Sie sind auf Seite 1von 284

:

-'

/ ^

r:..^':/
^^c^¥>y^
Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto

littp://www.archive.org/details/analectahymnicam35drev
ANALECTA HYMNICA
MEDII AEVI.

Herausgegeben

von

Clemens Blume und Guido M. Dreves.

XXXV.

PSALTERIA RHYTHMICA.

Grereimte Psalterien
des

Mittelalters.

Jßi'ste Folge.

-^s> 1

Leipzig.

0, R. R e i s 1 a n d.

1900.
PSAT.TERIA RHYTHMICA.

Crereimte Psalterien
des

Mittelalters.

Erste Folge.

Aus

Handschriften und Frühdrucken


herausgegeben

Guido Maria Dreves

Leipzig-.

(). K. R e i s 1 Ji n .1

1900.
JUN - 8 1938

10 819
VORWORT.
Mit dem Worte Psalterium bezeichnet die Hymnologie eine
Art geistlicher für die Privatandacht bestimmter Lieder, deren
Wesen darin liegt, dais sie, wie das Buch der Psalmen aus
150 Psalmen, aus 150 Strophen bestehen. Ursprünglich ward
an ein Psalterium noch die »eitere Anforderung gestellt, dais
jede Strophe desselben eine nähere oder entferntere, geistreiche
oder weniger geistreiche Anspielung auf den entsprechenden
Psalm enthalte. In den Werken des hl. Bonaventura, Venedig 1750,
Xin, 362 wird dies in der Vorbemerkung zu dem Psalterium
minus desselben also ausgedrückt: „Opusculum hoc psalterium
minus beatae Mariae virginis praenotatur, quia quilibet quater-
narius rhythmicus aliquid continet ad imitationem psalmorum
Davidis in ordine, ita ut prinms quaternarius versuum aliquid
primi psalmi redoleat, secundus aliquid secundi et sie de singulis."
Auch die rhythmischen Vorreden zu einzelnen Psalterien machen
auf diesen inneren Zusammenhang bisweilen aufmerksam; z. B.
Qui prudenter operis huius vim perpendit
Et eins materiani, unde sit, attcndit,
Si per psalmos singulos ordine descendit,
Totam de psalterio sumriiam deprehendit.
Ähnlich ein Prologus zu dem Psalter Ävc, virgo virginum,
per quam vir heafus:
Hanc ad nostri psalmistae gloriam
Adniinistrat i)salnius inateriam,
Christi niatrem I)avid(iue Hliam
Ad salutis salutans gratiam.

Das Schliifswort eines anderen Psalters redet von 150 Ave


(jede Strophe beginnt mit diesem Grufsworte), „quae de psalmis
defloravi". Diese Anspielungen sind bald nähere, greiflmrere
und detailliertere, bald ferner liegende, nur schwnch angedeutete
und deshalb oft der Beobachtung sich entziehend(\ Sie sind
vielfach deutlich in der einen, sehr vei*schwommen in einer
anderen Strophe. So liegt, wenn ein Psalterium dieser
Sammlung in der 1. Strophe schreibt:
Ave, porta paradisi,
Lignum vitac, quod amisi,
Per te mihi iani dulcescit
Et salutis t'ructus crescit,
— 6 —
dem Worte Lignum vgl. Ps. 1, 3: Et erit
die ganze Anspielung in ;

tamquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum.


Wenn in dem Psalter Anselms von Canterbury Str. 1 lautet:
Ave mater advocati,
Qui beatus consilio
Aula ventris incorrupti
Processit ut ex thalamo,

so zielt die Anspielung auf Ps. 1, 1: Beatus vir, qui non abiit
in consilio impiorum. Wenn die gleiche Strophe in dem
Psalter Edmunds von Canterbury beginnt:
Ave, virgo, lignum mite,
Quae dedistifructum vitae
Saluti fidelium,

1, 3: Et erit tamquam lignum


SO deutet das auf Ps. quod . . .

fructum dabit tempore suo.


in Ausgeführter erscheint die
Beziehung zwischen Vers und Psalm z. B. im Psalter XIV:
Ave, virgo virginum, ave, via morum,
Edidisti filium, vitam mortuorum,
Qui non in consilium abiit impiorum,
Is per te subsidium conferat beatorum.

Von dieser ursprünglichen Idee, derzufolge auch der Inhalt


mit dem der Psalmen einige Berührungspunkte aufweisen sollte,
gingen indes die späteren Dichter vielfältig ab, und es entstanden
s. g. Psalterien, deren ganze Beziehung zum Buche der Psalmen

lediglich in der Anzahl der Strophen bestand. So enthalten z. B.


die beiden Psalterien Engelberts von Admont keinerlei Anspielungen
auf den Inhalt der Psalmen. Die 150 Strophen teilte man in
drei Quinquagenen ein, die auch zuweilen als Rosarien (Gedichte
von 50 Strophen) bezeichnet werden, wie umgekehrt drei Ro-
sarien (marianische Rosenkränze) noch heute „Psalter" genannt
werden, ebenfalls nur der 150 Ave wegen.
Der Gebrauch der gereimten Psalterien war ein mehrfacher.
Sie wurden gebetet und gesungen, da manche eine Melodie bei
sich haben oder auf bekannte Melodien gedichtet sind. Wurden
dieselben gebetet, so beschränkte sich der Andächtige entweder
auf das Hersagen des Gedichtes, oder er begleitete jede Strophe
mit einem Ave Maria, oder endlich er betete sämtliche Psalmen,
so aber, dafs jedem derselben eine Strophe des Gedichtes gleich-
sam als Antiphon vorhergeschickt ward. Letztere Art wurde
wohl auch von mehreren Klerikern gemeinsam ausgeführt, wenn,
wie nicht selten geschah, durch eine fromme Stiftung verordnet
wurde, dafs an bestimmten Tagen für einen oder mehrere Ver-
storbene der ganze Psalter in besagter Weise gebetet oder ge-
sungen werden sollte. Für die Beliebtheit der Andacht spricht
- 7 -
am meisten die Zahl der noch vorhandenen Psalterien sowie
das häufige Vorkommen der beliebteren unter ihnen in so zahl-
reichen Handschriften.
Die meisten dieser Psalterien sind, wie Mone II, 245 be-
merkt, noch ungedruckt. Gedruckt sind das Anselms von
Canterbury (Migne PF. LL 158, 1038 IT); das Bonaventura zu-
geschriebene (Opp. XIII. 362 ff.); das Psalterium de passione
Doniini oder Granum passionis (Milchsack, H} mni et Sequentiae
S. 65 ff.); das Psalterium Ave lignum excelsum gloriae (Ragey,
Hymnarium Quotidianum p. 339 ft'.)- Auch hier gelangen wohl die
meisten, namentlich die gebräuchlicheren und besseren, nicht aber
schlechthin jedes Psalterium zum Abdrucke. So enthält Cod.
Londinen. Reg. 2 A IX saec. 1 3. an erster Stelle ein P s a 1 1 e r i u m
de Spiritu Sancto, von dessen Wiedergabe ich leider absehen
mulste, da die Handschrift so morsch und zerfressen ist, dafs nur
traurige Bruchstücke zu retten gewesen wären. Das Prooemium des
Psalters ist völlig vermorscht ; dieses selbst beginnt mit den Worten :

Veni, sancte spiritus patris filiique,


Ab utroque pro[diens et] compar utrique,
Da virum induere beatum sequique
Hominem, quem induit Deus
Hierauf folgt das Psalterium „Ave virgo, virginum, parens abs-
que pari", dann ein längeres Gedicht über das Kreuz, das kein
Psalter zu sein scheint, da das corpus nur 116 Strophen zählt.
Die Einleitung beginnt:
Ad salutiferae crucis signaculum
Divino inunere salvantis sacculum
lugis sit opere dulce spectaculum
Manus attoUere et raentis oculum.
Das Gedicht selbst beginnt mit folgender Strophe:
Ante lucifcrum a patre genitus,
Labores pauperuni pensans et geniitus,
Sol, auctor sideruni, nobis est editus,
In fine temporum nascens humanitus.
Auch dies Gedicht ist zerfressen. Auf dasselbe folgt an vierter
Stelle das unter Nr. I mitg<>teilte Psalterium sanctae crucis,
dann von anderer Hand verschiedene religiöse Gedichte.
Ein weiteres Psalterium Mariamim enthält Cod. 55. der
Jagellonischen BibliothekKrakau, saec. 15; ich fand es
in
wieder in einem geschri(0)OMen Gebetbuche der Utrechter Kart-
hause „Domus Novae Lucis", vom .lahre 1477, Cod. Ultraiectin.
Scriptt. eccl. 375. Dies Psalterium ist von so unbesorgter Form,
dafs es zwischen Reimprosa und Poesie die Mitte hält, weshalb
ich von einer Wiedergabe desselben glaubte absehen zu dürfen.
Es beginnt:
— 8 —
Ave, beatissima origo conditoris,
Virgo fecundissima, praelata caeli thronis.

Ave, quae ut cedrus excrevisti,


Quando Deum ex te genuisti.^)
Ave dies laetitiae,
Virtutis et iustitiae.^)

Ave, decus pudicitiae,


Föns verae sapientiae.

Ave, didcoris
Vas et honoris etc.

Was die Verfasser dieser Psalterien angeht, so sind die


Angaben der Handschriften in einigen Fällen als unrichtig er-
kennbar, so, wenn Augustin, Hieronynms, Bernhard als Autoren
genannt werden; in anderen Fällen ist der handschriftlichen An-
gabe unbedingt zu trauen, so bei den Psalterien des Hieronymus
von Monsee, des Guilliaume de Deguileville u. a.; eine dritte
Klasse von Angaben erregt einen gewissen Zweifel ohne dai's ,

es für den Augenblick möglich wäre, denselben, sei es als be-


rechtigt nachzuweisen, sei es als unberechtigt abzufertigen.
Dem Kenner der lateinischen Dichtung des Mittelalters wird
nicht entgehen, dafs einige unter diesen Psalterien nach Inhalt
und Form mit zu den besten poetischen Erzeugnissen jener Zeit
gehören. Um so mehr bedauere ich, dafs ich aus Mangel an
Zeit nicht alle Handschriften zu vergleichen vennochte, in denen
ich den verbreiteteren Psalterien begegnet bin. Doch ist, wie ich
glaube, stets eine hinreichende Anzahl verglichen worden. An-
fänglich war es meine Absicht, bei den inhaltlich an die Psalmen
Bezug nehmenden Psalterien zu jeder Strophe die entsprechenden
Psalmverse zu notieren. Da aber die Lesarten schon ungewöhnlich
viel Raum beanspruchen, mufste ich hiervon Abstand nehmen.
Übrigens bezeichnet bei regelmäfsig gebauten Psalterien die
Ordnungszahl der Strophen stets auch den ihr entsprechenden
Psalm, wenn man in der zweiten Quinquagene 50, in der dritten
100 hinzudenkt, wodurch ein sofortiges Auffinden der Parallel-
stellen ermöglicht ist.

Wien, den 9. März 1900.

Guido Maria Dreves.

^) Quando Deum verum ex te genuisti (Ultraj.); Quando Deum peperisti


(Cracovien.). — ^) Virtusque iustitiae (ültraj.).
PSALTERIA RHYTHMIOA,
8ER1ES PRIOR.

5Z55
I. Psalterium sanctae Crucis.
Prologus.
1. Digni regis Scire cuncta
digna militia crucis praeconia
Dignae laudis NuUa potest
est digna gloria, mentis memoria.
Digne laudent 6. Pauca übet
Signa regalia, de multis dicere,
Qui signantur Agro pleno
regis victoria. spicas coUigere,
2. Crux est Signum Meas vires
regis iustitiac, liquet excedere
Signum pacis, Plene laudes
Signum victoriac, crucis dissererc.
In hoc signo 7. Agrum plenum
sub servi specic voco psalterium,
Vicit Christus Plene pandens
hostem nequitiac. crucis mysterium,
o. Dulce lignum Disce sensum
dulci praeconio psalmorum omnium,
Dulcis laudis Cuncti pandunt
landet' devotio, crucis praeconium.
Sono vocis 8. Servis crucis
concordet actio, scio dulcesccrc
Deo placet Laudes crucis
talis laudatio. in psalmis nosccre,
4. Palmam Christi Tali causa
qui pcnsant sacpius, l)racsumo temere
Signum crucis Laudi crucis
laudant libcntius, psjilmos converterc.
In hoc signo 9. Plane patet
triumphat filius, mea praesumptiu,
Pater mundum Supra vires
salvat projiitiub. opus incipio,
5. Laudis crucis Opus parvo
lata materia, dispar iugcnio
Late latent Laudos dare
crucis mysteria, crucis mvstcrio.
— 12 —
10. Ut praesumat 12. Carmen breve
rnea temeritas, de sensu tenui
Me compellit Crucis laudi
fraterna Caritas, pauper composui,
Cum peccantem Herbis horti
urget necessitas, prodest irrigui
Culpae minor Pauper rivus
erit iniquitas. fontis exigui.

11. Rivus fluens 13. Dives donis,


de vena paupere largus in munere
Horto pingui Parvum munus
solet influere, sumat de paupere,
Sermo manans Mundum signans
arenti pectore crucis caractere
Doctis viris Carmen crucis
potest proticere. velit respicere.

Prima Quinquagena.
1. Ave salutiferum Qui ferunt in frontibus
sanctae crucis lignum, Signum tarn sacratum,
Contra pomum noxium Lumen ferant fidei
fructum ferens dignura, cordibus coUatum.
Per tuuni mysteriura 5. Ave, crux, quam sanguine
et per crucis signum tinxit salutari.
Hostera procul arceat Quem docemur sanguinem
Dominus malignum. virum detestari,
2. Ave, crux, victoria, Nos a viris sanguinum

regis saeculorum, nolit inquinari,

Contra quem convenerant Qui nos suo sanguine


reges ludaeorum, voluit salvari.
Regum rex et dominus G. Ave, per quam Domini
omnium regnorum furor est placatus.
Nos a iugo liberet Cum pro nobis innocens
regum iniquorum. agnus est oblatus,
3. Ave, crux, qua moriens Ne rursum nos arguat
Dominus dormivit, ira conturbatus,
Qui signatum lapide Gemitus et lacrimae
sepulcrum exivit, diluant reatus.
Membra donet subsequi, 7. Ave, per quam fortior
quo Caput praeivit, fortem superavit,
Qui surgens a mortuis Vita mortis principem
in caelum abivit. raorte triumphavit,

4. Ave, Signum typico Salvet nos a gladio


tau praesignatum, suo, qui vibravit,
Lumen vultus Domini Qui tetendit hostibus
super nos signatum, arcum et paravit.
13 —
8. Ave, per quam Cliristus est Signo sui sceleris
caelis elevatus, per orbem dispersa
Paululum ab angelis Per te sit captivitas
terris minoratus, Israel aversa.
In caelestis gloriae
14. Ave, tabernaculi
sede coronatus,
mysticum altare,
Nostrae sit miseriae
In quo fuit hostia
per te miseratus.
nostrum salutare,
9. Ave, qua iudicium Pontifex et hostia
nostrum iudicare, sanctae factus arae
Nostrani causam veniet Suo tabernaculo
Christus ventilare. nos det habitare.
Per te causas hominum
15. Ave, cuius titulum
velit allegare
scimus immutatum,
Iudex, qui iudicium
habet promulgare„
Ut credamus stabilem
Christi principatum.
10. Ave, crux, qua moriens In te bibens Dominus
de mundo migravit calicem murratum
Yerus passer, hominum Nostrum cor in Domino
qui lepram purgavit, faciat laetatum,
Qui pro lepra passerem
16. Ave, cuius summitas
offerri raandavit,
Nos a lepra liberet,
ad caelum ascendit,
quae mentem foedavit.
Profundum ad inferos
deorsum desccndet,
11. Ave, Salus populi, Orantes exaudiat,
lignum sanctitatis, qui in te pependit,
Insignita luinine Qui summa cum intimis
verae claritatis, cruce comprehendit.
Per te salvi videant
17. Ave, qua circumdatus
lumen veritatis,
Qui sunt in circuitu dolis dolosorum
Dolori condoluit
rotae vanitatis.
Christus mortuorum,
12. Ave, qua succubuit Nos a causis liberet
praedo depraedatus, penitus dolorum,
Iniraicus amplius Volans super Cherubim
non est exaltatus, et pennas ventorum.
Per te mentis oculus
sit illuminatus
18. Ave, per quam gcminus
gigas fccit cursum,
Nee in mortis dormiat
tenebris caecatus. De summis ad infinia
facicns ex cursum.
13. Ave, crux sanctissimo Recurrens ab infcris
sanguine respersa, ad supcrna rursum,
Quem sparsit in posteros Sui cursus socios
ludaca perversa, secum vehat sursum.
— 14 -
Legem delinquentibus
19. Ave, sacerdotii
dulcis det et rectus,
finis figuralis,
Quae delicta diluat,
In qua finem ceperat
dirigat affectus.
unctio regalis,
Per te rex et pontifex 25. Ave, per quam innocens
Christus aeternalis caelis est regressus,
Regum et pontificum Innocenter uterum
Salus Sit finalis. virginis ingressus,
Innocens nocentiam
20. Ave, quae dominicae
superans congressus,
mortis passione
Nobis innocentiae
Divinae nos inseris
tribuat progressus.
lapides coronae,
Ab ardentis clibani 26. Ave, Signum gloriae,
servans ustione Signum lucis verae,
Sua nos glorificet
In quo bona Domini
Christus visione. credimus videre,
Qui per crucem docuit
21. Ave, crux, qua singulis
hosten! non timere.
membris cruciatus
omniura In terra viventium
Christus tulit
nobis det gaudere.
membrorum reatus,
Flagris, sputis, colaphis, 27. Ave, cuius brachiis
clavis vulneratus Christus est extensus,
Cuncta curet vulnera Patri preces offerens
nostri cogitatus. in cruce suspensus,
Nos a lacu liberet
22. Ave, virga noxium
poenalis descensus,
perimens serpentem,
Cuius iam refloruit
Baculus, quo transiit
nobilis ascensus.
Israel torrentera,
et baculus
28. Ave, per quam
Virga sis vitulus
omnem regens gentem, passus pascualis
Virga regat debilem Patris tenet solium
baculus potentem. patri coaequalis,
Nostris Sit propitiüs
23. Ave, nostri gaudii
et misertus malis.
porta triumphalis,
Quem figurat vitulus
Per quam sera tollitur
Libani legalis.
portae gehennalis,
Per te nobis aditum 29. Ave, de qua
gaudium
pandat aeternalis, matutiuum fluxit,

Plaga facta Domini Cum Christus ab inferis


latere letalis. mortuos eduxit,
Nos ducat ad gaudium,
24. Ave, qua sustinuit
quo suos perduxit,
carnales defectus.
similis
Scindens saccum corporis,
In carne qui quem obduxit.
sibi
nobis est effectus,
— 16 —
30. Ave, crux, qua natio Per te nos inebriet
Dominum derisit, fons aquae viventis,
Quae Christum occiderat, Qui salvabit homines
Barrabam dimisit, una cum iumentis.
In te suum spiritum
36. Ave, Signum removens
patri qui commisit,
gladium nocentem,
Nobis mittat spiritum,
Gladium versatilem,
quem de caelo misit.
gladium ardentem,
31. Ave, delinquentium Qui removit Cherubim
dulcis medicina, gladium tenentem,
Qua delicta diluit Gladium removeat
pietas divina, pauperes laedentem.
Per te paenitentiae
sanet virtus trina,
37. Ave, per quam Domini
Quos configit animi
servi vim fecerunt,
Amici cum proximis
vulnerati spina.
de longe steterunt
32. Ave, cuius laudibus Cicatrices carnium,
iustos exaltare, si quae putruerunt,
Cuius decet gloriam Curet, quem incrcduli
rectos coUaudare, cruci confixerunt.
Per te carnis citharam
38. Ave, lignum unicum
recte det sonare,
placens salvatori,
Qui cordis psalterium
sibi vult cantare.
Quo nostro succurrere
voluit languori,
88. Ave, benedictio Discretam custodiam
nostri redemptoris, nostro ponat ori,
In qua benedicitur Qui tacens et patiens
uuiversis horis, in te venit mori.
Nos, qui benedicimur
signo crucis foris,
39. Ave, per quam credimus
legem consummari,
Intus gustus satiet
divini dulcoris.
Literam in spiritum
plene commutari,
34. Ave, nostrae fidei Spiritali cantico
singulare scutum, nos det innovari
Quo munitur fragile Holocausto pecorum
nostrae carnis lutum, nolens plus placari.
Passus clavos, lanceam,
fei, acetum, Sputum
40. Ave, quam in umeris
suis Christus vexit,
Per te salvet homin(>ni
ope destitutum. Quibus dragmam decimam
ad novem rcvcxit,
35. Ave, de qua profluit Nos vchat, quo pauperem
ubertas torrentis, egenum evcxit,
Qui dat efficaciam Qui per ludam Iraditus
cuDCtis sacranicntis, de mortc surrexit.
— 16 —
41. Ave, quinque fontium 46. Ave, cuius brachiis
rivis decorata, humilis pependit,
Quinque Christi vulnerura Qui virtutis brachium
sanguine sacrata, longius extendit,
Aquis horum fontium Qui salutem omnibus
nostra mens potata gentibus impendit,
Caritate sitiat Nobis det ascendere
Christi vulnerata. caelum, quod ascendit.

42. Ave, cuius hostiam 47. Ave, propugnaculum


credimus venire sanctae civitatis,
Sacerdotis precibus Quam fundavit pietas
in altare mire, summae maiestatis,

Quos altari Dominus Logo nos suscipiat


suo vult servire. verae voluptatis
Ad altare gloriae Susceptus in medio
donet introire. nostrae vilitatis.

43. Ave, liberatio 48. Ave, Deo pretium


populi credentis, solvens animarum,
Non arcu vel gladio Quas horrendus tenuit
suo confidentis, locus tenebrarum,
Quos adhuc afflictio lugis meditatio
premit pravae gentis, talium poenarum
Per te salvet dextera Nos trahat ab ambitu
Christi resurgentis. rerum terrenarura.

44. Ave, per quam vestis est 49. Ave, finis finiens

sponsi redimita, legis vetustatem,

Murra, gutta, cassia Novae nobis conferens


satis insignita, vitae novitatem,

Sponsa quoque vestibus Nostrae laudis organo


variis vestita donet puritatem,
Domum, patrem, populum Qui plus laude diligit
per te sit oblita. puram voluntatem.
45. Ave, per quam irapetus 50. Ave, miseratio
duplicis liquoris vera miserorum,
Effluxit de latere Qua fuit miseriae

nostri salvatoris, misertus malorum,


Virtus aquae diluat Nos a raultitudine
sordes peccatoris, mundet vitiorum
Sanctitatem conferat Mundum mundans sanguine
sanctitas cruoris. vulnerum suorum.

Secunda Quinquagena.
1. Duke lignum, laude dignum, Sic arescat et senescat
Digna ferens pondera. Per te vetus hedera,
In qua Christi plaga tristi Ut Sit homo Dei domo
Sunt confixa viscera, Oliva fructifera.
17

2. Dulcc lignuni sumnii ducis, Per te dare vel dictare


Qui nobis compatiens Rectum det iudicium,
Ad crudelem mortem crucis Ne perenne nos gehennae
Factus est oboediens, Contingat supplicium.
Per te lumen verae lucis
8. Dulce lignum, (juo malignum
Cognoscat insipiens,
Hostem Deus domuit,
Ne confidens in caducis
Insurgentes et nocentes
Deum Sit despiciens,
Inimicos terruit,
3. Dulce lignum crucis, vale, Nostrum cursum ducat sursuni,
Tinctum Christi sanguine, Quo praeire voluit,
Inter ligna nullum tale Qui de portis dirae mortis
Fronde, flore, germine, Hominem eripuit.
Per hoc lignum tam condignum
9. Dulce lignum, (juod dulcescit
Salvos nos fac, Domine,
Idumeac iinibus,
Qui salvamur et signamur
Tuo sancto nomine,
Cum per lidem innotescit
Virtus crucis gentibus,
4. Dulce lignum, de quo Signum Innotescit et dulcescit
Tribuit clemcntiae Per te Christus omnibus,
Sero captus, mane tractus, Ut evulsos et repulsos
Passus in meridie, Caeli reddat sedibus.
Nos signatos et pennatos
10. Dulce lignum, quo firmatur
Donis suae gratiae
Fidei soliditas,
Det volare, quo pausare
Super petram solidatur
Possimus in requie.
Spei nostrae firmitas,
5. Dulce lignum, quo calcavit Sic nos tirmet et confirmet
Torcular rex oranium Fides, spes et Caritas,
Et calcando torculavit Ut timenti detur gcnti
Fastum conculcantium, Caelestis hereditas.
Quüs infestant et molestant
11. Dulce lignum quo benignum
Mala persequentium,
Seimus passum gravia,
Christo ducc frui lucc
Contingat viventium.
Ut subiecti sint perfecti
Christi patientia,
6. Dulcc lignum, quo misertus Cum nos turbat vel conturhal
Deus suo populo Mundana malitia,
Poenam crucis est cxpcrtus,' Sic regatur, ne frangatur
Rcsnrgens diluculo, Dcpulsa maceria.
Super caelos cxaltatus
12. Dulcc lignum, quod dulcorcm
De crucis patibulo
Fonti Maratli tribuit,
Nos a duri ciuciatus
In descrto dans li(iuorem,
Liberet periculo.
Ubi li(iuor defuit,
7. Dulcc lignuni, quod sacravit Nostrae mcnti dcl saporcm,
luslus iudex omnium, Qui cruccm sustinuit,
Poenam crucis qui mutavit Et sitirc sacrum rorcm,
In vitae mysterium, Qui de cruce profluit.
UrovBS, I'eiBlleria Uhylbniica. 1. 2
— 18

13. Dulce lignum, quo damnavit Pro peccatis passus gratis,


Christum prava natio, Quae pati non meruit,
Innocentem sagittavit A terreno salvet caeno,
Linguae suae gladio, Quos mundus absorbuit.
Per te luant atque ruant
19. Dulce lignum, quo levamen
Scrutautes scrutinio,
Caelestis auxilii
Ut salvemur et laetemur
Dat, qui gratis ad gravamcn
Vindicem supplicio.
Ductus est supplicii,

14. Dulce lignum, cuius hymnum Cum nos trahunt ad certamen


Decet Sion canere, Graves adversarii,
Quam exemit et redemit Da festinum adiuvamen,
Christus crucis munere, Deus adiutorii.
Nobis natis consignatis
20. Dulce lignum, senectutis
Sion matns libere
Succurreus in tempore,
In aeternum det supernum
Deus Votum reddere.
A vetustae servitutis
Mundum salvans foenore,
15. Dulce lignum, per quod Signum Cum senectus et defectus
Divini patibuli Concurrunt in corpore,
Kt bonorant et adorant luventutis et virtutis
Omnes terrae populi, Firma mentem roborc.
Per virtutem et salutem
21. Dulce lignum, quo potentem
Tam sancti signaculi
Potenter humiliat,
Caeli numen nobis flumen
Qui mendicum et egentem
Det transire saeculi.
A potente spoliat,
IG. Dulce lignum, cuius signum Ex usuris et pressuris
Nostro vultu gerimus, Nos omnes eripiat,
Qui per crucem veram lucem Ut egentes et potentes
Vultus Dei novimus, Deus salvos faciat,
Cuius cultu pio vultu
22. Dulce lignum, quo benignum
Laxet, quod deliquimus,
Occidit gens misera,
Qui nos signo signat digno
Donus Deus quasi reus
Sanctorum sanctissimus.
Luit nostra scelera,
17. Dulce lignum, quo destruxit Ne zelemus vel amemus
Yicti Victor atria Pravae pacis prospera,
Et in caelum scandens duxit Mens intenta tam cruenta
Secum capta spolia, Penset Christi vulnera.
Segregata nobis data
23. Dulce lignum, quo pacatur
Per te verbi pluvia
Patris indignatio,
Epulemur et laetemur
Cum pastore reformatur
Perenni laetitia.
Ovis agni pretio,
18. Dulce lignum, quo solvebat Qui salutem operatur
Christus, quae non rapuit, In terrarum medio,
Morti crucis se tradebat, Ovem salvet, quae vagatur
Qui nil morti debuit, In hoc orbis invio.
19 —
24. Dulce lignum, mcruni dignuni, Botrus vitis poenam sitis
Mundum donans finibus Perpessus spontaneam
Orientis, occidentis Vera vitae nobis vite
Et desertis montibus, Sitim det idoneam.
Per te meri dans sinceri
30. Dulce lignum, quo suorum
Calicem hominibus,
Fratrum ira venditus,
Nos a faece sua nece
Verus loseph tormentorum
Servet et a sordibus.
Poena est expositus,
25. Dolce lignum, quo devotus Cum nos premit copbinorum
Duros hostcs domuit, Onus sive servitus,
Qui ludaea Deus notus Libertatem det caelorum
Magnum nomen babuit, losepb über rcdditus.
Moricntem et surgentem,
31. Dulce lignum, in quo deos
Quem terra contremuit
Deus sie diiudicat,
Det implere, quod vovere
Quod virtute mira reos
Deus nos edocuit,
Ilomines deificat,
26. Dulce lignum, quo virtutem Quibus nomen et virtutem
Suam notam fecerat, Nominis communicat,
Qui captivos ad salutem Suae lucis det salutem.
Per crucem redemerat, Qua suos glorificat.
Cum antiquis inimicis
32. Dulce lignum, cuius Signum
Nos corde vulnerat
in
Dei Patrimonium
Et virtutem et salutem
Deus nobis conferat.
Ab insultu et consultu
Servat malignantium,
27. Dulce lignum dulcoratum In malignis gravis ignis
Corpore dominico, Cum furct inccndium,
Dulcem nobis dans ducatum Nos vindictae tam districtac
In deserto mystico, Non tangat iudicium.
Qui nos märi naufragari
33. Dulce lignum, quo dilccta
Voluit Acgyptico,
Dei tabcrnacula
Nobis sanc frui ])anc
Pandit Christus in erecta
Concedat angclico.
Pandens crucis spccula,
28. Dulce lignum, quo pcpendit Sint amota per te tota
Dulcis Dei ülius, Peccati rcpagula,
Sc pro nobis cum impcndit Ut Sit homo Dei domo
Peccatis propitius, Beatus in saccula.
Nostras mentes polhicntes
34. Dulce lignum, do quo datur
Gentes pellal longius
Nova benedicfio.
Nee culparum antiquarum
Et antiquao rclovatur
Recordetur amplius.
Culpae malediclio,
29. Dulce lignum, quo planlavit (^)uibns patcr miligatnr
Veram Deus vineam, Medianto filio,

Suae vitis cum i)otavit Omnis cnlpi romittatur


Potionem felleam, Crucis beneficio.
2*
— 20 —
35. Dulce lignum lonae Signum Ne patenti vel latenti
Implens evidentius, Laedamur daemonio,
Cum exivit, qua doririvit, Et leonem et draconem
Tumba Dei filius, Liget Christi passio.
Dormiendo qui praedavit
41. Dulce ligiium, quo credentes
Inferna inferius,
Plaudunt domo Domini,
Exeundo quo volavit,
Confitentes et psallentes
Nos ducat superius.
Eins sancto nomini,
36. Dulce lignum, quo salvavit Palmae flores largiatur
Raab filo rubeo, Per te Deus homini,
Qui gentiles liberavit Ut per mores conferatur
Sanguine purpureo, Cedri celsitudini.
Civitatem, (juam fundavit
42. Dulce lignum, deformatam
Deus in empyreo,
Reformans imaginem,
Donet illis, quos signavit
Signo crucis roseo.
Cum indutus est beatam
Christus fortitudinem,
37. Dulce lignum, quo trahebat Suam nobis renovatam
Ad se Deus omnia, Det similitudinem,
Quando manus exten debat Cuius regnum ampliatam
Super crucis brachia, Habet longitudinem.
Qui remotis suis votis
43. Dulce lignum, passionem
Probra tulit vilia,
Det pensare, quam aniarc Quo tulit spontaneam,
Qui superbis ultionem
Luit nostra vitia.
Duram fovit foveam,
38. Dulce lignum, quo letali Cum nocentem et arentem
Cruciatus vulnere Disperdis ficulneam,
Se cum suis infernali Tuum granum serva sanum,
Duxit Deus carcere, Deus, inter paleam.
Qui resurgens de poenali
44. Dulce lignum, in quo vilem
Liber vivit funere,
Mortis passus speciem
Kos castiget filiali

Virgae suae verbere.


Magnus Deus in hostilem
Dimicavit aciem,
39. Dulce lignum, quo splendorem Sic praeire nobis irae
Dei nostri sumpsimus, Suae donet faciera,
Qui per iram et furorem Ut nos ducat et perducat
Illius defecimus, Ad aeternam requiem.
Per dolorem et laborem
45. Dulce lignum, quo regnare
Mundi cum marcescimus,
Regi regum placuit
Det vigorem et virorem
Et silvarum exaltare
Aeternum altissimus.
Ligna ligno valuit,
40. Dulce lignum, cuius Signum Qui silvestres et terrestres
Nobis est defensio, Ligno crucis eruit,
Cum diurna vel nocturna Det per lignum regnum dignum,
Nos gravat temptatio, Quod in ligno meruit.
— 21 -
46. Dulce lignum, quo salvator Potestatem honoremus
Vincit, regnat, iniperat, Deitatis latria,
Christe, mortis triumphator, üt scabellum adoremus
Mortem morte superat, Carnis suae dulia.
Quem commota terra tota 49. Dulce lignum, cuius hymnum
Morientem senserat, Caeli canunt atrio,
Sua morte rectis corde Quos locavit et beavit
Veram lucem couferat, Suo Deus gaudio.
47. Dulce lignum, in quo dignum Per te data duplicata
Flagellatur triticum, Nobis sit confessio,
Dulcis lesus, flagris caesus Ut portarum aetcrnarum
Nostrum fit viaticura, Patens sit ingressio.
Resonemus et cantemus 50. Dulce lignum matutinum
Novum ei canticum, Nobis dans laetitiae,
Qui nos fecit et refecit Quando Christus mane sinum
Per caelum mirificum. Surgens pandit gloriae,
48. Dulce lignum, quo potentis Neve crescant et senescant
Christi patet gloria, Hostes innocentiae,
Suum regnum extendentis Neca mane, quidquid sanae
Ad caeli confinia. Nocet conscientiac.

Tertia Quinquagena.
1. Salve, crux, pelicanus 4. Salve, crux, qua tilii

per quam cruentatur, lacob liberantur,


Moritur nycticorax, Cum decem Aegyptii
passer elevatur, plagis cruciantur,
Qui per aves singulas Qui per crucem spoliis
recte figuratur, Aegypti dotantur,
Christus nos exaudiat, Per eandem gloriae
cum meqs tribulatur. terram sortiantur.
2. Salve, crux, qua spinea 5. Salve, crux, quae liberal
lusus est Corona nos in rubro mari,
Mortem morte redimens Qui rubente sanguine
Christus hora nona, facit nos salvari,
Qui coronae contulit Qui baptismum rubricat
digne nobis dona, cruce salutari,
Deum semper anima In te nostris vitiis
benedicat prona. donet naufragari,
3. Salve, crux, qua luminis 6. Salve, crux, in (juattnor
vestiens decoreni partibus data,
Suum sol subtraxerat Qua sunt niundi climata
occidens splcndorem, (juattuor salvata,
Per occasum vestiens Per to sit necessitas
lucem clariorem (luadruplcx sanata,
Verum sol iustitiac Anima virtufibus
nobis det fulgorem. quattuor (|uadrata.
— 22 —
7. Salve, crux, qua Dominus Per te laudent Dominum
nostri miseratus pueri, qui vere
Probra pati vilia Puritatis gratiam
mortis est paratus, puram meruere.
Resurgens diluculo,
13. Salve, crux, quae laticem
caelis exaltatus,
de petra deduxit,
In mortis articulo
Quando Deus Israel
nobis sit placatus.
ab Aegypto duxit,
8. Salve, crux, qua calicem Nos ducat, quo mysticum
bibit passionis Israel perduxit,
Detractorum odium Qui de suo latere
sustinens pro bonis veniam produxit.
Linguas, quas coinquinat
14. Salve, crux, qua vinculis
fei detractionis,
mortis et dolorum
Per te sanet puritas
Christus in periculis
fidelis sermonis.
fuit inferorum,
9. Salve, crux, qua meruit Conversus ad requiem
Caput exaltare, in fiue laborum
Qui torrentem voluit Det quietem placidam
mortis praegustare. in regno caelorura.
Quem in patris dextera
15. Salve, crux, quae mystico
credimus regnare,
prelo torcularis
Membra velit capiti
Imples Christi sanguine
suo sociare.
calicem altaris,
10. Salve, crux, timentibus Calix quos inebriat
escam dans sacratam, vini singularis,
Carnem Christi cornibus Salvi sint in calice
crucis immolatam, summi salutaris,
Qui donat credentibus
16. Salve crux, quam populi
escam tam beatam,
gentesque laudare,
Illam det edentibus
ludaei cum gentibus
mentem timoratam.
gaudent adorare,
11. Salve, crux, qua timuit Quos in cmce veritas
calicem poenalem voluit vocare,
Christus, docens hominem Per misericordiam
fore se mortalem, velit confirmare.

Qui timori spiritus


17. Salve, crux, quae lapide
subdidit carnalem,
Christo angulari
Timorem timentibus
Diversos parietes
donet spiritalem.
fide iungis pari,
12. Salve, crux, qua pueri Lapis se spontanee
calvum irrisere, passus reprobari
ludaei Calvaria Nos caelesti Inserat
Christum occidere, lapides altari.
— 23 —
18. Salve, crux, qua sabbati Animam, quam passeri
ritus sunt deleti, scimus coraparari,
Legis septenarii Laqueos venantium
veteris impleti, non sinat praedari.
Quotquot octonarios
24. Salve, crux, prodigia
psallunt alphabeti,
faciens signorum,
Octavara surgentium
Virga virgam noxiam
cernant per te laeti.
devorans magorum,
19. Salve, crux, ascensio A iustis amoveat
gloriosa caeli, virgam peccatorum
Scala, quam monstraverat Virga crucis moricns
Deus Israeli, Christus, rex caelorum.
Tuos gradus scandere
25. Salve, crux, qua militans
passu det fideli,
Sion liberatur,
Per quem cantuni graduum
Triumphans ecclesia
dulcis cantant meli.
plene gloriatur,
20. Salve, crux, protectio Semen, quod cum lacrimis
mundi singularis, via seminatur.
Diem nube protegens, Per crucem in gaudio
noctem signis claris, patriae metatur.
Per diem prosperitas
26. Salve, crux viaticum
non urat solaris,
veri dans dulcoris,
Nocte nee adversitas
nos laedat lunaris.
Pane frui caelico
pro pane doloris,
21. Salve, crux in atriis Panis nos perpetui
Summae civitatis, satiet dulcoris,
Inia sunimis foederans Cum dilectis dabitur
pace caritalis, requies soporis,
Per te servent pectore
pacem unitatis, 27. Salve, crux, cjua mystica

Quibus tandem dabitur vitis sie abundat,

pax aelernitatis.
Quod olivam mysticis
fructibus fecundat,
22. Salve, crux, qua veniens Per te Christus saucios
miseris mederi vino vitis puugat,
Caligavit oculis Ut olivae postmodum
luniinis lux veri, oleo nos ungat.
Sese puros oculos
donet intuori, 28. Salve, crux, ecclesiae

Doncc Christus miseris scutum singulare,


velit misereri.
Quam in Abel coeperal
Cain expugnare,
23. Salve, crux, (jua voluit Quos in suo quaeritur
passer immolari, dorso fabricare,
Passer, in quo credit ur Mali malum ni>(iurat
Christus tigurari, magis prolongare.
24 -
29. Salve, crux, qua veniam Nos salvet in sanguine
lonas dedit mundo, Quo suos salvavit,
Ut mundum redimeret Qui postes et limina
Mersus maris fundo, sanguine signavit.
Qui claraant ad Dominum
35. Salve, crux, exercitum
in mali profundo,
perdens Pharaonis
A malorum gurgite
Signis, ditans Israel
mundentur immundo.
in deserto donis,
30. Salve, crux, remedium Hunc laudet laudabilis
oculis elatis, laus confessionis,
Exemplum humilibus Qui nos crucis munere
dans humilitatis, tantis ditat bonis.
In te pendens humilis
36. Salve, crux, qua parvuli
Deus maiestatis
petrae alliduntur,
Mentem donet humilem
Fide Christi noxii
magis et inflatis,
motus reprimuntur,
81. Salve, crux, in foederis Super Babyloniae
arca figurata Üuctus qui queruntur,
Et arca diluvii Per te canant cantica,
Noe praesignata, quae caelis canuntur.
Arca Sit ecclesiae
37. Salve, crux, qua tribuit
per te liberata,
pro nobis tributum,
Arca pauset aniraae
requie beata.
Suum sanctum sanguinem
Dominus virtutum,
32. Salve, crux, qua capitis Qui formavit manibus
unguento linita nostrae carnis lutum.
Unitatis vinculo Opus non despiciat
membra sunt unita, suum destitutum.
Quibus una regula,
38. Salve, crux, qua sessio
una lex est sita,
Domini mortalis
Mente sint unanimes
Et post resurrectio
et concordes vita.
datur triumphalis,
33. Salve, crux, sententiara Quos involvit sessio
poenalis edicti mortis generalis.
Et antiqui relevans Per te resurrectio
poenam maledicti, salvet aeternalis.
Benedicant Dominum
39. Salve, crux, qua Domino
per te benedicti,
lingua venenosa
Ad quem manus noctibus
Süperbe detraxerat
attollunt adflicti.
plebs perniciosa,
34. Salve, crux, quam sanguinis A peste superbiae
signo praesignavit, linguaque linguosa
Qui cum primogenitis Nos defendat passio
Aegyptum damnavit. Christi gloriosa.
— 25 —
40. Salve, crux ad Dominum Qui sperare prohibet
dirigeus incensum, in re saeculari,
Patri Christum offerens Nos in tuis laudibus
manibus extensum, donet delectari.
Qui clamorem moriens
46. Salve, ciux, qua sanguini
immensum,
emisit
mixta fluit unda,
In crucis memoria
Quae corvorom pabula
• nostrum figat seusum.
pullis dat fecunda,
41. Salve, crux, e carcere Ut Deo laudatio
ducens confitentes, nostra sit iucunda,
Donans patientiam Per te vocis organo
inter persequentes, mens concordet munda.
Neve mercenarii 47. Salve, crux, leiusalem
simus fugieutes,
porta sempiternae,
Vera patientia
Porta pandens aditum
nostras fiimet mentes.
patriae supernae,
42. Salve, crux, qua spiritu Qui portant raiseriam
Christus anxiatus sarcinae modernae,
In obscuris corpore Per te laudem gloriae
fuit collocatus, modulent aeternae.
lustus iudex omnium
48. Salve, crux, qua media
in te iudicatus
factura factorem,
Non intret iudicium Creatura quaelibet
cum servis iratus.
laudat creatorem;
43. Salve, crux, superbiam Quem mundi laudabilem
Goliac frenare, laudamus auctorem,
Maxillam Leviathan Ad laudes perpetuae
potens perforare, nos ducat dulcorem.
Mundum, carnem, daemonem 49. Salve, crux, restituens
per te superarc, primae dignitati,
Suos bestes animam Quos primi deiecerat
Christus det domare. sarcina peccati,
44. Salve, crux, qua veniae Per te novum canticum
datur plenitudo, cantent renovati,
Divinae potentiae Deura laetis laudibus
patet magnitudo, laudent liberati.
Te dierum omnium 50. Salve, crux, materia
laudet longitudo, summae mclodiae,
Tuas laudes resonet Finis et impletio
orbis latitudo. nostrae psalmodiae;
45. Salve, crux, ab omnibus Qui cuncta dcfiniet
digna salutari, in postremo die,
Digna dignis laudibus No8 in suae laudibus
a cunctis laudari, sähet harmoniae.
Cod. Londineu. lieg. 2 A IX. s.iec. '"/u.
II. Psalteriam de Passione Domini,
dictum Granum passionis.

Prima Quinquagena.
1. Te ut in memoriam 5. Ave, gemma raontium,
revocem salvator, mons coagulatus,
Mihi benignissimus Mons pinguis sanguiueis
assit consolator, guttis impinguatus,
'
Spiritus praeclitus, Salvatoris Domini
tuae inspirator lacrimis rigatus,
Gratiae et cordium Cedro nobilissiraae
pius illustrator. crucis decoratus.

2. Redemptus, quem sanguinis 6. mons, Dei filius

auro redimisti, in te decalvatus,


Ascendat Calvariae Nudatus est vestibus,
montem, quo solvisti in cruce levatus,
Aurum, ubi pretiura In palmis et pedibus
sanguinis fudisti, clavis est plagatus,
Legat ibi gratiae Lancea mitissimum
librum, quem scripsisti. perforavit latus.

3. Ad hoc mens evigilet, 7. Cum ligna defecerint,


hoc delectetur,
in ignis exstinguetur,
In hoc se exerceat, Ait quidam sapiens ;

manus excitetur, bis verbis docetur:


Ut agat viriliter, Auditor, si animae
totus inflammetur ignis non fovetur
Homo, in hoc Dominum Lingnis crucis, proprio
servus imitetur. . vigore privetur.

4. Ave, mons Calvariae, 8. Ergo ne igniculus


recordatione tuus exstinguatur,
Tu dignus praecipua, Anima, quo caleas,
veneratione consulo eatur
Excolendus iugiter, In raoutem Calvariae,
quem tu, lesu bone, ibi colligatur
Facis memorabilem De crucis ramusculis,
tua passione. unde nutriatur.
- 27 —
9. Crucis beneficiis Rubicundo, candido
tot um te involve, tlore picturatam,
Ima, summa, media Mihi pro deliciis
pro posse revolve, gaudeo collatam.
Venerare singula,
15. Anima, apiculae
oculos resolve
apprehende mores,
In devotas lacriraas,
Campos intrat floridos,
gratias persolve.
accedit ad flores
10. Reduc in memoriam Florumque foramina
lesum proeliantem, scrutatur, sapores
Hostes suae clipeo discernit et extrahit
crucis expugnantem, succos meliores.
Gestu sui corporis
hunc tyrapanizantem
16. Tu quocjue fac simile,
omni suavitate
Gerne carnis cithara,
Plena Christi passio,
vitia fugantem.
tota caritate
11. Superat superbiam Redundat, non alius
Caput inclinando, fios quacratur a te,

Livorem, cum brachia Hunc tioreni si suxeris,


hostes amplexando vives delicate.
Expandit, cupiditas
17. Suge ergo, anima,
fuga perit, quando
suge, quia vita
Dextram, laevam porrigit
Est in Christi sanguine,
se et sua dando.
tua sint condita
12. Ad probra, blasphemias Hoc liquore fercula,
os claudit, sie irae huc tuos invita
Imperat, accelerat AflFectus, os applica
pati, sie abire flori et die ita:
Compellit, acediam,
18. Ave, flos de Nazareth,
flagella subire
flos refectionis,
Gaudet, ne luxuria
In te locus pascuae
valeat saevire.
angelis et thronis,
13. Per amaritudinem Melle me reficias
aceti et fellis Consolationis,
Fugas gulae Vitium, Si sugam foramina
lesu, qui sie pellis tuae passionis.
Hostes propugnaculo
19. Pro luis vulneribus
crucis et das bellis
Finem, tua passio commutare
placel

mihi favus mcllis.


Mundi, carnis ubera,
<iuibus mo lactare
14. Tuani crucem corpori Consucvorunt daomones,
tuü coaptatam, convonit amare
Membiis luis veluti •
lila et eligere,
gemmis adoriiatam ista reprobare.
- 28 —
20. Ex tuis vulneribus Vulnerum perambulans
sangois eraanavit, loca mens pigmentis
Cuius clamor validus Rosarum reficitur,
caelos penetravit, hie est cibus mentis.
Exclamando veniam
mihi postulavit, 26. Tu mel, quod extrahitur
labiis sugentis
Suspendit sententiam,
iudicem placavit.
Ex favis dulcissimis
vulnerum pendentis
21. Anima, incorpora In crucis patibulo,
per dilectionem tu sanguis rnbentis
Tibi Christi sanguinera, Uvae meracissimus,
per devotionem tu vita viventis.
Hunc in mente recole,
ad confessionem 27. Ad tui raemoriam
cordis obdurati
Laudis buias sanguinis
praepara sermonem.
Adamas dissolvitur,
facis, ut peccati
22. Cum esses in sanguine Animam paeniteat,
tuo, eras muta facis, ut legati
A laude et mortua, Ad Deum sint lacrimae
sanguine abluta cordis contristati.
Christi, tibi dictum est:
28. sanguis dulcissime,
Yive ergo tuta,
sanguis gloriose,
Lingua hisque laudibus
sanguinem saluta.
Tu meae divitiae,
gemmae pretiosae.
23. Ave, sanguis Domini, Tu meae deliciae,
verbi incarnati, tu flores et rosae,
Tyriaca medici Grates tibi refero
pro me lanceati, fuso copiose.
Cuius efficacia
29. Grates tibi, lancea,
omnes sunt sanati,
quae viam fecisti
Qui lesu sunt moribus
Per latus, per lateris
vitam protestati.
costas introisti
24. unguentum nobile, Cordis sanctuarium
quod humanitatis salvatoris Christi,
Ex flore confectum est Ibi te visceribus
et divinitatis, lesu immersisti.
Adipe in thalamo
30. Quid boni eduxeris
summae sanctitatis
inde, quis narrabit?
Mariae a spiritu
summae pietatis.
Hoc bonum dat gratiam
in praesenti, dabit
25. Tu rosetum animae In morte fiduciam,
lesum diligentis, caelum reserabit,
Ad vulnus de vulnere Sociabit angelis,
se circumferentis, rosis coronabit.
— 29

31. Rogo, dulcis lancea, Restituti, cousulo,


vulnera cor meuni, ne sitis ingrati,
Voluntatem propriara Rogo, amplectimini
eice, quae Deum piagas vulnerati.
Offendit, rae efficit
coram ipso reum,
37. Ad hanc petram, anima
mea, viam tere.
Fac, lesu oboediat,
In hac nidum construe,
fac, sequatur eum.
hie stude latere,
32. clavi, vos sanguinis Haec turris fortissima.
huius reserastis ex hac arma quaerc.
Thesauros, obstacula Ex hac mille clipeos
carnis penetrastis, scias dependere.
MeduUarum, ossium,
38. Omni diligentia
nervorum intrastis
illud elabora,
Secreta, divitias
Ut in die exitus
bis mihi donastis.
et in mortis hora
33. Vos pro gariofolis In hac petra lateas,
mihi reservabo, ut evadas ora
Ne defectuni patiar Leonum et videas
cordis, masticabo, sponsum sine moia.
Pro dolore capitis
39. Stude dulcis lavacruni
frequens ruminabo,
lateris adire,
Manus pedes stimulis
Ut munderis, abluet
vestris excitabo.
aqua, sanguis mirc,
34. In petra durissima Reddet pulchritudineni,
nidum exstruxistis- sie resistes irac,
Columbis, ericiis, Nee audebunt daemones
illuc confugistis contra tc mugirc.
Cum vestris aculeis,
40. Esto, quod chirographa
vos, qui excessistib
cartas peccatoruni
In summis sceleribus,
Adducat in medium
ibi latuistis.
et advocatorum
35. Ibi pacnitentiac Copiam, clamoribus
sumpsistis laborcs, resistant eorum
Ibi vos contritio Instrumenta sanguinis,
apprebendit, forcs crucis et clavorum.
Spei rescratae sunt,
41. Crucis canccllatio
gehennac tortores
scripta reprobabit,
Evasistis, pcssimos
Abradent mendacium
exnistis mores.
clavi, palliabit
36. Qui ergo aliquando Sanguis sua purpura
estis opcrati culpas et clamabit
In vos, Deum, proximum Veniam, sie hostium
nefas, sanitati rabics cessabit.
- 30 —
42. Aqua reddet candidam In mensa viaticum,
sanguis rubicundam, potus salutaris,
Sic assimilaberis Medicus iidissimus
sponso tuo, mundam per hoc comprobaris.
Praesentabunt angeli, 47. Paenitenti pillulae
sie vitam iucundam aureae tnorum
Obtinebis per lesu Fiunt guttae vulnerum,
sanguinem et undam. hae sunt, quae hamorum
43. In bis foraminibus, Consumunt superflua,

in ista caverna quae illi morborum


Requiesce, anima Sunt causa, eiciunt
peccatrix, superna fleuma vitiorum.
Largiente gratia, 48. Hae felices pillulae
vitare inferna suas ostenderunt
Ut possis, et transitus Vires, efficaciara,
detur ad aeterna. cum eas sumpserunt,

44. Grates tibi, Domine, Qui te crucifixerant,

qui reis nefandis cum paenituerunt,


Factus es latibulum, Et ex eis milia
bracliia expandis, quinque crediderunt.
Paratus amplexibus 49. Diligam te, animae
bos fovere blandis, meae firmamentum,
Promptus in criminibus lesu, et refugium
sibi relaxandis, in cruce exten tum,

45. Inferni latibulum Continens ut fieres


memit peccator, et ego contentum,

Pro eo patibulum Sciens, quia sine te


subis, miserator nihil est figmentum.
lesu et misericors, 50. Quid tibi retribuam,
fisque restaurator Domine, quid dabo,
Peccatoris, ut tuae Pro tantis, tam arduis,
sit crucis amator. tam summis? Negabo
Ad amplexus suscipis Quidquam tibi? Absit hoc,
46.
aegrum et dignaris calicem potabo
Iluic emplastrum tieri, Tuum, tuis laudibus
fis ei altaris in finem vacabo.

Secunda Quinquagena.
1. Circuibo, Domine, 2. Adoro vestigia
aureum altare pedum, quae formasti,

Tuae crucis, appetens Cum in sacris umeris

laudis immolare, crucem baiulasti,

Tura, thymiamata Lambo stillicidia,

Precum, tu dignare quibus dedicasti


His me sacrificiis, Terram, quando sanguinc
lesu, tu placare. hanc inebriasti.
— 81 —
3. Ainplector, deosculor Carnis, sit cinctorium
pedcs, Magdalena renum, quo servata
Ubi planxit lacrimis Caro sit, in motibus
et dolore plcna, casus ordinata.
Ubi paenitentiae
9. Sudoris sanguinci
peracta carena,
balsamum per totum
In pace diniissa est,
Corpus tuuni diffluens
rediit serena.
me reddat devotum
4. pedes dulcissimi In orationibus,
Jesu, me qoaesistis, me sanet aegrotum,
Ovem, quae perieram, Me caelesti curiae
post me cucurristis, repraesentet lotum.
Malleos carnificum
10. Sanguis tuus, Domine,
clavos suscepistis,
nodis flagellorum
Viae lassitudinem,
Eductus e corpore
crucem })ertulistis.
meorum membrorum
5. Sanguis pedurn, Domine, Sit regalis purpura,
quos clavi foderunt, faciatlaborum
Dcleat vestigia Tatientem, socium
pedum, quac fecerunt, martyrum tuorum.
Quando carnis, daemonis
11. Tui cordis flumina
cursum percgerunt,
sanguinis et undae
Vanitatis literas
in terra srripserunt.
Meum cor circumfluant,
influant et munde
6. Rogo, pedum rivuli, Abluant, inebrient.
ut omissionis penetrent profunde,
13oni culpas diluaiit, Ut tc pleno diligat,
perpetrationis serviat iucunde.
Mali nefas auferant,
12. Sanguis lesu floride,
virtus passionis
sanguis delicate,
Tuae vcrbum profcral
Profluens de latere.
absolutionis.
pannum mcnsirualae
7. Flecto tibi genua, Commuta in purpuram,
qui tua flcxisti, fac, in pietate
Cum tuis discipulis Ambulera, et obtine
pedes abluisti, vivcrc beate.
Magister et Dominc,
linteo tcrsisti,
13. Tu resina Galaad
ungis, ut portctur
Hoc exemplum nobile
lugum Christi suavitcr,
tuis rclequisti.
facis, ut ainotur.
8. Sanguis tuus, Dominc, Facis, ut quacrontinm
quem fudil bcata lesum cor laeletur,
Tua circumcisio, Facis momentancum,
deleat errata quidquid sustinotur.
— 32 —
14. Tu Raab funiculus, Ad dextram me collocet,

tua me extraxit ubi dono gratis


Virtus de miseriae Paratum percipiam
lacu, me attraxit, regnum claritatis.
Prope, longe positum
20. In virtute sanguinis
ad bonum pertraxit,
tui, lesu Christe,
Ne malum repeterern,
Quem sinistra protulit,
a malo retraxit, mundus iste
rogo,

15. Tu raisericordiae Mihi crucifixus sit,

m'hi pluis rorem, pauperi assiste,


Tu, vitta coccinea, Ne cum hoedis audiam
lesu ad amorem Ite, verbum triste.

Cor stringis affectibus,


21. man US tornatiles,
mellicum saporem
aureae et plenae
Infundis, ut dulce sit
lacynthis, divitiae
sequi redemptorem.
vestrae non terrenae

16. aqua rosacea, Sed caelestes, animae


quam fervor amoris pauperi, egenae
Eduxit de latere De vestro tribuite,
rosae pulchrioris, ut sit ei bene.

Inter rosas hominum


22. raanus tornatiles
perversi ardoris
lesu, me tornari
Incentivum prohibe
A vobis expostulo,
a claustro pudoris.
vas hoc transformari
17. Tui cordis scissio, Irae in vas gratiae,
Jesu, scissionem mensae praesentari
Cordi moo ingerat, Caelesti, et ex eo
vulnerationem laudes propinari.
Ex amore sentiat
23. Manus lesu aureae,
cor et passionem
rogo, inauretur
Tuam suam faciat
Hoc vas de Arabiae
per compassionem.
auro, meditetur
Mens de vitae vespera,
18. Paratum cor, Domine,
meum cor paratum quod morte claudetur,
Sit, ut tibi serviat, Quod pulvis in pulverem
fac, habere ratum, cito revertetur.

Quidquid tu decreveris,
24. Hoc aurum Arabiae
fac, ut cogitatum
peccatum excludit.
Suum ad te dirigat Hoc est sapientiam,
pro me vulneratum.
quae carnis illudit
19. Sanguis tuae dexterae Commodis, superbiae
me dignum beatis motibus concludit,
Faciat amplexibus, Bonum mansuetudinis
cum praedestinatis cordibus includit.
— 33 —
25. Manus lesu aureae, Me subdant, oboediant
vasi apponatis tuae voluntati,
Aurum terrae Eiulat, Qui per sacrificium
hoc est, conferatis, tuum sunt purgati.
Pro meis et proximi
31. Tuae vocis Organum
lugeam peccatis,
dulce et canorum
Ad decorem vasculi
Pro me raucum factum est,
gemmas includatis.
quod mihi caelorum
26. De gemmis iacyntiuis Reseravit gaudium,
peto decorari, praemia iustorum,
Hoc est, in caelestibus Regula iustitiae,
mente conversari, disciplina morum.
Plateas lerusalem,
32. Mel et lac de labiis
vicos pervagari,
tuis propinasti
Alleluia canere,
Tuis auditoribus,
sanctos conteraplari.
quibus praedicasti,
27. In aeternum, Domine, Rüdes in parabolis
tuas venerabor lacte informasti,
Manus laudum oculis In monte discipulos
et regrat iabor melle satiasti.

Pro donis exhibitis,


33. Doctor amantissime,
cum dolor et Iabor
aurea doctrina
Cessabunt, haec tribuant,
unde satiabor.
Tua sit vulneribus
meis medicina,
28. Pastor, tuis umeris, Fundat mihi oleum,
gratias rependo, fundat mihi vina,
Quibus reportasti nie Det in his proticcre
ad grcgem, ponendo unctio divina.
Me in loco pascuae,
34. Icsu, timm Sitio
fücno mc pascendo
in cruce prolalum
Tuae carnis Horidac,
Sitim mihi provocet,
pie protegendo.
potuin dclicatuin
29. Collum tuum, pontifcx, Ex tc fönte tribuat,
stolam colaphorum (luo mc renovatum
Suscepit, quod toticiis Sentiam, a vclcri
ulnis bracliiorum fermento purgatum.
Mariac astrictum est,
35. Ut cervus dcsidcrat
hoc sui)pli(ioruin
ad fontcs aciuaruin,
Graminis fasciculos
Sic ad te dosidcrom,
toUis peccatorum.
tuum fol amarum
30. Icsu, tui cola[)hi Et acetuni mihi det
a iugo peccati ad deliciarum
Collum meum libcrcnl. l'aradisum transvehi
tuae potcstati pennis aquilarum.
Drevus, rsalleria Klivlliinica. 1.
— 34 —
36. Vultum tuum, Domine, Tuam mortem, lacrimas
requiro, splendore abstergas, regnare
Divinum, dignissimum Fac tecum in gloria,

laude et honore, tecum exsultare.


Et Sputa recipio
42. Quae tibi compassa est,
pro suavi odore,
nihil patiatur,
Quae illata tibi sunt
Fiat impassibilis,
a persecutore.
nunquam moriatur,
37. vultus amabilis Immortalis maneat,
Nazareni floris, haec introducatur
Qui Mariae totiens In tuum cubiculum
delicati oris teque perfruatur.
Suscepisti oscula,
43. Sic misericordiae
plenus es maeroris,
mater pro te stabil,
Qui per sputa contrahis
Labores et lacrimas
maculas horroris.
tuas retractabit,
38. Te velant, te lacerant Auribus dulcissimi
man US impiorum, lesu inculcabit,
Gravis ad videndum es Tibi patrociniuni
oculis eorum, lohannes praestabit.
Quibus lumen veneras
44. Stude ergo, anima,
praebere sanctorum,
ut promovearis
Margarita, claritas,
Ad tantas delicias,
spien dor angeloruni.
sie intuearis

39. Anima, considera lesum, ut pro nomine


hunc vultum et gere lesu patiaris
Morem benignissimo Et suis communices
exbibere
lesu, poculis amaris.
Vultum stude lugubrem,
45. Vultum tuum, Domine,
cum Maria flere,
mihi contemplari
Et lohannem videas,
Dulce sit, iniurias
debes condolere.
tuas amplexari,
40. Gladius, qui animam Tuas contumelias
transivit Mariae, hie philosophari,
Anima, te vulneret, Tribue proficere
quodsi modo pie in hoc exemplari.
Cum Maria fleveris,
46. Quot maxillae alapis
hoc peracto viae
pro me feriuntur,
Cursu in novissimo
Quot verba blasphemiae
tu ridebis die.
tuis ingeruntur

41. Dicat mater filio: Auribus, sie instruor


tili, consolare cum ista leguntur,
Sicut mater animam, Arma patientiae
Quae flevit amare mihi proponuntur.
— 35 —
47. liorum recordatio, 49. summae fraglantiac
lesu, armaturam et caelestis chori
Mihi tolerantiae Aureum turibulum,
praestet profuturam. tibi, meo flori,

In adversitatibus, Rosae meae supplico,


age meam curam, mihi sis odori,
Ne factus impatiens Sursum trahe spiritum,
excedaiii niensuram, cum contingat mori.
48. Molestavit foetidum 50. lesu, rosa Candida,
Sputum sanctitatis rubicunda, oro,
Tuae nares, Domine, Animam reficias
ut nos Irinitatis meam, cum laboro.
Pasceres aroniate, In morte hanc eripe
nobis collocatis a causis et foro
Per te in florentibus Daemonum, hanc inserc
paradisi pratis. angelorum choro.

