141.

156
55.

De
tenebris miseriae

De saucto Bcrnhardino.

In
1.

1.

Vesperis,

Antiphonae.

lesum quaeramus Dominum,


Qui est vera salus

Bernhardinus, vir catholicus, Et praeco evangelicus Ecclesiae Romanae


Subiecit se obsequio,

Et redemptio omnium.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Gens Senae plaudat gaudio Et urbis Aquilanae.


2.

Regi, qui venit caelitus,

Sub Martino pontifice Tunc sedis apostolicae


Yexillum triumphantis Regis ferventer tenuit,

Laus, honor

sit

decenter,

Cui Bernhardinus inclitus Servivit obsequenter.

Per illud nomen patuit Quod lesu radiantis.


3.

In

1.

Nocturno.

Scnarum civis panditur, Hinc agro rosa oritur


Virtute decorata,
Stella praefulget saeculo

Antiphonae.
1.

Dans
4.

iter

vitae populo
2.

Hic vir in puerilibus Est annis sapienter Nutritus bonis moribus Et usus est frequenter.
Tenellus puer satagit

Miritice lustrata.

Francisci patris regulam

Ad
Quem

indolem
pie

virtutis.

Secutus evangelicara
Professus non transgressus,

Dens

dirigit
salutis.

Ad
3.

tramitem

Caelorum scandit culmina


Relicta carnis sarcina

Perenniter ingressus.
5.

Intemeratae virgini Devotus supplicatur,

Ut

gratia spiritui

Praedivitis inopiae

Divina largiatur.
Kesponsoria.
1.

Decore pudicitiae
Sublimis observator,
lussis parere voluit

Sanctumque verbum

protulit

Sine parente soboles Nutrici datur curae


Puer, cui bona indoles

Sollemnis praedicator.

Ad
A.

Magnificat.

confessor eximie,

Et
V.

Laudatur vero iure inter mores nobiles

Divinae haustor gratiae, Qui caeli fastigium Nequam relinquens saeculum


Psallentibus

Laudabilis naturae, Aetate coepit tenera Dare virtutum opera Pro vitae spe futurae.

Tunc

ascendisti fratribus: tuuni hominibus.

2.

Pater, manifestavi

Humanis plenus legibus Odit mundi scelera,

Nomen

Cum

Nos mundi viatores Ora sectari bonos mores, Ut liberati

virgo nata regibus Exit matris viscera. fratribus minoribus

Tegiiur tunicula,


V.

157
V.

Annunciante virgiui Corde ductus humili Devote recolatur.


In Dei labore fervidus Convertit reos penitus

Tamquam

devotus virginis

Francisci patris humilis

Conditur sub regula.


3.

Bernhardinus, Vir nobilis Mariae matris Est gratiam

hie saeculi
electus,

3.

Domini
adeptus,

De

via pravitatis,

Dans meretrices nuptui


Subactas illas tidei Sub foedus honestatis, ludaeos veste Candida Oruatque, tegit crimina

Antequam Seraphici
Fit regulae subiectus,

V. Fit propter innocentiam

V.

Et

carnis pudidtiam

Valde Deo

dilectus.

Sub

fide trinitatis.

In

2.

Nocturno.

In

3.

Noeturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Magistri normae subditur


Ijteris

Amore Dei

flagitans

inibuendus

Dat opes temporales,


Mereri se certiticans Post gazas aeternales.
2.

Nullisque gestis utitur Ad noxam pertrahendus,


2.

Divino verbo pascitur

Francisei patris habitu

Ex

ore praedicantis

Humillime laetatur

Zelatorque efficitur

Ac
3.

toto vitae transitu

Cuncta Dei creantis.


3.

Hoc Votum

observatur.

Hie pauperis inopiae


Pie auxiliatur,

Perennis vitae gloriam

largitore gratiae

Haee

virtus

illi

datur.

Ei pastor pollieetur, Qui trini voti hostiam Observans profitetur.


Responsoria.

Kesponsoria.
1.

Dum puer eorde sedulo Dei auditu patulo,


Verbum
audiebat,
vates publicus,

De

se

tit

Dum

pueris tam fervidus

Bernhardine, vitae probitas Doctrinaeque te hxudat veritas, Teque ornat virtutum nobilitas Teque prodigiorum claritas ; V. acros libros condidisti,
1.

Id surgeiis proponebat; V. Nam praedilcctam habeo,

losu
2.

nomen

osteudisti.

Dum mundi

spretor inclitum

Amore

cuius langueo,
virgine dicebat.
civitas iaculis

De
2.

Seuarum pia

Franciscum imitatur, In omne opus optimum Ferventer intlammatur,

Saevae pestis

Ut sidus mundo fulgidum

Lctaliter plagatur,

Ab Omnibus
V.

oroihxtur;

Huius

alnii

pietas

Aegrorum obsequiis
Hilariter moratur,

Propter gratiam scrmonuni Observantiamque morum

Hie nomcn

illi

datur.

158 In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Ad
Eenedietus.

A.

Gaude,

felix

Aquila,

Adsunt nobis soUeninia,


Prodigiis exiraia,

In Aquilana urbe

Nutu Dei fulgentia, Psalle cum reverentia


Fidelis cliorus turbae.
2.

moenia Est Bernhardini inclitum Beati corpus conditum Fragrans redolenter Tu tuae morti proximans Nutu Dei praevio
intra cuius
;

lam

Urbem

intrasti gratulans,

Christi fides fulgida

Multorum caedem civium


Sedans tu clementer,
Virtutibus exuberans,
Innoxiis mentibus
Sis nos, pater, liberans,

Per cuncta orbis climata

paucis colebatur,

Quam Bernbardinus inclitus Emissus praeco caelitus


Eandem
3.

amplexatur.

Orans pro lapsu criminum, Nostri memor semper.

Hie Christum nocte meditans, Super salutem vigilans

In

2.

Ves peris.
Magnificat.

Suam

et

viatorum,

Castigat carnis vasculum,

Ad
A.

Suae salutis aeraulum, Pro lapsu somniorum,


4.

sidus Italiae,

Praeclara proles Tusciae,

Deum

Propago
benedic, Italia,

gratiosa.

Feraria

cum

De

Christo vite prodiens,

Tuscia,

In hac vita aerumnosa


Fuisti

Quae tenes decoratum. Tu fratrum minonim proles, Quae emittis tales flores, Die verbum Deo gratum.
5.

lumen oriens, Super quem praedicantem


Stella
claritatis,

Yisa est
rairae

Laudet rerum opificem,


Qui creatis dat ordinem

Perduc gregem deviantem Ad Christum pastorem

Quem

Languoribus oppressis, laudat omnis natio,


Peccatorura conversis.

summae

bonitatis,

confessor inclite,

Fidelis generatio

Ne

pereat interitu,

Heu, saevae mortis arane.

Brev. Brev. ms. Franciscanum anni 1492. Clm. Monaceii. 23 152. A. Franciscanum saec 15. Cod. Parisin. 1046. B. Brev. ms. FrancisBrev. ms. Franciscanum (?) saec. 15. Cod. Londinen. Harl. 2864. C. Brev. ms. canum anni 1463. Cod. Oxonien. ^liscell. Lituro:. 206. D. Franciscanum saec. 15. Cod. Neapolitau. VI. F 36. E. Brev. ms. FrancisBrev. canum saec. ^^/i4. Cod. Casanaten. B "ST 26 (250) add. saec. 15. F. Komanum imp. s. 1. et a. G. A 3, 2 Hinc fehlt A; rosa In 1. Vesp. A 2, 2 Nunc sedis A. Ibid. 2 actor gratiae. Ibid. 4 panditur AB. Ad Magn. A, 16 felilt G. delinquens AG. Ibid. 5 sq. Psallentibus nunc ascendisti fratribus C; Salentibus tunc ascendisti fi-atribus BG: Psallentibus fratribus timc ascendisti A. R 1, 3 boni indoles A. In 1. Noct. R 1, 2 sq. datur cupuere cui A. R 1, 8 Dare fehlt A. R 3 steht an erster R 3, 1 hunc saeculi A. Stelle B. In 2. Xoct. A 3, 1 Hie fehlt A. A 3, 2 Pie fehlt B. A 3, 4 Haec fehlt A; Vii-tutis B. A 3, 3 A languore gratiae et gloriae A.
ras.

159

R 1, 8 Verbum Dei R 1, 2 Patuloque mente A. R 1, 1 Cum piier BC. R 1 steht R 1, 4 Ecce de se fit vates C. audiebat A Quod verbum BCD. R 3, 5 R 3, 1 dolore A. R 3, 2 et eos penitus A. an zweiter Stelle C. In 3. Noct. R 3, 8 Ornatique A, Ornat qui B. Subarrhatas illas ABC. R 2, 1 spreto A 2, 4 IIoc fehlt A; Hoc totum B. A 2, 2 Humili A. R 2, 6 Tunc ab omnibns A. R 2, 4 Fit ferventer inammatum A. A. In Land. A 5, 2 Qui R 2, 9 folgt noch Qui dilexit sumnuiin bonum A. Ad Bened. A, 2 huius tantis dat A. A 5, 6 Peccatorumque AB. Ibid. 10 Tu sedas tu clementer A; Sedas tu A. Ibid. 4 Beati fehlt A. In 2. Vesp. Ibid. 12 fehlt A. exuberans C. Ibid. 11 exuberans fehlt A. Ibid. 5 Ut hac vita B; vita fehlt D. ad Magn. A, 3 O propago D. Ibid. 14 Heu suae mortis a nie A; Ibid. 10 Ad ipsum pastorem A. mortis animae CD. Diese A steht inA ebenfalls ad Magnificat; in 2. Vesp. findet sich die folgende A Splendor pudicitiae, Zelator paupertatis,

Amator

innocentiae.

Cultor virginitatis, Lustrator sapientiae, Protector veritatis,

Ante thronum fulgidum Para nobis aditum Aeternae maiestatis. Zu dem Officium gehren noch einige Responsorien Quellen an verschiedenen Orten eingestellt sind, in nach der 8. Lection. Sie lauten:
K.

die

in

verschiedenen
9.,

nach der

in

Perusi, urbe inclita.

K.

Vigebat bellum horridum, Quod multos substernebat Hie praeco voce valida Daranat certamen stolidum,

Apud summum pontificem, Almae urbis praesulem,


Criminatus est insonter,

Sed almae sedis gratia

De

praedicando copia

Quod

fides arguebat,

Ei datur eleganter;

V. Confutantur aemuli, V. Saxis ruebant homines, Ad eum fideles populi Fiebant Satan martyres, Currunt adfluenter. Qui cunctos deludebat. K. Viterbii dum veritas Et mystica moralitas

Per eum nuntiatur, Nefariorum pravitas,


Invidiae voracitas Nocenter inflammatur, V. Verum divina bonitas Et mentis [suae] aequitas

Ei auxiliantur.
Officium gehren die Hymnen: In 1. Vesp.: Auetor (Doctor) ad Noct. Innovatur plebs fidelis, orbis, Victor morbis (mortis), Anal. XIX, 93 Anal. IV. 112; in Laud Laudet Deum diluculo. Anal. XIX, 93.

Zu diesem

56.

In Translatioiie

s.

Birgittae.

In

1.

Vesperis.

Nam

suscitas de pulvere
et

Brigidam
Antiphonae.

conscendcre

Das

niatrein tilioruin,

Benedicta

sis,

trinitas

Haec

orta

stirpe nobili

Gloriosa, quae seniitas,


lllustrasti

sanctorum,

Nobilitatem generis Virtutibus ornovir,

160

Cum

corde lesum humili Christum ab annis teneris


Quaesivit et amavit.

In

1.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

3.

Ut Non cum

Raguelis

filia

Ex

ore sponsae simplicis

carnis lascivia,

Laudeni, Deus,

fecisti.

Sed pro prolis amorc Nupsit puella nobilis


Viro,

Quam

verbis vitae mysticis

Scribendis instruxisti.
2.

dum

esset nubilis,

Cum Domini
4. Prophetissa

timore,

Cives narrant angelici

Sponsae magna mysteria,


Conscripti libri caelici

de Suecia

Surgit potens in gratia

Dante Deo deorum,


Qui Israelem sociat Dispersum, ut resarciat Ruinam angelorum.
5. 3.

Sonant per orbis spatia.


Ascendit mentis ardua,
Bibit fontis irrigua

Laudemus Deum gloriae, Qui verbum paenitentiae


Per sponsam destinavit,
Currit sermo velociter,

Per contemplationem. Per hanc canalem dulcia Verba fluunt donantia


Valli irrigationem.

Frigus

fugit,

et largiter

Responsoria.
1.

Imber mentis

rigavit.

Rex regum suum

liortulum

Ad
A.
(3

Magnificat.

Ad

aquilonis

angulum

In Suecia plantavit,

tuba sancti fiaminis,

Dum
Et
V.

Spinae replent liortulum,


tulit

Canale caeli uminis, Sponsa regis caelorum,


Brigida, clara genere,

Rex inde
In vitem

surculum
transportavit
;

Romam

magnam

surculus

Esto cum precum munere Advocata reorum.

Crevit ex vi donorum,

Quam

dulcis es, o trinitas,


2.

Nunc bibit terrae populus Vinum eloquiorum.


lesu,

In tuis sanctis donis, Qui fines lustrans visitas

rex aetheree,

Longinquae nationis Et prophetissam suscitas

Restaura sepes vineae, Custodes da murorum,


Brigida, proles Sueciae.

Ad

latus Aquilonis,

miserere miseris,

Romanae

planta ecclesiae,

Nos purgans sorde

sceleris,

Qui caeli praees thronis.

Ora regem caelorum, V. Ut vineam reaedicet Et vino nos laetificet Verborum divinorum.
3.

Ad Matu tinu m.
Invitatorium.

Laudetur Dei gratia Pro sponsa, quam amavit,


Cui sua mysteria
Secreta revelavit.

Maria, pone vigiles, Qui fortes sint et pugiles Ad excolendos hortulos,

Tollendo spinas, tribulos; Salve, virgo, tios virginum,

Ora pro nobis Dominum,


V. Ut suam sanctam plantulam, Brigidam, tuam famulam,

161
V.

Servat oboedientiam

Augmentet mille milibus


In floribus et fructibus.

Subiectam suam propriam Relinquens voluntatera.

In

2.

Nocturno.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Dum

sponsae placet thalamus


castitatis,

Rex

Thronusque

lesu, docet gloriam Servatque sanctimoniam

Fit eius lingua calamus


Scriptricis veritatis.
2.

Adoremus adiutorem Nostrum propter prodigia,

Purae confessionis, Annuntiat iudicia, Quae dantur propter Perversae nationis.


2.

vitia

Nam
3.

fit doctis in stuporem Sponsa loquens mysteria.

Fit tuba Dei ductilis

Sponsa Christi amabilis,

Rex summus sponsam dedicat In suum tabernaculum, Per quam servos laetificat
Propinans vitae poculum.
Responsoria.
3.

Dum

malleatur ictibus,
laboribus.

leiuniis,

Cantate Deo canticum

1.

Mariti post exsequias

Pro dono pietatis, Qui spiritum propheticum Sponsae donavit gratis.


Eesponsoria.
1.

Ad

iterandas nuptias

Nolebat inquinari, In vestibus humilibus

Nou
V,

horret a nobilibus
;

Yisiones mirabiles,

Despecta reputari Conversans adhuc saeculo


Sic vixit, quasi vinculo

Subiecta regulari.
2.

Relictis suis omnibus,

Amabiles, terribiles Romae sedens conscribit, Mariae per sufi"ragia Oblata sibi dulcia Divina vina bibit
;

Domo,

possessionibus,
et

V,

Dum

visitat

reliquias

Amicis

cognatis

Et limina sanctorum,
Comportat indulgentias Opesque meritorum.
2.

Ut Abraham oboediens Roraam venit, cor iacions In manu deitatis; V. Lca sanctorum circuit
Gaudenterque sustinuit

Virtutibus proficiens

Gressum movet progrediens


Ultra peregrinari, lerusalem properat, Ubi Dens permiserat

Caminum
3.

paupertatis.

Ad

Rcmiana fit ecclosia Sponsae Christi nutricia Amantis castitatoni,

V.

Dum

Dum sub magist li ferula Degit Simplex discipula Tenetque paupertatem,


Blamu,
Historiae rhythmicao.

Sc nudum immolari sepulcrum velocius Et loea passionis


;

Percurrit,

cunmlatius

Augctur Dei donis.


11

V.


In Laudibus.
Antiphonae.
1.

162

Ad
A. Quasi

Benedictus.

Stella

matutina
filia,

Ex dono

Sic refulsit vi divina


tuo,

Domine,

Brigida, lucis

Brigida fortitudine Lunibos suos adcinxit,


leiuniis, laboribus,

Luce Deus hanc

instruxit,

Qua

errantes multos duxit

Ad
iubilat,

Atrocibus frigoribus

verae lucis gaudia. benedicta trinitas,

Motus carnis
2.

exstinxit.
et

Sponsa gaudet Dum ordo sibi

Quae gyro caelum circuis Et prophetissam statuis

rutilat

Ad

latus aquilonis,
in pacis seraitas,

lesu nativitatis,

Nos duc

Mariae Puerperium Et parvuli praesepium Monstratur ei gratis.


3.

Dimitte poenas debitas,

Ut detur nobis claritas Tuae fruitionis.

Amara
Et suae

Christi passio
fatigatio

Mortis penuriosae Revelantur ex serie, Dum ad montem Calvariae


Oraret lacrimosa.
4.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
A.

Brigida, sublimata
Praecelsis privilegiis,

lesu passo compatiens,

Tu

Ab Jerusalem rediens Ad Romam remeavit, Ubi post Deum sitiens,


Feliciier obdormiens

a Deo visitata, Revelata mysteriis,


virtutibus ornata,

Tu

Ad Dominum
5.

migravit.

Agni coniuncta nuptiis, Digne gaudes laureata, Ora pro tuis filiis;
Deus, qui te
gloriticat,

Tua, Deus, oracula Confirma per miracula, Quae sponsae tribuisti, Fracta carnis laguncula Lanipas lucet, qua facula Hostes perterruisti.
Brev. ms. Paradisiacum saec. 15.

Sed et signis mirificat, Donet uobis salvari, Ut coram agni facie In angelorum acie Possimus coronari.
Cod. Laurent. Couv. sup. 459.

57.

De sancta

Birgitta.
2.

In

1.

Vesperis.

Christus ductor, dulcis doctor,

Te
Antiphonae.
1.

dilexit,

te

direxit

In aetate tenera,

Rosa rorans bonitatem,


Stella stillans
Birgitta,

Tuque

mitis,

virens

\itis,

claritatem,

Profecisti et crevisti

vas gratiae,
pietatem,

Florens sujier sidera.


3.

Rora

caeli

Stilla vitae

puritatem

Mentem mundans, tidem


dans

fun-

In vallem miseriae.


Amor
cinxit et revinxit

163

2. In

In sancto proposito, Tota deceas, tota recens Christum amas, Christum

cla3.

virginali thalamo Qui se carne praecinxit, In huius sponsao calamo Mysteria depinxit.

mas
Toto vitae stadio.
4.

Dei suavis spiritus

Dum
Ex

caelitus inundat,

Mundi

fruens opibus,
conterapsisti,

ore sponsae veritas

Orta de nobilibus

Et bonitas redundat.
Responsoria.
1.

Mundum
Pio

Vivens in coniugio

morum

studio

Haec sursum rapta


Videt mentis intuitu
lesura

spiritu

Pergis viam Christi.


5.

Viro tecum continente Sursum scandis tota mente Et carnera mortificas, Virum doces iter rectum Et inducens ad perfectum

cum

sanctis stantcm,

Qui mundi scelus aperit

Et
V.

se

contemptum
suis

asserit

De

exsulantem;

Lux
hras

venit in

mundum^

et di-

Deo gaudens Ad

dedicas.

lexerunt Jiomines magis tene-

quam

lucem.

Magnific.at.

A. Ministrans pauperibus,

2.

Astans Dei iudiciis


Videt, quantis suppliciis
Inipii

Nudis et debilibus Christum induisti, Quem timendo iugiter Et amando dulciter


Si)onsa concupisti,

mactantur,

Quam Quam
Y.

gravis est purgatio,

horrens est damnatio,


exarserit
heati
eo.

Tormenta testantur;

lam

sinu spousi frueris,

Cum
eius
,

in
,

hrevi

ira

Opern deposce miseris, Dulcis sponsa Christi.


3.

omnes

qui confi-

dunt in

Ardenti desiderio

Ad Ma tut in um,
Invitatoriiim.

Pro populi
Peccantis

suffragio

dum

anhelat,

Deum patrem veneremur


Pro Birgittae
Per eius
gloria,

Quam Quam
V.

gravia sunt vitia,


grata dat remedia,
ei

Christus

revelat;

Ut cum Christo coronemur


suffragia.

Loquitur

pacem
in eos,
cor.

in

pJehem

suam
tuntur

et

qui conver-

ad

In

1.

Nocturno.
In
2.

Antiphonae.
1.

Nocturno,

Docttur velut filia Per Christum perque virginem, Cum qua vitae decentia Sponsae gerat imaginem.

Antiphonae.
1,

Maria sponsae

reserat,

Quod

in

niatre perfecta

Sine peccato fuerat


Originis coucepta.

11*


2.

164

Et consummato proelio
3.

Pandit, quae delectatio

Matrem Annam
Suae
3.

replebat,

felix Infusio

Quam fiebilis decessit. Quam forti vehementia

Dum

aniraae fiebat.
sensit contagium

Nunquam

Dum

Dolor eam transxit, mortem et opprobria


Christi vidit,
edixit.

Maria, sed sublimiuin Virtutum gessit lilium Prae ceteris raortalium.


Responsoria.
1.
1.

Responsoria.

Vicissim sanctis loquitur

Et colloquens assequitur
Maria, virgo parvula, Christum nasci de virgine Per prophetas instructa, Tota mentis dulcedine Eius optatur famula Quod fieret innupta;
eius tribuisti ei,

Mellifluam doctrinam, Perverses mores arguunt

Et
V.

Christianis consulunt

Virtutum medicamen,

Ne quando
et

V, Desider'mm animae

irascatur Dominus, pereant de via iusta.

Domine, in

henedictio-

2.

Pro dogmate fidelium


Tarn frequens revelatio Est mentibus legentium Stupor et admiratio, Sponsae decus eximium

nihus duJcedinis.
2. Ancillae

rainisterium

Grato fervore spiritus

Dum
Illuxit

humilis affectat,
ei

Famaeque

divulgatio;

caelitus

Et Dei
V.

patris

filium

In utero receptat; Cihavit eam Dominus


vitae et intellectus.

pane

V. Immortalis est enim memoria illius, quia apud Deum nota est et apud homines.

3.

In excessivo gaudio

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

lam natu

dulci

filio

Virgo mater exsultat,

Dum

videt

membra

tenera,

Per quae transibunt vulnera, Dolor cordi resultat V. Abscondisti haec a sapientihus
;

Post mortem viri penitus Sponsa Christo subiecta,

Haec Romam
Praeceptum
2.
Illic

iuxta spiritus
est

profecta.

et

prudentihus

et

revelasti ea

suae sublimiter
dulciter

parvulis.

Vitae virtus ascendit,

Odorque famae

In

3.

N octurno.
3.

Se populis extendit.

Loca sanctorum

adiit

Antiphonae.
1.

Quam
Totum
4.
ei.

plurima,

dum

vixit,

Ut doctrix evangelii De novo mater Dei

iter.

quod
ei

transiit,

Christus

praedixit.

Suam totamque
2.

filii

Vitam demonstrat

Fervens amore fortiter Aetati non pepercit,


lerusalem hilariter

Ad

finem a principio

Christi poenas expressit,

Et Bethlehem perrexit.


5.

165

Dum
loquendo vel tacendo

Maria e partus seriem, Cum Bethlehem venisset, Sponsa vidit per ordinem,

Tunc

velut peperisset.

Amasti Dei filiura, Ora regem, ut nos gregem Ducat ad caeli gaudium.

Super enedictus.

Ad

enedictus.

A. In sanctae vitae studio

A. Sancta Birgitta,

Dominum

Mundi decurso

stadio

Languens sponsum desiderat, Sponsus iucundus properat Blando placans sermone


:

Exora clementissimura, Ut post mundi exsilium,


Det nobis
caeli

gaudium.

Veni, praedulcis

tilia,

Ad

Magnificat.

Grata virtutura Ulla


Portans, in sponsi gremium,

A. Birgitta, Christi vernula,


Caelestis regni saecula

Gustabis dulce praemium Perpetuae coronae.

Indignis nobis patula

Stent tua prece sedula.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.
ineflfabilem,

Ad

enedictus.

Ad
A.

Deum
Arrliis

Qui sponsae vitam humileni


ditavit optimis
in caelo maximis Honoribus delectat, Ipsam magnis miraculis Exaltans hie in populis,

A. Pro prece Birgittae, Deus, omnia prospera mitte, Nobis dimitte probra singula, poscimus id te.

Et nunc

Ad
A.

Magnificat.

Deus aeterne,
nos dirige, protege, cerne,

Proque tuae vernae


prece scandala,
crimina
Sterne.

De mundi

nos turbinibus

Ereptos caeli civibus Eins prece conuectat.

Ad
In fra

enedictus.

Octa vam.
enedictus.

Ad
A.

A. Esto, Christi sponsa pia, Nobis semper in luic via


Procuratrix veniae,

Birgitta,

murrae

gutta,

Exemplar

continentiae,

Post hanc vitam

summe

sitam

Confecisti plcbi Christi

Emplastruni paenitentiae, scripsisti verba Christi, Tu nova lux ecclesiae, Esto tutrix, esto nutrix Tibi pronae familiac.

Angelorum infinitam Posce sedem gloriae.

Dum

Ad
A. Caeli

Magnificat.
fideliter,

Deum

Ad
A. Sponsa

Magnificat.

Sponsa dulcis, ora, Ut nos ad se feliciter Ducat in mortis hora.

regis,

doctrix legis,
se(iuens fortium,
vitta,

Ad

enedictus.

Exemplar
Birgitta,

rubra

A. Christe, propter tuam necem Atque tuae sponsae precem

Tuum

ligasti

labium,

Da

carere

vitiis,


In aeternis gaudiis.

166

Ad
Birgitta,

Sicque nobis post hanc mortem Angelorum confer sortem

Benedictus.

sponsa Christi Nostraque patrona,


felix meruisti

Quae

Ad

Magnificat.

Summa
natam,

caeli

dona,
tristi

Christe, Birgittam petimus,

Fer nos de mundo

Tuam sponsam

et

Tua prece prona


Et
fac in

Ut nobis poscat oranibus Sedem caeli paratam.


Brev. ms. Paradisiacum saec. 15.
Psalt. ms. S.

caelo sisti

Ornates Corona.

Cod. Laurentian. Conv. sup. 459. A. Mariae ad Arborem saec. 15. Cod. Sancten. Reg. XVI. 2. B In 1. Noct. AI fehlt B; dafr als A 3 Specie tua et pulchritudine tua R 2, 4 R 1, 5 consuluit B. In 3. Noct. R 1, 4 argiiit B. etc. Die A per Octavam hat nur A. R 3 prosaisch AB. Stupor fehlt B. Den Namen Die zum Officium gehrigen Hymnen cfr. Anal. XXIII, 150 sq.

der Heiligen schreibt

stets Brigida.

58.

De sancta

Birffitta.

In

1.

Vesperis.

Piis

devicta precibus

Ministra viatoribus
Antiphonae.
1.

Potura,

Rebecca sapiens,

Birgittae,

matris inclitae

Festa iucunda suscipe Gaudens, mater ecclesia, Quam decoravit hodie Summae Deus clementiae

Tuis orationibus De supernis canalibus

Aquas

salutis hauriens.

Ad
Birgitta,

Magnificat.

Suprema
2.

caeli gloria.

Christi famula

Fidelis in officio.

Invita nos ad nuptias

Tu

felix

Anna vidua

Agni,

dulces delicias

Gustans sponsa placabilis, Pauperibus primitias

Tempil vacans servitio, Rachel amore fervida,


lacob placens consortio, Salus aegrotis placida,
Devotis consolatio, Splendens iustorum semita,

Frugum, caeli Da, domina


3.

divitias

laudabilis.

Tu

populi laetitia,
consolatrix patriae,

Maestorum

recreatio,

ludith sequens vestigia,

Fiat per tua merita

Tu
Per

Grata nostra devotio,

te,

nostra fiducia,

Reis douetur venia

Quae reseras abscondita, Nos offer lucis radio.

De
4.

largitore veniae.

Haec

Ad M a t u
est sensata mulier,

t i

n u m.

Stella splendens ut lucifer,

luvitatorium.

Quam

Lucerna pulchritudinis, poscimus fideliter, Ut nobis fundat iugiter Suae stillas dulcedinis.

Christo regi

cum

iubilo

Psallentes exsultemus,

Quem

pro spousae praeconio Laetantes adoremus.


In l.Nocturno.
Antiphonae.
1.

167

In
2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Elevatur in populis Hesther pia magnifice, Assueri regis oculis

Haec speciosum
Superni regis

filium
diligit,

Quae
2.

placuit mirifice.
2.

Amicara velut lilium Pulchram sibi rex

eligit.

Enarrent caeli gloriam Dei laudantes opera, Qui talem sibi filiam Praevidit ante tempora.
Portas vestras adtollite, Coetus omnes angelici,

Dens nostrum refugium


Sponsae tuae precatibus

Fer nobis adiutorium


In tribulationibus.
3.

3.

Portas Sion ingrediens In sanctis gaudet montibus,

Et

laeti

recolligite
caelici.

Civem, concives
Responsoria.
1.

Menteni plene reficiens Ex aquae vivae fontibus,


Kesponsoria.
1. Virginitas

Yirtutis

Dei dexterae, Trinam regenti machinam, Trino ditata munere


Birgitta dedit gloriam,

promeruit

Nulli subiecta crimini,

Quod semet ipsum praebuit


Passura devotae virgini, Qui crucem sponte subiit Nos suo reddens lumini. V. Puellae parvae consuluit Auxiliumque tribuit Maria, mater Domini.
2.

Captiva mundi carcere Mundam conservansaniniam^ V. Soluta carnis onere Sponsoque iuncta foedere Partem elegit optimam.
2.

Herba

surgit in stipitem

Occulta conscientiae

Altis fixum radicibus,

Stipes fert ramuni fertilem

Pura mundat confessio, Magnae signum clcmentiae

Pulchris fulcitum floribus,

Flos fructum profert utileni


V.

Quam
V.

Ad Dum

Sanittern gentibus,

Fusa monstrat oratio. matris omnis gratiae Meretur supi)licatio


;

parens parit nobilem

In hac valle tristitiae


Tristi succurrit tiliae

Birgittam, sibi similcm,

Miris claram virtutibus.


3.

Divina miseratio.
3.

Qui maris fluctus mitigans lonam duxit ad aridam,

More

gallinae clamitat

Pullos sub ala colligens,

Matrem

Christus allevians
tollit

Omncm

tristitiam,

Partum felicem nuntians


Matri duplat laetitiam
V.
;

Adversus niilvum dimicat Verbo vitae custodiens, Maritum beatiticat


Ilunc Christo lucrifaciciis
;

Sponsam nubc clarificans, Linguam melle dulciticans Loqucndi dat audaciam.

V.

Mundum. carnem subpeditat, Se, sua Deo dedicat


Votum sponte
perficiens.

168

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Gaude, Birgitta, canticom


Tibi debetur gloriae,

Patrem collaudat luminum


Sponsa. post cuius obitum Tot tiunt mirabilia, Per sanctae vitae Studium

Deduc

in

refrigerium

De
2.

lacu nos miseriae.


orta iusto nuntiat

Lux

Rectis corde laetitiam,

Famaeque testimonium lam facta credibilia.


2.

Cuius splendor illuminat Slum paternum, Sueciam.


3. Exsulta,

Relicta terra propria

Sion

filia,

Roma, communis patria, Matrem collegit iubilans,


In hymnis intrat atria,

Psallens tubis ductilibus

Cbori^as inter

lilia

Choris iuncta caelestibus.


esponsoria.
1.

Vota reddit salubria Sanctos decenter visitans.


3.

canale mundissimum,

Ad te de luce vigilat, Deus, sponsa quem praedicat, Tuam laudans potentiam


Facta carnis mortificat, Fructus bonos multiplicat

Per

quod de

caeli cardine

Fluit ut ros eloquium

Ignitum sancto flamine,

Agendo paenitentiam.
4.

Mentes

inflaninians

hominum
Noctes et dies Domino Impendit haec altissimo Aestus arcens frigoribus,

Interiore luraine;

V. Ora, Birgitta, Dominum, Ut nos post vitae terminum

Caelorum
2.

locet agmine.

Membra domat cilicio Cum lacrimarum fluvi'o


Mundi
5.

Devotas odit lacrimas


Hostis, corniptor saeculi,

calcatis

opibus.

Novas parat astutias Planctum dissuadensparvuli,


Fugit tendens insidias Aquis perfusus oculi;
V.
Illic

Excelsis digna laudibus


Birgitta nationibus

Yindictam clamat, scelcra

fregit potentias

Magna revelat regibus, Unde cum sanctis omnibus


Exsultat super sidera.

De
3.

caelo dans victorias

Divini vox oraculi.


facies Mosaica,

Ad
A,

Benedictus.

Solis

ooruscans radiis,
prodigiis,

Corona sponsa praedita,


Praesentata per virgincm,

Sanctitate magnitica,

Magnis clarens
In requie pacifica

Plebem devotam

visita,

V.

Sponsi fruens encaeniis* femina niirifica,


Continuis laetitica

Tuam Umbram

rege progeniem;

mortis illumina
iustitica

Noctis aufer caliginem,

Pedes nostros

Servos tuos praesidiis.

In pacis pulcbritudinem.


In2. Vesper is.
Ad
.

169

Tu Gedeonis
buccina,

Castra deterrens hostium,


,

.MasTiificat.
^

Tu
^,

dulcis tympauistria,
, / i

A. Vale, suavis musica, Demulcens aures principum,


Brev. ms. Paradisiacum saec. 15.
Psalt. ms. S.

iCorda monens ndelium, Converte, mater inclita, Luctum nostrum in gaudia.

Brev. ms. S. Brev. ms. Pragrense


stetten.

Cod. Laurentian. Conv. sup. 459. A. Mariae ad Arborem saec. 15. Cod. Sancten. Reg. XVI. 2. B. Mnriae Gedanen. saec. 15. Cod. Bibl. 00. SS. Fol. 218. C. -(?)

saec.
15.

14.

CCXXXII.

saec

E.

Cod. Altovaden. LXIII. D. Cod. SitanCod. Palat. Vindobon. 1316 saec. 15. F.

In 1. Vesp. A 2, 4 sqq.: Procura nobis epulas Caelestes et divitias, O domina laudabilis E. A 4, 4 sqq. Ex dono dato desuper Canalis dicta Ad Magn. A, 7 Salus Aegyptiis dulciter Stillas fundens dulcediuis E. Ibid. 10 Maestorum resurrectio D. Ibid. 13 sq. Deo, qui placida D. In 1. Noct. A 1, 2 Esther iam nos post taedia Suo iungat solatio E. R 1, 8 Tres tenens dotes animae A 3, 3 colligite DE. magnifica D. R 2, 2 fixa BD. R 2, 1 Herba crescit in arborem E. R 3, 3 E. R 3, 8 Christus et linguam reserans E. Matrem de raari beraus E. In 2. Noct. R 1, 7 S({q. Puellam par\-am iustrit, Opus tarn rarum perficit R 3, 1 gallinae congregat E. R 3, 4 Verbum Virgo materque Domiui E. vitae E R 3, 5 Martyrium beatificat E. K 3, 7 sqq. Mundum, carnem In 3. Noct. repudiat, Votum vovet, quod adprobat, Casta pudica permanens.

1,

sq.

R 2. 7 Ibi fregit F. ritas E In Laud. A 1, 4 sqq, fehlen E.


Sei-vando patientiam E.

Tuum

defendas populum,

A4

A 3, 2 Calacu duc miseriae E. R 3, 9 tuos fehlt B. R 3 fehlt D. A 3, 2 sq. Deum, quem corde baiulat,

De

lautet in

Noctes et dies Domino Dedicavit altissimo Corpus domans frigoribus, Mariae patrocinio Sc recommendat sedulo Sacris vacans operibus.

Ad Bened. A, 5 sqq. Noctis umbras illumina, Mortis aufer caliginem, Aftectus In 2. Vesp. ad Magn. nostros eleva (?), Pacis confer dulcedinem E. Ibid. 5, sq. Tu triumphalis cithara Tangens A, 1 Vale, suavis fistula E. Smtliche Varianten erscheinen als Verbesserungsvercorda fidelium E. Zum Officium gehren die Hymnen: In 1. Vesji. Hora consuchc von E. surgit aurea (Mone III, 242); ad Noct.: Caeli perornat gaudia (Klemiiiing I, 13); ad Landes: Dies salutis agitur (Anal. IV, 116) Verfasser des Officiums und der Hymnen ist Erzbischof Birger von Upsala: Incipit historia de sancta

Birgitta, edita per venerabilcm dominum Birgerum, archiepiscopum Upsalensem, in festivitatibus eiusdem decantanda," F fol. 61 a.

Birger ist dann auch vielleicht Verfasser der Acta SS. Oct. IV. 371. Sequenzen, welche in den in F unmittelbar dem Officium f')lgi'nden Mefsformularen sich finden: Insistentes cantilenae (Kehreiu 7S7, Klemming I, 30); Alleluia iucundum resonat praesens ecclesia (ined.); Surgit mundi \vrSehr wahrsclieinlich ist dies rcksichtlich gente vespere (Klemming I, 47). Dader erstgenannten Se<|iienz, da diese im Missale von l'psala vorkam. gegen lfst sich aus F kaum ein Schlufs herleiten, dafs Hirger auch als Verfasser der sieben Teile umfassenden Oratio: Salve decus feminarum aii/.uselien sei; die 11s. schreibt ihm diese keineswegs zu, wie Mone 111, 243 irrig behauptet; ein anderer Anhaltspunkt fehlt aber vllig.
Vgl.
drei


59.

170

Corda praecinctos,
Vitia tunde,

De

saiicto

Bonaventura.

In
1.

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

Bona, lesu, cum Ventura lUustra corda obscura Seraphico doctore, Ecclesiam quam compserat Crucemque tuam prompserat
Virgineo ductore.

Ac

nefas desit

Gloriae inanis.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

2.

Regi lesu conclavatur, Fructus crucis proclamatur, Floret sub Gregorio, Quem Sixtus, vir Cberubicus, Hie decoravit caelitus Coetus consistorio.

Christo, aeterno

filio,

Confiteamur ore, Qui praecandidum

lilio

Bonaventuram madet

rore.

In

1,

Nocturno.

3.

Arbor

crucis fructifera

Antiphonae.
1.

Hunc

lesura et puerpera

Attraxit in languorem,

Trina eminet

solio

Dum

gustat eins corticem

Corona laureatus,
Luce, ture et pallio Libat Christum beatus.
2.

Seraphicumque verticem,
Sentit vitae dulcorem.
4. Necis faucibus subreptus,

Divitis

Francisci voto ereptus


Puerili in flore

Christi pauperes Imbuit more gentes, Ne luxu sint degeneres,

Scandit sua vestigia,


Crucis lesu fastigia,
3.

Effreuas terens mentes.

Christum araictus culmine


Alte rexit elisos

PuUulat
5.

in

decore.

Bone lesu ac venture, Hora mortis tibi curae


Sit tui sancti

Quosque caelico nuraine


Mitis pavit submersos.
Responsoria.
1.

prece,

Nostra delicta abluas Ac errorem ut abimas,


Soluti truci nece.

Lugdunum

lucis splendore

Perlustrans mundi oras,

Ad
A.

Magnificat.

lumen siderum, Cardines poli, Fervideque Seraph Solium celsi Scandis, ab alte Conditor latens

Redolens mellico flore Aridos fetu roras, Seraphico in doctore Spineta tundens foras
V.

In horto frondis decore,

Exuberanti liquore Delectemur per horas.


2.

Sertis

spirat virentibus

Cum

te

retrahis;

Crucis saeptis stipite

Specie culta

Frondibus subcrescentibus,
Viridi de caespite Condit salvam torpentibus Falce cum aucipite;

Miro portcnto
Reficis,

ob id

Maestos solare

171

V.
Pandit dulcia pocula
Reficiens hie egentes,

V. Suggerit ob
Malo
3.

id mentibus

Stiparique merentibus
praecipite.
3.

Crucis ostendens Signum.

Miranda luce praeventus,

Cruce lesu perculsus Dulcesque promit concentus, Voce gracili pulsus, Sex Seraph alis intentus Contemplatur avulsus, V. Hie deliciarum contentus
In horto stillat mulsus.

Regio nectaris unda Quae fluxit pura de monte


Claris patuit rivulis,

Tartarorum gentes munda


Balneat ubere fnte
V.
lesu,

Foedatas sordis vinculis; morte fecunda


gutta in fnte,
iaculis.

Nos lava

Quos emisti

In

2.

Nocturno.
In
3.

Antiphonae.
1.

Nocturno.

Hunc

Parisius insignis

Alto elevat throno,

Antiphonae.
1.

Quem
2.

lesus ardore ignis

Caelesti ditat dono.

Immensa Hunc

Christi bonitas
effecit

mirabilem,

Divi Francisci ordinem

Cuius virtus divinitas


Cunctis dat amabilem.
2.

Ter quinis

tribus rexit,

Natos per mundi cardinem Ad ardua provexit.


3.

Mutos, caecos, morbidos,


Ciaudos, languentes solo, Defunctos vitae, arides Et obsessos reddit polo.

Ut

flos

eius

eloquiuni
flat

Fraglanti

odore,
3.

Nemo

eius fastigiuni
ore.

Tristis parens

cum clamore

Lingua scandit nee


Responsoria.
1.

Abortum

plorat natum,

Cui sanctus in maerore Vivum reddit sanatum,


Responsoria.

Principe mundi sublato

Coetus procerum rimari


Coepit,

quem

caelitus grato

Culniine subliniari,

Id saucti velit spectato


l'raesagio protestari,

Quem
V.

eligat preces nato

Fundat mitra

ornari,

Doctrina clarescit hierarchia, lesu duce cruce monarchia, Seraphica, pura, cherubica Mentc secutus est monastica; V. Bonaventura, futura Pelle obscura et dura.
1.

Qui virtutc adornato Grcgorio dat lustrato

2.

Invictae fania virtutis

Aures subrigit
Sanant ac vires

et

ora,

Fidem
2.

et infulari. hi

salutis,

Felicem

Quem
Natum

per saecula genuere parentes, Talern et laude dignum


orbis pericula
,

Diffundit dccora,

V.
sacrae

Arcenteiii

(juem

nientes

Efferunt

et

benignum,

Contagione poUutis Fert medelam absque mora Versa in cinerem cutis, Lingua, rubeiis ut aurora, Viva nianens opcni mutis Dat in Lugdunoruni ora.


In
1.

172
5.

Lauda, lege et aperi Libnim, quem laudant superi, lesum esse confixum,

Laudibus.
Antiphonae.

Sancti Francisci ordinem, Eius sacram originem Splendore coUustratus Osten dit Dei digito

Sermone

dulci explicat,
replicat

Laudem laudare

Per virginem enixum.

