Sie sind auf Seite 1von 289

Über dieses Buch

Dies ist ein digitales Exemplar eines Buches, das seit Generationen in den Regalen der Bibliotheken aufbewahrt wurde, bevor es von Google im
Rahmen eines Projekts, mit dem die Bücher dieser Welt online verfügbar gemacht werden sollen, sorgfältig gescannt wurde.
Das Buch hat das Urheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch,
das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann
von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles
und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist.
Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei – eine Erin-
nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat.

Nutzungsrichtlinien

Google ist stolz, mit Bibliotheken in partnerschaftlicher Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse
zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nichtsdestotrotz ist diese
Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch
kommerzielle Parteien zu verhindern. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen.
Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien:

+ Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche für Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese
Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden.
+ Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen
über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen
nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials für diese Zwecke und können Ihnen
unter Umständen helfen.
+ Beibehaltung von Google-Markenelementen Das "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über
dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht.
+ Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein,
sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA
öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist
von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig
ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der
Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben.

Über Google Buchsuche

Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google
Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser Welt zu entdecken, und unterstützt Autoren und Verleger dabei, neue Zielgruppen zu erreichen.
Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter http://books.google.com durchsuchen.
MÁGICARY M

DISO VISITIONVM

TOMVS SECVNDVS ,

Secunda cura correctior & auctior.

IN QVO A GIT VR

DEMALEFICIO , VANA

0 B S E R V A TI O N E

Diuinatione , & Confecratione ,

A V C T Q R E >

MARTINO DELRIO SOCIETATIS

I ES V PRESBYTERO ,
SACRAE THEOLOGIAE “ DOCTOR E,

in Academia GRAETIENSI S. S. Profeſore.

CVM PRIVILEGII S.

FILOSOFIA
UNIVER
ROMA

ISTITUTO DI
@
.I
D

Pr
.

1252

2
BIBLIOTECA
SITE
t
y

B HITTAMIRANI

V E N E T I.IS, M. DCV 1

Apud lo . Antonium & lacobum de Franciſcis.


‫‪-‬‬ ‫فيفي‬

‫"‬ ‫ین‬ ‫(‬

‫? ?‬

‫*‬

‫‪14‬‬

‫|‬
SERENISSIMO

PRINCIPI

E R N E S T 0 ,

Archiep. Colonienſi,

ORI
SRI ELECT ,

EPISCOPO LEODIENSI , &c .

M A RT IN V S D E L RIO

Societatis I ESV Presbyter.

al
I pri
Primus DISQV.IS IT IONVM MA

GICARVM Tonius C. T. placuit ER


r
a
y Neste PRINCEPS, vt audio ; ſpero
s
non minorem gratiæ locum huic Secun

do fore . Vincit multiplici varietate, cu


riofitate ,vtilitate . Vnam ille MAGIAE

fpeciem continebat , tres iſte comple &itur : in eum conie


ci , quæ de nefarijs MALEFICIIS, quæ de inanibus OB
SERVATIONIBVS , quæ de infinitis ferinè DIVINA

TIONVM generibus , Hiſtorici, Poecæ , Philofophi, lu

riſconſulti , Theologi ſuggeſſerunt, non incommodè di


geſta in ordinem quàm hucuſque commodiorem . kaue
nient , ni fallor, cuiuſlibet ordinis , & condicionis homi

nes,quod illosiuuare, fi attentè legerinc, non parum queat;


& ſe adiutos, tibi, PRINCEPS SERENISSIME, gratias
agent, cuius hæc auſpicijs videbunt in lucem prodijſle.

LOVANII , IDIBVS SEPTEMBRIS . 1599 .


t 2 IN
IN MARTINI DELRII

NOVITER EXCVSAM

MAGIAM ODARIV M. if

Aputitta fusdolore DELRIliber SOPHIAE

Fluviatilé obteritſ: ,, Germanus ille fætus,

Exeſtá ;ſapècancrum . Animo imbibaturalia ?


Et ante viperina Nampagine recondunt
Testudo tabe pota Animimedelam . Egentes

Mundam vorat conilin . Ratione nofle morbi


Jaculis onuſta capra -Purgamina :quiserna

: Virtute præpotentis De MENTIS igne cuſum

Điętamni opem fibifert . Hominem , fibi medelam


Quos icir ip/è demon ; oagace promiam ,
Animſ

Siue ille cancer, fiue Manuqurlatam amica ,


Serpensynocensvepeftis ; Abiudicare, turpe eft.
Qudagant ? adeſte cuncti. Hoc Del'R il volumen

Huc dominum tenebris. Cælieuolutum ab arce

filufe: quiſquis erras: i , per inuia in viana dux.

