Sie sind auf Seite 1von 23

10.1.

ZADATAK
Za zadani primjer zasjeka, grafikim postupkom prema Culmann-u, odrediti silu aktivnog
tlaka. Za tlo su zadana svojstva: ck=0 (kPa), k=40, =20 (kN/m3).
Pretpostaviti da nema trenja na dodiru tla i potporne konstrukcije (=0).

RJEENJE
Wi =

h
20 7 cos15
a =
1 = 72.5 (kN m')
2
2

S crtea oitano:

PA= 195 (kN/m')

(teina trokuta tla)

e h e h
PA = A = A1 1
2
2

Raspodjela naprezanja:
P 2 195 2
eA = A =
= 55.71 (kPa)
h
7.0

ili
P 2
195 2
e A1 = A =
= 53.81 (kPa)
h1
7.0/cos15o

10.2. ZADATAK
Provjeriti da li zadane dimenzije AB potporne konstrukcije zadovoljavaju uvjete stabilnosti i
nosivosti tla za zadano optereenje (proraun prema EN 1997-1:2004, projektni pristup 1).
Zadana su svojstva tla prema skici:

RJEENJE
Geometrijski parametri
- neplanirani iskop: H = min(10%H = 0.3(m); 0.5(m)) usvojeno H = Df = 0.5 (m)

- proraunska visina denivelacije: H d = H + H = 3.0 + 0.5 = 3.5 (m)


- ukupna visina zida: h = H + Df = 3.0 + 0.5 = 3.5 (m)
- irina pete zida: b = B t s x = 2.8 0.25 0.45 = 2.10 (m)
Za primjenu vertikalne virtualne ravnine zida (i ostvarenje Rankine-ovih uvjeta) irina pete
zida mora zadovoljiti sljedei uvjet:
b b min = (H + Df ) tg(45 k 2 ) = 3.5 tg(45 30 2 ) = 2.02 (m) zadovoljava

EN 1997-1:2004
Za proraun stabilnosti na klizanje i nosivost tla koristimo granino stanje nosivosti: GEO
- Za odabrani projektni pristup 1: K1a: A1 + M1 + R1
K2a: A2 + M2 + R1
Parcijalni faktori za granina stanja STR i GEO:
____________________________________________________________________________________________________________________

(1) Parcijalni faktori djelovanja (F) i uinka djelovanja (E)


Djelovanja
simbol
A1
A2
____________________________________________________________________________________________________________________

trajna nepovoljna
povoljna
promjenjiva nepovoljna
povoljna

G,dst
G,stb
Q,dst
Q,stb

1.35
1.0
1.5
0

1.0
1.0
1.3
0

____________________________________________________________________________________________________________________

(2) Parcijalni faktori svojstva materijala (tlo, stijena) ( M)


Svojstvo
simbol
M1
M2
____________________________________________________________________________________________________________________

tg'
c'

1.0
1.0
1.0

(3) Parcijalni faktori otpora ( R):


Otpornost
simbol

R1

tangens efektivnog kuta trenja


efektivna kohezija
teinska gustoa

1.25
1.25
1.0

____________________________________________________________________________________________________________________

R2

R3

R4

____________________________________________________________________________________________________________________

Potporne konstrukcije nosivost


klizanje
otpor tla
prevrtanje

R;v
R;h
R;e
R

1.0
1.0
1.0
1.0

1.4
1.1
1.4
1.0

1.0
1.0
1.0
1.0

____________________________________________________________________________________________________________________

U nekim sluajevima za proraun stabilnosti na prevrtanje moemo koristiti granino stanje


nosivosti: EQU (equilibrium limit state)
Parcijalni faktori za granino stanje EQU:
____________________________________________________________________________________________________________________

(1) Parcijalni faktori djelovanja (F) i uinka djelovanja (E)


Djelovanja
simbol
iznos
____________________________________________________________________________________________________________________

trajna nepovoljna
povoljna
promjenjiva nepovoljna
povoljna

G,dst
G,stb
Q,dst
Q,stb

1.1
0.9
1.5
0

____________________________________________________________________________________________________________________

(2) Parcijalni faktori svojstva materijala (tlo, stijena) ( M)


Svojstvo
simbol
iznos
____________________________________________________________________________________________________________________

tangens efektivnog kuta trenja


efektivna kohezija
teinska gustoa

tg'
c'

1.25
1.25
1.0

____________________________________________________________________________________________________________________

Proraun stabilnosti na prevrtanje (GEO/STR)


Kombinacija 1 (K1: A1 + M1 + R1)
Projektni parametri cd i d:
tg30o
= 1k = 30o - zasip
1d = arc tg