Ac
2.

zelo natus licito

Gaudet cruce prostratus. Doctor plebis angelicus, Fama, vita mirificus,


Laeto corde iubilat, lesu amplexans strenua Pedes flectitat genua

Ad
A.

Benedictus.

Aurea mundo Luce respersa, Balneum felix


Regium, o quam
Nascitur maguus

3.

Et fervore rutilat. Urentem sitim depulit,

Ex

te

Olympo

Dum

fontem

siti

protulit

Sitientis in

cruce,

Lacrimanti innititur,
Refocillatus rapitur

Doctor edoctus Nubila pellens, Tenebris obstans, Bonaventura,


Sceleris sicque

In vera lesu luce.


4.

Hominum Ad instar

hie terrestrium

Duce
Irritae

te

nostros

a se caelestiura
fervidas

manent

Factas docet naturas

Semitae pedes
Dirige tute

Semper habere

Mentes, puras et Candidas lesu propter fixuras.

Viam

in pacis,

Pie precamur.

Fervidaque ABE. Invit. 2 aeterni BE. In 1. Noct. A2, 1 R 2, 5 temporibus CD. A 3, 3 quousque F. R 2, 9 praecipites C.

Brev. ms. Franciscanum anni 1492. Clm. Monacen. 23152. A. imp. Venetiis 1506. B. Brev. Romanum imp. Venetiis Brev. Romanum imp. Venetiis 1519. D. Brev. Romamim C. In 1. Vesp. A 5, 5 ut abnuas C. Venetiis 1522. E. Ad Magn.

Eomanum

Brev.
1512.

ABC;

R 1, 2 Scelus E. Ut res E. R 2, 6 afferunt B. R 2, 9 signaculum E. R 1, 8 mira ornari D. In Land. A 1, 4 Densit Dei digito ABCDE. Ad R 3, 3 pavit E. A 4, 1 Homini AB. Bened. A, 3 Balneo ABCDE. Bei der A ad Benedictus die Bemerkung sub propria nota" DE, was auch von der ad Magn. gilt, die sich in der 2. Vesper wiederholt; das brige ist nmlich .,sub nota" des Franciscus-Officiums Franciscus vir catbolicus. Der verschrobene Stil des Versificatqrs liefs nicht unterscheiden, ob manche dunkle Stelle
praecipitis E.

In

imp.
A, 3 Diviti

2.

Noct. A

3,

letzterem oder der berlieferung zur Last Anal. XXIII, Nr. 243-246.
60.

fllt.

Die zugehrigen

Hymnen

vgl.

De

saiicto

Bonaventura.
Is

In

1.

Vesperis.

Antiphonae.
Rutilat vir Seraphicus
2.

Sacra dogmata meruit, Deum semper monuit, Prae cunctis adamari.


Coepit hie a principio

Et

toi

US scientificus,

Parisius rimari

Morum vacare studio, Mundo lit gloriosus,


Intendens divis opibus
Crevit devotionibus

173

In
1.

Nocturne.

Doctrinisque famosus.
3.

Antiphonae.
1.

Hunc papa

praeelegerat
decori,

Hic

vir in veritatibus

In fratrem, quando praeerat

Instructus sapienter

Minorumque

Hunc spiritu mirifico Dignum eeclesiastico


Providerat honori.
4.

Divinisque dograatibus Imbutus est prudenter.


2.

Excelsi regis amator


Mirifice effectus,

Franciscus hunc ut filium Gignens per evangelium


Traxit de mundi rota,

Divinae legis zelator

Corde semper erectus.


3. Instruitur sancta iuventus

Huic nil fuit soavius lugo Christi, nil levius, Freto mente devota.
5.

Imprimis per doctores,


Captis
literis

attentus

Hie carni non obtemperat, Qui crucera suam tulerat In viam salvatoris, Quidquid Spiritus suggerit Boni operis, regerit
In gloi'iam factoris.

Satagit bonos mores.


Eesponsoria.
1.

Francisci hic discipulus

Optat

mox

meditari,

In Christum passum sedulus


Secedit sublevari,

Ad
A.

Magnificat.

doctor Serapbice,
pontifex
niirifice,

Tu

V.

nostrae militiae

Doctrinae Pauli aemulus Vult inde gloriari, Inspiratus puerulus Ut devotus infantulus

Pastor

et

claritas,

Crucem
2.

vult

contemplari.

Divinis ardoribus

Transformatus

es actibus,

Christi passi specie

Vexit te Caritas,
In te signis radians.
In te miranda amplians

Requievit Spiritus,
In te devotorum Tuis asta posteris,
Pater, provide raiseris,

V.

Tenetur magno languore, Factus puer vix se movit, Sed mater cordis ardore Francisco eum vovit, Qui gravi liber maerore Sospitem se agnovit, Cum miraculi rumore Stigmatus pio amore Praenocentem removit.

Nam

increscunt geinitus
3.

Servorum tuorum.

Dum

frater minor ponitur,


vult

Votum

adiniplere

Ad Mat
Regi,

ut inum.

Laetanter tunc rccipitur, Qui promittit tenere,

Invit.Htorium.

Quae sunt
V.

regulae, cernitur

quem

docet scriptum,

In integro complere.

Christo lauiles reddantur, Cuius in Bonaventura Imitanda demonstrantur.

Casto corde imbuitur, Oboediens vir nititur

Ut pauper

se

habere.

174
In
2.

In
3.

Nocturno.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Hunc

Parisius insignis

Os verbis

legis

gratiae

Alto elevat throno,

Sapienter adponit,

Quem

Jesus ardore ignis


2.

Verbum

sacrae scientiae

Caelesti ditat dono.


2.

Condecenter proponit.

Sacram doctrinam

scriptitat

Divi Francisci ordinem

In Spiritus virtute

Ter quinis

tribus rexit,

Natos per mundi cardinem Ad ardua provexit.


3.

Veraeque viae social Devios a salute.


3.

Post huius sancti dograata


Instruuntur doctrinis,

Ut

flos

eins eloquium
flat

Fragranti

odore,
et

Quibus sparguntur cliraata


Eloquiis divinis.

Nemo

eius fastigium
ore.

Lingua scandit
Eesponsoria.
1.

Responsoria.
1.

Camis refraenata

malitia

Dum

deditus est studio


sanctitatis

Bonaventura spernens terrea

Cum

apice
legis,

Magna
V.

vendicat beneficia,
et

Amator novae Accenditur devotio,


Amicus magni
V.

Caeli felix intrat in amoena,

Vivens

mundo mortuus

Refulget sie magnifice


regis,
2.

Vivit vita mellifluus.

De

scripturarum horreo

Ex

meritis mirifice

Provectus honorifice Fit dignus pastor gregis.


2.

Albanum

regit

populum

Pastor potens praesidio,

Quem
Doctrinis

benigne direxit,
fit

Bonaventura satiat, Comitivam scholasticam, Veritas ne caecutiat, Congregat ad scientiam, Doctrinae viam ampliat V. Pro meritorum copia Gaudet magnus in patria,
;

Exemplis reddens sedulum,


instructio
3.

Non tarn Quam

verbis erudiens, hie vitae munditia.

V.

His, quos multum dilexit; Prospera atque saeculum

Magno cum

desiderio

Voluptates despexit.
3.

Audit ex evangelio,

Sacra communione Pater humilis abstinet, Missa dum celebratur, Fit Dei provisione Pars hostiae, en, eminet,

Quae Christus cruce patitur


rediraendum raissus, Fervet prae desiderio, Laetanter his immittitur,

Ad

Y.

Qua is communicatur ; Hie Omnibus praeeminet, Meditans de passione


Christi,

quem contemplatur.

Deo vere comraissus;


V, Sentiens in lesu pio Vulnera corde stringitur,
Passioni submissus.
4.

Miranda luce
Parisius,

vallatus

Bonaventura videtur

dum

erat,


A
V.
terraque elevatus

175

Haec
Tarn

fratres
factis

docet omnia

Vir devotus intuetur,

quam facundia

Quem donum Dei rorat, Rex Franciae admiratus


Testis huius perhibetur,

Mellifiui sermonis.
5.

Laudans laudare gaudeat, In laude semper prodeat


Seraphici doctoris,

Id stupendum perorat.
5.

Naufragiura

dum
iste

patitur
in

Kavigans

mari

Non cesset Quam tanta

nostra parvitas,
ditet sanctitas

Fratrura

minister factus,

A
A.

laude conditoris.

Suffragium, quo petitur

Ad

Benedictus.

V.

Francisco sublevari, Capit undis subactus, Nunc ipse praesto noscitur


Adflictis opitulari

mira contemplatio,
sancta meditatio,

Bonaventura, levaris
In lesum
,

quem

meditaris,

Sanctorura coetum nactus.

In Laudibus.
Antiphonae.

Prout studuisti; Tu contuens cum maerore Illum in cruce positum, Ferventer corde et ore Operibus dulcedinem Fers plagarum Christi;

Bonaventura praeviis Theologorum studiis


Sublimiter instructus,

Tu

nobis,

pater, provide,

Qui perhuncimumtransitum
Dulcis Christi et vivide

Non solum
Sed
scriptis

eas metere,
cunctis spargere

Passique altitudinem

Semper

praetendisti.

Vult Dei zelo ductus.

In
Doctor plebis angelicus,

2.

Vesperis.
Magnificat.

Fama,

vita mirificus

Ad
A.

Fit cunctis in dulcorem,

virum spectabilem
Doctrinis et scientiis,

Supra se saepe rapitur,

Tantum nostra prosequitur


Militia

Languores

beneficiis

ductorem.
,
. ,

Quoslibet pellentem,
,
.

3.

Tres ordmes hic habuit,

,.

Dat verbis cunctis divinum


g
^^^^^^ ^^^^.^^^^
;

Prunus generalis fuit Mmorum, praesuhsque


Fit

animarum medius,
tertius,

p^^^^^^^ intendenteni ^-^^ laudabilem,

q^^^ Christum sie mirificat,

Cardina atus

Humilhmus
4.

g^^

^^

^^^^^^ magnificat
defunctus,

ubique.

^^.^^^^

Doctus divina gratia, Doctus prae diligentia,

Faciat nos in terminum

Quae sunt
Noctum. ms.
Antipli.

devotionis,

Viderc patrem luminum, Cui est coniunctus.

Fi;inciscaii. Cod. Lugdunoii. 476. A. saec. 15. ex. ms. Franciscan. Hibern. saec. 15. ex. Cod. Colk-irii S. Trinitatis In Dublinen. H 1. 2. li. In 1. Noct. R 2, 2 Lies Natus puer? 2. Noct. A 3, 2 fiat odore A. In 3. Noct. A 3, 1 Post haec A. R 1, 1 refraenans L. Die RR 4 und 5, wohl auch 3, sind extravagantia.


61.

176

In Ordinatione

s.

Bonifatii.

In

1.

Vesperis.

Qui coronara sempiternae


Yitae dedit suo vernae,

Super Psalmos.

Sancto Bonifatio.

A. Sion sancta, gratulare,


fidelis, coUaetare Sancto Bonifatio, Psalmos Deo personare Debet illis et vacare Mentis exsultatio; Luctus cordis refugetur Et decenter augraentetur Laudis enarratio, Vox ad cantus animetur, Ut condigne celebretur Eius ordinatio.

Plebs

In

1,

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Vir beatus aspernatur

Impium consilium, Legem Dei meditatur


Sequens eius
2.
filium.

Hie adhaesit in timore Domini servitiis,


Parvipensis

cum

livore

Saeculi deliciis.
3.

Quem

de suo sancto monte

Ad
A.

Magnificat.

Dens exaudiverat,
gaude,

caelestis coetus,

Perfruentem aevae fnte


Vitae,

Mundi decus

et

applaude
ordinatur,
1.

quam

cupierat.

Praesuli magnifico,

Romae
In

qui

dum

Responsoria.

amore solidatur Domini vivifico,


est sortitus

Ex Anglorum

stirpe natus

Bonis factis insignitus,

Hie praeclara vir beatus Et Wintfridus nomen nactus,

Unde nomen

Mox
Et
V.

in fide solidatur

Iure Bonifatius,

doctrinis mancipatur

Quod aptatur digne factis, Ut ex eius sacris actis


Ciaret efficacius-,

Veras cultor Dei

factus,

Mundum

despexit,
vexit.

cor ad caelestia
2.

Sancte pater et patrone, Nos degentes in agone

Huius vitae miserae,

Tua prece cum beatis Almae vultum deitatis Fac in aevum visere.
Y.

Hunc allexit ad amorem Mundi pater, successorem Quem bonoram affectabat,


Felix puer sed mundanis Rebus spretis tamquam vanis

Sempiteruis inhiabat
Sic Christum quaerens
et 3.

A d Matutinu ra.
Invitatorium.

verbis eius adhaerens.

Agens annos iuventutis Ob aeternae spem salutis


Statu gaudet regulari,

Adoreraus mente tota Regem regum et devota Nostra sit laudatio,

Temptamentis carnis

cedit,

Docet, orat et oboedit,

Vita fultus salutari;

177
V.

Nam
per
diis

Hinc dilatatur
sua laus, sie undique gratus,
(^>uod

V. Qui sibi mandatis iniunctis pronus oboedit,


ublatis
credit.

subliraatur

ad honorem presbyteratus.

eum gens plurima

In

2.

Nocturno.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
rite
1.

Christus sanctum

suum

Hunc

miriticavit,

Cuius preces sunt auditae,

Ad

se

dum

clamavit.
2.

Servus prudens et beatus Sancta Dei tabernacula lusta semper operatus Est ingressus sine macula.

2. Introibat in timore

Hie vir sanctus domum Dei, Corde puro nee non ore
Sacras preces fundens
3.
ei.

Super Dei salutare Vehementer exsultavit,

Quem
3.

decrevit coronare
cordis defraudavit.

Nee spe

Hunc honore coronavit Deus et cum gloria, Inter iustos quem beavit
Perpeti memoria.
Responsoria.

Deum

quaerens sine sorde

lusta generatio

Collaetetur

mundo corde

Sancto Bonifatio.
Responsoria.
1.

1.

Multis locis hinc lustratis

Exstirpavit deos vanos

Et

in fide

conforlatis

Sanctus praesul,

dum Germanos

Papae

chartis evocatus
petit,
fit

Romam

quam

ingressus

Christi fidem induebat,

Sacris locis

accessus,
;

Ab

errore resilire

Quae frequeniat hie beatus V. Urbs, rex, papa pio


tali

Atque viam comperire


Vitae iugis his suadebat;
V. Talibus ad Christum
monitis

gaudent peregrino.

2.

Cuius fidem atque vitam Sacris factis sie politam


2.

populum

trahit is-

tum.

Papa plene dum probavit, Archipraesul Maguntinus Ordinatur, haec divinus Velut nutus inspiravit; V. Nomen mutatur, Bonifatius inde vocatur.
3.

Demum

gestis cunctis

rite

Hie coronam aevae


Firmiter cupivit,

vitae

lianc ut ferret ad priorcm

Statum, lapsam in errorem Frisiam adivit;


V.

Praesul ergo consecratus

Bouis multis est ditatus,

Quo male et cum

tractatur
sociis

trucidatur.

Ad
Ne
lnme,

gentilcs destinatur,

3.

lux pontificum,

Quibus Christum i)racdicare Et in fide roborare,


tepescat, incitatur;
Ilistoriae rliytlunicae.

venerande pater Bonifati, Sidus clariticum

congaudens nunc

deitati,

V.

12

178
Criminis a faecibus
tu nos ut purificati,

Per doctrinam eius piam Qui fideles illustravit Ad aeternae pacis viam

Posce tuis precibus, simus sanctis sociati;

Et errantes

revocavit.

V.

Tu

via iustitiae,

Cellula,
vas,

virtutum gerama, pudoris munditiae


divi

In
R.

2.

Vesperis.
plebs Hamelensis,

lumen amoris.

Laudibus immensis
exsulta,

Hunc
In Laudibus.
Antiphonae.
1.

tibi

patronum

caelestera

namque colonura

Christus
qui

donavit,

templum nempe sacravit


rite,

Hoc
Deus regnans, qui decoris
Se praecinxit fortitudine,

dotans

nanciscens praemia vitae;


V.

Sedem

dedit huic honoris

In caelesti claritudine.
2. Iste

Ablue peccati maculam, sacer o Atque tuae laudi

Bonifati,

Deo cum

laetitia

nos instantes, pater, audi.

lubilando deservierat,

Aspernatus cuncta

vitia

Ad
A.

Magnificat.

Regnum
3.

eius introierat.
vigilavit,
sitivit,

Pastor bone
Bonifati,
tui

summi
gregis

regis,

Hie ad

Deum

In se cuius anima

Ad quem manus
Et ex
4.

elevavit

totis viribus quaesivit.

Luporum ab insultibus Qui catervam tuebaris, Quina lucri salutaris


Dans
talenta culti,bus,
factus

Universum opus Domini

Ob quod

beatorum

Hymnis cum decentibus


Benedicat eius noraini
Festis in praesentibus.
5.

Es coheres gaudiorum
Supernorum civium
;

Famuli

fidelis

Te Ut

devoti deprecamur,
te

duce transferamur
convivium.

Propter huius facta pura Dominum de caelis Landet omnis creatura.

Horum ad

Per Octavam.
A. Archipraesul o beate,
Bonifati,

Ad
A.

Benedictus.

Benedictus sit caelestis Rex, qui suos visitavit, In praeclaris huius gestis
Servi boni,

Deo grate, Tua iungat nos oratio,

Digne quibus est laudanda Et laetanter celebranda

quem

amavit,

Tua

ordinatio.

Brev. ms. Hamelense saec. 15. Cod. Hannoveran. I 101 1). A. Autiph. Hamelense saec. 15. Cod. Hannoveran. I 101 c. B. Hiezu der Hymnus: Hymnizet omnis natio (Anal. XXIII, 149). Der Name des Heiligen wird in den ss. durchweg Bonifacius geschrieben.

ms.


62.

179

Ad M a
t

De sancto Botnido.
u
t i

11

e s

pe

i s.

u u m,

Antiphonae.
1.

Invitatorium.

Triumphantis militiae

Regi canamus dulciter


In psalmis, h\ mnis, cauticis,

Kegem
Qui

laudenius bodie,
in saecula,

Laudabilem
filiis

ecclesiae
in acie

Qui martyres perenniter Coronis ornat caelicis.

JMilitantis

Nova
2.

confert solatia.

In

1.

Nocturno.

Regnum

collaudat Sueciae
Antiphonae.
1.

Patrem misericordiae, Nara post plura miracula


Sancti viri reliqaiae

Fructum suavem protulit Lignum pulchrum in tempore,

Mirae dantur memoriae


Divina Providentia.
3.

Quod verbo
Semet
2.

patris obtulit

Sanctus Botuidus erigit


Elisos, iustos
diligit,

fideli pectore.

Iure custodit advenas,


Pupillos pie suscipit

Hie in timore Domini Se disciplinae subicit,

Novo
3.

conforrais honiini
proicit.

Et compeditos

eripit,

Vetustum iugum

Amor

fovet indigenas.

Voce clamat ad Dominum,

4. Visu caecos illurainat,

Dum

surgit tribulatio,

Disperses multos glutinat


Unitati catholicae,

Tumorem

sedat fluminum Superna consolatio.


Kesponsoria.

Incredulos burailiat,
Contritos corde solidat
1.

Vigore patientiae.
5.

Rosa rubens egreditur De spinarum acumine,

Lauda

Cbristuin, plebs Suecica,

Gemma

terrae subtrabitur

Collegit aula caelica

Praecellens pulcbritudine,

Patronum tuum

inclitum,

Cui contidenter supplica,

Quod

tibi

sors angelica
exituui.

Detur post mortis

Botuidus cum producitur Ex paganorum semine, V. Auruni splendons efticitur, Argentuni purum redditur

Purgatum a

rubigine.

Ad
A. Botuide,

Magnificat.
tiro nobilis,

Victor scandens de proelio,

In morte rosae similis, Vita candenti lilio, Nos buius viae labilis Latentes in exsilio Coniunge, martyr bumilis,

Sanctorum domicilio.

Propheta spernit patriam Sperans honorem gloriae, Atbleta terram propriam Fruendae spo victoriae, Botuidus sequens aquihim Solem quacrit iustitiae; V. Sanctam servat modestiam, Dat crcatori hitriam Contemptor idoUitriae.
2.

12*


3.

180
3.

lusto Dei iudicio

Sicut

gravatus senio

Cervus flumen desiderat, Ad aquas pro remedio Tracto veneno properat, Botuidus sie diluvio Baptisnii se regenerat; V. Syrus lordanis fluvio Lotus repletur gaudio Reversus, unde venerat.

Percutitur inedia,

Pravae linguae detractio, Plena semper invidia,


Succedit pro convicio

Prona
V.

rnisericordia

Quem

tenuit defectio,
refectio

Duplex cibat

Paterna dans remedia.

In

2.

Nocturno.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Yirtus

Dei mirabilis
miriticat,

Sicut passer nidificat

Sanctum suum
Exemplis
2.

In tecto solitarius,

Qui Status commendabilis


se sacrificat.
2.

Quietem

sibi

fabricat

Excellens operarius.

Scuto salutis tegitur

Divinae se subiciens Voluntati, qua regitur

Decore pudicitiae Martyr almus emicuit,


Flore nitens munditiae Deum videre meruit.

Omne bonum
3.

perficiens.
3.

nomen admirabile
Botuidi, bonis moribus

Completo desiderio

Ornatum, quod fit simile Rebus nobilioribus.


Responsoria.
1.

Coronam tenens auream Meretur pro martyrio Digne Botuidus alteram.


Responsoria,
'

De Sodoma Loth
David salvatur

exiens

1.

In monte servat animam,


fugiens,

Draco serpentem suscitat Dormientem in gremio, Sciens, quod nullus vigilat,


Hostis peior domestico,

loseph evadit dominam,


lustus currit pertransiens

Hinc Sisaram dum


;

latitat,

munitissimam V. Pauperibus compatiens


In caelo parat sapiens

Ad urbem

lahel necat sub pallio.

V.

Bebemot umbram visitat, Servum dolosum agitat,


Intentum homicidio.

Mansionem
2.

tutissiraam.
2.

Lampas ardens virtutibus De faeili contemnitur,


Quia dignus honoribus A stultis non diligitur
Veris adoratoribus
;

Dei lucens imagine Auri dragma dum perditur,

Opus exstat indagine, Tota domus evertitur, Sapientis examine


Tantus tbesaurus quaeritur.
V.

In tenebris lux oritur,

V.

proximi laboribus Et inopum gemitibus


Facto,
dicto succurritur.

Dum

t nubes duxit lumine,


Sic avis tristes carmine

Vocat, quo martyr moritur.

3.

181
5.

nardus odorifera, Aegris sana corporibus,

Laus

eius in ecclesia

Apis fructu mellifera, Corda mulcens dulcoribus,


Precatus offer munera Christo pro peccatoribus,

Post mortem iuste colitur, Qui diligens humilia

Vento laudis non frangitur.

Ad
A.
turris

Benedictus.
fortitudinis,

V.

vinea fructifera,

Translata super aethera, Kunquam niarcescens


bus,

flori-

Candens nocte carbunculus, Corona pulchritudinis, Purae murrae fasciculus,


Colurana rectitudinis,
Caecis et claudis baculus,

InLaudibus.
Antiphonae.
1.

Noster ad sedem luminis

Promotor esto sedulus.


Sedes parata militi Certanti pro iustitia Monstrat, quanti sint meriti Eius pia suffragia.

In

2.

Vesp eris.
Magnificat.

Ad
A.

2.

Turba languens, quae

flagitat

Vale, robur debilium,

Huius sancti praesidia, Curata Deo iubilat Tanta laudans magnalia.


3.

Monstratus ab avicula,
Consolator flebilium,
Puritatis ovicula,

Gentes in terra dirigit Per vias rectas gradiens,

Te pugilem mirificum Tua laudat plebicula,

Manum
4.

cadenti porrigit

Numen

petit salviticuni

Plures aversos corrigens.

Fontes novi scaturiunt Sancto dantes obsequium, Pisces aquae conveniunt Ad martyris imperium.

Sua deflens pericula, Quam per tuum auxilium


Vitae subacta nebula Tractu ducat ad filium Pater vivens in saecula.

die

Zu diesem Officium gehren Brev. Strengnense imp. Ilolmiae 1495. 1. Vesp. Gaude, caelestis civitas (Klemming I, 50); adNoct. Haec est dies, quam Dominus (Klemming I, 52); in Laud: Botuidi laudes colere (Klemming 1 Verfasser derselben wie des Officiums ist nach 58).

Hymnen: In

Klemming c. 59 Birgerus Gregorii, Erzbischof von Upsala (1)J66 1888). Dann ist derselbe auch Dichter der Sequenz Caeli chorus esto gaudens. Woher Klemming seine Angabe genonnnen, verschweigt er leider. Die1.
:

selbe ist aber, ganz abgesehen von der Autoritt dessen, der sie macht, sehr glaubwrdig; denn wir fanden Birger bereits als Dichter eines Keimofficiums auf Birgitta. Dies Officium Botuidi folgt berdies mit einziger Ausnahme der Laudes - Antiphonen vllig diun Schema der Historia s. Birgittao. lu dem Breviarium Strengnense steht natrlich eine Autorangabe, wie ich eigens hervorhebe, nicht.
63.
Dt'

sancta Breowa.

In

1.

Nocturno.
2.

Imbutum spiritum
Brcowac dulcedine
Enarrant caeli Domini magnalia
legis.

Antiphonae.

Ad

caelos vexit

pia magnificentia regis

celsi,

In
cuius thalamo

182

Civis

enim Domini

requie fruitur sua virgo.

portas invenit apertas.

Qui mare fundavit, caelum terramque paravit,


Ipse suam
in sancto

Breowam
monte
locavit.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.

In

2.

Nocturno.
.

Antiphonae.

Complacuit Breowae species et pulchritudove Regi caelorum,

Cantabat Domino virgo nova cantica laudis, Cuius opem sensit, dum terserat organafraudis.

quod

erat sibi gratia

morum.

Regnat cum Domino mater Breowa in paradiso,


Illuxere sibi

Adiuvit Breowam

Dominus

vultu decoratam,

quia divi fulgura verbi.


.

Unde nee

ipsa

Deum

submovit mente supremum.

Montibus in sanctis manet inter Breowa puellas,

Dextera salvantis, quae mirabilia fecit, Insignem signis Breowam decorando peregit.

Cod. Londinen. Titus D XXIV. (ol. S. Mariae de Euford) saec. 12. Diese Antiphonen stehen in der Handschrift wie ein fortlaufendes Gedicht geschrieben, was sie nach Ausweis des Inhalts nicht sind. Man vgl. die Psahnen des Commune virginum.

64.

De sancto Brinolpho.
5.

In

1.

Vesperis.

Gaude,

felix

Vesgotia

Laudando salvatorem,
Antii^honae.
1.

Brinolphi patris merita

Qui talem sua gratia Tibi dedit pastorem.

Laudando prosequamur,

De
2.

vita

cuius inclita

Ad
A.
nihil

Magnificat.

Sectanda gratulamur.

praesul eximie,
omisisti,

Ab

universis populis

Rex regum coUaudetur,

Quod ad laudem cederet


matris lesu Christi;

Quem
3.

grex praeclari praesulis


confitetur.

Devote

Tu

scripturae veteris

mella collegisti,

Ortus prueclaro germine

Texturae mirabilis

lam

scholis applicatur,

modum
dum

invenisti,

Scripturae sacrue flumine

Prosae Carmen aureum


intexuisti.

Potatus incrassatur.
4.

Hie puer, purus animo,


Virtutibus perfectus,

Ad
Fac.

tribunal iudicis
sisti

nos securos
sis

Coepit servire

Domino

rogamus supplices,
dux, ut
fuisti.

Pudicus, Simplex, rectus.

183

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Sic huius viri gloria

Suaviter diffunditur Ut odor pigmentorura.


V.

Concinentes adoremus

Confessorum Dominum, Et constanter invocemus


Briuolphi suffragium.

lustus germlnahit sicut lilhmi aeternum ante et florebit

Dominum.
In
2.

Nocturno.

In

1.

Nocturno.
1.

Antiphonae.

Antiphonae.
1.

Invocantem exaudivit

Legem Dei

vir beatus

Meditando

iugiter
2.

Deus suum famuluni, Linguam eins erudivit Ad docendum populum,


Cinctus zona castitatis

Secus rivulum plantatus

Fructum
2.

fecit

dulciter.

Sanctam vitam praedicat,


Transgressores honestatis
lusta poena vindicat.
3.

In virtutum

montem scandens
plebi pandens

Velut tuba sonuit,

Legem Dei
3.

Aqua
Ter
Sic

sibi ter oblata in

Iniquos compescuit.

vinum
Christi,

vertitur,

Verbo vitae gregem pavit


Praesidens salubriter,

est

eum

consolata

Mater

dum

colitur.

Lupos arcet tamquam David Dimicans viriliter.


1.

Responsoria.

Responsoria.
1.

Gemmae

iubar pretiosae Vita vicit praesulis,

stomachi doloribus, Lentis quidem, sed iugibus, Vir iustus cruciatur. In multa patientia
Virtutis exercitia

Dum

Qui doctrinae radiosae

Lucem dedit saeculis, Viam vitae fructuosae


Demonstrans
discipulis.

Portando gratulatur.
V.

Lihenter gloriabor in inrmitatihus meis, ut inJiabitet


in

V. Super montem cxcelsum ascende tu, qui evangelizas Sion,


et

me

virtus

Christi.

2.

Dum

rox ipsum persequitur,


capit vir Dei,

clama

in fortitudine.

Fugam

2.

Ut Samuel pro populo


Preces fudit ad

Dominum

Constanter post revertitur, Occurrit stagnum ei,

Devotas incessanter,
Sic gregi sibi credito

Ventorum
V.

vi

repcllitur,

Deum
V.

facit propitium Pastor orans instanter;

Clamat ad fontcni spei. Cum invocarem, exaudivit mc Deus iustitiae meae, in trihulatione dilatasii m,ihi.

MuUum
Ut

enim

valet deprccatio
3.

iusti assidua.
3.

Spes sanctac fortitudinis,


Christus
ei

losiae memoria,

plaoatur,

Dum

in

exemplum

traliitur,

Fragrat ut sucus tiorum,

Ventus ccssavit turbinis Et aura grata datur.


Yirtute sacri flaminis Cor regis mitigatur.

184

Corroborans ad proelium
Pias mentes fidelium,

V.

Noliie
et

lngere Christos meos


prophetis

in

meis

noUte

Elide robur hostium Post cursum huius viae.

malignari.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

V. Posce nobis, sancte pater, Gratiamm munera, Tua prece lesu mater Nos ducat ad aethera.

Saeva cedit discordia, Rex sanctum veneratur,

Pax
2.

redit et concordia

In Laudibus.
Antiphonae.

Sic

regnum

solidatur.

Helenam sanctam viduam,

Quam

praesul invocavit,

1.

Servus prudens et

fidelis

Historiam per congruam Decenter honoravit.


3.

Mole

carnis posita
fit

Supra multa

in

caelis

Divinum per suffragium Caecum illuminavit


Petentesque divortium Sagaciter pacavit.
Responsoria.

Constitutus abdita.
2.

Nos ad fontem gratiarum


Suis ducat meritis,

Ubi

Salus

animarum

Gustatur ex intimis.
3.

1.

Tanti patris praesulatura Lauda, felix Suecia, Sacrum germen a te natum Comitare gratia,

Vigilavit

diligenter
diluculo,

Ad Deum

Vita, verbo sapienter

I.ucem dedit saeculo.


4.

Fac,

ut illum

advocatum
Magnificeraus Dominupi
In suo confessore,

Habeas

in patria,

Ne
V.

post huius vitae statum


Caeli desint gaudia.
dilexi

Domine,

decorem domus
hahitationis
5.

Nobis illum propitium Reddat pro suo more.

locum et tuae gloriae tuae.


2.

Dei miseratio,
Vir sanctus precum studio Defunctos suscitavit,

Sub nube Stella tegitur Et tenebris velatur, Sed populo lux oritur, Dum mente serenatur.

Hos confitentes scelera Compunctos solvit dextera, Quos Deo commendavit.


V.

Ad

Benedictus.

Qui

ediicit
,

vinctos

in

forti-

tudine

similiter eos,

qui ex-

as2)erant,

qui habitant in se-

pulcris.
3.

Fortis gigas in acie,

Matutina Stella luxit, Dum errantem hie instruxit Et per viam vitae duxit Sanctus praesul populum Pastor pie, roga regem, Cuius tu zelasti legem,

Loricam

fers

iustitiae,

Brinolphe, pastor pie,

Ut nos pascat, suum gregeni, Donans vitae poculum.


In
2.

185

Ne
grex ipse percat
defectu pastorum,

esperis.

Ad

Magnificat.

Ante summiim iudicom causas correorum


Constanter defendito iure meritorum, Si desperes vincere, non declina forum, Imnio nobis advoca

A. Vale, tu praesidiiira et spes Vesgothorum,


Tolle tuis precibus

quod est indecorum, Dentes tunde baculo rapaces luporum,


Brev. Scarense imp. Holmiae 1495. nato debita (Klemming I, 62): ad Noct.
in
:

reginam caelorura.

Hymnen

In 1. Vesp. Tu parens Noctis iam cedat otium (Ibid. 64);


:

Land

Aurora

lucis

rutilat (Ibid. 59).

65.

De sancto Cannico.
5.

In

pe

s.

Ex

quo Dei munere

Caelos ascendisti,
Antiphonae.
Digiie

pastor pie Cannice,

Deo vivere Fac nos servos


potuisti,

Christi,

Gregem benigne respice, Turmae concivis caelicae,


Christo nos caros effice.

Qui defunctis reddere

Vitam

In terris

dum

vixisti.

Tu

excelsus

Ad
A.

Magnificat.

in

verbo gloriae

Ad

Illustrasti

sancti Cannici Laeta sollemnia,

partes Hiberniae,

Viri mirifici

Quibus monstras viam iustitiae,

Per Signa

varia,

Laude
Quo

multiplici

Hos commenda
divinae gratiae.

Plaudat ecclesia,
possit effici

Consors in gloria.

Roguni

in

Italia
vicisti,

Ardentem

quo Dei gratia


Illaesus existi,
libera
tristi.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Gehennae nos

Ab

ardore

Adoremus unicum Rerum conditorem,


Collaudantes Cannicum,
Christi confessorem.

Tuara nobis pande clementiam, Qui sedasti maris saevitiam, Ut compescas


In hoc

In

3.

Nocturno.

omncm malitiam, mundo


nobis contrariam.

Antiphonae.
1.

Vivens sine macula


luste sanctus iste

186
Intrat tabernacula

In

Laudibus.
Antiphonae.

Tecum
2.

tua,

Christe.
1.

Praeventus a gratia
Benedictionis

Laetatur in gloria
Exsultationis.
3.

Decantemus Cannici Laudes ad honorem, Qui iam regni caelici


Induit decorem.

Manibus innocuum, Furo corde mundura Christus levat Cannicum


In

2.

Laetanter magnalia Sancti praedicate

Et
3.

in

eius gloria
iubilate,
vigiliis

montem iucundum.
Kesponsoria.

Deo

In noctis

Deura

sitiebat,

1.

Sermo multis populum


Lacrimis rigavit, Quem Dens per angelum Sancto revelavit, Grande per niiraculura
Bis

Pietatis studiis

Dies impendebat.
4.

Benedicant

Dominum

Chrisi confessores,

mare sedavit;
5.

Qui caelestes Cannicum Vexit ad honores.

V.

Ignis habitaculum

Sancti concremavit,

Laudent regem gloriae


Cuncta, quae creavit, Qui ad caelos hodie

Apertus periculum Liber ignoravit.


2.

Cannicum
Cannice, currens

levavit.

viam compendii,
Tarn triurapbans
in

Ad
A.

Benedictus.

meta

stadii,

Satiatus

Benedictus Dominus, Qui nos visitavit, Per quem sanctus Cannicus

de fnte gaudii,

Ad
V.

te,

pater,
filii;

Languidos sauavit, Sua prece mortuos


Flures suscitavit, Dirigendo devios

suspirant

Caro, muudus,

daemon
turbant
3.

vi

proelii

Viam pacis

stravit

Nostri cursum
exsilii.

In
Facto sero vineae Cultor muneratur, Ciarum tenens vespere Carne separatur,

2.

Vesperis.
Magnificat,
filiis

Ad
A.
Dulcescat

Fatris memoria,

De

lacu miseriae
Spiritus levatur,

Cuius prodigiis Viget Ossoria,


Sacris praesidiis

V.

Carnis liber tegmine Caelo collocatur; Cuius sacer exitus

Floret Kilkenia,

Eius

suffragiis

Per Christum

divinitus

Signis illustratur.

Douentur gaudia Nobis in patria.


Per Octavam.
guper Benedictus.

187

Qui sedato virtuose

Motu camis
Nactus

lubricae

es victoriose

A. Ave,

flos

Dux

et

Hiberniae, patrone Scotiae,


iustitiae,

Sedis locura caelicae,

Nunc, confessor

gloriose,

Miles regis

Vultu, voto supplici

Confessorum eximie,
Sancte pater, Cannice iuste,

Tibi tarn affectuose


Assistentes respice.

Pro

iniustis

A. Ave, confessor

nobilis,

Deum

deposce,

A. Ave, pater pretiose, Laus gentis Hiberniae,


Miles Christi gratiose, Virtutum vas, Cannice,

Pie pastor laudabilis, Flos abbatum, o Cannice,

Tuas oves serva sane, Arce lupos, ne taedium


Gregi vis ferat hostium.

Antiph ms. Clondalkinense saec. 15. Cod. Coli. SS. Trinitatis Dublinen. B 1. 3. Leider ist gerade an der Stelle dieses Officiums ein Blatt der Hs. ausgerissen, auf welchem sich die erste und zweite Nocturn befand. Es ist nur noch der Anfang der ersten A der 1. A'oct. vorhanden: Sanctus abbas Cannicus

Christo complantatur, Verbo, vita Hiezu die beiden Hymnen Anal. XI Xr. 1-59 und 160.
. . .

G6.

De

s.

Carolo Ma^no.

In

1.

Yesperis.
R.

Fregerunt mentem
Christi

Antiphonae.

mandata sequentem.

Te

secutus miles iste

1.

Regali natus

de stirpe Deoque probatus, Carolus illicitae


sprevit contagia vitae.
2.

Et acceptus tibi Christe, Comparatur Elisaeo, Opus egit dignura Deo, V. Qui dum
orat,

languor cedit,

Angelici cultus

Mors

fugatur, vita redit.

dulcedine miles adultus

Dum
3.

Ad

Magnificat.

sublimatur,

spes adictis,

caelesti

pane cibatur.

timor hostibus, hostia

victis,

Sacros effectus
virtutis

Regula
iuris

virtutis,
via,

Caesar adcptus,

forma

salutis,

Humani
4. Iustitiae
fidei

t'astus

Carole, servorum
pia suscipe vota tuorum.

populres respuit astus.

parma

munitus ad arma Mentibus infestum


superavit criminis aestum.
5.

In Com pl et or io. Ad Nunc dimittis. Rex confessor iustitiae,


l'elle

noctem
fulti

i)erfidiae,

Nee mundi

terror

Tuis

suffragiis
inipiis,

nee avarus muneris error

Eruainur ab


Ne daemonis
illusio

1!

V.

Sit soporis abusio.

Matut inu
Invitatorium.

m.
3.

Vitiorum triuraphator In agone Consecratur iraperator A Leone.


Saecularis potentiae

Caesar fretus gladio,


Sic legis iustitiae

Supplex exora
Qui,

Deum, devotio pura, quem dilexit, Carolum super aetheravexit.


V.

Cucurrit in stadio,

Ut

salutis

et

gloriae

Potiretur bravio;

In

1.

Nocturno.

Agonizans viriliter Cuncta gessit fideliter.

Antiphonae.
1.

In

2.

Nocturno.

luxta sanctarum
rivos plantatus aquarum,

Antiphonae.
1.

Carolus in florem

Martyrii Signum

vernum produxit odorem.


2.

renovatur in arbore lignum Usibus aptatum


belli

Yisio monstrata

ferroque dicatum.
et
fortis,

de rege beata Consonat emeritae Christo sine crimine vitae.


regi
3.

2.

Quam bonus
(juam

sanctus

in

aggere

mortis

Qui Constantino
veniens habitu peregrino

Hie
3.

fuit,

hastatum
indicat inde creatum.

nemus

Reddidit utrumque regimen geutisque suumque.


Kesponsoria.
1.

Quos Christus donat merito, quos poena coronat,


Effigie pulchra

perhibent inventa sepulcra.


Kesponsoria.
1.

Francorum gemma, Carolus, Puer gerens cor senile, Sortis humanae sciolus
Gessit nihil puerile,

Fusa prece mentis bonae Muri ruunt Pampilonae,


Spreto cultu
infelici

Mundum

spernit,

opes cavit
V.
vit.

Sequens Christum, quem amaV. Divinae legis amplectens iustitiam


Litavit

Victor, victi sunt amici;

Leone fortior, Sed agno mitior,


Hostes Christo Regenerat baptismo.

Deo
2.

se placentem hostiam.
2.

De petrarum
Aquarum

duritie

Siccisque elementis

Tota poscente Francia

fluenta viris

Et applaudente

curia

Sceptro regni decoratur

Et prae cunctis exaltatur, Quem Deus regia


Dignatur gloria;

Produxit et iumentis Imperator Mitissimus Et fidei propugnator


Sanctissiraus.

189
V. Qui Moysi oraculo

Te
ditavit et beavit
in

Templum

iion

urentem
V.

gloria,

Vidit ignera in tabernaculo

Caelos tangentem.
3.

V.

Divino clipei super urbem sole rubentes Absterrent hostes conversa caede fui'entes, Et totidem iuvenes
arcent a moenibus ignes.

Cuius labore, impensa et opere Meruisti universas


praecellere.

2.

Gloriose
Christi confessor,
Iuris rector
et protector iustitiae,

Carole,

Ad
In
3.

te

clamantium exaudi

Nocturno.
V.

preces et vota tuorum,

Ut post huius
vitae dispendia

Antiphonae.
1.

Aethereum rorem
lignum suscepit, odorem

Tecum semper
fruamur
gloria.

Dans contra morem


produxit laurea
2.
florera.

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Cuius odor late, longe ditfusus et alte Aegris divinae tulit auxilium medicinae.

Praecinctus fortitudine

3.

Dum
Ad

praesul plorat,

Et potitus victoria Donatur sanctitudine

plebs psallit, clerus adorat, Sacra rex tendit,


2.

Rex Carolus

in

gloria.

lubilemus alnssimo
In athleta sanctissimo.

chirotheca relicta pependit.


Responsoria.
1.

Cui missa per spiritura Cerva duxit exercitum.


3.

(luam felicis imperatorera memoriae,

virum virtutis et plenum gratiac,

In deserto dum devias Et exponis excubias,


Tibi

Dens adparuit,

Quem

ales in solitudine
4.

Ales viam exhibuit.


Passionis dominicae Veneratus miracula,

Solatur huraano famine,

Qui sanctam urbem recensuit Et patriarcham restituit; V. Inter multa Constantini donaria Divinae mortis
elegit supplicia.
2.