Tertia Q u i n (f u a g e n a.
1. Gratias pro lacrimis, Labe pure abluant,
lesu, quas fudisti contra aquilonis
Salsis, puris, calidis, Frigus mihi lacrimas
quibus coramovisti da dilectionis.
Tui patris viscera, 5. lUos tuos oculos
quibus eruisti in morte clausisti,
Me de manu inferi, Quibus Petrum, ceteros
vitam contulisti. pie respexisti
2. lesu, tuae lacrimac Peccatores, cordibus
salsae dent saporem, quorum infudisti
Ut tu mihi sapias, Lumen tuae gratiae,
purae dent decorem culpam remisisti.
Puritatis, calidae 6. paternae gloriac
ingerant calorcm, splendor, per respectum
Quae accendnnt, vulnerent, Tuuni benignissinmm
auferant teporcm. animae profeclum
3. Ut peccata defleam, Operaris, corporis
ad quae mens est prona, sublevas defectum.
Ut plangam exsilium, In utro(iue rospico
ut aeterna bona meum impcrfeclum.
Re(iuiram cum hicrimis, 7. Verus sol iustitiae,
ü lesu, Corona tu interiorem
Celsior, tu tribuc Ilominem irradia,
lacrimarum dona. da cordi forvorcm
4. Salsas confcr lacrimas, Spiritus, cxtcrius
quae corruptionis tribuc vigorom
Experten! mc faciant, Membris, laudont omnia
a poUutionis suum creatorem.
3*
- 36 —
8. Uiadema spineum Tuae lacte refice,

intulitdolorem melle deitatis,


Reverendo capiti Tactu tuae fimbriae
tuo et cruorem mundes a peccatis.

Extraxit purpureum
14. Tui sancti capitis
pretiosiorem
verticem beatura
Regum diademate,
Veneror arundine
regnis cariorera,
pro me fiagellatum,
9. Pie pater, filium Obsecrans. dulcissime,
tuum me fecisti, ut Caput elatura,
Sanguine de regio Quod erexi contra te,
tu me genuisti, tibi Sit subStratum.
Quando semen sanguinis
15. lesu, tui capitis
in terra fudisti
inclinatione
Et ex hac fidelium
Me salutas, osculum
grana produxisti.
praebes, fiunt pronae
10. Ut in me perficias, Aures meis precibus,
quod coepisti, bonum, de afflictione
Tuarum participcm Grates agis, pascar hac
me fac punctionura, dulci lectione.
Quibus si communico,
16. Te tradente spiritum
te ipsum in donum
Caput inclinasti,
Dabis, regis filius
Quid hoc, nisi quod per hoc
obtinebo thronuni.
reconciliasti

11. Sanguis tui capitis Me patri et rediens


extractus per spinam mihi nuntiasti
Sensus mei capitis Pacem, meque capitis
servet, ne ruinam motu salutasti.
Patiantur, fugiant
17. Dulce praebes osculum
hanc mundi sentinam,
pace reformata,
lUos ad notitiam
Hoc est quasi diceres:
erige divinam.
meretrix prostrata,
12. Ad te, lesu, oculi Surge, sume osculum
mei dirigantur, sanguine mundata
Cuius pulchritudinem Meo, eris deinceps

sol, luna, mirantur, mihi desponsata.


Ad choreas virginum
18. Aures pace reddita
aures erigantur,
fiunt proniores
Paradisi floribus
Patris, quasi diceres:
nares nutriantur.
hactenus labores
13. Da gustare, Doraine, Cousumpsisti vacuos,
quantae suavitatis, cum precum clamores
Quantae sis dulcedinis, Ad ipsum transmitteres,
me humanitatis nunc secure ores.
- 37 —
19. Audias, exaudias, Nomine, sed tribue
pater, tantum, taleni, hie humiliari,
Volo, te exhibeas, Ut in regno valeam
(juae sis digna, qualem per te sublimari.
Sponsam decet regiam,
25. In hoc gestu capitis,
refuge carnalem
lesu, aetiones
Vitam et. amplectere
Gratiarum reddere
formam spiritalem.
in adversis mones
20. In hoc gestu capitis, Dignas, te per varias
lesu, declinare tribulationes
Te a crucis titulo Sequendum ad praemia,
perpendo, vitare ubi nos corones.
Per hoc vanara gloriam
26. Hoc est (juasi diceres:
te ostendit, care
tu, qui viani ([uaeris,
Doctor, ac si diceres :

Qui ducit ad patriam,


nolo hie regnare.
per erucem doceris,
21. Nolo, scribat, iiomiiiet Si mei non fueris
me regem Pilatus, Imitator, peris,
Laudum plunias respuo, Ambulas in invio,
qui sum deputatus morte morieris.
Modo cum latronibus,
cito coronatus
27. Ne Sit iter asperum,

pedibus substravi
Regnabo in gloria
Tuis mei sanguinis
patris sublimatus.
purpuram, pugnavi,
22. Hie plebis abiectio, Viel et latrunculos
ibi exaltabo viae trucidavi,
Caput, meam gloriam Ergo passus ambula,
alteri non dabo, per quos ambulavi.
Danti mild gloriam
28. In hoc gestu capitis,
ego procurabo
lesu, relicturus
Gratiam et gloriac
Matrem et discipuUim,
locuni praeparabo.
ad patrem iturus
23. Sic me, lesu, instruis, Accipis licentiam,
ne a me quaeratur ultimum dicturus
Laus, ae favor hominuni, Vale circumstantibus,
si a me geratur, hie est sermo durus.
Quod Sit dignum laudibus,
scd tibi dicatur
29. Ad istam licentiam
(|uis non moveatur,
Laus, qui vellc tribuis,
a quo posse datur.
Cum audit, ([uod tilius
Doi moriatur,
24. losu, confor gratiam, Thesaurus tani nobilis
nc velim laudari de mundo lollatur,
De bonis opcribus, Univcrsa continens
regis appellari scpulcro claudaturV
— 38 —
30, lesu, mea lectio Ad bella, quae imminent
et pliilosophia, vexillum levare
Mei cordis speculum, Crucis et fortissimum
quo Rachel et Lia nomen invocare.

Suas ornant facies,


36. In hoc tuo nomine
dulcis melodia,
manus confortentur
Quam de carnis citliara
Dissolutae, pavida
produxit Maria.
corda roborentur,
Membra tui corporis Hoc audito nomine
31.
in cruce extenta in fugam vertentur
Cantilenas resonent Hostes, decem milia
mihi, quas attenta duo prosequentur.
Aure cordis audiam,
37. Milites audaciam
horum sacramenta sumant intuendo
Cuncta vincunt musicac
Sui regis vulnera,
artis instrumenta.
sese offerendo

32 Tu sis mihi iubilus, Ad mortem pro mortuo


tu sis canticorum crucem sustinendo,
Canticum, solacium Vincula et carceres,
dolorum meorum sanguinem fundendo.
Singulare, unicum,
38. Tua triumphalis crux
vulnerum tuorum
super cor ascendat
Mcmorem in numero
Et cordis signaculum
ponc filiorum. apprehendat
fiat,

33. lesu, tui memores Crucis longitudinem


fac Imitator es cor et se distendat

Esse tuos, fac eos In latum, totaliter


exempla et mores cruci se impendat.

Tuos apprehendere,
39. Dulcis lesu, tua mors
plagae et livores
mors victoriosa,
Tui nostros condiaut,
ludaeo turpissima,
temperent labores.
ludaeo probrosa,
34. Memores Calvariae Nobis amantissima,
montis decalventur, nobis saporosa,
Tecura fiant filii Inscribatur cordibus
Chore, conformentur in textu et glosa.

Membra suo capiti,


40. Quidquid est a vertice
terrenis nudentur,
ad plantam, conetur
Ut a te caelestibus
Tuae morti compati,
thesauris donentur.
cor intus mactetur

35. Cruci tui memores In contritionibus,


fac considerare corpus castigetur
Tuae crucis proelia In labore, sanguine
et se praeparare lacrimis lavetur.
— 39

41. Non torrens, non rivulus, 46. Rogo te per gloriam


non fontes aqaruni resurrectionis
Oculis sufficiant, Tuae, da resurgere
lesu, lacrimarum a malis, in bonis
Da nobis diluvium Florere, ut in die
respectu guttarum consummationis,
Quas fudisti, talia Me verbum non feriat
nihil sunt aut parum. maledictionis.

42. Tuae mortis meraores 47. Supplico, dum tempus est


mundo moriantur, emendationis,
Vivant tibi, Domine, Da mereri gratiam
qui viviticantur benedictionis,
Tuo sacro corpore, Quam tuis daturus es,
hi benedicantur locum mansionis
A patre et spiritu Obtinere, gloriam
sancto repleantur. tuae visionis.

43. Dulcis lesu, rogo te, 48. Da mihi te ccrnere


luum monumentum regem in decoro,
Et murra et aloe Tuo da colloquio
quasi librae centum, frui, ex amore
Lintea, sudariuin Amplecti te intimo,
bint incitamentum sumere ab ore
Doloris et gemitus Osculum, te perfrui
provücent lamentum. paradisi flore.

44. Murra membra condiat 49. Pater mihi tribuat


contra vitiorum immortalitatis
Vermes, intus aloe Locum, tu mc satics
agat contritorum tuae caritatis
Gemitus, ut ita sim Ferculis, paraclitus
de beatis, quorum suae voluptatis
Peccata remissa sunt, Torrente inebriet,
de coetu iustoruiii. regnem cum beatis.

45. Cor meum quod exstitit 50. Ad altare aurcum


spelunca latent is hoc devotionis
Iniraici, fac tibi Granum in mcmoriam
locum (}uiescentis, luac i)assionis
Utere pro sindone Dulcis, lesu, offoro,
castitate mentis, te sumnmm in bonis
Sit loco sudarii Kequiro pro munere
labor pacnitentis. retributionis.

Orut. ms. saec. 14. Cod. Vatican. Ottobon. 14. A. —


Cod. Carolsrniian.
Augien. 36. aaec. **/ib. B. —
Cod. I 'alat. Vindobnnen. (ol. Campen.) HSli,
saec. '*/i5. C. —
Orat. m». Arnesti de Pardultic ca. 13.50. Cod. Mns. Holiem.
217. D. — Grat. ms. S. All.aiii Trcvirc n. saec. 15. Cod. Trovircn. \Wh E. —
Orat. ms. aaec. 15. in. Cod. Sangallen. 519. V. —
Cod. Mellicen 716. saec 15.
— 40 —
G. — Cod. Scotonim Vindobonen. 58
f 10. saec. 15. H. Cod. Palat —
Vindobonen. Lunaelacen.) 3835. saec. 15. I.
(ol. Cod. Gottwicen. 192. —
saee. 15. K. —
Cod. Paulan. Hospitalen, cart. 192. saec. 15. L. Orat ms. —
Claustroneoburgen. 1216. anni 1437. M. —
Orat. ms. Tegurinum anni 1467.
Clm. Monacen. 19991. N. —
Clm. Monaceu. (ol. Teguriii.) 19 636. saec. 15. O. —
Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 20 123. P. Orat. ms. Ebers- —
pergen, saec. 15. Clm. Monacen. 6053. Q. —
Clm. Monacen. (ol. Emmeramen.)
14538 anni 1404. K. —
Qm. Monacen. (cd. Fiirstenfelden.) 7083. anni 1406.
S. —
Orat. ms. anni 1505. Cod. Berolinen. VIII. 58. T. Orat. ms. Carth. —
Hildesheimen, saec. 15. Cod. Hildesheimen. loseph. 3(6). U. Clm. Monacen. —
(ol. Emmeramen.) 14582. saec. 14. in. V.

I. 1,1 Te cum in B. —
1,2 revoco B. —
1,3 Assit benignissimus
L. — 1,4
mihi consolator L. —
1, 7 et mentium B. 1, 8 inflammator —
DL, visitator B. —
2, 3 Attendat B. —
2, 5 ubi sanguinis DL. 2, 6 pre- —
tium fudisti DL. —
2,7 Eecordetur operum AGH. 2, 8 Quem ibi —
gessisti A, quae ibi GH. —
3^ 1 Ad haec AGH, Adhuc B. 3, 2 ista —
contempletur AGH. —
3, 3 In suis affectibus AGH. 3, 7 in bis A. — —
4, 3 dignus perpetua B. —
4, 5 ExtoUendus omnium B. 4, 6 que tu A. — —
5 7 nobilissimo B.
,

5,8 coronatus B. —
6 2 calvatus B. , 6,6 est —
fehlt B. —
6, 8 perforatur GH. —
7, 4 et sie docetur L. 8, 1 igniculis —
B. —
8, 2 tuis B. —
8, 3 et caleas B; Homo quo fovendus es A. 8, 7 —
ramusculi A, ramiculis B. —
9, 2 te totum A. —
9, 6 revolve B. 9, 7 —
Devotas in DL. —
10, 1 ad raemoriam AGHL. —
10, 3 suo GHL. 10, 5 —
Gerne gestum corporis DL. —
10, 6 hiuc G. —
10, 7 Suae carnis DL. —
10, 8 A hat hier die Bemerkung Hie annotantur Septem vitia principalia

:

a Domino superata. 11, 3 brachiis L. —


11, 4 Expandit amando A, fu-
gando GH. —
11, 5 Indignos, cupiditas A; Hostes et cupiditas GH. -
11, 6 fugam petit L; vincitur in dando A. —
11, 7 Manus tendit animam
A. —ll, 8 Sed et sua B; et corpus erogando A. 12, 2 os claudendo —
irae B. —
12, 4 et sie abire A. —
12, 7 Grandis ue B. 13, 1 amari- —
tudines A. —
13, 3 Fugas castrimargiam AGH. 13, 8 favum AB. — —
14, 8 Gaudet A, oblatum B. Hier fügt A die Bemerkung ein: Nota ex-
emplum apis, quae dicuntur [!] brevis in volatilibus esse. 15, 1 Applica —
et anima B. —
15, 4 accede L. —
15, 5 Et florum foraraina A, Per florum
DGH. —
15, 6 sapore A. —
15, 7 attrahit B. 16, 1 Ut quoque A.— —
16, 5 Recludat A. —
16, 7 sugeres B. —
17 4 tua sie A. 17, 6 huc —

,

cunctos A. —
17, 7 hos applica A. —
19, 1 Pro lesu vulneribus A.
19, 2 stude commutare A. —
19, 3 et carnis A. 19, 4 te lactare A. — —
19, 5 Consuevit satanas A. —
19, 6 cum venit A. —
20, 1 Ex lesu vulneri-
bus A. —
20 5 Alligavit veniam B. —
21, 1 in corpore GH. 21, 2 —

,

ob dilectionem H. 21, 3 Habe Christi GH. —


21 6 per eonfessionem ,

GH. —22, 1 Dum H. —


22, 3 A laude Christi mortua A. 22, 5 Christus —
tibi dictus est B. —
22, 6 ergo muta AB. —
22, 7 Liuguam AL. 23, 1 —
sanguis potio A. —
23, 7 Qui sunt vita et moribus .\ Qui lesu sum :

B. —23, 8 lesum potestati A. —


24, 3 factum est G. Str. 24 lautet —
iu DL:
O unguentum nobile, quod ex carnis flore
De virgulto virginis sumptum et ex rore
Caelesti conficitur, sis mihi in ore,
Sis in meute, affice me tuo dulcore.
25, 7 Et rosariun refici B. —
26, 5 Crucis in DL. 26, 6 sanguis bibeutis —
AGH, bidentis DL. —
27, 2 obturati B, petra obdurati A. 27, 3 Pectoris —
dissolvitur A. —
27, 4 faecis et peccati B. 27, 6 furis ut B —
facias ut A. —
28, 3 sq. und 5 sq. umgestellt A. —
28, 7 Laus illi, qui te pro me A.
;


28, 8 fudit gloriose A, fundo copiose DL, pro me copiose GH. 29, 2 —
quam viam D. —
29, 3 Per latus })er latinus A. 30, 5 mortem fiducia B, —
in futuro gloriam GH. — 30, 6 caelos B. —
31, 1 dulci A. 31, 4 reice —
B — 31, 5 et me DL. — 32, 5 Et meduUarum L. 32, 7 serrata B.— —
— 41 —
33, 1 cariofolis DGHL,
gauofoli A. — 34, 2 nidos ADL. — 34, 5 vestris
iaculis A. —
34, 6 qui extensistis G. — 36,
36, 2 ini- 1 Ergo qui GH. —
qua estis ß. — 36, 3 In Deum 36, 7 complectimiui B.
et proxiiuum A. — —
87, 2 viatn tuani L. —
37, 3 liauc A. 37, 5 Haec crucis B. —38, 2 la- —
bora G. —
38 6 hora A. —
39, 1 duplex lavacrum AD6HL. 39, 3 Ut —

,

imiudus A. —
39, 6 resistens A. 39, 8 te mutire A. —
40, 1 Esto crux
B. — 40, 3 Adducant B. 40, 5 Capiam A.— 41, 3 Arradent A. 42, 3 - —
assimilabis A: —
42, 4 munda A. —
43, 3 Siiit tibi latibulum ; Requies- A
cet Dl. —
43, 4 anima superna A. — 43, 5 Tribuat hoc gratia A. 43, 7 —
possit |L. — 43, S ab aeterna A. — 44, 6 hos fehlt L, hoc A — 45, 6 üt-
que A. — 45, 8 crucis L. — 46, lu sit 1 amplexus DGHL. — 46, 4 fit ei
B. — 47, 8 fluma B, flerma L, phlegma DGH. — 49, 7 Scies G. — 50, 8
fine A.

II. 1, 3 appeto A. - 1, 3 Crucis tuae H.


1, 4 laudes B. 1, 5 Tura — —
pretium nuniera A. — 1,6
diguare A. 1,7 Me bis A.
offert 2, 7 — —
Terram dum 15. —
3, 7 Katena A, cena B, Karteua H. 5, 1 Domiui D. — —
6, 5 Mali ne nos A, uervos GH. —
7, 7 exemplum jjosteris B. 8, 2 fuse —
B. —8, 5 Carnis succinctorium A. —
8, 6 quo servata B; per qiiod refrae-
nata A. —
8, 8 adornata GH. Str. 9 lautet in A: —
Sudoris sanguinei balsamum per totura
Corpus tuum, Domine, diffusum, aegrotum
Me sanet, me curiae repraesentet lotum
Caelesti, perpetuo me reddat devotum.
10, 1 tue L. — 10, 2 nobis A. — 10, 3 ex A. —
10, 4 omuium membrorum
B, membrorum nieorum DL. — 10, 5 legalis purpura GH; foeditates abluat
A. —11, 5 Ablueut A. —
11, 6 ut tibi iucuude A. —
H, 7 Serviat et dili-
gat A. —
11, 8 integre profunde A. — 12, 4 meum sternatae A. 12, 5 —
Comrai ea in A. —
12, 6 fac cum sanctitate A. 12, 7 Ambulans et amat —
hec. A. —
13, 1 Tu roseum galeat A. 13, 5 Öatis ut A. —
13, 8 qui- —
cunque A. —
14, 3 sq. lacu nüseriae A. —
14, 6 nie traxit A, j)rotraxit DG,
bona D. —
14, 7 .Sic nialum A. 14, 8 pertraxit A. — 15, 3 vita A. — —
16, 7 Incentum A. —
16 8 ac claustro B. , 17, 3 meo generet B. — —
17, 8 ac compassionem D. 18, 3 Sic ut A. — 18, 7 diligat A. —
19, 1 —
te dexterae A. —
19, 6 quo humanitatis A. —
19, 7 Lacte poter, perfruar
A. — 19, 8 melle deitatis A. —
Str. 19 lautet in DL :

Incessanter cogitet de dilectione


, Tai cordis erga me, de contritione
Tui cordis prf)pter me, de coinpassione,
Qua mihi compassus es mortis in agone.
20, 3 pertulit AB. —
7 Ut liuius munimiue A.
20 20, 8 Omnc pellam —

,

triste A. — Str. 20 DL
Sanguis tuae dt^xterae etc.
in 22, 3 postulo A. --
23, 2 rogo auretur H. —
23, 5 vita B, vespere A. 24, 3 Hoc et B, Haec —
est ADHL. —
24, 6 moribus DL. 25, 2 oppouatis H. —
25, 3 Evilal —
DH. —
25, 4 hoc et B. —
25, 5 Ut pro meis proximis B; ut pro nn-i,
proximi A; ut pro meis et proximiGH; ut i)ro mis et proximi L. 26, 1 —
Me gemmis All; lacintliinis mo peto DL. 26,2 gemmis decorarl DL. — —
27,5 bonis B. - 27, 7 Ccssarunt hoc B; tribuent DHL. 28, 7 Horido li. — —
29, 6 quo suppliciorum B. —
29, 7 gener fasciculus A. 30, 3 liberant A. — —
31, 4 quo milii A. — 31, 5 Keservavit G, gaudia A. 31, 7 Kigulam —
AG. — 31, 8 disciplinam (J. 32, 2 promouasti B.— 33, 3 sint («, sunt —
H, virtutibus B. —
34, 2 ])erlatum A. 34, 5 tril)ua8 G. —
35, 3 a te —
B. —35, 4 feile L. —
35, 5 det mihi A. —
35, 6 ad fehlt B. - 36, 2 specie
ac dccorc DL. —
36, 3 Carcntcm recogito DL. - 36, 4 non sine dolore DL;
laudem v.t hononüu A. —
:{6, 7 sunt tibi A 37, 1 Vultus peramabilis
DL. — 37,6 Pl.-num DH. est DL. — 37,7 Quod per DL. — 37,8 herroris
A. — 38, 8 decuM angclorum G. — 39, 2 B, aegrc — 39, 3 et <|uere et <>.
benignissinuim (iU. — 39, 5 Vultu A. — 37, 6 Cum — 37, 7 videris fehlt II.
— 42 —
B. — 40, 2 pertransiit L. —
40, 8 ridebis bene A. 41, 1 Dicet DG, —
Videt A. —41, 2 recordare GH. —
41, 4 flere A. 41, 5 mortem abster- —
gas L. —41, 6 lacrimas regnare L; absterge AG. 42, 2 mihi patiare —
A. — 42, 6 hie A. —
42, 8 atque perfruatur B. 43, 1 Hie G. 43, 2 — —
protestabit A. —
43, 6 incantabit B. 43, 7 patrocinia B.— 44, 4 ut —
intuearis DL. —
44, 7 communicet A. —
45, 7 perficere B; diese ganze
Strophe lautet in A:
Ne avertas faciem tuam, lesu bone,
A me, sed sit coram me contemplatione,
Cui tristis ambulem, ab elatione
Caveam, proficiam in abiectione.
46, 1 Quod AHL; Os maxillae B. —
46, 4 tibi ingeruntur GH. 46, 5 sie —
fehlt A, instrui B. —
47, 2 armatura AB. —
47, 3 Patientiae mihi A. —
47, 4 prosit profutura B. —
47, 6 mei AGHL. —
Str. 47 u. 48 umgestellt
D. — 48, 5 Aroma refieeret A. —
48, 8 paradisi praestatis A. 49, 4 —
uostro flori B.
111. 1, 4 pucis A. —
1, 5 Tu patris A. —
2, 3 mihi tu GH. 2, 6 —
immuteiü ealorem A. —
2, 7 Quae aeeendat, ferveat A; Quo accendor, fer-
veam GH. — 2, 8 ad tuum amorem A, tuum ad amorem GH. 3, 2 mens —
cum prona A. —3, 6 o fehlt A. - 4, 2 compunctionis GH. 4, 4 a pol- —
lutione A. — 5, 1 lesu tuos DL. —
5, 5 Peccatorum AG. 5, 6 quibus —
G. — 6, 6 subleva B, sublevans D. —
6, 8 Me nune imperfectum L, meum
defeetum B. — 7, 4 cordis A. —
9, 6 sparsisti L, perspexisti A. 9, 8 —
protulisti G. —10, 4 pudronum A, putationum B. —
10, 5 Quibus se A.


10, 7 filium G. — 11, 6 hac mundi A. —
12, 1 te mei oculi L. 12, 2 —
lesu dirigantur L. —
12, 4 sei et liina A. —
13, 1 sqq. lauten in A:

Gustum meum provoea, o summa dulcedo,


Da te manu fidei tangere, quod credo,
Confirmetur opere, accedat pinguedo
Gratiae, sie illatis [1. hilaris], non tristis ineedo.
:

14, 1lesu tui capitis A. —


14. 3 Venerer B. —
15, 4 praebens B. 15, 7 —
agis, pascor A, agas G, ago DH. —
15, 8 dulci fehlt GH; delectatione H. —
16, 7 me quod B; motu capitis A. —
16, 8 salvasti L. 17, 4 anima —
prostrata B. — 17, 7 Modo eris DGHL, mihi deinceps L. 17, 8 mihi —
sociata B. — 18, 8 non seeure A securiores DL. —
19, 1 Audies exaudies
B; audiet exaudiet AGH; audiet et exaudiet DL.
;


19, 2 cantum B. —
19, 5 reginam G, regina H. —
20, 1 Sub hoe A, gustu B. 20, 3 Te a cunctis —
A. — 20, 5 Per haee A. —
20, 8 hie nolo ADL. 21, 1 nomina A. — -
23, 1 Hie me AB. —
23, 3 Laus aut vana gloria A. 24, 1 confert A. — —
24, 4 et regis L. —
25, 1 Sub hoe gestu A. 25, 4 monens A.— 25, 5 —
Signas GH, sinas A, signans DL. - 25, 5 sq. und 25, 7 sq. umgestellt A. —
25, 8 ut nos tune DL. —
26, 4 doeueris A. —
26, 6 perieris A. 26, 7 —
in vitio A. — 27, 2 substravit GH. —
27, 3 sui sanguinis GH. 27, 4 —
pugnavit GH. —27, 6 trucidavit GH. —
27, 8 per quod B, ambulavit
GH. — 28, 1 Sub hoe AGH. —
30, 1 Vale lesu lectio GH. 30, 5 orneut —
B. — 31, 3 Melodias A, resonant AL. —
81, 4 mihi quae fomenta AGH. —
31, 5 Dent meo spiritui AGH. —
32, 3 Cantica A. —
33, 2 fiant imitatores
A. — 33, 7 nostros eonquerant A. —
34, 2 montes A. 34, 3 tecum ne —
sint filii L. — 34, 8 dominentur A. —
35, 6 vexilla G, gestare H. 36, 5 —
Audito hoc A. — 36, 8 vero prosequentur B. —
37, 1 sqq. lauten in A:
Sumamus audaeiam in respiciendo
Per fenestram lateris viam intuendo
Viscera, tu proelia nostra promovendo
Praeeede, victoriam confer subsequendo.
38, 5 latitudinem B. —
38, 6 extendat ADL. 39, 2 mors fehlt A. — —
40, 2 ad plante eognoscetur A. —
41, 3 sufficerent B. 41, 6 respectum —
B. —
42, 5 sacro sanguini A. —
43, 5 sudamina B. 45, 2 specula A. — —
- 43 -
45, 3 tibi fac G, sit tibi B. — 45, 4 lectum B. — 45, 4 sq. und 45, 6 sq.
umgestellt GH. — 45, 8 opus iiaenitentis A. — Hier schiebt D ein:
Pater benignissime, nate, sacrura flanien,
Mea prece gratiam dones, ut examen
Ultimum terrible fiat consolamen
lu vi sacratissimae passionis. Amen.
46, 3 Tuo da A, Da mihi L. —
46, 5 ut fehlt A. —
47, 4 consolationis
DGHL. —
47, 5 Quam vis A, es fehlt B. —
48, 7 teque frui B, fruique te
DL. —
49, 3 facies A. —
49, 8 regem cum A, ut regnem G. 50, 3 —
Carmen in G, memoria B. —
50, 6 te ipsum A, in donis AG. B hängt —
noch folgende Strophe an:
Amen dicat caelitus chorus angelorum
Obstrepente cetera turba supernorum.
Et nos eia iugiter ad laudes ipsorum
Decantemus pariter, laus sie beatorum.
B bemerkt: „Sequitur planctus sancti Bernhardt abbatis'', von anderer Ilaud
„seu granum passionis Domini" fol.SOb: „Exjilicit granuui passionis Domini";
;

E: „Florida compassio beati Bernhardi"; F: „Experimentuiu i)robatum est.


Si quis huius psalterii de passione Domini tres quinquagenas (juod etiani,

granum devotionis dicitur, omnibus sextis feriis coram crucifixo per quadra-
gesimam devote dixerit in honore passionis Domini, absque dubio visitatiunem
et illuminationem, gratiam et consolationcm sancti Spiritus sentiet et gratiam
saluberriniam compunctionis et indulgentiam peccatorum consequetur. Et
in ultima hora mortis huius praecipuam gratiam merebitur. Et sano sensu
et bona ratione in fide, spe et caritate in orationc positus memor mortis
Christi ad instar filii Dei animam suam in manus jjatris commendans et
beato fine ex hoc mundo transiens feliciter niorietur" N: „Incipit granum;

devotionis beati Bernliardi abbatis distinctum in tres quadragenas." Diese


und die anderen Tegernseer Hss. bezeichnen atrophe I 1 als „Prologus". —
V bezeichnet den Psalter fol. 96 b. als „Meditatio Anselmi de passione". —
Vgl. Haureau, Des poenies latins attribues n Saint Bernard, p. 78 sqq. In
einen beschämenden Irrtum verfällt Haureau, wenn er 8. 79 meint: le ])er-
personnage que le poete met en scene, gemissant ou priant parait etre un ,

roi, non pas un moine, und zum l?eweise die mifsverstandene Strophe III,
24 anführt. —
Dieses Psalterium findet sich gleichfalls in (Irat. ms. saec. 15.
Cod. Bruxellen. 4588 — 91. —
Orat. ms. Montis S. Georgii (ap. (Soslariam)
anni 14(34. Cod. Guelfenbj'teran. Helm. 1391.
III. Psalterium lesu

Anonymi Cisterciensis.

Prima Qui nquagena.


1. Ave, lesu, beatorum 9. Ave, lesu mi benigne,
Spes et Salus miserorura, Nomen tuum ob insigne
Dux et via tu iustoruni, Surge velox, ne maligne
Iter spernis impioruni, Surgat hostis in nos digne.

2. Ave, candor purgans mentes, 10. Ave, passer solitaris,


In quem frustra fremunt gentes, Qui frequenter immolaris
Invidorum nos rodentes Super tuis sacris aris,
Et hostiles tunde dentes. Nunquam tarnen consummaris.
3. Ave, nomen dulce Jesus, 11. Ave, lesu, nosque serva
Tu de monte lapis caesus A progenie proterva
Et vitalis mentis esus. Hostis, ipse quem subuerva
Ad te clamat liomo laesus. Nosque tibi coacerva.

4. Ave, portae caeli clavis, 12. Ave, noster advocatus,


lesu dulcis et suavis. . Ne in morte soporatus
Ad te clamo corde gravis, . Hosti tradar imparatus.
Qui quam mortem vitam mavis. Per te Surgam excitatus,

5. Ave, lesu, dulcis sono, 13. Ave, lesu. rector morum,


Sume tuo super throno Distributor meritorum,
Verba mea, quae propono Tu defectum studiorum
Pietatis tuae dono. Supple, quaeso te, meorum.
6. Ave, Salus nostrae spei, 14. Ave, lesu, dulcis totus,
Miserere, quaeso, mei, Per te sim in morte notus
dulcedo requiei, Tuo sancto, quo promotus
Tu me Sana, virtus Dei. Sanus fiam nunc aegrotus.

7. Ave, cuius semper ero, 15. Ave, tu sollemnis festu.


Me ab hoste serva fero, Tu solamen es in maestu,
Te tutorem meum quaero. Carnis servame ab aestu,
In te, lesu, quia spero. Quia Dens meus es tu.

8. Ave, nomen admirandum, 16. Ave, lesu, vis divina,


Orbi toto praedicandum, Aurem tuam huc inclina,
lesu, dulcis ad uarrandum, Ut me serves a ruina,
Nos accendas ad amandum. Tu vitalis medicina.
— 45 —
17. Ave, spei supplementum, 27. Ave, lesu mi, quem anio.
Omnis fundaiuentum,
boiii Ad te, Dens meus, clanio,
Esto mihi tirm amen tum, Solvas me ab eius hämo.
lesu, laudis ornanientura. Quem vicisti crucis ramo.

18. Ave, dies tu diei, 28. Ave, leo, qui vicisti


Assis mihi, fili Dei, Vique tuos rapuisti.
Ne me vincant Amorrhaei, Et me quoque suscepisti
Recordare, lesu mei. Nee indignum me sprevisti.

19. Ave, lesu, dulcis quaeri, 29. Ave, lesu, contra morem
De supernis fac videri Quem effudit virga florem,
Et de Sion mc tueri, Te cognosco curatorem
Ne me laedant hostes feri. Libans laudem et lionorem,

20. Ave, lesu et meorum 30. Ave, Jesu, tibi iungar,


Fave voci labiorum, Tu medela, qua perungar,
Ut consortem angelorum Ut hie flendo nunc compungar.
Esse velis me tuorum. In aeternum ne confundar.

21. Ave, cuius manus cruce 31. Ave, quies mortuorum,


Sunt confossae, nos a trucc, lesu, Salus tu vivorum,
Jesu, salva mortis duce Tectae, quaeso, sint meorum
Ad fruendum tua luce. Foeditates peccatorura.

22. Ave, lesu, princeps fortis 32. Ave, lesu, ac dignare


Et caelestis dux cohortis, Servum tuum visitarc,
Ne me perdat umbra mortis, Ut cum iustis exsultarc
Educ de inferni portis. Dignus sim et te laudare.

23. Ave, lesu, Dei manus, 33. Ave, lesu, dulcis vere
Peto tidc,. quod sim sanus, Fac gustare, fac viderc,
Hostis laedat ne profanus Quam benigne, quam siucerc
Me vel timor mundi vanus. Scias tuos possiderc.

24. Ave, pucr nobis datus, 34. Ave, dignc tu colende,


Peto corde tribuhitus, lesu dulcis, huc intendc,
A te laeter consolatus, Scutum tuum apprehondc
A dolore sublcvatus. Et ab hoste mc deft'ude.

25. Ave, Icsu, de dilecto 35. Ave, lesu, parcc natis,


Genoratus patre recto, Dona, pater, dona gratis,
Da, Stent solo de jirospocto Ut nos poti simus satis
Pcdes mci in «lirecto. De torrente voluptatis.

26. Ave, lesu, caeli rector, 36. Ave, patris lu sopliia,


Cordis mei tu prospcctor, Icsu,vitae dux et via.
Aufer mala, quil)us plcclor, Os iustorum tu es quia
Vitae meae sis protector Carnem sumcns de Maria.
— 46 —
37. Ave, lesu, dulcis mire, 44. Ave, lesu, verbum bonum,
Tu me velis custodire, Non quod hunc
transit post
Ut non possim interire sonum,
A furore tuae irae. Sed quod caeli regit thronum,
Pater ructat summum bonum.
38. Ave, lesu, da, quod crescat
In me donum nee tepescat, 45. Ave, lesu, et adiutor
Amor tuus non lentescat Esto meus atque tutor,
Sed cor meum coalescat. Si non ades, mox permutor,
Et peccati foedat putor.
39. Ave, lesu, quem vocavi,
Quem cognovi, quem optavi, 46. Ave, lesu, fac gaudentes

Pro amore tuo suavi De te tuos praesumentes,


Te exspectans expectavi. Cui plaudunt omnes gentes,
Te agnosce diligentes.
40. Ave, lesu, meque sana,
47. Ave, lesu, rex sublimis
Qui per multa fluxi vana,
Et laudandus, magnus nimis,
In me, quod est tortum, plana,
Congregatos nos ab imis
Ut albescara velut lana.
Coaduna caeli primis.
41. Ave, lesu, corda sanans,
48. Ave, tu qui semper vives,
Tu vitalis rivus manans,
Ne me fructu vitae prives,
Cor te meum fiat amans,
Ubi, lesu, tui cives
A te satiari clamans.
Simul pauper sunt et dives.
42. Ave, lesu, fulgens clare, 49. Ave, decus meritorum,
Me dignare te laudare, Fac ad sortem filioruni
Quem collaudant astra, mare, Congregari me tuorutn,
Vultus mei salutare. lesu, Deus tu deorum.
43. Ave, pro salute datus, 50. Ave, lesu, agne Dei,
Prece matris suscitatus, Miserere, quaeso, mei,
Surge, lesu soporatus, Si quid quoque fero rei,

Ne nos mergat mundi flatus. Tolle, robur nostrae spei.

Secunda Quinquagena.
1. Ave, lesu, ad quem fleo, 4. Ave, lesu nii colende,
Dona mihi, lux de Deo, Me exaudi et intende,
Ne in corde velim meo Fletu mortis ab horrendae,
Gloriari ni in Deo. Te exoro, me defende.

2. Ave, lesu, tu amarae 5. Ave, lesu, tolle metum,


Dulcor mentis, fac me stare, Gerne malis me repletum.
Te timendo trepidare In conspectu tuo fletum
Nee in vanum declinare. Pone meum, fac me laetum.

3. Ave, lesu, ad solamen 6. Ave, lesu, lumen darum,


Mitte nobis sacrum flamen, Mira facis nee est rarum,
üt sit nobis adiuvamen Fac foveri sub alarum
Tribulatis et levamen. Tegumento me tuarum.
47 —
7. Ave, Icsii, fac perfecte 17. Ave, lesu, tu virtuti
Me studere in te recte, Manda tuae, qua adiuti
Ne oberrem indirecte Ab incursu simus tuti
lustis tuis nie connecte. Hostis nequam et versuti.

8. Ave, lesu, tu me portes 18. Ave, lesu, quos in imo


Et bellantem nie confortes, Cernis tixos et in limo,
Impiorum, en, cohortes Leva sursum nos de fimo
Irruerunt in me fortes. Et reforma loco primo.

9. Ave, lesu, miseratus 19. Ave, valde tu serenus,


Me infirmum, veni gratus, Jesu dulcis et amoenus,
Ne repellas me iratus, Ad te malis multis plenus
Ne sim hosti praeda datus. Clamat pauper et egenus.

10. Ave, Salus ex ludaea, 20. Ave, Jesu, vas mellitum,


Turris fortis et spes mea, Contra bestem valde trituni,
In me bonum quodvis crea, Mihi locum in munitum
Procul aufer quaeque rea. Tu sis et tutorem cituni.

11. Ave, lesu, fide recta 21. Ave, Jesu, ad me stilla


Sursum mea mens subvecta. De malorum duc favilla,
Tibi digne sit subiecta, Ut mens mea sit tranquilla,
Cuius dona stat erecta. Oriatur pax in illa.

12. Ave, Jesu, qui peritas 22. Ave, lesu, cruce pressus
Hostis fraudes cruce tritas Meos, oro, tige gftssus,
Atque tuos dote ditas Ne discurram post excessus,
Meliori super vitas. Sed quiescam in te fessus.

13. Ave, Jesu, flos de Höre, 23. Ave, Jesu, creans Stellas,
Corde peto, precor ore, De pcccatis mc evcllas,
Ut me serves pio more Mundi feram ne procellas,
Inimici a tiniore. Ne in fineni me repellas.

14. Ave, lesu, mea vota, 24. Ave, calix vini meri,
Oro, quod sint tibi nota, Quem non bibunt insinceri,
Ut dum surgo fraude mota, mi lesu, dulcis quaeri,
Reddam tibi illa vota. Fac te cito possideri.

15. Ave, lesu, terrae, maris 25. Ave, Icsu, non sie tace,
Et astrorum rex vocaris, Raptum mundi de fornacc
Iure tue non privaris, Caritati.s urc face,
Qui virtute dominaris. Ut (juiescam sie in pace.

16. Ave, quem laudamus,


lesu, 26. Ave, losu, virtus pia,
Ut solum rcquirainus,
te Fatris oro tc sophia,
Da, in terra, te rogamus, Es iucundus multum quia,
Viam tuam cognoscamus. Tibi sit cor meum via.
- 48 —
27. Ave, pauis angelorum, 37. Ave, lesu, tu salutis
lesu cibus tu ciborum, Meae Deus et virtutis,
A languore me meorum Da cum caelum te secutis
Refoveto vitiorum, Requiescam locis tutis.

28. Ave, lesu, mentes fundans, 38. Ave, lesu, in quo stabo,
Impollutus nos emundans, Adiutorem te vocabo,
Pietatis fons inundans, Quam sis pius, enarrabo,
Sis me servans et circuradans. In aeternum te cantabo.

29. Ave, lesu, pulchrum multum 39. Ave, lesu, lux, lucerna,
Nobis praebe tuum vultum, Locum Dei da, pincerna.
Et quod est stultum,
in nobis,
Quo sint pace de superna
Ad aeternum reduc cultum. Dies mille ut hesterna.

30. Ave, lesu ver et aestas, 40. Ave, Jesu, dulce merum,
Omnis subest cui potestas, Da, quod opto, fiat verum,
Tu te tuis manifestas,
Ut sequatur, factor rerum,
Quando mel etmannapraestas. Longitudo me dierum.

31. Ave, iudex egenorum 41. Ave, lesu, amor veri


Et defensor pupillorum, Cui bonum confiteri,
lesu, Deus tu deorum, Fac ab hoste non terreri,
Stans in medio eorum. Sed in caelis me videri.

32. Ave, lesu, non tacebis,


42. Ave, lesu, qui decorem
Non mutesces, non silebis, Induisti post laborem,
Donec omnes rehabebis Te agnosco creatorem,
Tuos, post haec quos tenebis. Serva tuum laudatorem.

33. Ave, lesu, quam beatum,


43. Ave, über actionum
Quam iucundum quamque
Tuque Deus ultionum,
gratura
lesu bone, fac me bonum,
Ire tecum iam locatum,
Hoc largire mihi donum.
quam felix tale datum.
44. Ave, cuncta qui creasti,
34. Ave, dator, spei certae,
Terram manu qui fundasti,
Ad te, lesu, nos converte,
lesu, mortem qui gustasti
Mala nostra tu subverte
Nee a nobis te averte. Pro mortali, quem amasti.

35. Ave, fructus tu Mariae 45. Ave, lesu, dignus ludo,


Et calestis vas sophiae, Omnis in te pulchritudo
Fac me laetum, Icsu pie, Tuque nostra sauctitudo.

Ad te clamo tota die. Ex quo nostra fortitudo.

36. Ave, lesu, bonus bonis, 46. Ave, lesu, pluens nubes,
Me de terra Babylonis Tu, rex regum, nulli subes.
Suspirantem caeli thronis In fervore ubi cubes,
Et sanctorum iunge sonis. Monstra nobis, da, quod iubes.
— 49

47, Ave, lesu, dignus laude, 49. Ave, qui de vera vite
Vincens hostem plenum fraude, In spem manas, lesu, vitae
Terra ergo omnis gaude Eins, gentes, introite
Atque manu siraul plaude. In conspectum et servite.

48. Ave, lesu, nos heredes 50. Ave, lesu, tu lux grata,
Tuos caeli duc ad aedes, Caecitati nostrae data,
Super Cherubim qui sedes Luce frui nos optata
Nee abinde tu recedes. Via fac immaculata.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, lesu, dulcis dici, 9. Ave, summa spes salutis,
. A te peto benedici. lesu, virga tu virtutis
Per quem mala multa viel Ad nos missa, sensum brutis
Exprobrantis inimici. Atque verba redde mutis.

2. Ave, parens mis parentum, 10, Ave, lesu, dulcis menti,


lesu, nostrum tu figmentum, Escam donans te timenti,
Quia nosti, fac provcntum Memor esto testamenti
Contra hostis tentamentura. Et plaeare tuae genti.

3. Ave, fructus benedictus, 11, Ave, lesu, lux exorta.


lesu, matris qui annctus Mala dele iam suborta,
Luce fulges, fac, ne victus In me plana, quae sunt torta,
Sim ab hoste nee relictus. Mortis procul absit porta.

4. Ave, lesu, nomen gratum, 12, Ave, lesu, lux caecorum,


Nomen pacis nobis datum, Laude dignus pueronim,
Quod et ego invocatum Tu deiector superborum,
Quaero pacis advocatum. Sublevator egcnorum.

5. Ave, lesu salutaris, l;}. Ave, lesu, robur meum,


IJene nempe sie vocaris, Proteetorem solum Dcum
Quia Salus nobis daris Te adoro, salva rcum,
Et salutem meditaris. Nc dcvincat hostis eum.

6. Ave, petra flucns mella, 14. Ave, lesu, flos honoris,


Unguentorum fraglans cclla, Decor omnis tu decoris,
lesu, mundi scda bolla, Quem circumdat vis doloris,
Stontque flatus et proccUa. Me fovcto cunctis horis.

7. Ave, portus rcquiei, 15. Ave, lesu, cxpcis paris,


Icsu, bonc Hli l)ci, Calix, potus salutaris,
Tu solamon cordis mei Ipsc motus (luo phifaris
Atque lebes mcac spei. Et pro pacc nobis daris.

8. Ave, lesu, ac dignarc IG. Ave, Salus, quam tcncMims.


Laude mca tc laudare, Aufor mala, quae, timcmus,
Me egenum visitare, Ut te, lesu, fac, amemus,
A dolosis obscrvarc. In aeternum et laudemus.
Drüvus, l'uulluria Uhylhmiua. 1,
50

17. Ave, lesu, et de spinis 27. Ave, lesu, dona gratis,


Peccatorum et ruinis Dona multum, dona satis,

Salva, quaeso, me, ne minis Laeter raalis ut sublatis,


Hostis tradar belluinis. Qui te timent, cum beatis.

18. Ave, lesu, lesu bone. 28. Ave, lesu, dulcis fari,
Legem ipse mihi pone, Fac in bono me firmari,
Quam secutus actione Ut non possim expugnari,
Tua fruar visione. Hostera iube infirmari.

19. Ave, lesu, lux beatis, 29. Ave, lesu, qui effundis
Tuis donis atque datis Pacem multam corde muudis,
Fac me laetum bis sublatis, Ad te clamo de profundis
Quaeimpugnantiam me gratis. Malis cunctis gemebundis.

20. Ave, lesu, ne dormites, 30. Ave, lesu, summum datum,


Surgunt hostes, en, im mit es, Sit,quod peto, tibi gratum,
Quorum ne formidem Utes, Cordis mei rege statum,
Tuis donis tu me dites. Ne vilescat elevatum.

21. Ave, lesu, tu qui sedes 31. Ave, lesu, lux diei.
Et paternas regis sedes, Tu sis rector cordis mei,
üt caelestes super aedes, spes summa, fili Dei,
Fac, sint stantes nostri pedes. Quam elegi requiei.

22. Ave, Jesu, regnans vere, 32. Ave, bonum et iucundum,


Fac nos semper te videre, Vas unguenti vasque mundum
Qui te colunt nunc sincere, Mundans omne, quod im-
Nostri, Deus, miserere. mundura,
Cor perunge vagabundum.
23. Ave, lesu, funde rivos
Pietatis super vivos, 33. Ave, lesu, quem araare
Deus super omnes divos, Aequum est et salutare,
Solve tuos et captivos. Fac in domo tua stare
Et me semper te laudare.
24. Ave, lesu, gluten forte,
Me de peccatorum sorte, 34. Ave, lesu, nomen suave,
Quaeso, trahe, ne me forte Leni quidquid urget, grave
Apprehendant mortis portae. Et a malis nobis cave,
Preme fluxa mentis pravae.
25. Ave, lesu, tu quem scimus
Panem nostrum, retro imus, 35. Ave, lesu, ipsum vernum,
Ni succurras, et perimus, Qui es bonus in aeternum,
Consolati, fac, ut simus. Vultum placa tu paternum,
Procul esse fac Avernum.
2G. Ave, lesu, ad me manum
Mitte tuam, fac me sanum, 36. Ave, Jesu, dives donis,
üt non frustra vel in vanum Super ripam Babylonis
Mundum sequar hunc pro- Qui nunc Hemus, fac tu bonis
fan um. Nos adesse caeli thronis.
51 —
37. Ave, quies tu laborum, 44. Ave, Jesu, rex aeterne,
lesu, laudeslabiorum Rex immense, rex superne,
Recominenda fainulorum Doctor pacis et internae,
In conspectu angeloram. Quae me vincunt, mala cerne.

38. Ave, leso, luraen rectum, 45. Ave, cordis mundans visuni,
Cui nihil est obtectum, lesu, Stare fac elisum
Gerne nieuni imperfectum Contra hostis me annisum
Atque leva iam deiectum. Fac intrare paradisum.

39. Ave, lesu, ac dignare 46. Ave, Jesu, totus mundus,


Me bcUantem adiuvare, Psalmus decet te iucundus,
Hostem possim ut fugare, Assis mihi, ne me mundus
Eins gressus supplantare. A te trahat furibundus.

40. Ave, laudis vas inimensum, 47. Ave, lesu, tu frumentum,


Meum, lesu, rege sensuni, In Maria ({uod inventum,
Verba mea ut incensum Crucis venit ad tormentum,
Ad te petant sie accensum. Cordis niei pascementum.

41. Ave, Jesu mi, post luctum 48. Ave, Jesu, quem de caelis
Da felicem hinc eductum Laudat omnis plebs tidelis,
Atque caelis introductuni Inter semen Israelis
Fac haurire vitae fructum. Tu mc quoque nosse velis.

42. Ave, vas stillantis undae, 41». Ave, Jesu, laus sanctorum,
Menti meae sitibundae Intus fac me tu decorum,
Affluenter et abunde In te laeter, sis meorum
Ipsum, Jesu, te infunde. Supplemcntum gaudiorum.

43. Ave, Jesu, et descende, 50. Ave, lesu sunnne bonus,


Tange mentem et accende, Suave cordis nioi oims,
Ut crementur in nie mendao, Angcloruiii tibi pronus
Oro Dens te colcndc. Digne phiudit dulcis sonus.

Clm. Monacisn. (ol. Emmcramcn.) 1452(S. saec. 14. A. — Scala cacli


saec. 14. ex. Cod. Prafren. XIII E :{ li. — Cod. Lamhacon. CLXXXVI.
saec. 14. C. —
Cbn. Monaccn. (ol. EiniTii'ranicii.) 14.V5S. ainii 1404. Orat. —
ms. Ti'puriiium 14()7. Clm. Monacen. l!)f)!)1. E.
aiiiii —
Orat. ms. IVpnriiium
saec. If). Clm. Moiwicumi. 20001. V. —
Clm. Monacen. (ol. Emmcramcn.)
14841. saec. 15. G. —
Clm. Monacen. (ol. Tcfjurin.) UJßHG. saec 1.5. H. —
Orat. ms. saec. '*/i6. Cod. Maguntin. II. 151. I. —
Orat. ni«. Lelinincnsc
anni 1518. Cod. Borolinen. IV'^ 29. K.
I. 2, 2 frcmiint t'nistra AE. 3, 3 O — vitalis C, Et in caelis mentis
B. — 4, 8 Ad te clamitat cor H. —
7, 2 hoste salva B. —
12, 8 Hostis
cedat B. —
18, 4 tu mconim E. —
18, 1 divcs tu A. —
21, 8 solvas duee
A. — 22, 8 perdant umbrae B. — 2.5, 8 te perfccto B. - 2(>, 2 conspector

B. — 28, 8 Et me reum B. 85, 1 per te natis B. 88, 2 ne A. — 88, 3 —


ne latescat A. —
88, 4 meum eontahescat M. —
89. 2 copnosco B. 40, 8 —
Im me tortum quod est ACE. —
44, 2 Numinam transit B. 45, 4 piidor —
A. — 46, 2 Doce tuos C. —
46, 3 Tibi plaudent B. —
49, 4 Ubi Ücus es
deorum IJ. —
50, 1 agnus A.
— 52 —
Tl. 1, 1 ad fehlt B. — 3, 1 lesu consolamen C. — 6, 2 est carum B. —
9, 4 Et sim A. — 14, 4 mea vota B. — 17, 4 ac versuti B. — 19, 1 vale
B. —
28, 3 fons iucundans B. — 29, 1 pulcher B. — 34, 4 tu averte C. —
37, 3 Da te mente (?) cum secutis B. — 41, 1 Ave tu amator veri B. —
44, 2 Certa manu qui B. — 47, 3 Terra omnis ergo B. — 48, 2 duc ad
sedes B. — 48, 4 vi recedes B.
III. 8, 4 A doloque B. — 17, 3 ne me B. — 17, 4 tradat BE. — 20, 2
non mites B. — 25, 3 en perimus B. — 33, 4 vacabundum A, — 34, 2 Veni
quidquid B. — 39, 4 Atque gressus B. — 40, 4 petat et ascensum B. —
42, 4 tu infunde B. — 45, 3 me amissum B; Contra hostem me invisum
AE. — 46, 1 donis mundus A. — 47, 3 venis C. — 47, 4 pasce mentum
A. —
50, 4 dulce sonus A.
Diesem Psalterium geht in A und I folgender „Prologus in subiectum
opusculum" vorher:
Rhythmis et sensu verborum consociatum
Psalterium lesu, sie est opus hoc vocitatum,
Qui legit intente, quocunque dolore prematur,
Sentiet indebonum, dolor eius et alleviatur.
Ergo pius legat hoc eius sub amore libenter,
Cuius ibi nomen scriptum videt esse frequenter.
,
Edidit hoc carmen quidam m'onachus Griseorum
Ad laudem Domini lesu studiumque bonorum.
B hat nur die beiden letzten Verse, G nur den vorletzten, B am Schlüsse :

„Explicit psalterium Domini nostri lesu Christi, editum ad laudem Domini


nostri a quodam reverendo patre ordinis Cisterciensis." Da das Psalterium
nur in deutschen Handschriften auftritt, scheint der Schlufs berechtigt, dafs
es in Deutschland verfafst wordeu.
IV. Psalterium de D. N. lesa Christo.

Prima Quinquagena.
1. Ave, lesu, lignum mite, 7. Ave, lesu, iudex iustus.
Lignum, inquam, vitis vitae, Ira cares, vindex pius,
Quae salutem edidit, Mitis atque patiens,
Ligno mundos est peremptus, Oro, ne nostras rapiat
Ligno rarsus est redemptus. Animas vel inticiat
Cum ludas te vendidit. Adversator saeviens.
2. Ave, lesu, miserere 8. Ave, lesu, splendor patris,
Pecatoris et medere Qui beasti ventrem matris,
Meae mentis intima, De qua carnem sunieres,
Qui pro nobis es benigne Sub qua Deus latitasti
A ludaeis sed indigne Sicque eos provocasti,
Probra passus plurima. Ut hostes deciperes.
3. Ave, lesu, vox amoena, 9. Ave, lesu, legis lator,
Vox suavis, vox serena Esto meus gubernator
Vox plena laetitiae, Nunc semper et ubiiiue,
Sana, precor, sauciatum, Ut sim amator
fidei
Serva tibi Deo datum At(iue legis conservator
Ab hoste malitiae. Mariae matris opere.
4. Ave, lesu, qui dormisti, 10. Ave, lesu, verbum patris,
Qui sepuUüs iacuisti Vitae via, vas virtutis.
Terrae sub umbraculo, Per bcata visccra,
Felix miles te potavit, Cuius carnem induisti
Semel latus perforavit Emisso ave caelesti,
Crucis in patibulo, Sana nos et libora.
5. Ave, lesu, quem adorant 11. Ave, lesu, summum bonum,
Omnes gentes et cxorant A quo venit summum donuni.
Dicentes: salvifica; Corpus sumcns fragile,
Igne sancto mcos ure Tu veritatis abyssus,
Kenes et cor, ut te pure Te rcspuit omnis coetus,
Laudem laude caelica. Signum dclcctabile.

6. Ave, lesu, in furore 12. Ave nostri mediator,


Nun me tuo vel ardore losu, niundi reparator,
Igni tradas liostium, Qui salvas et pcrimis,
Paenitentis mcntem sana. Dole mentis pravitatcm,
Mala cordis, oris vana, Dacmonibus potcstatem
Carnis dele vitiura. Qui confers et adimis.
54 —
13. Ave, lesu, nos respice 20. Ave, lesu, rex suavis,
Servos tuos et refice Qui ad instar laetus avis
Caelesti dulcedine, Repetistj supera,
Stultus stulta meditatur, Tibi preces offerimus,
Ei lectus superatur Exaltatum te credimus
Phantasmatum turbine. Supra caeli sidera.

14. Ave, lesu, puritatis 21. Ave, Jesu, spes sanctomm,


Auetor, pacis, veritatis, Te vesana ludaeorum
Custos innocentiae, Turba morti tradidit,
Ex hoc mundo triuraphare Te flagellis ceciderunt,
Fac me, precor, et calcare Cruci demum adfixerunt,
Principem superbiae. Ut scriptura prodidit.

15. Ave, lesu, Deus meus, 22. Ave, lesu, cuius mensa
Ad te clamat omnis reus Fidelibus est extensa
dementem, propitium, Longe, late populis,
Tu es vitae via, strata Hac in mensa immolatur
Paenitenti usque grata Agnus ille, quo mundatur
Tendenti ad praemium. Mundus plenus macalis.

16. Ave, lesu, summus amor, 23. Ave, lesu, qui creasti
Te moveat meus clamor Caelum terramque fundasti
Ad misericordiam, Et fecisti maria,
Dono tuae pietatis Qui Creator es omniura,
Igne dele caritatis Cordi meo da gaudium,
Peccaminum copiam. Quod expellat vitium.

17. Ave, lesu, robur meum, 24. Ave, lesu, mundi salus,
Qui confringens calcaneum Cuius dono homo lapsus
Adversantis zabuli,' Rediit in patriam,
In hac vita me conforta Tu veritas, vita, via,
Et ad gregem me comporta Via, inquam, mitis, pia
Tui tabernaculi. Et monstrans iustitiam.

18. Ave, Jesu, dies clara, 25. Ave, Jesu, in supernis


Quem noD capit mens amara Sedens preces qui non spernis
Nee nutantis oculi, Tuorum fidelium,
Tuum noraen veneratur •
Indirectum siste pedem
Ab Omnibus et laudatur Meum deduc et ad sedem
In saeculum saeculi. Supernorum civiam.

19. Ave, lesu, rex caelorum, 26. Ave, lesu, salus mea,
Pia prece supernorura Roboretur tuo mea
Emunda nos vitio, Virtus adiutorio,
Dum recordor tuam necem, Te ludaei reliquerunt,
Pone, precor, nostram precem Sed angeli susceperunt
In caeli sacrario. Cum ingenti gaudio.
— 55 —
27. Ave, lesu, cuius caro 34. Ave, Jesu, cuius minis
Pocnam ferens ab amaro Cedunt hostes, venit finis,
Nüs purgat contagio, Ut iudices homines ;

Meam nientem castam serva, Arma, scutum appreheude,


Ne daemonum hoc proterva Deus pie, me defende
Corrumpat incursio. Cum sanctis et ordines.

28. Ave, lesu noster, ave, 35. Ave, lesu, fons amoenus.
Mundi reparator a vae De quo rivus manat plenus
Crucis ferens pondera, Caelesti dulcedine,
A Chaldaeis veneraris Fac, ut tecum gloriemur
Et a magis adoraris, Et aeternae sociemur
Dantque tibi munera. Vultus tui lumine.

29. Ave, lesu, qui sanasti 36. Ave, lesu, qui diligis
Luctum Adae protoplasti Veritatem et eligis
Eiusque propaginis, Pauperes in saeculum,
Es angelis minoratus. A gladio peccatoris
Cum es nostri recordatus Et a lingua detractoris
Corpus sumens virginis. Serva tuum famulura.

30. Ave, lesu, beatorum 37. Ave, lesu, cuius vorba


Vita, panis angelorum Semper virent velut herba
Caeli dans delicias, In sanctorum cordibus,
Esto mihi fulcimentum, Lumbis meis castitatem
Contra hostes munimentum, Dona, menti puritatem,
Ut salvum me facias. Cor reple virtutibus.

31. Ave, lesu, laetitia 38. Ave, lesu Christa, vias


Summi patris et gloria, lUas mihi monstra pias
Sanctoruni praesidiuin, Ducendo ad patriam,
Ferc meum inimicum Finem meum rcspicito,
Et cor mihi da pudicurn, Dono (uo gratuito
lesu, Factor omnium. Dona mihi vcniam.

32. Ave, lesu, quo bcatus 39. Ave, vcrbum speciale,


Grex est ille dcalbatus Genus rcgcns hoc mortale
Supcrnarum virginum, Tua sapientia,
Verbo tuo spiritalcs Immitle ori canticum,
Recreantur et carnaics Ut supremum te mcdicum
Te cognoscunt Dominum. Laudcm in ccclosia.

33. Ave, losu, cuius dono 40. Ave, Icsu, quem prodilum
Hcficitur omnis iioino Contitomur et vcnditum
l'uraque scntcntia, A viro perfidiac,
Nos amare, quod praccipis, Intellcctum da seronum,
Fac, ne daemonum principis Quo vitemus hoslem plcnum
Fallamur astutia. Spiritu fallaciae.
— 56 —
41. Ave, lesu, vox fidelis, 46. Ave, sub cuius manibus
Quem despicit inüdelis Subicitur et pedibus
Sepultus in vitiis, Gens amica proelii,

Te sitio fontem vivum, Fac nos tuos amatores,


Repara me fugitivum Ut caelestes possessores
Sanctorum deliciis. Efficias gaudii.

47. Ave, lesu, qui laudandus


42. Ave, lesu, verus homo,
Qui deceptum Adam porao
Es a nobis, quo salvandus
Reducis ad superos, Mundus erat perditus,
Tu, rex regum dominator
Paradisi voluptate,
Veritatis et amator,
VuUus tui claritate
Refice nos miseros.
Es a nobis cognitus.