1.0

c
0
c1d = 1k =
= 0 (kPa)
c' 1.0

tg36o
= 2k = 36o - tem. tlo
c 2d
2d = arc tg

1.0
Koeficijent aktivnog tlaka prema Rankine-u za projektne vrijednosti parametara posmine
vrstoe: K A = tg 2 45o 1d 2 = tg 2 45o 30o 2 = 0.333
c
0
= 2k =
= 0 (kPa)
c' 1.0

Sila aktivnog tlaka:


PA1 = 1 h K A h 0.5 = 18.0 3.5 0.333 3.5 0.5 = 36.75 (kN/m)
PA2 = q h K A = 10 3.5 0.333 = 11.65 (kN/m)

Teina zida podijeljenog na elemente (bet = 25 kN/m3):


W1 = B t b bet = 2.8 0.3 25 = 21.0 (kN/m' )

W2 = (h t b ) t s bet = (3.5 0.3) 0.25 25 = 20.0 (kN/m' )

Teina zasipa:
W3 = (h t b ) b 1 = (3.5 0.3) 2.10 18 = 120.96 (kN/m' )
Dodatno (promjenjivo) optereenje:
Q = q (B x ) = 10 (2.8 0.45) = 23.5 (kN/m' )

Kontrola stabilnosti na prevrtanje oko toke A (K1):


Ed R d

Ed = (G,dst PA1) h 3 + (Q,dst PA2 ) h 2

] 1

R d = G,stb (W1 B 2 + W2 (x + t s 2) + W3 (x + t s + b 2)) + Q ,stb Q (x + t s + b 2)

1.35 36.75 1.17 + 1.5 11.651.75 [1.0 (21.0 1.4 + 20.0 0.575 + 120.961.75) + 0 23.5 1.75]
88.6 252.6

1
1.0

Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:


E
88.6
U = d 100 (%) =
100 = 35.1%
Rd
252.6
Jo jedan odnos pomou kojeg se moe izraziti kontrola stabilnosti jest faktor sigurnosti:
FS =

G ,stb (W1 B 2 + W2 (x + t s 2 ) + W3 (x + t s + b 2 )) + Q ,stb Q (x + t s + b 2 )

( G ,dst PA1 ) (H + Df ) 3 + ( Q ,dst PA 2 ) (H + Df ) 2

FS =
P

1.0

252.6
= 2.85 1.0 zadovoljava
88.6

Faktor sigurnosti na prevrtanje se definira kao odnos momenata svih sila oko toke A koje
zadravaju zid da se ne prevrne, prema momentu svih sila koje prevru konstrukciju.
Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)
Projektni parametri cd i d:
tg30o
= 24.8o - zasip
1d = arc tg

1.25
Koeficijent aktivnog tlaka prema Rankine-u za pr. vrijednosti parametara posmine vrstoe:
c
0
c1d = 1k =
= 0 (kPa)
c' 1.25

K A = tg 2 45o 1d 2 = tg 2 45o 24.8o 2 = 0.41


Sila aktivnog tlaka:
PA1 = 1 h K A h 0.5 = 18 3.5 0.41 3.5 0.5 = 45.20 (kN/m)
PA2 = q h K A = 10 3.5 0.41 = 14.35 (kN/m)
Ukupne teina zida (sa zasipom):

W =W1 + W2 + W3 = 21.0 + 20.0 + 120.96 = 161.96 (kN/m')


Dodatno (promjenjivo) optereenje:

Q = q (B x ) = 10 (2.8 0.45) = 23.5 (kN/m' )

Kontrola stabilnosti na prevrtanje oko toke A (K2):


Ed R d

(G,dst PA1) h 3 + (Q,dst PA2 ) h 2 [G,stb (W1 a1 + W2 a 2 + W3 a3 ) + Q,stb Q a 4 ]

1
R

1.0 45.4 1.17 + 1.3 14.351.75 [1.0 (21.0 1.4 + 20.0 0.575 + 120.961.75) + 0 23.5 1.75]
85.8 252.6

1
1.0

Iz uvjeta stabilnosti mogu se izraziti stupanj iskoritenosti i faktor sigurnosti:


E
85.8
252.6
U = d 100 (%) =
100 = 34.0%
FS =
= 2.94 1.0
P
85.8
Rd
252.6

Proraun stabilnosti na prevrtanje (EQU) (za primjer)


(EQU uz pretpostavku nestiljive podloge, stijena nema slijeganja)
Projektni parametri cd i d:
tg30o
= 24.8o - zasip
1d = arc tg