Regem
5.

virtutis caelicae

Benedixit in saecula.
Passionis dominicae

Laetare, pia mater,

Laudes dicamus Domino, Qui culpae misit regiae Chartam latorem veniae.

Aquensis ecclesia,
Exsulta, tarn
pii

principis

Ad
Sol

Bencdictus.

habere sufi'ragia, Qui sua regali


muniticentia

luna tenebris Fuscato nmndi luminc,


defectu,


Terra motu, caelum latebris, Aer horrendo turbine,

190
Ut nos a palea Et latere
Aegyptii torrentis

Pandunt luctus casus funebris Confuso rerum ordine.


In

Eruamur
Ad

virtute

dexterae

Potentis.
2.

Vesperis.

Magnificat.

Super Psalnios.

O Dei

sacer athleta, Carole,

A. Dissolutus in corpore Gaudet cum Christo unice,


Christi confessor Carolus,

saxeae gentis apostole, vere confessor obsequio,

Virgo votis martyrque studio,


Qui,

quem

virtute potentis

Cuius caeli consortio Nos comraendet oratio.

. Confessor obsequio, Caesar Carole,

Dexterae praedicasti, Mentibus sacrilegis Paraclitum inspirasti, Mediante sancto Aegidio


Sauctionis dorainicae mysterio,
Caelitus per angelum collatara

Martyr

affectu,

gladio

Apostole,

Ad

tuorum suspiria

Implora

nobis

Convertere,
A.

peccatorum veniam.

ms. Aquisgranense saec. 13. Cod. Capit. Aquisgranen. s. n. Brev. ms. Aquisgranense saec. 15. Cod. Florentin. Magliabec. XXXVI 7a. B. Cod. Florentin. lagliabec. Brev. ms. Aquisgranense saec. 15. XXXVI 7b. C. Cod. Sigmaringen. 14. Brev. ms. Goloniense saec. 14. Antiph. D. Brev. ms. Garstense (?) saec. 14. Cod. Lincen. F 19. E. ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Prgen. XIII A 5b, F. Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Flechten. 247. G. Brev. ms. Gerundense saec. '*/i5. Cod. Parisin. Cod. Gerunden. 3. H. Brev. ms. Gerundense saec. 15. Brev. ms. 1309. I. Brev. ms. S. lacobi Brunen. 34 saec. 15. K. Brev. ms. Emmeramense Ebersbergense saec. 15. Cbn. Monacen. 5972. L. saec. 15. Chn. Monacen. 14790. M. Brev. ms. S. Nicolai Patavien. saec. 15. Clm. Monacen. 16 140. N. Brev. ms. Lubicense saec. 15. Cod. Lubicen. ol. 62. O. Brev. ms. Monasteriense saec. 15. Cod. Monasterieu. 201l204) Brev. ms. Philipp! P. Cod. Berolinen. Theol. lat. Fol. 486. saec. 15. Q. Boni saec 15. Cod. Bruxellen. 9511. R. Brev. ms. Parisinum saec. 15. Cod. Carlopolitan. 146. S. Brev. ms. Monasteriense saec. 15. Cod. Darmstadien. 950. T. Brev. ms. S. Bartholoaiaei Francofurten. saec. 15. Cod. Francofurten. Barth. 114. U. Brev. ms. S. Bartholomaei saec. 15. Cod. Francofurten. Barth. 65. V. Cod. Brev. ms. Sedunense saec. 15. Valerian. s. n. W. Brev. ms. Montis lovis saec. 15. Cod. Valerian. s. n. Brev. X. Brev. ms. Turicense anni 1462. Cod. Eremiten. 81. Y. Mindense imp. s. 1. anno 1515: Z. Brev. S. Servatii Traiecten. imp. Coloniae 1503. a. Brev. SeBrev. Hallense imp. Lipsiae 1534. b. dunense imp. s. 1. et a. c. Brev. Brev. Sedunense imp. Basileae. 1497. d. Pragense imp. Nurembergae 1502. e. In 1. Vesp. A 3, 4 respuit actus E. Ad Magn. A O Dei sacer athleta etc. E vgl. in 2. Vesp. Die fnf AA stehen in 2. Vesp. cd. In Vit. 1. Duplex exora E. A 3, 4 In 1. Noct. A 3, 3 Eeddit Y. regnum Y. In dieser Nocturn lauten in F:

Antii^h.

A. 2. In virtute tua, Christe, Sanctus nunc laetatur iste, Quem Corona gloriae Decorasti hodie.

A.

6.

athleta

Christi care,

Nostri semper recordare

Coram Deo, summo rege, Cuius militasti lege.


B
2,

191

1,

4 Gloria

A 3, 3 A 3, 2 quos poena fehlt Y. A 2 und 3 umgestellt E. tur E. R 2, 11 sq. Lies: R 1, 2 ruunt papilione Y. Effigie Sacra E, scite Y. In 3. Noct. A 1, 1 AeterVidit in tabernaculo Ignem caelos tangentem? R 2, 1 Laetare pio feste EY. A 1, 4 laureare florem E. num rorem F. R 2, 3 Exsultata R 2, 2 Birgensis ecclesia E, Thuregensis ecelesia Y. In Land. R 3, 1 Gloriose rex confessor F. sancti E, tarn sancti FY. In 2. Vesp. Ad Bened. A, 1 Solis defectus E. A 5, 4 lacertam veniae F. ad Magn. A O spes adflictis etc. E vgl. in 1. Vesp.

et

prae F.

In

2.

Noct. A

3 aptatur E.

1,

4 dica-

bergangen sind jene Abweichungen und Umstellungen, welche nur dem Umstnde zuzuschreiben, dafs einige Quellen monastische Form des Ofticiums haben, da diese hier nicht in Betracht kommt. Zum Officium gehrt der Hymnus: O rex orbis triumphator (Daniel I, 305); E hat statt dessen: Hie
Die reiche Zahl der Quellen, die leicht I, 303). zu vermehren wre, bekundet die weite Verbreitung der Verehrung Karls d. Gr. Zu vgl. ist rcksichtlich der Einfhrung des Festes in Zrich die interessante Notiz bei Morel 249.
est verus Christicola (Dan.

67.

De

saiicto Castnlo.

In
R.

1.

Vesperis.

In

1.

Noeturno.

Nomen

eins sie est dictum,


1.

Antiphonae.

Nefas tergat et delictum, Victum donet et amictum Et post vitam prosperam, Quae non ducit perperam.
V.
Castulus hie sanctus,

Hos, quos Dens praeelegit Castulus et quos collegit

Romae

in palatio,

2. leiunabant et

plorabant Fletusque lugubres dabant

quem
Astet

non

sequitur

modo
3.

Hi

sine solatio.

planetus,
filio

eaeli
fideli.

pro nobis eorde

Gaio quos papae duxit, In quo verum lumen luxit,


Scripti probat ratio.

Ad

Magnificat.
1.

Kesponsoria.

A. Sanctus iste Castulus, Martyr ut apostolus.

Quem
Ut
In
sit

honoret i)opulus, nobis loculus


secretis;
detis.

Lex per Diocleiianum Est lata sanctis in vanum Et deseripta taliter, Omnes ut sacritiearent
Diis eosque adorarent

caeli

Uli laudem

Diversi aequaliter,

Ad M a t u

t i

n u m.

Quia non suspicio Suo sit palatio, V. Ad quod eurrcbant iusti secumque manebant.
2.

Invitatorium.

Erant autem

hi praefati

Omnes simul congregati


Adoremus omnes Christum,
Castulum qui sanctum istum Voce evangeliea Transduxit ad caelica.

ub tormento vario Cordis ex crgastulo Gaius cum Castulo


Ratione /ctario,

192
V.

Orantes Christum,

3.

metum tergeret istum. Commanebant secura sane


ut

Christiani,

Chrislianae

Se celabant pariter, Ascendebant domum eius,

Venerande plus quam quatter, Sumas id, quod Christus pater Per me suum servum dedit, A quo mens mea non cedit. V. Ad papae sedem cunctos collegit et aedem.
3.

Palam ut

vitarent peius,

Omnes

erant baptizati

Rapuerunt sie iter, Quos sumit cum gaudio Aulae in palatio;


V. Hos confortabat
et

Sacro lavacro renati Et sanctorum numero


Certius sunt aggregati,

DJvino rore pertiati

christicolas adiuvabat.

Culmine fiorigero Et ad patris aethera


Transierunt revera. V. Perficiendo fidem non manserunt quasi pridem.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Multa per hunc mira

dedit,

Cordi suo qui praesedit, Christus, forma omnium Et plasmator hominum.


2.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Luctus convertit in risum, Claudis gressum, caecis visum Dei patientia Dedit atque gratia,
Aegris confert sanitatem

Multos hie ad fidem duxit, Qui ut splendor mundi luxit


Dictis et operibus

Divinis muneribus.
4.

Per divinam pietatem,

2.

Virtutesque tot signorum

Medelam languentibus
Spe Christum quaerentibus.
Responsoria.
1.
3.

Tantorum prodigiorum Per hunc fecit Dominus Eminus et comminus.


Scripta ac perpetuata

Fidus nam discipulus, Cultor Dei Castulus Audit querimonias, Qui tamquam ramusculus,
Paradisi flosculus

Sunt sigillo sigillata Dei patris Domini,


Sit laus suo nomini.

Responsoria.
1.

Servans caerimonias

Nostris posteris in dignum

Fraude diabolicos
Sprevit et raaleficos,

V. Diversis
et in
2.

factis

Omnibus ipsius

actis.

Et memoriale siguum Enarrandum duximus, Pentecostes festo quodam, Velut bis in scriptis prodam,
Inundabat Isera
Sic,

Inde papae Gaio Duxit pro oblagio

quod multi tunc pergentes

Quosdam

latitantes,

Plaustris et iter agentes

Qui ut in obstagio

Et cordis homagio
lacebant clamantes:

V.

Desperabant spe mera; Pons quod erat scissus, in Iseram populus niissus.

193
2.

2.

Tandem Christus per atliletam Suum sanctumque proi)hetani


Populum nus remo
eripuit,

Caesar incepit saevire


Proptei- factum laudis

mirae,

Quod
3. Misit

fecit

in

palatio,
ratio.

iiavigando,

Scripti probat

Alter manibus natando

Ad
Castuli

siccum

prosiliit

mox pro Fabiano, Romae tuuc praefecto vano,


Arto loco ponitur
Castulus, ut legitur.

dementia
ex gratia;
4.

Ac Dei
V.

Sic sunt erepti,


uvii de clade redempti.

Non bene
Quanta
Passus

potest narrari
explicari,

3,

Inter quos

erat femella

Nee ad plenum
est et

Casta, Simplex ut agnella, Vestis prae gravedine

supplicia
convicia.

Corruit itideni in Humen,

r.

Inde ad tribunal ductus

Sed

ei divinum numen Subvenit summopere,

Non

Quae
V.

tribus in Isera

timoris gerens luctus, Praeses dixit propere Malo stans in opere


:

Fuit diebus misera,

Mortem
fuit

passiva

Ad
rediviva.

Benedictus.

in

Mospurg

A.

Si

non deos adorabis

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Meos et bis sacrificabis, Tormentorum genera


Sumes, baec considera
;

quando resciretur, Mira quod operaretur Tanta sanctus Caslulus,


lllud

Cui vir sie sanctus dixit. Qui in Christo spem defixit,

Corde sine trepido:

Fidei

ramusculus,

Modicum

te

timeo.

Brev. ms. Pedepontanum anni 1398. Cod. Meliten. Prgen. R, 8 lies Deo cacli? In 1. Noct. R 1, 2 Est iHata. omnes iusti secumque; entweder omnes oder iusti zu tilijen. In
1.

Vesp.
1,

Ysera. R 1, 11 Yezeram. Das Ofticiuni wo Castulus Patron war. Cetera onniia, liymni, i-apitula. responsuria. niissa de uno martyre: in 2. Vesj). omnia de uno martyre tempore (juadragesimali."'

Ex

divinis.

3,

3 Domini

fehlt.

R 1, 1 in fehlt. R 1, 6 stammt jedenfalls ans Mosluirg,

R
8. 3.

1,

In 10

N<>ct.

08.

Do sancta

("hristina.

In

\^

es

pe

s,

R.

martyr

Christi,
mi.'rui.-!,ti

Sacra virgo, quae

Super Psalmos.
A.

Adcst dies celebris, In quo virgo nobilis


Christina vicit tartara,
(^>uae

Vincere tormenta, nunc congaudens


aetlira.

super

nunc

tlget

in gloria.
V.

Pro nobis ora rogando Deum necis hora.


13

Ulume,

Histori;ie rhythmicae.


V.

194
2.

Cum

sis

aurora
virgo decora.

Quam
in

locavit pater araens

caelestis,

sublimi solio,

Ad
A.

Magnificat.
cella,

benigna Christi

Volens illam adunare idolorum atrio, Sed reflexa per baptisma


iuncta Dei
filio,

Labe carens,
Martyr sacra Super caelos

et

puella

Fuiicta Dei nomine,


sine spina,
es,

V.

Sic

dominum
in

caeli
fideli.

conspexit mente
3.

Christina,

Haec

turrim sublevata.

Nos ad

Sine viri vomere, te clamantes audi,


Christo reconcilia.

Cum
Et
V.

pedissequa locata,

Idolatra spernens vana


abiecit mente sana, Inde fremens pater et statuens hanc ante tribunal.

Assistentes tuae laudi

Ad Matutinum,
Invitatorium.

In

2.

N octurno.

lubilemus Deo caeli, Qui beatam suae sedi Christinam iunxit gloriae.

Antiplionae.
1.

Haec iustitiam Nee ad minas


Sed ad

dilexit

In

0.

tortorum respexit,
Christi gloriam.
et

Antiphonae.
2.
1.

Deus, Salus

refugium,
post exitium,

Haec beata martyr, Christe, nomen tuum praedicabat Et in universo mundo


admirabile laudabat.

Hanc suscepisti Ut regnaret


3.

tecum in perpetuum.

2.

Haec

est,

quam

caeli enarrant.

Fundatasupermontemsanctum.
Flebilem devincens planctum Propter regni meritum.
Responsoria.

Et opera

eius decantant.

Intime dilexit Christum

Et oratione
3.

flexit

istum.

Super caelos hanc locavit Caelorum rex altissimus. Et Corona adornavit Illam Clemens Dominus.
Responsoria.

1.

Ad

tribunal iubet sisti


tristi:

Pater eius vultu

Mihi die, o filia. Cur me tantum illusisti, Deos meos respuisti

1.

In diebus

illis

Erat quaedam puella Ex genere nobili Orta, quam Deus amavit

Et eorura culmina, mentem iam dementem, Ut mecum sis in gloria. V. Martyr ad haec: Verba
Fleete tua sunt mihi mentis acerba.
2.

Et
V,

in

caelis adornavit.

Nomine

Christina,
dilexit
reflexit.

Quam
et

sie

Tyrannus tandem intellexit, Quod beata hunc despexit

ab omni sorde

Et

eius

supplicia,


Ad
tribunal iussit stare,

195

Ut
citius

consuraraaretur

Deos falsos adoraie, Sed invicta portas mortis


V.

Angelas Doniini astitit Et flaminam discussit,


V. Sic confortata niartyr super aethra vocata.
3.

Transit agonista fortis, Sensibus et cana deridens idola vana.

Ferox tyrannus
Iussit

3.

Post dirum martyrium Reginae athletae Pater in exitium

abscindi protinus

Datur inquiete,
Alter substituitur

Velut leo ferus, Volens illam perdere Tortor ut severus,


"V.

Mamillas Christi niartyris, (^uac dabant lac pro fluxu sanguinis, Circumvecta sie et consumpta Migrans ad caeli consortia, Ubi manet perpetua;
V.
In testimoniuni
fuit

Sed manet invicta


Christi testis benedicta.

hoc mirabile signum.

In

3.

No cturno.
1.

In Laudibus.
Antiphonae.

Antiphonae.

Induta Stola fulgida


Christina sacratissima,
Triste relinquens saeculum,

1.

Annuntiate

et psallitc

De dilecta filia. Quam dilexit Dominus


Et pascit inter
2.
lilia.

Migrans ad patrem luminum.


2.

lubilate

Deo

caeli
fideli,

Lux
Quae

orta est gratiae

In laude iam

In beata martyre,
vivit

Qui beatam suam famulam

iam cum gloria


in

Ad
3.

aeternam duxit patriam.


est

Igitur
3.

nunc

aethere.
gloria

lubilate

Deo cum

Haec Quae

virgo carens carie,


catholice,
tota,

vigilavit

In sanctae martyris victoria,

Deum
4.

timens mente

Quae vicit in martyrio, Regnat cum Dei tilio.


Kesponsoria.
1.

Dans Deo

caelesti vota.

Hymnum
in

decantemus Deo

lusserunt tandera tyranni

martyris victoria, Quae iam pausat et gaudet


in caelesti gloria.
5.

Quod

oapite abraso

Per devia duceretur, Quo ad idola pertingeret, Protinus idolum in terram pjt in pulvcrcm rcdegit, V. Hinc populus tremuit, (juod sie Apollo ruit.
2.

Laude Deo plena


iubilate voce serena, Qui dedit aetcrnae Christinae gaudia vitao.

Ad

liencdictus.

Improbus alter lulianus Ignem fortcm praeparavit Et in illam beatam locavit,

A. Benedictus Dominus
In suis mirabilibus,

Qui beatam in caelesti 13*

196
Collocavit eminus Mrtyrern Christinam Cum electis omnibus, Eius interventu
Sit nobis

Tua prece
tu dignarc

Clemens nobis impetrare.

In
A.

2.

Vesperis.
Magnificat.

propitius.

Ad

Ad Pimam.
Christina, sponsa Christi,

quam digna nuirtyr Christi, lam, Christina, tu vicisti


Tormentorum genera, Nos consortes tuae sortis
Post rnundi transitoria

Tres tyrannos quae vicisti, Nos ut ipsos superemus. Tibi quoque corregnemus.

Fac gaudere simul


In aeterna gloria.

et

stare

Brev. ms. Ebersbergense saec. 15. Clm. Monaceii. 5972. A. Brev. ms. Nicolai Patavien. saec. 15. Clm. Monacen. 16140. B. In 1. Vesp. A, 3 Cliristina fehlt AB. Super Ps. In 1. Noct. A 1, 4 laudavit A. A 2, 1 Haec est quae AB. R 3, 2 pedissequis B. In 2. Noct. R 1, 10 - R 3, 3 in fehlt AB. Lies mihi nimi.s? In 3. Noct. A 1, 4 pascit illam A 2, 3 vicit A. R 1, 1 lussit inter AB. tyranni AB. R 2, 4 Lies consumeretur? In Laud. A 4, 4 In coeli gloria AB. A 5, 2 lubilans
S.

voce

AB. Die

Hymnen
69.

de communi.

De

s.

Christino

cum

fratribus.

In

Vesperis.

R.

Gratuletur Bohemia,

Antiphonae.
1.

De
Hos

pia Polonia
vires sanctos advexit,

Ulis horis et momentis.

Dum
Deo

Regnum

polieret sacrae mentis

gratus Imperator,

Henricus, Christi zelator,


Quini exstiterunt fratres,

praesens hos allexit, Laetetur tota vicinia, Gaudeat Boleslavia Fovens haec sacra corpora.

Exemplares
2.

pii

patres.

V. Per fratrum suffragia Consequaraur regna aetherea.

Inter

Nullum dolum sentienles mundi diras sentes


partibus Poloniae

Ad

Magnificat.

De
3.

Nobis transmittis, Domine.

Barnabas hie erat senus, Qui devotione plenus, Licet poenas non sit passus, Tarnen Christum semper fassus.
Isti

A. Adest dies venerabilis Cunctis et laudabilis In filiis Salomonis, Qui munus benedictionis A Christo perceperunt Pro poenis. quas sustinuerunt

4.

sancti martyres

Ab
Hos

impiis latronibus,
sie

magnificat Dominus.

Lucernae sunt et lampades Virginum sapientium


In sponsa Christi degentium.
5.

Ad Matu tinum.
luvitatorium.

De

supernis

illis

cura,

Se libabant raente pura


Christo suo

Adest enim sollemnitas


fratrum beatorum,

munda

tura.

Gaudium

197
Et vocem orationis, Ut iungamur caeli thronis.
2.

et

exsultatio

irrorent nostruni clioruin.

In

1.

Nocturno.
nionachorum
consilioimpiorum,

quanta

vis

dulcedinis

Iure tui nominis,

Antiphonae.
1.

Coetus

iste

Qui per universas terras Sedas cunctas mortis guerras.


3.

Non

stetit in

In

tuo tabernaculo

Sed nulli cedens turbini Mansit in lege Domini.


2.

Habitabunt sedulo

Animae iustorum,
Ereptae de caede impiorum.
Kesponsoria.
1.

More canum fremuerunt


Fratres persequendo,

Sed ad caelos perduxerunt

Religio Christiana

Hos nesciendo.
3. Isti
filii

Cum

universa gente sana


cunctis detur,
gloriticetur.

hominum

Istos fratres coutempletur,

Dum

Gravi erant corde, praesentes martyres Privant omni sorde.


Responsoria.

Ut exemplum

Per quod Christus


V. Exemplo fratrum
tergat

Dens omnem
et

reatuni.

1.

Hirta vestis non est pestis In vere humilibus,

2.

Ad honorem

decorem

Rex caelestis verax testis Exemplum dat martyribus V. Veste cum abiecta
penetrabis caelestia tecta.
2.
Isti

lerusalem caelestis Laus sonora et decora


Incitetur maestis,
;

Ut
V.

sie

grati adiuvati

Nostris adsint festis;


Civitas lerusalem

muti sunt locuti Praesente tautum


sie
tuti

Tunc
liospite,

aedificatur,

Cum
3.

in virtutibus

Et
V.

sunt secuti
;

Ilic

tirmiter statur.

Christum iusto tramite Hi de multis tacuerunt

Magno

Et se
3.

stultos aestimaverunt.

digni sunt honore, Qui sanctorum pio niore

Vitam mundi contempseruiit,


Stolas suas hi laverunt

laudabilis et rara
Vita,

acoeptabilis atque cara,

In cruore regis magni,


!

Dum

carno domant spiritum

Ut iungantur cenae
V.

agni.

Fulgent ergo tide clara, Ut feeunda fecit Sara

Ecce, veri Israelitae,


luncti Christo, vcrae vitae,

Gencrando gaudium V. Vitam si quaeris, fixani sursum mediteris.


;

Ubi locum tenent


I

rite.

3.

Noctur n

o.

In

2.

N oc
tu

tu rno.
1.

Ajitiphoiiae.

Aiiti])li()nao.

1.

Clamorom
llcx

intellige,

rogum, pie Dominc,

Cruraena nostra non indiges, Domino, Sed conserva nos sperantos in te


Eripiens nos
a mortis tempore.
2.

198
In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Haec pia

generatio,

luncta caeli palatio,


In quo mortis privatio

Dens omnipotens, Qui excedis omne ens,


Qui solus tantum es potens,

Cunctorum
3.

est

salvatio.
2.

Per

te

salvetur nostra gens

sapientiae

Multum verber latronum


Hos transvexit ad regna polorum,

Magnum

genus

et

prudentiae

Solum deum adorare, In adventum eins Stare


3.

Eorum
Nos

sanctis precibus

Adonai Domine,
Qui istis sanctis hodie Victoriam contulisti Et ad caelos transvexisti

salvet sanctus

Dominus.

Eespousoria.
4. 1.

benedicta gloria,
In fratrum hie memoria

Audiens haec pius dux Mezko, quod dei lux


Polieret in bis fratribus,
Piis

Dum
5.

cantant Benedicite,
ableite.

Mundi regnum

congaudent actibus,

Omnes

virtutes caelorum

Solvi cupivit a reatibus,

Lustrent seraper nostrum cho-

Se iungens bis sanctis patribus. V. Crumenam bis praesentabat Et se totum commendabat.


2.

rum,

Ut terrenis

mitigatis

Paradisi iungamui- pratis.

Morte licet moriantur Hi devoti martyres,

Ad

enedictus.

Non

a Cbristo separantur,

A. More canum tunc stridebant Impii carnifices,

Sed ad Christi proceres Adiunguntur coronati, Gaudent semper laureati


Inter caelicos cives;

Dum

hos fratres repetebant


crucitices,

In portum

Exemplum
In

hie martyribus

Dat benedictus Dominus.


2.

V.

Visi sunt oculis

Vesperis.

stultorum decedere,

Sed nunc ovantes


stellato sidere.

rutilant

Ad Magnificat. A. Beatorum martyrum


Celebrantcs sollemnia Perduc, rex caelorum. Ad gaudia perennia,

3.

Prima

noctis vigilia

Adfuit manus inimica,

More canum saeviebat, Censum ducis repetebat,


V.

Et quos pro

tua
desit,

Quem Barnabas

deportabat,

Qui facta fratrum attrectabat.

veneramur gloria, Nobis horum apud te non quaesumus, memoria.

Viaticus ms. Olomiicensis saec. 15. Cod. Capit. Olomucen, 299. A. Brev. Cod. Capit. Olomucen. 288. B. Brev. ms. Olomucense saec. 15. Brev. ms. S. lacobi Brunen. 30. ms. S. lacobi Binnen. 25. saec. 15. C.
saec. ^*/j5. D.


In
1.

199

5, 1 supernis erat illis cura A, R, 4 Eegnum 2 libant AC. In Ibid. 5 vicina A. Invit. 4 Ut rorent nostnim A. R 3, 6 A 1, 3 voci A. 2. Noct. A 1, 1 Clamorem nostrum ABCD. lungaverunt A. In 3. Noct. A 3, 4 sanctus sanctoruni Dominus ABCD. A 4, 2 hac memoria B, haec meIn Land. A 2, 2 et potcntiae A. Die Hymnen de communi. moria C.

Vesp. A
illis

3,

erat fehlt C.
C.

erat B, patris hos A.


illis

tantum cura

5,

70.

De sancto Christophoro
Constans martyr in agone, Huius intercessione Consortes simus coronae.

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

Excelsum nonien Domini Laudent pueri cum viris,


Qui caeli iunxit agmini Christophorum factis miris, Ut sie prodesset homini Solvendo a poenis diris.
R.

Ad Matutinum.
Invitatoriuni.

Regt sanctorum,

quem

canit grex angelorum.

In festo Christophori
psallant pia cantica cleri.

martyr invictissime, Dei fultus auxilio,


Christophore sanctissime, Quique pro Dei filio, Quem per mare transtulisti,

In

1.

Nocturno,

Antiphonae.

Tot

et

tanta sustinuisti,

Secus magnarum decursus [plantatus]

aqua-

Martyrii privilegio Obtine nos gaudentes

rum
Christophorus gentes
transfert

Et tua festa colentes lunge sanctorum collegio.


Christophori festo,

pro

Christo
tentes.

pe-

In virga ferens
hie

Deus, clementer adesto,

Christum

Ut tribuas famulis
aeterna gaudia
tuis.

corpore mens,

tre-

Cepit baptismum

maris timens cataclismum.

Ad

Magnificat.

3.

Voce praedicantis,
signo virgae floridantis

Gaude, sponsa nobilis, Virgo mater ecclesia,

Milia septena

Fecunda tantae
Harmonia,
In
festo

sobolis

Deo credunt mente


Kesponsoria.
1.

serena.

gigantei

Cliristophori Chananaei

Corporis molc ponderosa, Ortus ut de spina rosa,

Christophorus giganteus Enormis magnitudinis. Ex genere Chananous

Qui processit ut lilium, Ter mare Dei filium Qui bumeris portavit

Exstans et altitudinis Mirae vultuque tcrribili,

Supremo
Soli

iide

stabili

Recensuit omnino
servire

Fidcmque

Cbristi

dilatavit

Domino;

200
V.

Impcratorem
accessit nobiliorem,
Bellicis in
1.

Responsoria.

Christophorus

postquam
lignurn

ma-

rebus

serviens noctibusque diebus.


2.

Regem cum

attoiiitum

Christophorus conspiceret,

Et ad nomen diabolicum Signum crucis conficeret,


Praesumpsit rege daemonem

Spiritum dcrelinquebat, Christum regem inclitum Per orbem quaerebat, Tandem ad eremitam
Christicolam declinavit, Qui ei mores et vitam Fidelium intimavit, V. Dicens: obsequiis

Maiorem mundi principem, Daemonis se satellitem


Optans fore
V.
et

militem;
cer2.

Dominum
solitos

placare

piis,

Ad eremum

pergit,

Christum adores,
relinque furores.

daeraonum turbam ubi


nit,

Vir Dei,

cum

conspiceret

Se cui compegit, daemoni servire subegit.


3.

Haec Christophorum negare,


Ut egentes
traiceret,

Daemon

fugatur signaculo

Misit ob Christum ad mare,

Erectae crucis in strata Quasi confossus iaculo,

Quem mente angustata Christophorus sequitur, Et daemonem alloquitur:


Cur
V.
invia et indirecta

Confoederabis Dominum, Dicens, per hoc obsequium, Ne multitudo hominum


V.

Mergatur per diluvium. Christophorus citius transvadens flumen ad litus,


Transtulit egentes

Discurris et non via recta?

Est passus

in

ligno,
8.

pro Christi laude petentes.

ait,Cliristus,quisanguinesuo

Quadam
Beato

die dormitante
in

Me

terret,

horrescit

aedicula,

mea mens,

videre pavescit.

Voce

ter sibi clamante

Ad
In
2.

fluminis pericula
I

Nocturne.

Christophore veniens Frequenter repedavit

Antiphonae.
1.

Cum

invocaret

Et pusillum reperiens Puerum transportavit; V. Christophori mundans


scapulas

sanctus

Deum,
rite

ut sibi daret

rex

pressit

ad

Linguagium
2.

Lyciae, datur sibi


Viri

cite.

loquentes

undas. Cliristus baptismum. donans simul et calechis-

i'alsum,

sanguinem
vinclis

sitientes

mum.
In
1.

.Ducunt Christophorum

3.

No et urno.
contideus,

Dagno
3.

mancipatum.
In

Antiphonae.

Deus admirabilis,
Angelis conspicabilis,

Domino

Dagni crudelia ridens,


Carcere artatur ferroque cippo probatur.

Per merituin Christophen

Fac nos

te

contueri.


2.

201
2.

Dagni
clientes
virgis

Sic milites
bis

isti

ducenti, quia Christi


iion

sanctum ferientes

Nomen
pro
3.

deserunt,
ferunt.
3.

Deficiunt lassi,
niagis cruciamina passi.

te supplicia

Per

te

virtutem

Ex

fer reis

massis

sunt et secutae salutem

infertur ignea cassis

Per bravia bina Nicaea cum Aquilina.


Kesponsoria.
1. Christophorus etiam plurimum Coeperat admirari,
4.

Cliristophoro. vere
cui
vis nequit ulla

nocere.

Scamno
Mansit

ligatus,

ferreo piceque flammatus


et illaesus,

Per pueruni tarn minimum Se nimis praegravari, Cni puer in humeris Respondens ait isti
:

respuens ardoris ambesus.


5.

Stipite constrictus

sagittarum pertulit ictus

Et

stetit

intactus

Mundi Deum
Super
V.
te

et

aetheris
;

Victor in certamine factus.

habuisti

Dans

inter signuni:
fige

A.
lignum;

Ad Benedictus. Rex Dagnus elatus,


sagitta

terrae baculi

monoculatus,

Com fructibus flores mox crcscunt uberiores.


2.

Sanguine sanatur, cumChristophorus decoUatur,


Accipiens fidera Christi, quam praedicat idera,

Christophorus in Cilicia

Samonque civitate Deo fudit supplicia


Vota credulitate

Exsequias sancti coluit cum populo tanti

Pro intellegentia Et effabilitate


Linguae,
Y.

Benedicendo

Dominum
In
2.

gratias et agendo.

quam Providentia

Dei sapit benigne.

Vesperis.
Magnificat.

Voce praedicantis,
signo virgae floridantis

Ad

Milia septena
Vota

dant

Christo
serena.

mente

A. Ave, sancte egregie Christi martyr Christophore, Ave, nunc caelestis aulae
miles invicte.

In Lauibus.
Antiphonae.
l,

Quem Chananaeorum
urbs genuit,

Christophorus vinctus
et

ferro carcere cinctus,

Berona nostra patronum promeruit, Ora pro populo salutem,


Cunctis
et

Virus ut austerum
luxuui sprevit
niulierum.

pacem

Et vitam poscens sempiteriiam. In 1. Vcsp. Heronense saec. 16. Cod Eremiten. 729. Aiitiph. ms. luv it. 4 psalhit. R, 6 Et tot et tantu. Super Ps. A, 6 poeiiis atris. l>erducunt Daguo I n 2. Noct. A 2, 3 sq. In 1. Noct. R 3, 12 et niea. - R 2, 3 traiceret ejrentes. (nirist()i)h(.riiiii. - R 1, 11 Cliristmii ad ergnzt. A 2, 3 descnienint. - A 2, 4 per te. In ;!. N nct. A 1,4 ivi)po; lies cipp.xnu?


71.

202

Mirandis virtutibus
Fuit insignita.
2.

De
s.

saiicto Cliristophoro.

In

e s

er

Antiphonae.
1.

Nitet inter agmina

Certanti ligitime

Virtutum caelorum Martyr post examina Mundi et laborum.


2.

Corona debetur, Ergo martyr intirae


In caelo gratuletur.
3.

Copulat aeterno se martyr foedere Christo, Et cupit ex isto regi servire superno.

Servavit munditiam

Corporis

et mentis,

Plantavit ecclesiam
Suis in tormentis.
Responsoria.
1.

3.

Laus Deo mirabili, Qui caelum pictura


Pinxerat spectabili

Martyr Christopherus Bonus et fidelis,


Mitis,

Stellarum
4.

cultura.

fructiferus

Clausit viam sceleri

Suis in loquelis

Omni maledicto, Non dabatur martyri


Thorus
5.
in

Linguaque melliferus Gaudet nunc in caelis


V.
Vixit paciferus

delicto,

Sensit hie deicola,

hie felix absque querelis.


2.

Caro
Carnis,

dum

excessit,

mundi subdola Fomenta repressit.

Ad
A.

Magnificat.

Bonis spiritalibus Qui vult abundare, Discat et virtutibus Se ipum ornare Sanctis et operibus

Martyr

stellifera

sublimis regnat in arce,

V.

Actus reformare, Christophorus paribus


studuit meritis radire.

Spernons mortifera,

dum

coepit vivere parce,


3.

Eins erat fortis animosae gloria mortis.

Christophorus ccporat Dum statum paupertatis,


Christus

eum

nutriat

Ad M atut in um.
Invitatorium.

Copiose

satis.

Qui [ut] non deficiat


Viris timoratis,

Christ ophoro varias

V.

Solem dimidiat
pcrversis atque bcatis.

modulemur carmine laudes Et maneat nostro semper memorabilis aevo.


In

In

2.

Nocturnis.

1.

Nocturno.
1.

Antiplionae.

Christophori mira

Antiplionae.
1.

prece nobis iudicis ira


Effera mansuescit,
et perdita gratia crcscit.

Suis in temporibus

Christophori vita

203
2.

Responsoria.
1.

Festina nobis, martyr, succurrere lapsis, Propitius lacrimis


effusis

Caelum suspiciens
de corpore Spiritus
exit,

tiectere nostris.

Quem
V.

pie suscipiens

3.

Sedibus optatis iam martyr regnat in

Christus super astra revexit,


astris,

Praeniia iustorum

Non spem

dat castris
localis.

modo
2.

percipit

hie

meri-

horrenda faece
Responsoria.
1.

torum.

Vivida Christophori radiat sub pectore virtus,

Christophorus nieruit Christum portare per undas

Dum
V.

dedit ingrato

gladio venerabile Collum,

Et
V.

sie

deseruit
res ipse iucundas,

mundi

Congrua mors vitae non fuit illa suae.


Angeli sollemniter

Servivit Christo
3.

post haec et vixit in


2.

isto.

Non

eessant clamare

Martyris indigne
lacerarunt viscera palmae,

Unum

peraequaliter
et

Trinura et laudare Certant


feliciter

Ante tuuni, Christe, conspectum corruit iste, V. Eripitur magni quando Caput ense tyranni.
'S.

V.

Sanetus triplieare; Christophorus pariter


assuescit eis

resonare.

Munera grata Dei


concessa tuae faciei,

Nunc

miseris pande

In Laudibus.
Antiplionae.
1.

nobis, martyr venerande, V, Sic te patronum dicimns esse l)onum.

Aegros mundavit
generosi sanguinis unda, Et quos salvavit, sunt horum corpora munda.

In

3.

Nocturno.
2.

Mundi abs
Totum
in

nequitia
scrvavit,

Antiplionae.
1.

Castum cor

munditia

Dum

Christum

coluit,

Corpus dceoravit.
3.

vitae

memor
fuit

est

periturae,

Mortem non
nee vita
2.

timuit,
sibi

Pretiosa sidera,

curao,

Martyr, adaniasti,

Sagittarum furia
Statin!
rotiectelur,

Foeda carnis scelera Quando superasti.


4.

Et patens
3.

injuria

Recte i)unietur.
Mortis in articulo Caelos ])enetravit Martyr, qui naufragio C'arnis non erravit.

Est pcrsonalis quamvis distinctio lalis, Ecee, tanion prona reddetur laus tribus uiia.

5.

Sua martyr saecula Dignc consumniavit

204
Cordis pudicitia,

In
2,

Vesperis.
Magnificat.

Facto quod monstravit.

Ad

Ad

Benedictus.

A. Corpore grandis erat, veucrandi fronte pudoris, Pro Christo iiiodicus contempsit culmen honoris,

A, Christus, rex altissimus, Firma spes bonorum, Consolator optimus

Nunc

in

caelorura
et ipse

gaudet

choris.

Et sanctus sanctorum, Qui cum Christophoro dat nobis regna polorum, Est ubi cunctorum requies veneranda laborum.

Brev. Lundense im)). Brev. Aarhusiense inip. Aarliusiae 1519. A. In 1. Noft. In 1. Vesp. Super Ps. AA fehlen B. Parisiis 1517. B. In In 3. Noct. A 1, 1 Cum Christum B. R 3, 5 fehlt eine Silbe AB. A hat hiezu die Hymnen: Martyr invictus (Vesp. Land. A 2, 1 Mundum A. Haec dies iusto (Noct. Anal. XXIII, 155). et Land. Anal. XXIII, 154) und

72.

De

saiicto Christophoro.
3.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Deo semper

susceptori

Ad

Se dedit ex intimis, Cui Christus vita, mori

Nova Christ ophorus mente Magno cupiens servire,


Mundiali spreta gente Ad maiora quaerens
lUustratus est repenle
ire,

Lucrum
4.

in altissimis.

Miriticatur hodie

Sanctus

liic

beatus,

Haerens Deo gloriae


Caelo sublimatus.
5.

Christum reges anteire.

Post quam coram

Domino

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Viam

hie direxit,

Obsequendo parvulo Flumine transvexit.


6.

Patrem nos Christophorum Merito hxudemus, Inda Dei tilium, Venite, adoremus.

Honor atque

gloria

Merito cantantur, Digna cuius merita Sancti comprobantur.


Responsoria.
1.

In

0.

Antiphonae.

Gaudiosa
praesens sollemnitas, Recensetur qua vitae sanctitas,
Patris
[huius]

Meditando legem
Invenire datur

Christi

Vir Cliristophorus beatus,


isti,

Quo docetur informatus.


2.

refertur dignitas,

Super Sion sanctum niontem


Verbo, vita praedicavit,

Nobis donet
vitae delicias
;

Supernorum bibens

fontein

V.

Servi regis
aeterni

Signis crebris coruscavit.

sedulum

20^

CoUaudemus
sanctum Cliristophoruni.
2.

Mundum
6.

spernit impudicum,
fert Cliristopliorus,

Christum

Dum

fluente

trausportat iugiter,

Inter flumen
transit viriliter.

miranda meiita Nominis beati, Quac dant cordis intima

Summae

maiestati.

Evocatur

quam
V.

mirabiliter:
1.

Responsoria.

Surge, veni,
vocat te Dominus,

Ad

tribunal

cum

citatur

Factus puer rex magnus parvulus.


3.

Ducenteno milite, Orans terret, duplicatur

Assecutus linguarum geiiera,


Exliortatur
in

Omnes
V.

Miles frustratorie, orant, sed ligatur


Ipse voluntarie;

Cadit rex incredulus,


Stupet omnis populus
Sancti visa facie.

vitae foedera,

Christi servos

tirmat ad vulnera,

2.

Formosarum puellarum
In agone positus,

Profert cunctis

beata munera
V.

Ut

intraret fraus

earum

Quos

tortoris

Mente
Has
V.

ligans nexibus,

manus
Sanctus

dilacerat,
iste

Fundit preces, virtus quarum


convertit citius
:

confortans roborat.

Sic proclamant

Intuere,

In

2.

Nocturno.
3.

Serve Dei, misercre Nostri pie, quaesumus.

Antiphonae.
1.

Confisus in robore

Dira sanctum virga caedit, Cassis premit ignea, Nulli poena victus cedit,
Vincit virtus omnia, Caelos petit,

Doniini virtutum,

Summa
2.

sumit scandere
iter

cum

discedit

Carpens

tutum.

Caelo mutans terrea;

Habitat in coetibus
Glorificatorum,
Quiescit in montibus

V. Felix transmutatio,
Vilis

deperditio,

Decoratur laurea.

Civium sanctorum
3.

In virtute iubilat,

In

3.

Nocturno.
Cantica.

Exsultat vehementer,

Ad
A.

Quidquid desiderat Tenens excellenter.


4.

Christopliorus hodic

Dum

caeluiii

consccndit,

Praevenit Christophorum

("ongaudcre patriae
Viantes accendit,
Responsoria.
1.

Gratia superna

Et extendit meritum
Caritas interna.
5.

Victor vincit inimicum

beatum
certameu
tidei,

Totus Deo deditus,

206
Quo
vir tantus
!

Deus, per quem pertulit, Sanctum muneratur.


2.

meretur provelii

In triunipho sancti Christophori

In conspectu Domini Caelos introivit,


Sic coniunctus numini

Miretur saeculum;
V.
Ignesj vincla,

Gustat, quod
S.

sitivit.

gladium Nulluni pavet


sagittas,

Luce

vigil

protinus

Filius hie lucis,

[sanctus]
2.

supplicium.

Fruitur amplexibus
Miles summi ducis.
4. Benedicat

Sanguis

iusti

non

iuste funditur,

Dum

Domino

pro Christo sanctus occiditur,


perdit,
vivit,

Mortem

Cuncta creatura, Sanctus absque termino


Caeli tenet iura.
5.
;

dum

moritur,

Transfertur gloriae
V. Transit martyr

de poenis hodie

Christum laudat populus In sanctis de caelis, Cuius est Christophorus


Testis

Ad
3.

supremae

tam

fidelis.

loca laetitiae.

Ad
A.

Benedictus.

Vitae decus,
virtutis

Martyr alme Christophore,


Yerbo, vita sanctissime,

speculum,
iubar,

Muudum
morum

spectaculum,

Tu claritate Tu Victor

praedite,
invictissime,

Per tua merita reatus criminum


Purga, Christophere,
V.