Deſertione quifquis. Erronibuspatefcit .

CHRIST I furis ,Magic Hocm manum vo'umen

-Maniæque capius cetro : Date VERIO AEQviamătes.

Tabefiis, et qui amaro Penituſque quid recordar


Felle INFIDELITATIS: NATVRA , cui volupas

Huc, quiſquis infirenses Eft noffe ; 1 yr A quiſquis ,


NATVRAE , &t artis eius ; V erumque N v Men opas i
Delrl liber fagacis <. Date in manum volumen

Mox in manuna inferatuli, A DELRIO exolutum .

CLAVDIVS DAVS QVAE IV S.


IN
IN EANDEM

A LI V D ...

Eu multa certó pollicere Apolline

Ventura , ſeu minare multa credulis ;

Siue extaſpectes, aſtra Cælofeu notes;

Impoſtores, mendax , fuperbus, improbus,

Farere . verus ifte te prodie liber,


Mentita veris corrigit , fallacias ,

Commenta , tricas, fraude confutos dolos,


Præfense cun & ta diffuit victrix Deo

Vis ingenlpotentis , Uconſtans labos .

Atque iftud audesimpius conuellere ?

Impoſtores , mendax , fuperbus, improbus,


Fatere'. verus ifte te prodit liber.
Veri peritusauctor , inuictus malis,

Magicisque laruis, nominis notum decus


Delrio , fa &ta di&ta verat omnia .

Spe& tata virtus, certa ftat fcriptis fides .

Fatere . verus iſte te prodit liber,


Seu multacerto pollicere Apolline
Ventura, feu minare multa credulis

Impostores, mendax, fuperbus,improbus.


CAROLVS GOOSSINVS

Os Ocvlvs Sis IGNARO.


) + 3 SVPE
S V PERIORIS,

& Cenforum Approbationes.

P. Oliverij Mañaræi Societatis I E $ * Vice -Præpofiti

R
mo Primo inſerta eft .

Hunc tertium Magicarum Diſquiſitionum librửm à R. P.


Martino Delrio Societatis Iesv Theologo conſcriptum ,

quod multiplici ſit variaque eruditione refertus, nihilque


conrineat quod Catholicæ fidei aduerſetur , dignum iudi

· ço qui prælo mandecur. Datum Louanij 8. Februarij ,


Anno Domini. 1599 .

GUILIELMVS FABRICIUS

Nouiomagus Apoftolicus , ac
Regins librorum cenfor.

Respoſteriores ;quartus, quintus,& fextus ,Diſquiſitionum


T Magicarum libri , auctore viro docto P.Martino Del

rio Societatis Ios y Presbytero , ob multiiugam eruditio


nem , iucundam ierum abåítarum varietatem , ac folidita

ten doctrinæ ,Lectori,hiſce potiſſimum temporibus, mul


tò vtiliſſimi futuri ſunt, vti & Priores earundem 'Diſquiſitio

num . Proinde in magnam vtilitatem Eccleſiæ omnino ty

pis mandandos eſſe iudico . Datum Antuerp.21. Kalen.

Aprilis, Anno 1599 .


SILVESTER PARDO'S . THEOLOGIAE

1 Licentiatus Cathedralis Ecclef .Antuerp . Cano


micus , Librorumque Cenfor.
. SVM

SV M MARIA

PARTIS PRIORIS

LIBRI III.

QV AE STIO I. QV AE STIO III..

Quid & quotuplex maleficium . De amatorio maleficio.

A leficium effe , definitur ,, SECTIO I.


e diuiditur . Quædam
concurrentia ad omnia Quidfit, quædam huiufmodi credita ver
M maleficia . teribus. Aſtirites lapis, fynx , qualis
Variæ efficientes caufæ , feu inſtrumenta auis. De noſtri eui pħiltris.de his que
maleficij. de pulueribus . De herbis , fiunt intra corpus. quod in his vt plu :
feſtucis , & fimilibus,quæ fubfternūt. rimum mifceant res ſacras. En
De vnguentis . Dehalitu ,ſeu afflatu. xempla.
Doverbis,minis increpatione,laude. De his quæ fiunt extra corpus. Šactilen
1 rebus ſacris, vt aqua luftrali.viaper gia quæ his immifcentur. de imagini
tà.infanticidis.de fanguinisſuétione. bus amatorijs. De pergameno virgi
de ftrigibus veterum opinio.Gelo . Pa nea ex cute pueri . Cur in hoc potiffi
namane striges.Lilith matres dæmo mum maleficio rebus facris abutan
num ; d de illis errores Hebræorum . tur , & exemplum quoddam de Eu
Lamie, quid ,el quales Græcis.Thre. charistia .
4.Iſai.34. Quo pacto infantes olime ES
hodie necent. SECTIO II. .