48. Ave, qui nos redemisti


43. Ave, lesu, rector meus,
Et in cunis iacuisti
Caeli, terrae verax Deus,
Parvoque praesaepio,
Qui custodis Israel,
Frater noster effectus es
Contra meos hostes pugnet
Per carnem, quando natus es
A te missus Michael Divino consilio.
Archangelusque Gabriel.
49. Ave, lesu, qui congregas
44. Ave, lesu gloriosus, Bonos et malos segregas
Homo forma speciosus A tuo consortio,
Prae tiliis hominum. Ne me velis deputare
Per te mihi remittatur Cum impiis et daranare
Ac de corde propellatur Tremendo iudicio.
Multitudo criminum.
50. Ave, lesu, fili Dei,

45. Ave, qui nos laetificas Miserere, precor, mei


Et exaltans glorificas Per misericordiam,
In superna patria, Munda mundum hunc im-
Donum benigni spiritus mun dum
Transmitte nobis caelitus Et cor in me crea mundum
Tua, lesa, gratia. Visitans per gratiam.

Secunda Quinquagena.
1. Ave, qui non gloriaris, .3. Ave, lesu, nos eripe
lesu Christe, nee laetaris Ab hostibus et suscipe
Morte pereuütium, In aeterna requie,
Fac nos tibi oboedire, Landes audi cum precibus,
Ut possimus pervenire Quas tuae praesens auribus
Ad tuum consortium. Offero clementiae.

2. Ave, lesu, qui deseris 4. Ave, lesu, qui parasti


Superbos, nobis miseris Tibi pennas et volasti
Fac opem celeriter, Caeli petens gloriara,
Te Dominum invocamus, Tu daemonum temptaraenta
Pro peccatis exoramus Superasti fraudulenta
Te Deum humiliter. Per assumptura hominem.
— 57 —
T). Ave, lucis altitudo, 12. Ave, granum triticeum,
Quem inspicit multitudo Quod comprimit aculeum
Virtatum caelestium, Famis et infamiae,
Tu puerorum puritas, Hoc frumento reparatur,
Te peperit virginitas Qui te Deum veneratur
Ad salutem onmiura. Cum cultu iustitiae,

6. Ave, lesu, rex caelorum 13. Ave, lesu, doctus scriba,


Pia prece supernoruin Tua lege tuos ciba
Emunda nos a vitio, Iudex factus pauperis,
Dum recordor tuam necem Hominibus, quos plasmasti,
Pone, precor, meam precem Qui pro nobis decertasti,
In caeli sacrario. Miserere miseris.

7. Ave, lesu, cuius nomen 14. Ave, cui non est similis,
In Israel velut oracn Licetad tempus flebilis
Primitus est cognitum, Et ferens convieia,
Illic arma confregisti Adversum te sonuerunt,
Et de caelis transmisisti Qui te clavis contixerunt
Spiritum paraclitum. Furentes insania.

8. Ave, tu, cuius oculi 15. Ave, lesu, quam beati


Pro remedio populi Sunt, qui purae castitati
Tulere vigilias, Serviunt attentius,
Tuam plebem traduxisti Te turturem imitantur
Per mare, quo demersisti Et colunibam venerantur,
Phalangas Aegyptias. Qui es Dei filius.

9. Ave, lesu, vitae pastus, IG. Ave, per quem iniquitas


Cuius sapor pellit fastus Aboletur et veritas
Et cruores criminis, Nostras replct animas,
Panem caeli contulisti Iram tuam, quam mercmur
Populü, quem eduxisti Pro pcccatis, quis tcnemur,
De terra caliginis. Oramus, ut comprimas.

10. Ave, nostra professio, 17. Ave, lesu, nos custodi,


Quam acquirit oratio Nc pcrmittas nos corrodi
Puraque confessio, Peccatorum vermibus,
Hanc hi digne mercati sunt, Qui te suum rcfugium
Qui te Deum secuti sunt Sfatuunt et praesidium
Corporis martyrio. Continuis precibus.

11. Ave, lesu, qui milibus 18. Ave, per quem est creata
("aeli praces virtulibus Super caclos exaltata
Per summam potent iam, Caeli terrae domina,
Per te vitam actiioream Quae pro nobis prcccs fundat
Humanam rcgi vincam Tibi et in caelis condat
Oramus per gratiain. Nos et nostra crimina.
19. Ave, lesa, cuius noti 26. Ave, lesu, leo fortis,
A te mecum sunt remoti Qui destructa lege mortis
Prope mortis termiimm, Caeli portas aperis,
lUic matrem commendasti Tu virtutera potentium,
Discipulo, quem amasti Fastus superbientium
Supra natos hominum. Dissipas et conteris.

20. Ave, lesu specialis, 27. Ave, Jesu, rex Israel,


Deo patri coaequalis Qui Tobiae per Raphael
Et sancto spiritui, Illuminas oculos,
Te peperit virgo mater, Per te ipsum descendisti,
Tibi dixit Deus pater: Pretiosa redemisti
Hodie te genui. Passione populos.

21. Ave, Jesu, flos de spiiia, 28. Ave, lesu, qui commoves
Stirpe natus ex canina, Terram, cum vis, et amoves
ludaeorum populo, Principes de solio,
Qui venturum te noverunt, Nos pro vino vinearum
Incarnatum contempserunt Imbre riga lacrimarum,
Locantes in turaiilo. Ut purgemur vitiis.

22. Ave, lapsi reparator, 29. Ave, lesu, quem reclamo,


Arcanorura reserator, Ut liberes me, ne hämo
Cognitor consilii. Capiar venantium,
Hie scapulis nos adumbra, Tu pharetra, tu clipeus.
Deposita carnis umbra Tu gladius argenteus,
Te das in ius praemii. Turris te timentium,

23. Ave, Jesu, qui sanctior 30. Ave, lesu, cui subditur,
Omnibus et humilior Quidquid fine concluditur
In nostra substantia, Viventi perenniter,
In arborem ascendisti, Mea nimis infirmatur
Fructum eius collegisti, Mens, nam a te separatur
De quo mauat venia. Delinquendo iugiter.

24. Ave, lesu, rex decore, 31. Ave, Jesu, quem sitio,
Qui tuorum ex araore, Iram pelle cum iurgio,
Subintrasti virginem, Nostra serva corpora,
Carne tectus qua prodisti, Dulcedine castitatis
Ut dilectum, quem fecisti, Et fraternae caritatis
Reciperes hominem. Nostra reple pectora.

25. Ave, lesu, qui de caelo 32. Ave, lesu, ne terrore


Descendisti carnis velo Terreamur vel livore
Trabeatus paupere, Subruamur hominum,
Creaturam, quam formasti, Nos custodi venatoris
Pietate visitasti A sagitta deceptoris,
Sedentera in pulvere. Rumpe nexus criminum.
- 59 —
8:1. Ave, lesu, lux dierum, 40. Ave, cuius potentiam
Qui temperas vices reruni Reges et sapieutiam
Accinctus potentia, Venerantur supplices,
Inibre terram inebrias, Te magnates contremiscunt,
Honiinibus delicias Vultum tuum concupiscunt
Praeparas ex gratia. Caeli terrae supplices.

34. Ave, lesu laudabilis, 41. Ave, lesu, qui bonus es,
Consilio terribilis Deus liomo qui factus es,
Super natos honiinum, Ut salvares omnia.
Te laudamus iubilando, Cor a nobis lapideum
Confitentes venerando Aufer et da cor carneum
Caeli terrae Dominum. Pro tua dementia.

35. Ave, lesu, miserere, 42. Ave, lesu, memor esto


Nostri quoque recordare, Tuae maesto
gentis, mihi
Benedic et dirige, Da caeleste praemium,
Ut te Deum diligamus Leva manuni contra gentes
Et post mortem convivamus Adversura nos erigentes
Tecum, tu nos erige. Linguae suae gladium.

36. Ave, pater orphanorum, 43. Ave, lesu, qui populum


Consolator miserorum, C'aeleste donans poculum
Miserator pauperum. Instruis bumiliter,
Tu, lesu, es mons montium, Ni me clemens respexeris
Humilitas humiliuin, Et iuvamen intuleris,
Relaxator scelerum. Labens cadam graviter.

37. Ave, lesu, qui cibatus 44. Ave, lesu, qui omnibus
Es pro nobis et potatus Praees diis ac gentibus,
In amaritudine, Rex Clemens, amabilis,
Non avcrlas a ])ueris Quidquid caelo continetur
Vultum tuum, cum vidoris Vel in tcrris possidcUir,
Nudatos velamine. Factor es laudabilis,

38. Ave, lesu convcrtantur, 45. Ave, cuis principatus


Erubescant, contcrantur, Comprohcndit mundi status
Qui me quaerunt perdere, Sui magnitudinc,
Ego dolens et egenus, Ad te tui cum amorc
(^)uein in(iuinat carnis Venus, Pcrveniunt et bonorc
Ne me libcm liberc. Colorati sanguine.

39. Ave, lesu, c.ui ranimus, 46. Ave, lesu, cuius regnum,
Cuius Opern expeliinus Non caducum scd aetcrnum
Devotis carminibus, Creditur ab omnibus,
Purga mentes et labia Qui te toto corde credunt
Sonis tibi praeconia, Deum regem nee discrcdunt
Ut reddamus dulcibus. Praeesse caelestibus.
60 —
47. Ave, lesu, cui cantica 49. Ave, qui cordis iubilo
Nova dulci cum musica Mentem emundas nubilo
Decantat ecclesia, Noctis et invidiae,
Nam laudes et praeconia Caeli patefac aditum,
Solemnisque laetitia Ut post carnis depositum
Decantat per omnia. Luce fruamur gloriae.

48. Ave, verbum mirabile, 50. Ave, lesu, qui timorera,


Nomen inenarrabile, Superbiam et livorem
Sanctum et terribile, Detestaris hominis,
Per quod mundus stabilitur, Purga me ab illecebris,
Porta caeli aperitnr Ut actu, mente, palpebris,
Potens et laudabile. Paveam viara criminis.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, lesu, qui temporis 6. Ave, qui sitientibus
In fine nostri corporis Potum, esurientibus
Assumptam imaginem Escam das et avibus,
Transtulisti ad sidera, Summae Sion civitatem
Supernis monstrans vulnera Tuis confer, claritatem
Assumpta propter hominem. Eius dona fratribas.

2. Ave, supreraum gaudium, 7. Ave, lesu, meum para


Qui nostrum desiderium Cor et renes, ut in ara
Sanas in hominibus. Crucis Dei filium
Tu, Dens, es refugium Te cognoscam cum araoro,
Ministrans adiutorium Tuo mercer et honore
In te confidentibus. Cursus tui bravium.

3. Ave, lesu, qui spiritum 8. Ave, cuius ieiunium


De sublimi paraclitum Nostrum fuit remedium
Transraittis hominibus, Nostraque refectio,
Olim linguas divisisti, Nos pupilli sine patre
Has in unam collegisti Degimus, non sine matre
Ultimis temporibus. Sub tuo dominio.

4. Ave, petra, de qua manat 9. Ave, praesul et victima,


Medicamen, quod nos sanat Peccati per quem anima
In oboedientia, Solvitur a maculis,
Super petram hanc fundata Ad dextram patris resides,
Nostra mater benedicta Cunctos excellens praesides
Noscitur ecclesia. Auri cinctus cingulis.

5. Ave, lesu, dux omnium, 10. Ave, patris prudentia,


Flos et decus regnantium, Contra quem sapientia
Quo reguntur omnia, Humana nihil proficit,

Te victimara obtulisti Duc nos regens ad gaudia,


Patri mundam, quod fecisti Ducat, ubi spurcitia
Per crucis supplicia. Foeda nuUum pellicit.
61

11. Ave, lumen de lumine, 18. Ave, qui rex omnium,


De patre, sed non homiiie, Finis es et principium,
Natum ante saecula, Divina substantia,
Demum in tine temporis Qui quaerunt te, benedicti,
In forma nostri corporis E diverso maledicti,
De niatre virguncula. Qui sectantur noxia.

12. Ave, nomen bcnedictum, 19. Ave, per quem erigimur,


Quod abolet nialedictum Per quem stantes eripimur
Primis datum patribus, Gehennae incendio,
Illudnomen mutat mores, Carbone sancti spiritus
Ornat suos amatores Accende nos divinitus
Optimis virtutibus. Purgans nos a vitio.

13. Ave, lesu, lator legis, 20. Ave, lesu, qui non dormis,
Qui superna potens regis, Licet nobis sis conformis
Salva nos a barbaris. Pro Salute Israel,
Educ nos de miseria, Nostrum servet introitum,
Qua tenemur, et copia Praestoletur et exitum
Tai reple nectaris. Missus a te Michael.

14. Ave, bonus Samarita, 21. Ave, pax indeficiens,


Mundi custos, muudi vita, Turris, qui tuos muniens
Mundi reparatio, Contra carnis vitia,

P^ac parvulos sine dolo Hanc da nobis sine mora,


Nos degentes in hoc solo Ut proxima mortis hora
Gratos tuo solio. Sis muneris gloria.

15. Ave, qui culpae silicem 22. Ave, qui caelos habitas,
Per passionis calicem Humilis et humilitas
Ad nihilum redigis, Et virtutum Domine,
Ego mendax et impius, Ad te levamus oculos
Sed tu verax et scrius, Ilymnos reddimus scdulos,
Corrige, quae diligis. Ut ancillae dominae.

16. Ave, dignus omni laude, 23. Ave, Icsu, nos intcnde
Mitis, Clemens sine fraude, Nostro curam et impcndc
Qui fracta consolidas, Medicando vulneri,
Nos caclestis custodia Tu laqueos mortiferos
Protegat, ne incrtia Evasistique infcros
Mentes reddat sordidas. Comparatus passcri.

17. Ave, lesu, lapis fortis, 24. Ave, lesu, corripicns


Qui contcris portas mortis Virga, nclandos punicns,
Et magias Simonis, Iram seda populi,
Hoc lapide liberamur, Ne rclin(|uas pcccatorum
Qui Christus est, et armamur Virgam super sortem liorum,
Contra vires daemonis. Qui tui sunt famuli.
— 62 —
25. Ave, cuius auxilio, 82. Ave, lesu, quam bonum est
Spirituali gaudio Te laudare, quam sanetum est
Replemur et gloria, Fratres in te vivere.
Da, ut per quae seminamus Tu balneum, quo lavatur,
Te donante capiamus Et unguentum, quo sanatur,
Aeterna reraedia. Quidquid est in vulnere.

26. Ave, custos civitatis 33. Ave, decus dominorum,


Summae Sion, tribulatis Qui facis velle tuorum
Corde da laetitiam, Te gloriticantium,
Ne in vanum laboremus Extollimus cotidie
Vel de mane vigilemus Manus ad te meridie,
Te rogantes veniam. Nocte, lumen noctium.

27. Ave, lesu, vir beate, 34. Ave, vivens in aeternum,


Castus timor nobis a te lesu, nomen sempiternum
Permanens in saeculum, A patre susciperis,
'

Adveniat, qui nos regat, Ne iudices ut damnatos


Ne in nobis amor degat Nos, sed nutri ut salvatos
Mentis turbaus oculum. In pace recipiens.

28. Ave, lesu, par homini 35. Ave, potus et pabulum,


Gloriticantes nomini Quod consolatur populum
Tue benedicimus, Defectum inedia,
Tu cervices peccatorum Solem, lunam tu fundasti,
Caedas iustus impiorum, Universa tu creasti
Piorum piissiraus. In terris viventia.

29. Ave, misericordia, 36. Ave, lumen nectareum,


Flagitiorum venia, lubar fundens aethereum,
Multiplex remissio, lUuminans hominem,
De profundis me clamantein Praesta, ne simus silices,
Et pro posse deprecantem Ut infecundae salices
Tuo iunge solio. In sanctorum ördinem.

30. Ave, cuius cor elatum 37. Ave, lesu, cui merito
Non est sed buniiliatuui Inclinamur ut inclito
Excelsis aspectibus, Et factori omnium,
Tuis siste me curat um, €um sanctorum virtutibus
A sordibus emundatum, In organis et vocibus
Atque patris vultibus. Te laudamus fillum.

31. Ave, dulcis alvi fructus, 38. Ave, cuius scieutia


Per (|uem finem sumit luctus Mirabilis, potentia
Humanae miseriae, Potens et terribilis,
Super tbronum resedisti De sepulcro surrexisti,
David, cum te induisti Quo devicta iacuisti

Stola pudicitiae. Morte, Victor nobilis.


— 63 —
159. Ave, beata pietas, 45. Ave, clavis carceralis,
Adversuni (lueiu impietas Libera nos, ne poenalis
Linguam suaiii ucuit, Tartarus absorbeat,
Erue nie de pedica Qui promittit, ut avertat,
Malignoruni inimica, Insequitur, ut pervertat,
Quae fraus tuis posuit. Instigat, ut teneat.

40. Ave, Salus pacifica, 46. Ave, lesu, qui numeras


Virga mitis, thurifica Stellas solus innumeras
Pertransiens omnia, Divina scientia,
Odore cuius mortui Harum solus cognovisti
Reviviscunt et in tui Cursus, lüca, quas fecisti,

Assistunt praesentia. Cum patris essentia.

41. Ave, fidelis portio, 47. Ave, porta deaurata,


Defendo nos in proelio In ascia non dolata
Futuri examinis, Nee Uta bitumine,
Ne peccata respicias Per te decus castitatis
Vel laesas conscientias, Floreat integritatis
Qui rector es liominis, Meo flos in homine.

42. Ave, via gloriosa, 48. Ave, rex, (lui caelcstiuni


Quam despicit frontuosa Voce laudaris onuiium
Turba malignantium, Nee non et terrcstrium,
Precor, ut spiritum meum Nam amovisti rompheam
Ducas per spiritum sanctum A porta caeli Hanuncam
Ad caeli fastigium, Mittens in cxsilium.

41^. Ave, cuius digiti 49. Ave, quem chordis, organo


Potestates dispositi Una cordis cum tympano
Debellant aereas, Collaudat eoclcsia,
Subde nobis malignantcs Tua nobis memoria
Atquc tuos impugnantes Sitad praesens laetitia
Turbas adversarias. Et merccs in patria,
44. Ave, mitis universis, 50. Ave, virtus cximia,
Ut amicis sie avcrsis (^olumna portans omnia,
Spondes indulgcnliani, Caelica, terrcstria,
Ex corde si paeniteani lllustra nostras caelitus
Et a malis abslineant Mentes, ut omnis spiritus
Deprecantes veniam. Te laudet per .saccula.
Orat. ms. Caelc«t.iii. Parisieii. sacc.
\!y. Cod. rarisiii. (Arsen.) 419. A. —
Or.it. ms. Caclcstiii. Motcn. saec. 15. Cod. Meten. 571. B. —
I. IG, 2 calcnuoum A. —
16, 3 Adversitatis A. —
25, 1 sq. d.as doppelte
mca in beiden llss.
II. 6, 1 sqq. schon olien I IS, 1 s(|(|. —
24, li ah nmore A.
III. 5, 5 mundans A. 10, —
niilnm fcf'elit A. —
15, 5 et serenus A. —
26, 5 de fehlt A. —
29. 1 sq. iimj,rcsti-llt A. MO, Exeelsns A..'?

Dafs dieser Psalter von einem französiselun Diehter liernilirt verrät ,

der Keim II 18, 4 sei-


V. Psalterinm de D. N. lesu Christo
auctore Hieronymo de Werdea.

Prima Quinquagena.
1. lesu, da quod caiiimus 5. lesu, qui cantoribus
in psalmis, ut sequamur, psalmorum praestitisti,

Ne ab infidelium Quod eos tua gratia

,
errore seducaraur, victores effecisti,
Nam prirai nos materia Nos, dum psalraos canimus,
psalmi sie informavit, exaudi supplicantes,
Quae aliis ut prologum Pro hostium victoria
Esdras sie adaptavit. devote te rogantes.

2. lesu, qui per os David 6. David


lesu, qui punis
olim ceeinisti, populum censentem
Cur gentes fremueruntV Et misericorditer
et nobis subvenisti, acceptas paenitentem,
Tuam per passionem Tuae nobis gratiae
a paganis et malis dona largitatem,
Hominibus nos liberans Delens per paenitentiam
protege sub alis. nostrara pravitatem.

3. lesu, qui sanctum David 7. lesu, qui parcis David,


illaesum praeservasti, quod iguoranter peccat.
A facie dura Absalon Dum Doech iussu Saulis
fugit, liberasti, sacerdotes necat,
Ne nos ab hominibus, Parce nobis. Domine,
qui tribulant, vexari qui ignoranter multum
Nee sinas a daemonibus, Peccamus sine numero,
qui temptant, superari. hoc transeat inultum.

4. lesu, qui salvas David, 8. lesu, qui meruisti


dum in modum coronae per tuam passionem
Saul et exercitus Coronara et gloriam
hunc cingunt, lesu bone, et exaltationera,

Sicut ei laetitiam Nobis patientiam


tunc dederas, sie dona, et alia condona.

Ut nunc et omni tempore Per quae regni perpetui


pace fruamur bona. acquiritur Corona.
— 65 —
9. lesu, qui psalnio noiio Da per paenitentiam
ob datam potestatem peecata nos deflerc
Tibi iudiciariam Et tandem tabernaeulum
cxsultans laudas patreni, eaeleste possidere.
In extremo iudicio
15. lesu, quintus deeimus
ne nobis, quaeso, Ite,
psalmus decantatur
Sed ad dextris stantibus,
ü lesu, die Venite.
De resurrectione,
ut Petrus testatur,
10. lesu, qui regem David Dum a moi'te surgiraus,
ad Moab fugientem, cum hoedis non stare,
lubente propheta Gad Sed ad tuam dexteram
inde revertentem iube collocare.
In te facis confidere,
ne quid ei molesti
16. lesu, qui, dum oraret,
David exaudisti
Contingat, sie nobiscum fae,
Eumquc, ne caperet
quando sumus maesti.
Saul, eustodisti,
11. lesu, qui de Ceyla A malis dum persequimur,
dum David fugiebat, sie, quaeso, nos tuere
Quem ingratus populus In corpore vcl anima
tradere volebat, ne valeant nocere.
Salvasti, sie salva nos,
17. lesu, cui David rex
in tribulatione
pro angustiarum
Malorum dum existimus
Liberationibus
et perseeutione.
rcddit gratiarum
12. lesu, qui per quattuor Actiones, da, ut nos
rcgna affligebas grates sie agaraus,
Hebracos, dunKjue rogant, Ne pro bcnetieiis
tu exaudiebas, ingrati mancamus.
A carnc, mundo, daemone
18. Icsu, (|ui per eaelicos
et quarto inimico
viros publicasti
Nos semper, (luaeso, libcra,
Fidcm cvangelii,
et grates tibi dico.
(luos illuminasti,
13. Icsu, Nabuchodonosor In via verae tiilci

sie sciens esse reum, nos rectc scmpcr irc


Quod et verbo facto(iuo Fae et i)Ost ad eaeliea
blaspbemans negat Deuni, rogna pervenire.
Si qui in nobis mali sunt,
11). lesii, (|ui, ([uando David
qui vcrbo sed non facto
pro cxercitu orat,
Te conlitcntur, corrigc
Exaudis victoriam
opportuno nacto.
dans, pro <iua implorat,
14. Icsu, (lui cum macula Do caclo anxilium,
ministros habitarc (hnn (|u;\(uii(iuo bora
In tuo tabernaeulo Iniro bolluMi eogimur,
nee sinis ministrarc, mitte sine mora.
Drevu», IVsalluria Uliythniica. I. 5
— 66 —
20. lesu, qui regni tui Ne regnum nostri corporis,
in exaltatione, precamur^ lesu pie,
In adversariorum Subvertant hostes pessimi,
vero depressione qui temptant omni die.
I^aetaris, sie et nostrum
26. lesu, qui hanc gratiam
regem triuinpbare
post Saulis necem,
In iusto seraper proelio
fac et exsultare.
Antequam inunctus est,
David propter precem
21. lesu, de passione Dederas, quod populo
vicesiraus primus poterat praeesse,
Psalmus est, ut saepius Hoc bis, qui habent regem,
scriptum invenimus. dones, est necesse.
Dum quid mali patimur,
27. lesu, qui et ornantem
überaus exaudi,
Et promptiores erimus David exaudisti
Semper tuae Et in fuga Absalon,
laudi.
quod petit, praestitisti,
22. lesu, qui quando David Qui vexamur plurimum
ad Moab fugit regem, te, Domine, rogamus,
Revertentem in luda Ut liberes, tunc gratias
pascis et eius gregem, laeti tibi damus. »

Si quis profectus gratia


28. lesu, tabernaculi
in claustrum velit ire,
in consummatione
De corpore et anima
David bic laetiticas
ne sinas bunc perire.
et repositione
23. lesu, qui dominium Arcae et, quod tibi sit

habes generale, devote offerendum,


Nam, quod tibi subditum Ostendis exemplariter
non Sit, nil est tale, et prompte serviendum.
Praeceptis tuis deditos
29. lesu, qui dedicari
fac nos, qui cunctorum
templum voluisti,
Creator es ex nihilo
David cum Bethsabee
et dominus eorum.
peccanti indulsisti,
24. lesu, dum sanctus David Dum per paenitentiam
petit liberari, dimissas speramus
Psalmo alphabetico Culpas, da, ut gratias
ab ipso vis orari, tibi referamus.
Si qua tribulatio
adfligit
30. lesu, qui, dum David est
spiritalis,
in persecutione,
Nos orantes protege,
Domine, sub Salvas eum provocans
alis.
pro actione
sie
25. lesu, qui Saul mortuo Gratiarum, nobis da,
in regno prosperari ut non pereamus,
Regemque facis David Et tunc grates reddimus
a malis praeservari. bymnosque sacramus.
67 —
31. Icsu, adulterii Quia sie est, tribue
qui culpam conimissam adversa libenter
A David tu per Nathan Et omnia, quae patimur,
revelas dimissam, ferre patienter.
Si non certitudinein,
attamen spcm doua,
37. Icsu, quem rogat David
corde aique ore,
Culpas nostras dilueiis
confessione bona.
Ne eun) arguere
velis in furore,
32. iesu, qui tricesimo Poena sibi debita
psalmo sccundo
et suis pro delictis,
Ad tuum pracconium Idem, quaeso, tribue
tideles corde mundo Omnibus afflictis,
Inducis et praemium
38. Iesu, qui regem David
praeconii ostendis,
dotas aftiuenter,
Quod et illis dare vis,
quos dignos deprehendis.
Dum maledicit Semci,
suffert patienter,
33. Iesu, qui David in Geth Exemplo tam egregio,
ad Achis fugientem o Iesu, nos informa,
A servis eius tertio Ut virtus patientiae
salvas insanientcm. nostra fiat norma.
Pro quo tibi gratias
39. Iesu, qui hie canere
hoc psalmo,
agit in
David more pio
Doce nos lias reddere
de mystico
lussisti
tibi Deo almo.
de corporeque tuo,
34. Iesu, qui in Saulis Tam grandia mysteria
fuga exsistentem Etsi pcrscruiari
Exaudis David regem Ncseimus, saltem tribue
auxilium petentem, ca venerari.
Nos, qui malis prcmimur
40. Iesu, qui in hoc psalmo
quam plurimis, rogamus,
de tua passione
Exaudi, pie Domine,
et victimam litamus.
David lo(iui feceras
et resurrectione,
35. Iesu, qui a doloso Hanc nos passionem fac
Saul liberasti colerc decentcr
David, quod et per eum -
Et post vitae terminum
hoc psalmo prophctasti, surgere gaudenter.
Dona, dum (juid i)atimur,
41- Iesu Core filios
ne sinms ingrati,
inspiratos a tc
Ad tuam qui cxsistimus
imaginem creati.
Psalmum islum canere
de captivitatc
3.6. Iesu, qui docuoras lubens IJabyloniae,
hie Noli acmiihiri^ duc nos corde mundo
Ut non cum malevolis Ad caelosto gaudium
quaeramus properari. de hoc nequam mundo.
5*
- 68 ~
42. lesu, iudicatarus Et hoc per Gore filios,

cum in mundi fine qui a te inspirati


Venies in losaphat Hoc prophetarunt, tribue,
vallem, tunc non sine ut semper simus grati,
Nos cum hoedis, quaesumus, 47. lesu, qui Jerusalem
ad sinistram stare, templum glorificasti

Sed ad tuam dexteram Per magna et mira opera,


velis collocare. qua 8 ibi actitasti,

43. lesu, Gore filii Quaeso, da, pro omnibus


hunc psalmum cecinerunt te magnificemus

De persecutione, Atque devotissimas


ludaei qua fuerunt grates tibi demus.

Sub nobili Antiocho, 48. lesu, qui in hoc psalmo


sed inde liberantur, moves quaestionem
Pro quo dicti filii De extremo iudicio
devote deprecantur. et das solutionem,

, 44. lesu, Gore filios In hoc die iudicii


iubens propbetare cum malis non timere,
De teque et ecclesia Fac cum bonis potius

bunc psalmum decantare. perpetue gaudere.


Da, te regem gloriae 49. lesu, qui de duplici
perfecte diligamus iudicio cantare
Hie et illic, ubi te In mundum, ad iudicium
perpetue laudamus. Asaph prophetare
45. lesu, Gore filios Facis evangelii
qui miraculose virtutemque ostendis,
Salvas atque provocas Si non damus gratias,

ad laudes gloriose, iure reprehendis.

Terra dum absorbuit 50. lesu, sicut David rex


patrem et adliaerentes, a Nathan reprehensus
Nos proraptos fac in omnibus Paenitet et gratia
gratias agentes. divinitus accensus

46. lesu, qui in hoc psalmo Petit misericordiam,

grates magna cura sie culparum nodum


Agis pro Victoria Solve, quia pessimi
sub losue futura sumus supra modum.

Secunda Quinquagena.
1. lesu, qui malitiam 2. lesu mi, qui ludaeos
Doech reprehendis per regnum Graecorum
Atque innocentiam Afflixisti plurimum,
David hie ostendis, sed Maccabaeorum
A malis detractoribus, Auxilio sublevas,
qui apud praesidentes in malis obstinatos

Nos iniuste lacerant, Puni et salva tibi


salva innocentes. servire paratos.
— 69 —
3. Icsu, qui dum Ziphei Hostes nostros contere,
ad Saul vadunt regem qui nobis nocere
Volcntesque tradere Cupiunt, et dabimus
David et eius gregem, grates tibi vere.
Eos salvas, quaesumus,
9. Jesu, qui Israelis
contra accusatores
regnum lacerari
Defende iios ac pessimos
Sinis, per Pliilistaeos
quosque delatores.
ad tempusque vastari,
4. leso, cuius gratia Et paenitentcs liberas,
David est salvatus, a via nos erroris
Dura fugit a Ceyla Revücans ad statuni duc
a Saul liberatus, vitae melioris.
Audi preces supplicum,
10. Jesu, David überaus
qui te pie quacrunt
a Saul, dum sie crai
In tribulationibus,
Anctus, quod evadere
qui se invenerunt.
possc se desperat,
5. lesu,David redimens Pro quo agit gratias,
ad regem Achis ductum, fac nos quoque gratos
Dum est in periculo, A quovis periculo
auferendo luctum, a te liberatos.
Timidos nos aspice
11. Jesu, de terra Moab
oculis attentis,
in luda rcvertentem
Procul pelle tenebras
Regem David faciens
timorosae mentis.
in te confidentem,
6. dum speluucam
Jesu, qui, Nostra in te sita sit
ad purgandum vcntrem spei certitudo,
Saul intrat, custodis Cuius est dulcedinis
David innocentem, magna multitudo.
Quaelibct tcmptatio
12. Icsu, quem laudat Daviil
abscedat vclut funms,
pro consolatione,
In mortis dum periculo
constituti sumus.
A te sibi reddita
in pcrsecutione
7. Icsu, qui sie pcrücis Saul rcgis pessimi,
David mentem castam, nobis hoc solamen
Inimicum pcrderc Dona, pacem pcrditam
cum posset, parat liastam. restaurando, Amen.
Tarnen et aquae scyplmm
13. Icsu, (jui Danielem
in Signum Imius rci
suasu malignorum
Servat, tu me similem
In lacum missum leonum
fac miscrtus mei.
corum
salvasti
8. lesu, qui salvas David Ora claudens per angelum,
in domum fugientcm lios, qm nos ofTcndunt
Per Micbol per fencstram Iniustc, fac, ut incidant
eum deponentcm, laqueos, quos tendunt.
- 70

14. lesu, Babylonicae Petentem a periculis,


qui captivitatis nostrae spes saluti
Hie proplietas reditum Sis, eum iugo premimur
per David pulchre satis, dirae servitutis.
Nos per paenitentiam
20. lesu, sicut David rex
fac ad te redire,
allegat rationes
Ut non semper filii
Plures gratiarumque
maneamus irae.
reddit actiones,
15. lesu, Aegyptiaca Ut salvus in periculis
de captivitate sit, sie uobis dona
Israelem liberans, Grates reddere
tibi
pro quo hie laudat te, mente seraper bona.
Nos captos a daemone
21. lesu, eui deferunt
ob iiostra peecata
tres ab Oriente
Paenitentes libera
Magi tria munera
gratia donata.
Stella praecedente,
16. lesu, qui per propbetara Fac nos sie dispositos
de inearuatioue gratia donata,
Et tua inter homines Ut et nostra munera
conversatione fiant tibi grata.
Praedicis et mysterium
22. lesu, Providentia
sanctae trinitatis,
ab Asaph hie ostensa
Miserere miseris
spem dans desperatis. A fine est et ad fines
fortiter extensa
17. Jesu, qui scandens caelum Disponentis omnia
post resurrectionem recte tarn malorum
Promisisti spiritus Quoad poenam, etiara
sancti missionem praemium bonorum.
Hie, ut ad Ephesios
apostolus ostendit,
23. lesu, Babyloniea
de captivitate
Perduc nos ad superos,
Liberandum populum
quo meus nostra tendit.
Asaph petit a te,
18. lesu, qui ludaeorum Quaeso, pie Domine,
de punitione ut non captivari
Per David hie loqueris Sinas nos nee daemonis
et tua passione, dolo defraudari.
Qui et tuam cantieo
24. Jesu, eui reversi
magnifieat laudem,
de captivitate
Vineere nos facias
malignorum fraudem. Et, quod adversariis
poenae sunt illatae,
19. Jesu, qui huius psalmi Multi grates referunt,
prineipiura eantari sie cum paenitemus,
In horis praevideras A peeeatis libera,
per David liberari fac, ut gratis demus.
71 —
25. lesu, a Senaclierib Quaesumus, nos refice
ludani afflixisti, adipe frumenti
Quem confusibiliter Et de petra salia
expost occidisti, melle profluenti.
Pro quo laudes plurimae
31. Jesu, qui ne([uitiam,
dantur in hoc psalmo,
iudicum malorum
Sic nos doce facere
Synagoga arguis
tibi Deo almo.
cum stas in deorum,
26. lesu, qui praevideras Nos pusillos refove
per Asaph futuram tu, spes egenorum,
Fore Babylonicam Et adoptans elige
capti vitalem duram spem in filiorum.
Pro orationeque
bonorum finieudam, 32. lesu, quem rogat Asaph,
ludaeorum
ut hostes
Pro culpis quando patimur,
Digne pro nequitia
tribue eraendam.
punias eorum,
27. lesu, regnuni Israel Nos a malis eripe,
Osten dens pertinere qui impugnant fideni,
Ad David et minime Si nescimus aliud,
ad Ephraim debere, gratesdamus quidem.
Nam non Elfrem, sed luda
33. lesu, tabernaculum
tribum elegisti,
caeleste concupisti,
ludam confideutes fac
Docens hie et qualitcr
nos, quos dilexisti.
possit adipisci,
28. lesu, qui lerusalcm Solve, quaeso, vinculum
prophetico more nostrae pravitatis
Per Nabuchodonosor Perduccns ad gloriain
destruendam fore tuae claritatis.
Praedicis et per circum
reaedificandam, 34. lesu, qui hie gratias
pro per te fiendis
Nostrani lapsam auimam
Liberationibus
dona restaarandam.
agendas ostendis
29. lesu, tuam vineam Et tuae mystcriuin
qui per te visitasti incarnationis,
Et ab idolatria Funde in nos gratiau)
liberans pUmtasti, benedictionis.
De caelo rcspiciens
35. lesu, (jueni hie iterum
a culpa nos converto
in persecutione
A pravisque aspectibus
ISaulis rogat David
oculos averte,
pro liberatione,
•\0. lesu, iubens agere Nos a nialis eripe,
pro fructibus coUectis qui nos persc(|un1ur,
Uratcs, prout facere Grates non immerito
videnius a rectis, tibi tunc dicuntur.
— 72 —
36. lesu, qui ecclesiae Doce nos, ut gratias
statum militantis devotas agaraus
Hie per Gore filios Servitutis nostraeque
Atque triumphantis pensum persolvamus.
Describis, nos in Sion
42. lesu, qui regni tui
montem duc supernum,
inchoationem
Ubi tibi gloriam
Hie describis et eius
demus in aeternura.
impugnationem
37. lesu, cuius paisio Confirmationemque
hie deuuntiata miracula per multa,
Spiritu prophetieo Unde et valde mirum est,
estque prophetata, quod gens non credit stulta.
Qui pro nobis moriens
43. lesu, providentiam
spolias infernum,
quod ad actus humanos
Solium nos facias
Habes, ostendis in hoc,
scandere supernum.
quod punis profanos,
38. lesu, qui regnum David Nos astare facias
vis perpetuari, laetos ante thronum.
Non in eo, sed in te Cum in fine veneris
iube nobis dari Dens ultiouum.
Gratiam diviuitus,
44. lesu, quia Domino
ut semper intenti
hie ad iubilandum
Tuis simus laudibus
Plebem inducit David
post et in praesenti.
euraque laudandum,
39. lesu, cui Moyses Illud nobis, quaesumus,
grates magna cura virgo, mater Dei,
Dat pro beneficiis, Impetret a filio,
ut impetretque plura, ut iubilemus ei.
Preees tibi porrigit,
45. lesu, qui hie cantieum
per te dirigatur
novura decantare
Nostra sie oratio,
lubes atque gloriam
ut exaudiatur.
tuara nuntiare,
40. lesu, tuum populum Iuris et iudicii
protegens eleetum fervidum rigorem
A daemone et homine Per miserieordiae
malo et deiectum tempera duleorem.
Habens adversarium,
46. lesu, qui dominieura
libera, rex pie,
tuum deseripisti
Nos a verbo aspero
Adventum ad iudicium,
in extremo die.
hie non praeteristi,
41. lesu, in hoc cantico Tandem cum advenerit
osteudens promovendos illa dies irae,
Gratos, e contrario Nos ad tuam dexteram
ingratos puniendos, praeeipe venire.
— 73 -
47. lesu, quem Deus pater 49. lesu, qui in iubilo
salutare not um tibi dccantare

Fecit, cum, quod hominis Ac pro beneficiis


erat, sumis totum, vis regratiari,
Cum in fine veneris Dona, ut in gaudio
orbem iudicare, devote te laudemus
Non hoedis nos sed ovibus Et peccatorum vulnera
velis adgregare. semper deploremus.
48. lesu, de cuius regno 50. lesu, sicut David rex
ludaei irati firmatus in throno
Ita, quod id crebri sunt Potestate regia
destruere conati, usus est in bono,
Sed quod non fit, catholici Sic nostris da principibus,
hinc ad Dei laudem ut erga te devotos
Inducti sunt, da vincere Et iustos se ad proximos
perfidorum fraudem. exhibeant totos.

Tertia Quin(iuagena.
lesu, cuius intime Propter beneficia,
populus adventum quae praestitisti, plura,
Exspectavit faciens Ut sit nobis. tribue,
orando lamentum, te laudandi cura.
Qui misertus miseris 5. lesu, qui in hoc psalmo
compassus es vere, solaris paenitentes
Da per paenitentiam Veniam dans arguis
peccata detlerc. atque neglegentes,
lesu, ad cuius laudem Nobis (juaeso, tribue,
utraque natura qui te conütcmur,
Humana et angelica Ut in tui nominis
etomnis creatura laude gloriemur.
A David hie inducitur, 6. lesu, in periculis
da, ut tc amemus a te liberatos
Teque pro beneficiis Secundum quod iustum est
semper collaudemus. iubens esse gratos,
lesu, ad cuius laudem Da, ut nunciuam aliciuam
se ipsum hortatur committamus fraudem,
l'ropheta, ut reddcre Sed nos semper promptos fac
non obliviscatur ad utranKiue laudem.
Nunc vcl ulk) tempore 7. lesu, (|uem laudat David
gratias pro donis, pro malorum reprcssa
Nos illustra cumulo Voluntate pessima
bencdictionis. victoria concessa
lesu, (jui vis grafias De cunctis tuis liostibus
tibi, Deo almo. coactis ad tributum,
Hoc allcluiatico Nos in tua laude fac
tibi dici psalnio habere cor non mutum.
74 —
8. Jesu, qui hie increpas Nos immundos mundos fac
ladam et ludaeos, in confessione,
Quos tua manifestum est Marc nobis consecrans
in passione reos, merso Pbaraone.
Converte incredulos,
converte, quos plasmasti, 14. lesu, a periculis
qui David liberasti,
Pro quibus cruce positus
patrem exorasti. Pro quo hie ad gratias
eum provocasti,
9. lesu, David dominus Nos a malis eripe,
per divinitatem, quos a via raorum
Patre minor etiam Decurvare satagit
per humanitatem, trames vitiorum.
Qui olim de restibus
feceras flagellum, 15. lesu, peccantem David
Pone, qui nos tribulant, per deceptionera
pedum sub scabellum. Patienter ferro dans
persecutionem,
10. lesu, qui a propheta Mala da, quae patiraur,
ceterisque gnaris ferre patienter
Pro dono eucharistiae Et liberans nos agere
et aliis laudaris, grates reverenter.
Salva nos per gratiam
et aeternitatis 16. lesu, qui a gentibus

Adipisci facias Tudaeisque laudari


regnum cum beatis.
Pro tuo adventu vis
et magnus praedicari,
11. lesu, qui per prophetam Te laudare iugiter
de praemio bonorum cantu fac psalmorum,
De afflictioneque Donec nos suscipiat
hie tractas impiorum, Chorus angelorum.
In raisericordiae
operibus nos ire 17. lesu, qui ecclesiam
Fac, post vitae terminum una ex ludaeis
Facis et gentilibus,
ad te pervenire.
ut penitus in eis
12. Jesu, dator optime, Nulla sit discordia,
per quem vita datur, a nobis laudaris
Cuius laus a pueris Digne tu, qui verus es
digne praedicatur. lapis angularis.
In praesenti, quaesumus,
da nobis laudare, 18. lesu, iubens currere

Post cum sanctis omnibus viam mandatorum


te glorificare.
De beatitudine
tractans viatorura,
13. lesu, sicut Israel Ad quam contemplatio
Aegyptum exeundo ratioque spectat,
Laudare te satagit Contemplationem da,
cordis ex profundo, quae tibi nos conectat.
75 —
1*). lesu, qui in cantici Omni quoquc tempore
huius gradu prinio, stabiliens in bonis
Quod ad te rccurrcndum sit Hos, qui tui tilii

vis ex cordis imo, sunt adoptionis.


Ut ccsset tiibulatio,
25. lesu, qui ludaicam
noster incolatus
dum de Babylone
Transeat in gloriam
Plebem redit gaudio
melioris Status.
reples, lesu bona,
20. lesu, ut de vitiis Qui es consolatio
possimus triuniphare, plebis captivatac,
Nos in monteni doceas Nos ad portum applica
oculos levare, pacis praeoptatae.
Ad te Deum scilicet
26. lesu, quia Salomon
et caelestes cives,
in vanum laboraret,
Qui a te hoc obtinet,
satis erit dives.
Dum templum aediticat,
nisi adiuvaret
21. lesu, qui lerusalem Tua Providentia,
aedificatione adaedificare
Laetum David faciens Domum cordis, volumus,
consummatione,
et digneris iuvare.
Caritatem facias
27. lesu, qui timentibus
teuere fraternam
te hie tribuisti
Nos, per quam lerusalem
Bona temporalia,
scandimus supernam.
aeterua promisisti
22. lesu, in angustiis In futura patria,
iubens elevare fac nos te timere
Ad mentis oculos,
te Et aeterna gaudia
promptus adiuvare tecum possidere.
Esto, quando patimur
28. lesu, (lui punis eos,
iniuriam malorum,
qui Israel expugnant,
Quod nos gravat, amovens
Idem fac et oninibus,
pondus peccatorum.
(lui male nos impugnant.
23. lesu, (luem et Israel Da, ut fiant viril)us
Davidque cum eis. suis destituti,
Dum ipsis victoriam Ut sie simus iugiter
das de Tliilistaeis, te tuente tuti.
Laudant, niuiii fortiter
29. lesu, pacnitentibus
pcdcs nostrao incntis,
parcens succurendo,
Ut torrcntem transeaiit
llic niiscricordiam
aquae veliementis.
eis proinitfoiido,
24. lesu, da tiduciam luvamcn huiniliter
in nos liahere,
Ic luuin imploramus,
Caelostem lerusalem Ut misericorditcr
tandem possidere, audias, clamamus.
— 76

30. Jesu, sicut David rex Solus mirabilia,


se humiliatum per te liberatur
Dicit, quia eius cor Israel, et Pharao
non est exaltatum, persequens necatur.
Dona, ut nos humiles
36. lesu, quando principem
sernper maneamus
punis Babylonis,
Et post vitae terminum
Tantum sumit Israel
caelos conscendamus.
iubilationis,

31. lesa, quia David rex Per veram paenitentiam


pro templi complemento tua maiestate
Habet desiderium Libera nos daemonis
maximum, memento, a captivitate.
Quod ei promiseras
37. lesu, cui David rex
prolem successurara,
hie regratiatur.
Et domum nobis deputa
Reges atque alios
semper permansuram.
ad id adhortatur,
32. lesu, sicut Israel Quod eum ab Absalom
in unum habitare et Siba salvasti,

Facis atque sub uno Grates tibi agimus


rege militare, nos, qaos liberasti.
Nos unitos mutuara
38. lesu, qui voce tua
per dilectionem
et voce aliorum
Fac et tuam cousequi
Patrem hie adloqueris,
benedictionem.
nos in viam morum
33. lesu, qui ecclesiae Nostrae, quaeso, dirigens
ministros, adorare prospice saluti,
Ut devote debeant Ut fiamus iugiter

te atque laudare, te tuente tuti.

In hoc psalmo incitas,


39. lesu, sicut David rex
nostrae spes salutis,
petit liberari.
Fac nos caelum scandere
Dum eum persequitur
gradibus virtutis.
Saul, ita dari

34. lesu, qui hie singulos Pacem nobis petimus,


ad laudationem ut nunquam vincamur
Tuam generaliter A daemone aut homine,
invitas rationem a quo molestamur.
Assignans multiplicem,
40. lesu, ad quem David rex
ita te laudare
clamavit orando
Da, ut id, quod facimus,
Pro linguae custodia
hat salutare.
petens, ut non faudo
35. lesu, vere fateor, Peccet, dona, exeant
iure collaudaris ut a nobis boni
Tu a nobis omnibus, Sermones, non alii,
quia operaris ad quos sumus proni.
- 77 —
41. lesu, sicut David rex, Ut iucunda plurima
dum est anxiatus per te omni hora
In spelunca ad oUam, Nostra sit laudatio
a te consolatus semperque decora.
Redditur, sie et nos
47. lesu, quem lerusalem
in anxietate
laudat spiritalis.
Positos exaudias
Scilicet ecclesia,
tua pietate.
protege sub alis

42. lesu, qui regem David Semperque celerius


faciendo tutum perduc nos ituros
A tilio Absalom Caelestem in Jerusalem
salvas persecutum, semper permansuros.
A persequente daemone
48. lesu, qui creaturas
salva paenitentes,
hie superiores
In peccatis excitans
Te laudandum inducis
diu dormientes.
et inferiores,

43. lesu, sicut David te Landes, quas offcrimus,


benedicit Deum, acceptarc cura
Goliam in proelio Nos beatitudine
dum vincit Philistaeuni, ditans permansura.
Ita, quando viucimus
49. lesu, cui canticum
hostes, quos videmus,
novum corde mundo
Sicut invisibiles,
Hie decantant fideles
da, ut te laudemus.
pro adventu secundo
44. lesu, quem hie David rcx Tuo ad iudicium,
laudat exaltando, quia in aeternum
Omnes atque alios Vivent, ([uando pcssind
ad idem hortando, tradentur in infernuin.
Te laudarc tribue,
50. lesu, qui ab omnibus
rex universoruni,
sanctis vis laudari
Cuius regnum omnium
regnum sacculorum. Ab eis pcrpctuo
et gloriticari,
45. lesu, quem proplicta hie Iure nos laudabinms
iubet collaudare tuum sanctum nomcn,
Nobis, nc in aliis, Quia omiiis spirilus
qui salutcm ihire te coUaudal, Amen.
Nequcuiit, cüiitidainus,
tu solus adiutor
51. Amen dicit coUigens
hie potcns solamen.
Verus, dicens: cgo sum
Dens et non mutor.
Amen dicit itcnun
postulans Icvamen.
46. lesu, cuius hmdibus Amen dicit tertio
laus est delectari, posccns adiuvamen.
Dona nobis, ([ui per te Suae, lesu, animac
cupimus salvari, misererc. Amen.
— 78 —
Cod. Palat. Vindobonen. (ol. Lunaelacen.) 3848. saec. 15. A. — Clm.
Monacen. (ol. SS. Udalrici et Afrae) 4423. auni 1481. B. —
Clm. Monacen.
(ol. SS. Udalrici et Afrae) 4408. anni 1496. C.
I. 5, 3 eos de tua B. — 32, 8 comprehendis ß. —
39, 4 que fehlt B.—
II. 4, 8 Qui te B. — III. 4, 8 laudando B.
AB haben folgende Einleitung: Exsecuturus modo qualicunque otio
dato diu dilatum desideriiim, psalterium sub nota carminis „Ave vivens
hostia" decantandum opitulante Dei gratia ordinäre cui-abo. Ad hoc autem
faciendum ea de causa inductus sum, quia hactenus psalmos orans sive de-
cantans cordis cum multa ariditate id egi et plurimum indevote. Choro
enim sie orans aut cantans advertere curavi, quae esset materia aut quor-
sum talis aut talis psalmi tenderent verba. Ideoque tali indevotioni meae
remedium qualecunque appositurus diligenter perspexi singulos psalmos
considerans, de qua materia tractaret quilibet psalmus. Qua materia habita
conformiter ad eam circa quemlibet psalmum carmen unum sub nota prae-
fati carminis ordinavt. Quo factum est, divina cooperante gratia, dum
psalmum quemcunque prae manibus habens orem aut cantem, carmen ei
correspondens se oculis nientis aut corporis obiciat nee penitus inattentum
et indevotum , ut prius, manere sinat. In hoc autem processii Honorium et
alios, qui magis mysticuui (luani literalem prosecuti sunt sensum, raro se-
cutus sum sed potius Nicolaum de Lyra cui maior cura fuit quam ceteris
, ,

sensui insistere literali. Nihilominus tarnen ut communiter, immo quasi


semper, brevem oratiunculam in quolibet carmine inserui, quae mystice sive
moraliter ex tali psalmo elici potest. Et quia, ut ante iam dixi, ad obvian-
dum indevotioni hoc feci, ideo quodlibet carmen a nomine lesu incepi;
sie enim facilius desiderata se oftert devotio. Et illud idem nomen Jesu
quasi semper stat in vocativo casu, aliquando tamen, sed raro stat in geni-
tivo, ut in 17. et 21. psalmo, et similiter in 73. et in 94. in dativo casu, prout
quilibetcunijue parum intelligens faciliter ex sensu percipere potest. Explicit
prologus. — Aufserdem geht dem Psalterium noch die folgende Strophe vorauf:
lesu, quia devotum cupio, salvator,
Facere ])salteriura, mihi consolator
Spiritus paraclitus assit, imperfectum
Suppleat et doceat fari, quod est rectum.
Verfasser ist der ehemalige Magister der Wiener Hochschule Johannes Faber,
später als Mönch von Monsee Ilieronymus de Werdea oder de Mensee ge-
nannt. Vgl. über ihn Vinzenz Staufer, Mondseer Gelehrte, Wien 1864 S. 15. ff.
VI. Fsalteriiiiii de U. N. lesu Christo

uuctore Engelberto Adrnontensi.

Prima Q u i nquagen a.

1. Ave Icsu, Tesu ave, 6. Ave, lesu, rcx caelestis,


Lumen vivum, lumen suavc, Quem caelorum illa pestis
Lumiiiis ineridies, Malo sprevit omine,
Quo in luce sex dierum Qui dum pctit atiuiloncm,
Res informis, hyle rerum, Lucis perdit regionem ;

Prodiit in species. Sic decebat, Üomine.

2. Ave, lesu, lux serena, 7. Ave, lesu, ave, Cbriste,


Summe bonus, summe plena, Fit mutatus Serapb iste,

Veritatis speculum, Perdit sapientiam,


Tu imago, tu figura, Dum tit miser ex beato,
Patri unum in natura, Voluntate, non ex fato
Quo subsistit saeculum. Versus ad malitiam.

3. Ave, lesu, tu plasmasti ,


8. Ave, lesu, sie nimirum
Tu bis binas concreasti Vindicasti scelus dirum,
Creaturas primitus, lusto dum iudicio
Ignem caeli, tcmpus, bylc. Petitoren! alti tlironi,
Sine forma quoddam vile, Contemptorom summi boni
Angelorum spiritus. Subvertit aversio.

4. Ave, Jesu, factor mundi. 9. Ave, lesu, magne Deus,


Per tc solum tanta fundi Cum ruendo isto reus
Massa rerum potuit, Ad has umbras transiit,
Distingucnda sex diebus, Tcrrenorum nova gente
Idoanda spcciebus, Te, Creator, disjxjnente
Ut revera decuit. Genus nostrum prodiit.

5. Ave, lesu, Dci verbum, 10. Ave, lesu, sicut nosti,


Tu rebellem, tu supcrbum Sic deiccto datur bosti
Deiecisti merito. Fomentum invidiae,
Corruerunt pari sorte Dum (b> limo procreatos
In actcrna trusi morte Seil futuros et beatos
Adbaerentes pcrdito. Angelorum gloriae.
80 —
11. Ave, Jesu, primus homo, 18. Ave, Jesu salutaris,
Cum deceptus vili pomo Quem concepit Stella maris
Paradiso pellitur, Sine mare penitus,
Mundi sine causa tali Vivae lumen veritatis,
Huius tanti causa mali Vivae flamma caritatis
Sanguis tuus funditur. Cum spiraret caelitus.

12. Ave, lesu, lumen verum, 19. Ave, Jesu, rex caelorum,
Talis erat ordo rerura, In supernis angelorum
Ut captivos solveres, Vita, pax et iubilus,
Lux de caelo descendisti, De supernis descendisti,
Velo carnis latuisti, Deus carne latuisti,
Carnem ut redimeres. Carnis nube nubilus.

13. Ave, lesu, quem de caelis 20. Ave, Jesu, flos divine.
Suavis fatus Gabrielis Quem non laesit vis pruinae,
Nuntiavit virgini, Omni pulchro pulchrior,
'
lUud ille tulit ave, Flos in horto virginali
Verbum bonum et suave, Austro flante speciali,
Vitam ferens homini. Balsamo flagrantior.

14. Ave, lesu, rex o talis, 21. Ave, Jesu, qui es primus
Dum secreti virginalis Factus homo, caro, limus,
Subiiitrares viscera, Honor uostri generis,
Parauymphus tulit ille De Maria sine viro
Salutare, plus quam laille Induisti modo miro
Gratiarum munera. Massam nostri pulveris.

15. Ave, lesu, lux immensa, 22. Ave, Jesu, voce laeta
Umbris lux incomprehensa, Protestatur ut propheta
Castis in visceribus Linguae dulcis calamo,
Virgo verbo quam conceptam, Homo forma speciosus
Carne munda circumsaeptam Processisti amorosus
Novem tulit mensibus. Spousus ut de thalarao.

16. Ave, lesu, inquietum 23. Ave, Jesu, fons dulcoris.


Uuicornem et insuetum Quem profudit flos pudoris,
Te Maria tenuit, Castitatis lilium,
Metuendura et invictum Lumen purnm, spleudorclare,
Vi amoris te astrictum Talis talem generare
lUa virgo domuit, Merebatur filium.

1 7. Ave, Jesu, sensus Dei, 24. Ave, lesu, flos vernalis,


Per quem mirae speciei Pulchritudo aestivalis,
Hoc effulsit saeculum, Omni dulci dulcior,
Dum Mariam elegisti, Quem plantavit grandi cura
Ciarum prorsus subiisti Virgo dulcis, virgo pura,
Solls tabernaculum. Sole luminosior.
- 81 —
25. Ave, lesu speciose, 32. Ave, lesu, lux mentalis,
Tibi cedit rubor rosae, Quam mens plena virginalis
Cedit candor lilii ;
Lucem mundo peperit,
Quantum gaudes, o Maria, Solisdandam mundis corde,
Mater felix, mater pia, Inquinatis nulla sorde,
Vultu talis filii! Felix, qui acceperit.

26. Ave, lesu, clara proles, 33. Ave, lesu, amor meus,
Vultus tuus mille soles Verus homo, verus Dens,
Claritate superat, Yita, lumen, veritas,
Felix homo, cuius mentem Virginali casta domo
Vultum illum sitientem Nascereris velut homo,
Fortis amor vulnerat. Mira fecit Caritas.

27. Ave, lesu, cuius ore 34. Ave, lesu, expers paris,
Mel amoris ut e flore Cum iam magni nascebaris
Virgo suxit osculis, Angelus consilii,
Matutino velut apes Reclinando tibi nato
Dukes sugunt mellis dapes Non patebat orbe lato
Variis ex flosculis. Locus diversorii.

28. Ave, lesu, flos vitalis; 35- Ave, lesu, caeli heres,
Gaude, mater nati talis, Lecto foeni dum iaceres
Veris ut rosaria, Stipularum medio,
Sic, dulcis, speciosas Deum pannis involutum
Oris risu spargis rosas, Admiratur pecus brutum
Nutu fundis lilia. Flentem in praesaepio.

29. Ave, lesu, o flos verne, 36. Ave, lesu, flos in foeno,
Claritatis flos aeternae, Deitatis iure pleno
Flos immarcessibilis ;
Regnas super sidcra,
Gaude, mater floris huius, Membra pannis mater ligat,

Lux divinitatis cuius Parvum sitis dum fatigat,


Est inaccessibilis. Fletu petis ubera.

30. Ave, lesu,cum prodisses, 37. Ave, lesu, (juam stupendum,


Sol in mundo effulsisses, Quam devote recolcndum,
Umbra mortis vanuit Quod tu ab initio
Tactu lucis speciosae, Angelorum cibus, vita
Tibi flori, tibi rosae Parvo lacte pastus ita
Fides mundi paruit. Vagis in praesaepio.

31. Ave, lesu, quam decora 38. Ave, Icsu, rex sublimis,
lUa tui partus hora, Factus pro nie parvus nimis
Cum te virgo gcnuit Sub pannis infantiae,
Nostrac carnis ex natura ! Concincntcs quem loquuntur,
Vere tunc, non in tigura, Non locjucnti obscquuntur
Virga lesse floruit. Caelestes militiae.
Ürovos, rsaltoria Khythmica. I. 6
82

39. Ave, lesu, puer mitis, 45. Ave, lesu, doctor veri,
Fili clarae Sunamitis, Ab aeterno, nunc et heri
Cuius ad crepundia Dei sapientia,
Te laudando voto, more Lux in mundo spien duisti,
Assistebantcum honore Verbo, signis claruisti.
Angelorum milia. Omni plenus gratia.
40. Ave, lesu, quem clamabat, 46. Ave, lesu, graude mirum,
Magis tribus quem signabat Quod te talem, tantum virura
Splendor novi sideris. ludaea persequitur,
Ad praesaepe contra morem Exoptandus dulcor cuius,
Cum adoraut salvatorem Omne dulce raundi buius
Dono terni muneris. Vincit et non vincitur.

41. Ave, lesu, flos candoris, 47. Ave, lesu, lux et dies,
Longe spargens vim odoris Electorum una quies,
Orientis finibus, Sola spes et gaudium,
,
Sidus novum ostendisti, Te invictum amor fregit,
Novus homo cum lusisti Vitam mori dum coegit
Maternis in sinibus. Crucis per supplicium.

42. Ave, lesu, non loquentes 48. Ave, lesu Galilaee,


Quem loqunntur morientes Sola spes salutis meae,
Voce fusi sanguinis, Dum instaret passio,
quam miro tunc dolore, Vita mortem sitivisti,

Virgo mater, pro te flore Mortem ultro appetisti


Vim pavebat hominis. Mortis pro remedio.

43. Ave, lesu, flos aestive, 49. Ave, lesu, lumen mundi,
In aetemum vale, vive, Corpus tüum flagris tundi
Flos decore nimium, Non decebat, Domine,
Aevo ludis puerili, Sed nimirum, agne lenis,
Morte demum dandus vili In hunc mundum homo venis
Crucis per opprobrium. Pati sie pro homine.

44. Ave, lesu adorande, 50. Ave, Jesu, amor vive,


Veritatis revelandae Corpus tuum munda nive,
Tempus cum accederet, Nive, in quam, clarius,
Turbae comes popularis Flagris, ecce, laceratur
A lohanne baptizaris, Et cruore purpuratur
Cum baptista tremeret. Rosa rubicundius.

Secnnda Qainqnagena.
Ave, lesu flagellate, Ave, lesu, cuius genae
Quam miranda caritate Rosascentes et amoenae,
Pro salvandis fratribns Pulchriores floribus,
Vi discissus flagellorum Sic tunduntur a malignis,
In conspectu superborum Sputo sordent et indignis
Sordes tot vulneribus. Alaparum ictibus.
83 —
3. Ave, lesu, blande bonis, 10. Ave, lesu, puer mitis,
Menior tuae passionis Plena vino vera vitis,
Corde toto langueo, Vino dives vinea,
Dura recordor vitae ducem Potum fudit vini suavis
Baiulantem sibi crucem, Corpus tuum tixum clavis.
Cum dolente doleo. Latus fossum lancea.

4. Ave, lesu, flos exorte, 11. Ave, lesu, vir dolorum,


Proterendus saeva morte Orbes marcent oculorum
Crucis in patibulo, Clariores sidere,
Quam stupendus ordo fori Speciosi, non vulgares,
Oportere vitam mori Matutinae stellae pares
Pro mortali saeculo. Mortis languent pondere.