1.25
Koeficijent tlaka mirovanja prema Jaky-ju za pr. vrijednosti parametara posmine vrstoe:
c
0
c1d = 1k =
= 0 (kPa)
c' 1.25

K 0 = 1 sin1d = 1 sin 24.8o = 0.58


Sila tlaka mirovanja:
PA1 = 1 h K 0 h 0.5 = 18 3.5 0.58 3.5 0.5 = 63.94 (kN/m)
PA2 = q h K 0 = 10 3.5 0.58 = 20.3 (kN/m)

Destabilizirajui uinak djelovanja (moment sila koje destabiliziraju zid):

E dst ,d = ( G ,dst PA1 ) h 3 + ( Q ,dst PA 2 ) h 2 = 1.1 63.94 1.17 + 1.5 20.3 1.75 = 135.6 (kNm/m)
Stabilizirajui uinak djelovanja (moment sila koje stabiliziraju zid):
Estb ,d = G ,stb (W1 B 2 + W2 (x + t s 2 ) + W3 (x + t s + b 2 )) + Q ,stb Q (x + t s + b 2 ) =
= 0.9 (21.0 1.4 + 20.0 0.575 + 120.96 1.75) + 0 23.5 1.75 = 227.32 (kNm/m)

Kontrola stabilnosti na prevrtanje oko toke A:


E dst, d Estb, d
135.6 227.3 zadovoljava
Iz uvjeta stabilnosti mogu se izraziti stupanj iskoritenosti i faktor sigurnosti:
E
135.6
227.3
U = dst, d 100 (%) =
100 = 59.7%
FS =
= 1.68 1.0
P
135.6
Estb, d
227.3

Nosivost tla ispod temelja (GEO/STR)


Kombinacija 1 (K1: A1 + M1 + R1)
Sile za zadane projektne parametre su ve odreene kod prorauna stabilnosti na prevrtanje.

PA1 = 36.75 (kN/m) , PA2 = 11.65 (kN/m) , Q = 23.5 (kN/m' )

W =W1 + W2 + W3 = 21.0 + 20.0 + 120.96 = 161.96 (kN/m' )


Proraunske sile Vd, Hd i moment Md oko toke S:
Vd = G ,dst W + Q ,dst Q = 1.35 161.96 + 1.5 23.5 = 253.9 (kN/m)
H d = G ,dst PA1 + Q ,dst PA 2 = 1.35 36.75 + 1.5 11.65 = 67.1 (kN/m)
M d = G,dst (W1 0 + W2 (B 2 x t s 2 ) W3 (B 2 b 2 ) + PA1 h 2 + PA2 h 3)
Q,dst Q (B 2 (b + t s ) 2 ) =

M d = 1.35 (0 + 20 2.225 120.96 0.35 + 36.75 1.75 + 11.65 1.17 ) 1.5 23.5 0.225
= 100.21 (kNm/m)
Ekscentricitet sile Vd:
eB =

M d(B)
Vd

100.21
= 0.395 (m)
253.9

B
= 0.467 (m)
6

B' = B 2 e B = 2.8 2 0.395 = 2.01 (m)

Traka ( L' = )
A' = B'1m = 2.01 (m 2 )
Nosivost tla ispod plitkog temelja za drenirane uvjete se odreuje prema izrazu:
q f = cd N c bc sc i c + ' vo N q bq sq i q + 0.5 B' N b s i
- faktori nosivosti:
N q = 37.71 , N c = 50.53 , N = 53.34

- nagib baze temelja ():


za horizontalnu bazu bc = bq = b = 1.0
- faktori oblika temelja:
za trakasti temelj ( L' = ) s c = sq = s = 1.0
- faktori nagiba rezultante djelovanja:
B'
2+
L' = 2
eksponent m = m B =
B'
1+
L'
m

67.1
Hd
= 0.54
=
1

i q = 1

o
'
V
+
A

ctg

253
.
9
+
2
.
01

ctg
36
d
2d
2d

m +1

Hd
67.1
i = 1
= 0.40
= 1

o
V
A
'
c
ctg
+

253
.
9
2
.
01
0
ctg
36
+

d
2d
2d

1 iq
1 0.54
= 0.54
= 0.53
ic = iq
N c tg2d
50.53 tg36o

q f = 0 50.53 1.0 1.0 0.53 + 0 37.31 1.0 1.0 0.54 + 0.5 2.01 22.0 53.34 1.0 1.0 0.40
q f = 471.74 (kPa)
q Rd =

q f 471.74
=
= 471.74 (kPa)
R
1.0

Kontrola za nosivost tla (K1):


Ed R d
Vd q Rd A'
253.9 471.74 2.01
253.9 948.2 zadovoljava
Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:
253.9
E
100 = 26.8%
U = d 100 (%) =
948.2
Rd
Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)
Sile za zadane projektne parametre su ve odreene kod prorauna stabilnosti na prevrtanje.