QV AESTIO II . Quæ vismaleficijamatorij.probatur la


1, te non poffe voluntatem eo cogi, fed
De maleficio inſomnij. appetitum tantum . L.eorum , Cod . de
malef . mathem .
Ritus ſolemnis.exempla. Loca Virgilij, Locus Baruch.6.0.42. accuratè tra
Ouidij ,Valerij Flacci.Telephron .De Etatus. Qui funiculi apud Jeremiam ,
naſatus nebula ſomni quid Apuleio. qui vero apud Poetas . Loca Virgi
Modi ſoporandi magorum . figna lij, Valerij , Nemeſiani, Propertij.
varia pro inſtrumentis , & fingulo T'à uitupe quid ſint , defenfus inter
Tum exempla. Deonguento , 8 illi pres vulgatus. Theocriti locus . Burn
nimentis . an poffint mutari in minu chardi locus . Olius aduri folitæ
ta animantia , & arctas rimas ſubire. Epityrum edulium or "Heſychij de
t 4 CUS .
Summaria Lib . III .

cus . Oſa quid fignificent Hebraeis . span.Loca Virgilij, & Tibdi, Defpue
Quid oſa oliuarum . re in ſinum . An quis faſcinetur à bea
Menti, & corpori hæc quam noria , o “ neuolis ,aut àſeipſo? Eutelidas ,Nare
ftenditur ratione, & exemplis. ciſſus, Loca Plutarchi, Es Heliodoräi
De Hippomanes , quoruplex fit . expli Pueri quo pacto faſcinētur iuxtà Plu
cantur vary auctores . Varia iudicia tarchum . Conuincuntur fabuloſa .
contra huiuſmodi Magos , & quæ iu-" Theologoriim quorundam incõſiderātia.
ris Romanipæna . Anton.Guibertus Philofophica faſcinatio quid , & quod
refellitur. Excmplum vltionis diui improprie dicatur fafcinatio .
na , quod in Miſnia accidit. Thybies Põtici.Locus Plutarchi.Vis
Vifionis in corpus; & animă ex Pix
SECTIO III . tarcho. A moris origo.Naphta Medo
rum.Hiaticula auis. Auriginofi mogu
De remedijs contra philtra , & amoris bi remedium . Inuidorum intuitus '.
viſcum.vana quædam gentilium . Lan προβασκάνια . Ωuo pacto contagio per
ca Virgilij , Tibulli, Nemeſiani , & intuitum propagetur ſecundum Theo
Propertij. Error Pomponatų. De an logos :Richardi di&ta diſcuffa vifus ni
tidotis naturalibus , De antidotis mo dendo an agat in ſpeculum , contagio
ralibus, & Chriſtianis. Ex Helinando an ex pupula vel circum oriatur.A
quæ foleant amorem adferre , vel for matus an habeat aliquam phyfisam
uere natum . Qua vitanda .. Reme qualitatem ,qua efficit vt ametur.Lo
dia facti.
cus Eccl.9.v.9 . Abulenfis fententia
Pulcra exempla , Hypatia . Appe , e difcufa. Anfafcinationis nomen re
Gela . cipiendum Chriſtianis . Faſcinationis
Sacerdotis,cuiufdem . Cardanus refutain definitio , & Etymologia . Loca Deu
tus cum remedioſuo. teron.28.0.5.6.Matt. 20.
Loca Horatij . item Eccl.3 1.2.25. Sap .
QVAESTIO IV . 4.1.12. Galaw 3.0. 1. Sara an faſci
Matrix. D.Hicron. Chryf. Anſelmi ,
De Maleficio hoftili. Tertulliani, & aliorum ſententia de.
faſcinatione . Leonardo Haßelio vin
Quid ſit, de ingredientibus . notata que dicie commentarior.adiudicatæ . Fan
dam opinio Grillandi. Scinatio Magica ,quid & qualis.
De ſene Viterbienſe contra vidan.Tch
SECTIO I. chines qui.Palamnæi. Faſeinantiune
familie , in Aphrica, Triballis, Illy
De Faſcinatione . rico. Faſcinatorum ſigna an in oculis ..
Quid.contra fafcinationen queant re
Hec nunc tota luculentior quaftio . De media naturalia. Faſcinatio latiſſime
vulgari,feu poetica faſcinatione;. qua fumpta, quid ſignificet . fafcinari iudi
lis &
, queex ea ort&ſuperstitiones . ces. an verum . Opinio vulgaris faſcini
Faſcini nomer. Præfſcini. de Higà Hir vnde nata .
SE
De Magia Dæmoniaca.
Stadlein tacertà fub oſtio poſita ,infan
SECTIO II . tes in vtero materno necabat.abortus
flatu procuratus. otres Littelaton .
De maleficijs venerarijs. Perpetuæ prægnatio cuiufdam apud
pulciuni difficilis partus Alcme
Quæ fit poteftas Diaboli in mãos . Lu ne. Exemplum lactis furati.co ritus .
theri error.Locus 2.Cor.4.0.4. Lam accidit Treniris .De lačte exficcato',
ber. Daneus notatus : Sagepoßunt etiam in muliere per ſolas minas . De
occidere, & morbos infcrre. frumento furto per maleficium .
Elzan. magusplurimos occidit . Saga
Heluetiæ quam multos ; imo & pro SECTIO IV.