5. Ave, lesu, botrus vini, 12. Ave, lesu, germen darum,


Quem portant vectores bini, En, pallescit flos genarum,
Moyses quos miserat, Blanda sordet facies,
Botrus Cypri, o dilecte, Exspiravit flos decoris,
Heu, portaris crucis vecte, Livet rosa clari oris,
Vectis quem signaverat. Labra fregit raacies.

6. Ave, lesu, auctor vitae, 13. Ave, lesu, quam exilis,


Cruentatur caput mite Quam despectus, pauper, vilis
Spinarum aculeis, Factus es pro homine,
Quod Maria osculando Sed hoc vile prctiosum
Excomebat tactu blando Regem nobis gratiosum
Manibus virgineis. Te ostendit, Domine.

7. Ave, lesu, memor esto, 14. Ave, lesu, sine veste


Quam spinarum inhonesto Quam tunc pendes inhoncste,
Sordes diademate, Flos, qui vestis lilia,

Dulce caput et decorum, Qui decoras campi flores


En, languescit inhonorum Admirandos per colores,
Tam cruento schemate. Sordescis penuria.

8. Ave, lesu, tuas manus 15. Ave, Jesu, rosa vcris,


Tortor saevus et vesanus Cum in cruce morercris,
Cruci clavis adligat, Vultus tuus palluit,
Pedes sacros ferro clavi Eras tamen vcris rosa,
Frangit, fodit, fluxu gravi Caritate speciosa,
Sanguis tcrram irrigat. Quae in morte floruit.

9. Ave, lesu, puer suavis, 16. Ave, lesu, in dolore


En, confixus cruci clavis Totus rubcns prac cruorc,
Alto pendes stipite, Ut prophctae dixcrant,
Sceleratis iunctus binis Duac cuius parvac stillac
Serto duris plcxo spinis Ad salvandos niundos millc
Coronatus capite. Suffccisse poterant.
— 84 -
17. Ave, lesu, amor fortis, 24. Ave, lesu, reor vere,
Tolerant! poenas mortis Te benignum plus dolere
Crucis in opprobrio, Matris in doloribus
En, assistit illa una, Quam de tua morte dura,
Quam rairantur sol et luna, Uli tua haesit cura,
dolenda visio ! Non tuis vulneribus.

18. Ave, lesu Nazarene, 25. Ave, lesu, vide stantem


Flos decore, flos araoene, Et cruorem distillantem
Flos, quem virga protulit, Tuis ex vulneribus
Cuius, cum te morientem Praestolantem cum pavore,
Inspectaret, piam mentem Rapientem cum dolore
Vis doloris perculit. Vultu, sinu, manibus.

19. Ave, lesu, dulcis amor, 26. Ave, lesu, stupe flentem,
Dolor planctus, fletus, clamor, Stupe tecum morientem,
Qui Mariam tenuit Quam pertransit gladius.
Assistentem prope tibi, Rubra tuo stat cruore,
Per me mutum nee describi Nihil unquam hoc dolore
Ne defleri potuit. Fuit dolorosius.

20. Ave, lesu vulnerate, 27. Ave, lesu, et intende,


Quam miranda caritate Tanti vim doloris pende
Tua plangit vulnera, Adurentis viscera,
Olim tibi quae lactenti, Amens clamat, pectus tundit,
Lactis potum sitienti, Lacrimarum fontes fundit
Sacra dabant ubera. Tua cernens vulnera.

21. Ave, lesu, matrera vide, 28. Ave, lesu amorose,


Quanto luctu, quanta fide Totus rubens instar rosae
Dulcem plangit filium, Largitate sanguinis,
Frangebatur vi doloris, Qui pro fusus ut fluebat,
Cum videret sui floris Defluentem rapiebat
Mortem et exitium. Vestis matris virginis.

22. Ave, lesu, rosa crucis, 29. Ave, lesu, mea vita,
Cum per membra clari ducis Consummandus tandem ita
Cruor tantus rubuit, Tactu mortis rigido,
Hunc Maria cum videret, Patri Caput inclinasti,
Defluentem cum defleret, Inclinando exspirasti
Prae dolore riguit. Cum clamore valido,

23. Ave, Jesu, recordare 30. Ave, lesu, hoc in puncto


Sunamitis huius clarae, Sacrum tibi iam defuncto
Sic foedantis faciem, Latus ferro foditur,
Florem vide, cerne rosam, Quo aperto rubicundus,
Obstupesce speciosam Quo salvari credit mundus,
Non habentem speciem. Sanguis large funditur.
85 —
31. Ave, lesu, orancs iure 38. Ave, lesu, Dei agne,
Te deplorant creaturae, Leo potens, fortis, magne
Terra tremens quatitur, Magni victor inferi,
Solis iubar obscuratur, Quem se tandem redemturum,
Mundus nocte fatigatur, Ut spes erat, in futurum
Velum templi scinditur. Expectabant miseri.

32. Ave, lesu, tua morte 39. Ave, lesu, victor fortis,
Patucrunt mortis portae, Qui auctorem nostrae mortis
Petras frangit scissio, Elisisti penitus;
Deum passum sie a malis Gaude, virgo, mater Christi,
Protestaturmundi alis Quae hunc fortem genuisti,
Machinae commotio. Missum mundo caelitus.

33. Ave, lesu, ibi fixa 40. Ave, lesu, cum te duce
Virgo stabat cruce nixa, Emigraret nova luce
Moritura pariter, Tenebrarum populus,
Tandem ad se disclavatum Tunc dolenter, o inferne,
Corpus rapit cruentatum supernae
Claritatis ius
Osculando dulciter. Mirabaris querulus.

34. Ave, lesu, flos exstincte, 41. Ave, Jesu, quam formosus,
Genae, manus, vestes tinctae Luce nova luminosus
Madescunt in virgine, Surgis victor inferi,
Quae dum natum amplexatur, Samson verus, gigas fortis,
Dum Omentum osculatur Abstulisti portas mortis,
Tue rubet sanguine. Ut exirent miseri.

35. Ave, lesu, dolor talis,


42. Ave, lesu, fortis leo,
Eiulatus virginalis
Qui consurgens hypogaeo,
NuUo aevo cognitus
Liber inter mortuos;
Resolvebat' in lamentum
Patrisnoxa protoplasti
Dura licet intuentum
Quos sentimus, exstirpasti
Pectora medullitus.
Corruptelae carduos.
36. Ave, lesu, flos dilecte,
Quam prudcnter, ([uam per- 43. Ave, Jesu, flos vernalis,

fectc
Algor fugit liiemalis,
Mortem nostram superasj Aestas fulsit caelitus,
Tu non habcns causam mortis Rcdivivo cum te flore
Nos a morte, vita fortis, Tantus surgit in decorc
Moriendo libcras.
Sanctorum cxercitus.

37. Ave, lesu, flos praeclare, 44. Ave, lesu, victor mortis,
Passionis tam amarac (^)uam pracciarae tuae sortis
Dcgustasti poculum, Splonduit hercditas,
Fortem illum ut ligarns. Mortem crucis quam fcrcndo,
Mortem morte superares Morte victa quam surgendo
Salvaturus saeculum. Tua emit Caritas.
86

45. Ave, lesu, te surgente 48. Ave, lesu, dum fulgeres


Flore novo quam repente Resurgendo novus heres
Creatura germinat, Caeli, terrae pariter,
Hac nimirura in figura, Fratres tuos expetisti,
Nostra mori quod natura Dubitanti praebuisti
Resurgendo desinat. Te tangendum dulciter.

46. Ave, lesu, lux caelorum, 49. Ave, lesu, blande,


lenis,
Choro teste angelorura Qui diebus quater denis
Vivus surgis tumulo, Demum exspirantibus
Ut caelestes et terreni Ad caelorum summa scandis,
Foederentur nexu leni Paradisi claustra pandis
Caritatis vinculo. Tuis amatoribus.

47. Ave, lesu, quam decora 50. Ave, lesu, factor lucis,
lila fulsit tunc in hora Sputa, flagra, probra crucis
Resurgentis species, Gloriosus superas,
I Qua fulgente renovatur, Dum ascendis iubilando,
Novo flore purpuratur PatriDeo conregnando
Maesta mundi facies. Ades, unde veneras.

Tertia Quin qnagena.

1. Ave, lesu, quam sereno 5. Ave, lesu, dux fidelis,

Mundi huius hoc de caeno Sic exortum est in caelis


Sursum migras pectore, Lumen indeficiens,
Totus pulcher, luminosus, Lumen vivum electorum,
Super solem speciosus Suavitate gaudiorum
Immortali corpore. Angelos reficiens.

2. Ave, lesu, quam mirandus, 6. Ave, lesu, flos decore,


Quam decorus, quam spectandus Mire fulgens in honore,
Ascendis in iubilo, Regnans super sidera,
Luce plenus gaudiorum Tuos vultus per serenos
Alta petis, rex caelorum, Inter Deum et terrenos
Terso carnis nubilo. Pangis pacis foedera.

3. Ave, lesu, sie levaris, 7. Ave, lesu, rex aeterno,


Sic amictus exaltaris Tuos, ecce, caros cerne
Vestimento luminis, Votis suspirantibus,
Sic a terra sublimatur, Dum ascendis nube laetus,
Super caelos exaltatur Stat carorum ille coetus
Flos assumpti hominis. Fixis post te nutibus.

4. Ave, lesu, tibi mille, 8. Ave, lesu, morte tristi

Angelorum coetus ille Sic regnare meruisti


Occurrit cum laudibus, Victor in caelestibus,
Patri Victor praesentaris, Nunquam tuis defuturus,
Dextra eins collocaris Patrem nobis placaturus
Signis cum victricibus. Ostensis vulneribus.
87 -
9. Ave, lesu, dives donis, 16. Ave, lesu, celsi throni,
lam te suae sponsionis Spiritalis huius doni
Ordo monet inclitum, Dona participium,
Caritatis ut abyssuiii Fac me durum te amare,
Caris pandas et promissum Caritatis da gustare
Dirigas paraclitum. Dulce refrigerium.

10. Ave, lesu, nee moraris, 17. Ave, Jesu, lumen purum,
Praestolantes consolaris Te spectamus ad futurum
Igne misso caelitus, ludicem in nubibus,
Qui linguarum in figura Tunc virtutes raovebuntur,
Dilectorum corda pura Civitates terrebuntur
Inflammavit penitus, Variis tumultibus.

11. Ave, lesu, sie arsere, 18. Ave, lesu, tunc pavendus,
Sic ardentes accepere Peccatori metuendus
Novam mentis faciem, Arbiter adveniens.
Aurum ardens ut ardescit, In horrenda ignis nube,
Ut in igne dum liquescit In clangore vocis tubae
Ignis habet speciem. Orbem totum quatiens.

12. Ave, lesu, ignis cuius 19. Ave, lesu, orbis totus
Pravum ignem mundi huius Velut loco suo motus
Vincit et refrigerat, Fragorabit horride,
Amor tuus ignis iste, Terra tunc ardere iussa
Ex te flammans, lesu Christe, Contremiscet vi concussa
Carnis flammam superat. Tempestatis validae,

13. Ave, lesu, ignis vitae, 20. Ave, lesu, orbem totum
Linguae ignis dispertitae, Ut a fundamentis motum
Quae fl,ammabant singulos, Quassabunt tonitrua,
Figurabant apte satis Elementa creabuntur,
Ignem tuae caritatis Igne cuncta vastabuntur,
Flammaturum populos. Aequabuntur ardua.

14. Ave, lesu, sie excoctos, 21. Ave, lesu, novo more
Sic purgatos, sie edoctos Tunc districto cum terrore
Tua fecit unctio, Fulgurans in nubibus,
Pios, mites, laetos, mundos, Expavescet creatura,
Fortes, gratos et facundos; Mundi ruet haec tigura
Quam stupenda ratio 1 Horrendis fragoribus.

15. Ave, Jesu, rex insignis, 22. Ave, lesu, quantus angor,
Amor tuus vivus ignis Dum sonabit tubae clangor,
Urit mentes dulciter, Ut defuncti prodeant,
Prece matris, o benigne, Tunc cum iustis surgunt mali,
Nos algentes da hoc igne Sorte tarnen non aequali,
Inflammari iugiter. Sed ut semper ardeant.
88 --

23. Ave, lesu, quis astabit, 30. Ave, lesu, tunc dolore,
Ubi totus intonabit Tunc horrendo prae furore
Orbis contra impiura, Vae, vae, vae, vae mugient.
Igne, motu, tempestate, Vi sepulti tenebrarum
Ullulatu, vastitate, Nihil nisi vae amarum
Collisura nubium. Sine fine rugient.

24. Ave, lesu, tibi clarae 31. Ave, lesu, spes iustorum,
Videbuntur tunc astare Quam stupenda tunc eoram
Angelorum acies, Erit exsultatio.
Prae timore tunc arescent, Cum se cernent assumendos,
Tunc ut olla denigrescent Post laborem inducendos
Daninatorum facies. Beatorum gaudio.

25. Ave, Jesu, dies ille, 32. Ave, lesu, fac nos esse
Quem terrores foedant raille, In extrema illa messe
JMagnus et terribilis Tuis cum fidelibus,
'
Corda franget reproborum, Ibi per te ut salvemur,
Nam tu iudex occultorum In te laeti gloriemur
Stas inexorabilis, Regnis in caelestibus.

26. Ave, lesu, mundus gemet, 33. Ave, lesu, tunc cessabit
Omne vivum tibi tremet Clamor, luctus exspirabit,
Prae sollicitudine, Abstergentur lacrimae,
Servi, reges una stabunt, Tunc conformes tibi erunt,
Rugientes ullulabunt Qui te vitam amaverunt,
Prae amaritudine. Electorum animae.

27. Ave, lesu, iudex dure, 34. Ave, lesu, digne coli,

Quanti aestus, quantae curae Carnis tuae claro soli


Tunc involvent miseros, Tunc configurabimur,
Dum a iustis sequestrati. Caro nostra foedae molis
Ad sinistram collocati Ciaritatem vincet solis,

Proruent ad inferos. Cum sie immutabimur.

28. Ave, lesu, quam pavendum, 35. Ave, lesu, credo ita,
Cum damnandisadliorrendum: Hoc mortale quod a vita
„Ite, ite" dicitur. Prorsus absorbebitur,
Quam gemenda gemunt mole, Crassura erit tunc subtile,
Cum detrüsi a te sole Ponderosum, tardum, vile
Spes salutis tollitur. , Tunc agilitabitur.

29. Ave, lesu, tunc inferni 36. Ave, lesu, lux serena, .

Flamma, ignes sempiterni Sic nos duces ad amoena


Concremabunt perditos, Luminosae patriae,
Tunc torquebit putens nidor, Ibi patrem agnoscemus,
Ignis, frigus, fletus, Stridor Ibi novum tunc legemus
Mundi quondam inclitos. Librum sapientiae.
— 89 -
37. Ave, lesu, lux iu caelo, 44. Ave, lesu, quam beata
Tunc fulgebit sine velo Caritatis auro strata
Tua luminositas, Sion illa rutilat,
Ibi erit dies una In qua coetus beatorum
Sine sole, sine luna Choris mixtus angelorum
Vultus tui claritas. Te laudando iubilat.

38. Ave, lesu, quam serene. 45. Ave, lesu, Sion illa,
Quam formose lucis plenae Pacis dives et tranquilla,
Cubas in meridie, Rutilescit floribus,
Ubi iusti collaetantur, Ibi dies semper verni,
Lurainosa iucundantur Flores spirant sempiterni
Tui vultus specie, Variis odoribus.

39. Ave, lesu, lux solaris, 46. Ave, lesu, ibi rosae,
Quam dilectis, quam praeclaris Quas hie mortis prctiosae
Gaudes coheredibus, Purpuravit Caritas,
Quos tu, lux indefectiva, Liliorum candor ibi,
Vultus tui luce viva Quae suavescunt summe tibi,

Pascis in sublimibus. Virginalis castitas.

40. Ave, lesu, tunc in caelo 47. Ave, lesu, ibi satis
Veritatem sine velo In odore suavitatis
Nova pandet civitas, Fraglant corda mitia,
Cuius non claudentur portae, In hoc mundo quae mundavit.
Ubi vita sine morte, A peccatis expiavit
Ubi summa Caritas. Vera paenitentia.

41. Ave, lesu, decor ille 48. Ave, lesu, pax est viva
Vincet luce soles mille Ibi, iugis et votiva
Nee hatbet caligines, Gratiarum actio,
Urbis huius claro fundo Ibi nudae veritatis,
Tunc sterncntur auro mundo Rigorosae aequitatis
Platearum ordines. Saavis admiratio.

42. Ave, lesu, cuius muros 49. Ave, lesu, ibi bonis
Auro perlucento puros Lux divinae rationis
Venustant chrysoliti, Rcsplendet ut spcculum.
Viridium smaragdorum, Cum non esset crcatura,
Claritate beryllorum In quo tarnen ut futura
Ex alternis incliti. Hoc vivebat saeculum.

43. Ave, lesu, ibi zetae 50. Ave, lesu, lux stupenda,
Margaritis vernant laetc, Fidc Cordts inquirenda,
Ibi grata otia, Spiritu, non oculo;
Ibilaudum odae sonant, Mater lucis, fac sincerc
Quae laudanti mille donant Lucem illam nos videre
Gaudiorum gaudia. In futuro sacculo.
- 90 —
Clm. Monacen. 23232. saec. 14. in. A. Scala caeli saec. 14. ex. Cod. —
Prägen. XIII E 3. B. —
Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 19353.
C. —Orat. ms. Tegurinum anni 1470. Clm. Monacen. 20 021. D. Clm. —
Monacen. (ol. Tegurin.) 18 741. anni 1473. E. Clm. Monacen. (ol. Eber- —
spergen.) 5974. saec. 15. F. —
Cod. S. Petri Salisburgen. b. 10. VH
saec. 15. G. —
I. 1, 1 Ave, lesu Christe, ave G. 2 vivum et suave G. — 1, 1, 5 —
hyla G. —
3, 2 excreasti B, recreasti G. —
4 Caelum ignem B, ile A. 3, —
6, 3 homine B. —
9, 6 Genus novum B. 10, 4 Cum de B. —
12, 1 lumen —
merum B. —
12, 5 Vera carnis B. 17, 1 servus Dei B. — 23, 3 Lingua —
B. —23, 1 flos dulcoris G. —
28, 1 vivalis AG. 30, 2 Soli mundo A, —
Solque mundo G. —
30, 6 patuit G. 33, 5 ut sie homo B — sicut liomo
C. —
33, 6 Vera fecit CG. 35, 2 cum B. — 36, 3 Regnans CG. —37, 3
;


Quod tu super sidera G. —
37, 6 Matris sugis ubera G. 38, 4 Concinentes —
colloquuntur B. —
38, 5 Non loquentes G. 40, 6 trini CG. —
43, 2 valens —
CG. —
44, 5 In lordane CG. 46, 5 cum B. — —
II. 4, 2 Prosternendus B. —
Str. 6 Ave lesu puer
Auf Str. 5 folgt als
suavis etc. (cfr. Str. 9) B. — 2 Pleno G.
8, 4 fero B. —
10, 5 fixum 10, —
fehlt G. —
15, 2 Dum CG morieris BG. 16, 4 Ave cuius B. —
17, 3 sub —
opprobrio G. —
18, 6 Vim doloris B.
;


20, 5 Eius mammillas petenti G. —
21, 6 exsilium CG. —
22, 2 Cum per manus B, ex membris G. 22, 3 —
tantus ferbuit G. — —
35, 5 Licet dura G. 42, 2 dum surgis C, dum sur-
gens G. — —
42, 4 Praesens amor protoplasti B.
2 sceno B. —
III. 1, 4 vivens B. — 6 Pacis pangis G. —
5, 6 6, 8,
Ostensurus vulnera B. — 5 ut promissum G. —
9, 4 Figurabant singu- 13,
B. — 13, 5 Igne B. —
l.itis 6 Flammaturos B. — 13, 2 vivens B. — 15,
16, Ave, o rex
1 B. — 24, 5 praemarcescent G. — 25, 3
celsi horribilis et
G. — 27, 2 Quanti metus B. — 27, 4 Cum a CG. — Nach 28 schalten Str.
AB folgende Strophe ein:
Ave, lesu, tunc toUentur,
Ut in flamma concrementur
Reproborum populi,
Nam hi sunt zizaniorum
Sempiterne cremandorum
In igne fasciculi.

29, 4 potens rigor B. —


30, 2 in furore B. 34, 2 clarae B. —
34, 6 Dum —
sie CG. —
45, 3 Rutilascit G. —
47, 3 Fraglascunt vaccinia B; Fragrant
sapientia C. —
47, 4 quae purgavit G.
Verfasser dieses Psalteriums ist Engelbert, Abt von Admont. Als
solchen nennen ihn alle Hss. aufser ABC. Incipiunt orationes Domini —
Engelberti, quondam abbatis Admontensis. DG. Vgl. weiter unten das beim —
•marianischen Psalterium Engelberts Gesagte. E hat vor jeder Quinquagena
die auf Christus bezüglichen Strophen der ebendort mitgeteilten Orationes
praeambulae.
VII. Psalterinm D. N. lesu Christi.

Prima Quinquageiia.
1. Ave, matris almae fructus semper dulcis,
Concilium malorum suis cum tricis,
Cathedram pestilentiae seraper fugis,
Sed in lege meditari bonum ducis.
2. Ave, lesu terens gentes
Et populos meditantes
Vana, sed et reges regis
Audire mandato legis.

3. Hostes nostros tua fuga prece,


Ne multiplicati nos in pace
Felicem atque tranquillam vitam
Non sinant agere, sed turbatam.
4. Ave, lesu iustitiae Deus,
Adiutor atque redemptor meus,
In tribulatione cor meum
Tu dilata ferens auxilium.

5. Astans tibi mane, lesu,


Te deprecor toto nisu,
Preces meas ne contemas
Ut serviles atque vanas.

6. Ave, lesu, ave iudex.


Peccatorum ne sis vindex,
Sed meonim miseratus
Sana me, quia turbatus.

7. Ave, lesu patris decus,


Tu nostrum tolle dedecus,
Tuo namque nos munere,
Optamus solvi onere.

8. Ave, lesu omnipotens,


Omnes salvari adpetens,
Adonai tibi nomen,
Tu pauperum es solamen.
- 92 —
9. Toto cor de tibi, lesu, confitebor,
Tua narrando mira in te laetabor,
Tibi laudes semper psallam, altissime,
Meque tibi subiciam humillime.

10. In te, bone lesu, confido


Et in tuis plagis me abscondo,
Rivis quarum a maculis lavor,
Sic Salus est mihi tuus livor.

11. lesus dulcis, cuius latus in cruce


Est apertum, ut nos ab omni faece
Purgaret criminum, suo sanguine
Hie nos defendat a fraude Satanae.

12. lesu dulcis, si mei obliviscaris,


Si tu faciem a me elongaveris,
Dolor erit in corde meo per diem,
Nocte neque nullam sperabo requiem.

13. Ave, lesu, qui positus in ruinam


Multorumque es et resurrectionera,
Ne nos disperdas uti insipientes,
Qui te denegant in corde blasphemantes.

14. Ave, lesu, cuius habitabit


Tabernaculum, qui non habebit
Alicuius peccati maculani
In anima atque rugam ullam.

15. Ave, lesu, spes omnium miserorum,


Conserva atque numero electorum
Ascribe et mirifica paenitentes,
Nostras quoque tu dele iniquitates.

16. Ave, lesu, fons aeternae vitae,


Cuius venae nunquam sunt exstinctae.
De tuo iudicium prodeat
Vultu, oculus aequum videat.

17. Ave, lesu bone, mea fortitüdo,


Diligam te, cui semper me dedo,
Sis refugium meum et liberator,
In tribulatione verus protector.

18. Ave, lesu, terrae rex et caeli,


Cuius laudes decantant angeli,
Quem tamdiu patres nostri videre
Terris natura votis cupiere.
— 93 —
19. Ave, lacob sanctum Dei nomen,
Per qnod solum speramus iuvamen,
Exaudi in tribulatione
Non equis fisos sed hoc nomine.
20. Ave, lesu, in virtute cuius
Laetabuntur reges raundi huius.
Et in salutari vehementer
Exsultabunt omnes veraciter.

21. Ave, lesu, respice in me pauperem,


Ne derelinquas me quamvis peccatorem,
Longe sum, fateor, a salute tua,
Quam non merui propter peccata mea.

22. Ave, lesu, qui me regis,


Nil ut mihi desit, agis,
Tu me in pascuae loco
Colloca et non opaco.

23. Ave, lesu, ad quem quis ascendet,


Nisi mundo corde qui recedet
Ab omni gravi iniquitate
Animam servans a vanitate?

24. Ave, in quem confidens non erubcscam.


Ad quem animam levans non pertimcscam,
Neque invidebunt mei inimici,
Quando fruar tuo eloquio dulci.

25. Ave, lesu, decus innoecntiae,


Ne iudices opera nequitiae,
Sed proba nos et nostros ure rencs
Atque mcmento nos esse homines.

26. Ave, lesu, tui salus populi,


Orphani protector atque pupilli,
Illumina nos saiicti spiritus igne,
Ut hostias inmiolemus condignc.

27. Ave, Jesu, qui sanctum eripuisti


Per prophctam in lacu dum pavisti,
Leonibus ne tradas confitcntes,
Sed eruens nos eorum tere dentcs.

28. Ave, arics, qui pro nobis inimolatus,


In cruce luncca dirc es pcrforatus,
Et post iiiuUa tormenta spinis coronalus
Atque cruciHgendus ludaeis traditus.
— 94 —
29. lesu dulcis, qui me regis, ave,
Tuum mihi iugum fac suave,
Et peccatum primae matris Evae
Dele meque salva omuia vae.

30. Ave, in quem sperans dum cantabo,


Pro peccatis nunquam confundebor,
Sed tua iustitia ereptus
Ad te nunc curro gaudens et laetus.

31. Ave, lesu, qui tecta peccata


Conspicis non diraittens inulta,
Remitte, quaeso, iniquitates
Nee mihi imputes vanitates.

32. Ave, lesu, nostra vera exsultatio,


Quem iustorum omnis decet coUaudatio,
Verbo tuo caelos firmatos nos fatemur
Et spiritu oris tui regi laetemur.

33. Ave, cuius laus nisi semper est in ore,


Quem ego benedicam in omni tempore,
Spiritu cuius opto illuminari
Et a tribulatione liberari.

84. Ave, lesu, qui quondam subsannatus


Et a Satana tertio tentatus
Fuisti post peractum ieiunium,
Exstingue in nobis flammas ignium.

35. Ave, lesu, ante oculos cuius


Semper est misericordia eins,
Cuius et veritas nubes penetret,
Nobis a patre veniam imploret.

36. Ave, lesu, cuius aemulor dona,


Mea mihi scelera tu condona
Et cum iniquis me perdere noli,
Sed fac, ne quid mihi inferant mali.

37. Ave, Jesu, nostris pro peccatis


Ne nos transfigas tuis sagittis,
Sed nostras expurgans cicatrices
Da efiPugere flammas ultrices.

38. Ave, qui coram iudice obmutuisti,


A ludaeis accusatus non respondisti.
Da rogamus, ut possimus obmutescere
Cum peccantes viderimus contra nos stare.
95

39. Ave, quem iamdudum exspectans cxspectavi


Et quem fundens preces cordis desideravi,
Intende te tandem, quaeso, mihi et audi
Gemitus plangentis populi et exaudi.

40. Ave, lesu, qui liberas iaopem,


Pauperi et egeno ferens opem,
Libera nos, quaeso, in die mala.
Cum cuncti subicient tibi coUa.

41. Ave, lesu, qui fons es desiderandus,


Ad quem cervus fugit omnis sitibuudus,
Nostrarum, quaesumus, sitim animarum
Exstingue tribuens veniam culparum.

42. Ave, lucis verae mater,


Quam emisit Deus pater,
Ipsa super te deduxit
Et ad montem sanctum duxit.

43. Ave, lesu, cuius opus mirabilc


Atque auribus nostris delectabile,
Nostris a patribus nobis nuntiatum,
Omnibus salutare atque gratum,

44. Ave, lesu pie, Dei patris verbum.


Quem vidit Moyses non urentem rubum,
Tibi nunc dico opera mca regi,
Qui solus, fateor, bic debes diligi.

45. Ave, lesu, refugium nostrum et virtus,


Ignitos carnis nostrae exstingue impetus,
Cordis sordes tuo sacro lava fluminc,
Ut in tuo tandem cxsultemus nomine.

46. Ave, in quem omnes exsultant gentcs,


Eius laudes in corde iubilantes,
Quem magnum fatentur et terribilem.
Suis in operibus mirabilem.

47. Ave, qui magnus es et laudabilis,


In sanctis tuis valde aflfabilis,
Quem Simcon suscepit in templo,
Tuo, fac, proficiamus exemplo.

48. Ave, lesu, cuius gentes sapicntiara


Audiunt, paupcrcs et inops prudcntiac,
Te laudantem, hanc rcspicc plcbem,
Icsu,
Qui tuo nutu amplum hunc rcgis orbem.
— 96 -
49^ Ave, lesu, qui es Deus deorum,
Solls, lunae creator et stellarum,
Fac, quaesumus, ut nostra holocausta
Tibi grata sint semper et accepta.

50. Ave, lesu, cui soll peccavl


Et quem meis peccatis irrltavi,
Meara, quaeso, dele inlqultatem
Tuam per Infinitam bonitatera.

Secunda Quinquagena.
1. Ave, lesu, qul es agnus sine macula,
Qui destruls gentes et eorum idola,
Ne perdas nos gloriatos in malltia,
In quorum llngua exstitit Inlustltia.

2. Ave, lesu, qui es Deus verus,


Quem negat inslpiens delirus,
Sed eins studla sunt corrupta,
Natum qui negat de incorrupta.

3. Ave, lesu, qul in tuo nomine


Salvum me facls ab omni homlne,
Ne me ludlces in tua vlrtute,
Qula gravi premor iniqultate.

4. Ave, lesu, qul temetipsum conturbasti,


Quando Lazarum de monumento vocastl,
Salva me, quaeso, a pusillanlmitate
Meque llbera a daemonum tempestate.

5. Ave, lesu, tu omnlum mlsereris


Ut ludaels, a quibus impugnabaris,
Tua licet verba exsecrarentur,
Rogastl patrem, veniam mererentur.

6. Ave, lesu, cui laqueum paraverunt,


Cuius dorsum ludaei llgno cremaverunt,
Manusque pedesque hi clavls perfoderunt
Latusque eins lacea aperlerunt.

7. Ave, lesu, qul clausam vulvam es egressus


Atque in hanc mlserlae vallem ingressus,
Hostem humanl generis debellaturus
Vereque iudicantes remuneraturus.

8. Ave, qul solus de inimlcls erlpls,


Persequentes fuglendos nobis praecipis.
Ab bis, qul insurgunt in nos, quaeso, llbera
Et eripe de operantlbus amara.
— 97 —
9. Ave, qui, populo ostendisti dura,
Conimovisti et conturbasti in ira,
Sana contritum contritione vera
Neque deleas de viventium terra.

10. Ave, ad quem, dum cor meum anxiaretur,


Orationem fudi, ut exaudiretur,
Exaudi me, Domine, peccatorem minimura,
Ne me perdas, quem meum fateor Dominum.

11. Ave, lesu, animae meae solacium,


Unicum suis pro laboribus pretium,
Tibi, lesu, semper esse cupit subiecta,
Quae pro te humilis bic fuit et abiecta.

12. Ave, lesu, ad quem de luce vigilo,


Satia animam meam potu illo,
Quem quondam mulieri Samaritanae
Es pollicitus affabili sermone.

13. Ave, cui ludaei unguis acutis:


Vae, dicunt, templum qui destruis cum portis,
Me, lesu, a conventu malignantium
Protege iungens cboris te laudantium,

14. Ave, cuius Moyses quondam et Maria


Landes cantavcrunt post transmutata maria,
Te decet bymnus tibique vota reddenda,
In quo omnis spes nosträ est semper coUocanda.

15. Ave, cuius terribilia sunt opera,


IMbi iubilando servit omnis terra,
Tu solus qui convcrtis in aridam mare,
Fac, aspergantur corda nostra caeli rorc.

16. Ave, qui nobis benedicis nostri miscratus,


lllumina corda nostra splendorc tut vultus.
Quo te in bac terra nostrae pcrogrinationis
Cernamus, dein früamur aspcctu visionis.

17. Ave, Icsu, qui es nostra lactitia,


I.onge fiat a te omnis malitia,
Tui pcrcant inimici ut fumus,
Nos vcro pauperos tccum semper simus.

18. Ave, lesu, ([ui nie de boc limo profund!,


In quem mc detrusit astutia ncfandi,
Eriperc potes iminianiquc salvare,
Ne eam absorbcat buius mundi niarc.
Drevu», PHaltoria llliytliiiüca. I. 7
— 98 —
19. Ave, lesu, sine adiutorio cuius
Nos devorabunt leones aeris huius,
Si ad adiuvandum veneris, confundentur
Nostrasque animas aggredi verebuntur.

20. Ave, lesu, qoi es Dens, meus protector,


Inclina aurem mihi, et meus impostor
Statim fugit confusione repletus,
Si adverterit, quod in te sim confirmatus.

21. Ave, pater cui dedit iudicium,


Tu exsistens nostrae salutis initium.
Tu solus permanens ante solem et lunam,
Salvos nos fac, gentem omnem conterens vanam.

22. Ave, lesu, qui es Israel Dens solus,


Cuius non intrat sanctuarium populus,
Qui meditatur loquiturque nequitiam
Nee servat proximo suo amicitiam.

23. Ave, cuius quaesiere ludaei signa,


Sed gens haec, cum esset perversa et maligna,
Tenebras diligens recessit a lumine.
Quam tamen miseratus reduces in fine,

24. Ave, lesu, cuius est inebrians calix


His, qui te confitentur, praeclarus et felix,
Nobis, qui tua mirabilia narramus,
Corda ut liquefaciat, te obsecramus.

25. Ave, lesu in ludaea notus,


Tuus in pace locus est factus,
Confregisti hostis potentias,
Eins dum declaras astutias.

26. Ave, in quo potest anima consolari.


Sine quo nequit unquam ipsa delectari,
Fac, ut tuorum sim operum semper memor,
Quae dum mente mecum cogito, nunquam premor.

27. Ave, lesu, qui quondam in parabolis


Principibus es locutus et populis,
Verum discipulis tuis credentibus
Non per speculum vel in aenigmatibus.

28. Ave, in cuius hereditatem venerunt gentes,


Templum sanctum tuum polluerunt te blasphemantes,
Fac, bone lesu, ut tuus, quem fudere sanguinera,
In nobis generet tui amoris dulcedinem.
— 99 —
29. Ave, lesu, Israelem qui regis,
Tribus qui es adoratus a magis,
Intende uobis et manifestare,
Quod optamus, te nostrum salutare.

30. Ave, cui quondam propheta exsultavit,


Suaves hymnos atque psalmos iubilavit,
Fac, tibi cantem psalterium cum cithara,
Quamdiu peregrinus ego sum in hac terra.

31. Ave, qui in Synagoga stetisti,


Principes eius dure arguisti,
Pupillos et egenos tu iudica,
Humilem pauperemque iustifica.

32. Ave, lesu, cui nullus similis,


Cuius potentia admirabilis,
Sermo dulcis semper et affabilis,
Facies decora et araabilis.

33. Ave, lesu, rex virtutura,


Refugium praebent tutum
Tabernacula populis,
Qui commorantur in illis.

84. Ave, lesu, terram qui benedixisti,


Captivitatem lacob qui reduxisti,
Remitte, quaeso, plebis iniquitatem,
Malos convertens per tuam bonitatem.

35. Ave, adversus quem iniqui surrexerunt,


,
Quem Synagogae potentium quaesieruut,
Quem in conspectu suo non proposucrunt,
Adversus quem praevalere non potuerunt.

36. Ave, lesu, Raab et Babylonis quondam memor,


Nostra, quaeso, ob peccata nostri ne sis imraemor
Sed sicut Sion civitatis dilexisti portas,
Sic a tua misericordia non nos avertas.

37. Ave, lesu, nostrae Deus salutis,


Tuae, quaeso, memor humanitatis
Nostras coram te ut admittas prcces,
Te nunc omnes exoramus supplices.

38. Ave, cuius niiscricordias cantabo,


Cuius vcritatcm cgo annuntiabo,
Tibi, lesu, semper caeli confitcbuntur,
Tibi inimici tui subicientur.
— 100 —
39. Ave, lesu, nostrum refugiurn,
Nobis, quaeso, sis in auxilium,
Nüs nostram propter iniquitatem
Ne avertas in humilitatem.

40. Ave, in cuius adiutorio confidens


De suaque salute nunquam sit diffidens,
Sed neque venantium laqueos timebit.
Quem Dominus scapulis suis oburabrabit.

41. Ave, lesu, quem bonum est confiteri,


Cuius divinitas debet adorari,
Fac nos tuo nomini digne psallere,
Tuam veritatem corde aniare.

42. Ave, lesu, qui carnem nostram indutus


Divinitate tua non es exsutus,
Sed gigantis assumens fortitudinem
Daemonibus incussissti formidinem.

43. Ave, lesu, ultionum dominus,


Dens ultionum et vindex unus,
Tu super omnes deos exaltare
Et cum maus noli nos iudicare.

44. Ave, lesu, tuos qui annis quadraginta


Ambulantes temptasti loca per deserta,
Sed benefactoris immemores fuemnt
Et contra Moysen et te murmuraverunt.

45. Ave, cui canticum novum decantare,


Nomini cuius debemus benedicere,
Namque et raagnus es et laudabilis nimis,
Cordi tuam infunde gratiam hominis.

46. Ave, cuius laudes caeli nuntiaverunt,


Cuius gloriam populi illi viderunt,
Cum passo Christo revertebantur compuncti,
Sed hoc deridebant principes maledicti.

47. Ave, qui mirabilia solus facis,


Tuum salutare nobis notum facis,
Populo tuam iustitiam revelans,
Quod tyranni iugum ferebat anhelans.

48. Ave, qui primus inter homines humilis


Apparens signis factus es admirabilis,
Unde populi increduli irascuntur,
Tui sed fidelesi-HJAbUlLUllL uhJaetantur.
— 101 -
49. Ave, cui omnis terra a principio
lubilat ineffabili quodam gaudio,
Servire tibi cupiens cum laetitia,

Sed ei invidet daemonis astutia.

50. Ave, a cuius domo qaondam superbia


Satanam deiecit sua cum militia
Coegitque in claustra descendere,
Tormenta quorum non poterit evadere.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, lesu, qui es angelorum panis,
Tu ille es, qui confirmas cor hominis,

Sine te vero arescit homo omnis,


Praebe te ergo nobis optatuni nimis.
2. Ave, lesu, misericors et miserator.
Tu nobis propitiare veniae dator,
Solus qui nostras sanare infirmitates,
Vitam de interitu redimere potes.

3. Ave, lesu, qui multum es magnificatus


Et confessionem decoremque indutus,
Sed et carnis nostrae vestimento amictus,
Miserere nostri, furis qui es misertus.

4. Ave, lesu, in cuius virtute


Populi quondam Israelitae,
De gente transienint in gentem,
Ad populum legem non habentem.

5. Ave, virtute cuius siccatum est mare.


Tu nos iudicium tuum fac custodire.
Et, ne aqua tribulationis obruat,
A malis dextcra tua nos eripiat.
6. Ave, lesu, qui nos redemisti
Et in viam rectam dcduxisti,
A solis ortu nos coUcgisti
Atque ad ovile reportasti.

7. Ave, cui oboedire cor est paratum,


Cuius in liymnis et laudibus est lactatum.
Da, ut in psalterio atque in citbara
Nostra sit coram te oratio decora.

8. Ave, cuius laudem ludaei tacuerunt,


Quem quidcni lingua dolosa circumdcderunt,
Sed contra veritatcm frusta studucrunt,
Ipsi nanique in seipais evanuerunt.
— 102 —
9. Ave, lesu, qui tuae virga virtutis
Hostes teris superbiamque demittis,
Tu principium es spien dorque sauctorurn
Dominans in medio ininiicorura.

10. Ave, cui confitebor in corde meo


lustorum in coetu atque in concilio,
Confitebor, inquam, magna tua opera,
Quae tu operatus es virginis in terra.

11. Ave, Jesu, qui timet, erit beatus,


Potens in terra, prudens atque robustus,
Generatio eius benedicetur,
Cuius redemptor lesus miserebitur.

12. Ave, Jesu, qui duodennis remansisti


In templo interrogans doctores audisti,
Cuius prudentiam ipsi sunt admirati
Teque necdum agnoscentes sunt venerati.

13. Ave, Israelis de stirpe descendens,


In Aegjptura cum matre tua ascendens,
Omnia ruere idola Aegypti,
Sicque introitum tuum consecrasti.

14. Ave, quem corde et ore semper dilexi,


Ad quem omnes preces meas ego direxi,
Dolores mortis quando me circumdederunt,
Eius aurem ipsae mihi inclinaverunt.

15. Ave, cui quia credidi, sum locutus,


Cuius in conspectu hie sum humiliatus,
Cui Vota mea reddere sum paratus,
Cum tarnen eius gratia non sim privatus.

16. Ave, lesu, rex omnium gentium.


Quem laudat ecclesia fidelium,
Tibi nunc laudes resonant ovantes,
Quas ludaei spernebant, omnes gentes.

17. Ave, quem ludaei reprobavere, lapis,


Divitis factus es solamen et inopis,
In unum namque populos iunxisti
Deumque adorandum signis ostendisti.

18. Ave, quem qui sequuntur, sunt immaculati.


Si tarnen altiora se non sunt scrutati,
Sic tu rae mandata tua fac observare,
A via tua ut non possim declinare.
— 103 —
confugiunt
19. Ave, lesu, ad quem omnes qui
In tribulatione solamen sentiunt,
Animam meam tu libera ab iniquis,
Tecum ut habeam partem et cum propinquis.

20. Ave, lesu, qui habitas montes,


Auxilium unde sperant flentes,
Tu qui caelum fecisti et terram,
Cor tu raundum mentemque da puram.

21. Ave, qui caelestem Hierusalem


habitas,

Quam nulla unquam ingreditur iniciuitas,


Da, ut Omnibus a peccatis emundatus
Eins visione non sim posthac frustratus.

22. Ave, Jesu, ad quem oculos sublevavi


Habitantem in caelis, quem semper agnovi
Omnia gubernantem, mei misereri
Piisque oculis exopto intueri.

23. Ave, lesu, qui nisi adfuisses nobis,


Forte surgens in nos furor iniquae plebis
Vivos nos absorbuisset uno impetu.
Quem tu compescuisti in oculi ictu.

24. Ave, lesu, in quem omnes qui confidunt,


Montis ad instar stabilis non decidunt,
Sed euntes de virtute in virtutem
Sanetorum ducuntur ad societatem.

25. Ave, lesu, qui, dum convertis peccatores,


. Animas reples bonis effagans dolores,
Tu nos libera a potestate Satanae,
Participes ut nos simus vitae acternae.

26. Ave, lesu, spiritualium doraorum


Verus custos atque conservator earum,
Da nobis, quacsumus, post panem liunc doloris,
Tuis in aeternum cibis refici veris.

vera,
27. Ave, Jesu salvator, qui es vitis

Tuo de latere vinum et aqua pura


Manarunt totius pro salute populi,
Quibus abusi sunt ludaei incrcduli.

28. Ave, lesu, quem ludaei expugnavcrunt,


Sed nunquam oxpugnare potuerunt,
Super dorsum fabricata tolle pcccata
Gaudia nobis conferens dudum optata.
— 104 —
29. Ave, lesu, ad quem cordis de profundo
Orationes meas clamans effundo,
Fiant aures tuae mihi intendentes,
Qui misertus remittis iniquitates.

30. Ave, cui cor displicet exaltatum,


Cui gratum est sponte humiliatnm,
Da nobis ita corde humiliarij
Tecum tandem ut possimus exaltari.

31. Ave, Jesu, cuius mansuetudinis


Nunquam invenitur numerus vel finis,

Fac, ut, quemadmodum olim iuravimus,


Vota nostra tibi reddere valeamus.

32. Ave, lesu, in quo habitare est bonum.


Sine quo non conveniunt fratres in unum
Et per consequens procul sunt a caritate
Sincera et carente omni simultate.

33. Ave, quem benedicunt omnes eius servi,


Te in domo tua laudare consuevi,
In qua quidem, fac, ut possim perseverare
Atque perseverando gratias agere.

34. Ave, qui omnia, quaecunque voluisti,


In mari atque in terra quondam fecisti,
Ventos qui de thesauris tuis produxisti,
Gentes multas et reges fortes occidisti.

35. Ave, qui fecisti magna luminaria,


Tui sunt caeli, orbis terrae et maria,
Solem, lunam, Stellas habens in potestate,
Securos nos fac ab omni crudelitate.

36. Ave, cuius laudes captivi decantare


Super flumina Babilonis nequivere,
Sed Sion recordati lacrimas fudere
Gentesque talibus indignas putavere.

37. Ave, lesu, cni soll confitebor,


Tibi soll mens est cognitus labor,
Per te, lesu, in supernis exaltabor,
Ubi cum sanctis omnibus gloriabor.

38. Ave, nostras qui nosti cogitationes,


Ad te fusas ne aspernas orationes,
Sed exaudi nos, Jesu, nostri miseratus,
Qui pro nobis tuuni aperuisti latus.
— 105 —
39. Ave, Icsu, adversus quem sicut serpentes
ludaei linguas acuerunt atquc gentes,
Quorum sub Unguis absconsum erat vcncnuin,
Sed nil prodest consilium contra Dominum.

40. Ave, qui nuUa eguisti custodia


Tua ad arcendum pretiosa labia,
Bonam tu pone ori meo custodiam
Et ostium labiis ut circumstantiara.

41. Ave, lesu, in cuius conspectu effundo


Precem meam et tribulationem pando,
Ex me spiritum raeum in deficiendo
Et semitas meas nosti, quas non abscondo.

42. Ave, lesu Christe, fili summi patris,


Per amorem piissimae tuae matris,
Per dolorem tuae rogo passionis,
Aures intendas voci orationis.

43. Ave, lesu, tuos qui instruis ad bellum,


Protector noster esto, qui subdis populum,
Inclina caelos tuos et ad nos descende
Nosque nostris ab inimicis tu defende.

44. Ave, quem benedicam dies per singulos,


Respice nos propitius tuos misellos
Facque nomen tuum in saeculum laudare
Tuaque mirabilia digne uarrare.

45. Ave, lesu, in quo omnis est sita salus,


Praeter quam si nobis promittat hostis malus,
Ilico est nostris a foribus pellendus
Veraeque scripturae mucrone fodiondus.

46. Ave, lesu, qui sanas contritos corde,


Corda illorum purgans ab omni sordc,
Qui numeras multitudinem stellarum,
Custodimc a- fraude inimicorum.

47. Ave, quem Hierusalem debet amare,


Super quam quondam ilcvisti tarn amare.
Tu nos, lesu, dignare hie confortarc,
Ut a te nunquam possimus deviarc.

48. Ave, lesu, (jucm laudant angoli in caelis,


Quem adorat oumis liomo vcrc Immilis,
Concedc nobis coram tc humiliari.
Tibi cum liymnis ut possimus gratulari.
— 106 —
49. Ave, cuius est in ecclesia sanctorum
Laus et gloria in choris angelorum,
Tuum in nobis hie fiat beneplacitura,
üt te collaudet lingua, membrura inquietum.

50. Ave, quem laudant omnes caeli potestates,


Cuique Cherubim assistunt exsultantes,
Concede, ut cum matre virgine Maria
Post hoc exsilium tecum fruar gloria,

Orat. ms. Pratense saec. ^^/le. Cod. Parisin. 14 156. — I. 6, 3 mi-


sertus. —12, 4 Nocte enim [?] nuUam spero. —
25, 2 Me iudices. —.SO, 1
Ave lesu in quem sperans dum cautabar. —
30, 2 confundebar. ^ 39, 1
,

Ave lesu quem.


,


43, 2 febleu zwei Silben nostris ergänzt. — 43, 3

, ;
,

fehlen zwei Silben; lesu ergänzt. —


II. 31, 3 Pupillo et egeno. III. 36, 4
indignos.
VIII. Psalteriniii D. N. Jesu Christi.

Prima Quinquagena.
1. Da nobis, ut ad instar lis;ni fructura,
Quod aquarum est in cu[rsu plantatum],
Nos valeamus tandem fr[uctum bonum]
Ferre, cum vener[is ad iudiciumj.

2. Nostri cordis vincla rumpe


Atque, tua legem ope
Ut servemus sine fine,
Da gratiam, pastor bona.
3. Ave, lesu, fili virginis matris,
Suscipe me in domo tui patris,
Ut tecum cpuler una cum sanctis,
Nee me perdas meis pro demeritis.

4. Miserere, lesu, et exaudi


Preces nostras, da, fac, simus mundi,
Da, Tesu, lumen nostris cordibus.
Da te videre nobis omnibus.
5. Sed memento, quod nos omnes
Mortales simus homines
Nee te mortem peccatorum,
Sed velle vitam eorum.

6. Convertere, lesu, et eripe


Animam meam, sed et suscipe,
Sana etiam tua gratia,

Ut fruar perenni laetitia.

7. Erue nos, bone lesu,


A leonis gravi morsu,
Qui minatur nobis mortem,
Dum non vidct duccm fortom.

8. Quis sum, bone lesu, mei ut sis memor ?


Vermis et non homo, qui scmi)Or infirmor ;

Tu te tamcn minorari paulomimus


Passus es ab angclis, rex et Dominus.
— 108 —
9. Eia ergo, lesu, fili David,
Quia peccatum in me regnavit,
Tua illud contere virtute,
Ut te videam in maiestate.

10. Ave, mons, sedes cuius est in caelis,


Qui peccantes arcu tuo percellis,
Oculis paupertatem miserorum
Vide et protegd natos eorum.

11. Ave, lesu, cuius sunt eloquia


Casta semper et valde melliflua,
Nostras ad te tua dulci gratia
Converte, obsecramus, voce pia.

12. Oculis me ergo misericordiae


Respice, salvator Clemens atque pie,
Ut exsultare in salutari tuo
Possim liber ab omni peccato meo.

13. Ave, lesu, qui de caelo


Peccantes pio oculo
Ad paenitentiam vocas,
Rogamus, ut nobis parcas.

14. Ave, Jesu, iustitia cuius


Errorem destruit mundi huius,
Et ad superna tendere cogit
Cor, quod sua facinora plangit.

15. Ave, lesu, pars hereditatis,


Tu, qui causa nostrae paupertatis
Multa mala passus es in cruce,
lube nos semper esse in pace.

16. Proba cor meum, o bone Jesu,


Visita nocte, ne malo usu
Insit ei quaedam iniquitas,
Quae contaminet eins semitas.

17. Ave, lesu, cuius terra est commota


Passione, et montium fundamenta
Conturbata sunt atque multum commota,
Fac, ut sint cor da nostra Immaculata.

18. Da, lesu, cum sanctis te laudare,


Tua gloria participare.
Da praeceptum lucidum servare,
Quod potens est nos illuminare.
— 109 —
19. Ave, Jesu, qui in caelo sancto sedes,
Vide, quaeso, quantas hie patimur caedes,
Et de Sion, sancta tua civitate,
Salva nos a malorura iniquitate,

20. Ave, lesu, qui nos praevenisti


In benedictione caelesti,
Vitam, quaeso, da te petentibus,
Quam optamus, cum sanctis omnibus.

21. Ave, lesu, per quem nostri patres


Desertorum evasere vepres,
Memento, quod sim vermis, non homo
Et pro te factus de vili limo.

22. Ave, lesu, animas qui convertis,


Deduc me in iustitiae semitis
Et educ de raedio umbrae mortis
Sisque mihi baculus iuventutis.

23. Ave, lesu, qui fractis inferni portis


Patrum animas tu ad portum salutis
Inde eripiens, ad caelum vexisti
Easque cupita gloria replesti.

24. Vias tuas mihi, Domine, demonstra


Et semitas doce, quae non babent monstra,
Talibus namque pervenitur ad astra,
In quibus propheta vidit Dei castra.

25. Ave, Jesu, consilium vanitatis


-Et ccclesiam nolens malignitatis,
Hacreticoruni tu fugis malitiam,
Tuam (lui volunt deserere ecclesiam.

26. Ave, Jesu, cuius est facies decora,


Ne tc verlas a me nee deelines in ira
A scrvulo tue, qui tc eupit viderc
Et super mcnsam cum sanctis tuis prandere.

27. Ave, salvator noster, bone Jesu,


Ad sanctum tcmplum cuius loto iiisu
Cum precc manus iunctas cxtollimus,
Quo sie solamen consequi possimus.

28. Per dolores tuos tarn acerbos


Tolle niciitis mcac omnes niorbos,
Ut tuam gloriiun et honorem
Sumniis tandem laudibus cfferam.
— 110 —
29. Ave, lesu, qui me suscepisti
Peccantem et legem docuisti,
Verte planctura meum in gaudium
Et da te videre, Deum meum.
30. Ave, Jesu, qui semper odisti
Observantes vanitates, tristi
Animo eos semper vidisti
Nee vias tuas eis monstrasti.

31. Ave, lesu, cuius per diluvium


Mersi sunt respuentes refugium,
Ne nos, rogaraus, perdas pro peccatis,
Sed da tempus, ut faciamus satis.

32. Tibi confitemur in cithara,


In psalterio tua opera
Laudaraus, qui de caelo respicis
Super terram, quam tremere facis.

33. Ave, lesu, ad quem pauper clamans,


Quem pupillus adflictus reclamans
Angelorum statim habet solamen
Atque eius sanctissimum flamen.

34. Ave, lesu, quem dum testes iniqui


Accusabant, fugerunt et propinqui,
Sola mater quibusdam cum feminis
luxta crucem remansit exanimis.

35. Ave, lesu, cuius timor


Est habendus atque amor,
Timor, inquam, qui sit castus,
Quem non pellat amor iustus.

36. Ave, lesu, tuos qui nunquam sanctos


Derelinquis ab impiis afflictos
Nee iniustos dimittis impunitos,
Aeternis cruciatibus addictos.

37. Ave. lesu, quem miser conturbatus,


Miser, inquam, factus et contristatus,
Nostros, quaeso, cura ab illusionibus
Lumbos mentemque nostram a phantasmatibus,

38. Ave, lesu, cuius igne


Exardescunt, qui condigne
Te per diem meditantur
Et per uoctem venerantur.
— 111 -
39. Ave, lesu, et vide, quantis malis premor,
Tui furoris quantus me teneat tremor,
Quantum maloruin meorum me premat timor,
Tuus erga me, quaeso, non recedat amor.

40. Ave, lesu, qui solus conservator


Noster exsistis et vivificator,
Beatos fac in terra, quam sumpturi
Sumus nostro adhaerentes factori.

41. Ave, lesu, qui quondam lacrimas


Super natos Israel, animas,
In abundantia effudisti,
Salva nos, qui sanguinem sudasti.

42. Ave, Dei genetrix, templum sanctitatis,


Tu altare aureum summae deitatis,
Ubi datur venia nobis de peccatis
Et lumen de lumine, Dens veritatis.

43. Ave, cuius manus geutes disperdidit,


Per quam nos mundumque caelumque condidit,
Per hanc ipse nos hie a malis defendat,
Qui solo suo spiritu sordes mundat.

44. Ave, cuius inter homines fulget forma,


Cuius vita vi vor um omnium est norma,
Acciugere ense tuo, potentissime,
Et expugna hostes iramortalis animae,

45. Ave, cuius auxilio semper freti


Non timemus raotus graves huius freti,
Nam si irruerint flumina vel venti,

Non verebimur, quia in te fundati.

46. Ave, lesu, (jui populos subdis et gcntes,


Nostra ad tc corda convcrtc atquc mentcs,
Ut tibi laudes hie psallere sapienter,
Sed et te taudem frui possimus iugiter.

47. Ave, quem reges sunt admirati,


Videntcs sunt multum conturbati,
Quem nos verum Dcum esse fatcmur,
Eius munere salvari lactamur.

48. Ave, lesu, quem qui semper timebit,


NuUa itiiquitasnunquam nocebit,
Quando pcrcuntcm stultum vidcbit,
Tabcrnacula tua babitabit.
— 112 —
49. Ave, lesu, cui homo comparatus
Nihil est, quia ut iumentum est factus,
Per te tarnen summo donatus honore
Ingratus tuo non stetit in amore.

50. Ave, cui corda placent contrita


Magis quam vitulorum holocausta,
Fac, precor, ut vere humiliati
Hostias immolemus cordis triti.

Secunda Quadragena.
1. Ave, Jesu, qui dilexisti aequitatera,
Angelum tuum quondani superbientem
De caelo tuo ad inferna deiecisti
Eumque perpetuis flammis addixisti.
2. Ave, lesu, qui de caelo respicis,
In terris hominum acta prospicis,
Ob peccata nostra ne nos dissipes,
Sed fac, gratia tua anticipes.

3. Ave, cuius gratia ereptus


Hostias sacrificabo laetus
Et nomini tuo confitebor.
Cum de inimicis gloriabor.

4. Ave, lesu, melliti cuius sermones


Fluctuantes in fide firmaut homines,
Fac omnem nostrum semper in te cogitatura
Omneque desiderium esse iactatum.

5. Ave, lesu, animam qui solus eripis,


Qui Vota Deo reddenda cunctis praecipis,
Praesta, ut tibi tandem possimus reddere,
Quae quondara non timuimus ore vovere.

6. Ave, lesu, cui laqueum paraverunt,


Tua gloria reples terram et cor maris,
Miserere mei, obsecro, raiserere,
Ut tibi digne possim psalpaum decantare.

7. Ave, a quo elongati peccatores


Lapsi sunt in vanos daeraonum errores,
Errantes ab utero sunt falsa locuti,
Serpentis est illis furor, dentes acuti.

8. Ave, lesu, ante cuius conspectum


Malorum iniquitas est peccatum,
Nullo unquam pacto praesentabuntur,
Nisi prius hi mali convertantur.
— 113 -
9. Ave, per (jueni sancli oporantur virtutem,
In tribulatione dcviccrunt hostem,
Fac, ut devictis nostris taiidem inimicis
Tuae post liac fruanmr visione pacis.

10. Ave, lesu, cuius nomini psalmum dicam,


Velamento cuius protectus hostes vincani,
Nomen cuius qui hie timet, hereditatem
Possidebit et aeternam felicitatem.

11. Ave, lesu, meum salutare,


Quem corde benedico et ore,
Coram te nunc cor meum effundo
Teque meum adiutorem laudo.

12. Ave, lesu, cuius sum ego mcnior,


In te solo meus recumbit amor,
In matutinis in te meditabor,
Sed et per diem tibi confitebor.

13. Ave, lesu, cuius quondam divinitatem


Sapientes scrutati sunt et maiestatcm,
Sed hi cogitationibus erraverunt,
Qui altiora Dci ipsi (luaesierunt,

14. Ave, cuius virtute montes praeparati


Sunt et Huctus maris iussu cius turbati,
Turbabuntur gentes te iudicem videntcs,
Quem ludaei crucifixerunt irridentes.

15. Ave, lesu, quem omnis terra adorat


El virtutem omnis anima enarrat,
Fac me tibi holocausta mcdullala
Dignc ofl'erre mcnte sed incorrupta.

16. Ave, lesu, (|ucm bencdicunt onincö gentes,


Cui nati clamabant llosanna dicentes,
IJenodic,lesu, et salva luuni populniii
Mcfpu', quiieso, rcspicc, tuum inlantulum.

17. Ave, Jesu, qui es mons coagulatus,


Mons pinguis, iiions fidelibus scmper gratus,
Nostrum iter, (|uaeso, fac soniper prospcrum,
Nc nos laceret lingua canum luorum.

18. Ave, (jui ojjprobrium sustinuisti,


('u!n in cruce nosiram salulein sitisli,

Eripe mc hoc de luto, ne inligar,


Et fac, de pcccatis incis ul conipungar.
Urcvt's. l'saltoriii Klivtliiiiicii. 1. 8
— 114 —
19. Ave, lesu, qui pro iiobis factus egenus,
Cuius pedes perforati sunt atque raanus,
Tu nobis tuum intende adiutorium,
(^uia nostrum es unicum desideriuni.

20. Ave, lesu, qui es meum firmamentum,


Ne proicias me meum ob peccatum,
Ne forte persequantur et comprehendant
Auimam meam hostes eamque perdant.

21. Ave. lesu, populorum qui es pax vera.


Tibi regis Tarsis obtulerunt munera.
Tui in nos descendat si)iritus gratia
Corda(iue irroret uti vellus pluvia.

22. Ave, lesu, cuius fuit vita labor,


Tu, qui transfiguratüs es in monte Tabor,
Fac, ut valeam tibi semper adhaerere.
Meam quofiue spera omnem in te collocare.

2ü. Ave, lesu, rex noster es ante saecula.


Quem pauper et inops laudabunt die illa,
Cum iudicabis malorum improperia
Electorum recomendans desideria.

24. Ave, lesu, cuius cornu exaltatum


Super omnes caelos est et elevatum,
Concede, ut, qui sunt hie Luniiliati,
luxta promissum tecum sint exallati.

25. Ave, cuius vox est terribilis,


Cuius potcstas admirabilis,
Fac tibi, quaeso, digua vovere
Dignaque tibi vota reddere.

2G. Ave, cuius virtutes orbi illuxerunt,


Quae gentes ad paenitentiam comnioverunt,
Et quas etiam daemones contremuerunl,
Soli ludaei recipere contempserunt.

27. Ave, panis vitae, quem homo manducavit,


Capharnaita quem perfidus fastidivit,
Tu nos tuo satia, Christe, semper pane,
Qui solus dat vitam homini sine fine.

28. Ave, lesu, cuius nos sumus populus et oves,


Delictorum ne sis memor nostrorum, quia leves
Sumus et a natura ad malum semper proclives,
Quin misertus tuos fac serraones nobis suaves.
— 115 -
29. Ave, (lui nos diligis, puiic lacriniarum
Pascis, in contradictioncm vitiorum
Ne des nos, sed tua pietatc libera
Et ostende faciem, ([uac est salus vera.

30. Ave, quem populus Israel invocavit,


Qui invocatus eum saepe liberavit.
Tu nc dimittas nos iuxta nostros affectus,
Sed refice nos adipe tui Spiritus.

31. Ave, virtutem cuius nescierunt,


His in tenebris qui ambulaverunt,
Nos deos fac participatione,
Ut laetemur in resurrectione.

32. Ave, cuius sanctuarium possiderc


Voluerunt gentes, sed et malignavere
Super populum tuum consilium vanuni.
Dispcrderc eum volentes uti focnum.