PA1 = 45.20 (kN/m) , PA2 = 14.35 (kN/m) , Q = 23.5 (kN/m' )

W =W1 + W2 + W3 = 21.0 + 20.0 + 120.96 = 161.96 (kN/m' )

Proraunske sile Vd, Hd i moment Md oko toke S:


Vd = G ,dst W + Q ,dst Q = 1.0 161.96 + 1.3 23.5 = 192.5 (kN/m)
H d = G ,dst PA1 + Q ,dst PA 2 = 1.0 45.20 + 1.3 14.35 = 63.9 (kN/m)
M d = G,dst (W1 0 + W2 (B 2 x t s 2 ) W3 (B 2 b 2 ) + PA1 h 2 + PA2 h 3)
Q,dst Q (B 2 (b + t s ) 2 ) =

M d = 1.0 (0 + 20 2.225 120.96 0.35 + 45.20 1.75 + 14.35 1.17 ) 1.3 23.5 0.225
= 91.2 (kNm/m)
Ekscentricitet sile Vd:
eB =

M d(B)
Vd

91.2
= 0.47 (m)
192.5

B' = B 2 e B = 2.8 2 0.47 = 1.86 (m)


Traka ( L' = )
A' = B'1m = 1.86 (m 2 )
Nosivost tla ispod plitkog temelja za drenirane uvjete se odreuje prema izrazu:
q f = cd N c bc sc i c + ' vo N q bq sq i q + 0.5 B' N b s i
- faktori nosivosti:
N q = 18.8 , N c = 30.5 , N = 20.6
- nagib baze temelja ():
za horizontalnu bazu bc = bq = b = 1.0
- faktori oblika temelja:
za trakasti temelj ( L' = ) s c = sq = s = 1.0
- faktori nagiba rezultante djelovanja:
B'
2+
L' = 2
eksponent m = m B =
B'
1+
L'
m

Hd
63.9
i q = 1
= 0.45
= 1

o
V
A
'
c
ctg
+

192
.
5
1
.
86
0
ctg
30
.
16
+

d
2d
2d

m +1

Hd
63.9
i = 1
1
= 0.30
=

o
V
A
'
c
ctg
+

192
.
5
1
.
86
0
ctg
30
.
16
+

d
2
d
2
d

1 iq
1 0.45
ic = iq
= 0.45
= 0.42
N c tg2d
30.5 tg30.16o

q f = 0 30.5 1.0 1.0 0.42 + 0 18.8 1.0 1.0 0.45 + 0.5 1.86 22.0 20.6 1.0 1.0 0.30
q f = 126.44 (kPa)
q Rd =

q f 126.44
=
= 126.44 (kPa)
R
1.0

Kontrola za nosivost tla (K2):


Ed R d

Vd q Rd A' (ako je rezultanta u jezgri presjeka odnosno ako je e

B
u oba smjera.)
6

192.5 126.44 1.86


192.5 235.2 zadovoljava
Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:
192.5
E
100 = 81.8%
U = d 100 (%) =
235.2
Rd

Proraun stabilnosti na klizanje (GEO/STR)


Kombinacija 1 (K1: A1 + M1 + R1)
Proraunske sile Vd, Hd:
Vd = G ,stb W + Q ,stb Q = 1.0 161.96 + 0 23.5 = 161.96 (kN/m)
H d = G ,dst PA1 + Q ,dst PA 2 = 1.35 36.75 + 1.5 11.65 = 67.1 (kN/m)
Kontrola stabilnosti na klizanje (K1):
Ed R d
H d Vd tg

1
Rh

=k2d
k=2/3 za prefabricirane elemente (pre-cast)
k=1 betoniranje in-situ (cast-in-place)
=136 =36
1
67.1 161.96 tg36o
1.0
67.1 117.7 zadovoljava
Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:
67.1
E
100 = 57.0%
U = d 100 (%) =
117.7
Rd
Jo jedan odnos pomou kojeg se moe izraziti kontrola stabilnosti jest faktor sigurnosti:
Tmoguce Vd tg 1 Rh
FS =
=
1.0
k
Tpotrebno
Hd

117.1
= 1.74 1.0 zadovoljava
k
67.1
Faktor sigurnosti na klizanje predstavlja odnos sile trenja na dodiru temelj-tlo
prema horizontalnim silama koje guraju zid.
FS =

Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)