prios liberos uorauere.maleficium per


acupuncturam . De alijs in fuperiori De ſagitarijs affaſſinis & imagi
Germania : item in Salaffis.item apud num fabricatoribus maleficis.
Geneuenſes.
Modi duo per introfumptionem , & eius C.oni.de Sagitarijs , explicatum . quod
exempla , strigatio puerorum . tertius -- genus hominum ſunt ifti. Ritushou
inhalationem . Clementis VII , virum , & exempla nonnulla.vt Punk
per
mors . exemplum Agyrta Itali. & leri & aliorum . De Finnis G - Lappo
aliud Alfaticum . & aliud Nigræ fit nibus ſagittarijs, C.vni.dehomicid.in
Hæ . Que caufa huius veneficij inhala 6. Quipropriè af affini.
torij .Bodinierror .De venefico Italo De iconopæis maleficis . Notati Carda
Pariſiis agente . nud & V vierus.Altheæ ftipesfatalis
De venenis quæ extrinſecus adhiben Meleagro.Zoca Ovidij & Horati .Hi
tur. vari modi . Loci dehac re Hora Sto. Duffi Regis Scotie . De Enguer
tij . & Lucani . Telepbron à lamijs in rani vxore , de alijs in Francia recen
fpecie nustelæ nafo truncatus . Locus tioribus, Caroli.9.89 Pontifcis cuiuf
Apuleij, & Quinctiliani. dam . Deſtatua Simoni Bulgari exi
Gnofticorum immanes cibi . hinc caufa tiosd . De alia Tricipiti, deque alijs
calumniarum in Chriftianos , dc in quæ in Ciceo Byzātino magicæ fuere.
fanticidijs,Venena quçdam mire effor
cacitatis.De Slygis aqua. Iubertiſen SECTIO V.
tentia notata . Scopcliſmus quid. Iac
cularij qui L. cum quædam & L.fac De morbis varijs à dæmone
culariorum D.de extraord.crimin.lom illatis .
ca Iob . 5.1.23 . Virgilij & Planti :
Hifp.quid cargareldado. Dæmones varios immittunt morbos .
Notantur Pomponatius , & Lemn
SECTIO III . nius. Locus D.Matth.17.0.14 . De
Lunaticis Epilepticis. Firmicilo
De aborlu , difficili partu , & lactis eus.
deficcatione . Exempla , Thallus fic affe & tus per A
puleium ,
Summaria Lib . 1113

puleium.aliud cx'malleo exemplum . degardis. Ceſarij.Gennadij . Tostati


Locus D.Luc. 8.v.27.0 17.0.11 . exempla varia.Notatuslocus Scrip
1. Reg . 16.v.14 . 15.6 23. dæmo toris Annal.Eccleſiaſticorum . cur id
num nomina ab effectu in S.S. Cur Deus aliquando permittat.
magna in his auctoritas Sprengeri
& Nidery. SECTIO VIII.
Exempla ab ijs allata varia B. Angela
Fulginatis, Stiradij.Dementiam adfe De maleficio ligaminis .
runt. Exemplum ex Mathiolo. Morbi
Gentilium à dæmonibus , vt Cereri- De vulgi quadam opinione ,et ex ea con
Etorum , Panicorum & Fanaticorum ,
fuetudine nuptiali. Solere homines
Quo pacto demon inferat morbos . com reddi maleficiatos.
çecbites, ; Deutsc 1
De varijs modis ligaminum . Cur plures
viri maleficiati, quam feming ? Cauſe
SECTIO VI.
maleficij proxime.
Dé Lemnisfeminis maleficiatis .De Bå
Demira rerum folidarum & ma hemis mulieribus :Valazca.Propertij