33. Ave, legis cvangelicae lator.


Tu noster sis semper verus protcctor,
Ut in caelestibus mansionibus
Inliabitemus sanctis cum omnibus.

34. Ave, ante quem iustitia ambulabit,


Ante quem iniustitia non apparebit,
Nostros, obsecro, tu, lesu, dirigc grcssus,
Ut ad patrem nobis facilis sit accessus.

35. Ave, lesu, patiens atque miserator,


Tu mc deduc in via tua, quam meditor,
llcspice in me, Domine, et misererc,
Quo post cxsilium merear te viderc.

36. Ave, lesu, de i\m sunt gloriosa dicta,


Dona mulliplicans nostra delc delicta,
Ut tpcum tandom nostra sit liabitatio,
In (luo consistit sanctorum glorialio.

37. Ave, lesu, ad quem manus mcas expandi,


Ne me repcUas, sed orationcm audi,
Cuius sine adiutorio sum turbatus,
Cum (lescendonlibus in lacum aestimatus.

38. Ave, cuiuh sunt caeli el terra,


Tua nos semper regat dextera.
Tu ne conteras nos verbcribus,
Sed miscralus parce omnibus.
— 116 —
39. Ave, cuius spleiidor gratiae inirabilis,
Diebus at(|ue annis uunquam mutabilis,
Sis, bone lesu, super nos deprecabilis,
Opus nostrum dirigens libera a malis.

40. Ave, bone lesu, a cuius latere


Mille cadunt daemones nee possunt stare,
Spes esto mea refugiumque ergo,
Ut non me laedant daeraouiu a tergo.

41. Ave, Jesu, cuius sum ego factura.


Da, ut tua magniftcata opera,
Inspiciens quae nequit intellegere,
Furo seraper corde possini collaudare.

42. Ave, Jesu, sedes cuius exstitit virgo,


Tentationum fluctus ut compescas, rogo,
Quo testimoniis creduli facti
Doraura tuani babitemus iustificati.

43. Ave, lesu, qui peccatores, ne grassentur


In pios, deicis, ne ipsi glorientur
Iniquitate, dum eos sie persequuntur,
Populi tui miserere, ut salvetur.

44. Ave, in cuius manu sunt terrae tines.


Et cuius sunt niontium altitudines,
Corda nostra tibi fac esse devota,
Securi ut transeamus baec deserta.

45. Ave, quem in atrio suo adorare,


debemus omnes adferre,
llostias cui
Küstra semper at in eo terra laetctur
Et non a faeie eius commoveatur.

46. Ave, lesu, ({ui solus es altissimus,


Quia per te omnes nos creati sumus,
Curda nostra sancti spiritus lumine,
Ut illustres, summe rogamus, Domine.

47. Ave, cui novum cauinms canticum,


Salvatorem quem confitemur unicum,
Tu nobis tuas notas fac iustitias,
Ne hie declinemus ad iniustitias.

48. Ave, lesu, nomini cuius confitemur,


Magnum atquc terribilc omnes vereraur,
Da nobis dignis te exaltare laudibus
Cum Moyse et Aaron sacerdotibus.
— 117 -
49. Ave, losu, qui inferni portas rupisti.
Cum exsultatione patres extraxisti,
Ad caelos usque victor tecum deduxisti,
Vestitos duplicibus patri praesentasti.

50. Ave, qui detrahentem proximo


Corde persequeris et animo,
Da sie cum proximo ambulare,
Te tandem ut possimus videre.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, lesu, qui in aeternum permanes.
Tu nos dirige actusque nostros omnes,
Ne quando exprobrent nobis inimici,
Uti foeiium si uos videriiit contici.

2. Ave, qui Moysi notas vias fecisti,

Filiis Israel mare aperuisti,


Tu ne in perpetuuin nobis irascaris,
Qui sperantium in te semper misereris,

3. Ave, qui es vcra solida(iue petra,


Tu nobis a patrc veniam iinpetra
Et, qui in nos potes creare cor nuinduin,
Fac tibi nostrum eloquium iucundum.

4. Ave, <iui in Aegypto signa ostcndisti


Et plagis niultis Aegyptios affecisti,
Da nobis, hac de Aegypto ut liberati
Ad te pertingamus virtute onerati.

5. Ave, quem offendimus nostris cum patiibiis,


Misertus nostri parcc ini(|uilatibus,
Nomini sancto tuo ut conlitcamur
Tuaquc gloria pcrfrui mercainur.

6. Ave, losu, (|ui animas satias boiiis

Eas servans, ne adbacreaut rebus vanis.


Tu nos sedeiit(>s in lenobris illumina,
Tua eloquia ul sint nobis amooiia.

7. Ave, in (|uo credentcs foccre virtutcm,


In quo tyraniii devii'crunt potostatnn,
In tuam deduc nos muiiitani civitalem,
In (jua liabebjmus omnem fclicitatcm.

8. Ave, losu, (|U0 opcrinmr, vestimenünn.


Nostrarum esto innnomor ini(|ui1atum,
Indiiantur, qui (lelraliunl nobis, jiudore,
Tibi noslro ut coMlittaniur in uro.
— 118 —
9. Ave, cuius iuramenti non paenituit,
In ore cuius nil nisi veritas fuit,
Tuo de torrente nobis tribue potum
Nosque hinc transfer in tabernaculum sanctura.

10. Ave, cuius nomen sanctura et terribile.


Da tuum servare testamentum fidele,
Escara, quaesumus, tribue te timentibus,
De qua sancti epulantur in caelestibus.

11. Ave, qui te das in cibura pauperibus,


lustitia tua in terrae finibus,
In saeculum saeculi mauet omnibus
In Dei veritate te quaerentibus.

12. Ave, quem in templo pueri laudaverunt,


Nomen cuius tunc laetantes benedixerunt,
Principes avari audire nequiverunt,
Sed de eins morte inter se tractaverunt.

13. Ave, lesu, cuius est caelum caeli,


Quem non laudabunt mortui raali,

Sed nos, bone Jesu, qui vivimus,


Fac, te benedicere possimus.

14. Ave, lesu, qui custodis parvulos,


Nos, quaeso, respice tuos misellos,
Ut in regione tibi vivorum
Placeamus domino dominorum.

15. Ave, lesu, cuius ego sum servus,


Matris Evae raiserrimus filius,
Uumpe, quaeso, peccatorum vincula, •

Tibi ut sacriticem in saecula.

16. Ave, lesu, qui tua misericordia


Gentes salvasti a tyraiini miseria.
Tu cum sis veritas permanens in aeternum,
Tuae clementiae nobis porrige raanura.

17. Ave, quem principes vallaverunt ut apes,


Strophas contra eum quaesierunt ut vulpes,
Sed castigans castigavit eos Dominus,
Devinctos cum relegavit Vespasianus.

18. Ave, lumen tidelium atque lucerna,


mentesque illumina,
Sic tu gressus nostros
Tuam legem da nobis digne perscrutari,
Ut per te taudem possimus illuminari.
— 119 —
19. Ave, Icsu, meosque respice gemitus,
Quos nunc fundo in terra huius incolatus,
In (iua me paenitet tamdiu peregrinari,
Qui tibi summe cupio associari.

20. Ave, lesu, qui non dormis neque dormitas,


Nos custodi uostrasciue dirige seraitas,
Nequando per diem prosperum sol nos urat,

Neu adversam per noctem nos luna atterat.

21. Ave, lesu, pax de caelo manifestata,


Hac tua pace, fac, non sint corda frustratu,
Quam tu apostolis tiuondam tuis dedisti,
Quando eis Pax vohis totiens dixisti,

22. Ave, lesu, despectorum qui misereris,


Respice, quaesumus, tuis super miseris
Et fac, ut ad te suos dirigant oculos,
Qui se semper hie aestimaveruut niisellos.

23. Ave, lesu, iua ([ui passione


Daemoniorum a vcnatione
Nostri misertus nos eripuisti,
Nostra in cruce peccata tulisti.

24. Ave, qui non relimiues virgam peccatorum


Omnium, ut. praevaleat sorti iustorum,
Sed si extendant suas ad tc iusti manus,
Tuae largitatis öfteres eis munus.

25. Ave, cuius apostoli intcr gentes


.Ibant evangclium annuntianles
Et Domino manipulos reportantes
Multos rcddcbant lidei audiontes.

26. Ave, lesu, cuius pcrmanet aetcrnitas,


Elecforum onniiuin ([ui es hercditas,
A nobis i)otentium rcpollo sagittas,
Ut non i)raevaloat eoruni iniquitas.

27. Ave, lesu, (luem (pii liment, sunt bcali,


Ambulantes in viis eius ditati,

In viis tuis sie nos fac ambularc,


Tiaborcs nostros ut possimus edero.

28. Ave, peccatorum ^\\\'\ concidis cervices,


Uti meremur, nosira tu no porcala vindicos,
Sed (luiiernitibus spatium paenilcnliae,
Fac, (luaeso, non dosit largilas veniae.
— 120 —
29. Ave, apud quem est propitiatio,
Per quem nostra est perfecta redemptio,
Fac, ut uos in custodia matutina
In te spem collocemus et vespertina.

80. Ave, lesu, qui ab angelis minoratus


Atque a virgine matre es 'ablactatus,
Da nobis cum Israele in te sperare,
Marc hoc quo possimus tuti pertransire.

31. Ave, lesu, sanctum cuius tabernaculum


Angeli videntes laetantur in saeculum,
Concede, tuum ut servemus testamentum,
Quod patribus promisisti per iuramentum.

32. Ave, cuius descendit in barbam unguentum,


Aaron scilicet eiusque vestiraentum,
Sic nos, bone lesu, omnes fac uniri.
Quo tuo unguento possimus illiniri.

33. Ave, ad (juem in noctibus extollo manus,


Ne dum hie curro, tandem appaream vanus,
Renedic me, quaeso, qui in Sion habitas,
Et fac, ne me premat malorum iniquitas,

3-i. Ave, qui populo tuo hereditatem


Dedisti fugans liinc sectantes vanitatem,
Praebe te nobis nunc, Christe, exorabilem,
Qui Cananaeae vocem audisti flebilem.

3.''), Ave, qui nostrae memor es humilitatis,


Vide, quod premat nos procella tempestatis,
In profundum statim forsitan demergendi,
Tibi si desit voluntas nos liberandi.

36. Ave, lesu, qui es vera petra angularis,


Illidens inimicos nunquam confriugeris,
Malos cogitatus da ad te allidere,
Solus qui potes utraque unum facere.

37. Ave, qui solus, cum sis Dominus excelsus,


Non despexisti nos miseriis compassus,
Sed carnem nostram homo factus induisti,
Dexteram patris qui nunquam dereliquisti.

38. Ave, Jesu, solus qui cuncta vides,


Si ascendero in caelum, ibi ades,
Sed etsiinfernum ego descendero,
in
Manus tuas effugere non potero.
- 121 -
89. Ave, lesu, iudex inopis et pauperum,
De manu oninium salva nos peccatorum
Atque eripe hominibus ab iuiquis,

Qui impiis iudicium facis et aequis.

40. Ave, qui a latiueo potes custodire,


Scis, quod peccatores laqueum paravere,
Quem nuuquam sine te potero evadere,
Qui in retiaculo non potes cadere.

41. Ave, cuius dexteram si timuero,


In via hac quamdiu ambulavero,
Laqueos efifugiam inimicorum, ^

Quia per te manus evadam illorum.

42. Ave, cuius spiritus est anxiatus,


Vide, quaeso, ego quod sim conturbatns
Et fac, ut sim tuis mandatis attentus,
Quo me ad te deducat spiritus sanctus.

43. Ave, lesu, qui das salutem regibus,


David salvasti periculis ab omnibus,
Erue nos de manibus alienorum
Nosque tandem hinc transfcr ad regua caelorum.

44. Ave, qui iustus es tuis in operibus,


Prope esto omnibus te invocantibus,
Timentium te qui voluntatem pertic.is
Tuaeque gloriae participes efticis.

45. Ave, lesu, solus qui solvis compcditos,


('aecis qui rcddis oculos illuminatos,
Erige, quaeso, a diabolo elisos,
Pupillos ([ui custodia advenasque laesos.

46. Ave, q\ii producis in montibus foenum


Et qui das berbam Servitut bomiimin, i

Concede tibi digne posse servire,


Ut pro datis grates possimus roddere.

47. Ave, lesu, ccclesiam ({ui confortasli


Et tines eins paccm ipsc posuisti,«
Da nobis sie in ea hie perseverare,
Quo irumcnli adipcm possimus edero.

48. Ave, cui omnes bcstiao cunctaque i>ecora,


Serpentes volucrcs(|ue. pura et impura,
Omnis sane te laudat tua creatura,
Tibi namque oranis creaturae est cura.
— 122 —
49. Ave, quem angelorum ordines laudare
Non cessant eumque iugiter adorare
Sanctus, sanctus canendo nosque gubernare,
Actusque nostros semper velit dirigere.

50. Ave, lesu in sanctis tuis laudandus,


In firmamento ab omnibus colendus,
Da, ut in psalterio et in cithara
Te laudare valeamus mente pura.

Orat. ms. Pratense saec. Cod. Parisin. 14156. —


^^/ig. 2 sqq. I. 1,
wegen Beschädigung der Hs. : —
defekt. boue lesu. — 8, 4 et fehlt —
6, 1

9, Tu euiii contere. — 35, 2 et amor. — 37, 2 et — 47, Ave,


fehlt. 1
lesu,
'S

quem reges. — 49, 2 Nil — 14, 3 gentem. — 23, es


est. II. — 1 fehlt.
36, 2 Dona tua multiplicans. — 22, 4 se
III. — 39, Lies vindex? —
fehlt. 1

42, 3 ut fehlt. — Dies Psalterium augenscheinlich von demselben Ver-


ist
fasser wie das vorhergehende.
IX. Psalterium beatae Mariae V.

auctore f^ngelberto Admontensi.

Prima Q u i ii quagen a.

Ave, rosa, flos aestive, 6. Ave, rosa, cui scrlpturae


Maria, lucis vivae Alluserunt adfuturae
Suave liabitaculum, Praediceutes inclitam,
Lumen vivum ex te luxit, Area Noe quam signavit.
Lumen vitae quod reduxit Quam abyssus exaltavit
In hoc mortis saeculum. In sublimi positam.

Ave, rosa aestivalis, 7. Ave, rosa, intus, extra


Nulla unquam rosa talis C'reatoris forti dextra
In hoc mundo splenduit, Illita bitumine,
Ut est notum Gabrieli, Nam bilumen hoc amoris
De te sola lumen caeli Nunquam solvi vi terroris
Homo nasei voluit. Potuit ab homine.

Ave, rosa, flos vitalis, 8. Ave, rosa, quam benigne


Creatura aestivalis, Firinae pacis ad insigne
Felix o. prodigium, Deus arcum posuit,
Quod cum Deus fahricaret. Quo inspecto dcmeus Deus,
Hoc intendit, ut monstraret Mc periret homo reus,
Grande artificium. Parcere disposuit.

Ave, rosa, decor cuius 9. Ave, rosa verni roris,


Omne pulchrum mundi huius Te divini ros amoris
Premit et exsuperat, Totam sie roraverat,
Lege carnis nihil talo III liunc esses genitura
Conferenduni vol ao(iuai(> ("arnc sine carnis cura,
Mundus germinaverat. Deus quem gcnucrat.

Ave, rosa n(m vulgaris, 10. Ave, rosa, rosa vcris,


Oisciplinac puellaris J)um in mundum nascereris,
Excmplum et regula, Totus mundus tloruil,
Cedrus codri vincis iura, Te nascente vclut sole
Quam plantavit I)oi cura, Tonoiirarum jtulsa mole
Fragans fumi virgula. Nova lux cmicuit.
— 124 —
11. Ave, rosa tactu lenis, 18. Ave, rosa, vitae vitis,

Cuius vultu, cuius genis Vero David Suuamitis


Rubet verecundia, Es quaesita longius,
Vultu cuius instar floris Qua reperta inter mille
Relucebat lux pudoris Esse vidit fortis ille
Virginalis gratia. Nihil amabilius.

12. Ave, rosa, mater I)ei, 19. Ave, rosa nata mundo,
Adrairandae speciei, Volvebamur in profundo
Flore fulgentissima, Umbrosae caliginis,
Rosa, inquam, clari floris, Lux est oria te nascente,
Longe spargens vim odoris, Tua fulsit lux repente
Gratiis plenissima. In salutem hominis.

13. Ave, rosa, gerraen darum, 20. Ave, rosa, sponsa Christi,
Nil spineti, nil spinaruni, Hesther nova appendisti
Nil rigoris retinens, Aman in patibulo,
Virgo vitae singularis, Dum amata loco Vasthi
Disciplinae puellaris Gentem tuam liberasti
Principatum obtinens. Mortis a periculo.

14. Ave, rosa paradisi. 21. Ave, rosa sola potis,


Per quam morbi sunt elisi. Ferre vim rhinocerotis
Serpens, quos induxerat, Et invictum capere.
Morbi mortis, primus homo Dum signatum fera tali
Quos gustato uno poino Sinu claudis virginali
In nepotes fuderat. Moriturum propere.

15. Ave, rosa rubens verno, 22. Ave, rosa, recordare,


Te Creator ab aeterno Dum iam terapus propiuquare
Sic praedestinaverat. Cerneret altissimus,
Ut ex tua carne pura Quo necandus ligno crucis
Verbuni esses genitura, Dextra foret magni ducis
Corde quod ructaverat. Aman superbissimus.

16. Ave, rosa suavis tota, 23. Ave, rosa, orbe toto
Tu coluniba lacte Iota, Quaerebaris Dei voto,
Affluens deliciis, Virginalis castitas,
Pulcbra, decens, verecuuda, De qua posset digne nasci,
Prudens, casta, mitis, munda, Lacte cuius vellet pasci
Cunctis plena gratiis. Incarnanda veritas.

17. Ave, rosa, prae puellis 24. Ave, rosa sie quaesita,
Solls iubar ut prae stellis, Pretiosa margarita
Ut aurora nitilans, Longe pretiosior,
Nascebaris ut aurora, Inveniri meruisti,
Luna fuit vitae mora, Sic inventa placuisti,
Sol es sursum iubilans. Cunctis amabilior.
- 125 —
25. Ave. rosa, novo iiiore 32. Ave, rosa, dum amoris,
Gabrielis cum ab orc Admirandi dum fervoris
Sonat salufatio, Ignes tot non toleras,
Salutantis in sermonc Vi amoris mente niota,
Novitatis ratione Prae amore languens tota
Tua nutat ratio. In montana properas.

26. Ave, rosa singularis, 33. Ave, rosa, in montanis


Novitäten! adniiraris, Supra mundum ab bis vanis
Mens pavore rapitur, Quam sublimis habitas,
Fatu donec blandi oris De profundis cuius mentem
Nascituri ex te floris Super caelos ascendentem
Tibi ortus panditur. Elevavit Caritas.

27. Ave, rosa, quaeris nioduni, 34. Ave, rosa, dum astares.
Quacstionis factae noduni Dum cognatam salutares
Mox dissolvit nuntius, Salutantis vocibus,
Ex te, inquit, quod nascetur, Gestit infans vcntre clausus
Sanctum erit et vocctur Exhibetur Deo plausus
Suninii Dei filius. Voce non, scd motibus.

28. Ave, rosa sie intacta, 35. Ave, rosa vultus clari,
Veritatis templuni facta, Ibi tuo salutari
Thronus sapientiae, Carmen laetum concinis,
Verbuni verbo concepisti, Mundo lumcn eflfulsurum
Dum per tidom i)aruisti Praestolaris nasciturum
Inspiranti gratiac. Praecursorem luminis.

29. Ave, rosa sie fecunda, 30. Ave, rosa, trino niensc
In conceptu verbi nmnda Ibi perstas innottense,
Castis in viscoribus Mox lobannes nascitur,
Sine molc pignus caruni. Qui dum vagit, infans natus
Deitatis solcm clarum, Per te priinani clevalus
Novem portas mcnsibus. Fasciis involvitur.

30. Ave, rosa, modo tali 37. Ave, rosa post, non ante
("um in borto virginali Partu tibi properanic
Iloc ilorerel liliuni, JJelhU'licm ingrederis,
I'cctus luuni asiringcbal, Vcrbum il)i caro factum
(Juod Ic totani possidcbal Non per vctus Kvar pactum
iminortah^ gaudinni. Genuisse crcderis.

31. Ave, rosa, nee exponi 38. Ave, rosa, noio more,
Nostrac polest rationi Nullo tarnen in dolore
Tanta, gratubilio, Parturisli lilium,
Virlus Di'i si non ibi Clausa semper persistente
Oltunibrasset, virgo, tibi, Via Sacra, (jua repente
l'erisses cxitio. Profudisli lilium.
126 —
39. Ave, rosa, quam niirandum, 45. Ave, rosa, dum videres
Quam devote venerandum Florem lesum et stuperes
Lux inacessibilis, Clariorem sidere
Nube carnis quod induta Fasciatum et obtectum,
Vili sacco involuta Eiulantem ad dilectum
Facta est visibilis. Applicaris ubere.

40. Ave, rosa, quantae curae 46. Ave, rosa, mater dulcis.
Erat tibi pariturae, In praesepe foeno fulcis
Cum tractares dulciter, Flentem sapientiam,
Quam ferventer, quam benigne Fletus ille dulcis voti
Nato velles et quam digne Merebatur mundo toti

Deservire iugiter, Creatoris gratiam.

41. Ave, rosa, quanti aestus, 47. Ave, rosa, mater spei.
Cum instaret dies festus, Quam stupendus fletus Del
Te angebant virginem, Sub pannis infantiae,
Quae ignara generandi, Admirandus plane fletus,
Quae infantes fasciendi Angelorum pavet coetus
Necdum noras ordinem. Fletum sapientiae.
42. Ave, rosa, reor ratum, 48. Ave, rosa, verbum mutum
Quod iam totos necdum natum Pannis vagit involutum,
Tu affectus traxeras, Pannis inquam vilibus,
Quod in vultus necdum orti Vagit infans, nescit fari,

Caritate prorsus forti Sursum qui seit fabulari


Totam te transfunderas. Angelorum milibus.
43. Ave, rosa, pia mente 49. Ave, rosa, quam decenter
Haec ardenter, haec intentc Quam benigne, quam fre-
Cogitabas omnia, quenter
Necdum natus erat illc. Nato figis oscula,
Tu comi)lexus dabas mille, Eiulantem (^uam abunde,
Mille dabas basia. Arridentem quam iucundc
Keflcis mamillula.

44. Ave, rosa, sine mora 50. Ave, rosa vultus clari,
Sacri partus adest iiora, Iam te quaeso recordari
Verbum caro nascitur, Pastorum laetitiae,
Et, qui pascit omne vivuni, Ortum quibus campi florem
Mundum omnem defectivum, Nuntiarunt, salvatorem
Tuo lacte pascitur. Caelestes militiae.

Secunda Qu ad rage na.


1. Ave, rosa, quantum gaudes, 2. Ave, rosa, cum infantem
Cum pastorum audis laudes Aqua lavas palpitantem
Deum coUaudantium, Puerili turbine.
Sed tu, rosa, corde laeto Arridebat rosa rosae,
Clausum servas in secreto Speciosus speciosae
Tantum hoc mystcrium. Blanda in dulcedine.
- 127

3. Ave, rosa, niator Horis, 10. Ave, rosa, recordare


Tanta fuit vis anioris In Aegyptuni transportare
Tuis in visccribus, Dum iuberis filiuni,
Ut si forte casu fleret, Fugani pavor celerabat,
Cor matcrnum iiiox laiigueret Sed niiranda dulcorabat
Saevis in doloribus. Caritas exsilium.

4. Ave, rosa, quam instanter, 11. Ave, rosa, binc rcversa


Quam votive, quam ovanter lam pavoris nube tersa
Menses aevi numeras, Nazaretb regrederis,
Quod tardabat gradiendi Hinc, lesu Nazarene,
Facultatemque loquendi, Nomen suave, nomen lene
Votis tu acceleras. Possidere crederis.

5. Ave, rosa, et laetare, 12. Ave, rosa, Üos pcrennis,


Dum maternis bic reptarc lesus tuus duodennis
Nondum scirct sinibus, Cum in urbe perditur,
Novae sidus claritatis Arescebas in maerore,
Testem raittit veritatis Cor maternum prae dolore
Chaldaeorum ünibus. Gladio transfigitur.

G. Ave, rosa, ecce, Magi 13. Ave, rosa, quam non .stando,
Quaerunt regem parvi pagi Quam instanter pergyrando
Ductu clari sidcris, Anfractus itinerum
Delectari tuo flore Inter notos et amicos,
Sponsi currunt in odore Per patentes urbis vicos
Voto dandi muncris. Dulcem quaeris puerum.

7. Ave, rosa, vi odoris 14. Ave, rosa, te quaerente


Attraliuntur salvatoris Icsum luum, cum rcpente
SuavitatQ lilii, Flos efl'ulsit inclilus,
Cernunt tandem, sed iacentem. Mox maeroris tersa mole
In praesäepi vagientcni Novo quasi orto solc
Vilis diversorii. Tuus gaudet spiritus.

8. Ave, rosa, pias mentes 15. Ave, rosa, (juain benigne,


Non conturbal intueiilcs Quam amoris blando igne
liegis haec pannosilas, Osculis excii)itur,
Quas niniiruin illustraiidu, Sed stupciuhim. Deus a te
Lucem intus aspirando Quod materna pietate
Edocebat vcritas. Fugac rcdarguitur.

*J. Ave, rosa, trinum niuiius IG. Ave, rosa, tuus ille
Cbristo ferunt, qui est unus Per virlulrs dum sie niiilc
Splendor veri liiniinis, Transit pueriliam,
ProHtcntur Dcuni Iure Tccum sedens, Icruni slando.
Auro regeln, nmrra iure Tibi iuge famulando
Sepulluram bominis. Exbibebat gratiam.
128

17. Ave, rosa, carae proli 24. Ave, rosa, mirum grande,
Intendebat paene soll Quod petentis votum blande
Maternus intuitus, Quasi negans arguit,
Excomebas vestes cultu, Sed nimirum vultu laeto
Solus tuus illo vultu Tibi latens in secreto
Quiescebat Spiritus. Voluntas innotuit.

18. Ave, rosa, rosa mundi, 25. Ave, rosa, scio vere.
Sic vos cerno, coniucundi Nihil prorsus te latere
Floruistis pariter Latentis consilii,
In amore prorsus miro, Fatu suavis disciplinae
Soli dabas illi viro Dum impleri tam festine
Te adflandam dulciter. lussa iubes filii.

19. Ave, rosa, credo vere, 26. Ave, rosa, quam tu gaudes,
Quod te matrem nil latere Non audenda dum sie audes
Secretorum poterat, Amoris üducia,
'
Quae se verbum ex te natuni, Votis cuius Deus cedit,
Carne tua incarnatuni Cui paret et oboedit
Efifecturum noverat. Caelestis potentia.

20. Ave, rosa, mundi vita, 27. Ave, rosa, iubet laetus,
Quam miranda, quam ignita Ministrorum paret coetus.
Caritatc aftiuis, Aqua replet bydrias,
quam saepc corde laeto Lympha stupet flavescente,
Nati dulcis in secreto Quae dum vinum tit repente,
Ad amplexus proruis. Stupor agit gratias.

21. Ave, rosa, memor esto, 28. Ave, rosa ter beata.
Nuptiarum dum in festo Quam immense cumulata
Egerct convivium, Gratularis gaudio,
Ibi eras tu concivis, Dum ex aqua factum vinum,
Vino eget. non convivis Non sed divinum,
terrestre,
Nobile triclinium. Fertur in convivio.

22. Ave, rosa, contristari.^. 29. Ave, rosa, ex bac hora


Contristata misetaris lesus tuus, decora,
Sponsi verecuniiiam, Splenduit miraculis
Nato pandis aestus curae, Te vidcnte, o benigna,
Obrespondet ille dure Facit mira, facit signa
Nutu servans gratiam. Inaudita saeculis.

23. Ave, rosa, nee acerbo 30. Ave, rosa, Horis clari,
Exturbaris nati verbo, Coli digna et amari,
Quae negantem noveras Sumrais digna laudibus,
Non negantis ferre votum, Digne gaudes tota mente,
Sed implere velle totum, lesu tuo tot fulgente
Yotis quüd optaveras. Signis et virtutibus.
— 129 —
81. Ave, rosa, vultu laeto 38. Ave, rosa, flos camporum.
Tu et ille in secreto Cum paterent ludaeorum
Cum essetis pariter, Fraudes et malitia,
Tunc, ut reor, tactu blando Quas texebant tuo nato,
Caput sacrum osculando Corde ibas vulnerato
Demulcebas dulciter. Languens prae tristitia.

32. Ave, rosa, memoreris, 39. Ave, rosa, nunc est bora,
Cum docentem sequereris Ut depromam sine mora
Per urbes et viculos, Passionis ordinem,
Caritatis ad insigne Sed mens votis reluctatur.
Ad te crebro quam benigne Dum doloris meditatur
Dulces flexit oculos. Tantam maestitudinera.

33. Ave, rosa, recordare. 40. Ave, rosa, sorte dura


Quam iucunda sequebare Quanto aestu, quanta cura
Praedicantem filium, Pectus tuum uritur,
Rosa rosae stabas iuncta, Dei verbum, Dei sensus
Vix inter vos duo puncta, Vinculatur, indefensus
Procul omne medium. Cum ad mortem trabitor.

34. Ave, rosa, raemor esto. 41. Ave, rosa, turba teste
Quam devota iugis praesto Dum ridetur verbum veste
Assistebas filio, Amictum purpurea,
Miti eius visu fixa Dum Corona caput blandum,
Cohaerebas illi nixa Creaturis adorandum,
Dulci nimis studio. Perforatur spinea.

35. Ave, rosa, recorderis, 42. Ave, rosa, carens vere.


Cum maternae pungereris Dum ludentes illusere
Pietatis spiculo, Dei sapientiae,
In dilectö quam dilecte, Celsitudo dum curvatur,
Visionis quam ercctae Dum sublim is inclinatur
Quiescebas oculo. Maiestas malitiae.

36. Ave rosa, vultus ille 43. Ave, rosa, dulcis lesus
Caritatis tibi mille Dum flagcUis sordet caesus,
Evulsit suspiria, Dum patet ludibrio,
Si carebas illo tlore, Dum calcatur ab infandis,
Mox languebas prae amore, Vultum dulcem dum tam grandis
Premebant fastidia. Operit confusio.

37. Ave, rosa, procul claro 44. Ave, rosa, cum docorus,
Dum amorcin scis amare, Quem caclorum laudat cborus,
Diligens diligeris, Vulfus pugnis caeditur,
Illo anior, tu amala, Dum iordatur vuUus ille,

Multum anians, sed beata Quem non aeciuantsoles mille,


Et ab illo vinceris. Sputis dum illinitur.
Dreves, Pnulleiia lUiythmica. I. 9
— 130 —
45. Ave, rosa, dum audires 48. Ave, rosa, dum sequentes
Universa ac haec scires Deterreret se deflentes
Accidisse filio, Hierusalem filias,
Supergressa matrum morem Planctu miro raatrem novit,
Deplangebas tuum florem, Vultu blando te refovit
Condolebas lilio. Flentem inter alias.

46. Ave, rosa pallens ibi, 49. Ave, rosa, sie languebat
Cum portaret crucem sibi Fortitudo, sie ruebat
Ad locum Calvariae, In plateis veritas,
Hunc sequentes cum lugerent, Sic mors mortis trahebatur
Moriturum cum deflerent Et sie vita calcabatur,
Hierusalem filiae. Praevalebat falsitas.

47. Ave, rosa, cum videres 50. Ave, rosa, sie venitur,
Complangentes mulieres Sic ad locum mortis itur
Tantis in doloribus, Magnis cum tumultibus,
Novus, reor, et immensus Ibi membra clari ducis
Ex hoc dolor est accensus Acclavantur ligno crucis
Tuis in visceribus. Turbis insultantibus.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, rosa, re perfecta 5. Ave, rosa, tunc te ille,
Crux in altura est erecta, Qui dolores dedit mille,
Et tunc caelis altior Pertransivit gladius,
Apparebat vili morte Saeviturum quem notabat,
Miseranda prorsus sorte Vim doloris quo signabat,
Omni vili vilior. Simeon praenuntius.

2. Ave, rosa, vide florem, 6. Ave, rosa, dum spectares


Vide tuum nunc amorem Et maternis inundares
Exaltatum misere, Lacrimarum fontibus.
Vide, virgo, patefactas Vires dolor ebibebat,
Nudae carnis cataractas Corpus tuum fatiscebat
Quino ferri vulnere. Admirandis luctibus.
3. Ave, rosa, bis in malis 7. Ave, rosa, iam a fletu
Dolor tuus specialis Tibi flenti sine metu
Tanti regis nuditas, Vultus intumuerat,
In derisu pessimorum Nam caligo nebulosa
Creatoris angelorum Tibi, virgo, tibi, rosa,
Tanta mortis vilitas. Oculos abolverat.

4. Ave, rosa, quid ferebas, 8. Ave, rosa, plangens carum


Quid doloris sentiebas, Raucitate iam fibrarum
Nato cum assisteres, Tua vox perierat.
Ciaritatem sie foedari, Tibi flenti iam singultus,
Sic virtutem vulnerari Eiulanti plangor multus
Praesto dum aspiceres? Vires prorsus fregerat.
— 131

9. Ave, rosa, plane rosa, 16. Ave, rosa, vide rosam


Tota rubens, cruorosa Immortalem, speciosam,
Nati dulcis sanguine, Qua nil speciosius,
De supernis proluentem Quam mors ultra non involvet,
Quem dum rapis rosascentem, Algor bruraae non dissolvet,
Rubescis aspergine. Non torrebit Sirius.

10. Ave, rosa, Deus fortis, 17. Ave, rosa, ecce, quaero,
Cum rigeret tactu mortis, Tibi matri cur tam scro
Effusnrus animam lesus tuus splenduit?
Te affatu salutavit, Nam Mariae Magdalcnae
Te dilecto commendavit Specie in aliena
Vere amantissimam. Prior se exhibuit,

11. Ave, rosa, morte dura 18. Ave, rosa, tu repente


Morientis summa cura Si viventem maesta mente
In te sola figitur, Aspexisses tilium,
Dum nee illam Magdalenam, Tuam tibi vitam plane
Condoloris igne plenam, Insperatum et immanc
Moriens adloquitur. Ademisset gaudium.

12. Ave, rosa, cor discissum 19. Ave, rosa, astu tali

Sic doloris in abyssum Forma tantum aliquali


Totum sese morscrat, Scnsim tuis sensibus

Ut iam posset vix videri, Lux illuxit novae rei,

Si is esset, qui et heri Donec locus speciei


Vultus tuus fuerat. Esset in aflfectibus.

13. Ave, rosa, dolor talis 20. Ave, rosa, nunc floresce,
Tibi soli specialis, Vultu novo iuvenesce
Nulla acvo cognitus Dulceni videns filium,
Provocabat in laiiicnlum Quem plangebascontramorem,
Dura corda intuentum, En, adora campi florem,
Vulnerata pcnitus, Amploxarc lilium.

14. Ave, rosa, re mutata 21. Ave, rosa, cor extende,


Dies lucet ter beata, Ascendenti coascende
Fulget resurrcctio, Volis suspiranlibus,
Gratularc, virgo dulcis, Ecce, scandit alla poli
Iam te Höre novo fulcis Derelinquens ima soli

Redivivo filio. Suis admirant.ibus.

15. Ave, rosa, poena cessit, 22. Ave, rosa, lesu flenti,

Quae te pridcm saeva i)ressit Lactis potuin sitienti,


Lacrimaium iinbribus, Olim dabas ubera,
Fugit rigor glacialis, Stola carnis ntinc formosnm,
Auster spirat acstivaiis, Nunc scandcntcin luminosum,
Sol praelucot nubibus. Cerne super sidora.
9*
- 132 —
23. Ave, rosa, mater rosae, 30. Ave, rosa, sie ardebat
Rosae, inquam, speciosae Pectus tuum, sie urebat
Super caeli sidera, Flamma invineibilis,
Super lunam, super solem Mundi huius omne darum
Rosam illara, tuam prolem Tibi Visum est amarura,
Admirantur aethera. Res intolerabilis.

24. Ave, rosa, dum iarn ita 31. Ave, rosa, eensens grave,
Ascendisset mundi vita Quidquid blandum aut suave
Suscepta in nubibus, Adludebat sensibus,
Novus amor in te crevit, Sola tuis tua vita,
Ignis novus blande saevit Nimis Clara margarita,
Tuis in afifectibus. Splenduit affectibus.

25. Ave, rosa, quam intensae 32. Ave, rosa, laetum solem
Caritatis, quam accensae, Aestimabas velut molem
Urebaris gaudio, Fastiditi luminis,
'
Cum iam scires vitae ducem Sole vero intus plena,
Post flagella, sputa, crucem Tota ardens et serena,
Emicantem solio. Diem spernens hominis.

26. Ave, rosa, quam immenso. 33. Ave, rosa, memorare,


Quam stupore longe tenso Tibi tamen singulare
Movebaris sensibus. Praestitit solacium
Cum videres ex te natum lesu tuo cum videres
Super caelos elevatum, Et videndo eonstuperes
Regem in caelestibus. Turbas tot credentium.

27. Ave, rosa, cum iam tota 34. Ave, rosa, in hoc mundo
Fixa prorsus et immota Volvebaris in profundo
Transisses in spiritum Lugubris maestitiae,
Et amoris lege certi Sed nunc audis beatorum
Creatoris inexperti Super choros angelorum
Ignorares gemitum. Cantica laetitiae.

28. Ave, rosa singularis, 35. Ave, rosa transplantata,


Homo tarnen movebaris Super caelos exaltata
Sensu nostri sanguinis, luxta thronum filii,
Quo movente resolvebas Angelorum ibi coetus
Et ad horam demittebas Tibi semper canit laetus
Theorias luminis. Dulces hymnos gaudii.

29. Ave, rosa, mox novata, 36. Ave, rosa, multum gaude,
Somno velut excitata, Risu cordis Deo plaude
Miris desideriis Pro immensis gratiis,
Loca lesu visitabas Ecce, regnas laetabunda,
Et ardorem temperabas lesu semper coniucunda,
Gravibus suspiriis. Affluens deliciis.
- 133

37. AYe, rosa, nunc honorant, 44. Ave, rosa, absque naevo,
Nunc te laudant et decorant Ne draconi tradar saevo,
Angelorum agniina Totis age nisibus,
Concineutes sine tine, Nam et multum si peccavi,
Caritatis serapliinae lesum tarnen non negavi,
Tibi souant carmina. Hoc repone sensibus.

38. Ave, rosa, laeta prole, 45. Ave, rosa, fidem muni,
Deitatis clara sole, Fidem firma et couni
Luna subest pedibus, Nostris fixam mentibus,
Caput sacrum honoratur, Ne vagetur nutabunda,
Dum bis senis coronatur Sed sit fortis et iucunda

Igneis sideribus. Mortis in doloribus.

39. Ave, rosa, terrenarum 46. Ave, rosa, amoenorum


Phantasias iam curarum Ad convalles duc nos florum,
Detersisti nubilas, Ad hortorum lilia,
Et affecta vi amoris Paradisi ad virores,
In aspectu conditoris Violaruni ad odores,
In aeternum iubilas. Ad rosarum milia,

40. Ave, rosa, fulgens ore, 47. Ave, rosa ter beata,
Moysino prae fulgore Duc nos ad malogranata,
Longe luminosior, Ad tiorentes vineas,
Sol lucescit ut prae stellis, Ad spirantes auras vitae.
Sic tu, rosa, prae puellis Ad nardoruin nemus mite,
Luce speciosior. Duc ad sedes aureas.

41. Ave, rosa, spes lugentum, 48. Ave, rosa super rosas,
Mihi si sint linguae centuin, Duc ad domos luminosas
Si facundus fuero, Resplendcntes oculis,
Nihil tarnen tibi digne, Claritatis vi vernantes,
Nihil tibi coinsigne Intus, extra rutilantes
Decantare potero. Aureis laterculis.

42. Ave, rosa, intuere, 49. Ave, rosa, duc ad zetas


Mei, matcr, miscrcre, Gemmis, auro, luce laetas,
Mater, matcr gratiae, -
Lucis ad palatium.
Mater clemens, mater pia, Quo lux lucot sempor viva,
Mater dulcis, o Maria, Vita, pax indefcctiva,
Dona locum veniae. Caritas et gaadium.

43. Ave, rosa manas clarae, 50. Ave, rosa, te, Maria,
Lava, terge, miscrarc Flagitamus, virgo pia,
Foedum l'acinoribus, Mundi post exsilium
Pressum, eccc, larva mortis Fontem vitao, fontem boni
Ab inferni trabe portis, Nostrae palam visioni
A gehennac ignibus. Praebe, tuum filium.
— 134 —
Clm. Monacen. 23 232. saec. 14. in. A. —
Orat. ms. Te^urinum saec. 15.
Clin. Monacen. 19353. B. —
Orat. ms. Teguriuum auni 1470. Clm. Monacen.
20021. C. —
Clm. Monacen. (ol. Tegurin.) anni 1473. D. Clm. Monacen. —
(ol. Eberspergen.) 5 974. saec. 15. E. —
Cod. S. Petri Salisburgen. b. VII 10.
saec. 15. F.
I.7, 2 fortis AF. —
7, 3 Nam bitumen fehlt F. —
9, 2 Tu divini F. —
12, 4 clara F. —
13, 3 retines F. —
13, 6 obtines F. —
23, 6 incamata
deitas F. —
24, 3 Cunctis pretiosior F. —
29, 3 Castitatis in F. 32, 3 —
Igne te non tolleras F. —
II. 15, 3 Necdum B. —
22, 5 Obresponderet F. —
24, 1 rosa in re
grande. —
26, 1 quantum gaudes F. —
26, 2 dum fehlt F.
III. 2, 5 Mundae carnis AB. —
5, 1 tunc et ille F. —
15, 6 prolucet
F. — 16, 5 Algor prainae F. —
16, 6 terrebit F. —
33, 6 Turbat te creden-
tium F. —
39, 5 In fehlt F.
Verfasser dieses Pgalteriums ist Engelbert von Admont (Abt 1297 bis
1331). Alle Handschriften mit Ausnahme von AB bezeichnen ihn als solchen:
Incipit de beatissima matre eins rosarium elegantissimum et devotissimum dis-
tinctum in tres Quinquagenas B. —
Incipiunt orationes domini Engel -
berti, quondam abbatis Admontensis, ad dulcissimam domiuara nostram, Dei
geneti-icem Mariam CF. —
Engelbert selbst führt in einem Briefe an den
Wiener t^cholaster Ulrich, in dem er die von ihm verfafsten Werke aufzählt
„orationes precatorias ad lesum et Mariam" auf. B. Pez, Tom. I Anecdot.
p. 429. Diese Orationes peccatoriae sind zweifellos die beiden Psalterien
„Ave, lesu, lesu, ave" und „Ave, rosa, flos aestive", die in den Hss. immer
als „orationes domini Engelberti" bezeichnet werden. Auch Cgm. Monacen. 716.
giebt einige Strophen dieses Psalteriums als „aliqui versus ex rosario Domini
Engelberti, Abbatis Admontensis." Jeder Quinquagene dieses Psalteriums geht
in der Mehrzahl der Handschriften eine „Oratio praeambula" vorauf; diese Ge-
dichte scheinen niclit von Engelbert herzurühren: Das Psalterium lesu Engelberts
hat keine solche praeambula; die auf Christus bezüglichen ungeraden Strophen
fallen inhaltlich und formell sehr ab gegen die auf Maria Bezug nehmenden
geraden, verletzen die von Engelbert gehandhabte Metrik, namentlich das
Ciisurgesetz, während die geraden Strophen zum grofsen Teil dem Liede 606
bei Mone entnommen sind. Diese prooemia lauten :

Oratio praeambula ad primam


Quinquagenam.
O Messia, vitae via, O dilecta, praedilecta,
Verus Dens, verus la, Caeli clavis,mundi navis,
Riga cordis intima Te devotus postulo,
Ut medulla cordis buUa Ut digneris nee moreris
Sit parata tua grata Clemens esse nee deesse
Fari beneficia. Mihi tuo famulo.

O Maria, mater pia, 5. O res mira, o mors dira,


benigna, laude digna, ludaeorum fremens ira
Plena Dei luniine, Nobis vitam repara,
Me laudare te dignare Gens dolosa, mortis glosa
Verbis dignis, sanctis hymnis Odiosa, clamorosa,
Et psalmorum carmine. Mortis tulit pabula.

O praeclara crucis ara, O regina, lux divina,


Mors amara, vita clara, O formosa plus quam rosa,
Nostra rumpens vincula, Pro me, quaeso, rogita,
O mors dura et obscura, Ora Deum, serva reum
Mortis iura cum censura Consolando, visitando
Tu cassasti aspera. Bensum meum visita.
— 135 —
7. O dilecte, iudex lecte, 9. O eleete, rex perfecte,
Sordes necte, corda flecte, Aequitate nos complecte
Poli rector optime, Et correctos effice,
Et reflecte vili scctae Ut amoenae cantilenae
Quae nos ducunt indirecte Nostri cordis friictu pleue
Liberator maxinie. Sint in tuo nomine.
8. beata, Deo grata, 10. O spes rei, templum Dei,
O serena, Deo plena, Stella maris singularis,
Votis meis annue, Esto custos animae,
Ne me tangaiit, ne me frangant Ut vincantnr et pellantur,
Hostis ictus et conflictus, Erubescant et tabescant,
Me de malis erue. Hostcs meos comprime.

Oratio praeambula ad secundara


Quinquagenam.
1. amate, vulnerate 6. O decora plus aurora,
Dei nate, caelo date Virgo parens labe carens,
Spiritali munere, Me clementer corrige,
Destinate maiestate, Ne peccati potestati
Caelitus praeordinate, Sim subactus, meos actus
Mundum veni solvere. Gubernando dirige.
2. O flos florum, fons hortorum, 7. O pudici cordis doctor,
O praeclara, Deo cara, O amici gregis pastor
Meum sis solaciujn, Tentus corde simplici,
Obcaecato, vulnerato Fac felici frui fine,
Sis candela, sis medela Superis adici iube,
Tuum dans auxilium. NuUo metu affici.

3. O lesu, Mariae fili, 8. O lux solis, proles prolis,


Emundator sorde vili, O lucerna, quae superna
Cuncti cedant aemuli, Coruscas in patria,
Tecto carne te servili Te precamur, ut ducamur
Manu subdis te hostili, Post hanc lucem per te ducem
O salvator populi. Ad sanctorum gaudia.
4. O suavis, nulli gravis, 9. O salvator, nos salvato,
Dei cella, nitens Stella, Victor mortis, vitam dato
Carnis aufer vitiuni, Divino consilio,
Os precantis, cor peccantis Tu languentem visitato,
Tua prece inunda faece Reos mortis liberato
Delictorum omnium. Horrendo exsilio.
5. O lesu, qui cupivisti 10- O vas mellis expers fellis,
Mortem ferre, quam subisti Cinnamomo et amomo
Pro delicto succuli, Nomen Italiens dulcius,
Mortem nostrani sie vicisti, Post tuorum ungucntorum
Procumbentes erexisti Vel ordorem vel diilcorem,
Forma tectus aervuli. Fac, ut currem citius.

Oratio j»raeanibula ad tcrtiam


ui n q u agen am.
(.^,

O flos lesu, me in bono 2. O caelestis margarita


Frena deitatis dono In Rublimi tlirono sita
Caritatis vinculo, Nostris fnlge cordibus,
Qui te «Teatorcm colo, Ut fiilgore tuo tracti
Fac remotum omni dolo luncti simus et compact!
Me et omni vitio. Paradisi civibu».
136 -
3. O dux bone, mitis esto, O lesu, salutis gustu
Ut oblato corde maesto Qui dum pascis mundos actu
Canamus cum iubilo, Te praesentans obitu,
Bonae voluntatis scuto Redimis a mortis ictu
Fac diverti calle tuto Nobilis patris conflictu
Salvans a periculo. Amoris intuitu.

4. O Maria, maris Stella, O Maria, mundi navis,


Deitatis casta cella, Peccatorum caeli clavis,
Hostis fiiga aciem, O poculum,
salutis
Sacra virg-o, nos iuvare, Pota nos de vino trino
Ut possimus contemplare Dulci deitatis vino,
Tuam pulchram faciem. Angelorum speculum.

5. O lesu, solis ab ortu O lesu eductos flatu


Duo tu salutari portu Dotes divino affatu
Salvans ab interitu, Et caeli inti'oitu,
Benedicto ventris fructix Mundans salutari fletu
Liberans ab omni luetu Ab omni defende metu
Sis Salus in exitu. Tartari exercitu.

6. Maria, Deo cara, 10 O tu templum trinitatis,


NuUi gravis neque rara, Culmen summae castitatis,
Te exspectant pauperes, Virginalis gloria,
Noli, virgo, iam tardare, Praebe ignem caritatis
Flentes tuos consolare, Et nos tuae claritatis
Luctus fundunt uberes. Configura, Maria.

Die Lesarten dieser drei Gedichte zu verzeichnen erscheint unnötig; die


Fehler der einen IIs. sind nach den andern behoben. Nur lil 4, 6 lesen AB
Procul tuam faciem. Ein Teil dieses Psalters steht als „Amorosum con-
tubernium lesu Christi et virginis Mariae" in der Lehniner Handschrift vom
Jahre 1518, Cod. IY° 29 der kgl. Bibliothek zu Berlin.
X. Psalterinm lioatae Mariae V.
auctore Edmunde Cantuariensi.

Prima Quinquagena,
1. Ave, virgo, lignum mite, 6 Ave, virgo, caeli scala,
Quae dedisti fructum vitae Fraudes hostis, mundi mala,
Saluti fidelium, Pugnam carnis reprime,
Genuisti Christum lesum, Confundantur, erubescant,
Sed pudoris nou est laesnm Conturbentur et tabescant
Nee defluxit folium. Omnes hostes animae.

2. Ave, virgo, Stella maris, Ave, cuius cor lustravit,


Disciplina salutaris, Cuius alvum consecravit
Nos emunda vitio, Superna dignatio,
Te perniittas apprehendi Cuius renes, cuius caro
Per exemplum te sequendi, Nil hauserunt ex amaro
Ne nos tangat ultio. Peccati contagio.

3. Ave, nostri salus morlti. 8. Ave, luna, quam fundavit


Per quam vita datur orlii Sol, qui muiiduiu visitavit
Nato Dei tilio, Apparens hominibus.
Per quam hostis ars confusa Cum est nostri recordatus,
Et in plebem est effusa Paulo minus minoratus
Dei benedictio. A supernis civibus.

4. Ave, virgo, fons signatus, 9. Ave, virgo, Dei thronus.


Quem signavit Christus natus In quo sedot solus bonus,
Vultus sui lumine, Qui non habet similem,
Dum in ortu creatoris Qui pcrfecit meam causam,
Stat illaesus flos pudoris Dum per portam exit clausam.
Obumbrante tlamine. Carnem sumens fragilem.

5. Ave, domus castitatis. 10. Ave, Dei templum sanetum,


Templum purum sanctitatis, Peccatoris audi planctum
Dei plena gratia, Et cordis suspiria,
Nostram offer Christo i)rocem, Doi carlum, Dei sedes,
Nostri cordis purga faecem Duc et rege nostros pedes
Delictorum venia. Ad caeli sedilia.
— 138

11. Ave, Clara lux diei, 18. Ave, sponsa, de qua sponsus
Casta cella verbi Dei, Tamquam nube sol absconsus
Salutis fiducia, Deus noster prodiit,
Quam probavit ut talentum Qui de summis est egressus
Et purgavit ut argentum Et ad summum est regressus,
Septiformis gratia. Cum ad patrem rediit.

12. Ave, Inmen populorum. 19. Ave, cuius salutari


Per quam dies angelorum Nos debemus gratulaii,
Nostris fulsit oculis, Qui salvari crediraus,
Ut oppressis somno mortis Salva, rege et nos audi,
Et ignaris verae sortis Qua in die tuae laudi
Subveniret populis. Precantes assistimus.

13. Ave, de qua lux est nata quam invenit


20. Ave, virgo,
Et de Sion salus data Puram Deus et praevenit
Captivato populo, Benedictionibus,
,
Quae salutem Israelis Cuius pater caput cinxit
Ad eflfamen Gabrielis Et ornavit et distinxit
CoDcepisti saeculo. Virtutum lapidibus.

14. Ave, virgo, mons electus. 21. Ave, mundi flos immundi,
In quo Deus carne tectus Terra parens vermis mundi,
Elegit quiescere, Nati sine coitu,
Qui nee dolum unquam egit. Qui est factus vir dolorum,
Nee pudoris claustra fregit. Proba passus ludaeorum
Cum te fecit parere. In hoc carnis habitu.

15. Ave, vitae via tuta, 22. Ave, virgo, fructu cuius
Per quam mihi restituta Et sapore fructus huius
Lucis est hereditas, Recreatur populus.
Per te servum sibi carum Facta virga florem dando.
Et heredem me praeclarum Mortem hostis effugando
Dei fecit bonitas. Facta tamquam baculus.

16. Ave, carnis labe carens, 23. Ave, virgo, quem quaesisti,
Ante Deum nunc apparens Deum ex te protulisti
Cum omni iustitia, Sine carnis macula,
Fructus eius, quem dedisti, Qui rex potens, Deus fortis,
Panis eius, quem pavisti, Expugnavit regem mortis
Satiaris gloria. Nostra solvens vincula.

17. Ave, quam sol illustravit, 24. Ave, cuius mihi pias
Cui se Deus inclinavit Pius Deus stravit vias
In hoc mundi vespere. Suam docens semitam,
Ad quam missus de sublimi Qui te rexit dirigendo,
De te carnem vilis limi Qui direxit te regendo
Non conterapsit sumere. Per virtutum orbitam.
— "139 —
25. Ave, domus croaforis, 32. Ave, verbi summi mater,
Quam oruavit lux splendoris, Per quod caelos fecit pater
Rex virtutuni, gloria, Cum virtute spiritus,
Hoc in loco, quem paravit, De te carnem sumpsit unus,
Sponsus tuus habitavit Tres sunt tamen illud munus
Ut in domo propria. Operati caelitus.

26. Ave, virgo, pro me roga, 33. Ave, virgo, quae sensisti,
Te produxit synagoga Quae gustasti, quae vidisti,
Sicut Spina liliuni, Quam dulcis sit Dominus,
Dereliquit te ludaeus, Quae tigebas eins ori
Et assumpsit sponsus Dens Super favum dulciori
In throni consortium. Labra tua comminus.

27. Ave, virgo, spes lugentis, 34. Ave, virgo, me defende,


Cuius caro parientis Arma, scutum apprehende
Post partum refloruit, Contra malos homines,
Castitatem es pro-fessa, Cedant hostes tuis minis,
Voluntate es confessa Fiant omnes tamquam cinis
Sponso, qui te voluit. Ante venti turbines.

28. Ave, cnins sapra sinum 35. Ave, sacrum vitae flumen,
Reges regem tres divinum Paradisi purum lumen,
Adorarunt mjstice, Nos clementer respice,
Attulerunt tria terno: Intra ilomum ubertatis
Aurum regi, tus aeterno, Nos torrente voluptatis
Murrara carni lubricae. Abundanter refice.

29. Ave, sidus matutinum, 36. Ave, rosa, princeps florum,


Fletum tergens vespertinum Cuius fulgur meritorum
Luce tui muneris, Fulget ut meridies,
Nox praiecessit tuum ortum, Ultra solem est serena,
Mane darum est exortum, Ultra florera est amoena
Dum mundum ingrederis. Vultus tui species.

30. Ave, bonis insignila, 37. Ave, cuius umbilicus


Summi regis urbs munita Fuit castus et pudicus
Contra nequam spiritus, Nee sensit illecebras,
Soli patens creatori, Lumbis meis castitatem,
Sed maligiio tentatori Carnis praesta sanitatem,
Nullos praebens aditus. Mentis fuga tenebras.

31. Ave, flentis consolamen, 38. Ave, dives arca Christi,


Laborantis recreamen, Quae thesaurum etfudisti.
Dolentis solacium, Quo ditantur omnia.
Hostes mei ne me fallant, Quem cxspecto, qui delinquo,
Qui me tota die vallant, l'laca mihi Dcum, in quo
Meum sis refugium Mea est tiducia.
— 140 -
39. Ave, per quam lex infausta 45 Ave, quam fons sanctus lavit,

Sua perdit holocausta, Sancto cuius habitavit


Regura perit unctio, Deus tabernaculo,
Ut pro nobis se litaret, Per te vivit homo reus.
De te natus rex apparet Quem audivit homo- deus
Dicens: ecce, venio. Natus in diluculo.

40. Ave, martyr passa mente, 46. Ave, virgo, quam elegit
Dum salvator te vidente In heredem, qui nos regit,
Dormivit in tumulo. Rex perennis gloriae,
Ferro magis te pungebat Quam dilexit mundus mundam
Dolor eius, quem vendebat Ut puellam verecundam
Falso ludas osculo. Pro virtutum specie.
41. Ave, virgo, me conserva, 47. Ave, Sion specialis,
Qui draconis vi proterva Mons excelsus, urbs regalis,
Conturbor assidue, Digna Christum parere.
Qui peccatis semper premor, Quem suscepit senex iustus,
Ut sim tui semper memor, Portans onus non onustus,
Dulcis mater, annue. Portatus ab onere.
42. Ave, per quam ad nos misit 48. Ave, cuius adiumento
Lucem suam, qua invisit Sum redemptus a tormento
Deus illud saeculum, Potestatis inferae,
Tu mons sanctus appellaris, Cum maiestas increata.
Tu dilectum nominaris Per te nobis incarnata,
Eius tabemaculum. Me venit assumere.

43. Ave, sponsa summi regis, 49. Ave, nutrix ducis magni,
Qui pro vita sui gregis Qui ad instar venit agni
Sese nobis contulit, Pius, mitis, patiens,
Dum mandat maestis
Salutes Qui cum flammis est venturus
Per salutem, quam caelestis Fortis vindex, iudex durus
Paranymphus attulit. Et potenter puniens.
44. Ave, parens, nati nata, 50. Ave, tuae prolis opus,
Quae in veste deaurata In qua cedrus fit hysopus,
Nitens ante Dominum Cum fit caro deitas,
Praeis omnes cum Corona, Qui aspersam te mundavit
Te sequuntur fronte prona Et te lotam dealbavit,
Coetus omnes virginum. pura virginitas.

Secuuda Quinquagena.
Ave, mitis 2. Ave, parens
oliva gratiae, uuius filii,

Lenis mater Quem non tinxit


misericordiae. faex uUa vitii-

Tu fOmentum, Omnis vivens


tu Salus populi. peccato paruit,
Tu lucerna Solus iste
totius saeculi, reatu caruit,
virgo serena. mater amoena.
141 —
3. Ave, Sacra 8. Ave, per quam
verbi puerpera, suscepi Dominum,
Me in Christi Qui suscepit
virtute libera, naturam hominum,
Deuni placa Cuius lenis
sacro precamine, misericordia,
Ut me salvet Me suscepit
in suo nomine, concessa venia,
virgo sacrata. dulcis amanti.

4. Ave, virgo, 9. Ave, per ([uam


quae degens caelitus fit Deo subdita
Elongasti Gens aeterno
mundanos strepitus, tormento dedita.
Dorai sanctmn Per te gentes
agebas otium, salvavit perditas
Cum caelestem Calceata
vidisti nuntium, carne divinitas,
sponsa beata. vas deitatis.

5. Ave, virgo, 10. Ave, cordis


per cuius meritum medela saucii,
Dirae mortis Preces audi
ius est abolitum, clamantis anxii,
Ut attingam Nos in petra
lumen viventium, Christo corrobora,
Pedis mei Ne peccando
rege vestigium, vacillent pectora,
iustitiae dux. fons pietatis.

6. Ave, virgo, 11. Ave, per ([uam


nos CJiristo praepara, invenit pretium,
Qui factus est Qui redcinit
in ligno cithara, peccata gentium,
Qui tormentis Cum id a se
attritus sonuit, ludaeus rcpulit,
Donec surgens, Se redomptor
quis esset, claruit, ad gentes transtulit,
laetitiae lux. dura malignis.

7. Ave, cuius 12. Ave, Christi


carnis substantia t[uae sinu recubas,
Tulit arcuni, Quac precando
qui fregit omnia, pro nobis excubas,
Ne nos tangat Cuius Deuni
hie arcus, inipetra, sitivit anima,
Cuius arcus Caro tulit
fuisli i)arolra, amara plurima,
blanda precanti. blanda benignis.
— 142 —
13. Ave, sacro 18. Ave, Christus
dicata flamini, cuius in gremio
Quae coniungis Se velavit
cor altum homini, carnis cilicio,
Absque niatre Cni gustandum
de patre proditus acetum miscuit,
Sine patre Qui fei semper
est de te geiiitus, ludaeis sapuit,
sancta propago. nescia fellis.

14. Ave, mater, 19. Ave, virgo,


quae plena gaudio roga pro paupere
In caelesti Christum, qui me
coruscas atrio, venit redimere,
Ante mundum Pro me placa
cuius electio, datorem munerum,
Super omnes Ne moretur
cuius assumptio, solari miserum,
lucis imago. virgo benigna.

15. Ave, parens, 20. Ave, per quam


per cuius viscera extendit brachium
Mira fecit Pater, ad nos
Creator opera, cum misit filium,
Mundi huius Hostem ille

siccavit pelagus, contrivit fortiter


Ut respiret Et nos sibi
peccator naufragus, constrinxit leniter,
virgo decoris. femina digna.

16. Ave, terra 21. Ave, cuius


dulcis et fertilis, in vellus floridum
De qua fructus Ros descendit
processit nobilis, nee fecit madidum,
De se terram Vellus roris
et caelos reticit, non laedit passio,
Omnes pascit Carnem tuam
nee unquam deficit, nulla corruptio,
fructus honoris. virgo pudica.

17. Ave, sponsa, 22. Ave, cuius


cuius in thalamuni tenendo dexteram
Distillavit Rex levavit
caelestem balsamum. in sedem superam,
Cum ros sanctus Te deduxit
perfudit uterum, cum pompa gaudii,
Concepisti Te suscepit
credendo puerum, in partem solii,

cellula mellis. regis amica.