In huius vitae traraite

Deducas nos,

piissime.

Ne poena

nostro

In

2.

Vesperi.
Magnificat.

premat ex opere, Tuae virtutis


[adjiuva raunere.

Ad
A.

Condigna merita
sancti Christophori

In Laudibus.
Antiphonae.

Nobis per devia


praesentis saeculi

Repellant noxia
carnis et animi,

Decorem hunc

induit,

Ducant ad gaudia
futuri praemii.

Sedes praeparatur,

Brev. ms. Vallis Umbrosae saec. 15. Cod. Laurentiau. Conv. sup. 457. In 1. Ve.sp. Super Ps. fnf prosaische AA. In 1. Noct. A 4, 1 Mirificatur Ibid. 9 R 1, 5 fehlen zwei Silben. A -5, 3 Obsequuntur. h imine. In 2. Xoct. A, 2 1 Habitabit. A 3, 3 R 3, 5 servulos. Servuli.

Quidquid hie desiderat oder Quodcunciue desiderat? R 3, 9 Decollatur. 3 Ut intrare frans irarum. In jeder der drei Xocturnen fehlen zwei Silben. 1, 11 A 4, 4 tenent. I n L a u d. A 3, 1 Luceni. ist das 4. Resp. prosaisch. Hiezu die Hymnen: In 2. Vesp. Super Ps. fnf prosaische AA. Anal. XXII, Nr. ll -118.
fehlt eine Silbe; lies

R 1, 4 Milites. In 3. Noct. R

2,


73.

207

et Daria.

De
r
i s.

SS.

Chrysanto

In

es

pe

Antiphonae.
1.

Artatus cibo modico Ignescit ardore caelico.


2. Duris succedunt mollia,

Chrysantus,
lUustris viii
tilius,

Ut, qui viriliter


Restitit tormentis,

Artibus liberalibus Plene fuit eruditus.


2. Ardentis ingenii
3.

Enerviter

Succumbat blandimentis.
Intrant puellae,

Et tenacis memoriae,

Ut iuvenem

decipiant,

Quod
Diu
3.

cito

didicit,

Ingressas ligat sopor,

tenuit.

Ne, quod volunt,

efficiant.

In credendis vir Dei instruitur Et post Septem dies

Responsoria.
1.

A
4.

suscepto baptismate

In

Chrysanto

et

Dana,
carnis

Praedicator constituitur.

Vasis praedestinatis.

Doctus a Domino Docet alios, Et quod hausit feliciter,


Effudit fideliter.
Istis

Aestum exstinguit Ardor caritatis.


V.

Domino factum

est

istiid

et est

mirbile in oculis nostris.

5.

proficit

2.

Chrysanti et Dariae
Dulcescit memoria,

Virtutum passibus,

Quam

patris et

filii

Quorum mentes
V.

pietate

Inflammat

spiritus.

Condivit divina misericordia,

Transcendunt

fines

meritorum,

Ad

Maguificat.

A. Chrysante et Daria, Deo pro nobis Fundite precamina,

Quae in patria servantur Praemia sanctorum.


3.

Casta conversatio
luvenis

cum

virgine

Deo

frui meruistis

Non
V.

Christum imitando,

naturae opus est, Sed divinae gratiae;


flos

Deum

nobis placate

luveni virgo sociatur,

Nos adiuvando.

Et

virgineus

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Non

periclitatur.

Laudemus regem martyrum,


Cuius aspirante gratia

In

2.

No cturno.

Antiphonae.
1.

Per Chrysantum Conversa est Daria.

In

1.

N cturno.
2.

Mira Dei potentia P'oris somnus aniovetur, Manet intus,

Ne

vir

Dei inquinetur.
geinmis
radians

Antiphonae.
1.

Virgo Daria

Tenebroso

in

loco

Auro

et

Filius a patre clauditur,

Ad

iuvenem ingreditur,

208
Sed victa felicitor Per iuveiieni coiivertitur.
3.
Kesjxjiisoria.
1.

Praedixit per Isaiam

Ambs
Ardor
Decor

"intlaniniat

Habitabit iuvenis

Dominus: cum virgine,

caritatis,

Nstris in niarlyribus

In anibbus peniianet
castitatis.

Elucet veritas Imiusprophetiae;


V.
Sicut loseph sanete

Kesponsoria.
1.

Et

caste

cum Maria,

Sic habitavit

Felix societas Gaste se amaniiuin,


In quibus castitatis
lilio

Chrysantus cum Daria.


2.

veneranda dextcrac
Excelsi mutatio,

Accessit martyriuni. V.

Tua

sunt haec, Christe, opera,

Qua

datur,

ut sie incitatrix

Qui vere mirabilis

Idolatriae

Es
2.

in sanctis tuis.
in

Propinatrix
Efficitur spiritualis
gratiae.

Sudant

agone

V.

Collato Duriae divinifus


Irriguo,

Glorisi martyres,

quod

est

inferius,

Et ut niagis rutilet martyriuni, Anib manent virgines V. Cbiysantus et Daria


;

Accessit et superius.
3.

Haec

est

vera glorifica

Patientis passi

Misericordiae
Christi potentia,

Sequuntur
3.

vestigia.

Pede utroque
Christum sequuntur, Qui caste vivendo fructum Centesimum censentur
;

Quae

sie

nequitiae

Antiqui hostis obviat,

V.

Integritatis

et

niartyrii

Ut aliquando Leviathan, Quos iam cepit, amittat; V, Per Chrysantum et Dariam


Ostenditur mirifice

Gloriosa insignia

Nostrorum martyrum
Efferunt praeconia.

Armilla divinac

pot'entiae.

In L a u
In
3.

bu

s.

Nocturno.
Aiitiphonae.
1.

Antiphoaae.
1.

Ad

fidem veniunt

In luteam custodiam

Per Chrysantum iuvenes, Per Dariam feminae


Innumerabiles.
2.

Chrysantus vinotus

niittitur.

In meretricum contubernio

Daria publice ponitur.


2.

Miles Christi

Lux

et

odoramenta

Crudis nervis stringitur,

Praestantur iuveni,
In rubur protectionis

Hi rumpuntur Sed his non laeditur.


3.

Leo mittitur
3.

virgini.

Aqua putens, Qua vir Dei perfunditur, In odorem


Nectareum convertitur.

Laborabat multitudo

Leonem

capere,

Sed capta a leone Ponitur ad pedes Dariae.

209
4.

Vinctus Chrysantus
lu eculeo suspenditar,

Ad
A.

Benedictus.

Sed ruptis vinculis Tormeuto non laeditur,


5.

Post multa tornientorum genera Terra et lapitlibus


Sancti obruuntar,

Qui ad Dariam Extulerunt manus, Prae dolore gemebant Nervis stupentibus.

Et qui sancte convixerant,


Feliciter consepeliuntur.

Brev. ms. Mouasteriense saec. 1-3. Cod. Monasterien. 201 (204). A. Brev. Brev. ms. Mouasteriense saec. 15. Cod. Darmstadien. 950. B. Monasteriense imp. s. 1. 1489. C. - - Antiph. Monasteriense imp. s. 1. et a. In 1. Noct. R 2, 4 Adiuvit diD. In 1. Vesp. A 1, 2 Illustri A. R 1, 4 Successit B. In vina. In 2. Noct. A 1, 3 Intus manet B. R 2, 3 Quae datiir B. 3. N o c t. A 3, 1 puteus C. A3, 2 Qua fehlt A.

74.

In Translati<tne

s.

Clarae.

In

1.

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Consortes redde gaudii Nos Christique convivii,

Quo mater

tu ditaris.

Clara, luce clarior

Ac
2.

sole serenior,

Ad M a

u t i n u m.

Virtute sublimior.
Invitatorium.

Laude nostra dignior, Favo mellis dulcior Et sponso intimior.


Adest dies gaudii, Pharao imperii
Yictus cedit impii.

lesum, Clarae virginis Sponsum, voce carminis, Venite, adoremus.

3.

In

1,

Nocturne.

4.

Ramus

olivae medii
1.

Antiphonae.

In arca cordis proelii Aufert causam et taedii.


5.

Ave, virgo praeferens

Tu paradisus voluptatis, Quam rigat fons divinitatis.


Lignum
vitae te cibavit

Liam operantem Nee Rachelen! deserens

2.

Ac
3.

Deum
Ad

contemplantem.
Magnificat.

bono confortavit, Post hanc vitam coronavit.


in

Clara sancta, deprecare

Pro nobis, nee dicas quare.


Responsoria.
1.

A. lam vides

Deum

oculis,

lam ore fruens

poculis

Dulcedinis divinae, lam auribus angelica

Mundo

Dum

splendor oritur. haec virgo nascitur,

Melodis audis cantica,


Laetaris sine tine,

Christo chordis iungitur.

Gratia illabitur,

Dilectum tenens manibus Post illum curris pedibus. Ab ipso amplexaris; Blame, Uistoriae rhythmicae, V.

Ad bonum

iiiHoctitur,
tollitur,

Vanum omne

Solum lesum sequitur;


14

210
V.

2.

Odor virtutum

spargitur,

Iloloferncm Judith stravit,


Ilostis

Mundus
2.

sentit,

adtrahitur.
tilia,

Caput asportavit,
iucundavit,

Clara, Francisci

Isracleni

Agnem
Vicit

sororein praevia,

Hymnuni Deo

decantavit;

Hanc

parentum taedia, tralicns ad caelestia,

Declinans niundi devia, Petens aeterna praemia.


V.

Hesther pro Vasti rcgnavit, Quam Assuerus coronavit Ac prae cunctis adamavit;
V. Quidvis, alt, iube, dalur, Genti suae mox precatur Pacem, fiat, rex effatur.
3.

Candensve velut lilium Formosa,


Oculis

omnium
rosa.

In

Rubens
3.

paupertatis copia Quaerit gloriari,

Virgo pia, Clara,

Mente consternata Hostium formidine,


luncta sponso lesu
Christo, lacriniata,

Huius mundi inopia Desiderat ditari,

Nudi
V.
I'ro

Christi
illi

consocia

Vult

conformari;

paupertatis gloria
intitulari.

Precum
V.

fortitudine

Paupertatis foedera

Digna Jesu vocis


consolamine Robur sentit mira

Petens

In

3.

Nocturno.

cum

dulcedlne.

Antiphonae.

In

2,

Nocturno.

1.

adulescentula,

Antiphonae.
1.

Tu, signifera, Sanas vulnera Signo vitae Dato a te.

Mardochaei plantula, Digna regis chartula.


2.

Sunamitis speciosa,

Regem
3.

tbve operosa,'

Nobis esto gratiosa.


Sentis

2.

Voce puella

caruit,

regem indignantem,

Signo dato rehabuit.


3.

Placa iram, fac donautem.


Kesponsoria.
1.

Valentinus morbo cadit,

Ad

sepulcrum Clarae vadit, Ncte trina iacuit, Die terna valuit.


Kesponsoria.

paupertas liberalis,

Quae pro Deo Eruis a famae

tolerarisl

malis,

Nomen

laudis induaris,

1.

Huniilitatis praebuit

Exemplum

secuturis,

Dum

ministrare studuit

Infirniis

magnis curis
servientium

Vere dives praedicaris, Mox abundat; quid mirarisV V. Dum oleum deesse fatur, Pia mater Clara orat,
Restauratur.
2.

Ac pedes
V.

Manibus lavat puris;


Obsequio se subdidit

Et

cunctis se exercuit

Per Aegyptum Nilus vadit, Ciaram in desertum tradit, Igne, nube tegitur,
Caeli

Laborum

in pressuris.

manua

fruitur,


Verus losue deducit,
In promissam terram ducit; V.

211

Nostrorum apud Dominum Posce veniam criminum, Quae surdis vices aurium, Caecis acumen luminum

Terram

lac et
te

Habes, audi
3.

mel manantem precantem.

Clara, raultarum praevia,

Mundo

reddidisti.

De

tenebris ad lucem
Alia Antiphona.

Per huius [mundi] de via Trabens ad Christi crucem, Virginum coUegia Sequuntur quarum duceni,
V.
Vita vivens angelica
Inter sororum agniina

Ave, virgo

felix

Clara,

Monstrans virtutum lucem.

Id Laudibus.
Antiphonae.
1.

mater cara Dominarum pauperum, Sinu pio tu nos fove, Cuncta mala tu amove, Placa datorem munerum ; Quod mater nostrasis, ostende, Ab omni malo nos defende, Confer perenne gaudium.
pia,

Mater

Veni in liortum raeum,


Dulcis
filia,

Alia Antiphona.

Tuum
2.

agnoscens
lilia.

Deum

virgo mirabilis
Insignis
et

Carpe

prodigiis,

Ascendisti ac fecisti

Languores daemoniacis
Plurimis mederis,

Cor paratum

tibi

datum,

Te dilectum audio, Sine mora venio.


3.

Das gressum fractis Curam epilepticis


Precibus sinceris
;

tibiis,

Uno pane

copia
filia

vita laudabilis,

Pascit Christi

Muks
4.

bina prandia.

Paupertatis praediis

Quae fidem sie magnificas, Sed et multos vivificas Mortuos defuncta,


Praeclara nos caelestium Fac consortes civium,

Dives Laeta
5.

privilegiis,
fit

inediis.

Laudat

Deum omnium,

Quibus es coniuncta.

Dum

praestat solatium,

Ostendens praesaepium.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
A.

Benedictus.

fervens desiderio,

Ad
A.
Clara,
lectulo,

Praeclaro clara studio,

Quem

legis

sponsum

Christum crucis in jjendulo Quaerens tenuisti, Francisci felix aemula,

Multarum mater gentium, Exaudi preces flentium,


Adfiictos consolarc,

Allatrix

sis

laetitiae.

Salomon

mirifica,
niittens

Manum

ad

fortia

Procul de summis praemia

Per viamque tristitiae Nobiscum comitare Et fac nos semper tecuni


Gratulare.

Quae promeruisti,

14*


Aliu Antiphoiia.

212

Vitae signis radians

decus et gaudium,
virginale lilium,

In te

piae dilectionis

Tu

Requievit spiritus,
Dulcis, pia mater,

iubar ecclesiae,

Genima

claritatis,

Floridum fors virginibus Speculum prudentibus


Specialis sanctitatis,

Clara nobilis,

lunge nos beatis.

Antiph. ms. Fraiiciscanum saec. 3. Noct. R 2, 6 terram ducit eos. ened. A, 10 Quae fehlt.

15.
-

3,

Clm. Monacen. 23291. 3 fehlen zwei Silben.

In

Ad

75.

De sancto Claadio.

In

1.

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Cum olivae ramo redit Ad arcam in vespere,


Non
invenit,

unde

venit.

Gaude, Sion, ornata tympano, Decor tuus coniunctus galbano,

Quo

possit quiescere.

Lauda
2.

Ad
Magnificat

Magnificat.

illura

chordis et organo,

Sponsa cuius venit de Libano.


Gaude, sedes Bisuntina,
Iure frequentans gaudia, In te fuit episcopus
Claudius, vir sanctissimus,
3.

anima Dominum,

Quam

sigillo

signavit luminum,

Quam propriam
cruore proprio
Sibi fecit

Hie

est ille praesul vcrus,

Cuius corde plebs et clerus

crucis ludibrio,

Debet festum celebrare Et iuvamen iraplorare.


4.

Quam

viventem

ornavit gloria,

Gloriose praesul Christi,

Quae post mortem


vivit in

Duc

Claudi sanctissime, nos tecum, quo ivisti

patria.

Post Christum, piissime Intercessor, ne labamur,

Ad

Matutinura.
Invitatorium.

A
5.

te

semper protegamur.

Claudi, praesul Christi,

Tua prece

fac nos sisti

Summi regis ante thronum, Ex quo prodit omne bonum.


R.

Adoreraus regem regum Implorantes gratiam, Qui ti-ansvexit supra mundum Claudium in gloriam.

In
Vallem mundi
tarn profundi

1.

Nocturno.

Munda

transit orbita

Antiphonae.

Pes Claudii, ne confundi


Possit virtus inclita,

Beatus vir impiis se non sociavit,

Nil

immundi cordis mundi

Quem, quia cum stantibus


Stare recusavit,

Reperitur semita.

213
Pestis pestilentiae

In
1.

2.

Nocturno.

non incathedravit.
2.

Antiphonae.

Quare fremunt
hostes in ostium,

Cum

quo pendent
tot

invocat, exauditur Claudius a Domino, Cuius voces exaudire

arma fortium, Quod non timet


impulsus hostium.
2. 3.

non differt in crastino, Qui fideli Deo fidem


servat sine termino.

Exaudi
Qai
te

nos,

Domine,
praedicant,

Verba supplicantium
auribus percipias,

protector eoruni,
colunt,

cor et corpus quoruni

Confitentur opere
te

Deum deorum.
3.

Qui linguas infantium ad laudandum expias, Ora te laudantium ad laudes aperias.

Responsoria.
1.

Domine quam

rex,
adrairabilis,

Cuncta moves

Primus
in

iaspis

lapidum

manens immobilis,
In nos labens
in te

Claudii fabrica

Fabricae subponitur,
ut fides catholica

non

labilis.

Per augmentura operis


regna tangat caelica;
V.
1.

Responsoria.

In tribus catholicis
virtus
circulatur,
politicis

Designatur
fides in iaspide,

Quattuor

Prior omni

circulus quadratur,

ponendus lapide.
2.

Ut a septenario

nunquam moveatur,
Secundus in fabrica saphyrus erigitur,
Coloris aerei,

V.

Sic Septem virtutibus

Claudius ornatur,
Sic ornatus spiritu

per quem spes innuitur,

septeno tirmatur.
2.

Per quam a terrigeno caelum adipiscitur,


V.
Claudii spes elevatur

Ad habendum,
;?.

Latere non poterat Virtutum lucerna, Quae succensa fuerat

quod speratur.

luce superna,

sancti fabricatum consunimat carbunculus, Qai est virtus caritatis, qua sie Christi famulus Ardens lucet, quod hanc lucem omnis stupet oculus V. In ardore caritatis Ut iubar aethorcum
;

Opus

Clamat gcstus hominis,

Quod sub
V.

ala nuniinis
;

I^ateant interna

Ne cum Dina corrumpantur


Sichimorum macula, Sensus omncs castigantur
Disciplinae ferula.

3.

Cor Claudii purpuratur,

Pluit

verbum

veritatis

Dum

cruoris

memoratur

Populo vas aurcum.

Christi morientis,

214
Candet byssus castitatis, Rubet coccus caritatis Aaron vestimentis
;

Mors Quod
et

V.

morbus admirantur,
Signa ilomiMantur.

sie

3.

V.

lacynthus intexitur tamquam verus testis, Quod Claudius civis sit


patriae caelestis.

In

3.

Nocturno.
in

Antiplionae.
1.

locum gratiarum, Gratae mentis non ignarum, lesu bone, lacrimarum Revertuntur flumina, Quibus tibi supplicamus, Ut viventes sie vivamus, Quod post vitam teneamus Tecum caeli culmina;
te,

Ad

Domine, qui

tuo

V.

Tu

Claudii precibus
tuoruni mentibus

vivunt tabernaculo,

Eis es in requie,
eis in

Sua tergas crimina.

umbraculo,

Tu
2.

eos inebrias

voluptatis poculo.

In Laudibus,
Antiphonae.
1.

Domine,
Qui,

in

virtute

tua vir laetatur,

dum

adliuc viveret,

Christi

iugum

in te laetabatur,

Claudius teneris

Cui mundi laetitia


nihil videbatur.
3.

Adulescens
portavit humeris,

Virtutibus

Domini sunt omnia


caelum, terra, mare,

se iungens superis,

Qui cuncta de nihilo


potuit creare,

Minorat se tamen prae


2.

ceteris.

Qui dissona consonis


voluit ligare.

convalle lacrimarum

ad

caeli

fastigiunv

Ponit gradus, gratiarum


Responsoria.
1.

Plebis

pondus sustinet
3.

implorans auxilium. Huius vitae ne viaruni


declinet in invium,
Iste pastor

super bumcrali,
luste iudex iudicat
vi

rationali,

Talum

tangit poderis
finali
;

dignus memoria, Virga CUJUS


fugatur bestia,
\ ita

opere

V. Ornant frontem lamina

cuius

Signum puritatis, Sonant tintinabula

occidit vitia,

Finis cuius
finit

verbum
2.

veritatis.

in

gloria.
sit

Non est nostrae paupertatis Nee humanae facultatis


Referre miracula, Quibus virtus deitatis,
Testis sancti sanctitatis,
Illustravit saecula;

4. Quanti

sanctus

nominis.

Mortui testantur, Qui utriusque hominis

Morte tenebantur,

Nam

Claudii meritis

Multi suscitantur.


Ad laudandum caeli regem Cohortemur nostrum gregem, Clament cordis gemitus, Te bonorum creatorem, Te douorum largitorem Laudet oiiinis spiritus.
Ad
Benedictus.

215

Ut datum pauperibus

Regnum

in

caelestibus

Possimus habere.

In

2.

Vesperis.
Maj^nificat.

enedictus oriens Dator verae lucis, Qui pro nobis moriens Cruciatu crucis Caecis lumen attulit,

Ad

Suum suscepit puerum Memor misericordiae


Pater post verba verberum, Sicut ad patres patriae Praedixerat, sie bodie Transfert ad thronum gloriae

Baculum

caducis.

rex regni gloriae,

Qui Claudium hodie

Ad regnum reducis, Fac nos eius precibus Tarn votis, quam vocibus
Sic tibi placere,

Quem

Suorum patrem pauperum, sicut venam veniae Rogamus, ut in posterum


ei

Simus

menioriae.

Cod. Parisin. Nouv. acq. 402. Brev. ms. S. Nicolai Divionen, saec. 15. Cod. Parisin. 915. saec. 15. [Iste liber e.st confratriae beatissimi A. Parisius in ecclesia sancti lacohi de Claudii IHsuntinensis archiepiscopi Hospitali tundatae seu ordinatae.'"] B. Brev. ms. S. Adeodati saec. 16. Brev. ms. Lugdunense saec. 14. Cod. GratianoClm. Monacen. 10 909. C. Brev. ms. Bisuntinum saec. 15. Cod. Bisiintiu. 69. E. politan. 135. D. Brev. Brev. ms. Bisuntinum saec. 15. Cod. Bibl. Archiep. Bemen. s. u. F. Brev. S. Bernardi in Romanis imp. Audomarense imp. Parisii.s 1518. G. Brev. Ambianense imp. Parisiis 1530. I. Brev. Gein Komanis 1518. H. bennense imp. Gebennae 1487. K. Brev. Gebennense imp. Lugduni 1525. L.

In
1.

1.

Vesp. Super

Ps. nur
etc.

eine A,

die erste

C; B bat folgende

AA

Gaude Sion ornata tympano


Caeci vident, currunt claudi, et valent paralytici,

3.

Qui prece, qui merito Tot an.xiliaris,


Caritatis dcbito Nobis tcncaris,

Daemon

cedit,

salus redit,

surgunt epilentici, Salvat sanos, aegros sanant

summi manus
4.

medici.

Ut nos more solito Tuos tuearis.

D beginnt Hie est ille j)raesul verus etc.; 5. () Claudi. ])raesul Cbristi etc. R Cor Claudii purpuratur etc. B; dann folgt in dermit der A ad Magn. sell)en Quelle auf das Scbema Sospitati dedit aegros:

Prosa.
Chorus liymnum
jjlaudat Christo Claudii

sollemnio,

Cuiiis virga profugatur somuifcra Ix'liua, Vita cuius exstirpantur foeda nuiiidi sccIimm,

Cuius

tinis

in

aeterna

coron.-ittir gloria,

Quam

sunnnus patcr hnuiunm, (^uam propriam orbi natus et cruore projirio


sigillo j)raesignavit
sibi

Agnus

fecit crucis crudeli

ludibrio.


Ut vivamus
Det
felices

216

beatis civibus,

Ergo, pastor o benigne, plebi prece subveni,


vita fnncti

cum

nos futuros Christus, qui gaudebimus Super pacem tuam.


C.

Ad Magn.

A, 2

anima mea

Ibid. 9

Quam

virtutis C.

KL
etc.

beginnen

das Officium mit der

A ad Magn.

Gaude, sedes Bisuntina

Beide Hss. haben nur eine Noctum, deren AA de communi unius confessoris, In 1. Noct. A 3 fehlt D; Cum deren RR die der dritten Noctum sind. Gloriose praesul Christi tu Claudi sanctissime etc. invocat exauditur etc. A R 2, 3 Coloris activi C. R 2, 5 terrigenis C. R 3, 5 corpore C. B. R 3 In tribus catholicis etc. C. R 2, 8 optatur C. In 2. Noct. A 1 A 2, 1 Verbum C. R 1 Opus sancti Exaudi nos Domine etc. A. R 2 Sublimatus in pastorera fabricatum etc. C. Latere non potuit etc. B. R 2, 7 lateant aeterna A. R 2, 9 SynchoR 2, 1 potuit C. etc. B. R 2, 11 facula BC. R 3 lautet in C: morum A, Sichomorum machina C.

R. Sub nodis cilicii Corpus expers vitii Domat vir beatus,

Viget in vigiliis, Pinguescit ieiuniis


lugis cruciatus,

V. Se sui carnificem Ante summum iudicem Offert maceratus.

R
D.

3,

C. vir C.

R
A

Dum
3,
1,

R 3, 5 Ruhet totius caritatis D. R 3, 6 fehlt In 3. N oet. A 1, 3 Die es in vetus vestis A. A 1, 5 Tu fehlt C. A 2, 2 laetabatur 4 Die in umbraculo C.
cruor A.
8
1

Tamquam
Ad
te

locum gratiarum

etc.

B; in C:

R. Sublimatus in pastorem Urbis Bisuntinae, Onus gerens, non honorem, Ut Cherubim gloriae

Plus ignescit in saporem Gustus sapientiae V. Maior factus ex minore Minor manet in maiore.
;

R 3 Plebis pondus sustinet etc. B; Cor Claudii purR 2, 5 sancti fehlt C. In 2. Vesp. ad In Laud. A 3, 7 Vita cuius C. puratur etc. D. In Complet. Ad Magn. A O desolatorum consolator etc. prosaisch. B.

Nunc

dimittis

in

Claudi, praesul Christi,

Tua prece fac nos sisti Summi regis ante thronura, Ex quo prodit omne bonum,
welche

in

KL

ad Magn.

steht.

Officium gehren nach B die Hymnen: In 1. Vesp.: lani Christus dator munerum (Anal. IV, 121); ad Noct.: Christum laudemus dominantem astris (Anal. XI, 98); ad Laud.: lesu largitor veniac (Anal. XI, 99); in 2. Vesp.: Impleta sancto spiritu, Divisio von: Tarn Christus dator munerum Mit diesem Officium ist das gleichen Anfangs auf Edmund (Anal. IV, 121). zu vergleichen, dem Vorstehendes mit Ausnahme der AA 2, 3 u. 4 in 1. Vesp. vollstndig entlehnt ist. Vgl. ii. a. in 1. Vesp. R, 3.

Zu diesem


70.

217

De

saiicto Cunstantio.

In

1.

Vesp

eris.

V. Quae fecere viam


sibi

Ad

Magnificat.
3.

firmius ad theoriam.

A. Martyr Constanti,
po2)ulo te concelebranti

Praesenti festo
sufFragator pius esto,

gonista Dei Constantius voluiifnosis repugnavit aff'edihus crncemque suam toUens Do-

minum
V.

est secutus,

Postposito patre

Christum placando nobis veniamque rogando, Ut, (juam speramus, post hanc vitam capiamus.

cum

fratre sororeque matre.

In

2.

Nocturno.

Ad Matutinum.
1.

Antiplionae.

lUicitos

motus

InvLtatoriura.

frangendo per omnia totus


Christo scrvire

Ut collaetemur
sanctis,

laudes modulemur
2.

Auetori vitae psalmum cantando, venite.

mundoque Hunc Deus orantem


studuit

perire.

votivaque munia dantem


Latius audivit
merito,
3.

In

1.

Nocturno.

nam
tibi

iusta petivit.

Se penitus, Christe,
sanctus
subdidit
lucis,
tibi
iste,

Antiplionae.
1.

Actu

subtili

Regna petens
quo dilectos

Constantius a pueril!

ducis.

Flore Deo gratus


dignoscitur esse beatus.
2. Indolis iste bonae
1.

Responsoria.
Iste sanctus,
dahilis,

vitae merito lau,

munda sub
et
3.

religione,

orans

quod

eredidit,

Mansuetus crevit
carnis ludicra sprevit.

in vinea
cxstitit,

Domini

cultor fidelis

Praesul enim factus, divina lege coactus,

V.

Uvam
igni

conservans,

fruticem coacervans.

Quam
sibi

benc delegit, noxia cautus abegit.


Kesponsoria.

2.

Carnales in se luxus reprimcndo lumhos praecinxit et manibus suis lucernas ardentes

tenuit,

1.

Egregii

martyris

Constantii

V. Respergens late
plures
3.

rccolentes htam, transHum Domine, laudamus pofcntiam,

morum

probitate.

Beatus Constantius,

dum

ge-

V. Caelos iniplentem pelagus terramqucregentcm.


2.

rcrct officium niandritac sollicili, corda plurimorum imbuit sacramentis fidei, V. Nenipc rcvertcMiti Domino dans lucra talenti.

Sacris
intentus

hie
,

itaque

scrijduris

uUiiter ipsas tcnaci

commendahat mcmoriae,


In
3.

218
2.

Intermixta rosis
rubet
et

Nocturno.

gemmis

preliosis

Antiphonae.
1.

Candens
3.

Dogmata pravorum (letestans facta bonorum


Traxit in exemplum, Domino cupiens fore tem-

gyro coUucet lumine miro.


in

Nactus, Constanti,
splendoris gaudia tanti

Securus degis,
Cliristi

plum,
2.

sacer accola regis.

Ambiguae

sortis

4.

Hoc

est insigne

Victor miles quasi fortis,

tibi,

Qui maculam nescit,


in
3.

Ad
5.

sanctorum quia digne sua te coetus


coronatus

monte Sion

requiescit.

misit consortia laetus.


Eia,

Ornatu magno fulget comes additus agno, Crimina qui lavit


orbi

in caelis perpetuatus,

Ipsum coUaudes,
cui te convivere gaudes.

mortemque
Responsoria.

fugavit.

Ad
1.

Benedictus.

De

praesulatus dignitate colcaelitus vero saeerdo lata ohligatior, humilem se minis-

A.

Nocturnis horis concentu cordis


Plebs
tibi devota,

et

oris

trum exhihuit, V. Grande sciens donum

summamque
2.

timens

ratio-

num.

LegHimum
sanguine

eledus

Deo

cer-

quae debet, agens pia vota, Martyris huius, passio cuius sancta notatur, Da prece prospera, pelle sed
aspera,
Christe, precatur.

tamen cxsecutm
stola

Iota in

agni

sua

plmam

obtinet perennis gloriae,

V.

Astans divinae
maiestati sine
tine.

Per Horas.
athlcta

3.

Gloriosus
stantliis,

Bei
fervens

Consancti

Ad Primam.
A.

amorc
et

Mente colens pura

Spiritus,

minas

terrores

Dominum

risit

ruitura,

iudicum non
rium,
V.

timiiit saccuJa-

Felix conflictus, cuius tinis benedictus.

Arripiens scutum
fidei

tegimen

sibi

tutum.

Ad
A.

Tertiam.

Quem

calcare facis,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

sunt,

Deus, atria pacis,


erit,

Admirandus
sibi

qui loca talia

(luacrit.

Curia caelestis, sollemnibus inclita festis, Balsamico morc praedulci fraglat odore.

Ad Sextam.
A.
Palmis aequatus, ut cedrus multiplicatus


Semper
florebit

219

In
2.

Vcsperis.
Magnificat.

adversaque nulla timebit.

Ad
A.

Ad
Institit

Nonani.

Post maris alta rubri

Constantius arte salubri

humori

Litore consedit,
cui

vir sanctus, ut uberiori

quaeque molestia
citus

cedit,

Polieret quaestu,
nullo perterritus aestu.

Tendens vela

placitis ventisque potitus.

Brev. ms. Sangallense Antiph. ms. Saiigalleuse 388. add. saec. 14. A. 404. saec. 14. B. Der Heilige war Patron in St. Gallen; vgl. die Bemerkung Branders bei Morel Nr. 383 in d. Note. Da das Officium indes nicht monastische Form hat, kann es so nicht fr das Kloster, sondern nur Hiezu der Hymnus fr die Geistlichen des Stiftsgebietes gedient liaben. Chorus hymnizans caelitum. Anal. IV, 122.

77.

De sancto Constautio.

In

1.

Vesperis.

In

1,

Nocturno.

Super Psalmos.
A.

Antiphona.

Gratia larga Dei


praesentis festa diei,

Quo subplendo chorum


Constantius angelicorum
Spirituuni vita
fruitur te

Beatus vir Constantius, Divinae legis strenuus Praedicator et sectator, Constitutus gaudet tutus Non formidans milia.
Responsoria.
1.

dante cupita,
tibi

Quacsumus, intende
laudisque

Vir totius lionestatis

referendae
curae.

nobis iure
devotio
Sit

lam triginta tres aetatis Annos agens Constantius,


Suniniae cultor trinitatis

tibi

Ad

Perusinae civitatis
Magnificat.

Effectus est episcopus,

A. Constanti constantissime,
niartyr invictissinie,

V.

Magnus

in

aspeclu,

clarus probitatis in aclu.


2.

Districtum apud iudicem

Precem effunde suppliceni, Ut ultimam sententiam


Convcrtat ad clementiam,

Praesul ergo Deo digne Conversatus ob insigno


Felicis vitae merituin

Reddens nobis

A
V.

Deo

refert

praeniiuin,

post

obituni

Dignus corporei
donatus laude trophaei.

Felix vitae depositum.

Ad Matutinuni.
Invitatorium.

3.

Cum

decretis Antonini

Feritate belluini

Plebs pagana servos


Us(iuoqua(iuc niortc

Clirisli
tristi

Surgito nunc alacrcs


Doniinocjue vcnite, fidelcs,

AfHeerot attrociter,

Solvere devoti vostru pracconia

Praedarus Christi signifor


voli.

Constantius

liilaritor

220
Percurrens poenas corporis Tripudiat cum ceteris, V, Praemia nanciscens nee pressurae reminiscens Carnis pro laetis partae sine fine quietis.

In
In

3.

Nocturno.
fidens

Antiphona.

Domino

illataque verbera ridens

Atque ferens sponte


sacro requiescere monte, Nactus perpetuam meruit sacer iste coronam.
Responsoria.

In

2.

N oc turno.
1.

Antiphona.

Nec

est passus insepultura

Christus esse, propter cuitum

Hunc sanctum

tui,

Domine,

Signitum vultus lumine, Domum tuam introductum Degustare vitae fructum Praestas ei per gratiam, Honorem dans et gloriam.

Hoc

Cuius erat neci datus, disponens, ut relatus


Praesul idem ad propriam
Sepeliretur cathedram
;

V.

Gratia divina
concessit, ut urbs Perusina Praesule gauderet proprio nec patre careret.

Responsoria.
2. 1.

Ut admovit Levianus

Plagis multis cruentatus

Ad

paganis vir beatus


V.

ferendum sanctum n)anus Deportans eum humeris,


virtus Christi
fidei

Non tristatur, sed exsultat Eorundem et insultat


Flebili vesaniae,

Nil fere sensit ponderis,

Nam

merito

dedit

isti,

V. Caelitus hortatus constans fit et insuperatus.


3.

Pondus ut hoc oneri non esset ei sed honori.


Inclite

Constanti,

2.

Post ab ipsis Sisinnatem

prece concilando tonanti

Introductus civitatem,

Ob despectum cuitum vanum


Vinctum illic Pontianum Videns et Concordium, V. Pro virtute pari
se gaudet eis snciari.
3.

Nos patrocinio
Effice,
Sit

contueare pio, quo gratus


noster
ei

famulatus,

Ut merito veniae
V. det reditum patriae; Exsulibus miseris interveniendo preceris Nobis propitium
iugiter esse

Inde vinctus dum Spoletum Duceretur ferre letum, Ipsa longe non ab urbe Improviso motu turbae

Deum.

Furentum caesus gladio


Relinquitur in trivio;

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

V.

Ob

vitae merita

fruiturus perpete vita

Tali mactatur

nece

praesul et tumulatur.

Levianus sancti gestans Corpus id odorem praestans Sensit aromaticum.

2.

221

Quo refectus Ut non onus

est in
sibi

tantum, sanctum,

Ad

Benedictus.

Sed levamen aestimet.


3.

Pretiose martyr Cbristi,

Hinc occurreutes
gemini sibi luce carentes Forte viri tactu
sancti virtuteque visu

Qui te ipsum contulisti Vivara Deo bostiam, Nos peccati purgans faece Tua nobis placa prece
Divinani cleraentiam.

Corporis et

tidei

Petens indulgentiam.

subito sunt exhilarati,


4.

nde Deo

grates
diclo

In

2.

Vesper

s.

sanctoque Dei referentes

Super Psalmos.

Uno cum
gestant
5.

eum Leviano.

tribus bis igitur

deportatus sepelitur
Ipsius cathedram
vir sanctns

A. Lasten tur cuncti divino munere functi, Cboro psallentes festunKjue diem recolentes,

Quo meruit

caeli

apud Perusinam.

Constantius arce beari.

Antiph. ms. Havelbergense saec 14. Cod. Berolinen. Fol. 319. A. Brev. Havelbergense imp. Lipsiae 1518. B. In 1. Vesp. ad Magn. A, 1 In 1. Noct. R 2, 1 Praeses ergo B. In 3. Noct. O Constanti AB. R 2, 7 ut fehlt. B. In Laud. A 5, 1 sq. igitur bis deportatus B. In 2. Vesp. ad Magn. A prosaisch AB.

78.

De sancto Corbinianu.
R.
sacer Corbiniane,

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

Doctor plebis Christianae, Fide fulgens mentis sanae

Mondum
A. Adest beatissimi
Corbiniani diei Electa festivitas

subegisti,

Gratulantes hodie
lubilent catholici

Laetabundi

Memor
Ora,

nostri

pater,
relictis

Nos a malis cunctis sana Et viarum calles plana, Ut calcantes mundi vana Pro amore Christi, Ipsum tecum assequamur. Et sequentes mereamur, Quod promeruisti, V. Te ducentc duce bono,
Praesule, patre, patrono.

Quatenus

Terrenis sordibus Uniamur Christo Hyiimologis zeumatibus

Ad
A.

Magnificat.

Adhaerentes

ei

in

aeternum.

Ilymnizando lactabunda Gaudeat ecclesia,


Tani festiva, tani iucunda Celebrans sollemnia
Corbiniani patiis almi,

222
Matris grate nomine Dictus est Corbinianus, Deo plenus, fide sanus
V.

Cuius ad praeconia Concrepant hinc inde psalmi, Ei US per suffragia

Lux

oritur castris
astris.

Melitonica purior
2.

Praeclarae puer indolis

Emunderaur a peccatis Gavisuri cum beatis


Post haec transitoria.

Et mentibus almivolis
Cbristo securus
astitit,

Sed blandimentis subdolis Mundique pompis frivolis

Ad Matut inum.
Invitatorium.

Ea
V.

licturus abstitit,

Nam

scripturarum

studet indagare sacrarum Mystica divorum

lubilemus Deo beatorum

cum psalmis eulogiorum.


3.

Praesulum regi glorioso,


Qui aeternae gloriae

Aniator castimoniae, Servator parsimoniae,


leiuniis,
vigiliis,

Coronam beato
Pontifici

dedit

Corbiniano.

Orationum studiis Creber insistebat,


Declinans transitoriam

In

1.

Nocturno.

Vanamque mundi

gloriam,

Antiphonae.
1.

Corbinianus, vir beatus,

Vitam solitariam, Saeculi penuriam Prae cunctis eligebat


V.

Tamquam

lignum

transplan-

Esuriens

et

sitiens iustitiam

tatus

Cordis, oris et operis

Secus fluctuum fluenta Inconvulso robore Viva fructuum crementa Suo dedit tempore.
2.

Contemperat officia, Sic pauper Christi pauperis


Assequitur vestigia.

Quem

totus sitiebat.

Super montem constitutus Praedicans praeceptum Dei, Verbum opere secutus


In timore servit
ei.

In

2.

N oct urno.

3.

Susceptorem suuni Deum Voce clamans invocavit, Et de monte sancto eum

Autiphouae.
1.

Mirificatum, consignatum

Vultus

tui

lumin

Exauditum

Uiureavit,

Laetiticasti,

satiasti,

Multiplicasti,

Domine.
beatis

Responsoria.
1.

2.

Mane
Te

astans

cum

Felix Waltegiso patre

videbit in idipsum,

Et Corbiniana matre
Est defuncto patre natus
Patris nomine vocatus,
3.

Scuto bonae voluntatis Tu coronasti ipsum.

Sed fausto post omine

Elevato super caelos Subiecisti omnia,

223
Hinc aeternum cantat melos Pro lionoris gloria.
Kesponsoiia.
1.

Calidus sanguis febribus

Dominicus curatur,
Labitur nee laeditur

Crescente fama

viri

Dei
V.
;

Adventantis plebis ei Concursus increbuit,


Quotl vir sanctus horruit

Puer praecipitio, Arreptus a daemonio Fugato liberatur,

Roniam

igitur petebat

Cuiusdam manus arida Sub feretro fit vigida, Quo sanctus deportatur.

Adiens Gregoriuni, Cui cordis exponebat,


Intus quidquid habuit,

In

3.

Nocturno.

Deposcensque clanculum
Anguli latibulum Apud Oratorium
Sancti Petii, nianibus
1.

Antiphonae.

Ex

viri

Dei

Enopboro
Mustuin fervens

Qua pro suis victibus Operari cupiebat Degens, nee obtinuit


;

Spinam

excussit,

Integer tamen

V.

Nam
Clam

in

modum papa mirum


sanctitatis

Liquor remansit.
2.

Stupens

virum

Quidam

latro eius

mulam

inito

consilio

snrripuit

Invitum sacerdotio Promovit dato pallio Praedicare monuit, Sic voti impos Redibat tristis.
2.

Et ex hac descendere
nequivit,

Donec sancto praesuli


sese praesentavit.
3.

Fuhninant miracula,
Signis tonant saecula,

Triduo suspensus Latro tanti viri


Benedictione

Fr

inulae reducitur,

De

supplicio

Latro vitae redditur, Piscem defert aquila,

Vivus deponitur.
Kesponsoria.
1,

Ursus inssu sternitur, Saginam fert ut doniitus,

Beati Corbiniani

Lumine perfunditur Et odore caelitus,


Fns aquae conceditur,

saginarium

vicina silva

ursus arripuit,

Horam
V.

praescit obitus.

Quem

Zyniae post novationem, Corporis ablutioncm, Missae celebrationem


Celer caelo meritum
V.

incauto custode prostravit


dilaceravit,

MerabratinKiuc
("ui

sanctus saginam imposuit.


usijuc perduxit

Digne reddit
3.

spirituni.

Quam Romam
2.

Bagatha contrabitur,
Sancto
tlic

In loco caballi.

dum

obloquitur,

Sanctus Dei plcnus virtute

defuncti naribus

Cum

piscc,

quem

admiiiistrnntc


V.