gnarum in corpus ingeſtione locus.Palumbi presbyteri & Veneris


acégeſtione. hiſtoria.
De viriliú ablatione notatus locus Spren
Exemplum mulieris Zabernenſis . item geri. De muliebri aretatione . Deim
& alia ſeptem ,ottoue , & præcipuè : pedimento reſpectiuo. Quoddam eſſe
mirum ex vita S. Petri Tarentaſii. impedimentum perpetuum , contra
Pifand monialis . Canonistas quofdam , & quod huiuf
Que in corpore naturaliter innaſcantur ? modi. 3
* Exémplum Comitis cuiufdam . Quæ Mira Dei permiſſio quedam apud Ka
naturaliter innaſci non queant. rentinos.de fonte Salmacis.
Quotalia patto demon poffit ingerere ,
7 o exercre.Exempla duo Ambr.Pa SECTIO IX .
ræi, de studioſo, paftore. Tertium
Remigi .Refellitur modus Paracel- De maleficio odij . Exemplum , & locus
fi.de fulmine & aqua . " 2 Virgilij . Exemplum aliud quo'p.in
što hoc maleficium dçmon procuret.
OR SECTIO VII . - de maleficio oblinionis, & eius exem
plum .
De maleficio deuouendi.
235 SECTIO X.
Efe aliquos energumenos, & quo ad hoc
pequiſita vt poſſeſſi à demone diean- De maleficio incendiario de corona Me
tur. Anpenes homines ſit poteftas ſic deç Senecę locus. exempla varia . Lo
deuouendi. An Diaboli ſubintrent ip tharingię i Heluetie , Rhenane prom
fa corpora ? Diſcuffa fententia B.Hil. uincie.

QVE
DeMagia Dæmoniaca.
pla heremitæ cuiufdam , & D. Iulid
QV AESTIO V. Ri. Deinde cæterorum fides confir
matur , & varij errores extirpantur.
Quibus perſonis malefici queant 2 : docentur eße dæmones , docentur hæ
noçerejs retici ueram non habere fidem qui non
poſſunt išta ſanare , vel dæmones fu
Neminiſiné Dei permißu ; quo habito gare. Exemplum Lutberi.item Para
poffent cunétis hominibus.cur infanti chi Lutherani. Miniſtrorum Augum
bus permittantur nocere . Curvt plur Stanorum . Ministrarum Caluiniſta
rimum his infidientur . infanticidio rum in Picardia . Dæmones inter
rum exempla , Opinio pulgi de indo fuerefuneri Luthert , Belgicæ Ico
lentia acquirenda. De vnguento Pam noclastia . Denonis imagines : cur
gano . Cur interdum & bonis nocere Caluinistæ linquant intactas, Deic ,
permittantur. Sanctorum confringant varia eius
Vulgiopinio difcusa, interpretata , rei exempla .
.
quod iustitię adminiftris nequeant
nocere . Oftenditur contrarium ali SECTIO II .
quando accidiſſe . Ananię ratio reie

&ta quedam .Nideri fententia notata . Vindica peccatorum præcipuaestrau


Goninus Magus Parifienfis.V ndeor ſa . Aliquando alienorum ,vt in diſci
ta opinio. pulo B. Eleutheri, & infantulo apud
D.Gregorium . item ob parentum in
QV AESTIO VI. imprecationem ,uel etiamcon
iuftam
iugum .
Cur Deus patiatur maleficos: re- vtfunt contumacia in Deum ,
bus lacris ficabuti ? lios ſuperiores, vel parentes , Nabu
chodonofor.
QV AESTIO VII. Ægyptij. duo iuuenes Florentini . De
cem Fratres , ob diras parentum : .
Cur per maleficia tantopere dæ Loc.Prouerb.30.0.17 . Qdium , &
tibneny graffari Deus vindictæ cupiditas , & inuidia .
patiatur ? Exemplum Saulis.; aliud Alexand .
ab Alexandro , quatuor in pita
: SECTIO I. 5. Arnulphi.
Carnalis libido , etiam coniugum ,
Fit ad gloriam Dei.quia ſic oftenduntur, quæ huc diriguntur. Saræ mariti
! Suauitas ,clementia fapientia,poten B.Magdalena puella apud D.Hieron .
Mutia,iuftitia, & c.attributa Dei. puclla apud D. Prosperum .curtam
multa:dæmoni liceant in coniugatos ?
2.Fitadhominum utilitates varias,pri
mò eorum ,quibus nocitum , patien Sacrilega uotorum violatio quam hor
siam , conftantiam ,charitatcm humi rendè punita . exemplum terrificum
litatem , o reliquas virtutes .exen trium monachorum .
Cru

1
. Summariä Lib . III.

