Sie sind auf Seite 1von 18

EKOLOKI I DRUGI ZAHTJEVI

U PROCESU PRIPREME IZGRADNJE


HIDROELEKTRANE VRANDUK

JP Elektroprivreda d.d. BiH


Sarajevo
Irvina Numi, dipl.ing.gra.
Samira Tali, dipl.ing.arh.
mr. Almedin Skopljak, dipl.ecc.

HE Vranduk
Javni interes Federacije BiH
Sloena graevina za proizvodnju elektrine energije
koritenjem hidropotencijala rijeke Bosne
Lokalitet se odlikuje spomenikim vrijednostima kulturnohistorijskog naslijea
Izmjene pravnog okvira za ureenje prostora, pitanje koncesije,
zatitu okolia, zatitu kulturnog naslijea, odeivanje ekoloki
prihvatljivog protoka dodatno uslonile razvoj projekta

JP Elektroprivreda d.d. BiH Sarajevo


Najvea kompanija u BiH - osnovana 1946. godine
Dioniko drutvo - 90% kapitala u vlasnitvu F BiH
- 10% je u vlasnitvu malih dioniara
Djelatnost - proizvodnja i
- snadbjevanje elektrinom energijom
TE Tuzla

HE Grabovica

Kapaciteti
- dvije termoelektrane 70% elektrine energije
- tri hidroelektrane i
- osam malih hidroelektrana
Ukupni instalisani kapacitet 1.682 MW
Godinja proizvodnja 7,4 TWh
Prihod preko 0,5 milijardi Eura

Od strane Vlade FBiH imenovani noslilac pripreme i


izgradnje vie projekata elektroenergetskih objekata meu
kojima je i HE Vranduk

HE Vranduk - Lokalitet

Protono postrojenje derivacionog tipa sloeno od vie objekata


koji funkcionalno predstavljaju jednu cjelinu.

9
7

5
4

Vranduk - tvrava

3
6
2 8

LEGENDA
1 BRANA I MALI AGREGAT
2 ULAZNA GRAEVINA
3 DOVODNI TUNEL
4 STROJARA
5 TUNEL NA M17
6 ELJEZNIKI TUNEL
7 MOST BOSNA IV
8 MOST BOSNA V
9 MOST NA LOKALNOM PUTU

HE Vranduk - Tehnike karakteristike

Instalisani protok

m3/s

Tip i broj turbina

Kota normalnog uspora


Kota donje vode (zaQi )
Maksimalni
pad
Snaga
Mogua
proizvodnja

bruto/neto

godinja

m
n.m
m
n.m

Glavni
agregati
100
2 kaplan
(S)

Agregat na
brani
14 (18)
1 kaplan
(S)

293.50

293.50

271.34

284.90

MW

22.46/20.9
0
18.56

GWh

86.88

8.45/8.28
1.07
9.50

Ukupno
118
19.63
96.38

HE Vranduk Priprema izgradnje


Priprema izgradnje
Projektovanje
Procjene uticaja na okoli,
Rjeavanje imovinsko-pravnih odnosa,
Izrade dokumentacije i vrenje radova na
zatiti kulturno-historijskog i prirodnog
naslijea
Pribavljanje dozvola
Izrada projekata hidroelektrane obuhvata:
analize prethodno uraene dokumentacije,
usklaivanje sa uslovima prostornih planova,
usklaivanje sa planovima upravljanja okoliem,
usklaivanje sa drugim planovima infrastrukture,
ispitivanje moguih tehnikih rjeenja,
hidrotehniko i konstruktivno oblikovanje,
ekonominost i
okolinsku prihvatljivost objekta.
Razvoj projekta privukao je panju i bio praen snanim
protivljenjem i sumnjama da e nepovoljno uticati na osobine

Okoli
Prema Zakonu o zatiti okolia HE Vranduk je objekat za koji je
obavezna procjena uticaja na okoli prije izdavanja okolinske dozvole.
U okviru SUO za HE Vranduk posebna panja posveena je
identifikaciji uticaja u periodu izgradnje i eksploatacije postrojenja i to
na:
stanovnitvo
klimu
kvalitet zraka
zatite voda
isputanje ekoloki prihvatljivog
protoka
zemljite
stvaranje otpada
floru i faunu
ihtiofaunu
stvaranje buke
uticaj na postojeu infrastrukturu
kulturno-historijsko naslijee i
pejza

Ekoloki prihvatljiv protok (EPP)

- veliki znaaja za ouvanje flore

i faune na podruju obuhvata


budueg hidroenergetskog
objekata.
- znaajan uticaj na odreivanje
osnovnih parametara
postrojenja (Qi)

Napredovanje nivoa projektne dokumentacije za HE Vranduk (due vrijeme),


prilagoavala se izmjenama pravnog okvira u segmentu voda, posebno EPP.