224

Benedictus rerum

Aquila divinitus exhibuit Cunctos secuni tuntes refecit;

Omnium Dominus,
Qui nobis sanctissinium Praedestinavit tutorem
Corbinianura.

Ut qundam cor vi
Heliaui pavere miiiistri
Sic avis aquila

cum

pisce.

3.

Pontificis

Homanae

eccJesiae

pedibus
cui
vit
et

Gregorii p^ovolutus, flehili voce multa narraqualiter


et

Precibus intentis Humiliter hunc imploremus, Ut contra cunctos

flndibus

huius saeculi honoribus esset

Inimicorum incursus Nobis sit custos tutissinius.

compressus ; V. Narravit, quod nee muri claustri tranqnillifatem praestare


potuissent,
et

Ad

Benedictus.

Beatissime

quantum

divitias

Praesul Corbiniane,
Meritis et virtutibus

mundi

formidaret.

Apostolis coraparatus,

Nobis peccatoribus

In Laudibus.
Antiphonae.

Absolutionen! culparuni

Impetrato propitius.

1.

Beatus Corbinianus

In

2.

Vesperis.
Magnificat.
et

Hanc sibi sedem elegit Et primus eandem


Episcopus administravit.
A.
2.

Ad
beatum
Qui
flore

gloriosum

Crevit decus et honor

viri,

Antistitem Corbinianum.
meriti
fidei

Dilectus est ab omnibus

Imperii principibus.
3. Sanctus

Et documento Sanctam
Precamur,

Dei famulus Impetrato caelitus Medicamine multorura


Debilitatos viribus

niustravit ecclesiam,

Ut

suis

precibus

Liberemur

Adauxit prioribus.

nostris criminibus.

Brev. ms. Cod. Plagen, s. n. A. Brev, ms. Plagense anni 1499. Brev. ms. Ebersbergense Secoviense saec. 15. Cod. Graecen. 1548. B. Brev. ms. Diessense saec. 15. Clm. saec. 15. Clm. Monacen. 5972. C. Clm. Monacen. Monacen. 5677. D. Brev. ms. Frisingense saec. 15. Brev. Frisingense 19283. E. Brev. Frisingense imp. Augustae 1491. F. In imp. Venetiis 1516. G. Brev. Pataviense imp. Venetiis 1508. H. In 1. Noct. A 1, 1 Supra montem 1. Vesp. ad Magn. A, 6 ad fehlt AH. R 2, 9 divinorum R 1, 1 Walthechizo B. B. A 2, 4 serviet A. R 3, 1 R 2, 9 Ex odore BH. H. In 2, Noct. R 2, 3 mala BH. Gagatha B. Hiezu die Hymnen: Ad Vesp.: Ave, pastor bone (Anal. IV, 123)-, ad Noct. Hora matutina, Divisio des vorigen (Anal. IV 1. c).

225
79.

2.

De sancta Cordola.

In

1.

Vesperis.

Haec dominum

caeli
tidcli

Super Psalmos.

complectens mente Respuit errorem


et

A, Ave, virgo speciosa,


clarior sideribus,
3.

mundi

labentis

amorem.

Cuius vultam

et

decorem

Saeviunt tyranni iacula Virginem trucidando,

coneupivit Dominus,

Funde preces
R.

creatori
4.

Gaudet caeli curia Ipsam praestolando.


Sponsa Christi generosa,
Caritate vulnerata,

pro tuis supplicibus.

martyr laureata, mundo fer munera grata,

lam potens

virtutibus

lucis tu tilia clara,

Tendens ad caelestia, Gaudet inter verbera, Nulla terreut hanc supplicia,


Benedicit
5.

Posce dona miseris,


indignis sis tu benigna,
Piis tuis precibus

Deum

in saecula.
caelis,

Laudate Dominum de

Placa regem supplicibus,


V.

Reorum facta quam feliciter

patrona.

Cuius gratia virgo illustris Post triumphatum saeculum Sortem subiit beatorum, Pulchra canens cantica

inhaeres caelestibus,

Angelorum iam

socia.

Regnas cum angelis


laetabunda.

Ad
A.

Benedictus.

Cordula beata,

Ad

Magnificat.

Dum

telo trucidata

A. Adest namque sacratissiraa dies Cordulae,

Ab Attila fuisti, Cum virginali grege


Aeternam pari lege Coronam meruisti, Fer opem iam tristibus
Patrocinio tuo derelictis

Quam

gloriosus

martyrum

sanguis exornat,

Dum

ad mortem, quam fugerat,


castis

ultimo se oflferrebat,

Quae animam moribus


intulit astris,

Et post huius vitae trist ia Impende suffragia grata.

Quam

sacer angelicus

deduxit ad aethera coetus, Cuius pio adiuti suffragio

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Aeterno pcrfruamur gaudio.


A.

Ad

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Virgo caesa gaudet laesa Pro te, Domine,


Stat invicta,

quando assata

Cruciaminc,

Ilaec (est) virgo celebris

Iam de

valle miseriae

merito fidei specialis Ut iubar in tenebris

Cum palma

victoriae

Adivit regnum lactitiae,

(mundo)
Blamu,

refulsit

actibus

Cuius pia intercessio

claris.
ilititoriae

Nos
V.

servet a supplicio,
15

rliythmicac.


-
iv

226

^^/ir.

Brev. ms. S. lacobi Brunen. 30. saec.


I

A.

Brev. ms. Raigradense

1.

saec. 15. B.
4.

In

1.

Vesp.

R, 1

mater A.

Ibid. 2

Deo

dilecta

Cordula B. Ibid.
Ibid.

fehlen 15. noch folgende A


:

79

Miranda praeconia B. Ibid. 6 tu fehlt A; fehlt B. Ibid. 12 Regnans B. Nach der Oration steht in
sis

Angeloram tu regina Laude freta divina,


Sponsae dilectae canticum lubilat virgineum, Laureatae genimis, rosis, Margaritis pretiosis Et coronis aureis.

Ad
A
3,

Noct.

B. icta?

alles de Communi. In Laud. A 1, 2 fidei insignis A. A 5, 2 insignis. Gemunt tyranni iaculn . A 4, 6 Dominum B. In 2. Vesp. ad Magn. A, 3 Stat invicta quassata B; lies quando Ibid. 5 lam fehlt B. Ibid. 9 Nos salvet .

80.

De

SS.

Cosma

et

Damiano.

In

1.

Vesperis.
regis

Antiphonae.
1.

Et praesentis vitae porapas respuendo noxias


Gloriantur
in
et

Haec ad laudem summi


exsultet ecclesia

exsultant
patria.

caelesti

Cosmae atque Damiani


colendo sollemnia.
2.

Ad Matutinuni.
Invitatorium.

Exorti sunt uno die


illustri

progenie,
sunt renati

Uno quoque
3.

sacrato baptisraate.

Adoremus venerantes regem regura Dominum,


In quo refulget Corona
gloriosa martyrum.

Sese namque mancipantes in praeceptis Domini

Toto nisu respuerunt blandimenta saeculi.


4.

In

1.

Nocturno.

Adtiictique per diversa

Antiphonae.
1.

tormentorum genera Meruerunt gloriosi vehi super aethera.


5.

In

Aegea

civitate

orti prole nobiles

Cosmas atque Damianus


Terrea linquentes excelsaque regna petentes Vivunt in Christo superna luce fruendo.
exstiterunt proceres.
2.

Hos uno ortu geminos


felix mater edidit, Adultos quos studiis

Ad

Magnificat.
3.

litcrarum tradidit.

A. Cosmam atque Damianum veneremur martyres, Qui virtute meritorum micueruut celebres

Docti vero doniinicis

exemplis

et

apice
virtutis

Ad

arcera

summae

meiTierunt scandere.

227
Responsoria.
1.

2.

Gloriosa celebrantes

Contemnentes sancti fratrcs praesidis imperium,

martyrum sollemnia Cosmae atque Damiani


recolamus merita, Quibus carne resoluti
petierunt aethera,

Firma petra
V.

salidati

superant eculeum,

Inde grates Deo caeli pura mente referunt.

3.

Exsuperant ignes
sancti

V.

Angelica quoque saepti

ammasque

voraces,

turma lucidissima.
2.

Hi medicinalis

artis

periti industria

V.

Hominibus iumentisque
dabant refrigeria,
V.
Iniitantes

Praeside prostrato pia dant iubilamina Christo, Sic quoque falsorum spernunt simulacra deorum.

quidem

regis

In

3.

Nocturno.

aeterni vestigia.

Antiphonae.
3.

Cumque

sancti

memorati

1.

Sistentes ergo devoti


divinis ofticiis

pollerent virtutibus,

Toto corde praeoptabant


coniungi martyribus,

Sancti fratres se intimis

V.

Ut cum Christo fruerentur


gaudiis caelestibus.
2.

domabant

ieiuniis.

Gaudii vitae praeseutis


calcata lascivia

Gestabant super adflictos

In

2.

Nocturne.
3.

pietatis

viscera.

Antiphonae.
1.

Supernae largitionis iam repleti gratia


Distribuebant intirmis

Vigebat quidem in illis virtus parsimoniae,

multa beneticia.
Responsoria.
1.

Quamvis adhuc fruerentur


annis pueritiae.
2.

Transcendentes servi Dei


iura puerilia

In mare merguntur

Cosmas sacer

et

Damianus,

Toto corde sequebantur


sanctitatis
3.

Angelicis manibus

opera.

gaudentes inde trahuntur,


V.

Erant namque

Hinc referunt laudcs


regi

castitatis 2.

Christo iubilantes.

pollentes virtutibus

Veracesque in sermone, bonis compti moribus.


Responsoria.
1.

Athletae Doniini
crucis, en,

suspendia passi
sagittas,

Et lapidum noxas contemnunt atque


V.
Vincunt carnifices

Sanctos Dei cohortando Lysias sacrilegus


lubet, ut vanis parercnt

l)rosternunt atque lictorcs

Et reddunt animas
lesu Christo pretiosas.
3.

idoloruia cultibus

V.

Relictisque
sacris

summi

regis

medici fortes.
caelcsti

visionibus.

lucc fruentes,

15*


Mentibus infirmis

228

Laudes sanctonira pangamus, Cbriste, tuorum, Pro quoruni precibus


surrexit de nece functus.

medicamen fundite
Y.

nostris,

Ut per

vm

inundi,

per vos quoque viribus aucti CoDstanter vitam mercamur adire supernam.

Ad
Inclite

Beuedictus.
vale,

Cosma,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

salveque, sacer Damiano,


In quibus enituit

laurea raartyrii,

Gloria sublimis
Sit

Sumite nostrarum,
petinius,

Christo lausque perennis,


nitet et

iubilaniina

laudum

In quo vir sanctus

Cosmas
2.

Damianus,
annis

Et nobis medicam ferte salutis opem.

Hi Domino
Fulgentes

teneris

geraini placuere sub


rutilis

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

meritis velut orbita solis.


3.

Sanant aegrotos, pellunt medicamine morbos, Lumen dant caecis,


succurrunt daemone
fessis.

Ad
Cosmas

A. lam sacer aetherea


refulget in aula

4.

lUorum meritis
homo.
Fit

quem deceperat
guis,

an-

Exsultans Domino cum fratre suo Damiano, Hinc quoque dulcimodas illorum psallimus odas,

mox

incoluniis,
fidelis.

De quorum

meritis

gaudet plebs inde

terrae congaudeat orbis.

Brev. ms. Brev. ms. Gebennense saec. 15. Cod. Parisin. 1318. A. Cod. Tiironen. 152. B. SS. Cosmae et Damiani prope Turones saec. 15. Brev. Sistaricense inip. Sistarici 1513. C. In 1. Vesp. Super Ps. AA A 2, 4 in sacro A. A 5, 1 Terram A. stehen in 2. Vesp. A. Ad Magn. A, 4 meruerunt A. A 5, 4 suprema C. Ibid. 7 Gloriamur A. Ibid. 2 venerantes Invit. 1. Adoremus salvatorem A, veneranter C. In 1. Noct. A 1, 4 praecives A, praesules C. R 1, 7 regem regum A. R 1, 8 via lucidissima A. Angelica quos laetetur A. In 2. Noct. A 3, 1 R 1, 1 artando C. Erant nempe C. In 3. Noct. A 1, 1 ergo officiis A 1, 2 divinis devoti A. R 2, 2 en fehlt A. A. B hat drei eigene Hymnen zu diesem Officium; vgl. Anal. XI, Nr. 169 171.
'

81.

De

SS.

Cosma

et
2.

Damiano.
Sola sonans reliquos nunc lingua redimat artus, Et populus frat res noseat adesse pios.

In

1.

Vesperis.

Super Psalmos.

Laeta salataris impetret turba medelas, Quae te, Cosma, refert te, Damiane, sonat.

3.

Blanda triumphali
citharizent guttura laude,


Debitus bis sanctis nee sileatur honor.
4.

229
2.

Ne
sua sacrilego
frustrarent pectora

nummo,

medici, nostris

pharmaca Et manui cedant


infundite
5.

plagis,
3.

Dant gratis, gratis quod genus artis habent.

Iam sua
nil

divitibus

vulnera nostra sacrae.

prosunt munera, pauper


stipis

Cosma

pater, nostris

Languidus absque

Clemens clamoribus assis Teque doce terris non habuisse parem.

munere sanus

abit.

Responsoria.
1.

Ad
A.

Magnificat.

Multis sanctorum speciales vincere morbos

Theodora, felix et splendida pariter mater, [Hymnos] ad altisonos


assis

Dat Deus,
vincere,

ast nobis

quidquid obest.
alii,

V.

Tu

Particulas

cum prole beata, cum natis communes suscipe laudes.


tibi

vos totum corpus habetis


Pellere trans morbos

2.

Per

te

corporeo
dolori,

surgit medicina

seu rapuisse neci.

Vincit Arabs

Cosmas aegrum Damianus et orbem


victi

In Completorio.

V.

Vanescunt pulchro
certaraine morbi.

Ad Nunc
A.
Sublimes

dimittis.

3.
facti

Hi doctore Deo
fulgescunt arte medendi,

vos carnis morte cadendo,

Cur

et philosophos

Clara triumphali
premitis
qui sidera gressu,

et terrea

dogmata

vincuiit,

V. Pravos ingenti

Sacros in terras
oculos deflectite, vestra

mores

virtute retrudunt.

Ut qui

festa colunt,

iam laudis lucra reportent.

In

2.

Nocturno.

Ad Ma tutin um.
Invitatorium.
1.

Antiphonae.

Hos natura

colit

Nunc adoremus,
(juo

Cosmas quo Damianus

querulo subiecta dolore, Humanumque sonet

Aegris salvificas

anxia vota genus.


2. Quisquis eris, morbos qui sufters, Organa laxans

imposuere manus.

In
Nunc

1.

Nocturno.
3.

Sacris

harmonicum

Antiplionae.
1.

fratribus cde melos.

pia sanctorum resonent soUemiiia fratrum,

(Quorum corporous vincitur angor opc.

Fossa malis curant non tantum Corpora, verum Labentes animas cana sub ima stygis.


Responsoria.
1.

230

Ardua iam summo


venistis

Palladiam curans morbi gravitate iacentem, Fers prece devictus [munus], Daniiane, pusillum,

ad astra triumplio,
gloria iungit.

V.

Victores

eadem vos mors et

3.

Qui mare

vicistis,

V.

Tunc

renuit Cosmas tecum dorrnire sepulcro.

vastum

vicistis

et

ignem

Nee non

dira

crucis
;

2.

Impatiens Lysias
sanctorura excrescere
Vult,

famam

referant aris

Vobis tormenta parata V. Ingen tes poenas superat patientia fratrum.

V,

falsorum tura deorum, Idola contemnunt,


furit acrior

angue tyrannus.

In Laudibus,
Antiphonae.
1.

3.

Curuque

pii fratres,

diro in certamine fortes,

Artati vinclis

Ad

nova tu nostrum
antidotum

cum
V.

carcere vincula rident,

laedentia vulnera pectus

Iniecti in pelagus

Cum Cosma
des,
2.

pervincunt aequoris ima.

Daniiane, novom.
servis

Tu duplicem
impetres,

In

3.

Nocturno.

Cosma, salutem

Antiphonae.
1.

Corporis atque animae,


sie

miserere, pater.

Qui de ventre
trahis

viri
3.

Iam pereant plagae

amplum, Cosnia,
brum,

colu-

Fac, ne nos Stygius toxicet ore draco.


4.
2.

pereant et vulnera, languor facie fratrum cunctus in orbe ruat.


satis

Non

est

Unguis
beatos,

Qui vitas dederant,


gladio cecidere cruento,
Sic male respondent
facta scelesta piis.
5.

fratres laudare

Auxiliis

quorum

cetera

membra

valent.

Pessima per

facies

3.

Supplicis,

fratres,

sanetur laesio, fratres.


Pectoris introrsus
scilicet

animas et corpora plebis Desuper in vestra semper habete manu.


Responsoria.
1.

atque

foris.

Ad
A.

Benedictus.

Divini

Lysiam

Caclica terrenis
infundite

blasphenii nominis ultro

pharmaca
medici, et

plagis,

In faciem caedunt

Nunc

caeli

V.

Satanae mortisque ministri, Orat opem praeses,

terris

donate
orat

relictis,

Quam nunc
Ut
sibi

opem

quam tu non, Cosma,


2.

negasti.

sceleris gens saucia telo,

quicunque simul
ferro cecidistis eodem,

speratas

valeant cognoscere vires.

231
In
2.

Innumeris iustum est medicos iara flectere fratres Laudibus, ex quonira

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Tartarei teli qui vulnera saeva mederis,

munere turba Ad
Iiiipositi

valet.

Maj^nifieat.

Huc ades
suscipe,
2.

et

plebis

caelo
decori,

Cosma, prcces.

spes languentum,

fratres iam morte Pro terrae populis

Cosma
quam
3.

et

Damiane, viroruni,
opeiii.

adcuniuletis

opes,

Mittite de sursum,

Per quas morborum


Impetus
et

rogitamus,

Cito potens medica

longe vanescat et absit et mentis turbida noxa ruat.

de fratribus unus Sordida sperantum


tergere
4.

alter

In C

mp

o.

membra

potest.

Praemia tam dignis non possumus aequa referre


Hospitibus caeli, spem quibus orbis
liabet.

Ad Nunc dimittis. Humanas audire preces


dementia vestra
Artis opisque siniul

iam relevare

velit.

Clin. Monacen Brev. ms. S. Adeodati saec. 16. Officium gehrigen Hymnus siehe Mone III, 259.

10 909.

Den zum

82.

De sancto Cyrillo.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Et pro

Cyrillo boc devoto


in

Ad

Gloriemur

Domino.
t

Gloriosum lumen,

In
-i

ur

0.

Temporibus

defluxis velatum,
.

Antijthonae.

Nunc

clare rutilasti,

Beatus
iste

Cum

Vaticinii

annoso stillati incboantem


fine desiccasti,

vir Cyrillus,

Consilio

Adepto

Sanctc pater Cyrille,


lita,

Carrae-

praelatorum consignatus, Humilis quamvis et tantillus,


Virginis

Feslivitas lua in bac vita,

Per quam propbetasti, Devote nos promat ita,

Dei
^
''

fuit

advocatus.

Ut mens nostra

virtute polita,

Vclut tu radiasti.

Doctorcs (luiilam frcmucrunt Inania iiiodilantcs, De Dei genetrice contulcrunt Puritati suae dcrogantcs.

Ad Matutinu m.
Invitatoriuin.

;.

Sanctus pater Carmelita Multos sensit adversantes,

Laeta voce, corde toto

Quos confudit ita, Ut Dcuin cxstent

roUau-

Laudemus Dominum

dantes.

232
Responsoria.
1.

Responsoria.
1.

Tn festivitate hac novella

Cyrillus, vir religiosus,

Cordis intimo reseretur cella,

A mundo
Ac Deo

resiliens

Laudes

laetas

compromaraus

religatus,

Cyrillo sancto,

quem aniamus,

Totus exstat virtuosus,

Et meritis

eius gloriemur,

Ad montana
V.

prosiliens,
;

Ut in caelis praemiemur, V. Dominus Deus praeamandus Ducat nos per vias rectas, Quas Cyrillus venerandus

Carmelita professatus Paupertatis documenta

Ut perfecte teneamus Et huius mundi blandimenta,


Oret, ut vitamus.
2.

A
2.

vitiis

gressus est perfectas.

Vir miro vigens ingenio, Laureatus signo doctorali, Fratrum vitam pro suo modulo Contemplatus oculo mentali, Fraternitati eorum petiit adunari,

In Carmeli montis alveario

Mel

sugit apis caelica,

Dum

sui cordis armario Sonant cantus angelici


in
effigie

Corporali in
V.

evocati,

V.

Habitum salutiferum
sincerius cupiebat,

Ob meritum patris tanti Mentem nostram dulcorent


Et pro
gratia spiritus sancti

A
3.

propbetis traditum

Nobis implorent.
'S.

devotus induebat.
In Carmeli monticulo Penes Eliae rivulum

Digne Deus designavit Locum prophetarum,

Quem

Cyrillo destinavit,
caro,

Vir magnae sanctitatis

Amico suo

Fratrum vixit consortio Tenue tenens edulium Temporalibus abdicatis, V. In monte fructifero
Roratae ubertatis,
In loco florigero

Ut proplietam adfirmaret, Qui nutum Dei praedicaret, V. Per manus angelicas

Eum

visitavit,

Et tabulas argenteas
Scriptas praesentavit.

Clarae amoenitatis.

In

2.

Nocturne.
1.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1. Pater sanctus invocavit

Antiphonae.

Vitam ducens innocentcm


Carmeli montem habitavit,
Spiritum Deo oboedien cem Ad caeliculmentranslegavit.

Deum

in

oratorio

Et, quidquid voluit, impetravit

In sui cordis oraculo.


2.

Mane

in

missa Deus astabat

2.

Coronam pretiosam

presbyterii

Sancto Cyrillo peroranti, Malignum spiritum effugabat

In capite eius posuisti,

Dum
3.

saciTim ministerii
elegisti.

Annulo bono
3.

radianti.

Confessorem eum

quam admirabile
Opus Deus demonstravit, Futurum inevitabile
Ecclesiae revelavit.

Doctrina eius salutifera

Domini terra exstat plena.

Dum

verba eius

et

opera

Aediticaut corda serena.


Responsoria.
1.

233
2.

Servitute laeta

Is

Stella

praeradians

Domino
Cyrillus,

servivit

In ordinem paupertatis,

Orbeni episcopatu illustrans

dum propheta Solum Deum concupivit.

Moribus

conforraatis,

3.

Sanctus pater diluculo

Signis et miraculis

Ad Deum
Et
4. sui

festinavit

Veridice coruscavit,

cordis oculo

Ut

fide

dignorum oraculis
sedes adprobavit
;

Devote rogavit.
In opere deitico

Romana

V. Aegra corpora recreavit


Spiritus Dei dono,

Deus benedicitur, Quod Cyrillo presbytero


Angelice describitur.
5.

Infecta corda emundavit

Decoratus
2.

....

Spiritus spirtualiter

Vergente mundi vespere Deus vatem praesentavit, Cui in missarum opere

Spiritum revelavit
Cyrillus Dei

Domini

Dum

futura prophctavit.
Benedictus.

Saa secreta

revelavit,

Quorum plurima prospere


Ecclesiam designavit,
V.
In praesenti saeculo

Ad

A. Decor detur huic Carmeli


Cyrillo sancto et fideli,

Mala quae nos premunt,


Sancti Cyrilli oraculo

Qui deiferam gloriosam

Praedicta sunt
3.

et

erunt.

Abimata macula
Praeclare defensavit,

Pater sancte Cyrille, Presbyter Carraeli,

Ex

eflfectu

cordis zeli
veli

Nos

pluries

quam

Et favore puri

millc

Duc ad aram caeli, Per tua sancta merita Dele nostra debita Et ordinis nostri catervam
V.

Sui ordinis in patronam

sede apostolica

Prae cunctis impetravit

Dei perfice gratia. Nobis assit decor Carmeli, Matris non desit gloria caeli. A.

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Ad
Cyrille,

eremita,
[sie
!j

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Arachmicola

Tua sancta docet Te beredem fore

vita,

caeli,

Decorem Carmeli
Sanctus Cyrillus induit,

Kam

terris

delectaris

Angelicis coUoquiis,

Dum

fortitudinc Dei caeli


claruit.

Es a Deo

social us

Amictus
In

Divinis eloquiis.

Hrcv. ms. Carmeli Hambcrp^en. anni 1467. C'od. Bambergen. Ed. VII 2.'5. In 2. Noct. A 3, 3 R ;5, 6 alxlicatum. Noct. A M, 4 oxstat. R 2, 4 sq. Nacli angelici (angolica?) ist wohl ein Inevitahile futurum. In 3. Noct. R 1, 3 epi8coj)atum. Ver.s aus{^efallen. R 3, 4 Lies carum? Lies Nani in terris deleetatus? In 2 Vesp. .\d Magn. A,
1.

">

234
83.

De sancto David.
V.
Perfectionis avidus

In

1.

Vesperis.
Magnificat.

Dispersit haec pauperibus.

Ad

.3.

A. Ardens verbo, martyr voto,


Claustri nutritus moribus,

Ori obponens ostia In frivolis obmutuit,

Aspectus
V.

et

eloquia
timuit,

Purus virgo, corde toto Intentus Dei laudibus, David, piae melodiae

Mulierum

Loquentes inutilia Gravissime redarguit.

Es vere dignus

vocibus.

Ad Matutinum,
Invitatorium.

In

2.

Nocturno.
praecordia

Antiphonae.
1.

Christo cantet ecclesia,

Munda David
IJt sint

Qui ipsam sie ditavit, Extollendo praeconia Praeclari patris David.


2.

Virtutuni clarent speculis,

exemplaria

Magnis atque parvulis.


Est virtutum fundamentum Et decor humilitas, Ipsam sibi fulcimentum

In

1.

Nocturno.

Antijihonae.
1.

David
3.

fixit

sanctitas.

David Simplex

oculis

Dolet, flagrat, lacrimatur,

Vixit columbinis,
lugis in fiuentulis

Quando

Suspirans ad martyrium, sibi nuntiatur

Residens divinis.
2. Custos toto studio Animae decoris
Nil curat de pallio Vanitatis foris.
3.
1.

Sanctorum excidium,
Responsoria. cordis munditiam Praerumpit cogitatus, Adponit diligentiam Per preces et ploratus, V. Sic servat innocentiam

Amans

Formulat praecordiis Puros cogitatus

Nee promit

eloquiis

Steriles tractatus.

Christo confoederatus.
2. Sanctus David humilis, Non timet opprobria,

Eesponsoria.
1.

Piorum pius

filius

Parentum, David inclitus, Ut stellae mieans radius

Antiquo David similis Hie eius est in patria, V. Christum ducens in iubilis

Mores sectatur penitus,


V. Nunc sua dans hilarius,
3.

Ad

sui

cordis atria,

Nunc
2.

sacris votis

deditus.

Leo furit, ursus lingit, Et Golias grandem fingit


Sibi fortitudinem,

Fit comes

multum providus

Sanctae vitae claustralibus, Qui mundo fuit splendidus Auro, servis et opibus,

Christi armis se praecingit

Sanctus David et confringit Hanc tantam multitudinem.


V.
In labore quidquid stringit,

235

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Huius sancti non exstinguit Araoris magnitudinem.

In

3.

Nocturno.
2.

Sanctum David decoravit Larga Dei dextera


In tot signis fide dignis Per virtutum opera. lucundetur, gratuletur

Antiphonae.
1.

Verbum
Ut

serit,

mortem

quaerit

Clamans

infidelibus,

Tota terra Sueciae, Sonant pie hierarchiae

quiescant, resipiscant

Ab
2.

Nunc
3.

caelestis curiae.

idolorum cultibus.
In praeclara caeli ara,

Solus orat nocte, rorat

Genas multis lacrimis Pro novorum conversorum


Confortandis animis,
4. 3.

Dens, tecum vigilat David, laetus et quietus Te fruendo rutilat.


Astra, mundus, terrae fundus

Elevatur, transformatur

globum Vere rarum


In

lucis splendiiium,
tarn

praeclarum
!

Benedicant Dominum, Qui tarn bonum dat patronum In salutem hominum.


5.

Sancti Privilegium
Respousoria.
1.

Sit

decora,

sit

sonora

Suenum

laudatio

In insigni tarn benign!


Affectans per martyrium

Sancti natalitio.

Sunm augere

raeritum

Piagas, niinas, auxilium

Ad
;

Benedictus.

Non

tiraet

nee interitum

V, Amoris stillicidium
Sic inebriat spirituni.
2. Invenit

A. Ora,

psalle, pater

David,

modos

varios

Pacis et amicitiae,

Coram arca foederis, Nos excusans, quos prostravit Premens unda sceleris, Ut salvati tibi demus

Per quos multos nefarios Lucrabatur ccclesiae,


V.
Sic fortes operarios

Laudum dccem milia Et viventes enarremus Larga Christi magnalia.


In
2.

Auxit Christo
3.

cotidie.

Pater David, stirpe clarus, Vita iustus, arte gnarus,

Vcsperis.
Magnificat.

Digna proles Angliac, Cur venisti de remotis


In indoctis uenis,

Ad

Gotis

A. Christi templo comportavit

Viani vitae (luacrcrcV

Vidi ciaras margaritas,


Licet luto delinitas,

Aurum, aes et ebora, Quae Sigfridus copulavit Firma iiectens ancora


Illius

lacentes in pulvere,

tcmpli lapidcs
C!hristi

V,

Dcrelictis rcgno, patrc,

Aeterna

Caritas

Rebus

caris atque

mafre

Nos iungat

et

vera fides

Ilas volebani

onioro.

Ac

almi David sanctitas.

236

Brcv. Arosiense imp. Basileae 1518. In 1. Vesp. Hymnus: Gaude, devota Suecia (Klemniing I, 78); ad Noct: Tener ligni vermiculus (ibid. 79); ad Landes: Exsultet caelum laudibus (ibid. 86).

84.

De

SS.

Desiderio et Rennfrido.
2.
illustri et famoso Sanguine descendit, Mundi cultum cum pomposo Fastu vilipendit.

In

1.

Vesperis.

Ex

Super Psalmos.

A.

Ad

sanctorum soUemnia Currat plebs devota Deo regenti omnia


Solvens pia vota.

3.

Meutern

Ad
4.

fixit ad optatum, virtulum principatum.

R.

Assunt festa iam canctis grata


Sancti Desiderii

Generis nobilitatem

Morum
Vicit

venustate
vilitatem

Eius fidique consortis,


Reginfridi,
viri
fortis,

mundi

Vitae puritate.
5.

Quorum mors
V.

est pretiosa

In conspectu Domini;

Quorum pio interventu Exoramus et obtentu


Vota nostra praesentari Et devote commendari.

Puer Desiderius Vere desiderabilis,


Intus et exterius

Deo

peramabilis.

6. Decursis annis pubertatis

Ad
A.

Magnificat.

Vernantis pueritiae

Ad

decorem

castitatis

Christe, praesta desiderata

Scandit et munditiae.
Kesponsoria.
1.

Sacramenta mysterii

Non
Nee

diffidi

hora mortis

succidi vitae portis,

Ne mors

nostra odiosa

In aetate iuvenili

Fiat tuo nomini.

Hausit corde sitibundo,

Quod post tempore

senili

Ad M a t u t
Surgite sollicite

n u m.

Invitatorium.

Fudit ore mundo, V. Quidquid boni legerat Simul et audierat Cordis de profundo.
2.

cupientes gaudia vitae,

Martyribus

solite

Incremento discipliiiae Est magnificatus,

psalmum iubilando

venite.

Quod mox
V.

legis

est

divinae

In

1.

Nocturno.

Didascalus vocatus, Literarum studio Mentis cum tripudio


Sic est sublimatus.

Antiphonae.
1.

Beatus Desiderius
Intus et exterius

3.

Per virtutum ornamenta


Qui sie fuit ornatus, Est per gradus incromenta
Electus
et

Armis cinctus

fidei

Caritatis et spei.

vocatus

237
V.

Noctes ducentes insomnes


In divinis laudibus Sanctos imitabant omnes

Ad gradum

episcopatus,

V.

In quo fulsit

Deo gratus

Et a cunctis peramatus.
4.

quam

mitis et benignus

Cum
2.

orationibus.

Fulsit praesul

Deo dignus

Dum

itineris

consortes
fortes

Cura pastorali Circa plebem, quam regebat

Quosdam sepelisset Atque quosdam adhuc


Mente
persensisset,

Et benigne refovebat
Affectu spiritali,
V.

Christo reddit pia

vota,

Curam gerens infirmorum,


Viduarum, pupillorum Et desolatorum.
V.

Quod

sinceritate tota

Dies elegisset,

Luctu plene mitigato Et dolore commutato,

In

2.

0.

3.

Antiphonae.
1.

Assunipto secum Reginfrido, Dulci ac prudenti viro, Coepit terras peragrare Et verbum vitae seminare.

Hic vir sanctus, ut audivit Schisma praedicari, Mox ad locum tunc adivit Volens sciscitari Huius rei veritatem Et erroris falsitatem

Totam

exstirparc;

2.

Postquam Romae intraverunt


Terris multis peragratis,

V. Veritatem astruebat Et morose satagebat

Sacra loca lustraverunt Fervore caritatis.


3.

Plebem informare.
4.

De

fide

Ubi diu dum mansissent Atque Vota excoluissent,

Aequa

lex

dum ambigitur, dum praetigitur,

Ignis ut paretur

Dominum benedicebant
Atque grates referebant.
4. l'ostquam

Et quisquis suum baculum


Cunctis ad spectaculum
Inicere conetur,

Romam

sunt egressi

Viri fortes indefessi,

Mira
Ignis

res peragitur,

Faciem verterunt

mox

incenditur,

Ad
5.

viam, qua venerunt.

Baculi iactantur;
V.

Statini

quidam

infirmari

Inter eos coeperunt

Fidei sinceritatem Atque rei veritatem

Et tantum debilitari, Quod mortui fuerunt.


6.

Cuncti praestolantur.

In

3.

N octurno.
Cantica.

Quos vir Dei sepultura Digna tumulabat Animasque Deo pura


Prece commendabat
Responsoria.

Ad

Ivaudat omnis plebs matura

Sanctam trinitatem, Quod ex tali coniectura


Noscit veritatem.

1.

Hic perfusi caritate Et sincera bonitate Corpora vigiliis Mactabant et iciuniis,

Responsoria.
1.

Astant ad spectaculum Cuncti pracstolantes.

238
Horuni cuius baculum Flamniae sint vorantes; Mox Dei iudicio
4.

Dum

iacerent sie prostrati


exorantes,
scelerati
affectantes.
sie

Deum
Assunt

viri

Unus

incineratur,
5.

Praedam

Alter sine vitio


Illaesus asportatur;

Dum

iaceret

prostratus

Sanctus Desiderius,
Hostis ense perforatus
Exstitit celerius.

V.

Stat pontifex schismaticus

Confusus et elinguis, Hoc baculus probaticus Eius [fecit] et ignis.


2.

Ad
A.

Benedictus.

Dum

devota femina Yerbi Dei semina Devote suscepisset, Divinaque mysteria

Yir devotus dum perspexlt, Servus caput quod erexit, Sentiens hunc vivere

Per sancta desideria Vir Dei complevisset, Potum petit sibi dari, Quo volens refocillari,
lila

Rogat illum regyrare Et factum renuntiare

Ac mortuos

reducere.
r a

Per H
A.
Statini caput

s.

cum

dedisset,

Ad Primam.
dispertitura

Y.

Yas non
nie

sentit

detrimentum

In liquore nee contentum,

cum

bibisset,

Yepre

colligavit

3.

Praesulatu sublimatus

Et per cursum semicitum Factum nuntiavit.

Yir sanctus Desiderius,

Deo multum peramatus,


Plebem suam uberius
Praedicando confortavit
A.

Ad

Tertiam.

Laodat omnis plebs matura Sanctam trinitatem,

Et

in fide roboravit

Quod ex

tali

coniectura

Intus

et

exterius,

Noscit veritatem.

V. Yerbo mentem recreando, Corpus cibo reformando.


A.

Ad Sextam.
Statim mulier devota Cum turba vicinorum
Subliraavit in birota

In Laudibus.
Autiphonae.
1.

Cum ad
In

locura passionis

Sancti pervenerunt,

modum

orationis

Corpora sanctorum Et ad sua deportavit Et devote tumulavit

Sese prostraverunt,
2.

More defunctorum.
Ad Nonam.
A.

Yir devotus

sibi

dura

Sciens eventura,

Dum cum
Kimis

Suos monuit orare

Nee a de
3.

deviare.

praeda sie per runi Hostes oberrarent Atque se per verba dura
satiarent,

Prior morti est addictus

Sanctus Reginfridus, Semivivus est relictus Post haec servus tidus.

Accidit Dei vindicta,

Ut se praeda derelicta

Mutuo

necarent.

239
In
2.

Quorum
vota raeritorum
terris

Vesperis.
Magniticat.

Coniprobat memoria,

Ad
A.

Dum

in

finiuntur,

devota beatorum

Cliristum vere consequuntur

MartjTum
sollicite.

victoria,

In caelesti gloria.
anni
3, 1

Brev. ms. Monasticum

In

1.

Noct. A

1481. Cod. Eremiten. 759. Mentis. In 2. Vesp. ad

Invit.

Magn.

A, 7

caelestia gloria.

85.

De sancto

Diiiiiiiiico.

In

1.

Vesperis.
2.

Pauper

fulsit

Dominicus,

Super Psalmos.
A..

Forma

praevisus catuli.

Gaude, felix parens Hispania,

Florem pudicitiae
Servans illibatum,
Attigit eximiae

Novae

prolis

dans mundo gaudia, Sed tu magis plaude, Bononia, Tanli patris


dotata gloria,

Vitae caelibatum.
3.

Documentis artium
Eruditus
satis

Transiit ad Studium

Suramae

veritatis.

Lauda, tota mater ecclesia,

Respousoria.
1.

Novae

laudis

Mundum

vocans

agens sollemnia.

ad agni nuptias

Ad
A.

Magnificat.

Hora cenae
pater familias

Transit pauper

Servum

mittit

ad regni solium, Dux ad sceptrura, Victor ad praemium,

promittens varias
Vitae delicias
V.
;

Mors

in

vitam,

Ad hc convivium Tam permagniticum


Eligit

labor in otium,

Praesens cedit luctus in gaudium.


2.

nuntium Sanctum Dominicum.


gloria

Datum mundo
pro mundi Mira Christi

Ad M a

t i

nu

ra.

Invitatoriiiin.

praesignat gratia,

Assunt Dominici Lacta sollemnia,

Laude

multiplici
V.

Plaudat ecclesia.

Cuius ortum praecurrunt nuntia Vcri praosagia Stella micans


;

in

fronte parvuli

In
1.

1.

o.

Novum
3.

iubar

Antiphunae.

praomonstrat saeculi.

Praeco novus et caelicus Missus in tinc saeculi,

Verbum vitao dum palam

proiiiitur,


Surgunt hostes, ber conscribitur, Favent omnes,
sie

240

Lingua verba
transformat varia.
3.

error vincitur,
;

Granum excussum palea, Nexu solutum luteo

Fides extollitur
V.

De

paupertatis area

Ter

in

flamraas

Caeli locatur horreo,

libellus traditus,

Ter

exivit

Cum mercede virginea Doctomm fulgens cuneo,


V. Flos in florum
virens areola

illaesus penitus.

In

2.

Nocturuo.

Bina gaudet
sortis

Antiphonae.
1.

aureola.

Sub Augustini regula Mente profecit sedula,

In
1.

3.

u r n 0.

Tandem virum canonicum


2.

Antiphonae.
Sitiebat servus
Christi martyrium,

uget in apostolicum. Agonizans pro Cbristi nomine

Sicut

sitit

cervus

Mundum

replet
2.

Ad

aquae fluvium.

divino semine

Paupertatis

Migrans pater iiliis Vitae firmamentum


Paupertatis hurailis Condit testamentum.

degens sub tegmine.


3.

Pernox cum Christo proprium

Non

possidebat lectulum,

3.

Liber carnis vinculo

Post lacrimarum fluvium

Vix humi dans corpusculum.


Responsoria.
1.

Caelum introivit, Ubi pleno poculo Gustat, quod sitivit.


Responsoria.
1.

Paupertatis

ascendens culmina

Felix

vitis,

Clamat mundi
detestans crimina,

de cuius surculo

Tantum germen
redundat saeculo
Caeli vinura

Frangit hostes et fugat agmina, Nulla sanctum frangunt discrimina;


V. Nocte caeli
perlustrans limina
V.

propinans populo
Vitali poculo;

Ex

ubertate palmitura
cinxit

Mundi iam
2.

ambitum.

Die

terris

dat verbi semina.


2.

Ascendenti de valle lubrici


]\Iundi chori

Panis oblatus caelitus Fratrum supplet inopiam,

plaudunt angelici
lesu bone,

Vitaeque natus redditus Matris pellit tristitiam; V. Signo crucis


oboedit pluvia,

prece Dominici
Tibi praesta

nos gratos

effici,

241
V.

Ad
Benedictus.

Per quem multos a morte suscitas, Poenas nobis


relaxa debitas.

A. Carnis vigor, mentis martyrium,

Mundum
dcdisti

replcns

3.

spem miram, quam


Mortis hora

vocis praeconiura,

te tleiitibus,

Pauper
Vitae

Christi,

Dum

post

mortem

promisisti
fratribus,

post cursus Stadium


tibi

Te profuturum

Imple, pater, quod dixisti, Nos tuis iuvans precibus;


V.

mercantur praeraium.

Qui tot signis claiuisti


In aegrorum corpoiibus,

In

2.

Ves

p eris.

Nobis opem ferens Christi Aegris medere moribus.

Ad
A.

Magnificat.

lumen ecclesiae, Doctor veritatis,

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Rosa patientiae, Ebur castitatis,

Aquam

sapientiae

Adest dies

laetitiae,

Propinasti gratis,

Quo Aulam
2.

beatus Dominicus
caelestis

curiae

Praedicator gratiae, Nos iunge beatis.

Civis instrat magnificus.

Pauper

in peculio,

Infra Octav am.


Ad
Benedictus.

Dives vita pura, Paupertatis pretio


Caeli tenet iura.
3.

Scala caelo prominens


Fratri revelatur,

A. Benedictus redemptor omnium,


Qui saluti providens hominum

Per quam pater transiens

Sursum
4.

ferebatur.

Mundo

dedit

sanctura Dominicum.

Linguae, manus studio

Scalam hanc

erexit,
tilio

Ad

Magnificat.

Quam
5.

virgo

cum

Mater sursum

vexit.

Fulget in choro virginum

Doctor veritatis, Sertum honoris geminum Gerens cum beatis.

A. Magne pater, sancte Dominice, Mortis hora nos tccum suscipe

Et

liic

semper

nos pie respice.