Crudelitas iniuſta. vt Boleſlai Regis. contemptam excommunicationem E.


Geile ducis,item accuſatio , vel cri piſcopi.
minatio calumniofa , vt de tribus Templorum & facrarum rerum
fæminis, & vno viro,calumniantibus direptio , & Ecclefiafticorum
D.Gregorium Siculum , & D.Danie redituum ac iurium inuaſio .
lem Styliten . De Comite Matifconenſi. De Otgerio
Agnitæ veritatis impugnatio & Oeconomo , De alijs duobus , Item de
apoſtaſia. exëpl. variorum in ſacris pæna quorundam militum in Hiſpan
litteris,canonibus,& D.Cypriano. nia, poft hanc vitam , vt apparentes
Blaſphemia vt Alexander Hyme declararunt . De Deioca propter elee
ngus Sartor V'vigornienfis apud Tho. mofynas faluo . De Berneto propter
V valdenfem blafphemans contra Sa corruptelam & iniustitiam damnato
croſanctam Eucharistiam . Gaianus De Alfonſo Rege Aragonum precibus
blafphemus in Deiparam . item alij Cluniacenſium liberato purgatorijs
Conſtantinopoli & Neomagi. pænis contra hereticos , e de confef
Imprecatio , qua quis ſub condi fione.
tione în dæmoniaddicit.mulier- Irriſio contemptus ſanctorum vi
cula apud Cefarium . Et de illo qui rorum & feitorum . dc muliere
animam diabolo vendidit.Colonienfis quadam . exemplum punitę fæming
virgo apud Niderium . de præter quia fuerat ingrefja virorum mona
milla menfæ benedictione . de Sterium , virilem habitum mentita .
Petro Bernenſi iudice, & preter item contemnentes feftorum celebra
miffo crucis figno . Dc hofpite tionem . De ciuibus Torpetčjibus. Pu
Spandacenſi. Gillanimitas deiperatio , curioſi
Decapitaneo Brauo :de Nobili quodam tas ,Theophili Oeconomi.
- Sileſio . De virgine Saxonica . De Propter culpas veniales,Mofes oble
quodam maledico in martyrem . de uem iram .Religioſa quçdam ob pre
Goduino Comite. cipitem Gulam .alius ob tcpiditatem
Vlúræ vitium. de monialibus quibuf diſtractioncm in oratione.
dam .Cur eleemofyna data ſagis no
ceat. QV AE STIO VIII.
Duritia & immiſericordia in pau
peres . de ſagisvideomendicantibus, Cur cum ifta damna plerumque
de Pictauienfi , quodam . De Epiſc. diabolus poſsit per le inferre ,
Moguntino.de Kirchbergero quodam . malit per alios ?
Irriſio ſacrorum myfteriorum ,
contemptus rituum & cenfura- Quia in maiorem hoc cedit Dei contcm
rum Eccleſiæ . De Batauo miſlam ptum . Pluribus nocet . Quedam nox
imitante . De Nonato . De Proculo poſſet tam commodè per ſe v.g.here
Ariano . De Donatiſtis. De indig ne Jes Spargere,abutirebusſacrisperſam
fumentibus Euchariftiam , exempla crilegium . Vtplura illi Deus permit
tria . Epachij mors . Multi periere ob tat in homines.De remedüs,remiffuc.
PARS
De Magia Dæmoniaca .