Proraunske sile Vd, Hd:
Vd = G ,stb W + Q ,stb Q = 1.0 161.96 + 0 23.5 = 161.96 (kN/m)
H d = G ,dst PA1 + Q ,dst PA 2 = 1.0 45.20 + 1.3 14.35 = 63.9 (kN/m)
Kontrola stabilnosti na klizanje (K2):
Ed R d
H d Vd tg

1
Rh

1
1.0
63.9 94.1 zadovoljava
Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:
E
63.9
U = d 100 (%) =
100 = 67.9%
Rd
94.1
63.9 161.96 tg30.16o

Faktor sigurnosti:
Tmoguce Vd tg 1 Rh 94.1
FS =
=
=
= 1.47 1.0 zadovoljava
k
Tpotrebno
Hd
63.9

Zakljuak
Zadane dimenzije AB potporne konstrukcije zadovoljavaju uvjete stabilnosti i nosivosti tla
za zadano optereenje.
g.s.n. STR/GEO
prevrtanje
prevrtanje
nosivost tla
klizanje

U (%)

Fs

(EQU)

59.7

1.68

K1

35.1

2.85

K2

34.0

2.94

K1

26.8

K2

81.8

K1

57.0

1.74

K2

67.9

1.47

Konstrukcija ne zadovoljava ako je U>100%. Mjerodavan je najstoi uvjet (najvei U(%)).

10.3. ZADATAK

Provjeriti da li zadane dimenzije potporne konstrukcije zadovoljavaju uvjete stabilnosti i


nosivosti tla za osnovno optereenje (proraun prema EN 1997-1:2004, projektni pristup 1).
Zadana svojstva prema skici:
zasip:
temeljno tlo:
3
= 10
2 =20.0 (kN/m3)
1 =18.0 (kN/m )
= 0
2k = 35
1k = 26
= 10
c2k = 0 (kPa)
c1k = 0 (kPa)

RJEENJE
Prema EN 1997-1:2004:
Za proraun klizanja, prevrtanja i nosivosti tla koristimo granino stanje nosivosti: GEO
- Za odabrani projektni pristup 1: K1a: A1 + M1 + R1
K2a: A2 + M2 + R1

Proraun stabilnosti na prevrtanje (GEO)


Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)
Projektni parametri c1d i 1d:
c
0
= 0 (kPa)
c1d = 1k =
c' 1.25

tg26o
= 21.3o - zasip
1d = arc tg

1.25

Odreivanje sile aktivnog tlaka:


Za openiti sluaj nagnutog terena (), nagnute poleine zida () i trenja izmeu zida i tla ()
EC7 predlae sljedei priblian numeriki postupak.
ea = ah (z) = K a v (z) + K aq q K ac c

gdje su:
K = K n cos cos( ) - koeficijent horizontalnog tlaka za jedininu teinu tla
K q = K n cos 2 = K

cos
- koeficijent horizontalnog tlaka za dodatno optereenje
cos( - )

K c = (K n 1) cot - koeficijent horizontalnog tlaka za koheziju

K n predstavlja koeficijent normalnog tlaka na stranju povrinu zida, a za aktivni tlak


definiran je kao:
1 + sin sin(2m w + ) + 2(m t + m w )tan
Kn =
e
*, gdje su:
1 sin sin(2m t + )

sin10o
1
sin
1
(21.3o ) 10o = 36.4o *
m t = arc cos
= arc cos
o
2
sin

2
sin( 21.3 )

sin( 10o )
1
sin
1
(21.3o ) (10o ) = 46.4o *
m w = arc cos
= arc cos
o
2
sin
2
sin( 21.3 )

* - izrazi za aktivni tlak i pasivni otpor razlikuju samo u predznacima kuta unutarnjeg trenja
i trenja izmeu zida i tla . Kod izrauna aktivnog tlaka i se uvrtavaju s negativnim
predznakom -, a kod izrauna pasivnog otpora sa pozitivnim predznakom + (korisna
prilagodba za tabline proraune).

K n = 0.510
Za kut nagiba stranje plohe zida =0 slijedi:
K a = K aq = K n cos 2 = 0.495

K ac = (K n 1) cot = 1.255

ea (z) = ah (z) = K a (z) + q K ac c , c=0 i q=0 ea (h) = K a h


v

Sila aktivnog tlaka:


PAh = ea (h) h 0.5 = 0.495 18 4.5 4.5 0.5 = 90.21 (kN/m' )

PAv = PAh tg( + d ) = 90.21 tg10o = 15.91 (kN/m' )


Teina zida podijeljenog na elemente (bet = 24 kN/m3):
W1 = 0.75 3.5 24

= 63.0 (kN/m' )