Brev. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Olomucen. I VIII 4. A. Brev. ms. Brev. ms. Praedicatorum saec. 14. Cod. Rossian. s. n. B. Brev. ms. S. Ludovici Praedicatorum saec. 15. Cod. Constantien. 1398. Brev. ms. PraePisciaceii. saec 14. ex Cod. Parisii). (Arsun.) 603. D. dicatorum saec. 14. (Jod. V;itican. 7237. E. Brev. ms. Praedicatorum saec. 14. Cod. Hagen. V 27. F. Diurn. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Dresden. A 314. G. Brev. ms. Praedicatorum saec. 13. Cod. Donescliingen. 312. H. Brev. ms. Praedicatorum saec. 14. in. Cod. Tolosan. 77. I. Brev. ms. Praedicatorum saec 15. Cod. Bambergen. Ed. VII 3. K. Brev. ms. Wisensteigense saec. 15. Cod. Maihingen. II 1. Fol. 178. Ji.

ISlumo,

Uittturiau rbytliiuiuae.

V.

16

242

Cod. Colraarieu. 308. M. Aiitipli. Brev. ms. Uuterlindeiise saec. 14. Cod. Sigmariiij^en. 32. N. Krev. ms. Praedicatornm Stetten. saec. 15. Brev. ms. Warams. Augustanum anni 1397. Cod. Chigian. D V 65. O. Brev. ms. S. epulcliri P>amdineuse anni 1460. Cod. Vatican. 8247. P. Brev. ms. Albciise Cod. Maihingen. II 1. 4^ 39. Q. bergen. saec. 15 Brev. Praedicatornm iinp. 15. Cod. Lambacen. LXXXIX. R. saec. Bi-ev. Aversanum imp. s. 1. 14^9. T. Venetiis 1507. S. In 1. Vesp. ad Magn. A Magne pater, sancte Dominice etc. li. Hymnen: in 1. Vesp.: Gaude mater ecclesia (Mone 111, 270); ad Noct.: Novus

athleta

Domini
III, 269).

(Mone

III,

270);

in

Land.

Hymnum

novac

laetitiae

(Mone

86. In trauslatioue

s.

Doiniiiici.

In

1,

Vesperis.
Psalmos.

Transiit ad Studium

Summae

veritatis.

ISiiper

A. Adest dies laetitiae, Quo beatum Dominicum


Exaltavit rex gloriae Per odorem mirificum.

Kesponsoria.
1.

Fulget decus ecclesiae

Novo darum

prodigio,

Ad

Lucerna splendet hodie Diu latens sub modio,

Maguificat.

Quam
V.

odore rex gloriae

A. Magniticat Domiuicum Christus novo miraculo,

Revelavit eximio.

mira suavitas
Inauditae fragrantiae,

Dum

odorem

mirificuni

Eius profert ex tumulo.

Per quam patris dignitas


Declaratur ecclesiae.

Ad Ma tut in um.
2.

Virgo, pugil Christi,


virtutuin

Invitatorium.

forma

fuisti,

Assunt Dominici Laeta sollemnia,

Verbo

fulsisti,

dum

transferri meruisti,

Laude

multiplici

Fragrat odor, dulces


cantant caeli agmina laudes
;

Plaudat ecclesia.
V,

Regna

tuis

pande

Ad Nocturnura.
Antiphonae.
1.

caeli,

doctor venerande.

3.

In odoris mira fragrantia

Praeco novus et caelicus, Missus in fine saeculi, Pauper fulsit Dominlcus,

Populorum
currit frequentia,

Forma
2.

praevisus catuli.

Florem pudicitiae
Servans illibatum,
Attigit eximiae

Ubi passim Christi dementia Sana reddit

Vitae caelibatum.
3.

membra languentia; Sidus quondam oppressum nebula


Veri
solis

Documentis artium
Eruditus
satis

pandunt miracula.

243

5.

Ad Lau des.
Antiphonae.
1.

Superans fragrantiam Odor pigmentorum

Cumulum
Ad
A.

et

gloriam

Monstrat praemiorum.

Gemma

sub terra Uituit


Benedictus.

Despecto iacens loculo, Cuias virtus apparuit


Multiplici niiraculo.
2.

quantus Stupor populi, Quaiita fratium laetitia,

Corpus sacruiu, luod fuerat Apotheca cliarismatum,


Uiiiversam cxsuperat

Dura loco sacri tuniuli Mira prodit fragrantia, Currunt senes et parvuli

Fragrantiam aromatum.
3.

Ad
In

sancti bencficia.

Glebam Odor

sacri corporis

2.

Vesperis.
Maguiticat.

propalavit,

Ad
A.

Quam
4.

neglecti temporis

Cuvsus occultavit.

speculum munditiae,

Tumba mira

fragrantia

Tuae

Carnis carens spurcitia, colentes hodie

Profundens vim odoris, Corda reddit ardentia In laudem salvatoris.

Translationis gaudia Transfer ad regnum gloriae Post huius vitae stadia.

Brev. ms. PraediBrev. ms. Praedicatorum Viiidol)Ouen. s. n. saec. 15. A. Brev. ms. Cod. bibl. publ. Olomucen. I VIII 4. B. catoriun saec. '*/i5. Brev. ms. PraePraedicatorum saec. 14. Cod. bibl. Kossianae s. n. C. Brev. ms. Praedicatorum dicatorum saec. 15. Cod. Constantien. 1393. D. Brev. ms. Praedicatorum in saec. 15. Cod. Bambergen. Ed. VII 3. E. Phorczen anni 1407. Cod. Stuttgartieii. 1 b 46. F. Brev. ms. Praedicatorum saec. 15. Cod. Carolsruhau. Pm. 38. G. Brev. Praedicatorum imp. Venetiis 1514. 11. Die Hymnen sind dieselben wie zum vorhergebenden Officium.

87.

De saucta ympna.
4.

In

1.

Vesperis.

Patris ob insaniam

Antiphonae.
1.

Et amorem

l)ei

Sacro felix germine Laetetur Hibernia, Cuius tioret sanguine lubiUins Antwerpia.
Regis nata laudibus
Efferatur dignis,

Veniens Antwerpiam Se placentem hostiani

Mundam
5.

libat

ei.

Ne

2.

nos premat Aegyptius, Qui mergi mares imperat, Reduc, martyr, in melius,

In bis nationibus

Quod

tc

laudanles onerat.

Polens et insignis.
3.

Velut inter nebulas


Stella niatutina

Ad

Magnilicat.

Cbristianae splonduit

A. Beata, quae meluit

Legis disciplina.

Metu

tiliali

16*


Christum,

244
3.

dum

praeposuit

Suo phoenix tempore


Portavit in corpore
Jesu Christi Stigmata

Regno temporali Nee consensu mali


Regis voto paruit, Ideo nunc adfluit Gloria spiritali.
V.

Spernens ortus steramata, Frequens mente memori Recondebat pectori Sacrae legis dogmata.

Ad M a

n u m.

Invitatorivim.

In

2.

Noct

u rno.

lubilemus hodie
Salvatoris nomini,

Antiphonae.
1.

Omnis decor

filiae

Qui

palmam Dympnae
In
1.

vietoriac

Regis est ab intus,

dedit virgini.

Ramos extendens
2.

gratiae

Quasi terebinthus.

Ncturno.

Haec

Antiphonae.
1.

regio saepta muniraine Nullo potest vinci tentamine,

In

magniticentia

Turbatus
3.

Cuius pater in fortitudine est amaritudinc.

Dei super caelos

Dympna regis filia Laudum profert


2.

Mundum, carnem, daemonium


Quia
vicit

melos,

in

stadio,

Aspernend saeculuni

Cum

Ecce, sicut laetantium Est omnium


Illius

insigni prole

habitatio.

Suum tabernaculum
Posuit in sole.
3.

Responsoria.
1.

Mente pura, munda corde


Innocens
et

manibus

Inquinari stupri sorde


Totis obstat viribus.
Eesponsoria.
1.

Quasi stellis luna lucidior, Verbo potens et aclu fortior,

Ortus in Hibernia Floret in Antwerpia


Puritatis flosculus,

Contemptu fit mundi nobilior,


V.

Forma decens
aspectu pulchrior.

Cuius
V.

vigil

oculus;

2.

In honore conditam Avis huius semitani

Tanto captus a decore Delectatur in amore

Ignoravit regulus.
2,

beato Gereberno

Baptizatur iam materno


Privata solamine Virgo Dympna nomine,
V.

Visae i)ulchritudinis Incentor libidinis, V. Promittens divitias Aspirat ad nuptias

Venerandae

virginis.

Idolorum vanos

ritus

3. Virgo metu nee dono frangitur,

Detestatur penitus

Non
et

oboedit

Sancto fervens flamine.

non obsequiiur


Nisi Christo,
cui

245
3.

Admiratur
ratio

committitur,
ore loquitur,

Martyris sub modio

V.

Corde credit
et

Corpus vivens mortuum,


Cuius usum sensuum Digitosque nianuum Restaurat oratio Nobis in perpetuum Per haue sit excessuum
;

Nnllo cedit, a iiullo vincitur.


V.

In

3.

Nocturno.

Nostrorum remissio.

Antiphonae.
1.

Dympnae

sanctimonia Fuit i)ulchritudo,


ditat

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Quam
2.

in gloria

Vitae longitudo.

Sauctam

Dympnam Dominus

Eins

Indult decore,
in

circuitu
caligo,

Nubes nee Sed in sancto

spiritu
2.

Pro quo mundum respuit Cum bonorum flore,


Cordis

Tripudium, Pax, dulcedo cordiura Lucis et origo.


3.

cum laetitia Domino servivit,

Ad honorem
Triumphum

nominis Eins recensemus


certaminis
Miriticum,

Cuius ad iustitiae Portas introivit.


3.

Tota mente fugiens Carnis incentivum


Exquisivit sitiens

Novum

laudis canticum

Deum, fontem vivum.


4.

Domino cantemus.
Responsoria.
1.

Vernans signis et ope sedula,

Nil

Vigor huius virginis distat ab hominis Ausu iam admisso,

Quem

in terris

exaltant, singula,

Benedicit

Quam

nequit inflectere
5.

eum
Omnes

in

saecula.

Furor gentis miserae Metu vel promisso; V. Bona coniugatio, Rosa nubet lilio Purpuraque bysso.
2.

terrae termini

Cum
liaudent

hac sancta Dei

nomen Doniini
ei.

lubilantes

Tandem rcgnum l)ro domo tcrrea


Passione

Ad

Benedk'tus.

A. Festina, nc tardaveris
rosea,

commutans
Genitoris

Nobisque, mater, miseris Infundo rorem gratiae,

occumbit framea,
V.

Rubens

foris

et intus

nivea.

Ut carnis nostrae vitiis Submersis cum Aegyptiis Tecum fruamur requie.


In
2.

246
Dies est victoriae Martyris eximiae, Celebris memoria,
Alleluia

Vesperis.
Magnificat.

Ad
A.

Exsultans in

filiis

Lau dum cum


Alleluia

obsequiis

Cordis ex laetitia

Consonet ecclesia; Lapsus ergo criminum Huius apud Dominum Excusent suffragia,
Alleluia

Consonet ecclesia;
Antiph.

Consonet ecclesia.
15.

Cod. S. Dympnae Gelen, In 1. Noct. R 1. Vesp. A 1, 4 lubilans Gela, Korrektur. Gela, Korrektur. (Die beiden zu diesem Officium gehrigen Anal. XXIII, 162.)

m?.

Gelense saec.

s.

n.

In
vgl.

1,

2 Floret in

Hymnen

i.

De

saiicto

Edmnndo.
Vita cuius
occidit vitia,

In

1.

Vesperis.

Antiphonae.
1.

Finis cuius

Gaude, Sion, ornata tympano, Decor tuus


coniunctus galbano,

finit

in

gloria.

R. Vallem mundi tam profundi

Munda

ti'ansit

orbita

Lauda

illum

Pes Edmundi, ne confundi


Possit virtus inclita,

chordis et organo, Cuius sponsa venit a Libano.


2.

Nil immundi cordis mundi Reperitur semita


;

Christi

iugum
teneris

V.

Edmundus
Adulescens
portavit

Cum olivae ramo redit Ad arcam in vespere,


Non invenit, unde venit, Quo possit quiescere.
Ad
Magnificat.

humeris,

Virtutibus
se iungens superis

Minorat se
tarnen prae ceteris.
3.

A. Magnificat anima Dominum,

convalle lacrimarum

Qam

sigillo

Ad

caeli

fastigium

signavit luminum,

Ponit gradus gratiarum

Quam propriam
cruore proprio
Sibi fecit

Implorans auxilium, ijuius vitae ne viarum


Weclinet in invium.
4.

crucis ludibrio,

Iste pastor

Quam viventem
ornavit gratia,

dignus memoria, Virga cuius


fugatur bestia,

Quae post mortem


vivit

in patria.

247

Matutinum.
luvitatorium.
1.

Responsoria.

Primus
in

iaspis

lapidum
fabrica

Adoremus regem regum


Iinplorautes gratiam,

Edmundi

Fabricae subponitur,
ut fides catholica

Qui transvexit supra

mundum

Edniundum
In
1.

in

gloriam.

Per augmentum operis


V.

Nocturno.

regna tangat caelica; Designatur


fides in iaspide,

Antiphonae.
1.

Prior omni

Beatus vir impiis


se

ponendus lapide.
2.

non

sociavit,

Secundus

in fabrica

Quem, quia cum stantibus


Stare recusavit,

saphyrus erigitur
Coloris aerei,

Pestis pestilentiae

per quem spes innuitur,

non incathedravit.
2.

Quare fremunt
hostes in ostium,

Per quam a terrigeno caelum adipiscitur;


V.

Edmundi
Opus

spes elevatur

quo pendent
tot

Ad habendum,
3.

quod speratur.

arma

fortium,

sancti fabrica tum

Quod non
3.

timet

impulsus liostium?

Cum

invocat,

exauditur
a Domino,

Edmundus

Consumniat carbunculus. Qui est virtus caritatis, Qua sie Cbristi famulus Ardens lucet, quod ad lucem

Cuius voces exaudire

Omnis stupet oculus


V. In ardore caritatis Ut iubar aetbereum
Pluit

non differt in crastino, Qui fideli Deo fidem


servat sine termino.
4.

verbum

veritatis

Verba supplicantium
Auribus percipias, Qui linguas infantium
4.

Populo vas auroum.


In tribus catbolicis
virtus circulatur,

Ad laudandum
Ora
5.

cxpias,

Quattuor politicis
circulus quadratur,

te

laudantium
laudes aperias.
rex,

Ad

Ut

a septenario

Domine quam

nunquam moveatur
V. Sic Septem virtutibus

admirabilis,

Cuncta moves manens immobilis,


In nos labens
in
G.

Edmundus

ornatur,

Sic ornatus spiritu

septeno tirmatur.

te

non
est,

labilis.

In

Domino dominorum
non lionoinim
in

("ontisus

In

2.

Nocturno.

Edmuiidus

onerc,

Nam

Antiphonae.
1
.

bouores, bostes

morum,
Domine, qui
in

Sine mora sycomorum Suecidunt in vespere.

tuo

vivunt tabernacubj,

248
Eis es in requie, eis in umbraculo,

Sensus omnas castigantur


Disciplinae ferula.
2.

Tu
2.

eos inebvias
voluptatis poculo.

Sub nodis cilicii Corpus expers vitii

Domine,
Qui
in

in

virtute

Domat
Viget in

vir

beatus,

tua vir laetatur,

vigiliis,

dum adhuc
te

viveret,

Pinguescit ieiuniis
lugis cruciatus,

laetabatur,
laetitia-

Cui mundi
nihil
3.

V.

videbatur.
3.

Se sui carnificem Ante summum iudicem


Offert maceratus.

omini sunt omnia,


caelum, terra, mare, Qui cuncta de nihilo
potuit creare,

Sublimatus in pastorem Urbis Cantuariae Onus gerit, non honorem,

Qui dissona consouis


Yoluit ligare.
4.

Ut Cherubim

gloriae

Exaudi nos, Domine,


Qui
protector eorum, te colunt, praedicant,
cor et corpus quoruni
Confitentur opere
te

Plus ignescit in saporem Gustus sapientiae, V. Maior factus de minore, Minor manet in maiore.
4.

Cor Edmundi purpuratur, Dum cruoris memoratur


Christi morientis,

Deum

d eorum.

5.

Te

decet laus
et gloria,

Candet byssus castitatis, Ruhet coccus caritatis

honor
Cui iure

Aaron vestimentis;
V, lacinthus intexitur tamquam verus
testis,

debentur omnia,
Cuius nutu vivunt mortalia.
6.

Quod Edmundus

civis sit

patriae caelestis.

Bonum
tibi

est fideliter
confiteri,

Cui lex est parcere,


ius est misereri,

In

3.

Nocturno.

Afl Cantica.

Nescis

malum

hodie,
est beri.

quod factum

A. Cantica
Caeli

laetitiae

cum

principibus

Responsoria.
1.

Sic psallamus hodie

Latere non poterat Virtutum lucerna, Quae succensa fuerat


_

Coniuncti psallentibus,

Ut voces concordiae
Concordent caelestibus.
Respcnisoria.
1.

luce superna,

Clamat gestus hominis, Quod sub ala numhiis


V.

Plcbis pondus sustinet

Lateant interna; Ne cum Di na corrumpantur Sichiniorum macula,

super humerali,
luste iudex iudicat
in rational!,

249
tangit poderis opere finali Ornant frontem lamina,
;

Ad
Beuedictiis.

Talum

V.

Signum puritatis, Sonant tintinabula

A. Benedictus oriens Dator verae lucis, Qui pro nobis morieus


Cruciatu crucis
Caecis lumen attulit,

verbum
2.

veritatis.

Exsulat ab Anglia
Praesul pro
iustitia,

Baculura caducis;
rex regni gloriae,

Rcgnuni

intrat

Galliae

Qui

Verbi plenus gratiae, Mortis solvit debitum, Commendatura spiritum

Edmundum hodie Ad regnum reducis,


eins

Fac nos

precibus

Tam

votis

quam vocibus

Reddit regi gloriae; V. Reportatur Domino

Sic tibi placere,

Ut datum pauperibus

Cum

lucro talentum,

Regnum

in

caelestibus

Talento pro quolibet reportantur centum.


3.

Possiraus

habere.

Non est nostrae paupertatis Nee human ae facultatis


Referre miracula,

Per Horas.
Ad Primam.
A.

Primae
orto

lucis

Quibus virtus

deitatis,

Testis sancti sanctitatis,

iam sidere Supplicemus


affectu
celeri,

lUustravit saecula,

V. Mors

et
sie

morbus admirantur,
signa dominantur.

Ut

sie velit

Quod
4.

nos die conteri,

Ad

te, locum graiiarum, Gratae mentis non ignarum, lesu bone, lacrimarum Revertuntur Humina, Quibus tibi supplicamus, Ut viveiites sie vivamus, Quod post vitam teneamus

Ne

conterant
nos umbrae vesperi.

Ad

Tertiam.

A. Tertia nos repleat


Spiritus in

hora.

Quo Edmundi cUuuit


aetatis aurora,

Tecum caeli culmina-, V. Tu Kdmundi procibus

Qui loqui discipulis in voce sonora


Linguis novis docuit brevi motus mora.

tuoruni mentibus

Sua tergas crimina.

In

Land

l)us.

Ad
A.
diei

Sextain.

Sexta novus

Abraham

Super Psalmos.

fervore,

A.

Ad laudandum
C'lament

caeli regem Chortemur nostrum gregcm,

Divino divinitus succcnsus amore,

cordis gemitus,

Te bonorum creatorem, Te donorum largitorcni


Laudet omnis
spiritus.

Trcs visos detriplicat uno sub honore, Honorem credentium purgans ab errore.


Ad Nonam.
A.

250
3.

Nonae sanctus memor


(^)ua

horae,

Caeci vident, currunt claudi, Valent paralytici,

Messias moritur,

Daemon

cedit,

salus redit,

Intra

missam suo more

Surgunt

epilentici,

Messiae commoritur, Sacro sacra sumens ore Sic sumit et sumitur,

Salvat sanos, aegros sanat

Summi manus
4.

medici.

Quod amborum
Cor unum

in

amore

Qui prece, qui raerito Tot auxiliaris,


Caritatis

efficitur.

debito

Nobis tenearis,

In

2,

Vesperis.

Antiplionae.
1.
(^)uanti

Ut nos more solito Tuos tuearis.

sanctus

sit

nominis,

Mortui testantur, Qui utriusque hominis

Ad

Magnificat.

A. Suum suscepit puerum

Morte tenebantur,
Nani Edmundi meritis
Multi suscitantur.
2.

Memor

misericordiae

Pater post verba verberum,


Sicut ad patres patriae

Cum

leprosa delepratur

Praedixerat, sie hodie

Sub Edmundi pallio, Audit surdus, mutus fatur


Praesulis praesidio,
Christi tides dilatatur,

Transfert ad thronum gloriae Suorum patrem pauperum, Quem sicut venam veniae Rogamus, ut in posterum

Laetatur

religio.

Simus

ei

memoriae.

Cod. Colmarien. 315. add. saec. 14. Brev. ms. Paiisense (Pairis) saec. 13. 7 q. B. Brev. ms. Wettingense saec. 13. Cod. Araugien. Brev. Brev. ms. Ci^terciense ms. Cisterciense saec. 14. Cod. Vallicellan. C. 106. C. Antiph. ms. Hilariense V aiini 1632. saec. 14. Cod. Parisien. 8882. D. E. D beginnt mit R, 3 der 1. Noct. das vorhergehende ausgerissen; I n 1. Noct. R 3, 9 verijum caritatis E hat nur die Teile des Diurnale. R 2, 3 Galliam C. In Land, In 3. Noct R 1, 5 ponderis C. C. Hvmnen ad Bened. A, 15 Possitum V. Ad Prim. A, 7 Non conterant C. cfr. Anal. IV, Nr. 230233
A.

89.

De sancto Eligio.
3.

In

Vesperis.

Flentes dicunt: miserero,

Nobis absit hoc videre,


Antiphonae.
1.

Noli nos deserere.


4.

Dum

contendit in agone,
et

Febrem

sentit in

se volvi,

Spe mercedis

coronae

Suspirat Eligius.
2.

Putans per lianc iara resolvi Deprecatur Dominum.


5.

Gregcm suum consolatur


Dicens, quod non terreatur,
Licet absit corpore.

Christe,

memor
niil

esto

mei

Pacis, lucis,

roquiei
tribue.

Locum


Ad
A.
Magnificat.
et

251

Utrura sibi
sit

mirandum

laudandum
et

Beneplacens

et

accepta perfecta

Caeleste mysterium,

Sua paenitentia,
Ecce, quidam astitisse
Sibi Visus et dixisse

Quod praetendit

ostendit

Electi praeconiura,

Qui per avem (lesigiiatur, Sicut matri revelatur,

Grandi cum fiducia:


V.
Eligi,

gaude,

Volantem

subliraius,

tua sancta precatio laude

Qua signaris Christo caris Te comparari dignius.


3.

Digna caret laude quod petis, illud habere.


,

Iste verus faber auri,

Namque

ipso sunt thesauri

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Personemus tibi, Christe, Laudes in Eligio, Cuius novo locus iste Gaudet benefieio.

Vere sapieutiae, Qui probatur verum aurum, Non hanc hiems urit laurum Virentem tota die; V. Surdos audire
faciens claudosque salire.

In

1.

Nocturno.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Eligius a re noraen

Eligius trecentarum

Est

sortitus,

cuius

omen
2.

Pater

fnit

lustus a iustitia

Fundans

puellarum bis coenobium.

Deus dedit
2.

et

gratia.

Eligio dante vota

Sanctus autem pro filia Libros et necessaria


Ponit in caelestia.
Eligius, plenus bonis,

Deo

flagrat

domus

tota,
3.

Cuius secreta tlialami Perfudit odor balsami.


3.

Tam

puellis

quam matronis
subsidium,

Eligii

dum

fabrile

Dat

vitae

Surgit opus

tum

exile

Luminibus obicem

Responsoria.
1.

Semper habet codicem.


Responsoria.
1.

Gravidata nova fetu

Cum
Dccantemus salvatori Laudes in Eligio,
Cuius prece nequit niori Quidam in suspcndio,
V.
(^ucm

esset Terrigia,

Consternata fuit metu Propter nova somnia

Stratum
(^)uandam vidit
a(iuilam

fovet Eligius
i)ius.

ad pia vota
2.

V.

Dum

oraret sanctus

Deum,
2.

practulgcntom Et pcnnis in nubilam Sanctus erit de te, ait sibi voce prophetac.
sui
;

Forma

Ut securum reddat cum


Ccrta per indicia,

C'rcvit

infans

Doo carns

Subtili

ingenio,


Quem Franconim
Doctum
artificio

252
Sic virtutum possessorem

rex
clarus

prae-

Vitae sanctae per odorem

Laudat, fovet ut probatum Auri dato pondere, Quod mirando duplicatum Est in eius opere, Reddita sella duplex

Y.

Nam

Sancti probat gratia, vas dante merum

non
3.

deficit sibi

merum.

Lux,
Sic

Eligi,

Refulsisti

qui multorum monachorum,

3,

Dum
Nee

benigne contrectari
in

manu

Quod post huius Luce beatorum

praesentem rege chorum, vitae forum

se portari

Teilet emissarius,

Hunc

ponatur in aede polorum; Y. Qui pietate cluis,


auxiliare tuis.

cessante feritate

Pia pius pietate Sanavit Eligius; Y. Kam femur obstrictum


sancti virtute refictum.

In Laudibus.
Antiphonae.

In
'

3.

Nocturno.

1.

Eligius,

Antiphouae.

Dei templura, Bonis in se per exemplum

Magis vult proficere.

decorem Dei domus et honorem uget ministerium.


Eligius ad

2.

Dari

sibi

petit villam,

Bonum
Quod
3.

possit ut per illam,


intendit,

facere.

Sancti providentia

Subminist rat omnia,

Rex audita
Donat
ei

voluntate

Ne

Sit

neglegentia.
viri

Sancti sui largitate

Sancti

gratia,
4.

praedium.

Quam

habet in curia,

Malis est inopia.


Responsoria.
Iste

In quo coetu monachoium Congregato beatorum Fundat monasterium.

forma speciosus

Et decore roseo
Stola sua gloriosus

Deo reddunt sua

Fratres sancti menle tota vota


lubilantes cordibus.

Cinguloque aureo, Kegi supra serina,


Christo subtus cilicina Veste placens nimis
raortalia

Ad

Benedictus.

dilecte praesul, audi

quaeque negabat,

Omnia

captivis

Nos vacantes tuae laudi, Quosque tenet navis Petri


Fluctuantes hos a taetri Syrte salva put ei Portusque siderei
ace dona perfrui.

pauperibusque dabat.
Sicut apis sagax florem
. .

sugit et

decor

Fert ad alve^i'iCcvi'^^

253
In
2.

Sphaera
ignis est repente

Vesperis.
Magniticat.

Ad
A.

Saucto sanctum emittente Spiritum de corpore


Brev. Gebennense imp. Gebennae' 1479.

Visa caelum lngere, Quae praetendens siguum crucis Hunc ad domum verae lucis Signavit conscendere.

Ibid. 4 Ad Magn. A, 2 miuisterium. in se revolvi. Ibid. 8 sq. Qua diIbid. 7 Siclantem sublimi. electi; lies Eligii? In 1. Noct. gnaris cum Christo tuo caro simul te comparari dignius. -

tendit in.

4,

O
A

A 'S, 3 Limini8, 2 Surgit opus dum exiles. 3, 1 dum fabrice. A 2, 8 Circa per iudicia. R 2, 2 Ut obscurus reddat. bus ob rem. R 2, 10 Eligi grande. R 2, 9 confiducia. A 2, 8 Sibi iustus et.

A
t.

In

1.

Vesp. A

1,

Dum

R 8. 8 faciensque 6 Urentem tota. R 1, 9 erit de te Sanctus autem filiam. R 8, 1 Dudiun R 2, 4 2, 10 prio data pondcre. mater. R 8, 7 femur R 8, 5 piis. R 8, 2 Nee in manu se ferri. benigne. R 3, 8 virtute reparatum. der lies Nam femur est fractum obstractum. R 1, 5 In 8. Noct. R 1, 4 Angeloque aureo. sancti virtute repactum? R 2, 3 R 2, 1 sq. Lies: fiorum sugit mel atque decnrum? supra ferrina. In Land. A 2, 1 petit R 3, 5 aede fehlt. Fercns ad alas varias. Ibid. 4 Et fluctuA 2. 2 poscit. Ad Bened. /*, 2 vocautes. multa. In Ibid. 6 Portumque. Ibid. -5 Sixte .salva putei. antes hos a cetu. Ibid. 7 Est visa luce conscendere. 2. Vesp. ad Magn. A, 1 emittentem. Am Texte dieses ofticiums mufste mehr, als sonst in den Anal, mit Recht der Brauch ist, gendert werden, da derselbe gar zu schlecht berliefert ist; in den Genfer Brevieren von 1487 (Genf) und 1.525 (Lyon) ist leider dies Officium (vielleicht seiner Fehlerhaftigkeit wegen?) bereits ausgemerzt; zu demselben gehren die Hymnen: in 1. Vesp.: Pium patrem Eligium (Anal. Quis similis XI, 117); in Noct.: De fabri ministerio (Ibid. Uj; in Laud. R
2,

18

psallire.

Quo

petis
2.

lu

R 2 Docturus. R
illud.

3,

Xoc

2,

Eligio (Ibid. 117).

90.

De sancta Elisabeth.
Paupertatem
in affectu

In

Vesperis.

Colebat attentius.
Antiphonae.
1.

Laetare, Germania,

5,

Quanto sesc dcpriniebat


Ilumilis nobilitas,

Claro felix gerinine Nascentis Elisabeth

Tanto magis elucebat


Nobilis Imniilitas.

Ex
2.

regali seniine.

Quae nexu coniugii Data viro socia, Suave iugum Domini


Tulit ab infantia.

K. Benedictus

sit

Dominus,
gratiae,

Deus omnis

3.

Apta tandem
Ita prius sie

viri

votis

Sicut crevit viribus,

devot is

Excrevit virtutibus.
4. Sic

Qui coronavit ad portam l'aradisi bodie Paupcrculam, sed exortani Kegum de progenie, V. Mulieres opulentae, Audite et facite

fulgebat in aspectu Exculta decentius,

Secundum banc, ex

divito

Factani voluntarie.


Ad
Maj^iiificat.

254
2.

Ista regis
iilia

A. Gaude, caelum,

terra, plaudc,

Ilacc conteniptibilia

Dies adcst digna laude, Plena dies gluria, Qua Elisabetli antiquum
Castitatis ininiicuni
Elisit victoria;

Muiidi non

elegit,

Sed

se ipsa fortior

V.

Pia niater et niatrona, Tuis sanctis precibus


Interventrix et i^atrona
Sis pro nobis oninibus.
3.

Seseque subliniior Se sibi subcgit, Spiritum ieiuiiio, Carneni sub cilicio


lugiter castigans.

mirandam mulieris
Iluius fortitudinem,

Qua

in

se vitac veteris

Ad M a

ut

i 11

u m.

Sic occidit

hominem,

Et
V.

potestates aeris
Vertit in formidineni; stadio

Invitatorium.

Regi Deo iubilantes Laudum per insigiiia Exsulteraus venerantes


Elisabeth sollerania.

Hoc pugnatura Mente virum

induit

Feraur cingens gladio.

In

1.

Nocturno.
1.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.

Ex

ore lactentium
perficit,

Ab

intus regis

tiliae

Laudeni Deo

Omnis decor
Laudis
2.
et

gloriae,

Infantes egentiuin

Nihil foris appetit


honoris.

Dum
2.

quasi iiutrix relicit.

calore caritatis
Calefacti pauperes,

Omiiium refugio
Fortiter adhaeret,

luxta prunas nuditatis Laetantur inimemores.


3.

Dum
3.

viri

solatio

Vidua careret.

Inquinari nianus sorde

Habens caelo fundamentum

Reputans
Infirmorura

delicias

Aurum

mundo corde

Tractat inimunditias.
Eespousoria.
1.

super et argentura Prudenter aedificat, Dum pauperes laetificat.


Responsoria.

De

paupertatis palea
quasi

1.

Aspernata saeculum
Generosi sanguinis Parvipendet titulum, Apprehendeiis enim fusum

Dum

granum germinat
insignis,

Elisabetli

Haereses ab area Fidei disterminat Meritis et signis;


V.

Manuum
V.

consilio

Victus quaerit usum,


In gazophylacium

Aures surdis reserat, Claudis gressum reparat

Et

caecis incessum.

Vidua cum vidua Toiuin mittens pretium.

255
2.

Egens egenis largicns


Sibi nil retiiiuit,

V.
3.
;

Manum

mittens ad fortia

Sic vincit innoccntia.

Caeleste regnum ambiens

lampas ecclesiae
Rivos fundens
olei,

Haec praesens
V.

oniiie res[)uit

Fide

graiidis,

spe secura

Medicina gratiae,

Manum

mittit

ad futura.

3, Caeco nato, cui nee sedcs Erant oculorum, Instrumenta lucis dedit, Et naturae decus redit Per monienta tcmporuni, V. Novum hoc spectaculum

Nutrimentum fidei, Tutelam praesta pavidis, Calorem minus fervidis Languidis mcdelam.
V.

Tu

Dei saturitas,
Oliva fructifera,

Idem

isti

vetus Christi

Cuius lucet puritas Et resplendent opera.

Renovat miraculum.

In
1.

3.

Nocturno.
1.

In Laudibus.
Autiplioiiae.

Antiphonae.

Deo decantent ornnia, Qui Vitara reddit niortuis Elisabeth sufFragiis Efiugat daemonia.
lustae lux orta gratiae

Dominus Elisabeth
induit decore Cuius iam parat a est sedes in honore.

2.

2.

Deo cum

laetitia

Late spargens radiuni Rectis corde Studium


Ingerit laetitiae.
3.

serviens puella

Sub magistri manibus


sustinet flagella.
8.

Deus palam omnibus


Revelans iustitiam
Salutarera gentibus

Haec ad Deura sitiens Et currens in siti


Carnis desidcriis
didicit reniti.

Per hanc

infudit gratiam.
4.

Domo, rebus dum

ablatis

Responsoria.
1.

Famulis se famulam fecit haec beata, Coquinae squuloribus gaudeus deturpata Et cor gerens indefessum
Debiles debilior
l'ortat

Mendicat hospitium, In Camino paupertatis


Bencdicit
5.

Dominum.

In tantis virtutibus

Famulae tidelis Landet omnis spiritus

Dominum de
Ad
A.

caelis.

ad secessuin, V. Sic sedula paupercula


Lavit
2.
istos,

Jienedictus.

Ulis stravit,

Cornu
In

salutis

hodie

Aman

in

patibulo

turribus ecrlosiae

cum Esther appendit,


Holofernis dcxteram
in

Dominus erexit, Quo de manu Philistaoi


Castra protexit lidei

Caput extendit

Et suum periculo populum defcndit

Ac
;

in

viam gratiae

Plurimos direxit.


In
2.

256

Elisabeth contrivit,

Vesperis.
Magnificat.

Quae non exaudivit


Ad

^ocem

exactoris,

Cuius intercessio

A. Exsultet vox ecclesiae, Nani Caput superbiae

Re verteiltes

societ

Angelorura choris.

Brev. ms. Ord. Teiitonici anni 1461. Cod. Arch. Ord. Teut. 1S5. A. Brev. ms. Eumoldi de Sickingen, cpiscopi Wormatien. Cod. Parisin. 1.310. B. Cod. S. Floriani XI, 616 add. saec. 13. C. Cod. . Floriani XI, 245. saec. 14. D. J3rev. ms. Teplense anni 1353. Cod. Prag. VII F 23. E. Brev. ms. Kremsense saec. 12. Cod. Capit. Olomucen. 2.58. add. saec. 13. F. Brev. ms. Cistercien. Gallic. saec. 13. Cod. Casanaten. A IV 47 (1465). add. saec. 14. G. Brev. ms. Franciscan. Italic, saec. i^'u. Cod. Matriten. C 69. H. Brev. ms. Trevirense saec. 14. Cod. Treviren. 366. Brev. ms. Praemonstratense (?) anni 1281. Cod. Capit. Treviren. 177. Brev. ms. Trevirense saec. 1.5. Cod. Cusanus 71. Brev. ms. S. Mariae Gedanen. saec. 15. Cod. bibl. 00. SS. Fol. 218. Brev. ms. Monasteriense saec. 15. Cod. Darmstadien. 950. Brev. ms. Tremoniense saec. 15. Cod. Darmstadien. 869. Brev ms. Coloniense saec. 13. Cod. Darmstadien. 940. Antiph. ms. Easdorfense saec. 15. Cod. Fulden. Aa 55. Brev. ms. Wingartense saec. 15. Cod. Fulden. Aa 122. Brev. ms. S. Bonifatii Fulden. saec. 15. Cod. Fulden. Aa 81. Antiph. ms. S. Bartholomaei Francofurten. saec. 15. Cod. Francofurten. Barth. 94. Brev. ms. S. Bartholomaei saec. 15. Cod. Francofurten. Barth. 83. lirev. ms Maguntinum saec. 15. in. Cod. Francofurten. Barth. 150. Brev. ms. Wormatiense anni 1460. Cod. Semin. Magunt. 2157. Brev. ms. S. Floriui ad Confluentes saec. 15. Cod. Semin. Magunt. s. n. Brev. ms. Spirense saec. 15. Cod. Vatican. Palat. 514. Rrev. ms. .\ugustanum saec. 15. Cod. Vatican. Palat. 523. Brev. ms. Coloniense saec. 15. Cod. Vatican. Burgh. B. 2. 93. Brev. ms. Augustanum anni 1397. Cod. Chigian. D 65. Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Casinen. 193. Brev. ms. Troianum saec. 15. Cod. Neapolitan. VI E 16. Brev. ms. Praedicatorum saec. 14. Cod. Angelic. C 14. Brev. ms. Veteris Capellae Ratisbonen. 1908. saec. 15. Brev. ms. Eistettense saec. 15. Cod. Eistetten. Fol. 122. Brev. ms. Cisterciense Xeerland. saec. 14 Cod. Pianoren. 1. Brev. ms. Aquisgranense saec. 15. Cod. Florentin. Magliabech. XXXVI 7 a. Brev. ms. Praedicat. Meten. saec. 15. Cod. Univ. Bononien. 2865. Brev. ms. Argentinense saec. 15. Cod. Farmen. IV 18. Brev. ms. Frisingense anni 1479. Cod. Mutinen. 1. Brev. ms. Constantiense anni 1470. Cod. Eremiten. 82, Brev. ms. Monasticum saec. 15. Cod. Eremiten. 84. Brev. ms. Monasticum saec. 15. Cod. Eremiten. 758. Antiph. ms. Beronense saec. 16. in. Cod. Eremiten. 729. Brev. ms. Constantiense saec. 13. Cod. Civit. Turicen. C 174. Brev. ms. Oculense saec. 15. Cod. Matriten. A 174. Brev. ms. Romanum saec. 15. Cod. Scorialen. a UI 6. Brev. ms. Langhemense saec. 14. Cod. Bambergen. Ed. VI. 10. add. saec. 15. Brev. ms. Langhemense saec. 14. Cod. Bambergen. Ed VII 7. add. saec. 15. Brev. ms. Praedic.itorum saec. 15. Cod. Bambergen. Ed. VII 3. Brev. ms. Heilsbronnense saec. 15. Cod. Erlangen. 704. Brev. ms. S. Mauritii August, saec. 15 Cod. Augustan. Fol. 99. Antiph. ms. Traieetense saec. 13. Cod. Musaei German. 4984. Brev. ms. Herbipoleuse saec. 15. Cod. Herbipolen. Mp. th. o 2. Brev. ras. S. Magni in Faucibus saec. 13. Cod. Maihingen. II 1. 8' 13. Brev. ms. S. Magni in Faucibus saec. 15. Cod. Maihingen. I 2. 8 13. Brev. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Capit. Mediolanen. 10. Brev. ms. Embricense (?) saec. 15. Cod. Sigmaringen. 28. Antiph. ms. Augiense saec. 12. Cod. Carolsruhan. Aug. 60. add. 13. Brev. ms. Waradinense anni 1460. Cod. Vatican. 8247.

X H

HH

257

Brev. ms. Zwiefaltense saec. 15. Cod. Stutto-artien. Ib lOo. Brev. ms. Cod. Hageu. V 27. add. saec. 13. Praedicatorum saec. 14. Brev. ms. Antiph. ms. Calcariense Cod. Hagen. AA 123. Ultraiectinum saec. 15. Autiph. ms. S. Mariae Traiecten. Cod. Arch. Calcarien. A 14. saec. 16. Cod. Ultraiectiu. 411. Brev. ms. Nissense saec. 15. Cod. saec. 14. Brev. ms. Camencense saec. 14. Cod. Wratislavieu. Wratislavien. I Q 246. Cod. Wratislavien. I Q 247. Brev. ms. Nissense saec. 14. 1 Q 243. Cod. Wratislavieu. I Q 249. Brev. ms. Brev. ms. Saganense saec. 15. Brev. ms. MagunHenrichoviense saec. 15. Cod. Wratislavien. 1 O 78.

Brev. ms. Frideslariense Cod. Casselan. Fol. 143. Brev. ms. S. Alexandri Embiien. saec. l^. Cod. Casselan. IA'^ 30. saec. 15. Brev. ms. Quedlinburgense saec. 15. Cod. Qiiedlint^od. Gotingen. 238. Brev. ms. S. Wiperti saec. 15. Cod. Quedlinburgen. 189. burgeu. 132. Brev. Antiph. ms. Halberstadiense saec. 15. Cod. Wernigeroden. Za 67 m. Cod. Cremifanen. ms. Halberstadiense saec. 15. Cod. Wernigeroden. Za 42. Cod. Lambacen. CLXXVII. saec. 14. Brev. ms. 309. add. saec. 13. saec. 15. Cod. Lincen. F p. 24.
tinura
saec.
15.

Brev. Wratislavieuse Viaticus Wratislaviensis imp. Veuetiis 1499. Brev. sec. usum Domus Hospitalis Hierosolymitani s. loimp. s. 1. et a. Brev. Frisingense imp. Augustae 1491. Brev. hannis imp. s. 1. 1495. Brev. Paderboniense imp. Lipsiae 1513. Maguntinum imp. Liigduni 1507. Brev. Halleuse imp. LipBrev. Traiectense imp. in Schonhoven 1495. Brev. Zagrabiense imp. Venetiis 1505. Brev. Eistettense siae 1534. Brev. Eistettense imp. Eistadii imp. s. 1. et a. (Hieron. Hltzel 1525). Brev. Pragense imp. NiiremBrev. Verdense imp. s. 1. et a. 1484. Brev. Pataviense imp. Venetiis 1.508. Viaticus Wratisbergae 1502. Brev. Sigenense imp. Caesaraugustae 1547. laviensis imp. Venetiis 1501.

etc.

etc.