— 143 —
23. Ave, solis 28. Ave, cuius
aurora nuutia, pro partu regio
Veri Stella Sunt fideles
fulgoris praevia, dati martyrio,
Exclusisti Templum Dei
noctem nequitiae, pro eius nomine
Produxisti Purpuratur
solem iustitiae, sanctorum sanguine,
ianua solis. dux animarum.
24. Ave, per quam 29. Ave, per quam
Christus nos approbat, summa dilectio
Cum ludaeos Nos respexit
expellens reprobat, de caeli solio,
Nostrum nobis Per te suam
emolli iudicem, mundavit vineam,
Ne furoris Quae dedisti
effundat calicem, vitam aetheream,
filia prolis. fructificans mons.
25. Ave, nostrae 30. Ave, petra
tutela patriae. rairae dulccdinis,
Locus pacis, Mel producens
palma victoriae. cor pascis hominis,
Per te Deus Mel tani dulce
cuDCtis est agnitus, est tuus tilius,
Solis notus Qui tani dulcis,
ludaeis primitus, quod nihil dulcius,
lucida Stella. melliticans fons.

26. Ave, mater, 81. Ave, quondam


quae paris filium, pauper et humilis,
Nee apparet Cunctis per hoc
partus vestigium, exemplum utilis,
Nulla via Hinc paupcrtas
patet in aequore, et hinc huniilitas
Nulla labes Duas monstrant
in tuo corpore, ad caelum soniitas,
pura puella. praevia iuris.

27. Ave, per quam 32. Ave, per quam


patris Clement ia pro certo novimus,
Misit mundo Quod sit homo
caeli cibaria. dictus altissimus,
Per te pluit Quod sit nullus
panem angelicum, par ci dominus,
Suavcm pusfu, Quem h)rorHm
fructu niirificium, non claudit icrminus,
sancta sanctarum. virgula Iuris.
— 144 —
33. Ave, grata 38. Ave, nata
latori gratiae, David de germine,
Bonum bonis Germen habens,
addens (luotidie, sed absque semine,
Quem in Sion Paris illum,
vidisti terrea, cui patris unctio

Nunc in Sion Regnum dedit


vides aetherea, cum sacerdotio,
lux tenebrarum, meta laborum.

34. Ave, terra 39. Ave, per quam


carens agricola, super nos damit
De qua prodit Splendor ille,
caelestis incola, quem pater genuit,
De te surgit Roga Christum,
exorta veritas, ut eius dextera

Floret fructus, Plebis suae


datur benignitas, regantur opera,
pulchra rosarum. consilii ros.

35. Ave, regis 40. Ave, pudor,


ancilla libera, quem dena millies

Servitutis Angelorum
nie iugo libera, vallavit acies,

Per te meae Qui timores


parcat niiseriae, nocturnos pellerent,
Qui se texit Hostes tuis
servili specie, a dextris caderent,
flos sine spina. munditiae flos.

36. Ave, de qua 41. Ave, palma,


per ora populi Signum victoriae,
Gloriosi Quae vicisti
volvuntur tituli, Signa malitiae,
De te tuus Silvae lignis
natus est conditor, stat cedrus altior,

Sol de Stella, Sanctis caeli


de nata genitor, tu sola sanctior,
Stella marina. cedrus odora.

37. Ave, virgo, 42. Ave, de qua


quam servo virgini decorera induit
Commendavit Rex decorus,
dulcedo Domini, quem nil dedecuit,
Cum ad crucem Qui te fecit

Christi accederes, ex dono gratiae


Notos eius Speciosam
dispergi cerneres, de sua specie,
pax odiorum. gemma decora.
- 145 —
43. Ave, fclix 47. Ave, Christi
Dei domestica, scabellum nobile,
Verba Christi Manu Dei
conservans mystica, factum mirabile,
Quam de novae In quo pedem
legis mysterio maiestas posuit,
Erudivit Cum se membris
caelestis nnctio, humanis induit,
regula moruni. summa columna.

44. Ave, cuius 48. Ave, novi


sernio mellifluus rcpertrix cantici,
lu psallendo Canens ortu
fuit assiduus, caelestis medici,
Deum laudans Lingua foris
non oris sibilo, Dcuni magniticat,
Sed aflfectu Et se Deus
et cordis iubilo, intus mirificat,
forma bouorum. pacis alumna.

45. Ave, quae nunc 49. Ave, porta,


in laude iubilas, per cuius aditum
Coram Deo Portae caeli
prae cunctis rutilas, patent post obitum,
Pulchra carne Confitentes
sed magis spiritu, excusa servulos,
In caelesti Qui divinos
vernas exercitu, frequentant titulos,
Vera lucerna. caelica clavis.

46. Ave, per quam 50. Ave, cunctis


se mundo reserat carens illecebris,
Lux aeterna, Semper Dei
quae luceni fecerat, servata palpebris.
Orta iusto Nunc regina
lux noctis nescia cum rege resides,
Rectis corde Dona tuiß
refudit gaudiii, ministris provides,
porta superna. virgo suavis.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, cuius tempore 2. Ave, nostrum gaudium,
Sumpto Deus corpore Cuius dcsidcrium
Te elegit virginem, Omni bono Horuit.,
Ut Sion ecclesiae Per <|uam instar aquilae
Miscrtus miscriae luvcnescit facile,
Per te salvet hominem. Qui peccato senuit.
Dreves, PHalleria UhylhiiiicR. 1. 10
146 —
3. Ave, templum inclitum, .
10. Ave, per quam homines
Ad quod misit spiritura Inter summos ordines
Fundens Deus munera, Meruerunt reclpi,
Cuius rore muneris Dum redemptor omnium
Dum tota perungeris, Causa missus homlnum
Renovasti vetera. Venit in te concipi.

4. Ave, nubes splendida, 11. Ave, virgo virginum,


Sacro rore madida, Per quam luraen luinlnum
Tuorum protectio, Ortum est in tenebris,
Qua sol verus latuit, Ad cuius praesentiam
Sacer flatus abluit, Respirat ad veniam
Ab omni contagio. Peccator de latebris.

5. Avp, sancta virgula, 12. Ave, via regia.


Qua fecit miracula Per quam ad sublimia
Suniraus Aaron pontifex, Conscendit humilitas,
Malus Signum claniit, Te de terrae pulvere
Dum puella genuit, Locatam in aethere
Et fit opus opifex. Vexit summa Caritas.

6. Ave, cuius ubera 13. Ave, per quam regimur,


Nostra sanant vulnera, Aegypto egredimur,
Dum salutera generas, Salvamur a barbaris.
Lac praebendo modicum, Tu ducis ad patriam.
Nostrum lactans medicura In qua spondes copiam
Nos ab hoste liberas. Lactis mellis, nectaris.

7. Ave, custos animi, 14. Ave, placens Domino,


Vas purum altissimi, Felix absque termino
Cunctis carens sordibus, In vivorum curia,
Semper prompta psallere In qua nunquam habitat,
Corde, ore, opere Qui non caste militat
In divinis laudibus. Hie adversus vitia.

8. Ave, cuius genua 15. Ave, cuius anima


Detrivit assidua Cum carne sanctissima
Virtus abstinentiae, Fulget in sublimibus,
Nam, quod erat carneum, Cuius vita sanctior
Immutavit oleum Et mors pretiosior
Spiritalis gratiae. In sanctorum millibus.

9. Ave, virgo gracilis, 16. Ave, per quam mediam


Deliaata, fertilis, Fudit in nos gratiam
Fructum vitae germinans, Mediatrix deitas,
Tu de Sion mitterls, Laxat i'eis debita,
Parceus tuis miseris, lustis äuget merita
Iniquos exterminans. Per te Clemens bonitas.
147 —
17. Ave, de qua nascitur, 24. Ave, mundi speculum,
Qui de inonte sciiulitur Cuius pascit oculum
Lapis sine manibus, Summae pacis visio,
Quem praevidit Daniel, In qua praees ceteris
Nuntiavit Gabriel Nee moveri poteris
Nascituruin gentibus. ünquam ab hoc gaudio.

18. Ave, digna titulis, 25. Ave, pratum floridura,


Cuiictis Garens maculis Quod effecit gravidum
Et mentis et corporis, Auster sancti Spiritus,
Te sacravit puritas Ver dum pertiat leniter,
Et dicavit deitas De te mirabiliter
Ab intus et deforis. Flos est in te genitus.

19. Ave. quae pro mentis 26. Ave, Salus miseri,


Et exemplis inclitis Cuius fructus uteri
Carbo vivus diceris, Merces est viventium,
Quae succendis frigidos Quem, qui Deo militant,
Et nos facis calidos Post mortem bereditant
Igne tui muueris. In terra viventium.

20. Ave, mater principis. 27. Ave, vitis gratiae,


Quem pudice concipis Dans vinura laetitiae,
Et paris cum gaudio, Quod bibit ecclesia,
Qui suum introitum Agni digna nuptiis,
Servavit et exitum, Christi stricta brachiis,
Ne pateret laesio. Uxor labem nescia.

21. Ave, turris turrium, 28. Ave, quae nil tumidura,


Per quam ictus hostium ISil egisti sordidum,
Repelluntur eminus, Imitatrix filii,

In qua propugnaculum Qui superbos deicit


Ad vincendum /iibulum Et incestos reicit
Factus fuit Dominus. A throno palatii.

22. Avo, cacli domina, 29. Ave, cuius animus


In fc C(»niis lumina Deo fuit proximus
Tui tigunt servuli, Verbum Dei retinens,
l)onec pias lacrimas Donec nnindum redimat
Et purgatas animas Et internum perimat
Tui cernant oculi. Redemptorem sustinens.

23. Ave, per (|uam forrei 30. Ave, se(|uens minima,


Sunt (^ontrili hKiuoi, Quamvis esscs maxima,
Quos de montc tonderat, Sanctilale celebris,
De cuius dccipula Non bognis, non pclulans,
Rcx, ([ui novit singula, Non in magnis aml)ulans,
Per tc SU08 liberal. Non clatis palpcbris.
10*
- 148 —
31. Ave, mater lucida, 38. Ave, sidus aureura,
Cnius alvus tumida Cuius iubar flammeum
Saum fructum protulit, Dat lumen ecclesiae,
Quem in sede propria Ut caecos illuraines
Facturum iudicia Et nocten) elimines,
Deus pater sustulit. Tuae sunt deliciae.

32. Ave, quam ros caelicus 39. Ave, sancta castitas,


Produxit intrinsecus Cui servavit deitas
Dans virtutum copiam, Pudoris signaculum,
Quam fecit simplicitas Cui virtus altissimi
Et Simplex liumilitas Super Caput animi
Vestis Aaron timbriam. Conficit urabraculum,

33. Ave, luna noctiura, 40. Ave, virga terrea,


Lux sanctorum cordium, Cuius odor turea
Qua nus caecos visitas, Transcendebat omnia,
Ad quam preces fundimus, Cum flagrans devotio
Ad quam manus tollimus, El fraglans oratio
Dum instat adversitas. Petebant caelestia.

34. Ave, dives meritis, 41. Ave, cuius portio


Parens regis divitis, Felix omni gaudio
Qui dat regna regibus, Fit in caelo Dominus,
Qui salvat et perimit, Ad quem suspiraveras,
Qui confert et adimit In quo spem defixeras,
Virtutem potentibus. Videns illum comminus.

35. Ave, per quam ovium 42. Ave, quam edocuit,


Pastor spiritalium Quam implere voluit
Fit in pastum hominis, Summa sapientia.
Suae carnis epulum Quam, cum adest exitus,
In praeclarum poculum Bonus duxit Spiritus
Sui praebens sanguinis. Ad caeli fastigia.

36. Ave, cuiusmunere 43. Ave, quae deliciis


lam laudem libere
in Praetulisti regiis
Nostra sonant organa, Deum, quo nil dulcius,
Per quam hostem vineimus, Interomnes filias
Babylonem fugimus Per virtutes varias
Erepti de Satana. Ornata venustius.

37. Ave, cuius cantica 44. Ave, virgo Maria,


Resonant cum musica Cuius ex memoria
Supernorum agminum, Mira fit suavitas,
Sed auctorem omnium Haec vox mel est faucibus,
Laudas sicut Hliuni, Haec vox melos auribus,
lila sicut Dominum. Haec vox cordis claritas.
140 —
45. Ave, clavis carcerum, 48. Ave, sole purior,
Per quam nodos scelerum Globo lunae clarior ,

Dei solvit dextera, Cunctisque sideribus,


Per te lapsos erigit, Amplexaris tilium,
Per te vagos dirigit, Quem vox laudat omnium
Per te sanat valnera. Psalmis, hymnis, precibus.

46. Ave, sidus siderum, 49. Ave, Sion filia


Quae fulgore inunernm Regis, cuius gloria
Onines Stellas praevenis, Resultat alacriter,
Es Maria nomine, Meae carnis tympanum,
Stella maris omine, Mei cordis Organum
Quae periclis subvenis. Modulare dulciter.

47. Ave, lucis iauua, 50. Ave, cum qua caelitus


Portarum praecipua, Omnis Deo spiritus
Patens regi gloriae, Decantat AUeluia,
Qui servavit veniens Honor tibi virgini,
Nee confregit exiens Patri, nato, flamini
Seras pudicitiae. Sit virtus perpetua.

Psalt. ms. anni 1283. Cod. Angelic. D VI 10. A. —


Cod. Cantabrigen.
Ff VI 14. saec. 13. B. —
Brev. Coronense saec 14. Cod. Vatican. 4757.
C. — Scala caeli saec. 14. ex. Cod. Prägen. XIII E 3. D. Grat. Aruesti—
de Parduhic ca. 1350. Cod. Mus. Bohem. 217. E. —
Orat. ms. Tegurinum
anni 1470. Clm. Monacen. 20021. F. —
Cod. Paiilanus Sanblasian.
memb. 45. anni 1489. G. —
Cod. S. Petri Salisburgcn. b. VII 10. saec. 15.
H. — Cod. Palat. Vindobonen. 4919. saec. 15. I. —
Cod. Voravien. 159.
saec. 15. K. —
Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 19253. L —
Clm. Monacen. (ol. Eperspergen.) 5974. saec. 15. M. —
Orat. ms. Cartbus.
Erfordien. saec. 15. (Privatbesitz) N. —
Orat. ms. Lehninense anni 1518.
Cod. Berolinen. IV- 29. O.
1, 1 lignum vitae C, vitac lignum D. —
1, 2 lignum vitae HM,
1.

fructum digniim D. —
1, 5 Flos pudoris D. —
4, 5 fons pudoris D. —
11, 4 probavit ut argentum II, purgavit ut argentum G. —
11, 5 purgavit
ut talentum H, probavit ut talentum G. —
12, 2 Per quod H. 13, 1 Ave —
per quam C. —13, 5 Ad salutom Gabrielis C, Ad salutationem G, Ad le-
gatum D. —
15, 1 Ave, verc via C, via vitae H. —
17, 2 Quo se Dens C,
Cum se Dens G, Ad quam se Üeus H. —
19, 4 Salva reos et D. 19, 5 —
Qua in bora Eli, Qui in bora D. —
22, 1 virga C —
22, 4 Fracta virga
H, Sam-ta virgo I). ^
23, 1 (juem gessisti D. —
24, 2 statuit vias H. —
24, 5 Et direxit te I). —
28, 1 intra siuum EGH Ave, mater, cuius sinum

;

D. — 28, 3 Adoraverunt I>. —


28, 4 Obtulerinit I); tria trino (JH. 28, 5
t«s divino GH. —
28, 6 carnis E. —
30, 1 Ave, doniua insignita G. 30, 4 —
Soli pjirens D. —
33, 1 quem sensiati (i <]uem gessisti D; quae vidisti C. —
33, 2 quae sensisti C. —
33, 3 C^uam sit lenis G.
;

— 33, 6 Labia CE. —


35, 2 vivum lumen H. —
3r), 4 luxta domum D. —
37, 2 Sanrfus fuit et
pudicus G. —38, 4 Quam cxspecto D; Quod exspectoG; cui dclinquo D.

38, 6 Est mea C, Mul)stantia D. —
39,3 parit G. —
39, 4 se donaret C, lex
litaret H. —
39, 5 De te rex natus IL —
40, 1 Ave, mater D. 40, ^ eius, —
quem ligebat H, dum figebat D, (piem urgebat G. —
40, fi ludas falso E. —
42, 2 revisit CD. —
42, 3 istud saeculum (JH. —
44, 3 Nites E. 44, 4 —
omnos tu Corona D. —
44, 6 (!oetus omnis I). —
46, 4 munde D. 47, 2 —
urbs legal is H. —
47, 4 Quam suscepit H. —
49, 5 Fortia ut et iudex durus
— 150 —
G. —
50, 2 In quo E. — 50, 5 lotam G, Et mun-
Que te lotam C, Dum te
datam de albavit E. — 50, 6 TuaIn einigen Hand-
fulsit castitas G. —
schriften folgt auf jede Quinquagene die folgende Doxologie :

Gloria, laus patri Deo


Filioque sit cum eo,
Sancto simul flamini,
Sicut erat ab aeterno,
Gloriosum in superno
Magnum noraen Domini.
Bald findet sich nur die erste Hälfte, bald beide. Auf die Doxologie folgt
bisweilen noch der Vers:
Gloria fine carens sit tibi, sancta parens.
Zu bemerken ist noch, dafs G die letzten Zeilen aller Strophen der zweiten
Quinquagene an die entsprechenden Strophen der ersten Quinquagene an-
hängt.
II. 1, 3 mater fehlt D. —
2, 2 o viva filii H. 2, 8 reatu fehlt E; —
delicto caruit D. —
4, 8 sq. Emundasti mundanum facinus H. 6, 6 at- —
trectus siluit U, latuit E. —
6, 8 qui esset H. 7, 4 confregit H, qui ferit—
vitia D. —
8, 1 sq. Ave, quae suscepisti Dominum H; suscepit EG- 8,3 —
sq. naturnm suscepit GH. — 9, 4 morti dedita D.
3 aeternae D. - 9, —
10, 1 Ave, dulcis E. — 10, 5 Nos impetra D; Nos illustra H, Nos in Christo
C. — 10, 6 Christo corrobora C nosque corrobora H. 12, 1 sq. Ave, —
;

sinn Christi quae H, Ave, quae sinu Christi EG, Ave, quae sinu Dei D. —
12, 3 precandi D. —
13, 8 fit de te D. 14, 1 Ave, virgo D. — 14, 6 tua —
electio H. —
14, 8 tua assumptio D. —
18, 7 sq. ludaeus qui male semper
sapuit G. —
19, 1 Ave, mater H. —
19, 7 Memoretur D. 19, 8 beare —
miserum G, solamen miserum D. —
20, 5 lllud hostem G, lUum hostem C. —
21, 1 sq. Ave, in cuius vellus D. —
21, 5 Vellus ovis D. 22, 5 reduxit —
EH. —
22, 6 in pompa EH in iubilo gaudii D. 23, 1 sq. Ave, aurora —
solis D. —
23, 2 Veri fulgoris Stella D.
,

23, 7 Prodidisti D. — 25, 1 sq. —


tutela nostrae D. — 25, 7 sg. Solis ludaeis ortus priniitus D; Solis ortis
videtur ex te priniitus E. —
27, 8 vivificum D. 27, 9 O sacra sacrarum —
D. - 28, 2 per partum D. —
28, 6 pro tue nomine D, pro Dei nomine G. -
29, 3 inspexit C; De caelorum G. —
29, 4 respexit solio G. 29, 8 vicem —
H, vilem EG. —
30, 8 quo nihil E. 31, 6 et fehlt D. — 31, 7 sq. Duas —
ad caelum monstrat vias D. —
31, 9 O praevia in eis D. 32, 1 sq. Ave, —
cuius post partum novimus G. —
32, 4 Dens altissimus D. 32, 6 ei par —
D. — 34, 6 quieta veritas E. - 35, 4 nos iugo G. 35, 5 te nostrae G. — —
36, 3 Gloriosa D. —
36, 6 ortus est G. 38, 3 habensque G. — 38, 6 pa- —
tris unico D. —
40, 7 sq. Hostes a dextris tuis D: Ne malorum incursus
fierent G. —41, 2 .signi G. —
41, 7 sq. Ita sanctis caeli tu sanctior H. —
42, 2 odorem D. —
42, 3 Decorus rex D. —
42, 4 nihil dedecuit D, nihil
decuit G. — 42, 7 sq. Sponsam ex suavi specie G. 46, 5 iustis D. — —
46, 8 refundis D. —
47 und 48 umgestellt G. —
48, 5 sq. Deum foris EG. —
48, 8 in se mirificat G. —
50, 4 servans H. —
]]]. 1, 4 Et Sion D. —
6 salutet 1, Str. 3 fehlt H. D. —
4, 5 Haue —
sacer G. — 6, 3 genueras H. —
8, 4 Quidquid erat H, In te quidquid car-
neum G. —
9, 1 virgo fertilis D. —
9, 2 Delicata nobilis D. 9, 3 ger- —
minat H. —
9, 5 suis G- —
9, 6 Quos daemon exterminat H 10, 6 In —
te venit EH. —
12, 6 Summa vexit H. 13, 3 ab Arabis D. —
13, 4 Tu —
ducis nos G. —
16, 5 Bonis äuget E. 17, 1 Ave, per quam E. — 18, 5 —
ditavit D. —
Hier schaltet H
folgende zwei Strophen abweichenden Me-
trums ein:
Ave, mater portans regem,
Qui donavit cunctis legem,
Deduc me in iustitiam
Et non in avaritiam.
i

— 151 —
Ave, nunquam quae defecit
Servis suis nee deiecit
lesu Christo famulantes
Et non male facientes.
2'2,5 Et tuibatas G. —
24, 4 preces ceteris G. —
25, 4 Quo perflaute G. —
27, 5 strata brachiis D. —
28, 1 timidum G. —
29, 4 perimat E. 29, 5 -
Donec mortem |)erimat G Doiiec mundi rediant E. —
30,5 Non in malig-
nis D. —
;

34, ß Potestutem fortibus G. —


36, 3 vicimus C, figimus G. —
37, 2 Respondent cum 1). —
39, 4 Tutum es certantibus G. 39, 5 Et ad —
te clamantibus G. —
39, 6 Quietis umbraculum G. —
40, 1 virgo D, turea
Dg. — 40, 2 virtus turea D, virtus terrea D, oder terrea G, virtus aetherea
H. — 40, 4 Conflagrans devotio E. —
40, 5 Cum fraglans C; Et flagrans
G. —40, 6 Petebat E. —
42, 5 ducat D. —
43, 1 divitiis G. 43, 3 nil —
ditius H. —
45, 5 vagos colligit H. —
46, 5 emine D.
- 47, 3 Regi pateus—
G. —
49, 4 Nostrae carnis G, Nunc per carnis H. —
49, 5 fehlt H; Nostri
cordis G. —
49, 6 Modularis II. —
50, 1 sqq. Diese Doxologie, auf die
wieder Gloria, laus etc. folgt, ist ein Zeichen, dafs die oben sub I erwähnte
spätere Zuthat ist.
A''or nach diesem Psalterium befinden sich in verschiedenen Hand-
lind
schriften verschiedene
Parerga. Einige haben als Proemium das Gediciit
O Maria, mater pia, o benigna, laude digua (BCDNO), Mone II, 423 sq. Bei
anderen geht dem noch vorauf Suscipe, regina, caeli quae mente benigna
etc. (CDH) und hierauf die bekannten Strophen 1. Kex Christe clementissime,
tu corda nostra posside; 2. Memento salutis aiictor; 3. Maria mater gratiae
und die weniger häufigen :

4. Ave, o mater gratiae, 6. Maria, mater Domini, i

Mater misericordiae, Sacrarium paracliti.


Tibi devotos pmtege Virgo regina virginum,
Hostesqiie nostros abige. Pro nobis ora Dominum.

5. Nos peccatores adiuva, 7. Per tuum, mater, fifium,


Preces clemens continua. Per patrem, per paraclitum
Ut, quidquid mali fecimus, Assis nobis ad obitum
Tuus remittat filius. Nostrumque numi exitum.
H hat nur diese vier letzten Strophen. Dafs dieselben niciit vom Verfasser
des Psalteriunis herrühren, braucht nicht bemerkt zu werden. An den
Sclihifs des l'salters setzt (,' die Verse:

O Maria, vas pudoris, Ut, quos ipse iam redemit


Nostri mater salvatoris. Et cruore suo eniit,
Hac in die Nos ad sua
Tu Messiae Prece tua
ServoH reconc.ilia, Perducat gaudia;
in der letzten Zeile wohl pcrdueainiir zu losen. — D schickt die folgende
Bemerkung voraus :

Quicunque hoc psalterium, quod sequitnr, bcatae viginis Mariae quoti-


die, vel ad initiris unam (|uin(|uagenam devote dixerit, sciat, quod sine dubio
aeterna visionc beatae virginis in extremis nunquam cMrebit, se<l illi tunc
apparebit et cum ante facitni lilii sui perducel et rcmunerabit. Nani si
quis hoc attcntius piMHcrutari voluerit, ilepreheiidere potcst ex eo »puxl in
humano geneicr non iiivcnitur tMin cxicllcns laus maioris bonorare (1. honoris).
Hoc et a muitis dicitur, (|ii<i<l ille, <|ui lioc cninpnsuit, ab ipsa iieata virgine
audire meruit, (piod ultra liumanum modnm ipaam laudaverit. Haec omni:i
fidelissima verifate probata et confirmata sunt 300 diebns indulgentiae a
domno Benedicto apostolico.
Autorenangaben finden sich folgende: Beatissimus Ednunulu»,
archi e pisc pus Ca n tu ar ensi«, «'omposuit hoc psalterium compen-
(I

diose suniptum c-x psaltcrio Davitico in honorem B. V. Mariae, ut angelus


- 152 —
docuit illum per spiritum sanctum affirmans, qiiod, quicunqiie istud psalte-
,

rium devote dixerit quotidie vel ter in septiniana, non morietur in aeternum,
sed in niultis periculis temporalibus subveniet ei virgo gloriosa. C.
Incipit psalterium domini Engelberti, quondam abbatis Admon-
tensis, beatae virginis F.
Incipit psalterium domini Engelberti, quondam abbatis Admon-
tensis, de beata Maria virgine. H.
Incipit psalterium beatissimae Mariae virginis, editum per dominum
Engelbertum. L.
Dafs FHG dies Psalterium Engelbert zuschreiben, der 1331 starb, 1297
Abt von Admont ward, scheint auf den Umstand zurückzuführen zu sein, dafs
dasselbe in Mauf die beiden Psalterien Engelberts folgt. Es dürfte also an
der Angabe von C festzuhalten sein, solange sich ein gegründeter Einwand
nicht erheben läfst.
Dies Psalterium befindet sich auch in Orat. Saganense saec. 15. Cod.
Wratislavien. I D 2a ohne Angabe des Verfassers. Vorausgehen wie in O
Suscipe regina caeli etc., Rex Christe clementissim e etc. und
O Maria mater pia als Prooemium.
XL Psaltepinm beatae Mariae V.
auctore Stephano Cantuariensi.

Prima Quadrageua.
Ave, virgo virginum, 5. Ave, quae nos redimis
parens absque pari, ab Aegypti luto,
Sine viri semine Subvenire satagas
digna fecundari, vitiis umbuto,

Fac nos legem Domini Tu nos bonae protegens


crebo meditari voluntatis scuto
Et in regno gloriae Coronatos gloria
beatificari. coUoces in tuto.

Ave, cuius viscera 6. Ave, vitae janua,


natura ediderunt, Salus paenitentis,
Cuius ad interitum Respice miserias
gentes fremuerunt, animae languentis,
Audi voces supplicum, Ne in ira sentiam
qui te pie quaerunt, voceni arguentis,
Mali causas removens, Me peccatis exime
quae nos invenerunt. simul et tormentis.

Ave, virgo, speculum 7. Ave, mater, unica


sancti caelibatus, causa nostrae spei,
Cuius est ex utero Tuis, quaeso, meritis
puer nobis natus, fac miserta mei,
Qui compassus mortuo Ut ab aeniginalibus
Morte soporalus, huius specici
Morte mortem terminans Plenus pleno porfruar
expiat reatus. visione Dei,

Ave, nati tilia, 8. Ave, virgo regia,


parens gonitoris, summa gaudionim.
Praeter inorem gcnerans Per quam rex mirabilis,
consueti inoris, dominus cuni-torum,
Nos ad statum rcvoca Revocet immcrilos
vitae melioris, in spem tiliorum,
Quos tarn diu tenuit Quos proscripsit multiplex
vfinitas erroris. causa vitiorum.
154 —
9. Ave, throüus gratiae, Fractis seris, vectibus
mater lesu Christi, et inferni portis

Quae sola concipere Nos a morte revocat


virgo meruisti, triuraphator fortis.
Confitebor Domino.
15. Ave, thronus gratiae
(luem sie genuisti,
regi praeparatus,
Quod nee inter virgines
Ex qua nobis prodiit
nomen amisisti.
felix advocatus,
Nostra tit hereditas
10. Ave, virgo virginum,
per quam transmigratur Christus ex te natus,

Super unum montium, Conservet qui famulos,


in quo victimatur Condonet reatns,
Vepre tentus aries,
16. Ave, solis civitas,
unde redimatur
in quam introivit
Prodigus, qui rediens dominus,
Rex regum et
veniam precatur.
qui te concupivit,
Per te nos exaudiet,
11. Ave, mater Domini,
mater, inquam, ave, sibi quos univit,
Fac, ut Christi baiulem Suo vultu satians,

iugum praesuave, quibus esurivit.


Quo beatitudinis
17. Ave, virgo virginum,
particeps octavae
de qua mediator
Liberari merear
Ad nos venit, hostium
primae matris a vae.
verus thriumphator,
12. Ave, virgo nomine Hostes nostros conterat
matris insignita, fortis expugnator,

Gratiarum fertili Ut tiat per gratiam


dote praemunita, gloriae coUator.

Purga mentis aciem,


18. Ave, solis regia,
quo sit expedita,
de qua verus exit
Ne unquam obdormiat Veri solis radius,
in morte sopita.
fraudes qui detexit

13. Ave. templum gratiae, Hostis et versutias,


templum sanetitatis, quibus nos illexit,
Templum sancti spiritus, Ovem quaerens perditam,
thronus maiestatis, gregi quam revexit.

Salva nie per gratiam,


19. Ave, plena gratia,
salva, quaeso, gratis,
speciosa tota,
Ut sortiri valeam
Virgo prudens, humilis,
regnum cum beatis.
sine sordis nota,

14. Ave, tabernaculum Nostrum sacrificium


manu fortis,
regis suseipe devota.
Per quam Christus particeps Mores nostros ordinans,
factus nostrae mortis affectus et vota.
— 155 —
20. Ave, Salus hominum, Mores nostros ordina,
digna saluturi, toUens imperfectum,
Salutare pariens, Ut pes noster tendere
sola carens pari, quaerat in directum.
Nostra spes et gloria
26. Ave, mater Doraini
Sit in salutari,
servos protegentis,
Cuius participio
Qui catenas hostium
credimus beari.
fregit in trecentis,
21. Ave, cuius Uterus Quaeso, nos aspicias
vermem procreavit, oculis attentis
Qui subniordens hederam Procul pellens tenebras
loiiae desiccavit, aerumnosae mentis.
Dum, quod legis littera
27. Ave, virgo, Domini
clausuni reseravit,
mater illibata,
In apertum proferens
Cuius est ex utero
nobis propalavit.
caro Christi nata,
22. Ave, lasse virgula, Caro carnem liberans,
gratiaruni donis caro morti data,
Abundanter praedita, Caro, quae refioruit
tu correptionis morte triumphata.
Virga sis et baculus
28. Ave, per quam filius
consolationis,
fratres adoptavit,
(^)uo nos Christus pascuis
Quos et Dei tilios
collücet in bonis.
recte nominavit,
23. Ave, terra gloriae, Erant ergo tilii,

terra non arata, quos recte vocavit


Rore tarnen gratiae Agnos iniiocentiae,
plcne fecundata, ferant, ijuod mandavit.
Fructu'ni forcns, cuius est
29. Ave, tabernaculum
gustu recreala
Chrisio dedicatum,
Proles Adae veteris
Supra matres obtines
diu caplivata.
sola principatum,
24. Ave, cuius gloriani Nostris apians uisibus
beant univtTsi, saccuui veft'ratum,
Per quam sui>uiii redeunt Propter nostra vuluera
in profundum mersi. gratis vulneratum.
Per te tiat, dorn Ina,
30. Ave, nostrum gaudinm,
ne simul conversi
nostra fortitudo,
Redeant ad vomitum
Cuius est dulredinis
sibimet advtrsi.
magna mullitudo,
25. Ave, mater, jinpuli In te nostra sita sit
prospice dofcctuni spei certitudo,
Et maternuin tiliis Cuius piis laudibus
exhibens affectum libere desudo,
~ 156

31. Ave, cuius utero Virgo, mater diceris,


Deus deorum
est iungens separata
Factus homo, tollere Es utrumque, docet hoc
spinas delictorum, fides occultata.
beatus uterus
37. Ave, sancti spiritus
et beati, quorum
fecundata rore,
Fecit se participem
Conservato pariens
factor saeculorum.
castitatis flore,

32. Ave, per quam Dominus Quaeso, quod non arguat


revocat eiectum, iudex in furore,
Quem a solo patriae Quos a morte proprio
peregre profectum redemit cruore,
Medicus dum reperit
38. Ave, cujus filio
vitiis infectum,
psalmus decantatur
Mortis causas abstulit
Habitus pro Idithun,
simul et eflfectum.
in quo figuratur,

33. Ave, mater pariens Qui terrena transiens


fructum benedictum, in hoc delectatur,
Tactu cuius solvitur Quem ut mentis gressibus
Evae maledictum, Caput consequatur.
Quae transgressa temere
39. Ave, tabernaculum
tangens interdictum
regis impoUutum,
Transmisit in posteros
Per quam solvit Dominus
ultionis ictum.
ope destitutum,
34. Ave, per quam Dominus Tuis iuva meritis
apprehendens scutura sponte provolutura
In extento brachio In lacum miseriae
perculit astutum, et in faecis lutum.
Quique sputo proprio
40. Ave, solis civitas,
permiscendo lutum
quam David erexit,
Caeco lumen homini
De qua sol iustitiae
reddidit acutum.
nube tectus exit,
35. Ave, templura gratiae, Qui de summis pauperum
tbronus deitatis, causam intellexit
Torrens affluentiae, Et aegroto similis
domus ubertatis. aegros nos respexit.
Per te solam reddita
41. Ave, de qua prodeunt
spes est desperatis,
ubertatis rivi.
Fluctuantis anchoram
De qua munda profluit
rege nostrae ratis.
aqua fontis vivi,

36. Ave, carens simili, Peto, mater, veniam,


nunquam raalignata, qui per sordes ivi,
Dignitatis titulo Fac, ut fontem sitiam
duplici ornata, magis quam sitivi.
157

42. Ave, cuius thalamo lubilemus igitur


iudex est egressus, attollendo mentes,
Causas qui deterininat, Indefesse capiti
viiidicat excessus, Christo cohaerentes.
Per quem mentis oculos
47. Ave, virgo generans
tenebris oppressus
regem sempiternum,
Discat, ut in luniine
Quique Deus nostcr est,
suos ponat gressus.
Deus in aeternum,
43. Ave, cuius filius Qui pro nobis moriens
protegat egentes, spoliat infcrnum,
Adfligit et improbos Solium nos faciens
in nos insurgentcs, scandere supernum.
Fic, quaeso, dirigat
48. Ave, nostrum gaudium,
nostras in se mentes
nostrae spes salutis.
Reprimendo turbinum
Per quam caecis redditur
motus imminentcs.
lux et sermo mutis,
44. Ave, per quam geiiitor Nobis innocentiae
verbum eructavit, vestibus exutis
Verbuni, quod bominibus Redde, quaeso, gratiam
se contemperavit, et statum virtutis.
Qui Dei et hominum
49. Ave, salutarium
foedera dictavit
summa gaudiorum,
Et pro nobis moriens
Salvatorem generans
mortem relegavit.
et Deum deorum,
45. Ave, tabernaculum Qui misertus miseris
Domini virtutum, et consors eorum
In quo sumens Dominus Culpas lavans pertulit
carnis nostrae lutum, poenas peccatorum.
Ut captivum redimat
.50. Ave, virgo, generis
ope destitutum,
nostri miserere
Arcum lortis eonterit
Et languentis aiiimae
et comburit scutum.
morbos intucrc,
46. Ave, cuius filius Tu misert,a miseris
regnat super gentes, compassa vere,
et
Cuius psalluiit iioiiiini Morbi causas auferens
manibus plaudentes, mentibus niedere.

S ecu n d a Quad r agen a.

1. Ave, vas munditiae 2. Ave, nostri generis


continens unguentum, parens ad tutclam,
Veteris malitiae Audi, (|uam ciTundimus,
reprimens fomentum, gemitus loquelam,
Cordis nostri comprinje Tu, corrumj)i nrscia,
motum turl)ubMiluiii, tollte ('()rni])l('lnin

'iuae riolds gialiiie Et niorbosis iniiitiliuk.

conferens augmentuni. adbibe medelam.


— 158 —
3. Ave, cuias filias Nos a maus eripe,

patri coaequalis, quos a via niorum


Nobis se contempcrans Detoquere satagit
factus est moitalis, tractus vitioram.
Nos experientia
9. Ave, per quam deitas
doceat realis,
carne palliata
Quod in eius nomine
Idumeam visitat
salvemur a malis.
corrigens errata.
4. Ave, secretarium Tibi, mater, iugiter
exauditionis, psallat plebs renata,
Nostra verba suscipe Dei participio
deprecationis per te sociata.
Nosque tuae gratiae
10. Ave, lux exposita
praedotatos donis
lunien praeminenti,
^ Ad divinae t^nsfeias
A Lux illustrans omnia
lomen visionis,
radio patenti,
5. Ave, mater veniae, Nos a malis omnibas
potens misereri, serves in praesenti,
In tuorum numero Lumen verum conferas
fac nos recenseri nubilosae menti.
Et, cum ventilatio
11. Ave, per quam deitas
coeperit haberi,
peregre profecta
Iram nobis tempera
Yisitavit exsules
iudicis severi.
nube carnis tecta,
6. Ave, nostri generis Nostra per te Deo sit
potens advocata, anima subiecta.
Miserere raiseris, Ad solvendas Domino
Misereri nata, grates circumspecta.
Nos, qui per te credimus
12. Ave, vitae pabulum,
solvi iudicata,
virginura lucerna,
Per te solvi petimus
Quam plus ditat ceteris
solvi postulata.
gratia superna,
7. Ave, quae iustitiam Pietate sabveni
seraper es locuta, filiis materna,
Cuius ope daemonum Sanctitatis adipe
fraus est diminuta, satiens interna.
Sentiat et sapiat
13. Ave, virgo generans,
per te plebs adiota,
per quam defecerunt
Libertati pristinae
Hi, qui velut gladlos
Quod Sit restituta.
linguas acuerunt,
8. Ave, niater nesciens Qui tendentes laqueos,
in delicto thorura, in quos inciderunt,
Ad quam claniat jugiter Ex defectu proprio
turba filioruni, nobis profuerunt.
- 159 -
14. Ave, per quam deitas See non adjutorium
caruis indumento miseris impendit
Tecta curat morbidum Conterendo laqueos,
gratiae fermento, hostis quos tetendit.
Quaeso, fac, centuplici
20. Ave, vitae ianua,
gaudens incrcinento
Abundare valcam speculum virtutis,
Protectorem generans
vallium frumento.
ope destitutis,
15. Ave, virgo generans Nostrum sit refugium,
plebis salutare, nostrae spes salutis.
Cuius laudes resonant Per quem dirae solvitur
caelum atque mare, iugum servitutis.
Qui naturam hominis
volens exaltare 21. Ave, caeli pluvia
vellus irroratum,
Morieudo voluit
mortem terminare. Indumentum praeparans
regi purpuratum,
16. Ave, per quam miseris Qui se nostri generis
Deus miseretur. gerens advocatum
Per quam nostri generis Fecit tinem litibus,
scelus aboletur, finem perbeatum.
Per te sie miseria
nostra relevetur, 22. Ave, virgo generans
Orbis architectum,
Ut in gaudio
fiue
vero permutetur. Hunc, qui mortis moriens
terminat effectum,
17. Ave, de qua natus est Mentis nostrae gressibus
triumphator mortis, iter parat rectum,
Deus ex te partieeps Ut nequii(|uam transeat
factus nostrae sortis, Cordis in defectum.
Qui captivos eruens
ab inferni portis 23. Ave, cuius filius

operaiis salutom
Reddat nos consortio
caelicae cohortis. In ternirummcdio
monct ad virtutem,
18. Ave, Stella fulgida, Aerumnosam remove,
Stella salutaris, mater, servilulem.
Stella, de qua prodiit Praesens ut exilium
radins solaris, gaudio permutem.
Mentis pelle tenebras
nee nos patiaris 24. Ave, cuius gratia
Absorber] Huctiidis vcniam mcretur,
procellosi maris. Fidem (jui citlliolicam
pie conHtetur,
19. Ave, vallis liumilis, Tuis, virgo, moritis
in (|uam cum descendit procibusque detur,
Deus verus, Abrabac Ut, quod Kva prrdidit,
senien appreliendil, per te ret'ormetur.
— 160 —
25. Ave, per quam Dominus, Liberando reficit

pietate motus, adipe frumenti


Humilis apparuit, Et de petra satiat
in ludaea notus, melle profluenti.
Fortem reddit spiritum
31. Ave, cuius filius
frangens carnis motus,
ludaeorum
stetit
Ut devote serviat
Synagoga principes
tibi toti totus.
judicans eorum,

26. Ave, mater gratiae, Qui pupillos refovens


gemmis rediraita, spes est egenorum,
Mater, per quam pauperum Nos adoptans erigit
vox est exaudita, in spem filiorum.

Tuus nobis tilius quam nobis est


32. Ave, per
in praesenti vita
similis effectus
Via Sit et veritas
Dens, iudex omnium
in futura sita.
patiens et rectus,

27. Ave, terra gloriae


Purgat conscientiam,
germinans frumentum, ordinat aflfectus,

Aniraabus conferens Ut nobis non noceat


vitae nutrimentum, noster imperfectus.

Quod in crucis cornibus


33. Ave, tabernaculum
a ludaeiö tentuni facta deitatis,
Moriendo centuplum In quo salvat saeculum
tulit incrementum.
Christus a peccatis,
Solve, quaeso, vinculum
28. Ave, de qua prodiit
pater orplianorum, uostrae pravitatis,

Cuius templum polluit Praestans habitaculum


turba profanorum, novae claritatis.

Servos tuos socia


34. Ave, terra gratiae
sorti beatorum
fecundata donis,
Filiosque posside
Novae fructum proferens
morte punitorum. benedictionis,

29. Ave, lumen fidei, Nostrum desiderium


summa spei certae, satians in nobis,

Caritatis vinculum,
. Nos a malis eximens
veritatis per te pi'avae nationis.

Via nobis patuit,


35. Ave, vitae speculum,
quaeso, nos converte
virginum regina.
Et, ne mala videant, Quam lustravit undique
oculos averte.
gratia divina,

30. Ave, cuius tilius Aurem tuam pauperum


dextera potenti precibus inclina,

Ab Aegypti cophino Quos involvit misere


suos in praesenti sordium sentina.
— 161 —
-S6. Ave, Dei civitas, Tuis sanctis precibus,
cuius fundainentum mater, adiuvemur,
Samarites construit, Ut in Christo iugiter
qui nos in iumentum tecum glorieraur.
Semivivos revehens
plagis dat unguentum,
42. Ave, per quam Dominus
induit decorem,
Vino legis adhibens
Matris Evae moriens
gratiae fomentum.
terminat maerorem,
37. Ave, rnater Doniini, Primae nos originis
qui spes est salutis, vociins ad honorem,
Qui contrivit moriens Immo statum reparans
iuguni servitutis, multo meliorem.
luva nos in tempore
43. Ave, mater Domini
nostrae senectutis
miserationum,
Nos in caelum sublcvans
Nostra delens crimina
gradibus virtutis.
spiritum da bonum,
38. Ave, nostri generis Ut astare valeam
terminans lamentum, gaudens ante thronum,
Per quam rex disposuit Cum in fine venerit
vitae testamentum, Deus ultionum.
Gregem tuis laudibus
44. Ave, mater inclita,
iugiter intentum
mater inquam Dei,
Non pavere facias
iudicis adventum,
Per quem datur sabbatum
verae reciuiei,

39. Ave, quae refugium Hie est, qui nos liberal


facta desperatis anno iubilaei,
Procellosae comprimis Unde non immerito
motus tempestatis, iubilemus ei.

Placa nos et applica


portibus optatis, 45. Ave, per quam Domino
novit decantare,
Vultui nos oiferens
sutninae trinitatis.
Novum terra canticum,
laudans salutare,
40. Ave, quam inhabitat Qui nos, cum redicrit
vcrbuin caro factum, orbem iudicare,
Qui collapsos vctiti Sui patris ovibus
ligni ])er contactum velit aggregare.
Nos fecisse condolens
46. Ave, cuius filius
cum inferno pactum,
regnans sine finc
Ligno vitae rcparat
Acgrotanti factus est
Hguli vas fractum.
auctor mcdicinac,
41. Ave, i)er (juam Domino Qui naiuram hominis
pie conlitomur, uniens divinae,
Cuius ope consci|ui Fit per mortis terminum
veuiam meremur, terminus ruinae.
Diovos, I'sullüria Hliylhiiiicu. 1. 11
— 162 —
47. Ave, qnae libidinis 49. Ave, mater, cuius est
Don motum,
sensisti pietas immensa,
Per quam fecit Dominus Cuius ope languidis
salutare notum, Salus est impensa,
Qui, quod erat hominis, Moris vota suscipe
assumendo totum, iubilumque pensa
Aegro se contemperat, Et perenne gaudium
ut sanet aegrotum. nobis recompensa.

48. Ave, quae justitiae 50. Ave, mater, solitum


solem nube tegis, gignens praeter morem,
Thronus facta gratiae, Quae gignendo retines
thronus summi regis, virginis pudorem,
Nostri, quaeso, vigiles Iuris et iudicii
ad tutelam gregis, fervidum rigorem
Ut in nobis vigeat Per raisericordiae
plenitudo legis. tempera dulcorem.
Tertia (uadragena.
1. Ave, per quam pauperum Ipsi, per quem foedera
voces exaudivit gratiae donantur,
Passer solitarius, Pie nos confoedera
qui post mortem ivit, cum bis, qui salvantur.
Qui per poenas diluens
5. Ave, cuius filio
culpam, quam nescivit,
pie confitemur,
lugum mortis moriens
Quod Aegypti tenebris
penitus contrivit.
per hunc amovemur,
2. Ave, mater, titulo Qui pro nobis gladium
benedictionis ponit super femur,
lllustrata caelitus Quo accinctus proeliet,
gratiaeque donis, ne nos expugneraur,
Nos illustra lumine
6. Ave, mater Domini,
miscrationis,
qui te praeelegit,
Statum mutans miserae
Qui catervas hostiura
conversationis.
moriens confregit
3. Ave, mater gratiae, Et inferna visitans,
mater benedicta, praedo quos abegit,
Maledictionibus A praedonis faucibus
Evae non astricta, praeda factos egit.
Moles, quaeso, criminum
7. Ave, uostrum gaudium,
aufer et delicta,
nostra spes et vita,
Ut severi iudicis
Cuius ope Salus est
temperes edicta.
aegris impertita,
4. Ave, mater filii, Generalem generans
per quem liberantur, sortem non oblita,
Qui sub mole criminum Ad aeternae pabulum
pressi tenebantur, vitae nos invita.
— 163 —
8. Ave, per quam Dominus Nee fit praeda faciens
nostri miseretur, praedam de praedone,
Caius laus in tilio Sicque praedo victus est,
digne recensetur, victus a tirone.
Qui dumpacis osculum
non veretur,
tictae
14. Ave, norma fidei,

Sibi laudem, gloriara


pacis disciplina,

nobis promeretur.
Apis mella faciens,
vitis fundens vina,
9. Ave, cuius uterus Vini meri calicem
factus est castellum, filiis propina
Quod intravit Dominus Et de valle tristium
properans ad bellum, transfer ad divina.
Qui sibi de funibus
fecerat flagellum, 15. Ave, vitis fertilis,
docta propinare
Inimicos posuit
pedibus scabellum.
Vinum, quod inebriat,
vinum salutare,
10. Ave, per quam genitor Vinum, de quo Dominus
filium praemisit, risum fecit Sarae,
Redimendi populi Dum promisit Abrahae
curam cui commisit, semen ampliare.
In quem cum diabolus
manum suam misit, 16. Ave, per quam factus est

Quos ad mortem traxerat, homo rex caelomm,


Cuius passim reserat
nesciens amisit.
laudes vox piorum,
11. Ave, Stella nuntians Te laudare iugiter
veri solis ortum, summa sit votorum,
De qua verum tencbris Donec nos suscipiat
lumen est exortum, Chorus angelorum.
Quod in nostris mcntibus
reperis distortum, 17. Ave, vitis gratiae,
vitis salutaris,
Tuac participio
lucis tit absorptum.
Quam vallavit undique
lapis angularis,
12. Ave, matcr pueri, Nostram saepi vineam
per (jucm vita datur vallo, (juo vallaris,
Cuius laus a puoris Ne nos laedat rabies
digne praediratur, feri singularis.
Per te nobis puritas
vitae c»)nfcratur,
18. Ave, pia gcnetrix

Quod in pueril iao


immaculaforum,
nomine Signatur. Quorum lex est currere
viam mandatorum,
13. Ave, cuius filius Nc a via devienl
Sudans in ugonc, pcdos viatorum,
Marc rubrum transmcat Quod nos graval, amove
merso riiaraonc, pondus pcccatorum.
11*
— 164 -
19. Ave, de qua prodiit A carnali strepitu
potens advocatus, nos commotionis
Colpae qui determinat Liberando filios

veteres reatas, fac adoptionis.


Cnius patrocinio
25. Ave. mater affluens
noster incolatus
pacis ubertate,
Transeat in gloriam
Facta consolatio
nielioris Status.
plebis captivatae,
20. Ave, virgo regia, Nos ad portum applicans
inundi luminare, pacis praeoptatae,
Ecce, mentis tenebras Plena plene perfrui
potens propulsare praesta libertate.
Nos in montem doceas
26. Ave, domus regia,
oculos levare,
quam aedificavit
Quo conscendit Abraham
Rex, qui pacis gaudium
iussus immolare.
mundo muntiavit,
21. Ave, quae laetitiam Qui, dum fortis atria
mundo contulisti. fortior intravit,
Cum in verbo gratiac Fortem ligans spolia
verbum geuuisti, fortis asportavit.
Qui cum nos praeceperit
27. Ave, Dei genetrix
ad tribunal sisti,
et virgo beata,
Ab auditu faciat
Filiorum filiis
non pavere tristi.
pleno venustata.
22. Ave, virgo, thalamus Da timere Dominum
facta summi ducis, raente tranquillata,
Quae de noctis tenebris Vias nostras dirigens
miseros educis, eius ad mandata.
Nostrae mentis oculos
leves a caducis,
28. Ave, per quam viribus
hostes destituti
Ut intendant radio
Inbecilles facti sunt,
sempitemae lucis.
debiles et muti,
23. Ave, virgo, gratiae Nostrae, virgo, quaesumus,
mater afHuentis, prospice saluti,
Per quam cedit populi Ut tiamus iugiter
strepitus furentis, te tuente tuti.
Muni, quaeso, fortiter
29. Ave, floris baiula,
pedes nostrae mentis,
Ut torrentem transeant cuius ad odorem
Reviviscunt mortui,
aquae vehementis.
suscipe clamorem
24. Ave, mons sanctissimae Ad te suspirantium
speculationis, nosque per hunc florem
In quo nostrae sita est Non pavere facias
spes asceusionis. mortis ad horrorem.
— 165 -
30. Ave, cuins detalit Solvat quisque gratias
rex humilitati, et confiteatur,
Te cnm verbi thalamum Quod hie mirabilia
fecit incarnati, solus operatur.
Sic pro nobis offerens
36. Ave, per quam principe
se captivitati
victo Babylonis
Captivatos reddidit
Cantica resumimus
prima libertati.
iubilationis,
31. Ave, lesse virgula, Per maternae gratiara
per quam exhibetur, miserationis
Quod de David semine Reduc nos ad patriam
pater pollicetur, repromissionis.
Per te quidem gratiae
37. Ave, parens inclita,
tempus adimpletur,
quae sine pudoris
Quia per te filiis
Tactu nostri facta es
pater miseretur.
mater salvatoris,
32. Ave, gemma gratiae, Te laudantes muniat
stillans unctionem, intus atque foris,
Quae nostrarum mentium Per te qui remediura
firmat unionem nostri fit doloris.
Nos unitos mutuani
38. Ave, cuius filius
per dilectionem
habitu niendici,
Vitae praesta consequi
Carnem gerens sirailem
benedictionera.
carni peccatrici,
33. Ave, nostruni gaudium, Quasi dolo reppulit
nostrae spes salutis, dolos inimici.
Caeli scandens soliuni Cum se mortis legibus
gradib\is virtutis, passus est addici.
(^uaeso, fer praesidium
39. Ave, mater filii,
noxia secutis
cuius ad congressum
Et a nobis excute
Mors devicta penitus
iugum servitutis.
abit in sccessum,
34. Ave, CUJUS tilius Nos a malis cripe,
gratiae praecoiieni mentis nostrae gressum
Noiiduni natuin docuit Ad paternae dirigens
exsultatioiiciii, dexterae consossum.
l)oce nos per vilii
40. Ave, per quam deitas
supphiütationt'ni
canie palliatur,
Ad beatani tendcre
IJt ad viUu' sfmifas
('bristi visioneui.
exul reducatur,
3r>. Ave, virgo generans, Nostra sie oratio
per quem liberalur per te dirigatur,
Israel et IMiarao Ut succedens actio
persequens n(!calur, vitam consequatur.
166

41. Ave, de qua prodieos 46. Ave, cuius laudibus


gigas manu fortis laus est delectari,
Dormientes excitat Cuius nos confidiraus
a sopore mortis, partu salutari
Redde dos consortio Post hanc vitam gloriae
caelicae cobortis, palraa coronari,
Ut Sit cum viventibus Si veliraus Domino
locus nostrae sortis. pie conformari.

42. Ave, mater, suscipe 47. Ave, mater gratiae,


preces, quas effundo iugi laude digna.
Gravis sterquilinii Per quam victis hostibus
mersus in profundo, ruit ars maligna,
Munda cordis thalamum Captivatis exhibe
hauriens a fundo pietatis signa
Sordes, quibus ceteris Nosque post exsiliura
amplius abundo. patriae resigna.

43. Ave, de qua oascitur 48. Ave, per quam toUitur


ille Nazaraeus, bominum pressura,
Per quem, dum in proelio Cuius laudes reboat
ruit Philistacus, omnis creatura,
Vitae spem concipiens Laudes, quas offerimus,
gaudet homo reus, acceptare cura,
Voce clamans libera : Nos beatitudine
Benedictus Deus. ditans permansura.

44. Ave, de qua prodiit 49. Ave, fons clementiae


rex universorum, veniaeque vena,
Regnura cuius omnium Per quam nobis redditur
regnum saeculorura, vitae cantilena,
Rege nos et applica A peccatis salva nos
coetibus eorum, et peccati poena
Quorum summa gloria Et beatitudiais
laus est aeternorum. perduc ad amoena.

45. Ave, per quam populo 50. Ave, laus fidelium,


factus est adiutor iubar sanctitatis,
Rex, qui dicit: Ego sum Domini triclinium,
Deus et non mutor, thronus maiestatis,
Qui per mortis semitas Placa nobis filium
mortis persecutor, precibus beatis,
Fit collator gratiae, Servos tuos munerans
libertatis tutor. dono libertatis.

Scala caeli saec. 14. ex. Cod. Prägen. XIII E 3. A. —


Cod. Carolsruhan.
Augien. 36. saec. ^*/if> B. —
Orat. ms. Tegurinum anni 1467. Clm. Monacen.
19991. C. — Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 20005. D, —
Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 20001 E. —
Orat. ms. Reichen-
— 167 —
bacense anni 1476. Clin. Monacen. 2990. F. Clm. Monacen. fol. Tegurin.) —
19 686. G.
saec. 15. —
Cod. Lauduneu. 263 .saec. 12. add. saec. 14. H. —
Cod. Parisiii. 8638. saec. ""/le. 1. —
P,salt.. ms. Cantuariense saec. 14. in Cod.

Loudiuen. Add. 28681. K. —


Cod. Londiuen. Add. 15794. saec. 13. L. —
Cod. Cantabrigeu'. Dd. XV 21. saec. 14. M. - Cod. Cautabrigen. Ff VI 14.
saec. 13. N. —
Horar. ms. Rotomagense saec. 15. Cod. Scaffhusien. 1. O. —
Cod. Loiidinen. Add. 11037. saec. i^/u. P. Cod. Londinen. Reg. 2 A. IX. —
saec. 13. Q.
I. 1, 7 regni glovia B. —
2, 5 Audi preces C. 3, 5 Qui passus B. 3, 6 — —
superatus C. —
5, 3 satagis A. —
5, 5 Tu uos quoque B. 7, 2 Cuia nostrae —
A. — 8, 3 rex feblt B. —
8, 7 proscribit B. 9, 7 Quae nee nomen virgiuis —
B. — 9, 8 mater amisisti B. H, 4 crucem B.— 14, 4 uostrae sortis B. — —
15, 7 que fehlt A. —
15, 8 coudonaus B. 26, 6 iutentis B. —
26, 8 criminosae —
B. —27, 4 caro Deo data B. —
28, 5 Eant ergo B. 28, 6 quos ad se vocavit —
B. —28, 7 Agnum B. —
28, 8 quos maudavit B. 29, 3 continens B. 29, 6 — —
sacrum B. —
30, 5 Atquc ineftabilis B. —
30, 6 exstat pulchritudo B. —
30, 7 pie A. —
31, 4 peccatorum B. 32, 3 patrio B. — 34, 4 propulit —
B. — 34, 6 commiscendo B. —
36, 7 et utrnmque B. 37, 5 Quaeso fac —
ne B —38, 2 prorsus decantatnr B. —
38, 3 pro Iditum A, pro habitu B,
Ydithum C. —
38, 7 ut vel meutis B. 39, 5 devolutnm B. — 42, 2 De qua —
manaus B. —
42, 4 viudicans B. —
42 und 43 umgestellt B. 44, 6 ditavit —
B. — 45, 4 nostrae carnis B. — —
47, 3 Quibus noster Deus est B. 47, 4
Christus in aeternum B. — —
47, 6 Avernum B. 49, 2 gemma gaudiorum
B. — —
49, 3 Salutare B. —
50, 3 Lauguesceutis B.
II. 4 comprimens B. —
1, 8 uuguentum B. — 52, 3 Audi quem offen-
1,
dimus B. — 52, 4 dirige loquelam B. — 5 Ut experientia B. — 7 trans- 3, 4,
feras B. — 65, 5 sqq. lauten in B:

Nos sub alis protegens, douec terminata


Transeat iniquitas morte conculcata.
7, 4 imminuta B. — 8, 8 traraes vitiorum B. 9, 3 visitant B. — 12, 5 —
Pietate tiliis B. — 12, 6 subveni materna B. 13, 3 gladium B. — 13, 5 sqq. —
lauten in B:
Ex defectu proprio nobis posuerunt
Inteudentes laqueos, in quos ceciderunt.

15, 3 resonet B. — 19, 5 Et suum adiutorium B. — 21, 7 finem fecit B. —


Nach Strophe "20 steht folgende Strophe, zu der aber D bemerkt: vel de
eodem psalmo (71):
Ave, cuius gens ab Oriente
filio
Trina trino stcUa praecedente,
olitulit
Sic iunctura sideri duos unicnte
Liberavit pauperem Dens a potente.

Str. 22
fehlt A. —
22, 3 Qui dum mortis B. 22, 7 Et neqna((uani tran- —
siet B. —
22, 8 in affectum B. - 23, 4 mauot et virtutem B. Str. 24 und —
25 umgestellt B. —
24, 6 mcritisiiue dctur 1'.. 26, 8 futiira vit;i B. 2<S, !S —
mortiHcatorum B. —
'M, 'A Synagogani iiidirans A. 31, 4 principes eorum
A. - 32, 1 quam siniilis 1U">. 32, 2 n..bis est BD. - 36, 7 Vina legis,
gratiae B. 36, 8 —
olei fumcutum M. 40, 4 attactiim B. —
40, 7 comparat —
B. — 41, 5 Et sie a malis onuiibus B. 41, 6 per te sublevemur B. — 42, 4 —
terminans B. —
44, 7 Unde nee B. 45, 7 summi patris B. — 48, 7 vigilet —
B. 50, 8 rigorem A, ultorem B.
lli. 1,8 opido contrivit B. — 4, 6 ditantur B. — 5, 5 sqq. lauten in B
Qui nos duccns gladium ponit super femur,
Tuis confer, domiua, laude gloriemur.
9, 5 de restibns B. —
9, 8 pednmque scabelbun A. — 10, 3 p()|inlum A. —
11, 8 ahsurtum AB. —
13, 8 a pr.ieib.Mo B. - 1.5, 7 Cum B. 5 17, .spei
vineam A. —
ly, 7 gravet A. —
19, 7 'i'rausferat A. — 21, 5 pi.ircipiat B. —
— 168 -
23, 3 cessit strepitus B. —23, 4 populi furentis. B. —
25, 5 ad pacis applicans
B. —25, 6 portum praeoptatae B. —
26, 3 gaudia B. —
27, 1 Ave Dei Domini
B. — 27, 2 genitrix beata B. —
34, 3 natus B. —
37, 3 mater facta es B. —
87, 4 nostri salvatoris B. —
38, 8 iniici B. —
40, 7 succendens A. —
43, 4
victus Philistaeus B. — 45, 1 populi B. —
Nach Str. 50 fahren BN
noch fort
mit folgenden fünf (beziehungsweise vier) Strophen:
1. Ave, virgo, generans moris fracto iure,
De qua gigas prodiit geminae naturae.
Tu miserta miseris subveni pressurae,
Nos in laudem proferens gloriae venturae.
2. Ave, nostri generis potens et patrona,
Super cuncta possidens gratiarum dona,
Tuis sanetis meritis precibusque dona,
Ne mens nostra subito sit in raalis prona.
8. Ave, virgo, supplices potens exaudire,
Servos tuos, placida, fac nos tecum ire.
Et, cum iudex venerit, qui est iudex irae,
ludicis ad dexteram iube nos venire.
4. Ave, caeli gloria, terrae fundamentum,
I
Cuius fit in utero continens contentum,
Tuae nobis gratiae praestet incrementum,
Quod ad tuae canimus laudis nutrimentum.
5. Ave, virgo, suscipe meutis in conclavi
Verba, quibus totiens veniam rogavi,
Exaudito totiens Ave tarn suavi
Fac nie, quaeso liberum prorsus a vae gravi.
Dieselben Strophen stehen auch als „Conclusio totius operis" in CD mit
folgenden Abweichungen: 3, 3 venerit atque dies irae. —
4, 4 ad tuae scribi-
mus laudis munimentum. —
5, 2 Et audito. —
5, 4 Fac me prorsus liberum,
prorsus. — Hier gehen diesen Strophen vier andere vorher:
Ad Magnificat.
1. Ave, cuius nimtio domina beata
Dominum magnificat plus humiliata,
Sic amore generans Deum haec beata,
Dierum a saeculis felix ad hoc nata.
Ad Nunc dimittis.
2. Ave, cuius filius templo praesentatur,
Salutare gentium seni revelatur,
Sicque petit postmodum, ut et dimittatur,
Quod nostris laboribus laudem conferatur.
Ad Benedictus
3. Ave, virgo pariens, quem veri praeconis
Benedicens praedicat resurectionis
Cornu, quod promiserat, dinturnum bonis,
[Ut in viam] dirigat pedes rationis.
Ad Te Deum.
4. Ave, cuius filio coetus angelorum
Sauctus clamat iugiter, nos a vitiorum
Labe munda, perfrui in reguo caelorum
Fac nos cum felicibus praemiis iustorum.
K hat folgenden Schlufs :

Nostras, Dei genetrix, laudes acceptare


Cura, quas otferimua, nosque praesentare
Per has Deo satagas, ut cum iudicare
Venerit, nos ovibus velit adgregare.
— 1G9 —
Virgd sancta, suscipe nunitis in conclavi
Veiba, quibus totiens veniam rogavi,
Et audito saepius animo snavi
Fac nie, quaeso, liberuin pressum a vae gravi.