PARS POSTERIOR dantur variæ circunſtantie. pormiter


de fingulis exempla .
LIBRI TERTII ,
SECTIO II .
SI V E D E
VANA OBSERVATIONE .
Oftenditur particularibus cafibus , vana
obſeruantia.
QVAESTIO I.
1.Quando requiritur fides in hominem .
2. Sieffectustribuitur ſigillo , character
Quid fit ?
ri, figuræ ,verbis ; c.quæ repudian
ta lib.r.
Definitio ponitur.
3. Quando verba facra,vel opera pia des
torquentur ad res vanas , & quæ res
QV AESTIO 11.
tales cenſende ? Quæ res indirecte
fpečtent ad Dei honorem . Explicata
Quale fit peccatunit fententia Caietani, e limitată, de il
lis qui ex mera deuotione faciunt.
Quando lethale .
Quando veniale. ŞExempla ſingulorī . 4.Per certa ieiunia voluntaria ; & ora
tiones ab Ecclefia ad hoc non institu
Quando nulium .
tas nec probatas , euentum aliquem
exſpectare. De arte Notoria: eius ri
QV AESTIO III . tus & confutatio fusè . iteni de arte
Paulina ☺ de arte v Ingelica .
Quotuplex fit ?
SECTIO III ,
À caufa finali oftéditur eſo quadruplex.
Fortuna . De geftantibus reliquias , Euangelium
Si exſpecten- Corporis. Ioanniš fimilia periammata.
tur bona Animi. Quæ neceſaria vt hæc fint licita.ſenten
Lupernaturalia. tia de his Auguſtini explicata. veter i
res etiam Canones , illud 26.9.2.c.
QV AESTIO IV . non liceat. 26.9.5.C. ne obferuetis 26.
9.7.Caffiodori locus cxponitur,
Vnde queat dignofci , quando ſit SECTIO IV.
huiuſmodi vana obler ...
uantia ? Deominum obferuatione late diſſeritur;
SECTIO I.. Eenumerantur eorü genera varia er
D.Auguftino.De Saliſatoribus. De
Quid quando non conftat caufam habere auris tinnitu.locus Catulli, & alterius
pin huius effectus fupernaturalis à incerti poetæ. Spatulomantbina . Ster
-Dco. Quid quando, constat effe effe nutatio. Ex nomine,exemplo Augi
ftum naturalem , vel dininum , fed ad fi de Nicopoli . Ex verbisfortuito
pron
Summaria Lib . III .

prolatis. De ijs quæ domicontingunt . virium putanthabere. Qui ouis diei


οικοσκοπικά . De ijs que foris.τα ενο Paraſceues vim ineſſe incendij putant
Soc . Exempla. D. Augustini locus , exſtinguendi.
Ominis mentio habetur in facris litte
ris.Locus 3.Reg.c.20.1.33. Vanitas SECTIO VII .
omnium.D.Marci factum . Locus Ble- ;
ſenſis , & Iudith.8.v.33. Obſeruantia vanæ in ſanandis morbis es
Signum à Deo petere aliquando licitum . varijs noxis repellendis.
varia huius exempla. Serui Abrahæ. Quando conſideratur vt oblatio fit ex
Gedeonis , Ionathæ . D. Augustini . eleemoſynis, vel crux empta eleemo
Gregorij VII. Clodouæi Regis. Omi mofynis . Qui pilos vel capillos ægri
na obſeruarc illicitum . Caietani locus miſccnt ceræ oblationis. Qui mergunt
notatus. Omen offenſi pedis notatum imagines-aquis . Qui certas adhibent
in Graccho,Craſſo, Proteſilao, Tibule, ligaturas. Quiper annulum deſponſa
lo . De omine Sternutationis.ex Theo tionis meiunt. Qui porcorum lintri
crito, Aristotele, Propertio. collum aplicant. Oni cingulam egro
tantis metiuntur. Quiſtramen bipen
SECTIO V. ne diuidunt . Qui animalia luſtrant
per ignem . Qui libum S.Lupi infunt
De ſtrenis an ſit vana obſeruantia.quan & cæt. pecuariorum ligatura . locus --
do liceat eas mittere.De Kalendis lam Burch .
uuarijs & earum celebratione.Expli- Qui vtuntur abfurdis orationum formis .
cantur.c.1 . Concil . Antiſiodar.c. non de curatione vulnerum inter milites
obferuetis c. non licet . c. fi quis Kal. Hiſpanos frequente , ponitur formula
26.1.7.co.Comc.Tolet. Burcbar Esdiſcutitur.
di locus. Hibernici lupi charichrift.
SECTIO VIII.
SECTIO VI.
Diſcutitur & refellitur ſiperftitiofus
De ſuperstitione temporariorum , ad tractatus Felicis Malleoli Tigurini.
fcindenda ligna , herbas colligendas Sanare morbos quando pium ,quando
& c. Qui obſeruant certos dies feftos . non . Quando liceat benedicere anima
vt prænuncios ſerenitatis velpluuiæ . libus quando non . Quando liceat exor
vel vt naturalis efficacitatis maioris, ciſare en excommunicare animalia ??
quo ad herbas , phlebotomiam & fi bruta. Exempla Sanctorum . S.VV in
milia . vel vt infaustos & ominoſos . lhelmus anguillis maledixit, B. Prum
Dies Aegyptiaci, qui fint in c .non minius vermibus venenatis . Epiſco
obſeruetis, & c. quis exiſtimaret 26. pus Laufanenſis fanguifugis Helueti
9.7 . D. Auguſtiniloca. Locus ad Gal. vermibus fuger , Curienſes inſectis, ?
4.1.10. Posterum , quid Ambroſio , LauffKaffer . Quibus formis exorciſ
e Augustino . Quiaquam benedż -morum hac in re vti liceat . Exem
Etam yno dominico quam alio plus plum Apostolorum & $ .Hilarionis:
S.Blan
De Magia Dæmoniaca.
J Blaſius quomodo benedixerit ani ſeruata illa ,non fiat hæc ?
malibus.De's . Antonij porcis, & cur Curationem à dæmone petere non licet .
illi appingantur.Locus Coloff:3.9.17 . Non ideo licita eſt formula , quia verba
Quomodo in nomine Iefu omnia fa eius fingula funt ex ſacraſcriptura .
cienda. l.eorum.C.de malefic .AZO® Quomodo fidei promißa ſanatio , & min
alij illam ſequentes , reprehenſi. For racularum patratio ? In quibus du
mila in quibus dicitur, Si B. Maria bijsſequendabenignior interpretatio.
peperit & c hoc fiat & fimiles ofte quid hic dubium ,quid certum . Diſtin
étio vtilis inter dubium de re , du
duntur eße illicitæ, etiamfi capias ſic
bium de perſona.
ot ſignum vel pt cauſam . Nunquam
pti licet opera dæmonum ne ad bonü Potest res eſſe illicita , & non peccare
quidem . Defacto Theodori Sedunen eam faciens, & è contra quoques .
ſis Epiſcopi utentis ministerio demo Quando agitur defalute , vel periculo

