You are on page 1of 30

URBANIZACIJA BOSNE I

HERCEGOVINE


KONCEPT:
- Pojam urbanizacije
- Naselja u Bosni i Hercegovini
- Historijska razdoblja Bosne i
Hercegovine sa naglaskom na
urbanizaciju
- Suvremeni urbani razvoj
- Problemi urbanog razvoja
Naselja Bosne i Hercegovine meusobno se
bitno razlikuju:
- prema svojoj veliini,
- prema izgledu,
- prostornoj i funkcionalnoj strukturi
Rezultat toga:
- prirodni uslovi
- historijsko kulturni razvoj
- drutveno ekonomski

- nastanak: pojavom zanatstva i trgovine
- razvoj bosanskohercegovakih gradova je u
etapama:
1. srednjovjekovni gradovi
2. gradovi u vrijeme turske vladavine
3. austro - ugarski period
4. period izmeu dva svj. rata
5. period nakon II svj. rata i
6. suvremeni period



- na teritoriju BiH u zadnjim stoljeima bilo je 5
vrsta utvrda:
1. gradovi
2. palanke
3. kule
4. ardaci
5. arampovi

PALANKA

KULA

Srednjovjekovni gradovi
- malobrojna i malena gradska naselja
- gradovi u vidu utvrda, tvrava
- zatitna funkcija
- nizak stepen urbanizacije
- bosanski srednjovjekovni gradovi :
Vranduk, Bobovac, Banja Luka, Doboj, Maglaj,
Gradaac, Srebrenik, Jajce, Teanj itd.

Bobovac

Vranduk

Banja Luka

Srebrenik

Maglaj

Period Osmanske vladavine
- faza dinaminog razvoja urbanizacije
na tlu Bosne i Hercegovine
- islamsko orijentalna urbanizacija
- uzrokovana razvojem privrede,
kulturno prosvjetnih, upravno
politikih i drugih djelatnosti
- morfologija grada uoljiva i danas
- arija sa zanatskim i trgovakim etvrtima i
javnim institucijama, stambene zone - mahale
sa orijentalnim tipom kua
- Mnogi gradovi nastaju, a neki doivljavaju svoj
uspon
- Sarajevo, Mostar, Banja Luka, Tuzla, Jajce, Zenica,
Travnik, Foa, Zvornik, Trebinje, Viegrad i drugi
bosanskohercegovaki gradovi
- - poinje priliv stanovnitva sa sela
Sarajevo


Austro ugarski period
- znaajna faza urbanizacije na ovim prostorima
- razvoj saobraaja i podizanje novih urbanih
sredita
- proirenje i modernizacija starih gradova
- novi mali rudarsko-industrijski centri urbanog
tipa: Breza, Ugljevik, Kreka, Kakanj, Zavidovii
- urbani centri sa eljezniko-cestovnim pravcima:
Ostroac, Jablanica, apljina, zatim Kalinovik,
Bosansko Grahovo, Han Pijesak, Trnovo, Litica
- dvojna urbana struktura gradova
- i dalje su u Bosni i Hercegovini
zastupljeni manji gradovi
- stepen urbanizacije: manji od 20%

Sarajevo
Period nakon 2. svj. rata
- snana industrijalizacija i razvoj
tercijarnih djelatnosti
- intenzivna urbanizacija
- nastanak novih gradova: Novi
Travnik, Ilija, Banovii
- planski graene gradske etvrti:
Malta, Dobrinja
- koncentracija gradova uz
saobraajnice
Dobrinja
Malta - Tuzla

Savremena urbanizacija
- naglo irenje gradova izazvalo:
1. urbana industrijalizacija i
elektrifikacija;
2. depopulacija ruralnih/seoskih
predjela i naselja;
3. irenje saobraajne mree i
4. razvijanje moderne proizvodnje.


- 75% stanovnitva deagrarizirano
- ipak 33% stanovnitva ivi u
gradovima, a 42% nepoljoprivrednog
na selu!
- vei bosanskohercegovaki centri
su: Sarajevo, Banja Luka, Mostar,
Tuzla, Zenica, Biha


Administrativni status grada, vezan je
ne samo za odreeni broj stanovnika,
nego i za nivo urbanog razvoja, kao i
ekonomsku i kulturnu bazu opina
Prema pokazateljima iz 1991. godine u
Bosni i Hercegovini je ivjelo 1,7 miliona
stanovnika, odnosno 37% od ukupnog
broja stanovnika u urbanim zonama, sa
prosjenim rastom urbane populacije
2,8% godinje.
- procjenjuje se da 45% stanovnitva ivi
u gradskim zonama (na osnovu procjene
iz 2004. godine), sa prosjenim
godinjim prirastom urbanog
stanovnitva u posljednjih 15 godina od
0,3%.

Karta koncentracije
stanovnitva
Problemi u urbanom razvoju
BiH
Problemi u urbanom razvoju Bosne i
Hercegovine manifestuju se kroz:
- Izrazitu demografsku koncentraciju i
polarizaciju u BiH
- Polarizaciju u urbanom razvoju
- Dezintegraciju naseobinskog sistema
- Problem ruralizacije gradova
- Problem socio geografske
diferencijacije urbanog sistema BiH.


Hvala na panji!