Virgo singvilaris, sespice quod quaero,


Per te, Stella niaris, veniae spem gero,
lanua salutis, ad te propero
Et fragmenta iuventutis tibi offero.
lam considero, quid sim, et agnosco,
Unde licet sero veniam deposco.
Per te potero, quod desidero,
Virgo, quae sincero paris utero,
Tuus sum et ero,
De te non despero,
Quidquid egero.
A hat folgendes Prooemium zu diesem Psalter:
Quisquis boc psalterium sobrie et pie
In honorem virginis seuiperque Mariae
Decantando sabbati perficis in die,
Vitae tibi iauua et caeli pate(bu)nt viae.

Scripturarum paginae, si quid babent veri,


Poteris hoc carmine gratiam mereri,
Quia virgo virginum dignatur intueri,
Diligentes omnes se poteus est tueri.
Saltem breve de}»uta spatiuni diei,
Promere obsequia genetricis Dei,
Et dulces has iubilo laudes offer ei,
Ut te luce satiet suae speciei.
Ut de meo carmine nierear gaudere,
Dico virgo virginum, A b e r t miserere.
1 i

Da id eum operis pretium habere,


Tuam sine termino faciem videre.
Qui prudenter operis Inxius vim perpendit
Et eins matcriam, unde sit, attendit,
Si per psalmos singulos ordine descendit,
Totani de psalterlo sumniam deprebeiidit.
I >aHHelbe bieten auch DE; der Name Albertus 4, 2 hat offen-
Prooemium
bar die Veranlassung gegeben, dafs dies Psalterium Albert dem (Jrofsen zu-
geschrieben wurde; so in l>E: INalterinm beatae Mariae virginis, editnm al)
Alberto magno. Prolnciitio Magni Alberti in itsaltcriuni scquens E. Allein
es steht nicht fest, wclclu-r Albertus sich hier nennt, ja nicht einmal, ob
jeneH Prooemiiun ursprünglich zu diesem l'salteriiun gebTut, von dem es über-
dies versmafslicli ab\v»i<'ht; A wenigstens schiint dassi-lbe zum Psalterium
s. Monaventur.'U' zu brzicbcn, da es dasselbe mit den Wortm einleitet: ailice

ad priiecedeiis psalterinui; dieses aber ist d;is Houaventuras. Amb're llss.


bezeicIiiH'n Angiistin als Verfasser; so H: „Incipit probigns beati Augustini
.super psalterium beatae M;iriae virginis." Den w.aliren Verfasser (»('zeichnen,
wie es scheint, K(JII: „Incipit psalterium beatae Mariae virginis per modum
.Valuta tionis (M>mpiiatum per Magistrum Steph:inum l';i r si e nsem."
, i

FU. — „lt«'m hie incipinut s/ilutationes secundum ordintMu psaJmorum, editae


a vener;ibili in (<hrist<> patre, magistro S te|>h an o, Ca n t u a ri e n si arc h ie -
piscopo, in biinorem beatae Mariae semper virginis venerandae." H.
Damit ist Stephen liaiigHion (I iingn.'itunus), I'ariser Kanzler, Kardinal mit dem
Titel S. (luysufrdiii uiid i'^rzbischof von (Janteritury (l'J07 —
P<i2iS) gemeint. —
Ein anderes Prooemium bieten MCDIKMN: ln«'ipit pmlo^us beati AugUB-
tini super Psalterium beatae Mariae Virginis (li):
- 170 —
Mente concipio laudes depromere ^)
Beatae virgini, quae nos a carcere
Ducit^) pei- filiura genus in genere
Mihi vivificans eiFectus^) opere.
Usus qui praebuit psallendi*), gratiam
Sermonis tribuat in affluentiam,
Ut eins praedicans laudes et gloriam
Dulcoris intimi saporem sentiam.
Laiidum praeconia dictat affectio,
Sed lingua titubat haeretque^) ratio,
Nam, quibus laudibus quove praeconio
Referam virginem matremque, nescio.
Haec matrum mater est et gemma virginum,
Quae vitae praebuit auctorem Dominum,
Qui mortem terminans per mortis terminum^
Ruinae moriens suceurrit hominum.
Haec mater virginis^l retento nomine
Caelestis nuntii fecunda semiue
lus omne superat et usum feminae,
1 Cum nobis parturit Deum in ^) homine.
Salutat angelus ^J, res niira sequitur,
Quod auris accipit, intus concipitui",
Tumescit uterus, Deus egreditur,
Vestitus homine, nee virgo^) laeditur.
O res mirabilis, o rerum novitas,
Se vestit homine summa diviuitas,
Lucet in virgine matris fecunditas.
Et iugi lumine vernat virginitas.
Haec summa laudis est atque materia,
Quod mater Domini virgo sit regia,
Promissa proterens mundo remedia,
Sicut vox docuit de caelo nuntia.
Quod ergo didici^") per caeli mmtium
Arcani mystici consecratorium,
Dictamen offero salutatorium
Per matrem filio, matri per filium.*^)
Benigne suscipe, mater, quod offero,
Litusque tangere fac me, quo propero,
Ut mortis limites cum pertransiero,
Quiete vivere possim de cetero.
Nee non et omnibus relaxes crimina.
Pro quibus supplicans fundo precamina,
Nostrumque pariter et hornm nomina
Conscribi facias in vitae pagina.
A, welches das zuerst angeführte Prooemium als zum vorhergehenden
Psalterium, dem des hl. Bonaventura, gehörig bezeichnet, fügt zu diesem das
folgende hinzu:
Gloria cum mea mens careat, laudare Maria,
Te, nam cum sit arens caritate, virgo Maria,
Ac virtute carens, o lucida Stella Maria,
Cum sis sancta parens largitorisque, Maria,
Virtutum, flagita mihi reddere bona, Maria,

'!) consoribere C. — 2) Solvit per C. —


3) miriflcans effectum in B.— 4) scribendi C.—
5) erratque B. — 6) matrum mater est B. — 7) cum homine B. — 8) virginem C.— 9) Dens,
nee. C. — lU) audisti C. — 11) Die folgenden Strophen fehlen B.
- 171 -
Ut te in vita valeani laudare, Maria,
Sic, ut finita possini regnare, Maria,
Et fiat hoc ita, te postulo, virgu Maria.

Q hat zu diesem Psalterium den Prologus: „Ad regales vocatus nuptias"


etc. (vgl. Psalt. XIV. in den Noten) mit der Aufschrift: „Incipit epithalamica
praefatiuncula in salutatorium beatae Mariae, matris Dei." P. hat am Schlüsse
nach der Strophe „Ave, virgo supplices potens exaudire (vgl. hier oben in
den Noten) folgendes:
Demum, Dei genetrix, laudes acceptare
Cura, quas offerimus, nosque praesentare
Per has Deo satagas, ut, cum iudicare
Vener it, nos ovibus velit adgregare.
Virgo saucta, suscipe, mentis in conclavi
Verba, quibus totiens veuiam rogavi.
Et audito saepius Ave tarn suavi
Fac me, quaeso, liberum pr<)rsus a vae gravi.

In dem gedruckten Handschriftenkatalog der Universitätsbibliothek von


Cambridge II, 519 wird diesem Psalterium die Bemerkung hinzugefügt „By
Archbishop Peckham," für welche Angabe sich der Katalog auf Tanner,
Bibl. Brit. bezieht. Tanner aber hat am angezogenen Orte, S. 585 in der
Note, woselbst er Peckhams Schriften auflülirt, nur folgendes: „Psalterium
meditationum seu salutationiim BM. IIb I. Mente eonci]>io laudes conscribere;"
nachdem er mehrere Handschriften erwähnt, die das Psalterium enthalten,
fügt er bei: „Oontinet tantum versus 44. forsan imperf." Wir erfahren hier
also, dafs das Prooemium „Mente concipio" etc. von Peckham ist. Wir
wissen aber nicht, zu welchem Psalterium dasselbe ursprünglich gehört und
welches wir deshalb Peckham beizulegen haben. Stünde fest, dafs es zu dem
vorliegenden Psalter gehört, so wäre dieser unbedenklich Peckham zuzu-
weisen. Nach Analogie anderer Fälle möchte man in Peckham den Ver-
fasser des Bonaventura zugeschriebenen Psalters vermuten.
Gedruckt wurde dies Psalterium u. a. mit dem Titel Psalterium divae :

virginis Mariae, rhythmice conscriptum a Reverendissimo Domino Stephano,


olim Archiepiscopo Cantuarieusi, ex Bibliotheca Tegrinseensi depromptuni.
Cantandum sub melodia Patris sapientia. Excusum Tegernsee. Anno
MDLXXIX. .
XII. Fsalteriom beatae Mariae V.

sancto Bonaveuturae tributura.

Prima Quinquagena.
1. Ave, virgo, vitae lignum, 8. Ave, virgo plena bonis,
Quod perenni laude dignum, Gratiarum dives donis.
Salvo voto, quod vovisti, Opus Dei digitorum
Mundo fructura attulisti. Grande nimis et decorum.

2. Ave, cui sine fine 9. Ave, virgo post et ante.


Reges astant et reginae, Pro me semper te pugnante
Tu regina saeculorum, Vertat hostis mihi dorsum,
Regum princeps et regnorura. Qui conversus stet retrorsum.

3. Ave, David, germen iustum, 10. Ave, porta liberatis,


Ut vitalem Dei gustum Aula suramae trinitatis
Merearaur experiri, Et soUenne Dei templum,
Fac de monte nos audiri. Salus orbis et exeraplum.

4. Ave, virgo Deo digna, 11. Ave, virgo, flos regalis,


Serva tuos et consigna Mulierura nulla talis,
Luce tuae faciei Verba cuius sunt argentum,
Et spien dore vultus Dei. Lingua laudis instrumentum.

5. Ave, mater novi moris, 12. Ave, virgo, cui plaudo,


Nee conceptu redemptoris Tibi cano, te collaudo
Neque ortu deflorata, Bona mihi tribuentem,
Scuto I>ei obunibrata. Sana, virgo, te canentem,

6. Ave, virgo, quae furorem 13. Ave, virgo Deo cara.


Conditoris in amorem Pul chra, suavis,prudens, Clara,
Tu'a lide convertisti, Sola Dei salutare
Votis irani exstinxisti. Digna mundo generare.

7. Ave. virgo, quam creator 14. Ave virgo, virtus mea,


Rerum, testis et scrutator, Natum Deum posce, dea,
Universis, quae creavit, Ut in Sion arce clarae
Digniorera demonstravit. Nos concedat habitare.
— 173 -
15 Ave, virgo, forma morum, 25. Ave, virgo, quae iam audis
Tibi Christus, rex caelorum, Corara throno vocem laudis,
Mundi curis expeditae lube simul nos astare,
Notas fecit vias vitae. Dei laudes enarrare.

16. Ave, virgo, cuius ori 26. Ave, virgo, rumpe moras,
Voci, verbis et clamori Et ad omnes, precor, horas
Dei aures inclinatae Mihi custos et adiutrix
Sunt praestandi largitate. Estü, digna Dei nutrix.

17. Ave, virgo diligenda, 27. Ave, virgo vernans flore,


Laude cunctis pracferenda, Gustu cuius et odore
Radix sancta, semen verum, Rursum homo iuvenescit
Flos et gemma mulierum. Et ad vitam revirescit.

18. Ave, cuius provocatus 28. Ave, virgo, et appare,


Forma Deus de te natus lube tecum me regnare
Pugnaturus non expavit, Et ad Christum, quo abisti,
Sed ut gigas exsultavit. Post te tralie, mater Christi.

19. Ave, scala caelum tangens, 29. Ave, virgo, favus mellis,
Ad te, virgo, clamo plangens, Cedit, ecce, sol cum stellis

üt a malo, Stella maris, Tui vultus claritati.


Me de Sion tuearis. Tu decoris consummati.

20. Ave, lesse stirps beata, 30. Ave, virgo, tinis irae,
Virgo voto non fraudata Purga culpas et largire,
Tui cordis et tuorum Nos peracto cursu mundi
Voluntate labiorum. Pro peccatis non confundi.

21. Ave, cuius, quac nascetur, 31. Ave, virgo pulchra visu,
Claritatein gens loquetur, Deprecor tc toto nisu,
Cuius honor non decrescit Me clamantcm tota die,
Et potestas tinem nescit. Pia mater, audi pic.

22. Ave, digna omni laude, 32. Ave, mater, virgo tamcn,
Casta Dei mator, gaude Poscc sacnim Dei Hamen,
Et admitte vota precum, Ad munimen nobis dari
Ut bis, virgo, sempcr mccum. Et a verbo nos tirmari.

23. Ave, virgo, cuius manus 33. Ave, virgo ruga carens.
Non foi'davit actus vanus, Da, inta("la Dei ])arens.
Sed ab omni praviiato Dt laus tua cum (lulcoro
Innoccntos sunt sorvalac. Meo scmi)cr sit in orc.

24. Ave, virgo spociosa, 34. Ave, mater, expers viri,


Cuius quasi rocciis rosa Da me di^ninii invcniri,
Bpirat caro, cor lactatur, Quem digneris adiuvarc,
Mens in bonis domoiatur. Noli, virgo, me tardare.
— 17.4 —
35. Ave, virgo, vena mimda, 43. Ave, virgo ac quietnm
Per quam vivi fontis unda Fac frementis mundi fretura,
Mihi semper irroretur, lesus navi soporatus
Quo cor raeum debrietur. A te surgat excitatus.

36. Ave, virgo, vitae via, 44. Ave, virgo digna coli,
Salus mundi, spes, Maria, Tu divinae tuae proli
Cuius legem cor rimatur, In festiva claritate
Os sophiam meditatur. Vestis astas deauratae.

37. Ave, virgo, mundi decus, 45. Ave, virgo, mundi luraen.
Tibi cedens iudex aequus Tu divinitatis flumen
Est oblitus irae suae Tibi missum et infusum
In aspectu formae tuae. Effudisti praeter usum.

38. Ave, virgo, mundi ratis, 46. Ave, virgo, mater agni,
Da ut ignis caritatis lesu Christi, regis magni,
Per te semper mihi crescat, Qui est pius et benignus
Cor amore concalescat. Et honore summe dignus.

39. Ave, virgo, lux astrorum, 47. Ave, virgo formae rarae,
Educ, quaeso, vitiorum Cuius vultus singulare
Lutulentame de faece Visum iubar sunt mirati
Pro me fusa Deo prece. Reges caeli congregati.

40. Ave, virgo, tu dignare 48. Ave, virgo, veta meutern


Te laudanteni me sanare Te laudando diligentem
A languore nimis gravi, Deputari inter reos,
Quem peccandü comparavi. Ubi mors depascet eos.

41. Ave, virgo, da, quod cernis, 49. Ave, veris claritudo,
Ut contempler in supernis Tecum agri plenitudo,
Epulantis turbae sonum Tu infusa caeli rore
Et cantantis ante thronum. Vernas orto salvatore.

42. Ave, virgo singularis, 50. Ave, mater orphanorum,


Vena veri salutaris Miserere miserorum,
Et emissae lucis mater, Tolle sordes et peccata,
Cuius Deus verus pater. Super nivem dealbata.

Secunda Quinqtiagena
1. Salve, virgo primitiva, 3 Salve, virgo novi voti,
Virgo ferax ut oliva. Poscc bona mundo toti,

Tu divini germen floris Tuum sanctum adiuvamen


Attulisti nostris oris. Sentiamus omnes, Amen.

2. Salve, stemma darum David, 4. Salve, virgo columbina.


Omnis mundus declinavit. Da, ut mundi de sentina
Sola Deura requisisti lUuc volem datis pennis,
Nee ad probra descendisti. Ubi quies est perennis.
175 —
5. Salve, virgo, da te duce 15. Salve, virgo par argento,
Me vivorum frui luce, Tu pudoris detriniento
In qua raptus ad superna Igne mundi non arsisti.

Vita vivam sempiterna. Quem illaesa pertransisti,

6. Salve, virgo specialis, 16. Salve, parens absque pare,


Fove sub alis,
tuis rae Eia, virgo, deprecare
Sede fruar ut ainoeua Deum mihi raisereri
Et quieta pace plena. Et cum iustis me censeri.

7. Salve, decus puellarum, 17. Ave, virgo Deo iuncta,


Virgo, luda semen darum, Te toUente mala cuneta
Patris parens, nata prolis, Viae meae prosperentur,
Del doraus, aula solis, Res adversae secundentur.

8. Salve, virgo, flos de spina, 18. Salve, virgo, per quam volens
Quod rogamus, da, regina, Pauper ille fit et dolens.
Surge nobis in occursum, Quo iubente dolor cedit.
Praebedextrani, trahesursum. Et paupertas retrocedit,

9. Salve, virgo lacte Iota, 19. Salve, virgo, Dei cella,


Pasce tuos, seniper pota Quem pro nobis interpella,
Deitatis fönte trino Placa natum, ne moreris,
De compunctionis vino. Quae repulsam non vereris.

10. Salve, turris nostrac spei, 20. Salve, nornia castitatis,


Virgo, esto menior mci Esto, virgo, pro poccatis
Et auctorem laudum liarum Nc desceudam ad tormentura,
Salva, princeps feiiiinarum. Forte mihi firmamentum.

11. Salve, virgo sine dolo, 21. Salve, virgo, vitae portus,
Cuius on'inis spes in solo Clausa porta, clausus hortus,
Creatore semper niausit, Vcllus clari (Jedeonis,
Non in mundo, qui pertransit. Veri tlironus Salomonis.

12. Salve, virgo, cuius Stratum 22. Salve, virgo, cuius lolus
Nullo viro temcratum Pes pcccando non est motus,
Christus natus illustravit Ergo firma vacillantcs,
Nee te nascens reseravit. Lcva lapsos, Icne stantcs.

13. Salve, virgo rccii cordis 23. Salve, decus discii»linac,


Ncc ullius un(iuam sordis Stella lucis matutinae,
Incjuinata l'oedilato Veri solis tu aurora,
Dono prolis illibatae. Super omncsquc decora.

14. Salve, salus ex ludaeis, 24. Ave, virgo, quam laudamus,


Votis, virgo, favc iiieis, Da, securi videamus
Ut in Sion reddam illa Ora Christi iudicantis
Suscitatus de fuvilla. Et post senipcr impcrantis.
— 176

25. Salve, virgo, sed fecunda, 35. Salve, grandis et pasilla,


Firma mundos, foedos luunda, Mater eius et ancilla,
Et, qui aufert regum flatum, Cuius tremit dominatam
Regem nobis fac placatum. Altitudo potestatum,

26. Ave, virgo, Dei quies, 36. Ave, virgo, mundi vita,
Tu antiquos mihi dies Tu cum nato da petita,
Et, per Evam quam amisi, Ut nie Dei civitatis
Redde lucera paradisi. Civem esse faciatis.

27. Salve, virgo, qnae rorasti 37. Salve, virgo, dies festa
De secreto ventris casti Per te solvat a molesta
Super ora peccatorum Paupertate, qua laboro,
Verum panem angelorum. Mater absque viri thoro.

28. Salve, templum impollutum, 38. Salve, virgo et laetare,


Cuius mundo cor exutum Te in caelis imperare
NuUa unquara saeculari Gens et lingua omnis sciat
Lue quivit inquinari. In aeternum, fiat, fiat.

29. Salve, mundi medicina, 39. Salve, virgo, cuius oris


Misce potum et propina De splendore conditoris
Mihi fletum mensurate Splendor clare resplendescit,
Pro peccati quantitate. Lucet corpus, cor clarescit.

30. Salve, virgo, flos aestatis, 40. Salve, virgo, decus rerum,
Tu divinae suavitatis Te iuvante me dieruni
Mel et manua suscepisti Comitetur longitudo
Et liaec nobis porrexisti. Et salutis plenitudo.

31. Salve, virgo, fuga mortem, 41. Salve, cedrus exaltata,


Serva reos et in sortcm Virgo palmae coaequata,
Transfer Dei tiliorum, Premens arce dignitatis
Reparairix perditorum. Cuncta ligna voluptatis.

32. Salve, virgo adrairanda, 42. Salve, virgo, quae decorem


Nulla tibi comparanda, Induisti, creatorem
Nulla talis in puellis, Praecinxisti pulchre Deum,
Universas tu praeceliis. Carne munda velans eum.

3;?. Salve, virgo, quae de tristi 43. Salve, virgo gratiosa,


Vallc tictus emersisti, Tu, quae mitis et formosa
Orta terris et in mare Super omnes es puellas,
Da excelso rutilare. A te nunquara me repellas.

34. Salve, terra fructuosa, 44. Salve, virgo vincens solem,


lesu matcr generosa, Tuus infans terrae molem
De qua nobis modo miro Fundat, librat et appendit,
Vir processit sine viro. Fincs manu comprehendit.
— 177 —
45. Salve, virgo vitae rectae, 48. Salve, nubes pluvialis,
Da peccata nos perfecte Tu perusta mille malis
Confitendo decorari, Corda nostra refecisti,

Da te semper venerari. Quibus Deuin infudisti.

46. Salve, virgo, vellus roris, 49. Salve, virgo, nee morare,
Tu dilecta salvatoris, Surge portas reserare,
Tu cor habens liquefactuni Quas obstruxit honio primus,
Ad ignitum Dei tactum. Ut intrarc nos possimus.

47. Salve, sponsa regis almi, 50. Salve, virgo, quam invisi
Psalle Deo voce psalnii Nusquam tangit hasta nisi,

El fer opem, quam precamur, Tota felix nee adusta


Ne in culpa morianiur. Qualicunque re iniusta.

Tertia Quinquagena.
1. Gaude, virgo, mundi sidus, 8. Gauile, virgo, vitae datrix.
Domus, tectum, monsct nidus, Ad te, dives imperatrix,
Ubi passer solitaris, Clamo pauper et egenus
lesu ('briste, demoraris. Et aerumna multa plenus.

2. Gaude, virgo delicata, 9. Gaude, virgo, et ne sinas


Mater virum dedignata. Sion muros et ruinas
Per te datur vitae dator Sine nobis reparari,
Et perennis miserator. Fac ad illos nos quadrari.

3. Gaude, virgo, terra bona, 10. Gaude, virgo, cuius vultus,


Tu jK-fenti mibi dona Mores, motus, forma, cultus,
Panem de te procreatum, Cuncta placcnt ad perfectum,
Vinum vera vite natum. In te nihil est neglcctum.

4. Gaude, mater losepb veri, 11. Gaude, virgo, agni nupta.


Ab utraque qui tueri Opto, mater incorrupta,
Semper fame nos dignctur, Larga nimis et felici

Per te illud impcirctur. Manu tua bencdici.

5. Gaude, virgo, et praebcto 12. Gaude, virgo, nauta mundo,


Ijnain mibi rem, quam peto, Ne mcrganiur in profundo,
Me in tuo salutari Du«' de jtorla nos ad portum,
Ad salutem visitari. Fer ad veri solis ortum.

6. Gaude, virgo, fons signatus, 13. Gaude, virgo, quam sincero


Cuius iiun(|uam violalus Corde semper esse spero
VcntiT fudil rf'dcmplorcni, Vitae mcao pndectriccm
Oppressoiuni orcplon^m, Et salulis largitricem.

7. Gaude, virgo, et imjjlora, 14. (iaudc, virgo lartabunda,


Uti nieum omni liora. per te vivam cum iu<'undn
Cor paratum, lene, pronum Electorum rontione
Sit ad omne opus bonuin. In vivorum regionc.
Provos, l'siiltiM'ia lUiyl.liiiiicii. I. 12
178 —
15. Gaude, virgo, virens salix, 25. Gaude, virgo, quam perflavit
Favus, uva, fons et calix, Et perflando fecundavit
Tu pro faece protoplasti Auster fructu speciali
Nectar orbi propinasti, Christo flore virginali.

16. Gaude, virgo, virga lesse, 26. Gaude, plena gratiarum,


Dona nobis tecum esse, Doraus Septem columnarum
Ut affectu, quo debemus, Dei manu fabricata
In aeternum te laudemus. Nee ab eo violata.

17. Gaude, virgo gloriosa, 27. Gaude, palmes vitis verae,


Fac virtutem virtuosa Bona Sion me videre
Et me semper iube frni Cunctis, virgo, fac diebus,
Visione vultus tui. Ut abändern laetis rebus.

18. Gaude, virgo, meque doce 28. Gaude, virgo, maris Stella,
Intus sono sine voce Dona vires, doce bella,
Bonitäten!, disciplinam Fac me docte proeliari
Et scientiam divinam. Et ne sinas expugnari.

19. Gaude, virgo tota lenis, 29. Gaude, virgo, spes humana,
Salves, oro, nie a poenis Preme ventus, fluctus plana
Gravis huius incolatus Ut devictis raundi undis
Et aeterni cruciatus. Emergamus de profundis.

20. Gaude, parens absque naevo, 30. Gaude, virgo, cuius sensus
Ad te cor et vultum levo, Nunquam fuit deprehensus
Ut me quoque consoleris, Arroganter elevari
Quae cunctorum misereris. Ac iniuste gloriari.

21. Gaude, virgo, lux iustorum, 31. Gaude, virgo diva poli,
Tu convexa superoruin Cuius Dens sibi soli
Glorianter introisti Habitandum cor elegit
Et, ut regnes, resedisti. Et libenter ibi degit.

22. Gaude, cui dominator, 32. Gaude, virgo, vas unguenti,


Rex, caelorum habitator, lam in ora vestimenti
In perenni dedit iure Unctionem, qua abundas,
Omnis sceptum creaturae. Supplicamus, ut effundas.

23. Gaude, virgo benedicta, 33. Gaude, virgo, quae ad pura


Quam non traxit ad delicta Adolenda precum tura
Rerum ille torrens vanus, Deo manus extulisti,
Ros decurrens, flos mundanus. Cui mater exstitisti.

24. Gaude, Sion mons sublimis, 34. Gaude, virgo, pia tota.
Elevata virgo nimis, Da ut mente te devota
Quae in caelis principatum Et amore semper puro
Iure tenes et primatum. Laudem nunc et in futuro.
— 179 —
35. Gaude, caelum spiritale, 43. Gaude, arbor mire culta,
Summuui intellectuale, Virgo pollens laude multa.
Tu mons ille uon incisus, In quam Dens cum descendit,
Tu caelestis paradisus. Foedum nihil deprehendit.

36. Gaude, mater, virgo vera, 44. Gaude, luna, quae ructasti,
Doce mente me sincera Suave lumen, quod gustasti,
Sion semper recordari, Et in caelo mente fixa
Non de mundo raeditari. Stella solem es enixa.

37. Gaude, novi mater Adam, 45. Gaude, botrum ferens vitis.
Cuius, precor, ut evadam Per quam mundi pulsa sitis,
In me iustam ultionem, Lux est caecis restaurata
Pro me reddas rationera. Et libertas vinctis data.

38. Gaude, mater pietatis, 46. Gaude, elix in septenas


Per te nostrae caecitatis Sparsa Stellas, quae serenas
Nox ut dies illustretur, Mundum ex te luce pura,
Malum omne propulsetur. Luce nunquam occasura.

39. Gaude, digna praedicari, 47. Gaude, rerum potens diva,


Non me sinas supplantari Mensae Dei tu conviva.
Et ne ruant ad excessus, Tu medullam da frumenti
Meos rege, virgo, gressus. Mihi, virgo, te petenti.

40. Gaude, lumen caelo datum, 48. Gaude, tota candidata,


Veta, virgo, ne peccatum Virgo, cui comparata
Verbis parem excusare, Luna nigra reputatur,
Doce linguam refraenare. Sol cum stellis obscuratur.

41. Gaude, virgo, da post luctum 49. Gaude, virgo, quae laetaris
Mundi huius hinc conductum, Et exsultans gloriaris
Phoebi vultu clariora De virtutum tot unguentis
Me vidcre Christi ora. In cubili tuae mentis.

42. Gaude, regum alta proles, 50. Gaude, sidus principalc,


Tu me, virgo, sicut solcs, Alma Dei mater, valc.
Ad te salva fugientem, In aeternum aetcrnorum
Serva tibi procidentem. Digna sono cymbalorum.

Scala cacli sacc. 14. ex. Cod. Prapen. XIII E 3. A. —


Cod. Carols-
rnliaii. Aupien. 36. saoc. '*/ir. H. —
Clin. Moiiacen. (ol. Aiidecen.) 3012.
saec. 15. C. —
Cod. Mollicon. 93.5. saec. lH. I). —
Cod. Paulan. Saiihlasian.
iiKMidj. 25. .sacc. 15. E. —
Vo<\. Paulan. Hos|)italen. cart 320. saec. 15. F. —
Cod. Crcmifancn. 270. Haec. 15. G. —
Cod. Lambacon. 4()3. .saec. 15. II. —
Ciid. S. IVtri 8alislmr}^cn. b. I 20. saec. 15. I. —
Cod. Voravien. 323. Haec.
15. K. —Cod. Adinonten. 74fi. saec. 15. L. —
Orat. ms. Tefrurinuni saec. 15.
Clin. Monacen. 20001. M. —
Orat. ms. Tcfrminum saec. 15. Clm. Monaccn.
20005. N. —Clm. Monaccn. (nl SS. Udalrici et Afrae) 3702. aniii 1469. O. —
Clm. Monaccn. (ol. Pollingen.) 11922. anni 1501. P. —
Clm. Monacen. (ol.
Tepurin.) 19636. saec. 15. Q. —
Clin. Monaccn. (ol. Emmcrainen 14''>38. )

anni 1404. K. —
Orat. ms. t'arth. Magunt. saec. '*/i5. Cod. Mapuntin. II
151. ö. — Orat. ms. Carth. Erfordieu. saec. 15. (Privatbesitz) T. — Clin.
12*
— 180 —
Monacen. (ol. Emmeramen.) 14841. saec. 15. U. Clm. Monacen. — (ol.

Emmeramen.) 14 -528. saec. 15. V. —


Cod. Palat. Vindobonen. 4096. saec. 15.
W. —
Cod. Palat. Vindobonen. 4547. saec. 15. X. — Cod. Bremen, c. 22.

saec. 15. Y. —
Opp. S. Bonaventurae XIII (Venetiis 1756j, p. 362 S. Z.

I. 1, 2 Quae perenni B. — Str. 2 in SUV:


Ave, schola disciplinae,
quam reginae,
Imperatix,
Regem agnum quae sequuntur,
Venerantes amplectuntur.
3, Ave, virgo, germen C.
1 —
3, 4 Fac devote nos 4, 2 Serva servos C —
Z; Servata tuis et U; Serva nos et V. —
5, 2 Nee contemptu C. 7, 1 —
salvator BZ. —
7, 2 Rerum testis A. —
7, 3 Quem non fallit nox erroris
BZ. —
7, 4 Laudat intus atque fori» BZ. —
Str. 6 und 7 in SUV:

6. Ave, virgo, et aspira, 7. Ave, portus naufragorum,


üt auctoris cesset ira, Virgo. virtus infirmorum,
Furor eins tibi cedat, Per quam aegri sunt saluti,
Ne pro culpa reos laedat. Functi vitae restituti.

Per quam aegri sunt salvati, functi mente deputati UV. — Str. 8 ebenda:
Ave, virgo, mundi vita,
Flos, monile, margarita,
Nihil habens indecorum,
Opus Dei digitorum;
9, 3 Hostis vertas SUV. —
9, 4 Et confusus stet SUV. 12, 2 Tibi canto —
BC. — 13, 2 Pulchra prudens, pia, clara B. 15, 2 Cui Christus B. — —
15, 3 Mundi cordis exauditae A. Str. 11 —
14 in SUV: —
11. Ave, virgo, flos regalis, 13. Ave, virgo, quae puellis
Da, puella liberalis, Anteluces ut sol stellis,
Ut a poena, quam meremur, Ex te datur Israeli
Te servante liberemur. Salutaris arce caeli.

12. Ave, virgo, lux solaris, 14. Ave, finis nostri luctus,
Lumen, unde iucundaris, Tui, virgo, ventris fructus
lube, tecum contemplemur, Arce Sion, urbis clarae,
Ne in morte soporemur. Nos concedat habitare.

16, 4 praestandi Z. — 17, 2 proferenda A. — Str. 16 und 17 in SUV:


16. Ave, virgo, vas electum, 17. Ave, virgo, rara multum,
Ante Dei quae conspectum Cuius caelos propter vultum,
Ceu sol lucis in virtute Quos cum patre gubernabat,
Fulges intus et in cute. Splendor patris inclinabat.

18, 2 Dens Deo natus BCZ. — 19, 4 De Sion me Z. — 20, 1 Ave virgo
stirps A. — 20, 2 Vero voto A; Mater sancta non C. — Str. 22 latitet
in AE:
Ave, virgo, flos camporum,
Tu ad campos liliorum,
Ubi pascis cum dilecto,
Deduc calle nos directo.

22, 2 mater Dei V; Dei fehlt U. —


22, 3 Duc regina saeculorum SUV. —
22, 4 Nos ad pastum gaudiorum SUV. —
Str. 23 lautet in SUV:

Ave, de qua spe coronae


Congressurus cum dracone
Triumphale carnis scutum
Sibi sumpsit rex virtutum.
— 181 -
24, 3 Caro vernat, vor UV. —
25, 1 qiiae nunc audis U. 25, 3 simul nos —
fehlen U. — 25, 4 Christi laudes UV. —
Str. 26. Ave, virgo rara multum etc. UV.
cfr. oben Str. 17. —
27, 1 Ave tellus vernans UV. —
Str. 28 und 29 in SUV:

28. Ave, saecli lux inimensa, 29. Ave, cuius speciei


Scripturarum tu condensa Christus, verae lux diei.
Sola dig'ua revelare, Dat virtutem cousummatam
Nata caecis lunien dare. Et te praeter nulli datam.

29, 3 Cuius vultus b. —


29, 4 Et decoris A. 31, 2 Precor a te AUV. - —
31, 3 clamantem cotidie Z. —
31, 4 Clemens mater Z. 32, 1 virgo mater —
A. —
32, 2 Dei sacrum UV, Posce seraper sacrum Z. 32, 5 Adiuraentum —
nobis A. —
33, 3 cum decore A. Str. 34 uüd 35 in A:—
34. Ave, virgo, vas ornatum, 35. Ave, virgo, fide plena,
Soli Deo vas sacratum, Per te vivi fontis vena
Lingua mea te laudabit, Mihi semper irroretur,
Os extoUit, cor cantabit. Qua cor meum ebrietur.

Str. 35 in UV:
35. Ave, fontis veri vena,
Confer, ut in agni cena
Exsultemus et potemus
Fontem, ex te quem habemus.
36, 2 Salve mundi spes UV. —
36, 6 cor legem UV; Cuius ope restituti
C. — 36, 4 Vitae suraus et saluti C. Str. 37 in — SUV:
37. Ave, splendor firmamenti,
Cerne vultu me clementi,
Sta pro reo tuo more,
Ne confundar in furore.
38, 4 incalescat Z; Mihi semper ex te crescat B. — 39, 3 Luculenta V, lu-
culenter C. —
39, 4 Deo fusa Z Christo fusa ; UV Tua manu tua prece

; ,

A. 40, 1 virgo ac dignare ßCUV, fac dignare Z. — Str. 41 in A:|


Ave, virgo, splendor veri.s,
Semper, oro, me
digneris
Confortare conturbatura,
Consolare conthstatum.

42, 2 Vera via salutaris A. —


43, 1 virgo et quietum UV, tu quietum Z. -
43, 3 Huius mundi redde fretum UV. —
44, 1 digna |)(>li C. 44, 2 Quae —
divinae h. —
45, 2 Quae a patre verbi äumen UVZ. — 45, 5 propter usum
A. —
Str. 46 in A und SUV:

A. Ave, virgo, summa legis, SUV. Ave, cui, qui has fecit,
Sedes alta summi regi.s, Gentes omnes rex subiecit,
In qua rerum guheruator. Locus Dei seasionis,
Regum aedet imperator. Veri thronus Salomonis.
47, 3 lubar visu B. — 47, 4 caelo CZ. — Str. 48 lautet in A:
48. Ave, virgo, porta caeli,
Spira Hdf^m infidel i,
Spem largire desperatis,
Vitam morti dcputatis.
49, 2 Totum agri C; pulchritudo Z. —
49, 3 Quae infusa B. — 49, 4 Ver-
nans C. — 50, 2 Et asylum miserorum UV.
U. 1, 2 felix et oliva A, verax C. — 1, 3 Quae divini UV. — 2, 1
Ave Schema Z. — 2, 2 omni» adclamavit Z. — Str. 2 lautet in A:
— 182 —
Salve, virgo, lux pudoris,
Virga florens, flos amoris,
Te rex regum iit aspexit,
Ipse florem flos dilexit.

3, 3 Tuura omiies adiuvamen CZ. —


3, 4 Sentiamus semper BCZ. 4, 2 —
Me ad caelum peregrina U; Fac ad caeli peregrina, V; Fac ut mundi BZ. —
4, 3 Ubi quies est perennis UV. —
4, 4 Da volare datis peimis UV. —
Str. 5 und 6 lauten in A :

5. Salve, tellus non arata, 6. Salve, virgo specialis,


Virgo, confer postiilata, Fove, mater, tuis alis
Ut finita temporali Me pupillum et egentem,
Luce fruar immortali. In te multam spem habentem.

7, 2 Virga luda Z. — Str. 7 lautet in SUV:


Ave, luda semen darum,
Aufer, decus puellarum,
Me de mole leonina
Et a fauce belluina.

9, 2 Pasce nos semper et pota B, semper nos et Z. — Str. 9 in UV:


Ave, virgo, et de caelis
Funde nobis, prout velis,
Fletum vivum animarum
Plue fontes lacrimarum.
10, 2 Vive, virgo, memor C. — 10, 3 Et cantorem Z. — Str. 11 in CUV:
C. Ave, virgo, caro cuius UV. Ave, virgo, quae in auro,
Kidens dapes vitae huius Gaza, gemmis et thesauro
Solum Deum concupivit Spem habere dedignata
Et eundem mens sitivit. Caeli regnis es praelata.

Str. 12. Ave virgo, caro cuius etc. BZ; in SUV:


12. Ave, cuius super Stratum,
NuUo viro temeratum,
Angelorum laus est orta,
Virgo, semper clausa porta.

Str. 14 lautet in A:
14. Salve, virgo, regum stemma,
Nulla tarn praeclara gemma
Inter omnes margaritas
In Corona Dei sitas.

15, 2 Quae pudoris UVZ. — 15, 4 permansisti UV. — Str. 16 und 17 lauten
in A:
16. Salve, virgo, ac dignare 17. Salve, virgo, flos sanctorum,
Nos dignanter illustrare Ex te fluit fons hortorum,
De splendore tui vultus, Regna rigat orientis,
Tuae formae, tui cultus. Paradisum nostrae mentis.
Dieselbe Str. 17 lautet in SUV:
17. Ave, virgo, clamor vatum,
lam praebente te ducatum
Viae meae prosperentur,
Res adversae secundentur.
18, 3 A bemerkt bei iubente „alias rubente". — Str. 20 lautet in A und 21
in SUV:
— 183 -
20. Salve, decus firniamenti, 21. Ave, vellus rore madens,
Mihi, virg^o, te potenti Qui de patris siiui cadens
Cor iueimdum conferatur, In te, virgo, lana munda,
Et OS laude repleatur. Deitatis pluit unda.

21, 2 Porta clausa B. — 21, 3 Vellus darum madens C, Ciarum vellus


B. — Super omnes tu C;
23, 4 Tu pro nobis semper ora Z. Str. 23 lautet —
in SUV, 24 in A:

23. Ave, virgo Deo cara, 24. Salve, virgo, vellus roris,
Sed stirpe plus prole clara, Tu dilecta Salvatoris,
Tecum apex dignitatum, Tu cor habens liquefactum
Rex, qui aufert regum flatura. Ad ignitum Dei tactum.
24, 2 Ut securi videamus B. — 25, 2 Salva mundos A. — Str. 25 lautet in
SUV, 26 in A:

25. Ave, virgo Deo cara, 26. Salve, virgo mater agni,
Sed stirpe plus prole cara, lesu Christi, regis magni,
Tecum apex dignitatum, Qui cunctorum domiuatur,
Rex, qui aufert regum flatum. Mira solus operatur.
27, 1 Ave mater C, virgo vera quies B quae
;
rogasti Z. — 27, 3 oram B. —
Str. 28 in A:
28. Salve, virgo digna laude,
O regina, semper gaude,
Te regiuae, te cunctorum
Laudant ora populonim.
29, 3 Fletum mihi UV, miserate A. — Str. 30 in SUV, Str 31 u. 32 in A:
30. Ave, virgo, quae beato Nulla unquam saeculari
Cordis ore dilatato Lue quivit inqiiinari.
Deitatis Jesu Christi oo o i
^^. Salve, virgo virga recta.
Totam undam combibisti.
In uecora, tu perfecta,
31. Salve, templum impollutum, Tuns natus rex deorum
Cuius mundo cor exutum Et tu decus angelorum.
Dieselbe Strophe 32 lautet in SUV:
Ave, cunctia praeferenda,
Firma vagos et emenda.
Rege plebem, serva clerum,
Virgo, gemma mulierum.

33, sqq. Salve, virgo, fuga mortem etc. A.


1 —
34, 1 sqcj. Salve, virgo ad-
miranda etc. A. —
35, 1 sqq. Salve, virgo, quae de tristi etc. A. Str. 36 —
lautet in A: Salve, virgo fructuosa etc., vgl. Str. 34; dann schaltet A zwei
Strophen ein: Salve grandis et pusilla et<>.., vgl. Str. 35 und
Salve, gemma castitatis,
Virgo, Dei civitatis
Porta, mons et fundamontum
Et decoris complementum,
wodurch es in der zweiten Quinquagene 52 Strophen statt 50 erhält. Die-
selbe Str. 36 in SUV:
Ave, virgo, cuius alvo
Castitatis flore salvo
Sunmius, Sinn <|ui fundavit,

Ut flos homo germinavit.

37, 2 salvet Z. — 38, 3 Mens et lingua B. - 39, 3 u. 4 umgestellt B. —


39, 1 sqq. sind in A also verändert:
— 184 -
39. Salve, virgo, vas honoris,
Cuius splendor sacri oris
Ardet semper et clarescit.
Licet corpus, cor ignescit.

40, 1 Te iubente CZ; die ganze Strophe lautet in UV:


40. Salve, virgo, decus rerum,
Longitudo me dierum
Te petente comitetur,
üolor omnis procul detur.
41, 3 arce dignitatis. — Str. 43 und 44 lauten in UV:
43. Ave, Vertex generöse, 44. Ave,mundi splendor huius,
Age, virgo, virtuose Terrae molem infans cuius
Dans ad hanc petitionem Fundat, librat et appendit,
Vultus tui visionem. Fines manu comprehendit.

45, 2 Fac peccata CZ. — Str. 45 und 46 lauten in A :

45. Salve, virgo, laus floreti, 46. Salve, virgo, summe bona,
Tibi caeli pangunt laeti, Digna sceptris et Corona,
Campi gaudent, plaudunt rura, Te regnante caelum plaudit
Tuas laudes canitura. Gaudet terra, cum hoc audit.
Dieselbe Strophe 46 in SUV:
Ave, cuius prae amore
Cor exsultat in fervore,
Ad ignitum Dei tactum
Sicut cera liquefactum.

47, 3 Et
in laude cor dilata A. —
47, 4 Mater virum dedignata A. — 48, 2
Quae perusta. —
48, 3 Arva nostra UV. 50, 1 invisi fehlt U. — — 50, 2
Non cruentat hasta nisi V; die Zeile fehlt U. —
III. 2, 1 sqq. fehlen ASUV, statt dessen

A: Gaude, virgo, vitae norraa, SUV: Ave, orbis advocata,


Cuius mores, mens et forma Mater uon devirginata,
Pollent multa venustate Per quam datur vitae dator
Et virtutum maiestate. Et perennis miserator.
Str. 3 lautet in denselben Handschriften gleichfalls abweichend, und zwar:

A: Gaude, porta clausa viris, SUV: Ave, virgo iuncta Deo,


Virgo. splendes et vestiris Da, regina, cordi meo
Liice sicut vestimento Panem ex te generatura,
Et das lumen firmamento. Vinum vera vite natum.
4, 2 Ab interna qui BZ. — Str. 4 und 5 lauten in A :

4. Gaude, virgo digna quaeri, 5. Gaude, virgo, lumen rectis,


Mater vera Dei veri. Tu concede cum electis
Cuius nomen invocamus, In futuro nos laetari,
Confitemur, adoramus. Christum teque contemplari.
7, 2 sqq. sind in A verändert: Ut cor meum omni hora Sit laudare te pa-
ratum Et a mundo segregatum; in Z: Ut cor meum omni hora Praeparatum,
lene, pronum, Gaudens sit ad omne bonum. 8, 3 Clamat A. — 9, 1 ne- —
que sinas UV. —
9, 3 separari C. 9, 4 ad illam Z. —
Str. 10 lautet —
in A und SUV.
A Gaude, : mater exquisita, SUV : Ave, virgo, cuius cultus
Virgo, cuius digna vita, Et regalis splendor vultus
Terris vitae dat auctorem, Vibrat ignes radiorum
Caelis decus et splendorem. In conventum beatorum.
— 185

11, 3 Largo natu et A. — Str 12 und 13 lauten in SlIV


12. Ave, Stella clara mundo, 13 Ave, per quam a peccati
Ne mergamur in profundo, Montes mole liberati
Deduc, virgo, nos ad portuin Velut agni salierunt,
Contra veri solis ortum. Petrae fontes roraverunt.

13, 2 Semper corde esse C; Semper esse corde Z. 13, 4 Credo Dei gene- —
tricem ßCZ. —14, 2 Et recumbens cum UV. —
15, 2 uva atque calix UV. —
16, 1 virga sttrpis lesse UV. -
16, 2 Da nobis B. Str. 17 lautet in SUV — :

Ave, virgo, et concede


Summa caeli nos in aede
lesu, saxo angulari,
Caritate copulari.

18, 4 Sapieutiam doctrinam A. — An Stelle von Str. 18 setzt B die folgenden


acht Strophen:

1. Ave, virgo, lumen rectis, 5. Ave, virgo benedicta,


Tu concede cum electis Vero sole tu amicta,
In futuro nie laetari Per te sumus a peccati
Te et natum contemplari. Taetra mole liberati.
2. Ave, virgo, nomen sanctum, 6. Ave, Stella principalis,
Pro peccatis dona planctum. Confer, virgo liberalis,
Cor laudare te paratum Mihi moris oruamenta
Sit a mundo separatum. Da virtutum incrementa.
3. Ave, virgo, digna quaeri, 7. Ave, virgo, mater Dei,
Mater vera Dei veri, Memor esto semper mei,
(^uius nomen invocamus, Ut loquaris pro me bona
Confitemur, adoramus. Donans gratiarum dona.
4. Ave, virgo, vitae norma, 8. Ave, virgo, et dignare
Cuius mores atque forma Me dignanter illustrare
PoUent multa venustate De splendore tui vultus,
Et vii'tutum maiestate. Tuae formae, tui cultus.

Hierauf folgt in B Str. 18. Dann: Ave, virgo splendor veris etc. = Str. I. 41
in A; Ave, virgo, porta caeli etc. =
Str. I 48 in A: dann:
Ave, virgo grata Deo,
In aeternum coram eo
Super omuia creata
In reginam confirmata-,

Gaude, virgo, dux erranti etc. cfr. III 40; Ave, tellus non arata etc. = Str. II. 6
in A; dann:
Ave, virgo, et, (piae peto, Ave, virgo, porta lucis.
Mihi confer vultu laeto, Sponsa nova novi ducis,
Fidem rectam, b<inuin finem, Qui cunctorum dominatur,
Ut ad mala non dedinem. Mira solus operatnr.
Ave, virgo, vas ornatum etc. =^ I, 34 in A; dann:
Ave, virgo, lux pudoris, Tuus houor nun decreseit,
Virga florcns, Hos amoris, Et potestas finem nescit.
Te rex regum ut aspexit, Ave, virgo sanctissima,
Ipse florcm flos dilexit. Tu nostra pax tutissinia,
Ave, rosa speciosa, Servo tuo praebe scutuni
Gemma splcndens pretiosa, Donans copiam virtutum.
Deum caeli tu lacta,sti,
Ave, vita mortuorum,
Lapsum nnindum reparasti. Advncatrix peccatornin,
Ave, virgo Deo iuncta, Pia inat*^^^r, hoc dignare,
Kegnans super rogna cuncta, Linguam nieam refraenare.
— 186 —
19, 1 virgo, virga lenis A. 20, 2 Ad — te, virgo, vultum UV. — 20, 3 Ut
me semper A, Ut tu me consoleris UV. — 21, 1 laus iustonim UV. 21, 2 —
Quae convexa UV. — 21, 3 Plena hymnis introisti UV. —
21, 4 consedisti
C. — 22, 4 sceptra BZ. — Str. 23 lautet in AC und SUV:
AC: Ave, virgo benedicta, SUV: Ave, cuius cor invictum
Vero sola quae amicta, Non deflexit ad delictum
Per te sumus a peccati Rerum ille torrens vanus,
Taetra nocte liberati. Ros decurrens, flos mundanus.

23, 2 tu amicta C. - 24, 2 Exaltata UV. 24, 3 Et in caelis UVZ. — —


24, 4 lus usurpans et UVZ. —
25, 3 spirituali Z. 26, 4 Nee securi vio- —
lata UV. —
Str. 27 und 28 in SUV:

27. Ave, vitis, qua prodivit, 28. Ave, virgo, nee me gente
Haustu cuius homo vivit Vitiorum irrueute
Absque labe senectutis, Patiaris expugnari,
Vinuni vitae, fons salutis. Doce doete proeliari.
29, 3 evictis UVZ. — 29, 4 Per te surgam de UV. —
30, 2 comprehensus
A. — 30, 4 Aut iniuste Z. — 31, 2 cui A. —
31, 4 Quod illustrat, implet,
regit A. — Str. 31 lautet in SUV:
31. Ave, virgo mansueta (lenis meta UV),
Tu Sion urbe laeta
in
lube civem me ascribi,
Ut te semper laudem ibi.

Str. 32 lautet in A:
32. Gaude, virgo, fons de coUe,
Imple manus et extolle.
Offer Deo precum tura
Nobis eum placatura.
34, 1 munda tota UV. — Str. 36 lautet in B und SUV:
B: Ave, virgo, vas ornatum, SUV: Ave, virgo, quae lamenta
Veta, quaeso, ne peccatum Babylonis ad fluenta
Verbis parem excusare, Sedens olim exercebas,
Doce linguam iubilare. Praesta, plangam, utplangebas.

Str. 37 bis 40 einschliefslich lauten in A :

37. Gaude, Stella principalis, 39. Gaude, virgo, dux erranti,


Confer, virgo liberalis, Firmamentum vacillanti,
Morum nobis omamenta Tu nos rege, te rogamus.
Et virtutum incrementa. Nos sustenta, ne cadamus.

38. Gaude, virgo, porta lucis, 40. Gaude, virgo, et, quod peto,
Sponsa nova novi ducis. Mihi confer vultu laeto.
In qua nihil imperfectum, Fidem rectam, bonum finem,
Nil deforme, nil neglectum. Ut ad mala non declinem.
37 in C wie in A, nur 2 Confer, virgo virginalis. — Str. 38 lautet in SUV :

Ave, dux integritatis,


Per te nostrae caecitatis
Nox ut dies serenetur,
Malum omne propulsetur.
41, 1 virgo lux post luctum C. —
41, 2 lube, mater, hinc eduetum C. —
41, 4 Christum A. —
42, 2 lam occure (accurre) sicut soles UV. 42, 3 —
Pietate te decenti UV. —
42, 4 Ad te mihi fugienti UV. 44, 1 Ave, virgo, —
quae lactasti Z. —
45, 1 botrum verae vitis C. 45, 3 und 4 umgestellt —
C. —46, 1 Ave felix in ABUVZ. —
46, 3 Christiani orbis vera UV. —
— 187 —
46, 4 TjUco nimqtiani occasiira UV. — 47, 2 Reg^ni consors et conviva UV.
47, 4 Mihi toc'um disumitenti UV. — Str. 48 und 49 lauten in 8UV:
48. Ave, toga, qua velatur 49. Ave, virgo, non de grege,
Princeps, cuius admiratur Tu in tuo gaude rege,
Sol cum luna vcnustatem, Gloriare iam secura,
Stellae stupent claritat«m. Nunquam eo caritura.
Nach dem Schlüsse des Psalters mit Str. III 50. fügt B noch die folgenden
Strophen bei, die in andern Hss. zum Teile fehlen, zum Teile an andern
Orten stehen:
Ave, virgo, fons de colle, Ave, porta clausa viris,
Imple magis et extolle, Virgo splendes et vestiris
OiFer Deo precum tura Luce sicut vestimento
Mihi Deuni placatura. Dansque lumen firniamento.

Ave, mater exquisita, Ave, virgo, flos camponmi


Virgo, cuius digna vita, Tu ad canipos liliorum,
Terris vitae dans auctorem, Ul)i pascis cum dilecto,
Caelis decus et splendorem. Deduc calle me directo.

Ave, virgo, laus floreti, Ave, virgo, summa legis,


Tibi pangunt caeli laeti, Sedes alta summi regis.
Canipi gaudent atque rura In qua rerum gubernator,
Tuas laudes canitura. Regum sedet imperator.

Ave, virgo summe bona, Ave, virgo digna laude,


Digna sceptris et Corona, () regina, semper gaude,
Te regnante caelum plaudit. Te regiuae, te cunctoruni
Terra gaudet, cum hoc audit. Laudant ora popnlorum.

Ave, virgo, cuius Stratum, Ave, genima castitatis,


Nullo viro tenieratum, Virgo Dei civitatis,
Christus natus illustravit Lumen, lucis fundameutum,
Nee te nascens reseravit. Esto laudis complementum.

Dann folgt von anderer Hand geschrieben die Strophe:


Ave, virgo, flos sanctorum,
Ex te fluit fons hortorum,
Riga rcgna orientis,
Paradisi nostrae mentis.

Hierauf fünf Stro]>lien, die das Akrostichon „Maria" bilden, dessen Hucli-
staben unmittelbar auf die Anrede „Ave virgo" folgen. Einige wenige
Fehler des Schreibers in diesen und den vorhergehenden Strophen sehe m.iu
bei Mone II, S. 250.

Ave, virgo, Mater |>ia, Ave, virgo, Rara multum,


Mundi s;(lus, vitae via, \'irg() c.lara, i-uius vultum
Miserere mci scniixr Regum j)rinceps recjuisivit
Et tutamen da fn(|uenter. Et decorem concupivit.
Ave, virgo Alta, schema, Ave, virgo lusta, recta,
Nulla tarn praeclara gcmnia T)i dec.ora et perfecta,
Inter oinnes m.argaritas Natus tuus rex dc'onun
In Corona J>ei sitas. Et tu decus electorum.
Av(', virgo Alma nimis,
Duc aitum nie ab imia,
in
M(! ]iusillum et egentem
In te |onniem| spem habriitom.
— 188 —
Dies Psalterium pflegt als das Psalterium minus des hl. Bonaventura
bezeichnet zu werden und steht in seinen Werken (cfr. w. o.). Er wird als
Autor genannt in P. Ich vermag weder die Richtigkeit noch die Unrichtig-
keit dieser Angabe zu erweisen; es wird Aufgabe der Herausgeber der Werke
des Heiligen sein, sich mit der Frage zu beschäftigen. Im allgemeinen ist
festzustellen, dafs viele Gedichte, namentlich lohn Peckhams, Bonaventura
irrtümlich beigelegt worden sind so u. a. die Philomena, das Ave, vivens
,

hostia u. a. Auffallend ist auch, dafs in V unser Psalter sich unmittelbar


an das Psalterium lesu Anal. XXXV. Nr. III. anschliefst, dessen Verfasser,
wie wir sahen, ein ungenannter Cisterciensermönch war.
TV haben übereinstimmend folgende Angabe, jenes vor, dieses nach dem
Psalterium: „Sanctus Augustinus, auctor huius dictaminis, quod dicitur
psalterium beatae Mariae, pollicetur cotidie ad laudem et honorem eiusdem
virginis canentibus post consunimationem vitae praesentis omni remota ambi-
guitate ianuam regni caelestis aperiri" worauf T noch fortfährt: „quod nobis
praestare dignetut, qui cum patre et spiritu sancto vivit et regnat etc."
Vor dem Psalterium hat T die Bemerkung: „Incipit psalterium beati Augustini
de beata virgine Maria, quod, sicut dicitur, lohannes papa XXH. confirmavit
et indulgentiis XXV annorum et 40 dierum ditavit."
B beginnt: „Incipit prologus beati Augustini episcopi super psalterium
beatae Mariae, virginis gloriosissimae." Promere obsequia genetricis Dei etc.
zwei Strophen (vgl. Mone II, 248).
A hat den folgenden Prologus:
Te cum prole pia tua postulo, virgo Maria,
His ex corde quia te coUaudare, Maria,
Hymnis glisco, dia, succurre, virgo Maria,
Cum Stella maria sie praevenire, Maria,
Me tu dignare tua gratia, virgo Maria,
Ut te laudare valeam sie, virgo Maria,
Tecum regnare quod possim, virgo Maria,
Pro quo precare filium, praeclara Maria.

X schliefst mit der Angabe „Explicit psalterium beatissimae virginis


:

Mariae, editum per beatum Augustinum, doctorem egregium, ad laudem


ipsius beatissimae virginis. In quo quaelibet distinctio correspondet per con-
cordantiam sensus ailqualiter ordinatam cuilibet psalmo." Dies Psalterium
findet sich ebenfalls in Cod. Lambacen. CLXXXVl. saec. 14. und nach einer
Einsiedler - Hs. vom Jahre 1576 bei Morel, Nr. 172.
XIII. Psalterinm beatae Mariae V.

Prima Qui nquagena.


1. Ave, porta paradisi, 9. Ave, virgo, quae de portis
Lignum vitae, quod amisi, Nos exaltas dirae mortis,
Per te mihi iam dulcescit Ut in portis Sion steraus
Et salutis fructus crescit. Teque digne coUaudemus.

2. Ave, morum disciplina, 10. Ave, lucerna saeculi,


Vitae via, lux divina, Beati cuius oculi
Iram Dei mitigasti, Respiciunt in pauperem
Quando lesum generasti. Ferendo opem celerem.

3. Ave, virgo, cuius clamor 11. Ave, cuius eloquia


Nostri fuit pius amor, Ut argentum sonantia,
Qui de montc exauditur, Igne cocta septcniplici,
Verbum carni cum unitur. Plena sermonis mystici.

4. Ave, cuius rcfulgentem 12. Ave, mater salutaris,


Splendor patris fecit, incntem, Cuius ortu gratularis,
De splendorc vullus sui Canta l)co, nato plaude.
Fac signentur servi tui. De coUatis bonis gaude,
5. Ave, tcmplum sanotum Dei, 13. Ave, Sion spccularis,
Ad quod currunt oiiines rci, Ex te datur salutaris,
Ut ab hoste libcrcntur, Per quem redil liberatus
A (juo capti detinentur. Homo (luondam captivatus.
6. Ave, Salus iniiriiiorum, 14. Ave, quae illic hubitas,
Et solamcn miseroruin, Ubi pacis tninquillitas,
A furore iiiinis tristi lustorum tabcrnacula
Nos defciidc, iiiater (Miristi. Ingressa sine macula.

7. Ave, cuius cor et reiics 15. Ave, cuius pars in caelo


Scrntans Dcus supra senes, Calix crucis est de prelo
To invoiiil mundo corde Tilii fuMcs in prarchiris
Impollulaiii oiniii sorde. Cccidorunt, Stella maris.

8. Ave, cuius in filio 16. Ave, virgo, lingua cuius


Nostra sil visilütio, Verba vitae nescit huius,
(yui decoro gloria Gnara lHU<les Dei fari
Pater subiecit omnia. Igne sumpto de allari.
— 190 —
17. Ave, Deus quam ornavit, 27. Ave, cuius confessio
Quando caelos inclinavit Cordis fuit devotio,
Et descendit in te verbum Cuius caro tunc floruit,
Debellandum ad superbum. Quando te, Christe, genuit.

18. Ave, cuius ex intimo 28. Ave, quae voce Organum,


Deus processit thalamo, Candore vincis Libanum,
lu sole tabernaculum Mater occisi vituli
Fixit, qui regit saeculum. Propter pfeccata populi.

19. Ave, cuius holocaustum 29. Ave, quae nosti plangere


Pingue fuit atque gratum, Pro impiorum scelere,

Soli Deo quae cantasti Cui planctus in gaudium


Et in corde iubilasti. Conversus est per filium.

20. Ave, totius criminis 30. Ave, cui iam dulcescit,


Expers, plana dulcedinis, Quod gustatum non decrescit,
A caelorum opifice Quae ab omni iam tumultu
Coi'onata rairifice. In divino lates vultu.