A 5, 2 Nobilis humilitas D. 1. Vesp. A 2, 3 Domino D. R, 1 sit fehlt C. In 1. Xoct. A 1. 1 4 Nobilis virginitas. D. R 1, 2 germinans D. R 1, 5 disterminans D. R 2, 2 lactantium D. R 2, 9 castigat D. In 2. Noct. R 1, 7 R 2, 4 ipsam D. Hie D. R 2, 4 Hie praesens C. In 3. Noct. A 2, 2 Rectis gazophylacio D. R 1, 7 A -3, 4 infundit C. R 1, 6 Debiles debiliter C. cordis C. R 2, 6 vincens populum R 1, 9 Lavit istos illustravit D. decessum C. A 3, 3 desiderio D. F hat In Land. A 2, 2 sapiens puellae C. D. in 2. Vesp. noch folgende A
In

5,

beata sponsa Christi,

Elisabeth, quae meniisti

Apud regem angelorum


Siiscitatrix

mortuorum

plurium, Felix tui depressio


Fieri

quam

Superbis lit rei)ressio Et robur humilium; Tu j)ro nobis, mater pia, Koga regem onniium, Ut post hoc exsilium Nobis det vera gaudia.

Zu dem Officium gehren


287; vereinzelt

ursjirnglich

die

Hymnen

bei

Mone

III,

286 und

andere vor. So hat z. B. G die Hynnnn: Exsultet in ecclesia (Anal. XII, 112) ad Vesp.; ad Noct.: Laeta stupet Tburingia Gaude, felix Hungaria (Anal. IV, 130) und (Anal. XII, 112); so hat H Das OtTicium ist mit den zugehrigen Chorlen Laeta stupet Thuringia. verffentlicht von E. Kanke, Chorgesnge zum Preise der hl. Elisabeth,

kommen

lUuuni, Historiuu rhythmieae.

V.

17

258

Leipzig 1883; der Text bei Klemming III, 64 ff. aus Brev. Lincopeuse imp. Norimbergae 1493, und bei Danko, Vetus Hymnarium ecclesiasticum Huiigariae, 276 ff. aus Antiph. ms. Posoniense n. 5 vom Jahre 1484.

91.

De sancta Elisabeth.
V.

In

1.

Vesperis.
Magnificat.
pietatis,

Christum enim tantopere


Satiabat in paupere.

Ad
^..

Ave, mater

2.

Elisabeth ieiuniis

Forma

patientiae,

Se mactans

et

vigiliis,

Exemplar humilitatis, Roga regem gloriae, Ut nos solvat a peccatis Te colentes hodie
In hac valle castitatis

Offerrebat cotidie

Hostiam
V.

regi gloriae

Non
Sed

ex pectore alieno ex corpore proprio.


nobilis

3.

Haec matrona

Lumen

mittens gratiae.

Post decessum coniugis Totura, quidquid habuit,


V,

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Nam

Adoretur rex gloriae, Sponsus matris ecclesiae, Qui Elisabeth gaudia Dat hodie caelestia.

Egenis distribuit; de dote propria Dispersit pauperibus Marcarum duo milia Diversis temporibus.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.

In

1.

Nocturno.
1.

Christum valde sitiebat


Tnter portas infantiae,

Antiphonae.
1.

Ex

regali stirpe nata


2.

Dum

basia porrigebat

Mulier haec tam beata


Velut sol inter nebulas
Sic fulsit inter alias.
2.

Liminibus ecclesiae.
Sicut apis mellificans

Ex

Mundo namque

senescente
clarissima

Et ad finem iam tendente

floribus mel coUigens Congregabat cotidie Caelestis fructum patriae.

Tamquam
Hora
3.

Stella

3.

Caritate vulnerata,

lucet matutina.

Haec sancta ab infantia Manus misit ad fortia Inter mundi divitias


Continens ac delicias,
1.

Malis virtutum stipata Mactabat carnem propriam Christo placentem hostiam.


Responsoria.

Tandem

mitis et patiens
sui

Responsoria.
1.

Et contemptu

gaudens

Elisabeth, quae dicitur

Eicitur de propriis,
Afficitur opprobriis,

Dei

sui

saturitas,

Nomen

opere complebat, Dura pauperes satiabat,

V.

De suis nil requirebat, Quam Caritas possidebat.

2.

259
3.

Vere matronam felicem, Vere Dei dilectrieem, Quae meruit prece pia
Dulcis lesu praesentia

Postremo regis

filia

Assumpta

vili

tunica,

Caris abiectis vestibus


Servit pauper pauperibus, V. Sequi Christum sie voluit,

Christo
3.

namque

sie plaeuit.

In hac vita visitari Ac frequenter eonsolari;


V.

Elisabeth dura oraret

quanta Dei gratia


Refulget haec raater pia!

Et

oculis fixis staret,

In altaris saera mensa

Resplenduit lux immensa,


V.
Ibi ostensa sunt ei

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Miranda secreta Dei.

Christo regnanti
laus detur honorque potenti, Per quem regnat in gloria Elisabeth mater pia.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Haec

mariti post obitum

2.

Castitatis tenens

votum

Deo laeti iubilemus Matrem sanctam eollaudemus,


Quae lesu
Christi gratia

Viri sprevit consoriia

Ac magnatum
2.

eonubia
3.

Caeli gaudet in curia.

Haec est Lia plena prole, Quae iam sine earnis raole
Vero lacob eoniungitur Et ab eo diligitur.

Deus, ad te vigilavit Elisabeth te cupiens Ac praeter te nil amavit


Te, Christe, semper sitiens.

3.

Haec ad modum iam Racheiis

Deum videt nunc in caelis, Qui eins est solatium Sempiternumque gaudium.
Responsoria.
1.

4.

Benedicant creaturae
Creatoren!

suum

iure,

Qui Elisabeth gaudia


In caeli confei't curia.
5.

Laudes Deo persolvamus

Elisabeth eontemplatur

Matrem sanctam
Nos ad laudem

venerantes,
concitantes.

lesum, a quo

visitatur,

Corda, voces adtollamus

Flet et ridet prae gaudio

Fruens cius eonsortio

Ae
V.

praedulci eoUoquio,

Ad

Benedictus.
pietatis,

Sieut, iiiquit, esse mecuni,

A. Salve, rosa
Salve,
In

Volo ego esse tecum.


2.

Salve, tios Hungariae,

Orat matrona nobilis,

fulgens margarita,

Totus ignescit iuvenis, Pro quo rogat, ineenditur

caelesti

sede

sita,

Roga regem

maiestatis

Ae
V.

lepente converiitur,
(luo

Ut nos salvet hodie,

Pro

fundit

prcces pias,

Dolet cius lascivias.

Lumen mittens Ac caelestis

caritatis

gratiae.

17*


In
2.

260

Huius parvi
collegii

Vesperis,
Magnificat.

Ad

In hac valle exsilii, Offer ea sponso tuo,

Audi, inater o beata,

Audi preces, audi

vota,

Cuius gaudes consortio In caelesti iam gaudio.

Brev. ms. S. Vitoni saec. 14. Brev. ms. S. Cod. Virdunen. 116 A. Yitoni saec. 15. Cod. Virdunen. 117. . Brev. Virduneuse imp. Parisiis 1525. C. AB monasti.sch; in der Anordnung ist C zu folgen, da AB, um die lngere Form auszufllen, teils prosaische, teils dem vorhergehenden Officium entlehnte Teile einzufgen gentigt sind. In 1. Vesp. R Elisabeth contemplatur etc. AB. In 1. Noct. AA 16 die AA der 1. und 2. Noct. AB. A 3, 4 ad delicias B. R 1, 4 satiebat B. R 2, 5 Lies: Non pecR 3 prosaisch AB tore? R 3 {= 4 AB), 2 coniugis sui B. In 2. Noct. AA 1-3 die AA der 3. Noct. AB; AA 46 lauten daselbst:

Ibi Martha non queritur, Ubi Maria fruitur

In caelesti claritate Ei US frui bonitate.

Ora cum sanctis omnibus Ut nos a pravis actibus 5. Elisabeth, sponsa Christi, Emundet Deus gratia, Quae per Deum meruisti, Qui tibi dedit gaudia. R 1 Postremo regis tilia etc. AB. R 2 Orat (Erat B) matroua nobilis etc. R o, 6 Mira secreta ABC. AB. R 4 Vcre matronam felicem etc. AB. In 3. Noct. Ad Cant. A Salve rosa pietatis etc. AB. A 3, 1 Hie ad R 1 Benedictus sit Dominus Deus etc. prosaisch AB. R 1, 2 modum B. R 1, 5 Ac sua in colligio A. R 2 O mirandam mulieris Christum B. R 2, 6 Delet eins A. etc. AB, aus dem vorhergehenden Officium entlehnt. R 3 Egens egenis largiens etc. AB, aus dem vorhergehenden Officium. R 4 Caeco uato cui nee sedes AB, ebendaher entlehnt. Ad Bened. A O beata

Dulci Jesu colloquio In sanctorum consortio.

AB entsponsa Christi etc. vgl. das vorhergehende Officium in den Noten. lehnen des weitern 4 AA ad parvas horas, die A ad Bened., 4 AA super Ps. in 2. Vesp. demselben Officium. Hymnen: Ad Vesp. et Land. Novum sidus emicuit (Mone III, 286); ad Noct.: O Deus alme, nostris fave votis (Anal. XII, 109).

92.

De sancta Elisabeth.
Cavens dolura subdoli
Offert se

In

1.

Vesperis.

Christo die

Autiphonae.
1.

lohannis apostoli

Gaudeat Hungaria,
lubilet Thuringia,

Amoris
4.

gratia.
ei

Quae dederunt hodie


Pacis et laetitiae

Quidquid

petitur

In lohannis nomine,

Pignus
2.

in

ecclesia.

Iam nova Iam decus

Petens felix omne consequitur Nee repulsam patitur.


5.

progenies,
regiura,

Cuius pulchra facies,

Ut ipsius et Domini Augmentetur tribus,


Servit

Genus egregium
Terris moritur,
Caelis oritur.
3.

Deo

et

homiui
tribus.

Cum

ancillis

R. Nata regis, nupta ducis,

Ab

adulescentia

Virgo victrix hodie

Forma Regum

Christi crucis,

sprevit Schemata,

261

In puerpera

Dum

in

suo corpore

In praesenti tempore
lesu portat Stigmata,

Tamquani
Primitiac.
3.

gratiae

Per quam septem neumata

lam adulta nuptui


Virgo tradita Est divino cultui

Mundi replent climata; V. Regnum obliviscitur,

Dum

aeternum sequitur Regem, regis filia Manens inter vilia Languidorum Schemata.

Magis dedita.

Quam

Sacra nutui

Viri subdita.

Responsoria.

Ad

Maguificat.

1.

A. Sicut virgo virginum

Super regum Schemata Vernans ortu claret nata


Regis Hungarorum
Nobilis Elisabeth,

Ad

altare

Dominum

Offerendum indicat, Sic suorum puerorum


Singulos purificat,

Nupta
V.

viro virum habet


;

Ducem Tburingorum
Se conformat varie

Quorum

muneribus Corde, voce, moribus


in

Dominum

magnificat.
2.

Pauperum miseriae Mater miserorum.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Quem

Sub Conrado, Dei viro. timebat metu miro, Vovens castimoniam,

Acquisiti male cibi


ancillis parca sibi Horret alimoniam V. Exsecrat illicitum,
;

Corde psallamus supplici


Trino Deo et simplici, Qui dilectam suam donat
Elisabeth
In
caelis
et

Cum

coronat
3.

Solum quaerit

licitum

bodie

Propter continentiam.

Corona

gloriae.

Lac

fluentis.

mel manantis,

Vitae fructus terrae dantis

In

1.

Nocturno.

Dum

Tendit ad proniissum, ab alto gloriae


Penetrat abyssum

Autiphonae.
1.

Particeps miseriae
;

Elisabeth
insignis generc,

V.

Sic laborem

Dominus

In croceis
nutrita tenere,

In praecepto tingit, Sic in ipsa geminus

Plus gratia

Amor cocoum

tingit,

quam
micat
2.

ortu celebris,
tenebris.

Sic retorquet byssum.

Ut Lucifcr
in

In

2.

Nocturno,

Sui lusus ojjora,

Antipliniiao.
1.

Signa pueril iue, Pia misericordiae Practendunt opera

Defuncto Lantgravio Pro caelesti bravio Vidua dciccta,


Per timoris spiritum Vilem sumit habitum
Paupfir et abiecta.
2.

262
Euneris exsequiae, Cuius sunt reliquiae In iucunda requie.
2.

Hospitale construxit In Marpurgo oppido, In quo lassis oppido


Quietis exstruxit

Mira

nostri teraporis

Clara sacri corporis

partibus dispersis

Sanitates comparant

Remedia
Caritate media.
3.

Et salutem reparant
Aegris universis.
3.

Pia gestans viscera


Pie cruciatur Leprosorum ulcera Pie osculatur.
Responsoria.

Eons

mirabiliter

Caecis, mutis, claudis,

Intus sensibiliter

1.

Dum
Tu

apertum caelum videt,

Cum clamore laudis Subvenit assidue Sanctae virtus viduae.


Responsoria.
1.

Consolantera, ad

quem
adfari,

ridet,

lesum coepit
vis,

inquit, esse

Sic et ego

mecum, semper tecum

Quibus virtus aberat,


Virtute liberat

Nee
V.

volo separari,

iugo carcerali,

Se promittit Christus ei, Cum coeperunt raira Dei


Secreta revelari.

Post tumores pelagi

Redduntur naufragi
Saluti temporali.

2.

Ante

dies exitus

V.

Matrum graves

salvat partus

Eius collo caelitus Avis modulatur, A qua voce modula

Et informes reddit artus


Decori natural!.
2.

Ab

insanis exeunt,

Dulce cum avicula Melos decantatur;


V.

caducis prodeunt

lam

vicino transitu

Prophetali spiritu Elisabeth donatur.


3.

Hae virtutes duae, Quod mundati sordium Corporum et cordium


Sunt ab omni
V.
Sciunt paralytici,
lue,

Cui nee apex neque iota

Sentiunt hydropici,

Mandatorum

deperit,

Ut amica pulchra tota Mortis horam comperit,


V.

Clamant

et

phrenetici
suae.

Vim
3.

virtutis

Cui mox Christus aperit; Ecce, inquit, instat hora,


In qua vigor deperit,

Tantae signa gloriae


Venerentur hodie

Te

creata cuncta,

Meliorem sine mora Migrans vitam reperit.

In
1.

3.

Nocturne.
saeculis

Antiphoiiae.

Cuius vita recitat, Quod octonos suscitat Mortuos defuncta; V. Post laborem operum Ad quietem superum
Transit niater pauperum

Admirandae

Fiunt ab aviculis

Marthae vice functa.


Prosa.

263

Et laus dulcior Triumphantium.


4.

De convalle paupertatis Ad aeteraae


quietem gloriae Transit gemma pietatis,
Elisabeth,

Benedicta vidua, Cuius laus assidua

Laudi confert hominum,


Benedicit

Dominum.

gemma

Hungariae.

5.

Cordis, oris, operis

Cuius membris unctionis Liquor raanat sub roris specie,

Cum

Quo diversae

laesionis

Dolor omnis
sanatur varie.

Tripudio adiuneta superis In gaudio Lauda, plebs fidelis, Dominum de caelis.

miranda vis virtutis Huius sanctae


regalis viduae,

Ad

Benedictus.

A. Odor aromaticus,
Refocillans spiritus

Quae salutem

caecis,

mutis,

Surdis, claudis confert assidue

Exit a migrante, Circa corpus sedulus


Flet devotus populus
Christo visitante,
Christi redemptus sauguine

Defuncta.

Ad Laude
Antiphonae.

s.

Et

insignitus

nomine

Post ingemit et ante.

Tua

testimonia,

Christe, credibilia

In

2.

Vesperis.
Magnificat.

Nuptis sunt et viduis, Quas decore induis Et virtutum glona.


Oninis terra
lubilet
et

Ad

Domino
serviat

Filiae lerusalem,

Consolamini,

hac sancta Dei, Cuius sine termino Dulce melos obviat

Cum

Vestram imitamini

Matrem

spiritalem,

Ad

Et adhaeret

ei.

Super vitas nielior Est miserioordia,

hanc clevamini Pietate Domini, Qui columbae similcs

Quam

laudant labia

Militantium

Et serpenti respicit, Et superhos despicit Et exaltat humiles.

Brev. ms. Cod. Parisin. 10487. A. Hrev. ms. Jiisuntinum saec. 15. Brev. ms. FrancisWaldttriidis Moiiten. saec. 15. Cod. Dnacen. 164. IJ. canuni aiiiii 141*2 (Privatbesitz). C. A 4, 3 felix honiine B, felix oninino C; In 1. Vesp. A 2, 1 In nova C. I n 1. Noct. hat B andere Kespousorieu, lies: I'etcns felix consequitur?
S.

nmlich
1.

Pulchra, prudens et nobilis Kegis quondam filia,

Dulcis, mitis et humilis Mundi sprevit gaudia,


Elisabeth, per omnia Sequens Christi vestigia, Pront novit melius; Quam elegit et amavit, Concupivit, sublimavit Summi regis filius. V. Haec defunctis reddit vitaiii

264

Manare sac.rum oleum

Facit suis famulis. V. Onus leve, iugum siiave ((Jhristus) Suis imponit famulis (!).
3.

Gratuletur Hungaria, Elisabeth genitrix,

Sanitatem concupitam, Aegris confert omnibus

Ipsam implorantibus.
2.

Congaudeatque Thusia (!), Tantae matris alitrix, Per quam vigent miracula

Elisabeth obumbravit Suis Deus scapulis

Dono
[Liquor],
(I)

sancti Spiritus,

quem sudat scapula

Et insignem insignavit
Signis et miraculis,

Qui scapula subiugata


Peccati piaculis

Morbos sanans penitus; V. Digne decet lianc laudare Et ad huius anhelare


Sancta patrocinia.

In In

A 2, 2 In Marpurch C. 3. Noct. RR 1 3 die der zweiten In 2. Vesp. ad Magn. A fehlt C. ad Vesp. et Noct: 1. Vesp. Hymnen
2.

iSToct.

RR
Ab

1 -

3 die der ersten Nocturn. B.


B.

Nocturn

R 3
etc.

fehlt C.

Prosa

adulescentia
111).

AB,

cfr.

3 in
lllj:

Fange lingua gloriosae (Anal XII,

ad Landes: Lantgravia Thuringiae (Anal. XII,

93.

De sancta Elisabeth.
R.

In

1.

Vesperis,

De

paupertatis

palea haec grana collegit,


Antiphonae.
1.

Membra dum
Ut
nil

carnis

Elisabeth de rege

propria spiritu subegit,


puerile
in opere

Ungarorum

stirpe nata,

Vultu decora, fert iam vidua Deo grata.


2.

gerendo
inopis

Sedem
V. Debilis,

nil

praebuit et
luventutis florem

opem dando.

debilior

timore [Domiiii]
Viduitatis laude

texit,

erat,

quae pauperes sanat.


Magnificat.

Ad
A.
Plaude,

gratiae vixit sine fraude.


filia

Sion.

3.

Regis haec in aula


licet

Christo regi Domino.

pie [foret] nutrita,

Qui Elisabeth

sie

dilexit,

[vias] sui

Domini

Odor quam

adtraxit

tenens vera Israelita.


4.

Sericis induta
vixit sub

niagistrae rigore

Pia documenta amans pro Christi laude.


5.

Et Dei sapor et puritas Ut verum sidus i)raeclarum, A sole quod differt parum Et luna lucidius
Praedicatur,
Christus

dum

sponsus

Ungarorum
Fac post

stirpis

In regno adoratur.

progenie hie generata,


exsilium,

nostra ut sis advocata.

Cui cum coniungitur, Ut nostri memor sit, Rogemus, in perpetuum.


Ad M a
t

265

Maritum carura plorat ad regem regum, Obsequio suorum


clericorum ac laicorum Exsequias parat, virum ut carum deploret,

u t i n u m.

Invitatorium.

Adoremus Dominum
regemque viduarum, Qui ex Ungaria protulit
pretiosum thesaurum.

V. Milite facto signoque crucis signato.

In

1.

Nocturno.
In
2.

Nocturno.

Antiphonae. Antiphonae.
1.

Ex

infantium ore lactentiumque amore


perfecisti,

1.

Vestitu deaurato
stetit

Laudem
2.

Christo a dextris,
iustis.

hanc dum
Gloriam
caeli
et

caelis invexisti.
2.

Yirtutum flore adornata cum

Suum tabernaculum
Deus
sanctiticabat,

opera Dei, Dum in firmamento sponsa [conjiungitur Christo.


3.

enarrant

Elisabeth reginam ex Ungaris dum vocabat. Fundamentum pauperum,

Plenitudo terrae,

3.

maris

et

omnium rerum

caecorum

et

miserorum,

Domini
liaec

dicitur,

vidua

dum

Haec (bene)
vocatur.

erexit

montem,

Sion

cum dilexit fundamenta.


Responsoria.

Responsoria.
1.

Elisabeth regina

1. Elisabeth, tu rosa

Ungarorura stirpe suprema Pauperes amando,

inter spinas formosa.

Caecorum lumen
mortuorumciue solanicn, Leprosos mundas et labe tactos ut undas Puros facis, oscularis quos osculo pacis, Et saniem radis,
ulcera

pauperum
Caput

lues lavando,

et pedes,

cum

Christo ut esset hercs


texit,

V. Beata, quae

pauperum membra
2.

dilexit.

Elisabeth [sancta],

miserorum via recta, Leprosos mundas, precamur, ut oleum fundas

dum

pauperis lavas,

V.

Ad

te

cuncti clamant,

Christum qui pure amant.


2. Elisabeth signis, miraculis tide dignis

De

pectore sacro,
Christo ut iungas sponso,
et

Quos

Leviathan

dejjrossit

cum malo Dathan,

V. Et vinxit luto,

mundo
3.

texit scuto.

Klisabeth pia,
ut filium

Reginas praecellit, cunotorum morbos Paupercm Christum opere boni) secuta, Debiles sanando,
dcbilia

pellit,

planxit

IMaria,

membra

curando,


V.

266
V.

Ut
altera Sara
laetaris progenie cara.
3. Elisabeth
in

Lumen tu membra
flos,

caeco
reddis misere nato.

3.

Elisabeth, vernalis
tu

Aman

dicere

talis,

patibulo suspendit,

[Pauperuni] catervas
Christo iungis ut lucernas,

Caput Holofemi
de collo laeta extendit,
Sic liberavit
Israel et pauperes pavit

A
V.

scabie mundatos,

ut rosas illuminatos

Ad

sponsi hortum

In patris regno

Christique ducis [ad] portum.

suos secum collocando,

V.

De

carcere mortis

duc tuos

et

malae cohortis.

In

3.

Nocturno.
In Laudibus.
tulit

Antiphonae.
1.

Hostia haec

atria regis intrando,

Antiphonae.
1.

Dominum
2.

adorat

sponsum suum vocando.


Insulae, terrae,

Indult decore

Dens Elisabeth honore,

Cum
2.

Christo regnat,

maris in hisque degentes De caligine nubis


trahit et
3.

qui regna caelica donat.

umbra

mortis.

Voces aquarum, fluctus et undae, viduarum,

Dominus recordatur
misericordiae et veritatis

Haec

sie sanavit,

Christum

dum sponsum
cavit.

vo-

Domui Israel, pauperum misere


Responsoria.
1.

natis.

3.

Adipis pinguedo,
favus et mellis dulcedo

Elisabeth speciosa,
inter spinas rubens rosa,

Animas
4.

replevit,

dolores

pauperum

delevit.

Humillima

Stella,

Terra Ungarorum,
fontes et flumina

pauperis misera cella,

morum

Nos a procella mundi salva Ut iubilemus,


V.

Deum
et hostis
tela,

benedicebant in caelis, qui cuncta gubernat.


caelis

5.

Dominum de

tecum Dominum collaudemus


Cithara
et

collaudet omnis tidelis

choro,

cordis et organi sono.


2.

In tubae sono, tympano, chordis

et

organo.

Elisabeth praeclara

regem Salomonem ut Saba


Quaeris in decore, viduaruni iuncta honore,

Ad

Benedictus.

Fructu cumulata regi supremo sociata,

Cum

filiis

plaudis,

tecum quos sedere gaudes,

A. Elisabeth tidelis, ora pro nobis in caelis Christum, regem [reguni] sponsum vultuque decorura, Qui te hie elegit, ex milibus dum coegit,

267
Carnis [domans] iura tui magistri sub virga,

Manuum
et

labore

hanc reperit sine sorde.


vitis

Pro nobis ora,


Elisabeth noctis aurora,
2.

Haec
in

abundans

Ut solem

iustitiae

latere

domus

suae,

videamus

et

tuam
ra
s.

prolera.

Filios

informans,

olivarum ut essent novelli.

Ad H

3.

Saepe expugnabat
iuventus [eam],

Ad Primam.
A. Elisabeth rigando hortum pulchrum plantavit, Pupillos pascendo, quos crudelis hostis stravit.
4.

quam domabat,

Ne

peccatores
fabricarent

dorsum

eins.

De fundo clamabant
pauperes, qui
Pie exaudiendo,

Ad

Tertiani.

eam vocabant,

A. Dormientes excitat
Elisabeth illuniinando,

ad sponsum secum ducendo.


5.

Fide errantes ad Deura ore clamantes.

Non exaltatum
cor eins nee elevatum, Humiliter sentiebat

Ad Sextam.
A. Consilio manuum lanam et linum quaerendo,
Sic ivit pauperes

Christumque pie colebat.

Ad

Magnificat.

de stercore vocando.

A. Elisabeth decora

Ad
A.

Nonani.
.

fulges in

caelis aurora,

Agrum

Vestem pauperum
consuisti et miserorum,
Pietatis signis

emit pro pauperum cura,


Miseris et leprosis

vera sepultura.

prodigiis et portcnlis,

Ad
In
2.

te

clamant,

Vesp eris.

Autiplionae.
1.

Aedificat fideni,

Elisabeth

cum Dominus beavit

Christum qui pie amant, Quos de profundo maris elevasti fundo, Nunc tecum loca, Christum [sponsum luum
|

voca.

In 1. Vesj). A 2, 3 et Cod. San<^alleii. 415. Officia ms. saec. 15. laude viduitatis. A 2, 4 in };;ratiae rcxit. A 5, 2 S(|. profjeiiie stirps haec. In 1. Noct. A 1, 4 ElisaAd Magn. A, 1 Gaude tilia. R, o propria carnis. R 2, 10 fehlen Silben. -- In 2. Noet. A 2, 1 beth dum. - A 2, 1 Gloriam til)i. R 1, 7 Lies Puros hos taeis oder R 1,5 Leprosas. Tuum labernacnlum. R 3, 1 scj. In 3. Xoct. R 2, 2 regem solamen ut aba. Purosque tacis? In Land. A 1, 4 coelica R 3, 8 secum loeando. in patibulo Aman. Ad Bened. A, 5 A 2, 4 dum fehlt. A 5, 2 landet omnis. regna. Ibid 12 Lies suam prolem? Ibid. 8 sua magistri. Quem hie elegit. Ad Sextam A, 2 et linum plectendo vgl. Prov. 31, 13. In 2. Vesp. ad Ibid. 4 consuit. /u liesem Ofliciuni linden sich in Magn. A, 2 fulget.


derselben Quelle drei
;

268

Hymnen: In 1. ^'esp.: Plaude, mater ecclesia, Nova frequentans gaudia ad Noct. Lucis creator optime, Qui Elisabeth progenie; ad Land. Elisabeth regina, pauperum, Omniiim salutis vena. Ist das Officium (sein sollende Hexameter?) in schrecklichem Zustande, so die Hymnen in
: :

noch

viel schrecklicherem.

94.

De sancto Elisaeo.
Responsoria.

In
R.

1.

Vesperis.
felix
religio,
!

quam

Auetore freta gemiao

Helias prior praesidet,

Post Helisaeus residet, Ex utriusque carmine

Magistrura sequitur sacer discipulus, Aranti provenit gratis manipulus,

Patrona gaudet virgine, V. Hanc prophetatam priraitus Prose(|uitur iam comminus Carmelitarum cuneus.

Fervore cursitat ad currum igneum, Sic constans comparat duplicem spiritum,

Amplexus

palliura

Ad

Magnificat.

aurigam invocat,
Sentit propitium,

A. Terrae sulcos

dum riiiiaus Hunc Pallium


Tunc aratrum cum bobus Et homines

aperit,

dantem magnificat.
Dilectus

vocantis operit,

Domino

reportat pallium,
abicit

arare didicit,

Ut Petrus post
piscare raeruit,

Quando navem cum reti renuit.


In
1.

Qui tactu gemino desiccat alveum, In Signum ordinis chlamys induitur Et virtus numinis hoc miro proditur;

Gaudet

religio

Nocturno.

patreraque sequitur, Exemplo praevio


cuius instruitur.

Antiphonae.
1.

Dominus admirabilis
In sanctis suis colitur, Quorum processus nobilis Cum laudibus recolitur.

Hie sanetus

variis

usus sententiis Nunc perdit perfidos

nunc parcit

niiseris,

2.

Enarrant

caeli

gloriam

Quem
suis

ursi

viudicant
tolerant
;

Prophetici sermones,

iniuriis

Nam
3.

sententiam Docent Dei praecones.


tidei

Nee victum

fore convieiis

Signis atque miraculis

Sic multifariis
claret indiciis,

Probat Helisaeus,

Quod caeli, Dominus

terrae pariter
sit

Quod

sit

hierarchicis

Deus.

fretus offieiis.

269
In
2.

Cum damnans famulum


hosti

Noctuino.

V, Ecce, nee odium nee favor geritur,


compatitur.

Antiphoiiae.
1.

Pro patre prolcs nascitur Et princeps cunstituitur,

Dum
2.

Helisaeus Heliae

Succedit in regimine.

hl

3.

Nocturno.

Deus nostrum
Laus, virtus.

refufj;iuni,

Aiitiiilioiiae.

vita,

gaudiuni,

1.

Vox

sonet, votuni iubilet

Helisaei supplicibus

Nobis succurre precibus.


3.

De

te dicta gloriusa, 2.

liymnis Deo datis, Prophetarum oracuiis iam praenuntiatis.

Carmcli collegium, Tua probant speciosa

Laetentur
doctores

in

ecclesia

Fundamenta montium.
Eesponsoria.
1.

Nam
3.

summi Dei, vident omnes populi

gloriam Helisaei.

Det novum Deo canticum


Chorus iubilacus, Cui persolvit spiritum
sanctus Helisaeus.
RespoiisDria.

Torrens exundat subito, Rigatur tcllus fluvio, Lecytus tluit oleo,

Vasa rcplentur liquido;


V.

Miraiida augmontatio

1.

Fecundat viduam
Hellas sterilem.

Non

arte vel ingenio,


fit

Sed solo
2.

imperio.

Ad

vitam suscitat
;

natum emortuum
Vitis pestiferae

venenum inficit, Mixta farinula dulcorem efficit,


Virtus prophetica

Sacer Helisaeus lepram horribilem

V.

panes multiplicat, Defunctum pueruin prece vivificat


;

ToUit cum ulcere per aciuae lavacrum; Neuter gentilium contemnit populum,
nie Sidonium, hie curat Syrium.

V.

quam
Qui
sie

praecipuis
2.

effulget meritis,

prophetarum

tlos,

communicat
et

destructor scelerum.

vivis
3.

mortuis.

Leprae contagium
lordanis abluit,

Sed poenam Giezi


propheta statuit, Naturae gravitas
in
V.

Reguni ducia, levamen pauperum Tu Sanas morbidos, das vitam mortuis, Totus virtutibus splendens miriticis; Te laudunt opera
1

ferro vincitur

divini nuiiiinis,

Et

sancti pietas
in

hoste cernitur;

Qui vivis caclitus nee niortc vinceris.


3.

270
5. luvenes et

Fulget ecclesia
novis miraculis,

virgincs,

cllaudate

Deum,

Subportant aera descensum poderis,

Qui ad caelos transtulit sanctum Helisaeum,

Expers qui vixerat


terreni sceleris,

Ad

Benedictus.

Caelis adproximat
in

Signum foederis;

V.

Praecelsi nieriti

A. Benedictus rex caelestis, prophetarum Dominus, Qui per os sanctorum eius dat legem fidelibus,

propheta nobilis, Defensa famulos, praeco virginis.

Viam

pacis et salutis

praemonstrans operibus,
Ipse nos in caelo sistat
Helisaei precibus.

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

In

2.

V esperis.

egnum

decoris

Domini

Ad Matutinum.
A. Salve, praeclarissimac Virtutis portentum,
Vitae sincerissimae

Militibus stipatur,

Cuius plenis stipendiis

Hie sanctus gloriatur.


2.

Agminibus caelestium Est annus iubilaeus, Quo nunc et in perpetuum Congaudet Helisaeus.
Lucis aeternae vigiles

Patens documentum, Lucens gemma confessorum,


Praecessor apostolorum,

Virginum
Helisaee,

et

martyrum.

Exemplar egregium,
propheta nobilis, Carmelitarum
pater amabilis,
Christo conre-

3.

Fruuntur Dei

facie

Prophetae, legis consules, Quam vident clara specie.


4.

Iste sanctus benedictus

Cum

beatis est assumptus,

Decor eins est amictus Et laus Dei plenus ructus.

gnans in caelestibus, Confer opem


tuis

sequacibus.

Brev. ms. Carmelit. Hibern. anni 1489. Cod. Coli. ss. Trinitatis Dublinen. Brev. ms. Carmelit. lerosolymit saec. 15. Cod. Farmen. Palat. 10. A. Brev. ms. S. Sepulchri. saec. 15. Cod. Pannen. Palat. 215. C. 187. B. Ibid. 9 Carmelitarum innuens B. In 1. Vesp. R, 7 prophetam ABC. In 1. Noct. Ibid. 6 abicitur H. Ad Magn. A, 2 dum ruinis aperit B. A 2, 4 A 2, 1 caeli fehlt B. A 2, 2 prophetia A. A 1, 4 coHtur B. R 1, 8 R 1, 5 crucitat A. R 1, 7 Sic constatis C. Docens B. R 2, 10 binensium A, bernitensum B vinensem C vgl. 4. Keg 2, 9. R 3, 7 victum tollant B. R 3, 4 nunc prosit A. patrem quem A. In 2. Noct. R 3, 9 suis conviciis B. R 3, 11 Quod sie lierarelitant H. R 3, 11 Nee damR 3, 9 Ecce, nunc ordium B. R 2, 8 prece fehlt B. A 1, 2 R 3, 12 fehlt B. - In 3. Noct. A 1, 1 vocum nans B. A 3, 2 iubilemus A 1, 4 pronunciatus B. jironunciantis C. Deo dantis C. R 1, 9 Yenter geutilium A, Meutis R 1, 5 Sacre A, Sanctus BC. B. R 3, 3 aethera BC. gentilium B. R 1, 12 Tyrium C, Tyriam B. In Laud. R 3, 12 o prector H. R 3, 4 descensit B; ponderis ABC. Ad Bened. A 3, 2 facie Dei A. A 1, 3 Cuius praesens C, stipendio B.

3.

271
A, 6 demonstrans C, A, 11 nunc pater C.

1.

Hymnen

omnibus B. In 12 Christo regnans in . vgl. Anal. XXIII, 168 sq. und XIX, 12-5.

praenionstiaiis
Ibid.

Yesp. Ad Magn.
Die zugehrigen

95.

De sancto Elisaeo.

In

1.

Vesperis.
3.

Et

necis eins rainatores

R. Adrairanda sanctitas Ex copia gratiarum Per fideles recolatur, Dum gestorum quantitas
Principis prophetarum
Elisaei raemoratur,

Adversus eum convenerunt,

Sub

fide

Dei promissorum
exclamavit,

Ad Dominum

Et a derisu puerorum Prophetam vindicavit.


Kesponsoria.
1.

Nam

in

vita et in

morte

Elias pater inclitus

Dei claret aequa sorte


Signis et miraculis.

V.

Sunamitis filium

Vivum

suscitavit

Ascendit paradisum Angelica vectura, Eins replevit spiritus Elisaeum provisum


Duplici mensura;

Et cadaver mortuum
Defunctus recreavit.
V.

Animus assidue
Ignei ardoris

Ad
A.

Magnificat.

Magna fecit potens Dens, Dum vir sanctus Elisaeus


Per Eliam Carmelitam Sanctiorem sumpsit vitam De agro namque vocatus
2.
;

Ns sublevet

gratuite

Vehiculo amoris.
Eliae chlamys candidus

Et parentibus

osculatis

Per flammas ignis iacitur Et Elisaeus avidus Captandum hunc adtrahitur


Explicite obfuscatum.

Notisque suis cibatis Prophetam surgens est secutus.

V.

lordanis flumen caeditur,


Iter

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Per Pallium disiungitur, pandens cernitur Et sie per tutum graditur.


Elisaee Carmelita,
Vestis tua dispartita

Adoremus regem regum Lauduni cum pracconio,


Qui locavit Elisaeum In caelorum solio.

Fratres tuos ornet


Virtuose, ut

ita

cum

vita

Heredes
V,

sint

aetherei,

In

r n 0.

Pallium latum per Kliam, Elisaeo per aurigam

Antiphonae.
1.

Igneum
In
2.

(luod

transfertur.

Elisaeus, vir beatus,

Sapienter est imbutus.

Nocturno.
Anti])b()nae.

Legem Dei meditatus Et eam est proseculus.


2.

1.

Filii

liominum, hoc scitote,


miriticavit

Syriae regis servitores

Quia Dominus sanctum

Elisaeum quaesieruut

suum


De
2.

272
2.

Dulcis benedictio

Et promittens hoc devote, olla mortem quod fugavit.

Viro Dei

fuit

data
adlata.

Auribus, pater, percipe

El
3.

vita

sine termino
sibi

Verba clamoris mei, Ut gratiora prospere


3.

Nunc

est

Homo

Dei concupivit

In me duplentur Dei. Nomen tuum admirabile

Vultum Dei contemplanduiii, Et Dens eum insignivit


Infectas aquas ad sananduni.
Wesponsoria.
1.

Elisaeo demonstrasti,

Contra salutem Syriae


Sagitta

dum

pugnasti,

I'rophetarum tilii, Fratres de Caruiclo,

Responsoria.
1.

Candorem
In terra

fertis
et in

lilii

Nanian Syrus cum peculio Elisaeum sanctum adiit, A lepra eum ut mundaret, Dei doctus ex consilio Propheta dona respuit,
Gratis

caelo,

Nam
In

Elisaei pallium

vos est translatum,

eum

ut

curaret;
sapit

V. Giezi Syri niunus capit,

Hoc
2.

vir sanctus intus

Ut castum sit obsequium Vestrum et liumiliatum V. Oleum auctum viduae Per sanctum Elisaeum Est opus pium sedule
2.

Et Giezi

virus inficit.

Effectum propter Deum.


Carmeli princeps sancte,

Virtutem crucis gloriosae Pater sanctus iigurabat, Defuncto matris dolorosae Nato vitam impetrabat,

Dux

religionis tantae,

Mcmbra membris
Puer septies
V.

applicuit,
;

oscitavit

Vitam celsam, quam duxisti In nobis ora hanc firmari, V. Veram, mundam, abdicatam, lustam vitam adprobatam.
3.

Adoravit Dominum Ostium praecludendo,


Circuivit sed

Admiranda

sanctitas

Ex

copia gratiarum
fideles

puerum Calorem infundendo,


pater bone,
in

Per

recolatur,

Dum

3. Elisaee,

Genfer nobis

agone

Tempus
Ut

salutiferum,

in peccati regione

gestorum quantitas Principis prophetarum Elisaei memoratur, Nam in vita et in morte Dei claret aequa sorte
Signis
et

Salvi male a praedone,

miraculis;

Qui lenemur nexu scelerum, V. Post passam famem gratiae

V.

Sunamitis tilium

Fruamur In
1.

fruge veniae.

Vivum suscitavit Et cadaver mortuum


Defunetus recreavit.

3.

0.

In L a u d i b u
Antiphonae.
1.

s.

Antiphonae.
In monte sancto requiescet

Dens caruni

tilium

Innocens adprobatus,

Indult decore,

Et

laus eins invalescet,

Cui patris pallium


Misit ex amore.

Dumgens per eum est cibatus.

273
2.

Per Elisaei festum lubilate Domino, Ut orane cor maestum


Coiisoletur gaudio.

Ad
A.

Benedictus.

Pater, tu propheta
Altissimi vocaris,

3.

Prope torrentem fluminis


In terra deserta Peranibulat vi nuniinis

Plurima secreta Pandisse praedicaris^ Duc nos ad Dei faciem Hostiumque vertc aciem,

Gloria
4.

cum

Da
In

gratiae scicntiani,

aperta.

Peccati indulgentiam.
2.

In opere deitico

Vesperis.
Magnificat.

Per saeculorum saccula

Ex
5.

ore prophetico

Ad
A. Carmeli

Benedicunt

Deum

singula.

cultor,

Elisaee,

Magna

virtus Dei Per spiritum Elisaei Mira operatur,

In quibus honoratur.
Brev.

Nos virtutum veste tege, Doce clare nos in lege Et in fide stantes rege, Transfer nos ad pacis montem, Ut gustemus vitae fontem.

Carmeli Al)enspergani anni 1482. Clm. Monacen. 2502. R 2 9 sed ad puerum. 1, 3 promitte. In 1. Vesp. et Noct. Hymnus: Hie pius; nur diese zwei Worte finden sich. Sie sollen wahrscheinlich die zweite Strophe des Hymnus Iste confessor hezeichnen.
ms.

lu

2.

Noct. A

96.

De sancto Erasnio.

In

Vesperis.
R.

Et

scientiani expertani,

Vitani veuerabilem.

Antiphonae.
1.

Erasmus, Deo dilectus,


Christi plebi placuit

Laudibus magnificis
Celebret ecclesia

Et

in

praesulem electus

Erasmi

pontiticis

Votiva soUemnia.
2.

Talem se exhibuit, Quod gratuitis pertectus


Velut sol emicuit.

priraaevo tempore Gratis micans moribus

V,

Verbo

fulsit

et

exemplo

Casto vigens corpore,

Coruscans ut lucifer Et columna Dei teniplo


Crucis signi signifer.

Virtutumque
3.

floribus.

Vir praeclarae sanctitatis

Ad

Magnificat.

Pulcher erat facie


Geniinae(iue venustatis

A. Christo lesu, pastor bone, Legis lator et patrone,


Patris sapicntia,

Templum decens
4.

gratiae.

Ornat fioridam aetatem Decus innoccntiae,

quo strcuuum pastoreni


Accepit ecclesia,

Et idoneum doctoroni
Erasinuin,
l'ro
(jui

Omnem
5.

fugat vanitatem

Spiritus prudentiae.

protiiuatus

Linguam habuit disertam,


Faciem amabilem
Blume,
Uistoriae rhytlimicao.
V.

commissis ovibus Nostros excuset reatus


Suis sacris prccibus.
18

Ad Matutinum.
Invitatorium.

274

Sequuntur et oboediunt Cellamque custodiunt. V. lumentisque hominibus


In necessitatibus Subvenit precatibus.

Corde, voce iubilantes Christo demus gloriam Et Erasmi venerantes

Martyris victoriam.

In

2.

Nocturno.

In

1.

Nocturno.
1.

Antiphonae.

Antiphonae.
1.

Vox de

caelo sonuit

Erasmi

pontificis

Agentes raemoriara,
Agoiiis multiplicis

Et Erasmum monuit Ad urbem redire Certamen subire.


2.

Laudemus
2.

victoriam.

Intrans
Pellit

urbem daemones
ab obsessis,

lussu Diocletiani

Ferbuit malitia,

Aegros curat homines,


Subvenit oppressis.
3.