1
W2 = 0.75 3.5 24 = 31.5 (kN/m' )
2
W3 = 1.0 2.5 24
= 60.0 (kN/m' )

Wi = 154.5 (kN/m')
Kontrola stabilnosti na prevrtanje oko toke A:
E dst,d Estb,d
G ,dst (PAh h 3) [ G ,stb (W1 2.125 + W2 1.5 + W3 1.25 + PAv 2.5)]

1
R

1.0 (90.21 4.5 3) [1.0 (63.0 2.125 + 31.5 1.5 + 60.0 1.25 + 15.91 2.5)]

1
1.0

135.3 295.9 zadovoljava


Iz uvjeta stabilnosti mogu se izraziti stupanj iskoritenosti i faktor sigurnosti:
E
135.3
295.9
U = dst, d 100 (%) =
100 = 45.7%
FS =
= 2.19 1.0
P
135.3
295.9
Estb, d
Kontrolu izvriti i za kombinaciju 1 (K1: A1 + M1 + R1).

Nosivost tla ispod temelja (GEO)


Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)
Projektni parametri cd i d:
c
0
c1d = 1k =
= 0 (kPa)
c' 1.25

tg26o
= 21.3o - zasip
1d = arc tg

1.25

tg35o
= 29.3o - tem. tlo
c 2d
2d = arc tg

1.25
Sile za zadane projektne parametre su ve odreene kod prorauna stabilnosti na prevrtanje.
c
0
= 2k =
= 0 (kPa)
c' 1.25

PAh = 90.21 (kN/m) , PAv = 15.91 (kN/m)

W =W1 + W2 + W3 = 154.5 (kN/m' )


Proraunske sile Vd, Hd i moment Md oko toke S:

Vd = G ,dst (PAv + W ) = 1.0 (15.91 + 154.5) = 170.41 (kN/m)

H d = G ,dst PAh = 1.0 102.24 = 90.21 (kN/m)

M d = G,dst (W1 0.875 + W2 0.25 + W3 0 + PAv 1.25 PAh 1.5) =

M d = 1.0 (63.0 0.875 + 31.5 0.25 + 60.0 0 + 15.91 1.25 90.21 1.5) = 52.43 (kNm/m)

Ekscentricitet sile Vd:


eB =

M d(B)
Vd

52.43
= 0.31 (m)
170.41

B
= 0.42 (m)
6

B' = B 2 e B = 2.5 2 0.31 = 1.88 (m)


Traka ( L' = )
A' = B'1m = 1.88 (m 2 )
Nosivost tla ispod plitkog temelja za drenirane uvjete se odreuje prema izrazu:
q f = cd N c bc sc i c + ' vo N q bq sq i q + 0.5 B' N b s i
'vo = (Df h ) = 19 0.65 = 13.0 (kPa) ,

H = min(10%H; 0.5(m))

- faktori nosivosti:
N q = 16.9 , N c = 28.4 , N = 17.8
- nagib baze temelja ():
za horizontalnu bazu bc = bq = b = 1.0
- faktori oblika temelja:
za trakasti temelj ( L' = ) s c = sq = s = 1.0
- faktori nagiba rezultante djelovanja:
m = m B = 2 , i q = 0.22 , i = 0.10 , ic = 0.17

q f = 0 28.4 1.0 1.0 0.17 + 13.0 16.9 1.0 1.0 0.22 + 0.5 1.88 20.0 17.8 1.0 1.0 0.10
q f = 83.37 (kPa)
q Rd =

q f 83.37
=
= 83.37 (kPa)
R
1.0

Kontrola za nosivost tla (K2):


Ed R d

Vd q Rd A'
170.41 83.37 1.88
170.41 > 156.74 ne zadovoljava!!
Iz uvjeta stabilnosti moe se izraziti i stupanj iskoritenosti kao:
E
170.41
U = d 100 (%) =
100 = 108.7%
Rd
156.74
Kontrolu izvriti i za kombinaciju 1 (K1: A1 + M1 + R1).

Proraun stabilnosti na klizanje (GEO)


Kombinacija 2 (K2: A2 + M2 + R1)
Proraunske sile Vd, Hd:

Vd = G ,stb (PAv + W ) = 1.0 (15.91 + 154.5) = 170.41 (kN/m)


H d = G ,dst PAh = 1.0 90.21 = 90.21 (kN/m)

Kontrola stabilnosti na klizanje (K2):


Ed R d
H d Vd tg

1
Rh

=k2d=129.3 =29.3
k=1 ljevani beton (cast-in-place)
1
1.0
90.21 95.63 zadovoljava
90.21 170.41 tg 29.3o

Iz uvjeta stabilnosti mogu se izraziti stupanj iskoritenosti i faktor sigurnosti:


Tmoguce 95.63
E
90.21
U = d 100 (%) =
100 = 94.3% , FS =
=
= 1.06
k
Rd
95.63
Tpotrebno 90.21
Kontrolu izvriti i za kombinaciju 1 (K1: A1 + M1 + R1).