21. Ave, de cuius germine 31. Ave, cuius intellectum


Sine virili semine Tunc instruxit ad perfectum
Sicut verrais concipitur. Verbum Dei, quando carnem
Per quem serpens conteritur. Ex te sumpsit non per carnem.

22. Ave, virga rectissima, 32. Ave, quam ante saeculum


Desolatis dulcissima, Sibi in habitaculum
Quae produxisti baculum Providit Dei filius,

Ad snstentandum saeculum. Per te mundo propitius.

23. Ave, beata femina, 33. Ave, viigo, quae gustasti,


Virtutum domina.
caeli Quam dulcescit, quem gestasti,
Per quam regem superbiae Te beatam spes effecit.

Vicit Christus, rex gloriae. Quam tarn sanctam Deus fecit.

24. Ave, virgo sanctissima, 34. Ave, mater castissima,


Sincera cuius anima Beata cuius anima.
Bonis terrae perfruitur, Dum exsultat in filio,

In qua beate vivitur. Delectatur in gaudio.

25. Ave, virgo pulchra tota, 35. Ave, domus ubcrtatis,


Inter innocentes Iota, De torrente voluptatis
Digna Dei ad altare, Te fons vitae iam potavit
Quod est Christus, ministrare. Et repletam satiavit.

26. Ave, perfusa lumine 36. Ave, virgo, semen cuius


Tuoque digna nomine, Nunquam panem vitae huius
Nam quod Maria dicitur, Quaerens fuit nee relictura,
Stella maris exprimitur. Sed a Deo benedictum.
— 191 —
37. Ave, quam desiderium 44. Ave, regina nobilis,
Bonorum replet omnium, Casta simul et bumilis,
Cuius et sanctus gemitus Astans a dextris filio
Deo non est absconditus. Vestitu pulchra vario.

38. Ave, cuius substantia 45. Ave, sancta virginitas,


Apud Deum in gloria, Regis aeterni civitas.
Cuius et exspectatio Quam fons vivus laetificat,
Deus fuit in filio. Altissimus sanctificat.

39. Ave, mater cum filio, 46. Ave, quam suo munere
Qui patri dixit: venio, Christus instruxit psallere
Postquam holocaustomata Ore, corde, operibus
Cessaverunt et sabbata. Sapienter prae omnibus.

40. Ave, virgo, per gratiam 47. Ave, templum iustitiae,


Quam propter innocentiam Mater misericordiac,
Caeli suscepit curia Qua pauperum suspiria
Ex hac mundi miscria. Promerentur remedia.

41. Ave, virgo, quae sitisti 48. Ave, cuius locutio


Fontem vivum et bibisti, Et cordis meditatio
lam appares ante vultum. Summam docet prudentiam
Quem videre nun(iuam multum. Patrisque sapientiam.

42. Ave, lucis verae mater. 49. Ave, quae laudis hostiam
Quam emisit Deus pater, Deo reddis et gloriam.
Ipse semper te deduxit Tu iter, quo qui graditur,
Et ad montem sanctum duxit. Uli Jesus ostenditur.

43. Ave, per quam salus datur. 50. Ave, cuius sunt labia
Per (juam hostis triumpbatur, Super favum pracdulcia,
Fe te Ücum collaudanius, Quae salvator apcruit
Per te nullum formidamus. Et laudare sc docuit.

Seen n da Qui nquagena.


1. Ave, virgo puerpera 4. Ave, Simplex ut columba,
Et oliva fructifera, Quae de mortis huius tumba
Vasis misericordiac Sumptis pcnnis evolasti
Rorem profundens gratiae. Ad quieteni, (juani amasti.

2. Ave, per quam bonus unus 5. Ave, cuius sanctissiniivm


Pielatis dcdit munus De niorte Deus aniniam
Ilis, ((ui bona non fccorunt, In actcrnum cripuil
Qui peccantcs crravoruiil. Et in caelis constituit.

3. Ave, quae voluntariam 6. Ave, mater cgregia,


Deo dedisti bostiani, Spes sanctorum cl gloria,
Confessa nomen Domini, Cuius partus de tumulo
In quo Salus est boniini. Resurrcxit diluculo.
— 192

7. Ave, cuius jastitia 17. Ave, de qua mons montium


Floret in caeli curia, Sine manu caedentium,
In extremo laetaberis, Primo lapis, mons postea
Quando vindictara videris. In niundi crevit area.

8. Ave, cuius in occursum 18. Ave, virgo, cuius natus


Vitae huius post decursum A ludaeis est potatus
Christus gaudens exsurrexit, Felle simul et aceto,
Quia mundam te conspexit. Te vidente datus leto.

9. Ave, per cuius filium 19. Ave, pauper et egena,


Plagae sanantur cordiuin, Gratiarum vere plena.
Quorum facta contritio Est adiutor cuius Deus,
Dei constat iudicio. Quo salvatur homo reus.

10. Ave, cuius in saecula 20. Ave, quam Deus aluit,


Sunt regis tabernacula Quam verbum patris docuit,
Quieta commoratio, Ut eins mirabilia
Felix sanetorum mansio. Pronuntiares omnia.

11. Ave, cuius filius est, 21. Ave, perfusa gratia,


Per quem Deus locutus est, Ut solet vellus pluvia,
In qua carne se induit Cuius exuberantia
Verbura, quod Dens genuit. Mundi replevit spatia.

12. Ave, cuius mens iugiter, 22. Ave, quae nihil perperam
Caro quam multipliciter Gessisti, cuius dexteram
Sitivit in te vigilans, Christo tenente pervia
Ad te, Deus, et iubilans. Caeli tibi sunt atria.

13. Ave, virgo puerpera, 23. Ave, qua mortis vincula


Quae raira Dei opera Solvit rex ante saecula,
In te facta christicolis Salutem operatus est
Nuntiasti apostolis. Nostrara, cum de te natus est.

14. Ave, virgo, spes sanetorum, 24. Ave, prima columnarum,


Saepta cboris angeloruni, Orbem portant quae terrarum,
Te assumptam super caelos Cornu frangens sublimium
Dulcis decet hymni nielos. Et exaltans humilium.

15. Ave, virgo, quam probavit 25. Ave, cui locus pacis
Igne Deus et purgavit, Dat quietem, fac, quod facis,
Ut argcntum splenduisti, Ora pro his, quos impugnat
Quando Deum genuisti. Caro, menti quae repugnat.

16. Ave, terra ferens fruclum, 26. Ave, virgo, quae cogitas,
Qui detcrsit Evae luctum, Quae sit diei quantitas,
Quam qui pie confitentur, Cuius finis nullus erit,
Vultu Dei pcrfruentur. Ubi prorsus nihil perit.
103 —
27. Ave, niaiina candidior. 37. Ave, quae cum discipulo
De qua fit nielle dulcior Sola crucis patibulo
Panis, quo cacli curia Astitisti, cum tremerent
Vivit sed et ecclesia. Noti omnes et fugerent.

28. Ave, pro cuius filio 38. Ave, virgo Davidicac


Facta fuit effusio Stirpis et mater unicae
Cruoris innocentium Prolis, quam patris unctio
Furore persequentium. Sacravit a principio.

29. Ave, in qua per gratiara 39. Ave, super quam splenduit
Excitavit potentiam Splendor, quem pater genuit,
Deus nostcr adveniens Tua sugebat ubera
Per te nos salvos facieus. Et dirigebat opera.

30. Ave, pulchra sicut luna, 40. Ave, cuius munditia


Per te nobis dies uiia Angelorum custodia
Vere tiet tunc sollennis, Conservata non tiinuit
Cum fulgebit sol perennis. Nee inquinari valuit.

31. Ave, per quam sunt filii 41. Ave, Dei mater alma,
Excelsi omnes et dii, palma
Floruisti sicut
Quotquot torunt Immilia Utque cedrus excrevisti,
Salvatoris vesti^ia. Quando Christum genuisti.

32. Ave, caelorum domina, 43. Ave, domus clausa viro,


Principum victrix femina, Deo patens modo miro,
Fuga catervas hostium Te dierum longitudo
Pacem nostram turbantium. Decet atque sanctitudo.

33. Ave, prima feminarum, 43. Ave, quam eruditio


Quae de "valle lacriinarum Divinae legis filio

Ad locum, quem possedisti, Conimeudavit prae omnibus


Per virtutes asceiuiisti. Heatum mulieribus.

34. Ave, in qua iustitia, 44. Ave, cuius exsultantis


Pax et misericordia, Et in psalmis iubilantis
Veritasque convciiiunt, Vocem Deus exaudivit,
F'oedus amoris intiunt. l^arnem sibi dum univit.

35. Ave, ancilla Domini, 45. Ave, diem quae ex die


Prius servi, nunc domini Peperisti nostro die,
Per tuun) sumus lilium, Per (juem nobis nuntiatnm
Kegale saiMrdolium. iSalutare Dci naium.

36. Ave, in (jua lioino iiatus, 40. Ave, virgo, caeli porta,
^>ui tc fccit, in te factus, De (jua vcra lux est orta,
(^ui scripluras inspiravil. i'er (juam lapsi reparantur,
Hoc futurum enarravit. Recti corde gloriantur.
DrBVüH, PHalturia lUiyUnnira. I. 13
- 194 —
47. Ave, per quam revelalur 49. Ave, Ovis centesima,
Vera salus et donatur, Quam pastoris piissima
Tarn ludaeus quam gentilis, Manus revexit superis
Ut uterque sit fidelis. Ad ovile cum ceteris.

48. Ave, virgo, mater sancta, 50. Ave, sub cuius domate
Tu scabellum Dei facta Nemo superbo scheraate
Pedes eius sustentasti, Habitavit ut zabulus
Quem adorans invocasti. Vel cuius nequam oculus.

Tertia Quinquagena.
1. Ave, mater credentium, 9. Ave, virga iustitiae,

Quae non spernis fidelium Virtutis et potentiae,


Preces, sed pie respicis Quae protulisti gaudium,
Dolorum vinctos pedicis. Salutera, pacem gentium.

2. Ave, per quam felicius 10. Ave, beata nuntio,


Renovamur interius Quo tit nostra rederaptio,
Quam aquila ieiunio ('uius nomen terribile
Longo langueus vel senio. Malis, sanctis amabile.

3. Ave, decus convallium. 11. Ave, regina celebris,


Quam inter alta montium De qua lumen in tenebris
Föns rigat sapientiae, Exortum parit gaudium
Fructus cibat iustitiae. In domibus fidelium,

4. Ave nubes, quam ascendit,


, 12. Ave, cuius virginitas
In Aegyptum qui descendit, Christo fit grata civitas,
Dens in te carnem sumens, Dum altus in caelestibus
De tenebiis nos assumens. Quiescit in bumilibus.

5. Ave, per quam visitavit 13. Ave, mater Emmanuel,


Nos redemptor et servavit Qui benedixit Israel
Ad videndum. quae sunt bona Atque Deum timentibus,
Electorumque Corona. Pusillis cum maioribus.

6. Ave, Simplex et sapiens, 14. Ave, cuius oratio


üniversa custodiens, Nostra est sublevatio,
Quae de Dei iustitia Quos in isto cxsilio
Sunt vel misericordia. Gravis vexat afflictio.

'/. Ave, cuius cor paratum 15. Ave, felix per saecula
Deo fuit et mundatum Quae peccatorum vincula
Gloriose tu psallebas, Rumpis, ut Deo animae
Mentera voci quae iungebas. Nostrae sint laudis victimae,

8. Ave, per cuius filium, 16. Ave, per quam coUaudatur


Pro nobis in opprobrium Et in nobis confirmatur
Datum ludäeis, solvitur, Dei misericordia
Quod a mundo delinquitur. Data peccati venia.
— 195 —
17. Ave, miscricordiae 27. Ave, virgo benedicta,
Mater, cui iustitiae Congruenter Sion dicta,
Portas natus aperuit, Deum namque specularis,
Qui de te iiasci voluit. Quo fruendo gratularis.

18. Ave, quae sine niacula 28. Ave, virgo speciosa,


Virgo manes in saecula, Humilis, non cervicosa,
Limes legis et gratiae, Cuius labore messio
Summae parens iustitiae. Caret sinml et taedio.

19. Ave, quae de incolatu 29. Ave, mater sanctae spei,


Mundi huius et reatu Quae intenta verbo Dei
Ad quieteni ascendisti, Redemptorem sustinebas.
Cuius pax est vultus Christi. Quem veturum praesciebas.

20. Ave, caias auxilium 30. Ave, cuius cor beatum


Deus, Creator omniura, Nun(iuam fuit exaltatum,
Fac, per te non obdormiat Rlagna parvam te putasti
Nobis nosque custodiat. Nee in magnis ambulasti.

21. Ave, virgo, quam laetantem 31. Ave, Clemens, dulcis, pia,
Et domo Dei stantem
in Quod praedixit propbetia,
Cum magna reverentia Super sedem patris sui
Circumdat caeli curia. Sedet fructus ventris tui.

22. Ave, mater, quam tuorum 32. Ave, plena bonitate


Fletus movet filiorum Et fraterna caritate,
Qui pauperes in omnibus Ut unguento te perfudit,
Probris sunt abundantibus. Qui in Hermon rorera fudit.

23. Ave, saucta, quae torrentera 33. Ave, domus electorum,


Vitae Imius dettuonlem In qua saucta sunt sanctorum,
Superans per vcnantium Ad quam manus extoUentes
Rete trahis ad bravium. Laudant Oeum omnes gentes.

24. Ave, virgo quam non movit, 34. Ave, de ([ua rex prodiit,
Quidquid pracsiuis vita novit, Qui Pbaraonem feriit,

In amore supernorum Suos salvans ab liostibus,


Sempur fixa gaudiorum. Quos iiivolvil in fluctibus.

25. Ave, quae iani manipulos 35. Ave, Christum (piae lactasti,
Ante divinos oculos Cluius carne nos cibasti,
Portas, metis bibiriter, Qui ut Deus adoralur,
Quae sparsisti humiliter. Te ut matrem vcncratur.

26. Ave, cuius hereditas 3G. Ave, cuius lactitia


Sanctorum est felicitas, Dulcis fuit memoria
Quam dormicns in Domino Civitatis egregiae
Possides sine tcrmino. Alc^uc superuac patriae.
13*
— 196

37. Ave, cuius confessio 44. Ave, cuius memoria,


Et psallendi devotio Suavitatis gratia
Deo grata et omnibus Plena redundat iugiter
Angelicis spiritibus. Et exsultat feliciter.

38. Ave, de qua lux effulsit, 45. Ave, quae laudas Dominum
Quae pastores circumfulsit, Angelorum et hominum,
Cuius nox in deliciis Qui stantes sanctos dirigit,

Lucis referta gaudiis. Elises rursura erigit.

39. Ave, super caput cuius 46. Ave, mater, Stella maris,
Obumbravit virtus huius, Quae Maria nominaris,
Qui de mundo nos salvavit Cuius luci ceterarum
Et malignum triumpliavit. NuUa par est lux stellarum.

40. Ave, cuius oratio 47. Ave, terra, quae frumentum


Manuumque levatio Produxisti, nutrimentum
Ante Deum dirigitur Animarum, quas pinguedo
Ut incensum, cum uritur. Huius replet et dulcedo.

41. Ave, cuius precatio 48. Ave, mater redemptoris


Hoc flagitat, ut portio Et aeterni creatoris,
Ad Deum suspirantium Quam terra, pontus, aethera
Sit in terra viventium. Cuelique laudant sidera.

42. Ave, quam sanctus spiritus 49. Ave, mater, ave tili,
Replevit missus caelitus Qui gaudetis in cubili
Cuius et sanctam animam Summae pacis in gloria
Ad terram duxit optiraam. Sanctorumque frequentia.

43. Ave, quae novum canticum 50. Ave, tili, salve mater,
Atque melos angelicum Salve, summe Dens pater.
Cantas in aula regia Quem sanctorum exercitus
Freta sanctoruni gloria. Oranisque laudat spiritus.

Cod. Graecen. 1.550. saec. 12. A. ^


Cod. Sangallen. 469. saec. 18. B. —
Cod. Londinen. Titas A XXI. .saec. 13. C. —
Psalt. ms. Cisterciense saec.
13. Cod. Barcinonen. 1 V 8. D. —
Psalt. et Offic. BMV. saec. ^^lu. Cod.
Mutinen. XII F 10. E. —
Cod. Bruxelleu. 9961-2 saec. 14. F. Cod. —
Laudunen. 268. saec 12 add. saec. 14. G. —
Orat. ms. Maioris Carthusiae
saec. '*/i.5. Cod. Gratianopolitan. 181. H. —
Orat. ms. saec. 15. Cod. Lon-
dinen. Hart. 917. I. —Cod. Carolsruhan. Augien. .36. saec. '^/is. K. Cod. —
Vatican. 4578. saec. 15. L. —
Orat, ms. SS. Udalrici et Afrae saec. 15. Cod.
Augustan. s. n. M. — Cod, Paulanus Sanbl. memb. 25. .saec. 15. N. —
Orat ms. Tegurinum anni 1467. Clm. Monacen. 19991. O. —
Orat. ms. Tegu-
rinum saec. 15. Clm. Monacen. 19636. P. —
Passion, ms. Lirense saec. 12.
Cod. Ebroicen. 96. Q.
1. 2, 1 Vita B. —
3, 2 Noster prius fuit K. —
4, 3 vultus tui Q. 5, 4 Modo —
capti N. — 6, 2 Tu solamen K. —
6, 8 valde tristi K. —
7, 2 senex B. 7, 3 —
Quem invenit K. —8, 8 dccora B, decor et K. —
9, 8 in portu Q in porta ;

K. — 11,2 Sunt argentum N. —


Mit 11,4 bricht Q ab. —
12,1 salvatoris
- 197 -
AH. — 3 Cliristo plaiide B.
12, 15, 1 de caelo K.— 15, 2 Calix est de —
crucis K. —
16, 8 Guani fehlt B. —
17, 4 Ad debellandum K. Str. 18 und —
19 umgestellt K. —
18, 1 de cuius intinio B. —
19, 2 fuit et est gratum K. —
20, 3 laui caelorum B, Et caeloium K. 21, 1 de fehlt K. —22, 1 virgo K. —
— 22, 2 Stirpis lesse sanctissiraa K. —
22, 3 Tu produxisti K. 22, 4 popu- —
lum B. —
23, 4 Vincit B. —
24, 1 castissima K. 24, 2 Beata cuius B. — —
25, 4 Quae est t^hristum K. —
27, 2 Et cordis B. —
27, 3 tain floruit B, refloruit
K. - 27, 4 Quando, Deus, te genuit K. —
28, 2 vincis lilium N, gegen den
Keim. —
30, 2 Gust;itum quod K. —
30, 4 lates cultu K. 31, 3 Quando —
verbum Dci carneni K. —
31, 4 non per carnem te corrumpit B. 34, 2 —
Sincera cuius B; die ganze Str. lautet in K:
Ave, nostra miseratrix,
Tu salutis operatrix.
Tu Ezechielis porta,
Ex te lacob Stella orta.
85, 1 Ave, mater B. —
88, 3 Eius et A Quae coniuncta nunc eidem K. —
38, 4 Es regina facta pridem K. 41, 2 — quem bibisti K. — 41, 3 Regi regum
;

te fecisti K. —
41, 4 Quem videi'e sitis multum N; Thalamum, dum credi-
disti K. —42,3 semper fehlt B; adduxitB; dilexit K. 43,4 Per te noraen —
invocamus K. — 44, 2 Casta, prudens et K. —
44, 3 A dextris astans K. —
44, 4 pulchro K. —
45, 2 Aeterni regis K. 45, 8 vivus fons K. — Str. 48 —
fehlt A. — 48, 8 decet K. —
49, 2 et gratiam A, in gratiam K. 49, 8 qui —
fehlt K; greditur A. —
49, 4 Illic K.
II. Alle Strophen dieser Quinquagene beginnt N mit Salve. 1, 3 Tu —
vas K, Vas es N. —
1, 4 perfundens K. 2, 4 Et peccantes K. — 3, 4 —
est fehlt K. —
4, 3 advolasti K. —
4, 4 Ad requiem, (juam B. Str. 5 lautet in K — :

Ave, praeclara omnibus


Angelicis virtutibus,
Cuius fuit assumptio
Nostra glorificatio.
6, 8 Cuius natus A. —
7, 2 caelis B. —
7, 3 sq. Qui mortem crucis sustinens,
I)eo patri oboediens K. —
8, 4 Te matrem gaudens conspexit K. 10, 4 sanc- —
torum natio K. —
11, 8 Cuius carne B. —
11, 4 quod pater K; Dei quod B.
— 12, 4 Semi)er((ue Deo N. —
13, 1 Ave, cuius puerpera li, virgo et sincera
K. —14, 1 Ave, mater K; die ganze Strophe lautet in B:
Ave, sponsa salvatoris,
Magistra perfectionis.
Tu me doce te laudare
Et de laudibus te amare.
15, 2 Agne, Deus K. —
16,3 Quod qui B; Confitetur K. 16, 4 promeretur —
K. — 17, 4 crescens K; Mundi crcvit in area B. 18. 1 Ave, mater K. — —
18, 2 est cibatus B. —
18, 4 sumcns leto K, potu Icto N. 19, 1 sancta et —
amoena K. —
19, 2 inire plena K. —
19, 3 tuus Deus A; Kac nos fcrre nati
-

cruceni K. —
19, 4 Eum sequi vitae duciin K. 22, 4 Tua sunt cacli atria —
K. 23, 1 quam AB, (piae K. —
23,3 Est salutem operatus K. 23, 4 De te —
matre cum est natus K. —
24, 2 p<)rtans(|uc K. 24, 4 Exaltans et K. —
25, 1 —
cuius K. —
25, 4 (|uac menti H. —
26, 2 Dei quantitas N. 26,4 nihil prorsus —
N; quaerit B; die ganze Stnqtlie lautet in K:
Ave, cuius cimceptio,
Sollenni |»lcna gaudio,
Caelestia, terrestria
Nova replet laetitia.
27, 3 quo in ccclesia A, de quo ecclenia K. - 27, 4 Vivit et caeli curia A,
in caeli curia K, nee non ccclesia N. 28, 1 cuius pro R. —
28, 3 Sangnini« —
K. — 29, 1 in qua potcntiam K. —
29, 2 per gratiam K. - 30, 1 plus (piam
luna K. 30, 3 Est et crit func K. —
81, 2 Omnes excelsi ut dii K. 31, 3 —
Qiiofquot ernnt HK, ferunt vcstigia N. 81, 4 humilia N. —
82, 3 catorvaa
daemnnum B, gegen den Keim. — 83, 1 Ave sancta et sanctarum K. — 88, 2
— 198 —
in valle K. — 33, 3 sq. Inter spinas flos fuisti, Dum ancillam te dixisti K. —
34, 3 Veritas qua B. — 35, 3 Per cuius sumus ABN. —
Str. 37 lautet in K :

Ave, sancta humilitas.


Sine viro fecunditas,
Cuius annuntiatio
Nostra fuit redemptio.
38, 3 matris B. — 39, 4 Ut adimpleret opera K. — 41, 2 Quae ut floruisti
K. — 41, 3 Ut quod cedrus B; Sicut cedrus K. — 41, 4 Quando Deum K. —
42, Ave, virgo, nupta viro K. — 43, 2 Mater üei modo K. — 43, 3 sanctitudn
1
B. — 43, 4 longitudo B. — 43, 4 Beata in B, Sancta mulieribus K. — 44, 4
cum K. — 45, diem quam B, dies quae KN. — 45, 2 nostrum diem K. —
1
46, Ave,
1 K. — 46, 2 Ex qua mundo lux K. — 46, 3 Per
felix caeli lapsi te
K. — 46, 4 Et humiles sublimantur B. — 48, 3 osculasti K. — 49, Ave cuius 1
centesima B. — 50, dogmate K. — 2 Nostro superbo K, sceumate A. —
1 50,
50, 3 Habitabit aurabulus B; Confovendus suscipitur N. — 50, 4 Aut cuius K;
Nee qui iniqua loquitur N.
Gaude N. - 1, 4 peditis N.
Alle Strophen beginnen mit 2, 2 Re- —
formamur
111.
K
Renovavit N. —
2, 3 Ut aquila N; Ut aeternae candor lucis K.

;

2, 4 ut senio B; Quem in orbem, virgo, ducis K. 3, 4 Fructus alat K. — —


4, 3 sq. Virtute sacer impetus Ne fluctuaret animus K. 5, 2 sanavit K. — —
Nach Str. 5 hat K: Ave, quae cum discipulo etc., cfr. Str. 37. 6, 2 —
Universos K. —
6, 3 sq. lauten in K:

Quos per crucis mysterium


Kedemit pater omnium.
7, 3 tunc psallebas K. 7, 4 cum iungebras K. —
9, 1 mater iustitiae K. — —
9, 2 et patientiae K. — 9, 3 protulisti baculum A. 9, 4 Ad sustentandum —
populum A. —
10, 2 Qua fit A; De quo nostra redemptio K. 10, 3 sq. —
lauten in K:
Se ipsum exinaniens,
Pro nobis mortem sustinens.
11, 1 regina nobilis K. —
12, 1 cuius humilitas B, sublimitas N; die ganze
Strophe lautet in K:
Ave, cuius nativitas
Nostra fuit sollennitas,
Ut lucifer lux oriens,
Verum solem praeveniens.
14, 2 Est nostra B. — 14, 4 vexat auxilio B. — 17, 4 Qui nobis nasci K. —
Str. 19 lautet in K:
Ave, quae de incolatu
Mundi huius et ploratu
Ad locum, quem posuisti,

Str. 18 steht an Stelle von 21 K. 22, 4 Probro K, Probo B. —


23, 2 Tute —
huius N. —
27, 1 mater K. 27, 2 virgo dicta K. —
28, 2 non criminosa —
B, non aerumnosa N Mater valde generosa K. 28, 4 Simul caret K. — —
— —
;

29, 2 nomen Dei K. 30, 3 Magna parva reputasti K. 32, 2 Et superna


K. —
32, 3 sq. lauten in K:
Hoc unguento te perfudit,
Deus in te rorem fudit.
32, 4 fehlt A. — .33, 2 In qua sunt sancta B, In qua sanctus et (!) sanctorum
K. — 33, 3 extendentes K. —
35, 1 Deum quae K, quem lactasti B. 35, 3 ut —
Deum ii ; dieser und der folgende Vers De cruce dum de})onitur, Sepulcro
:

per te traditur K. — Str. 36 lautet in K :

Ave, dulce commercium,


Tuum caeleste gremium
Hodiernae lux diei,
Domus fuit requiei.
— 109 —
Str. 37 K.
fehlt —
38, 4 referta gladiis K. —
39, 1 Ave, virgo, supva cuius
B. — 2 virtus eins B.
39, —
39, 3 de nialo K. 39, 4 maligna K. — —
40, 2 Manmim elevatio K Nostra est sublevatio B. 40, 4 Ut cum in- —
censum K. —
Str. 41 lautet in K;
;

Ave, nobis gratiosa,


Impertire, gloriosa,
Electorum portionem,
Sanctorum communionera.
Vor Str. 42 Ave, cuius laetitia etc. AK, cfr. oben Str. 36. 43, 3 Cantans —
AN, Audis in K. —
45, 4 sursum K. —
47, 1 Ave, recta, quae N, terra ferens
fructum B. —
47, 2 —
Protulisti N. —
48, 4 Caeli coUaudant K. Str. 49 —
und 50 lauten in K:
49. Ave, tili, salve, mater, 50. Ave, mater, salve tili

lesu summe, Deus pater, Exsultantes in cubili,


Qui gaudetis in gloria Quos sanctorum exercitus,
Sanctorumque frequentia. Collaudat omnis spiritus.
Eine Keihe anderer Lesarten vgl. man bei Mone II, 242 ff., der diesen
Psalter teils aus einigen der vorstehenden, teils aus anderen Hss. ediert hat.
K. schreibt das Psalterium dem hl. Hieronymus zu: Incipit prologus sancti
leronymi presbyteri et cardinalis super Psalterium B.M.V. (fol. Illb); explicit
psalterium sancti leronymi ad B.V.M. (fol. 114a). Dieser Prologus lautet:
Psalterium dici decet hoc Christi genetrici
Ter quinquagenis rhythmis prece laudeque plenis;
Hoc Sacra laudatur virgo, laudansque precatur
Cernere virtutum sc mati'em carne solutum.
Hoc ego spe fretus te landaus invoco laetus
Per Gabrielis Ave, quod erat tibi, virgo, suave.
Statt dieses Prologus setzeuBNQ: Suscipe, regina caeli etc. Am Schlüsse
des Psalters fügen DN bei:
Virgo, David regis proles,
Has decantans tibi laudes,
Immo salutationes
Peccatorum ponat [tolle N] sordes.
Centum quinquaginta Ave,
Virgo beata, suscipe,
Quae de psalmis defloravi,
mater, assignavi,
Til)i,
Pro bis retributionem
Quaero, sed non temporalem;
Quinquaginta ad vcniam,
Omnes [Centum N spectant .nd gloriam,
|

Quae [Quod N] nobis (!hristi gratia


l'raestet matris prece pia.

Zeile 11 fehlt N, Zeile 12 steht vor Zeile 9 N. —


Dies Psaltcriinn findet
sich «^leiclifalis in einem tJebetbuche französischer llerUunff des 15. .lahrh.
königl. Bibl. im Haag (Nid. X 7 und einem anderen gleiciifails französischen
Gebetbuche des 15. lahrh. ebendaselbst Cod. 175. AA
Es findet sich dies
Psalterium auch in Ct)d. Veronen. 750. .saec. XV. und b<^ginnt dort mit einer
Einleitung, deren erste Verse lauten: O regina caclestium Unica spes humi-
lium etc. Kin(^ beachtenswertere Autorenangabe als K. bietet die l!s. Q., deren
Text Itiider nur die zehn ersten Sfritplien der ersten Qninqufigena umfafst.
Es schreilit nämlich: Psalterium sanctae M;»ri;u- qimdani religioso Pnn-
.-i

tiniacensis ecciesiae monaclio rliythmice [conipositnni [ Vgl. Catal. gAneral


des M.SS. des biblioth<\iues de France II, 449.
XIV. Psalterinm beatae Mariae V.

Prima Quinquagena.
1. Ave, Airgo virginuni, 5. Ave, verbi vernula,
ave, via morum, audi et clamorem, ,

Edidisti filium, Tu de cordis cellula


vitam mortuorum, eice tumorem,
Qui non in consilium Fiat uti tremula
abiit impiorura, per Dei timorem
Is per te sabsidium Et virtutum aemula
conferat beatornra. Ad eius amorem.

2. Ave, filii filia, 6. Ave, et me iudicis


ave, verbi cella, eripe ab ira,
Contra quem gens impia Exue me de lubricis
frerait movens bella. factis et a spina,
Per te saecli maria Dans tormenta sulphuris,
vincit maris Stella, ut non merear dira,
Corde et in anima Sed sira semper, ubi sis

quae sunt ut procella. suavitate mira.

3. Ave, mea domina, 7. Ave, candor lilii,


ave, mea salus, quae non denigratur,
Repi'ime daemonia, Pudoris virginei
absit omnis malus, quo res figuratur,
Tu sis in memoria Placa nobis filium,
mea, ne sim vanus, ense qui vibratur,
Quae es mea gloria, Dans opem auxilii,
fac, ut fiam sanus. quo non timeatur.

4. Ave, quia mundana 8. Ave, cui Gabriel


et vana non quaeris, ait: sine viro
Confer mihi humana, Paries Emmanuel,
in quibus laeteris, sed et modo miro
Virtutum insignia, Pasces Deum Israel
redimita veris, melle et butiro.
Quibus vitae praemia Deme de me doli fei,
capiam in caelis. quidquid [hie deliro].
— 201 —
9. Ave, exsultatio Atque vana hominis
raea laetabunda, studia correxit,
Tua veneratio Qui se, quam inutilis
mihi Sit iucunda, Sit, non intellexit.
Mea desolatio
15. Ave, tabernacula
gemebuuda,
exstat
manens in caelorum,
Nostra gubernatio,
Intrem sine macula
fac tu corda munda.
atria eorum
10. Ave, et miseriis Per te ne(iue iacula
nostris condescende timeam malorum,
Neque desideriis Nee ignita facula
aniraae intende, urat vitioium.
Sed sie exercitiis
16. Ave, qua exuitur
spiritum incende,
Ne vacet deliciis
homo vetustatis,

carnis nutriendae.
Tu es, qua diluitur
faex impuritatis,
11. Ave, cuius Uterus Per te reinduitur
sanctuin fuit templuin, homo novitatis,
De quo prodit tilius, Cui restituitur
qui dat documentum, pars hereditatis.
Quo nihil est verius,
17. Ave, virgo regia,
condens testamentum,
mentes amans puras,
Unde fit celerius
Cura, egregia,
pacis incrementum.
Evae imposturas,
12. Ave, (juae inopiam Fer nobis remedia
pauperum solaris, contra saecli curas,
Castitatis copiain Confirmans vestigia
da, qua delectaris, super vias duras.
Intrans ad memoriarn,
18. Ave, supercilium
ubi aftcctaris,
sperncns supfM'borum,
Elimando scoriam
Contuons humilium
vitii mortalis,
(^t suppeditonim

13. Ave, in deliciis Impetus g(>mituum,


retinens decorem, para mentes horum,
Traice in intimis Memores caelestium
splendorem,
luininis ut sint gaudiorum.
Carnaloni ab inliniis
19. Ave, fortitudinis
retralu'iis ainoreni,
moae (irmamcntum,
Dans, Dei dulcedinis
'Ytt invalitudinis
sentiani saporem.
nam das inliuinciitiiin,
14. Ave, ad quam caclitus Animae candidum
tu
oculos reflexil, praebes iudumontum,
Quando terram Dominus Infers caelo hileum
misoraiis respcxit hominis tiiiiiiciituin.
— 202 —
20. Ave, quam excoluit Porta sed avemica
Spiritus sancti donum, fracta est ignita,
Sol in sole posuit Cum natura deica
Deus in te thronum, tuae est unita.
Trinitas te voluit
26. Ave, tibi dicimus,
suam esse domum,
lumen aulae Dei,
Per quam suum vomuit
Post te cor dirigimus,
Leviathan dolum.
sedes rcquiei,
21- Ave, cuius penetrant En, ad te confugimus
preces aurem Dei, nos, sumus rei,
qui
Nam, quae petunt, impetrant Ancoramque figimus
sentiuntque rei, in te nostrae spei.
Hae sunt sacrificium
27. Ave, iunocentia
Christi faciei,
per quam conservatur,
Holocaustum pinguium
Per te castimonia
anni iubilaei.
laesa reparatur,
22. Ave, a qua petimus, Longa continentia
ut vita donetur, sie recompensatur,
Dele, quae nos fecimus, Ut renum lascivia
mala, ut letetur cordisque uratur.
In te noster spiritus
28. Ave, lumen luminis,
atque iucundetur
Salus de salute,
Cor meura interius,
Conserva me numinis,
ut culpa deletur.
mater, in virtute
23. Ave, de qua prodiit Ut de malo munnuris
ut de terra vermis, non Sit mihi curae,
Qui in cruce doluit Sed vis sacri flaminis
potatus acerbis, regat me secure.
Cum ut homo obiit
29. Ave, a qua fragilis
Sit Über avernis
mea caro floret,
A poenis, innotuit
Castitas amabilis
post tres dies servis.
cordibus irroret,
24. Ave, egregia Et, ut Sit domabilis

caelorum regina, mens, tua imploret


Regna, rege intima, (iratia placabilis
ne vergant ad ima, natum et exoret.
luva nos per pascua
30. Ave, quam excoluit
regulae opima,
ars spiritualis,
Purgans cordis intima,
Quando Dcus voluit
toUens vetus zyma.
fieri carnalis,
25. Ave, super maria Caelitus intonuit
bene stabilita, tunc rex maiestatis,
A te nam in anima Gabrielis sonuit
non sunt concupita, ave caritatis.
203 —
31. Ave, in qua toxuit Qui sunt sine niacula,
Deus suuin saccuni, ab bis non elongas,
In quo dum compescuit Sed quaevis obstacula
Adae forefactum, noxia pessumdas.
ludaeus innexuit
37. Ave, quae superbiae
cruci, sed post fractum
pedem amputabis,
Infernum resplenduit
per verbum intactum.
Typum arrogantiae
procul exsufflabis
32. Ave, et, accelera, Et furnum iactantiae
ut ab hoste tutes, post exterminabis.
Qui te amant tenera Cum vires nequitiae
mente, virgo, iuves, superare dabis.
Cordis sanes vulnera
38. Ave, sapientia
animaeque, eures,
cuius meditatur,
Auferant ne supera
Cuius et dementia
animarum fures.
lingua iudicatur,
33. Ave, nara peccamina Vera innocentia
per te conteguntur, ut restituatur,
Licet sint immania, Nobis, Dei famula,
si non absconduntur, per te conferatur.
Sed quaecun(iuc tacita
39. Ave, quae deliciis
fuerint, prodentur,
caeli delectaris
Cum ad ictum oculi
Et in amicitiis
facta exigentur.
sponsi commoraris,
34. Ave, verbo Domini Mel tuae dulcedinis
cuius pracparatur nobis instillabis,
Uterus, cum homini A tuis famelicis
ipsum adunatur, uti capiaris.
Is nam Vitae solii
40. Ave, cui suspiria
ut caelum firmatur,
Virtute altissiiiii
non sunt occultata
cum Atque desideria
sie obumbratur.
nostra rosorvata,
35. Ave, quae suavia Fiant ministeria
gustasti de Dco nostra tibi grata
Et spcrans magnalia Et Sit a miseria
fieri de eo, nostra sors ob lata.
Tibi credit famina
41. Ave, quae custodiam
nuntii de caclo,
ori posuisti,
Spondonti similia
hominis de ri'o. Cum nee ad angelicum
avc rospondisti,
3ü. Av(!, jiropugnacula A nece pcccainiiinm
liostis (jua(! cxi>ugna8, rodiiiKi mv Iristi,

Toxicata iacula Ducens ad pabitium


cuius cum impugnas, gaudioruni Christi.
204

42. Ave, sacrificium Quia hoc a patribus


quae mactasti sacrum nuntiatum exstat,
Et Deo pectusculum In adversitatibus
praeparasti gratum, quod solamen praestat.
Pondus pelle scelerum,
47. Ave, cuius labia
Salus aniraarum,
gratia perflavit.
Quod est supra nuraerum
Dum, quod sapientia
iam multiplicatum. patris eructavit,
43. Ave, quae intellegis Verbum tua viscera
super indigentem, ita consecravit
Ei quoque tribuis Et pugnandi tegmina
gratiam ingentem, ibi fabricavit.

Sed te semper diligis


48. Ave, quam diluculo
vere diligentem,
mane confortavit
Tu es, quae non despicis,
Deus, cum de tumulo
quae te colit, mentera.
se resuscitavit,
44. Ave, quam desidero Testiumque numero
sicut cervus fontem, vivere signavit
Tuae cum considero Se et hoc indicio
pietatis frontem, vulnerum firmavit.
Ut vitare valeam, 49. Ave, cui plaudere
Acherontem
dabis, omnes debent gentes,
Et tandem perveniam Ore, corde psallere
ad caelorum montem, Sanum sapientes,
45. Ave, militantium Nam nescis negligere
in prociuctu ductrix, tibi servientes,
Tuorum pugnantium Sueta post te trahere,
docta propugnatrix, quas tu reples, mentes.
Digne triumphantium 50. Ave, mons et civitas
pia coronatrix, sancta regis magni,
Tibi famulantiuni Cuius est antiquitas,
sis auxiliatrix. neque desunt anni,
46. Ave, et in auribus Eius venit deitas
haec vox convalescat in te, ut tyranni
Tuis, ut in laudibus üeserens iniquitas,
noster amor crescat, oves simus agni.

Secunda Quinquageua.
1. Ave, meditatio Ave, cuius specie
cordi meo grata, nientis delectatus
Terrae generatio Hanc vallem miseriae
per te reparata, Christus est dignatus
Tibi exsultatio Tuae carnis visere
constat cumulata natura velatus
Et Deo placatio Et mundum redimere
cara consecrata. per foratum latus.
— 205 -
3. Ave, via vcniac Neque frangi desinas
et spes magna rci. hostium insultu,
Vas misericordiae Sed pie eripias
et lux requiei, ab omni tumultu.
Area sapientiae,
9. Ave, in qua anima
porta patens Dci,
servi tui fidit,
Genetrix clementiae,
Qui tuarum tegmina
miserere mei.
alarum quaesivit,
4. Ave, quae in malitia Non tulit incendia,
odis gloriantes, carnis si evicit

Praediti iustitia Luxus atque vitia

tibi sint vacaiites, concitus contrivit.


Ut, qui in militia
10. Ave, coius filius
sunt agonizantes,
horum fregit dentes,
Tandem cum victoria
Qui furebant saevius
tiaut tiiumphantes.
quam fcri serpentes,
5. Ave, cui displicent Eis übsequentibus
hi, qui sibi placent, virus infundcntes,
Sed qui modo reticent Ut a tide ipsius

et a laudari eavent, alienent mentes.


Qui se hie abicicnt,
11. Ave, delectatio,
et servando perdent,
in qua requiescit
Abiecti pervenient,
Nostra cogitatio,
ubi sua cernent.
quando non tepescit,
6. Ave, et in nomine Tua miseratio
tuo nie fae salvum, in nos tunc excrescit,
Nam Salus pro homine Cum nos tribulatio
tuum lit per alvum. fortiores reddit.
Ergo voluntarie
12. Ave, generatio
psallam tibi dignuni,
quam tulit spinosa,
Quatenus plenarie
Mira puUulatio,
supcrem malignuin.
tit de spina rosa,
7. Ave. (|uae praecipitas Salut is est ratio
linguas dctrabonles, de culpa ])r(»brosa,

Haboat baec. civitas Fuit reslauratio


nullos lias babentes, facta gloriosa.
Absit liaec ini(|uitas,
13. Ave, (piae propitia
uti servient(!s
nostris es peccatis,
Tibi cordis purilas
placent CS.
Quamquam foeda vitia
faciat
odis in renatis,
H. Ave, (juae viviticas Non tamen auxilia
servos luo cullu, nulla fers foedatis,

Tu illoiuiii lacritnas Per tua sul»sidia


ceruc piu \ullu inundas faece gratis.
206 —
1-1. Ave, generatio Per te sit propensior
Hierosol} mina, nostra genitura,
Cuius expugnatio Anima suspensior
Dei est prae ira, in Dei structura.
Tua recordatio
20. Ave, cuius gremio
fiat medicina,
veritas est orta,
Facie ut natio
Cuius beneficio
debelletur dira.
praedaque extorta
15. Ave, quae angelicos Fuit ab initio,
sedes super thronos, Caeli Caput, porta.
Intendens liymniticos, Quo nos toto animo
quos depromunt, sonos, tendere conforta.
Trahe ad deiticos
21. Ave, cui similis
cantuum nos modos,
nulla est matrona,
Ut concordes iubilos,
Virgo casta, hurailis,
vitae deiiius tonos.
fac per Dei dona,
16. Ave, quae ex adipe Ut sit acceptabilis,
cibaris frumenti, qua te laudo, prosa,
Expertes malitiae Mihi exorabilis,
ut simus fermenti, ad praestandum bona.
Tubae neomeniae
22. Ave, habitatio
sono vehementi
Sion gloriosa,
Moveiis muni serie
Da, ut operatio
iiovi testamenti.
fiat gratiosa
17. Ave, quae non facies Tibi et oratio
sumis peccatorum, fervens et morosa,
Sed cognoscis humiles, Carnis castigatio
mater pupillorum, libens, fructuosa.
Aestimans, quod pauperes
23. Ave, vena veniae,
iustiores, quorum
cordis medicina,
Cernis actus uberes
Föns misericordiae,
et profectus morum.
aurem huc inclina
18. Ave, cui sirailis Ad vallem miseriae
nuUa est inventa et me a ruina
Omnibus in feminis, Jniraici eripe
per nulla exempla gratia divina.
Assumpsisti caelibes
24. Ave, qua disponitur
vitae instrumenta,
mansio electis,
Sed vi intus pneumatis
Quorum fuit actio
habes docuraenta.
prompta in praeceptis,
19. Ave, caelis altior, His erit propterea
omni creatura regia caelestis,
Celsior et sanctior Quibus est absconsio
deica censura, cordis bonus testis.
- 207

25. Ave, unigoniti Nam, quem erudieris


mater Dei facta, ad humilitatis
Sentis pondus uteri Formam et docueris,
manens et intacta, erit cum beatis.
Nam cum culpa veteri
nulla pangis pacta,
31. Ave, per quam visitat
lapsum in peccatis
Quae invisa Veneri
Christus, ut eripiat
nescis virum casta.
mundum a damnatis,
26. Ave, venerabilis Ut horum reticiat
et laus beatorum, ruinam renalis
Quae es ineffabilis Eisque substituat
(lulcedo eorum, delens culpas gratis.
Esto deprecabilis
super actus, quorum 32. Ave, per quem patria
pulsi revocantur
Vita est culpabilis,
defectus bonorum.
Et in caeli atria
laeti collocantur,
27. Ave, quae venantium Obtine, ut tartara
laqueos iioii times, saeva obscurantur,
Tu insidiantiuin Omnibus et supera
machinas elides, regna conferantur.
Quia militantium
iniperfectum vides, 83. Ave, vitii finis

et origo boni,
Sitque te amantium
Turris fortitudinis
quae et quanta tides.
et formido doli,
28. Ave, cui psallere Spiritus vivitici
plurimum delectat, da spem firmani doni,
Nescis enim fallere Qua sim capax gaudii
hunc, ([ui te affectat, in supremo poli.
Qui supernae curiac
munera exspectat, 34. Ave, qua subicimur
vero salutari,
Cuius vis iniuriae
nciiiinom molestat. Ad te nunc convertimur
prece speciali.
29. Ave, fortitudinis Quo fervorc replcas
nostrac firmampiitum, corda nostra tali,
Tu beatitudinis Ut ard«Mitor colamus
dulce coiulimontum te laude spiritali.
Et iiu'orruptibilis
vestis induiiientum,
35. Ave, quae languentium

Pracbc ccrlitudinis animas solaris,

spei supploincntuin.
Sed te sitientium
niatrem salutaris,
ilO. Ave, quae non tribuis Per quam calor mentium
gratiam clatis fit ut lux solaris,
Et es inviiicibilis Tibi contitontium
cordc incliuatis, nc obliviscaris.
208

36. Ave, quae ab hostium Genetrixque principis


eripis timore caeli affirmaris,
In dilecti filii Digne, qua extoUeris,
ferventes amore, lingua est suavis.
Qui spernendi vitii
42. Ave, quae salvificas
certant in agone,
oninem, qui salvatur,
Ut sanctoruni gaudeant
Servum tuum protegas,
consortes coronae.
aquis ne mergatur.
37. Ave, Sion tilia, Nee profundum sorbeat,
quam laus decet hymui, sed et OS claudatur
Te sanctoruni niilia Inferni, ut trauseat,
laudaut nam benign!, ubi qui es datur.
Sunt solum laudare te
43. Ave, inisericordiae
hac vita digni,
in
genetrix benigna,
Prosequi quos gratia
assoles insigni.
Quam lactasti ubere,
prole nos consigna,
38. Ave, cuius nomini Suae innocentiae
terra plaudat tota, haec habentes signa,
Tui sanctimonii Ne quandoque opere
dignitate mota, agaraus indigna.
Sed, quae uon vult plaudere,
44. Ave, adiutorium
manens indevota
Sic, ut ira iudicis
meum et levaraen,
Fruar te esuriens,
aspernatur tota.
habens de te famem,
39. Ave, triclinium Fer opem, consiliuni,
sanctae trinitatis, praebe adiuvamen,
Tuum ora filium, Ut praestoler ultimum
ut nos a peccatis securus examen.
Solvens participium
45. Ave, spes bellantium
donet caritatis,
et quies futura,
Ducens ad intuitum
Per te triumphantiura
suae claritatis.
Merces est secura,
40. Ave, quae ab acie Amas te amantium
caeli coronaris preces plus quam tura,
Et in Dei facie Quibus infestantium
laeta epularis, perit impostura.
Ab inferni glacie
46. Ave, Gedeonico
et poenis aniaris
veliere signata,
Eruens nie, grutiae
Quia rore caeli co
protege sub alis.
exstas madidata,
41. Ave, a principibus Spiritu paraclito
luda quae laudaris cum tu obumbrata
Et eorum laudibus Verbo es angelico
tu congralularis credens impraegnata.
— 209 —
47. Ave, in quam ponere 49. Ave, et miracula
spem cxsistit bonum, per quam Deus fecit,
Tibi adhaeresccre Per te cuncta cornua
gratiale donum, peccatorum fregit.
Qui te studet colere, Et suprema machina,
reddis gloriosuni, quam faex liquefecit,
Faciens fragrescere Mundi sustentamina
sicut cinnamomurn. coluninae suscepit.

48. Ave, perfruitio 50. Ave, habitatio


sacrae legionis, facta salvatoris.
Huius esto tutio Per quam cuncta natio
congregatioiiis, sacramento roris
Cuius ab initio Est accincta gladio
pars possessionis praedicationis
Es, da sine vitio Et tota plasniatio

sacri vira araoris. liilarata votis.

Tertia ( • uinquagena.
1. Ave, cui iubilo Qui est ante tempora,
cordis exsultanms, per quem mundus crevit,
Mentis desiderio Nee habens initia
te praeoccupamus, ex te esse cepit.
Vocali tripudio, 5. Ave, saevo colubro
ut tecum, rogamus, quae ingeris bellum,
Sint in refrigcrio Cum caelorum Domino
oves tuae nianus. facta es scabellum,

2. Ave, sanctimonia, Cui dulci osculo


salve, sanctitudo, imprimis labellum,
Effuga daemonia, fellis potus poculo

(luonim multitudo passus est flagellum.


Occupat altaria, 6. Ave, Christi pascuae
et inquietudo ovis sine fraude,
Ingerit in anima, Cuius agni vollere
ut sit solitudo. gentes calefactae
3. Ave, terrae insula, Evadunt providenter
deitas quam anibil, frigus et in laude
Mcnior sis, ([Uod ubera Erumpcntos libenter
verbnm tua lanihit, dicunt tibi: gaude.
Unde tiuxit gratia, 7. Ave, innocentia
aetliera qu\ scandit, vera, illibata.
Qui spernit sculptilia Dei sapientia
nee imniunda tangit. ex te incarnata
4. Ave, niirabilia Subiit oxsilia,

per ([uani Dous fecil, se*l Immaculata


Et ineffabilia, Via, ([uam gens inipia
per te ad nus venit, spernit excaecata.
l)rov(«M, Pftalleria Rhythinioa. I. 14
— 210 —
8. Ave, te amantium Nam verbi promissio,
summa gaudiorum, adhibe praefata,
Venia clamantium, Est in tuo gremio
vox compeditorum, fide consummata.
Ad te exsulantium,
14. Ave, quae felicia
ut preces eorum
Dei bonitate
Intrent in sacrarium
Tenens in laetitia
viscerura tuorum.
cum hereditate,
9. Ave, cuius anima Vitem praecipitia,
Christo benedicit, omni vanitate
Quae super malitia Spreta et nequitia
nostra eum vicit, orner caritate.
Cum cordis duritiam
nostri nos addicit,
15. Ave, per quam fit meraor
Humana fragilia
Deus testamenti,
Patribus quod pepigit
per te in se discit.
lege sacramenti,
10. Ave, generatio Ac eum paenituit
casta geniturae, ruinae figmenti.
Es decor, confessio, Quam per te restituit
lumen creaturae, gratia clementi,
Gratiarum actio
hinc sit tibi iure,
16. Ave, per quam exeunt
claustra vinculati,
Quia restau ratio
Diri quos tenuerant
per te fit naturae.
carceris praelati,
11. Ave, cuius genitum, Caelos quoque penetrant
draco non voravit, poenis liberati,
Nee tuum calcaneum Ubi tecum referunt
serpens vulneravit, laudes trinitati.
Sed hoc ad interitum
suum attemptavit, 17. Ave, virgo, rutila
firmamenti Stella,
Unde sibi meritum
Per te cordis tumida
mortis comparavit.
in auram procella
12. Ave, Salus gentium, Redeat, perspicua
casta et fecunda, atque eins cella
Corde te quaerentium Dulcis tui liquida
corda fac iueunda, flagret gustus mella.
Ut te confitentium
vasa ferant munda 18. Ave, quae auxilium
tribulationis
Ad Deum fruentium
loca laetabunda.
Tribuens subsidium
et tentationis,
13. Ave, quae remissio Confer adminiculis
exstas culpae facta, implorationis,
Protoplasti vitio Ut inanis scrupulo
quae fuit contracta, sim inflationis.
211

19. Ave, quam proditio Quae sanctifi ratio


ludae contristavit, fieres laudata,
Vinculis exitio Area Dei filio
qui se condemnavit, pneumate sacrata..
Cum in cruce Sitio
25. Ave, placcns Domino
Christus exclaniavit,
in regno vivorum.
Te doloris gladio
Per quam fit evasio
intus vulneravit.
hie periculorum
20. Ave, cuius filio Et post mitigatio
patri coaeterno mortis et dolorum,
Aequa est in solio Tibi sit devotio
sedes sempiterno, nota parvulorum.
Quem de se principio
26. Ave, quae de calice
genitum paterno
potas salvatoris,
Humanari utero
fecit in raateruo.
Dum compassa intime
Viva immolaris,
21. Ave, per quam populum Vox sunt tuae lacrimae,
Dominus redemit, licet non loquaris.
Qui ob nefas sordidum Sunt enim angustiae,
captivatus tlevit, quibus cruciaris.
Et idcirco operuni
27. Ave, quam oracula
memor eius erit,
laudant prophetarum,
Quae causa fidelium
Mirantur spectacula
per te adimplevit.
caeli incolarum,
22. Ave, virgo colubri Quia sine macula
quae fugisti morsum, gentium sanctarum
Stella maris, naufragis Ornas tabernacula
vitae redde portum, votis gratiarum.
Nam per te in tenebris
28. Ave, Caput anguli,
lumen est exortum.
in quo reprobat us
Qui per iter sceleris
Legis et praeputii
non eunt retrorsum.
est lapis locatus,
23. Ave, quae laudabilis Qui hinc inde creduli
es ab ortu solis corrigunt erratus,
Atque delectabilis Ut sie acdificii
in virtutum scholis, sit compactus Status.
Per tc Sit placabilis
29. Ave, salutifera
ira tuae i)rolis
fidei doctrina,
Et sit cxorabilis
Sana nos, puerpcra,
in die doloris.
vitae mcdicina,
24. Ave, quae ab cxitu Rccta ut itinera
Israel signata, nostra sint in via,
De Aegypto populo Informata asjtera
CS pracordinata, mortis disciplina.
14*
212

30. Ave, unigeniti Gentem ab exsilio


domus uterina, sohlt, quam quod ater
Spiritus paracliti Locus captam tenuit,
casta officina, fecit raendax pater.

Non poUuta foetidi


36. Regis regum omnium
luxus a pruina,
mater benedicta,
Quae est esus vetiti
Bonum roges filium,
causa et ruina.
quam tu es enixa,
31. Nostrae plenitudinis Ut propellat noxiurh
vox confessionis, liostem, ad delicta
Tu tribunal iudicis, Incentorera hominum,
thronus sessionis, bonitate victa.
Tribue, ut lubricis
37. Intiraae scientiae
et confusionis
fore apotheca
Nndati exuviis
Manu sapientiae
reuovemur bonis.
facta es serena.
32. Tu, quae castimonia, Quo primae vesaniae
virgo, cor sacrasti, dirum apostema
Hoc in testimonia Tuo cataplasmate
legis inclinasti. funderet venena.
Et quia in semita
38. Ave, cuius anima
verbi ambulasti,
mira non defecit.
Ideo in patria
viam praeparasti.
Cum in se raagnalia
magna Deus fecit,

33. Ave, quae eloquiis Spe te fidelissima


Dei occupata fides nostra petit,
Caritatis copiis Ut vera per opera
intus es ditata, pariat, quod credit.
Meis fer inopiis
39. Oro, decentissima
supplenienta grata,
Uti pia populis
morum disciplina,
Quae es sacratissima
semper sis placata.
vitiorum lima,
34. Mater Dei, memor sis Ne corrumpat intima
precum filiorum, nostra vetus zyma,
Qui sunt tui nominis Ne fiat in anima
memores, ut niorum flebilis ruina.
Insignitos titulis,
40. Ruat in nos vitium
maxime tuorum,
tua prece pia,
Maculet infectio
Exstinguatur litiura
nulla peccatorum.
flamma incentiva,
35. Ave, Dei portio, Dulcescat eloquium
salve, Dei mater, ut mel ori ita,
Tuus Dei filio Omnis ut in odium
venter factus crater. fiat mala via.
- 2lä -^

41. Ave, cuius pedibus Perit, et purgatio


splenduit lucerna, sordidae fit mentis
Lucens in caelestibus Atque declaratio
luce sempiterna, sermonis lucentis.
Imperet celerius,
47. Benedicta viscera
uti nos paterna
virginis Mariae,
Lege regcns crebrius
Ubi sie se induit
serenet interna.
duplicis usiae
42. Praebe adiutorium, Gigas arma bellica,
mater adiutoris, ut Caput ruinae
Suscipe eloquium, Ratione premeret
causa quod honoris bumilis sophiae.
Tui nostra labia
48. Insignita titulis
promant, sonos oris,
laudis et coronae,
Ut tibi obsequia
Virgo, mater principis,
grata sint amoris.
principes dolose
43. Reddiinus obsequium, Persequentes odiis
virgo, tibi laudis da inertes fore,
Secundum iudiciuni Ne horum insidiis
mentium nos audis. privemur honore,
Qui nuUo iudicio
49. Ave, fortitudinis
falli queunt fraudis,
singnum conservatae,
Nam patent ad aditura
Potestates aeris
tuae piae aures.
prives potestate,
44. Hortulus ecclesiae, Ne pastoris humeris
patens fons signate, oves reportatae
virgo catholicae, Pereant ludibriis
spiritu ornate, harum vitiatae.
Quae es lumen animae,
50. Ave, militantium
sed illurainatae,
quae stas in agone
Mentis nostrae tenebrae
Certans, triumphantiam
lumen tiant a te.
inbians coronae,
45. Novitatem gratiae, Sic desolatorio
virgo nmnda, datam, ure nos carbone,
Sed nullis iustitiae Uti amatorio
incritis collafarn flagremus amore.
Crediinus, binc effice
51. Ave, luna noctium,
facque tibi gratain
de qua sol diei
Mentem zelotypiac
Prodiit, innoxium
igne intlarnniatani.
fac me dono Dei,
46. nostrae vocatio Ne me urat vitium,
per te, virgo, gentis sed ad requiei
Facta, (jua persuasio Tendam refrigerium
intoxa serpentis Buae facici.
— 214 —
52. Ave, gradu humili Atque sie custodibns
quae intrasti domum eius communita,
Laeta et ad filii Ut Sit in refuginm
conscendisti thronum, nobis expedita.
Da, ut meum inibi
58. Ave, quae ut vinea
haereat cor totum
pampinis abundat,
Et hoc desiderii
Praebens adumbracula,
actu Sit devotam.
aestus quos irapugnat,
53. Ave, cuius oculi Carnis sie temptamina
columbini cordis, quaelibet secundans,
In conspectu Domini Ut sint haec incendia,
nil habentes sordis, ut aes iguis mundans.
Fixisti immobili
'59. Ave, cervicositas
motu et cohortis,
per quam peccatorum
Plaudant cives caelici
Concidit, et bonitas
tibi nostrae sortis.
patuit bonorum,
54. Ave, cuias anima Expugnetur falsitas
transiit torrentem, per te perversorum,
Cuius nee inania Ut consurget fabrica
demersere mentem, operum piorum.
Ora, ne decipula
60. Ave, ad precamina
tuam fallat gentem,
aures quae intendis
Sed venatum dissipa
Tuis et peccamina
et confringe dentem.
precibus defendis,
55. Ave, vallis montium, Exhibe iuvamina,
montem quae tulisti ut vitae perennis
Et ad fructum vallium Tecum sit in patria
Christi pertransisti. mansio sollennis.
De quibus sterilium
61. Ave, quae humilia
sulcos repulisti
de te sentiebas,
Rerum et utiliura
germina sevisti.
Cum in te magnalia
Dens faciebat,
56. Ave, quae solaciom Plus placens, quod cernua
Sion tribuisti, quam quod virgo eras,
Eins cum per filium Qui nos a supplicia
captos convertisti, per te eruebat.
Reple nostrum gaudio
62. Ave, proles Davidis,
OS ut lesu Christi
virgo mansueta,
Lingua nostra iubilo
Per te culpa desiit
personet non tristi.
et fraus est deleta.
57. Ave, cuius nobili Cum de ventre prodiit
domus insignita tuo Salus vera,
Titulo et spiritu Deus tui meruit
sancto custodita conferenda laeta.
215

63. Ave, in quam capitis Tangat vox humilium


descendit unguentum te, cum invocaris,
Et in menibris aliis Opera quod manuum
tangens vestimentum, fine tuearis.
Abolendum criminis
69. Ave, quae scientiam
dedit sacramentum,
es sortita miram,
Quod foret invalidis
animae fomentum.
Tu per continentiam
mitigasti iram
64. Ave, quam in specula ludicis sententiam
stans sie benedixit et flexisti diram,
Dominus, qui saecula Feram reverentiam
atque caelos iixit, tibi, quoad vivam.
Per te mundi scelera
70. Ave, cuius castitas
tollere distinxit,
non est obfuscata,
Virgo, qui haec ubera
Sed ita integritas
de te natus linxit.
tua decorata,
65. Ave, virgo virginum, Ut per hanc humanitas
omni laude digna, lapsa revocata
Regis regum omnium Sursum et felicius
genetrix benigna, caelis sit locata.
In qua mirabilium
71. Ave, quae praesidio
sunt ostensa signa
Spiritus munita,
Rerum, nos per filium
Bene es ab bomine
patri reconsigna.
malo custodita,
66. Ave, cuius minuit Ita, ut nee scandala
filius infernum, iuxta iter sita
Cuius nomen viguit Nee te tela laedereut
manens in aeternum, belli inimica.
Cuius ope transiit
72. Ave, in palatio
populus desertum,
caeli advocata,
Per te nobis mitiget
Per te sint peccamina
aniraum paternum.
nostra complacata,
67. Ave, et ad lapidem Cuius est oratio
parvulum allide, grata ut incensa,
Et ut ('hristi faciem Manus elevatio
pura cernam iide, victima soccensa.
Ubi laudans apiocm
73. Ave, cuius valida
deitatis Irinae,
vox est ante Deum,
Visioni aciem