Puniuntur christiani
Crudeli saevitia.
3.

Hanc Erasmus

ut audivit

Pressuram fidelium,
Solitudinem adivit

Viro Dei praedicante Et virtutes operante Multa turba Domino Adcrevit brevi termino.
Eesponsoria.

Germinans ut

lilium.

Responsoria.
1.

1.

Dum

Caesar haec percepit,

Dum
In

intrat solitudinem,

Oninem sollicitudinem

Dominum

iactavit,

Vacans Deo purius,

Sanetum vinci praecepit, A quo quaerens incepit: Die nobis, quis es, quid credis Vana docens, legi nocens
Fallax incedis. V. Erasmus in publico, Ait, Christum praedico.
:

Quem
V.

ob hoc uberius

Christus visitavit;
Visitant hunc angeli

Colloquentes praesuli,
Ibi
2.

Cui plebem dedico,


2.

bene

sibi.

Rex

sacrilegus fidelem

Septem annis

latuit

lussit

In arbustis Libani Praesul venerandus,

caedi praesulem Plumbatis post haec fustibus

Pro
V.

gratiosis actibus

Sed latens innotuit In virtute Domini Signis admirandus, V. Sed nee fame deticit,
Cui Christus
sufficit,

Plebs miratur, quod illaesus Martyr mansit dire caesus,


Cerae, picis et sulphuris,
Olei liquore

3.

Ferventi corpus martyris

Quem
3.

per corvum pascit.

Perfusum velut rore


Yigebat cum decore
;

virum venerabilem,

Magnum et mirabilem, Pedum cuius vestigia


Ferarum
collegia

V. Laudat nomen Domini Plebs devota, fide mota Sancto credens homini.

In
3.

275

In Ijaudibus.
Antiphonae.
1.

Nocturno.

Antiplionae.
1.

Terrae motu concutitur Urbis universitas,


Seil
tot signis

Dum
Ad

lovis simulacrum
evertit,

Erasmus

abutitur

baptismi lavacrum

Tyranni perversitas.
2. Ascribeiis arti magicae,
2.
arti

Plurimos convertit.

Non
Quae

deiticae,

Novis hunc suppliciis

fiunt

mirifice

In sancto pontifice.
3.

Tyrannus invasit, Martyr maleficiis


Invictus evasit.

Quem vinctum
Magno

in

carcere
3.

ferri pondere Eduxit per angelum

Hunc

iguita tunica

Christus dilectum faraulum.

Aerea vestivit, Sed virtute caelica Flamma vim nescivit.


4.

Kesponsoria.
1.

Pix, resina, cera,

stagnum

Mox ad urbem Lucridam


Caelitus delatus,

Ignito

cum

oleo

Plebis ad

spem lucidam
5.

Refrigerium dant magnum, Non aestum in dolio.


Clauditur ergastulo

Puer

suscitatus,

Gentes stupent et mirantur, Quater dena milia Creduut, baptizantur, V, Probat signis et doctrinis Christi fideni praesul idem.
2.

Tandem

vir fidelis,

Solvitur a vinculo

Virtute de caelis.

Ad

Benedictus.
in miraculis,

Cum

audisset turbidus

A. Hoc dignum

Hoc Maximianus, In Erasmum rabidus


Hostis misit manus,
Diversis suppliciis

Quod bis ereptus vinculis Cursum non explevit, Sed ductus in Campaniam Urbera adiit Formianam
Evocatus caelitus Eius gaudens spiritus In pace quievit.

V.

Torquet liunc vesanus, Occidens de familia Christi ter dena milia.


pastor egregie,

3.

Doctor
Miles
et

legis,

agnien regis

militiae,

In

2.

Vesperis.
Magniticat.

Christi signifer fidelis

Ad
A.

Caelcstibus nos civibus

lungi fac in caelis.


V.

Memor

esto

pauperum

boatum pontiticem, Virtutum opificem,

Paterna dementia,

Quo daemones fugantur,


Intirmi curantur,

Ut tuorum operum
Probant beneficia.

Idola cassantur,
18*


Mors
fugit,

270
fidei

tot

milia

lucerna,

Ad

caeli sedilia

Triuniphali gloria

Praemissa laetantur.
Alia Antiphona.

Nos fide paterna Domino commenda Et consueta gratia


Post vitae solatia Transfer ad palatia Semper possidenda.

A.

gloria pontificum,

sidus mirificum,
Brev. Pataviense
ras.

Brev. ms. Pataviense saec. 15. Cod. Gottwicen. 436. A. Brev. ms. Pataviense Cod. Zwethalen. 140. B. 14. Brev. ms. Pataviense saec. 15. saec. 14. Cod. Palat. Vindobonen. 1891. C. Brev. ms. Monacense saec. 15. Clm. Monacen. Clm. Monacen. 11047. D. In 1. Vesp. Snper Ps. nur eine (prosai.sche) Antiphon E. 23275. E. gratuitatis perfectus B. In 1. Noct. A 2, 2 R, 5 gratuitis praefectns D R 1, 1 Cum AB. R 1, 3 Domino C. Fremuit ]>: Superbivit C. In 2. Noct. R 3, 9 Subveni B. R 2, 9 fehlt C. R 1, 9 iehlt C. R 1, 2 Sanctum ErasA 1, 4 Et certamen AB. R 1, 1 haec fehlt BC. R 3, 4 velut in rore BC. R 3, 1 Per picis et B. mum vinci A. In 3. Noct. R 3, 2 Doctor R 1, 1 Lugridam C. R 1, 5 admirantur B. In Laud. ad Bened. A, 5 Ferilegis agonis B; legis agonia regiae C. Znm manam C. In 2. Vesp. ad Magn. A 1 fehlt A; A 2 fehlt AB. Officium kommen vor die Hymnen: Haec dies acceptabilis A (Anal. IV, 136); Deus tuorum militum BC (de Communi): O pater alme, elemens atque pie D (Anal. IV, 134j.
saec.

97.

De sancto Erasmo.

In

1.

Vesperis.

Ad

Magnificat.

Antiphonae.
1.

recolenda dies,
sollemnis
et

inclita fulges.

jMartyris egregii

Qua praesul sanctus


ad Christum scandit Erasmus,
Cuius amore feras assunipsit corpore poenas,

festum celebremus Erasnii, Qui dominum caeli


dilexit
2.

mente

fideli.

Praesul hie insano


turbante Diocletiano

Vulnera per cuius


pereat vitae scelus huius.

Ecclesiam vasta silvarum lustrat opaca.


3.

Quem, dum

devitat

Ad Matutinum.
Invitatorium.

homines mundumque refutat,


Caelicolae nitidi

solantur famine miti.


4.

Omnes

ecclesiae,

Escas

iste

pias

sponso iubilare venite, Martyrio sanctum


qui glorificavit

capit a cor vis ut Elias,

Erasmum.

Subvenit aegrotis,
disparet callidus hostis.
5.

In

1.

Nocturno.

Mente

sibi

notas

Antiphonae.

salvatori canit odas,

Sic ope divina

Principe

Romano

donante

fit

hostia viva.

regnante Diocletiano

277
Virginis ecclesiae
3.

Undique firmatum
eognoscens Caesar Erasraum

pueri mactantur ubique.


2.

Hie princeps mortis


ab Erasrao condicionis Exquirens titulum dare tura diis iubet illum.
1.

Blando sermone

spem

vult auferre coronae.

Responsoria.

Virtutes saneti

3.

Adfatur regem Christi non abnego legem


:

dum Maximianus Erasmi


Comperit, exquirit,
fidei

Tura nee, ut faris, dabo diis, quibus assimilaris.


Responsoria.
1.

quae secta

sibi

sit,

V.

Aspicit astra tacens


sanctus, Caesar quoque fren-

Laudemus Dominum
In gloriosi martyris
2.

dens.

Erasmi passione,
Qui pro
fide

catholica

Immania
Pertulit supplicia,

Caesar duxit virum sanctum ad dei sui fanum, Sancto daemon viso ruit illius simulacrum,
Vastat plebem draco, qui prodiit e simulacro.
Clauditur in tenebris

V.
hostia
3.

Unde

faetus est

Deo
;

Viva in sacriticium Laudis perpetuae V. Amcwit Christum in viia sua,


imitatus
2.
est

Sed

sub pondere careeris almus, venit almiticum


vir splendens

eum

in morte.

schere vinctum,

Plangit Anastasius
dileetae funera prolis,

V.

Vox mit
per
te

e caelis

Quam
V.

gerit

ad tumbam.

sum

glorificatus.

sed Erasmus suscitat illam,

Dicens festine: pro Christi nomine surge.


uscitato mortuo
1.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.

3.

Caesar conversos
perimi iubet ense fideles,

Ingens fit exsultatio, aptizatur eontinuo Anastasius cum populo,


V.

Qui dieunt saneto: coramenda nos pie Christo.


2.

I'raesul cum gaudio Grates agit Domino.

Martyr

ait

vitae

portas fidenter adite,

In

2.

no.
3.

Ad

vos

nam veniam

Domino mihi dantecoronam.


Ordo triumphantes
caelestis suscipit

Antiphonae.
1,

A.uditis saneti

omnes,

responsis Caesar Erasmi


l*Iumbatis caedi
iubet hunc et dilacerari.
2. Christo devotas

Auctori dulees cantat per sidera laudes.


Respimsoria.
1.

canit inter verbera laudes

Audivit martyr Dei

Martyr

et

nofandi

Voccm

in

summo
veni,

caeli:

contemnit iussa tyranui.

Erasme,

278
Ut cum
Recipias
V.
Innotuit
fratribus tuis

Intuens in

merccdem
tui;

caelum
sibi

vir inclitus

Laboris

Vidit coronam
mitti caelitus,
sit,

de caelo Dominus,

Orat: tecum
Christe,

Et

altissimus

meus

Spiritus.

dedit vocem suam.


2.

Martyr

et antistes

Caeli patente ianua Ingreditur felix anima

deserens orbicolentes
Transiit in pace,
caeli coronatur in arce, Legitime pugnans et Victor ab hoste triumphans,

Orans

da mercedem gloriae

Me

peteutibus, Domine.

Te petentes
in

V.

tua festivitate

Ab omni
libera necessitate,

3.

decor ecclesiae,

Pro lesu Christi nomine Roseo tinctus sanguine,


Consolare nos hodie, Sancte Erasme, Felicitatem Utriusque vitae

Sancte Erasme, caelestem opem nobis posce.

Ad
A.
(^)ui

Benedictus.

illuxit

nobis in tenebris,

Nobis deposce,
V.

Intercede

pro nobis ad Dominum,


Gloriose

Dei amice,

Per merita Erasmi martyris Dirigat pedes nostros in viam pacis, Ipsum ergo laudemus
Dicentes: Benedictus

Ut tua prece ab omni mundemur

crimine.

Dominus Dens.

In Laudibus.
Antiphonae.
Gloriosi

In

2.

Vesperis.
Maguificat.

Ad

veneremur
suis

A. Magnificent
virginis filium

Passionen! martyris,

Ut pro

supplicibus

Omnes

filii

hominum,
;

Deum

oret,

quaesumus.

Diversa perpessum supplicia Consolatur divina gratia Dicens per te in caelo


:

Qui exaltavit humilem Sanctum Erasmum praesulem Ergo, martyr gloriose,


Assistentes tuis laudibus

In aeternum

Glorificatus

sum

et in

mundo.

iunge caelestibus.

Brev. Wratislavieuse imp. s. 1. et Brev. Misnense imp. s. 1. 1483 A. Viaticus Wratislaviensis imp. Veiietiis 1501. C. Brev. Misnense In 1. Vesp. Super Ps. nur eine Antiphon, die imp. Lipsiae (?) 1517. 1). In 1. Noet. R 2, 1 Planxit erste ABC. Ad Magn. A, 2 fulgens D. In 2. Noct. R 2, 4 sinndaerum continuo CD. D. - - R 3, 4 cum filio D. In 3. Noct. R 2, 2 hodie deserens BCD orhicuhmtes D.
a.

B.

279
98.

Ad Matutinuiu.
Invitatoriuin.

De sancto Erasmo.

In

1.

Vesperis.

Antiphouae.
1.

Sion eximia,

Personando plaude, Erasmi sollemnia Digna colens laude.


2.

Adoremus Dominum, Deum, patrem luminum, Ut salvemur meritis


Erasmi
antistitis.

Erasme,

fidei

Pugil, per te gentes

In

urn

0.

Meruerunt provehi

Ad
3.

caelos gaudentes.
1.

Antiphonae.

qui peius citharam

Das poenis plagarum,


Sic evertens Sisarara,

Ducem
4.

tenebrarura.
2.

Fructum suo tempore Erasmus donavit, Talentum cum foenore Quando reportavit.
Quare cum insania Fremuerunt gentes Verba per inania In sanctum rigentes?

martyr et pontifex, Obsta multa prece,

Ne
5.

nos. vilis artifex

Culpae fuscet faece,


decus ecclesiae,
3.

norma

virtutis,

Dominus mirificat Sanctum suum hodie,

Duc nos

via gratiae

Ad
R.

Quem

polo laetiticat

fora salutis.

I^aurea

cum

gloriae.

Ecce, granum_ moritur Terrae clausuni palea,

Responsoria.
1.

Erasmus

occidiiur

Cum

a Diocletiano,
ecclesia,

Regis quando framea, Agalina ingreditur Mira fulgens trabea;


V.

Imperatore profano,

Damnatur
Idolis

In fide Cliristi constantes

Vitae fretus galea Mortis trucem fugat ducem

non immolantes
grates referunt

Sufferunt supplicia;

Fidei de vinea.

V.

Deo

Ad
A.

Magnificat.
2.

mente sani Tura cordis ofiferunt.


Cliristiani

mater ecclesia

Omni digna gloria, Gaude iubilando,


Erasmi praeconiuni Praesulis eximium Canens cxorando,
Soluti a reatu

Eremi silentia A Deo vocatus


Expetit industria

Erasmus beatus, Ubi Corvo gerulo

Ut

Elias cpulo
;

Sanctis

cum

christicolis

lungamur caclicolis Ut cius prccatu.

Degens est cibatus V. Spretis mundi noxiis Angoloruin beatorum


Fruitur alloiius.

280
3.

3.

Tribunali
lurgiis

sistitur,

Offero non sculptili

discutitur,

Neque Deo

fictili,

Minis fatigatur,
Offerat ut idolis

Verum

Christo

soli,

Auras maculantia
Spargere eloquia Tu, rex, ergo noli
V.

Tura, verbis subdolis Praesul invitatur;

V.

Cum
Multa

sprevisset idola,
fuste,

Colere sculptilia

sed non iuste,

Non

est

aptus,

nisi

captus

Pravis Ht parabola.

Caecae mentis

furia.

In

2.

Nocturno.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1.

Antiphonae.
1.

Domine, non habitat


luxta te malignus,

Operans iustitiam Mali fuglt pestem,

Sed, qui se nobilitat

Erasmus
2.

Ut Erasmus dignus.
2.

in patriam Graditur caelestem.

Omnia sub pedibus


Eius subiecisti,
lesu,
caeli

civibus

Erasmi in capite, Dens gloriose, Coronam de lapide


Ponis pretiose.

Eum
3.

tu iunxisti,

Sicut passer volitat

Erasmus ad montem,
Virtute se excitat
Vitae gustans fontem,
Responsoria.
1.

3. Portas vestras toUite, Principes superni,

Militem suscipite

lam

regis aeterni.

Responsoria.
1,

Erasmus, vir lepidus,


Etfatur intrepidus,

Erasmus cum rege

lovis

Templum

intrat bcllis novis

Omnis expers
Fideles aedificat,

mali,

Christum lesum praedicat Astans tribunali V. Vera fides rutilat. Hie athleta mente laeta
;

Gemitu et precibus, Idolum mox fractum ruit Et incineratum fait


Gentibus stupentibus,

V.

Ex quo
Draco

statim proruit

dirus,

spargens virus

Deo laudes
2.

iubilat.
2.

Viros multos necuit.

Carcere includitur, Multo ferro premilur

Confregere subdola

Mox

gentiles
visis

idola
tantis,

Rege ordinante,

Miris

ferro et carcere

Solvebatur propere
V.

Et baptismi gratia Currunt ad praesidia

Angelo praestante. Dei transit gratia

Summi dominantis
V.

Exsultat ecclesia,

Mox

pusillam in favillam

Ferrea materia.

Dum gementes volant Ad Dei obsequia.

gentes

281
3.

Per Horas.
Ad Primam.

Tyranni iraperio

Cum Erasmus
Triumphans

gladio
finitur,

Omni dignus

gloria

In caelesti curia

Gaudio potitur;
V. Victrix ridet veritas. Dum confusa et delusa Regis luget feritas.

A. Morti se irapendit iste Pro amore tuo. Christe, Plus quam ad conviviao Volans ad supplicia.

Ad
A. Erasmus

Tertiam.

vi

rapuit

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Caelum dignus Deo, Poenarum hoc meruit


Insigni trophaeo.

Regnans Deus induit

Ad Sextam.
A. De virtute iugiter Ibat ad virtutem

Erasnmm decore, Nam in mundo claruit


Praesulis honore.
2.

Cum Erasmo Domino


Una
iubilemus,
ut intreraus.

Erasmus feliciter Lucrando salutem. Ad Nonam.


A,

Caeli sancti termino

Regnum
3.

Erasmi praesentia Fructu meritoruni


Cumulavit gaudia Incolis polorum.

Sprevit transitoriam

Erasmus salutem,

Ut

videret gloriam

Dei
4.

et

virtutem.

Hie cum sacerdotibus


Sanctis benedicit

In

2.

Vesperis.
Maguificat.

Ad
A.

Deum in caelestibus, Mundum quia vicit.


5.

Erasmo

coniubilant

Erasmum

divinitus

Astra matutina, Cnius gesta rutilant

Foventem in zelis Omnis landet spiritus

Hora Erasmo

vespertina,

sagacitas
simplicitas

Dominum de
Ad

caelis.

Data serpentina

A
Benedictus.

Deo
Est

et

columbiiia.

A. Cordis nostri lora spasmi lesu, dulcis Domine, Sacri dissolve Erasmi Devoto oramine, Ne ut noctuae crremus Mortis in ruligine, Sed ut aquilae ovemus
Vitae verae lumine.

Blandimenta spuria Erasmus spcrnendo Superna palatia


Subit patiendo,

Excedens aromata Odore virlutis, Migrat ad agalmata


Aeternae
salutis.

282

Cod. Capit. Cracovien. 20. A. Cod. Brev. ms. Cracoviense saec. 15. Brev. ms. S. Zeuonis saec. 15. ('Im. MonaGottwicen. 202. saec. 15. B. In 1. Vesp. hat A sechs AA, von denen die erste bercense 16 525. C.

zhlige, in

BC

fehlende, lautet:

[O] martyr egregie, Pugil regis gloriae Triumphans agone,

Erasme,

viriliter
feliciter

Stabas et

Spe vitae coronae.

A 2, 1 O fehlt C; pugil poenis A; poenis tangis plagaA 3, .3 convertens A, avertis C, Lyseram A, Zisuram C. A 4, 1 rum C. A 4, 3 mille artifex C. A' 4, 4 turbet faece C. A 5, 3 O fehlt C. A 5, 4 formam C. An Stelle des R Ecce, granum moritur, viam C. das in 2. Vesp. steht, hat A hier das folgende:

1, 1

fidei C.

fehlt

C.
1

1,

3,

fehlt C.

Persolvando A.

.3,

Da

R.

Vox audita est de Ad Erasmum tarn

caelis
fidelis:

Christus iubet, ut tu velis Civitatem ingredi. Qui surrexit in aurora,

Non

neglexit, missae hora(s) Portas vidit oppidi. Uli claudi occurrebant Et obsessi, qui regebant

Vultu tamquam pallidi, V. Imponebat cui manum, Claudum vero vel vesanum
Potestate validi.

Invit. 2 Deuni A prosaisch C. In 1. Noct. A 3, 1 Dens mirificat C Dominus rairificavit B. Von hier ab wird das Officium prosaisch in C. A 3, 4 Laureatum A. R 3, 2 R 2, 4 Beatus Erasmus A. R 2, 9 Funditur A, fungitur B. A 3, 3 Nimis A. R 3, 7 Cum perv^enisset A. Virgis discutitur A. R 2, 1 In carcerem R 3, 8 Multo B. In 2. Noct. A 3, 2 mortem. R 3, 2 futili R 2, 6 Angele testante A. R 2, 7 gloria A. ducitur A. R 3, 8 vere R 3, 6 rex fehlt A. R 3, 3 Vero Deo Christo A. B. R 3, 9 Ecce mentis A. I n 3. N o c t. A 3, 1 Dortas vias captus A. R 1, 6 iucurvatum A. R 1, 3 Gemituum precibus A. tollite A. R 2, 4 In R 2, 1 Cum frangere A. R 1, 8 diris spargens vitiis A. R 2, 8 gentes fehlt A. R 3, 3 Triumphans fehlt A. baptismi A. In Laud. Ad Bened A, 1 lora psalmi A, spalmi R 3, 9 Regis audet A. Per Ho ras Ibid. 7 ovemus fehlt A. Ibid. 5 noctuae Erasmus A. B. In 2. Vesp. ad Magn. A lautet in A: AA fehlen A.
Ad. Magn. A, 4 praeconia A; die ganze
fehlt A.

Magnificent Dominum, Amatorem hominum, Omnes mundo corde,

Erasmi supplicibus Diluamur precibus, Ut ab omni sorde


Liberemur.

Hymnen: ad Vesp. et Land.: Erasmi de victoria (Anal. IV, 135) AB; pater alme, clemens atque pie (Anal. IV, 134) C; ad Landes: Morti se inipendit iste A.


U9.

283
situcto Erasnio.

De

In

1.

Vesperis.

Ad M a

t i

n u m.

Antiplionae.
1.

Invitatorium.

Gaude, niater

ecclesia,

Quae

tati sollemnia
recolis,

lubilemus Christo regi, Qui in festo huius diei

Pontificis

Qui in hac raiseria Passus est supplicia

Erasmuni sanctum sublimavit, Qui hunc mundum superavit.

More
2.

pii

raartyris.

Exenteratus ut assatur
Piscis,
sie

In

1.

Nocturno.

Maximiano
1.

Martyr

Antiphonae.

totus evisceratur,

Ab
3.

hoste fidei profano.


subulis transtiguntur

Nomen Domini
Pia

magniticemus,

Digiti

Martyris tidelis, Pedicae confoduntur


lassu regis crudelis,
4.
2.

laude collaudemus, Quod a tanto sancto viro

Praedicatur more miro.


Caeli,

Deum

collaudatc,

Clamat: Spes orbis unica,


Cliriste,

patris sopliia,
sanctifica,
et via.
fidelis,

Landes Erasmi exaltate, Quem sibi Dominus consecravit,

Hunc populum
Lux, veritas
5.

Dum
3.

a scaeno

mundum
puritate,

lavit.

Cordis quidem

Spondet mox: Serve


In te confidentibus

Innocenti pietate
Caesaris ut lutulentum

Dantur mox, quaecunque

velis,

Spernis

auruni et argentum.
Responsoria.

Te laude
R.

recolentibus,

Salve, martyr, nobilis,


Christi testis herilis.

Gaude, pater sancte. gaude


Pio Christo
et

In amore eius stans immobilis, Victor agminis hostilis,


Erasrae, doctor
fidei,

applaude,
tales

Quia gratias

tibi

Tribuit, ut ferocitates

Pro nobis vota funde.

Labe mortis
V.

suinus

rei,

V.
htstos
2.

Subiecit

Succurre plebi geincbundae.


Vultus Doniini
et

Vinceres brutoruni aninialium; namque tuis pcdibus, Ut prophetico ore promisit

[super]

Donnnus.

aures eius in prcccs eorum.

Septem annis a tumultu


Ililari

Ad
A.

Mao^nificiit.

pater sanctus vultu

praesul, evangdicac

Sator veritatis,
Vitae cultor angelicae,

Libanuni consccndit montcm Corporis fugiens mortem, Tyranni timens iudicem,


V.

Lucerna sanctitatis, Qui speniis iussa principum Propfor Christi nomon, Pro nobis, patcr iii()i>uni, Sis dans boatuin omoii.

Qui mortem inferro cupiehat Uli, qui Christum Deum colebat.

3.

llcphlur Dioclotianus
Ira,
furit

ut

vesanus.


Erasmum
fustibus mactari,

284

Quo
in
reficitur

Tortores novos ter mutari, Sed nulla torquent verbera;


V.

eremo famelicus.

In dorso eius fabricabant


Peccatores, prolongabant

In

3.

Nocturno.

Iniquitatem criminis.

Antiphonae.
1.

In

2.

Nocturno.

Liquefacta est ut cera Ferrum, angelus: sincera

Antiphonae.
1.

Plambo, pice, cera, igne Sanctum et perfundunt, Angeli Dei sed astabant, Qui tormentum mitigabant.

2.

Ope tibi, frater, asto Teque a poenis custodio. Qui cum gaudio tunc surrexit Et cum angelo mox perrexit,
In Lucredo civitatem, Ubi docuit Christi veritatem.

2.

Psalmum Deo dum

cantabat,
:

Christum votis impulsabat Mortalia tuorum, Domine,

3.

Defunctum vivum
Pater,

suscitavit,
:

Ingenti voce qui clamavit

Dant servorum
3.

brutis terrae.

omnes nos erramus,

Terrae motus invalescit, Pro quo Caesar pertremescit, Populi pars perit maxima,

Vanos deos qui adoramus.


Responsoria1.

Dum
1.

coruscant fulmina.
Responsoria.

Divino iussu suscitavit

Defunctum natum, quem ploravit

Furore Caesar inflammatur,

Vir magnus Anastasius,

Et vir sanctus incarceratur, Imponi iubet sexaginta


Corpori ferri pondera Et carcerem signat annulo,
V.

Dum Erasmus praedicavit lesum Christum, quem amavit Hie martyr eximius,
V. Flexis genibus orabat

Ne

potum daret ei, Sancto Erasmo, viro Dei.


quis

Et
2.

Christi nomen invocabat Dicens: surge propere.

2.

Nocte sanctus exclamavit, quem amat invoChristum


,
,

Gemit Dei athleta Mundi pompa spreta,

cavit

Dum
Vana

iubetur a Caesare
idola colere,

Festina,

ait,

lesu Christe,

Ne
V.

glorietur iudex iste

In servis fidelibus

Et dicat genti populorum: Ubi nunc est Deus eorum'?

3.

Tu

alter es qui pascitur

Elias et reficitur

A
Qui

Corvo in eremo,

V.

mundum

fugiens deserit

Martyris Christi dum aspexit Faciem, daemon statim exit, Qui coepit gentem laedere Clamat populus Pastor bone, Ne pereamus, salva nos a dracone. Pastor pius ut ignita Indutus exstat poliraita,
;
:

Et adfatu
solatur angelico,

Refrigeria

mox
3.

angelica sensit.

V.

Panis

ei

Qui Deo agens gratias


Christo voce magnitica:

destinatur caelicus,

285
Populum hunc
Psallens,
in
saiictifica,

Et pax bonae voluntatis


Sit

refrigerium,

hominibus renalis.

Christe, per tuuni auxilium

Ad
A.

lienedictas.

V,

Ignem et aquaiii transimus Et propitiante venimus.

Hymnum
i'uerorum

triam decantabat
,

Christum

magni:

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

ticabat

Benedictus es in regni throno, Domine Deus, caclesti dono


Salva

Laudes Deo decantabat,


Pro gente

hunc populum

te

invo-

Dcum
:

exorabat.

cantem,

Claniat geiis

niagnus est Deus,

Agonem meum
In
2.

exspectantem.

Quem
2.

praedicat

praesul verus Nazareus.

Vesperis.
Magnificat.

Art es magorum operatur, Caesar populum sie adfatur, Vota diis exhibete,
Incenso ture confovete.

Ad

A. Veni, inquit vox divina, Mundi huius a ruina

Bravium
3.

cacli
tideli,

Marlyris maxillas contundit dum abiecta non reCaesar


,

Dono

tolle

fundit

Erasmus responsa
4.

grata,

Fidelis Dei athleta.

Benedicite, angeli,

Deum,

Qui certantes

in

agone

Qui ad caelos vidit sursum Caelestes cboros in occursum Sibi pergentes martyrum, Dei confessorum onmium Christique apostolorum Et sanctorum angelorum, Offerentes aureolam
;

Caput suum
5.

iuclinavit,

In caelis
Sit gloria

Deo cum
2

iubilaeo,
saec.
15.

Spiritum Deo commendavit Tradens sanctam animam.


Clm.

In 24004. 3 Hodie recolis. - A .8, 2 Innocentem pieIn 1. Noct. A 3, 1 puritatem. A 5, 3 Datur. R 2, 2 niater. In 2. N oct. A 1, 1 Plumbuni, picem, ceram. tatem. In 3. Noct. R 1, 2 qui. - R 2, 8 a fehlt. R 2, 2 exat.
Brev.

ms.
1,

Bainbergense

1.

Vesp. A

Quae

tanti pontilici s solleninia.

Monacen.

1,

100.

De sancto Erico.
3.

In
1.

1.

Vesperis.

Hie insignitus
sceptri regalis honore,

Antiphonae.

Assunt Erici
regis sollemnia,

Dulciter ignitus

laude
4.

Christi fervebat amore.

Regem
2.

multiplici

Dulcis amicc Dei,

collaudans, Suecia, gaude.

Gaudeat eximiis
Upsalia magnificata Martyris cxuviis
et

Es,

per quem rex magnitiratus clementer ei, pro nobis funde precatus.
cuius veneramiK-

5.

Da, Deus, ut mitis


regis,

signis

gloriticata.


Festa, piis meritis
sanctis iungi

286
Lucris studet gratiac
Caelitus pertracta,

mereamur.

Ad

Cuncta sub
Magnificcat.

iustitia

Stant })ulchre compacta.

A. Ave, martyr pretiose, Miles Chiisti gloriose, Ave, regum gloria, Erice, rex Sueormn, Posce nobis peccatorum

V.

Nee

iura,

nee praedia

Plebis sunt subtracta.


3.

Vana pompae practica Contempta calcatur,


Pia lex angelica Regi complantatur,

Veniam

et gaudia.

Scala caeli fabrica

Ad Matutinum.
V.
Invitatorium.

Decens

sie

aptatur.

Ascensiones in corde suo disposuit in valle lacrimarum.

Christum suppliciter laudemus ei iubilantes,


Erici pariter

In

2.

Nocturno.

sollemnia concelebrantes.
Antiphonae.

In

1.

Nocturno,

1.

Pugil fortis fidei

Antiphonae.
1.

Dum pro fide zelat, Ad baptismum provehi


Pertidos anhelat.
2.

Opern Christi

flagitat

Rex
Et
2.

ciliciatus

Pacem

offert

hostibus

carnis subpeditat

Et pugnans procedit,
Hostes cadunt ensibus, Regi lucrum cedit.
3.

Reprobos conatus.

Aqua frigens iugulat Vim carnalitatis,


Virtus regem regulat

Plorat strages

hostiuni

Moribus
3.

beatis.

Tyrannos audacior
Arcet et enervat, Mites ipse mitior In pace conservat.
Responsoria.

Motu pietatis Dans grave suspirium, Quod sint cum damnatis,


Responsoria.
1,

Cultum idolatriae
Cultor trinitatis

De

terra
Pellit,

Finlandiae
illustratis

1.

Ira,

ran cor, odium


et ardescit

Cedunt

Turbis dono gratiae

Dei desiderium

Nee unquam
Per hoc
felix
et

torpescit,

Fideque purgatis. V. Dominns dahit henignitatem,


et

Studium
ditescit.

terra nostra dahit fritcium

Scandit
in
2.

smim.
2.

V, Ideo stahiUta sunt bona ipshts

Domino.

Lucris avaritiae Pia mens abstracta

Precamur per vulnera Tua, martyr Christi, Purga nostra scelera, Quod possimus sisti

287
Sursum supra sidera, Quo tu conscendisti, V. t sit splendor Domini Dei
nostri super nos.
3.

Victor regali
fidei

merito speciali,

V.

Perveniant, qui te
laudant, ad gaudia vitae.

Summum
Legum

decus

i^atriae,

Fidei zelator,
et iustitiae

In Laudibus.
Antiphonae.
1.

Sanctus proniulgator,
Sis divinae gratiae

Mitis imi)etrator.

V.

Ut ad regnum gloriae Nos ducat salvator.


2.

Hostia grata Deo mactata petens paradisura, Ecce, purpureo reparavit sanguine visum.
Infanti genito
sine vita regis Erici

In

3.

Nocturne.

Vita datur merito


Antiphonae.
1.

pariterque salus geuetrici.


3.

Rex

erat Ericus

Martyr presbytero
linguae solvendo ligamen

humilis, devotus, honestus,

Prudens, magnificus, patiens, pius atque modestus.


2.

Dat cum sincero vocis modulamine famen.


4.

Correxit Sueciae
leges,

servire coegit

Christo perfidiae
gentes.

quas ense subegit.


5.

Ferro transsecuit proprium vir guttur, eique Sanctus promeruit vitam vencrandus ubique.
rex insignis,
cui servit nostra caterva,

3. Digne promeruit sanctis moriens sociari, Qui Domino studuit

Praefulgens signis,

vivens vere famulari.


Responsoria.
1.

nos protege, dirige, serva.

Ad

Benedictus.

Pax

patriae,

decus ecclesiae,
caelos hodie

A. Corona fulgens aurea,


Flos dignitatis rcgiae, Sanctus Ericus ignea
Vicit tela malitiae;

vitiis

inimicus,

Rex Sueciae
V,

conscendit Ericus,

Pro

fidei

fervore Dei

Sic Victor vernans laurea

dilectus arnicus.
2.

Rex

et

patronus Sueciae,

Amens omnino
letali

Felix de
I

domo

lutea

vulnere quino
transfixit,

Transit ad regnum gloriae.


revixit,

Se vir
quasi

mortuus

ille

In

2.

e s

p c

s.

V.

Regis

uiirifici

meritis sanatus Erici.


3.

Ad
A.

Magnificat.

miles Christi,
qui martyrio mcruisti

Miles regis gloriae

Sanctis coniungi,
iunctus

Tutor innocentium, Mallcus perfidiae,

diademate fungi,

Rex

Erice, braviuin

~
Appreliendens
in

288

Et
in

agone

salutcin

bominum

Ensc caesus hostium,


Nobis placa, martyr bone, lesum, Dei tilium.

Signis crebris mirificat.

Ad

Benedictus.
es,

Infra Octavam.
Ad
A.
Magnificat.

A. Benedictus

Domine,

Magnificemus Dominum,

Erico qui post proelium Das in sanctorum agmine


Caelestis regni solium.

Ericum

qui magnificat

Brev. Upsalense imp. Holmiae 1496. In 1. Vesp. hymn: Adest dies laetitiae (Klemming I, 91); ad Noct.: Hymnum novae laetitiae (ibid. 92); ad Landes Landes ad landes iungite (ibid. 98).
:

Nachtrge und Berichtigangen.


S.

11,

Spalte 1,
V.

Zeile 4

v.

o.

lies

Assnnt

statt

Adsmit

Ibid. Zeile 9

o. lies ascitis

statt adscitis.

Das Anna-Officinm: Felix orbis, felix hora (S. 64j findet sich nach Chevalier Rep. hymnol. n. 16079 anch im Brev. Aiosiense imp. Basileae 1'513.
S.

101, Spalte 2, Zeile

11 v. u. lies Gingivas statt Gingiaas.

S.

147, Spalte

saec. 15.

15 sq. Der Versicel lautet im Brev. Opatovieense Cod. Vindobonen. 1962:


Zeile
te ducem clarissimnm Ut exinde transeamus Te obnixe flagitamus.

Per

Inhalts- ber sieht.


Real - Index.
Seite
1.

I.

2.

De De

sancto Achatio sancto Achatio

11

34.

15

35.
36.

3.

4.
5. 6. 7.

Missa sancti Achatii De sancto Adriano

De De
De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De De

sancto Aegidio sancta Agatha


s.

.... .... ....

18

18

37.
38. 39. 40.

In Translatione

Agathae

8. 9.

sancta Agnete
sancto Alexio sancto Alexio sancto Alexio sancto

22 24 26 28 30
36 38 41 44 47 50
51

41.
42. 43.

10.

11.
12.

Amato

13.

sancto Ambrosio

14. 15. 16.


17. 18.
19.

sancto Ambrosio sancto Ambrosio


sancto Ambrosio
sanctis Angelis
.sancta

.... .... .... .... ....

sancta
sancta

20.
21.

sancta sancta sancta

22. 23.
24.

sancta sancta
.sancta

25.
26.

27.
28.

.sancta

sancta
sancta
sancta

29.
80.

Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna Anna

31.
32.

sancto Aii.sgario sancto Antonio


s.

.... ....
. .

33. In Invuntione

Antonii

52 58 61 64 66 69 72 75 78 82 85 88 89 89 91 94

116 121 44. 124 45. 128 46. 131 133 47. 136 48. 137 49. 137 50. 51. 142 145 52. 149 53. 152 54. 156 55. 56. In Translatione s. Birgittae. 159 162 57. De saircta Birgitta 166 58. De sancta Birgitta 170 59. De sancto Bonaventura. 172 60. De sancto Bonaventura. 176 61. In Ordinatione s. Bonitatii 179 62. De sancto Botnido 181 63. De sancta Breowa 64. De sancto Brinolpho. ... 182 185 65. De sancto Cannico 1S7 66. De sancto Carolo Magno.
.
.

De sancta Apollonia. ... De sancta Apollonia. De sancta Apollonia. De sancta Apollonia. De sancto Arnoldo .... De beato Arnulpho Villariensi De sancto Aurelio De sancto Atlianasio. ... De sancta Barbara ... De sancta Barbara De sancta Barbara .... De sancta Barbara .... De sancta Barbara .... De sancta Barbara .... De sancta Barbara .... De sancto Barnaba .... De sancto Bartholomaeo De sancto Basilio De sancto Benedicto .... De sancto Beuedicto .... De sancto Bernhardino De sancto Berniiardino.
. . . . .

97 100 103 107 108 110


111

114

....

....
.

Bin lue,

Uistoriae rliythmicatj.

V.

19


67.

290

Seite

Seite

191 193 68. De sancta Christina 69. De s. Christino cum fratribus 196 199 70. De sancto Christophoro 71. De sancto Christophoro 202 72. De sancto Christophoro 204 73. De ss. Chrysanto et Daria 207 74. In Translatione s. Clarae 209 75. De sancto Claudio. 212 76. De sancto Constantio 217 77. De sancto Constantio 219 7. De sancto Corbiniano 221 79. De sancta CJordula. 225
sancto Castvilo
. . .

De

.... ....

84. 85.

De SS. Desiderio et Ke^infrido 236 239 De sancto Domini co


. .
.

86. In Translatione 87.

De

88 De 89 De 90 De 91 De 92 De
93. 94.

Dominici 242 243 sancta Dympna 246 sancto Edmnndo


s.

....
.

sancto Eligio

2-50
. . .

sancta Elisabeth sancta Elisabeth

80.

81.
82.

83.

De De De De

ss. ss.

Cosma Cosma

et et

Damiano Damiano

sancto Cyrillo

sancto David

.... ....
II.

226 228 231 234

95 96 97 98 99 100

De De De De De De De De

sancta Elisabeth sancta Elisabeth sancto Elisaeo


sancto Elisaeo

...
. . .

....
. . .

253 258 260 264 268

.271
273 276 279 283 285

Erasmo sancto Erasmo sancto Erasmo sancto Erasmo


sancto sancto Erico

.... .... .... ....

Verbal -Index.
24
181

Ad Ad

beatae virginis
caelos vexit pia

Dum

conteudit in agone.

Ecclesiam Christi
Elegit Ambrosium Elisabeth de rege

Adest Adest Adest Adest

beatissimi Coi'biniani
dies celebris

dies laetitiae

iam festum celebre


sanctitas

...

Admiranda

Ad sanctorum sollemnia .... Alma raater Anna gaude. ... Anna sancta de qua nata ...
Ardens verbo martyr voto Assunt Annae grata Assunt Erici regis Assunt festa gloriosa Ave mater insignita Ave mater pietatis
. . .

221 193 242 75 271 236 88 52 234 89 285


11

250 36 50 264
131 199

Exaltemus in suavi Excelsum nomen Domini Exoptata nitent


Exsultat ecclesia Felix orbis felix hora

Florum

fasciculus
^

Fraudis coramentum stemitur. Fuit re et gratia Fulget dies laetitiae Gaudeat ex toto

61

Ave virgo speciosa


Barbarae sollemnia Benedicta sis trinitas Bernhardinus vir catholicus Birgittae matris inclitae Bona lesu cum Ventura Brinolphi patris merita Clara luce clarior Celebretur hodie

258 225
136 159 156 166 170 182 209 110 142 207
18

Gaudeat Hungaria Gaude felix Alexandria .... Gaude felix parens Hispania Gaude mater ecclesia Gaude Sion ornata tympano Gaude Sion ornata tympano
.

26 100 64 28 30 149 107 94 260


15

.... .... ....

Celsum

votis eximiis

Chrysantus illustris Congaudentes laudent gentes Consolator auimae Consona vox menti De Spina Hebraica

Gaudete Sion filiae Gloriosum lumen Gratia larga Dei Gratulemur regi digna Haec ad laudem summi regis Hie athleta Dei Ulis lioris et momeutis
lUustrat mundi climata
In conspectu angelorum

239 283 212 246 58 231 219


116

226
137 196

137 121 69

.... .... ....

44
51 253 108

Laetare Germania Laetare mater ecclesia

....


Laetare plebs cathoHca Laetare salutaris

291

Seite

Seite

....

19

Laudibus magiiilicis Ludovicus iinperator


Magnificavit aniinain

228 273 89
97

O O

Sion eximia virgo beata Plebs Romana de patrono

279 183 33
145

Praeclarum

late tibi vir

Prima nostrae

salutis

gaud
.

Martyr Constanti
Martyris egregii
Nitet inter

agmiua
. .
. .

217 276 202


191
.

Quasi Stella matutina Regali natus de stirpe Regia ex prosapia


.

85 72
187 103 162 172 114 243 153 176 41 78 179 82 47

Nomen

eius sie est dictum

Rosa rorans l)onitatem.


Rutilat vir seraphicus
.

204 Nova Christophoriis mente 91 Nunc Aegyptus parens gaudeat .... 66 felix Anna o sancta
.

Sacerdotis aetei'ni bonitas

Sacro

felix

germine

O felix cousortiimi O festiva dies orbi O martyr sancta O pastor pie Cannice O quam felix religio O quam miranda est O sardonyx candide

111

Senarum

civis inclitus
. .

124 128 185 268 22 38

8ion sancta gratulare


Sol aeternae iustitiac

Summa

laus

sit

genitori
.

Triumphantis militiae

Tu virtutum

es viridarium
.

Vernaute veris tempore

Pierer'sche Hofbuchdruckerei Stephan Geibel

&

Co. in Altenbuiff.

11
1

THElNSTITUrEOFMEDIAEVALSTUDlLS 59 QUEEN'S PARK CRESCENT

TORONTO -.6,

CANADA

v:?^''i

jf.

Mf t^iS^'^'iJl^ZX

r.^'.^