Zakljuak
Zadana potporna konstrukcija ne zadovoljavaja uvjet nosivosti tla za zadano podtemeljno tlo.
g.s.n. GEO
prevrtanje
nosivost tla
klizanje

U (%)

Fs

K1

52.0

1.92

K2

45.7

2.19

K1

23.3

K2

108.7

K1

85.4

1.17

K2

94.3

1.06

Konstrukcija ne zadovoljava ako je U>100%. Mjerodavan je najstoi uvjet (najvei U(%)).

10.4. ZADATAK

Provjeriti stabilnost na prevrtanje i klizanje armiranobetonskog zida sa zategom (proraun


prema EN 1997-1:2004, projektni pristup 3). Zatega je privrena na zid na svaka 4.0 (m)
duine zida. Silu aktivnog tlaka odrediti analitiki prema teoriji Rankine-a. Parametri zasipa iza
zida: k = 40.1; = 0 (pretpostavka samo za ovaj primjer); = 20 (kN/m3).
RJEENJE
Prema EN 1997-1:2004:
- Za odabrani projektni pristup 3: A2 + M2 + R3
trajna povoljna djelovanja (A2):
trajna nepovoljna djelovanja (A2):
tangens efektivnog kuta trenja (M2):
efektivna kohezija (M2):
prevrtanje (R3):
klizanje (R3):

Projektni parametri cd i d:
c
0
cd = k =
= 0 (kPa) ,
c' 1.25

tg 40.10o
= 33.97o
d = arc tg

1.25

Teina zida (b =25 (kN/m3)):


W1 = 0.5 5.0 25
= 62.5 (kN/m' )
W2 = 0.5 0.5 5.0 25 = 31.25 (kN/m' )
W3 = 2.0 1.0 25

= 50.0 (kN/m' )

W = 143.75 (kN
i

m')

G;stb = 1.0
G;dst = 1.0
tg' = 1.25
c' = 1.25
R = 1.0
R,h = 1.0

Sila aktivnog tlaka za projektne vrijednosti parametara posmine vrstoe zasipa iza zida:

K A = tg 2 (45 d /2 ) = 0.283
1
1
PA = h h K A = 6.0 20.0 6.0 0.283 = 101.92 (kN m')
2
2
Sila pasivnog otpora koju preuzima sidreni blok zatege:
K p = tg 2 (45 + d / 2 ) = 3.532
e p = H K p e p1 = 20.0 0.5 3.532 = 35.3 (kPa)
e p2 = 20.0 1.5 3.532 = 106.0 (kPa)

e p1 + e p2

35.3 + 106.0
0.5 = 35.3 (kN m')
2
2
(koristi se 50% mogueg otpora jer pomak dovoljan da se aktivira puna vrijednost aktivnog
tlaka iznosi 0.002H, a pomak potreban za punu vrijednost pasivnog otpora je 0.05 H; gdje je H
visina zida)
Pp =

0.5 1.0 =

Sila u zatezi (odgovara sili pasivnog otpora koju preuzima sidreni blok):
Z = Pp = 35.3 (kN m') zida, ili stvarna sila u zatezi: Z*=4 35.3=141.3 (kN)

(jedna zatega na 4 (m) zida).

Izraunamo vrijednosti komponenti rezultante (R) svih sila koje djeluju na zid (poligon sila):
R V = W1 + W2 + W3 = 143.75 (kN m')
R H = PA Z = 101.9 35.3 = 66.6 (kN m')
Nagib rezultante svih sila u odnosu na okomicu na temeljnu plohu:
R
66.6
tg = H =
= 0.463
R V 143.75

Kontrola klizanja po temeljnoj povrini (GEO):


Fizikalna formulacija:
tg tg 0.463 0.674

FS =
k

tgd 0.674
=
= 1.46 > 1.0 zadovoljava
tg 0.463

Uvjet stabilnosti na klizanje:


Ed R d

PA G ;dst Z G ;stb ( Wi ) G ;stb tg d 1 R, h

101.9 1.0 35.3 1.0 143.75 1.0 tg33.97 1 1.0


66.6 < 96.8 zadovoljava
Stupanj iskoritenosti:
PA G;dst Z G;stb
66.6
U=
100(%) =
100 = 68.8%
( Wi ) G;stb tg d 1 R, h
96.8
Faktor sigurnosti na klizanje:
FS =
k