Na osnovu Idejnog projekta od nadlenih organa izdata su


rjeenja:
o predhodnoj vodnoj dozvoli (2010. g.),
o okolinoj dozvoli (2011. g.)
urbanistikoj saglasnosti (2012. g.),

Ekoloki prihvatljiv protok (EPP)


Na primjeru promjene zakonske regulative vezane za obavezu isputanja EPP i
razliitih nivoe dokumentacije pokazan je uticaj EPP na promjene osnovnih
parametara postrojenja.

a) Studija 2001. godine


Tri varijantne hidroenergetskog koritenja,
predloeno je derivaciono postrojenje
EPP 10% Qsr = 8 m3/s.
b) Idejno rjeenje 2002. godine
Derivaciono postrojenje
Izmeu brane i strojare je cca 7 km
EPP 10% Qsr = 8 m3/s
c) Idejni projekat 2010. godine
Prema zakon o vodama 2003. godine
EPP min. sr. mj. 95% obezbjeenjem = 14
m3/s.
Qi postrojenja prilagoen
d) Podloge za Glavni projekat
Pravilnik 2013. godine
EPP (obavezno struno miljenje biologa)
EPP se mjenja po dekadama od 19,7 do
29,5 m3/s

Ekoloki prihvatljiv protok (EPP)


Analizirajui Pravilnik i dosadanju dokumentaciju za HE Vranduk
zakljuuje se:
Pravilnik se primjenjuje retroaktivno
Promjena ulaznih veliina (srednji dekadni protoci)
Uvode se bioloke, ekoloke, hidraulike metode
EPP iz Idejnog projekta od 14 m3/s mjenja se na vrijednosti 19,7 29,5 m3/s (cca +30 % za suni period, 2,1 puta za vlani period)
Promjena Qi agregata na brani sa 18 m3/s (opt 14 m3/s) na 19,7 29,5 m3/s
Razlika proticaja 5,7 - 15,5 m3/s se koristi na 9 m, a ne na 20 m
Smanjenja E god i eventualno do smanjenja opt Qi od 100 m3/s,
smanjenje Dtunela
Promjene osnovnih parametara
Promjene obima ulaganja i parametara isplativosti

Kulturno-historijsko naslijee
S obzirom na spomenike
vrijednosti lokaliteta i nacionalno
kulturno-historijsko naslijeu
projekat HE Vranduk je neodvojiv
od konteksta ouvanja Starog
grada Vranduka

Idejno rjeenje 2002.


godine
Idejni projekat 2010.
godine

Urbanistiko-tehniki uslovi

Plan upravljanja
Elaborat nultog/zateenog
stanja svih pojedinanih
objekata
Projekat pejsanog ureenja
prostora

Dokumentacija stavljena na
raspolaganje lokalnoj upravi i
drugim zainteresiranim
subjektima
Die Festung Vranduk in
Bosnien
Carl Ebert 1821-1885

Plan upravljanja

Interdisciplinarna analiza stanja


Mjere zatite
Lista prioritetnih akcija

Elaborat nultog/zateenog stanja objekata

Pojedinani objekti
Javne povrine
Spomenika cjelina

Projekat pejzanog ureenja HE Vranduk

Projekat pejsanog ureenja


prostora u sklopu izrade
glavnog projekta HE Vranduk
vidljivi beton na brani
transparentne ograde

ZAKLJUNA RAZMATRANJA
Za drutvo koje se nalazi pred
novim izazovima i kriterijima
evropskog i svjetskog trita vrlo
je vana intenzivna investiciona
aktivnost za unapreenje i
poboljanje uslova za proizvodnju
i koritenje svih raspoloivih
resursa.
Projektovanju i pripremi izgradnje
HE Vranduk se pristupilo posebno
osjetljivo kako bi se realizacija na
pozitivan nain odrazila u okoliu
i uinile ga atraktivnijim.
Dosadanje iskustvo na pripremi
izgradnje HE Vranduk dokazuje
este nedoumice svih uesnika,
subjektivna i razliita tumaenja
uz sveprisutno razliite interese
vezane za realizaciju projekta, to
oteava njegovu realizaciju i
poskupljuje investiciju.

HVALA

PITANJA ZA DISKUSIJU

Koji su oteavajui uslovi bili sa aspekta


odrivog razvoja i zatite ivotne sredine kod
donoenja odluke o pripremi izgradnje HE
Vranduk i kakva je uloga bila lokalne uprave i
zaineresovanih strana?
Koji su limitirajui faktori bili u fazi izrade
glavnog projekta i koji su pratei problemi i da
li ih ima?