Tmoguce
Tpotrebno

( Wi ) G;stb tg d 1 R, h
PA G;dst Z G;stb

96.8
= 1.46 1.0 zadovoljava
66.6

Kontrola prevrtanja oko krajnje toke stope zida (GEO):

Ed R d
(PA a ) G ;dst ( Wi x i + Z b) G;stb

1
R

1
1.0
(101.88 2.0) 1.0 (62.5 1.75 + 31.25 1.33 + 50.0 1.0 + 35.4 4.95) 1.0 1 1.0

(PA 2.0) G ;dst ( W1 1.75 + W2 1.33 + W3 1.0 + Z 4.95) G ;stb

203.8 376.2 zadovoljava


Stupanj iskoritenosti (za prevrtanje):
U=

( Wi x i + Z b) G;stb 1 R
(PA a) G;dst

100 (%) =

203.8
100 = 54.2%
376.2

Faktor sigurnosti na prevrtanje:

FS = 1.85 1.0 zadovoljava


P

Zadana potporna konstrukcija zadovoljava stabilnost na prevrtanje i klizanje. Za potpunu


analizu stabilnosti konstrukcije potrebno je provjeriti i ostale uvjete stabilnosti.

10.5. ZADATAK

Odrediti pritisak od zasipa i vode na potporni zid prema skici. Za proraun aktivnog tlaka
koritena je teorija Coulomb-a. Svojstva zasipa navedena su na skici.

RJEENJE

s = w G = 9.81 2.70 = 26.487 (kN/m3 )


e
0.53
=
= 0.3464
1 + e 1 + 0.53
= (1 n ) s = (1 0.3464) 26.487 = 17.3 (kN/m3 )

n=

' = (1 n ) ( s w ) = (1 0.3464) (26.487 9.81) = 10.9 (kN/m 3 )

Ukupni pritisak na zid sastoji se od pritiska koji je posljedica optereenja od vrstog skeleta
tla (efektivno naprezanje) i hidrostatikog pritiska vode u porama tla (porni pritisak).
Proraun je prikazan u tablici u nastavku.
z
(m)
0.0
2.0

pritisak od vrstog skeleta tla


(kPa)
0.0
z1 K A = 17.3 2.0 0.308

0.0
0.0

6.0

= 10.66
11.28 + ' z 2 K A =

w z 2 = 9.81 4.0 =

= 10.66 + 10.9 4.0 0.308 =


= 24.09

porni pritisak
(kPa)

= 39.24

Grafiki prikaz pritiska na potporni zid:

10.6. ZADATAK

Izraunati sile u razuporama (od 1 do 5) za podgradu graevne jame prema skici koristei
raspodjelu aktivnog tlaka koju su dali Terzaghi & Peck (1948.). Svojstva tla:

c k = 0 kPa k = 35o

= 17.3 kN/m3

K A = 0.272

RJEENJE
Analiza je izraena uz pretpostavku da se podgrada sastoji od niza zasebnih elemenata koji
se spajaju na mjestu oslonca (razupore):

=0

1.8 P1 = 22.90 1.36 + 24.66 0.42


P1 = 23.06 (kN/m' )

H = 0
B = 24.66 + 22.90 23.06 = 24.50 (kN/m' )
C = D = 0.5 52.85 = 26.43 (kN/m' )

E = 19.81 (kN/m' )
P5 = 10.14 (kN/m' )

Sile u razuporama su:


P1 = 23.06 (kN/m' )

P2 = B + C = 50.93 (kN/m')
P3 = C + D = 52.85 (kN/m' )
P4 = D + E = 46.24 (kN/m' )

P5 = 10.14 (kN/m' )

Za dimenzioniranje razupora vrimo proraun za granino stanje nosivosti: STR. Za odabrani


projektni pristup 1, i kombinaciju K1:A1+M1+R1, izvriti proraun s projektnim
vrijednostima parametara:
c
0
c1d = 1k =
= 0 (kPa)
c' 1.0

tg35o
= 1k = 35o
1d = arc tg

1.0

Projektne sile u razuporama su:


P1,d = G,dst P1 = 1.35 23.06 = 31.13 (kN/m' )
P2 ,d = G ,dst P2 = 1.35 50.93 = 68.75 (kN/m' )
P3,d = G ,dst P3 = 1.35 52.85 = 71.35 (kN/m' )

P4 ,d = G ,dst P4 = 1.35 46.24 = 62.25 (kN/m' )


P5 ,d = G ,dst P5 = 1.35 10.14 = 13.69 (kN/m' )