nis in campana transferenda. Quo animarum , tūc iudicandum non quod


lenius eſt , ſed quod animæ tutius , eg
modo intelligendum Dei præceptum ,
Securius.
de parcendo inimicis .
Nullicontractus vſurarij vnquam liciti
fuere: & contrarium ,eft error. SECTIO IX .
Rythmus, feu verſus, an ſuperſtitiofus.
Ritus abfoni, & non neceſſarij , nec ab Exempla variarum formularum vana
Eccleſia approbati . indicium ſunt ſu obſeruantia . Spadix, Spadix , ſila
perftitionis. boras , & c.Ante par ante,& c. Allir
Christi Domini ritus in ſanando cæco , gare equum stoloni Sterili . Brane
De B.Marco quædam fabella . chium circumdare funiculo laneo .
De ritu Helizei Prophetæ in puero fum Confumm.est.
ſcitando. De ritibus baptiſmi. Jnijcere phiala vitrea nouem ordei gran
Reuelatio de illis formulis vulgaribus na . Filum per chriſma trahere . ter
nulla exſtat . De Ananiſapta re ream imaginem fub altari abſconden
medio , docctur effe vox Magica , em re . Tempore miſla dentes tange
idololatrica cx Hebræa compoſitione. re , & c. Manus lauare cum ægroto ,

‫ אכא‬,, & &‫ אכנ‬,, ES


& ‫ אוס‬,, & ‫( רוכע‬, ‫י‬ vel eum cum certis verbis manu pre
npu : hendere . Tribus miſſalibuspanibus
Magicæ voces pleræque ex Hebræofum quædam infcribere . Feria ſexta &
grotum ducere verſus orientem , & c.
pta .
Serpentes quomodo ab Apostolis ſub Gustate, & videte quod bonus , & c.
lari . Ad Sanguinem ſiſtendum , certo nu
Serpentum incantatores ab Eccleſia non mero guttas stillare in cyathum frin
tolerantur . Potentiori vtens forma gida , drc. item dicere certas oratio
eundem conſequitur effectum , quan nes , vel verſiculos è Pfalmis , vel
do deeft pactum . Cur per malos Sa Chunrat,cara ,ſarite,& c.Tribus dien
cerdotes ſeruata forma conſecrationis bus ante Solis ortum dicere ſuper e
fiat tranfubftantiatio ;per bonos,non quo quædam perba . Ad inuenien .
dum '
Summaria Lib . III .
dum furem , facere crucem in cryſtal do abſurdà , ut ueterum ; Danata ,
lo cum oleo , & nomen Helena ſub Daries Ec. Recentiorum verò
fcribere , & c. Abrac , ámon & c. uel illa inſcripta
Item , lapillos ex fluente pro kumero fun pani, Irioni, Khiriorhi. Hax ;pax,
ſpectorum collectos & domum relatos max , & c.contra morſus canis ram
ignire &c . Item ad excutiendum furis bidi.
oculum dicere terribilem quandam Vel contra dolorem dentium , Strigiles,
orationem , & percutere clauum & falceſque & c.uel, Galbes & c. Galdes
neum malleo cypariſſino , &c. ftem c.
ramum auellanum die Sabbati ante ftem Gibel,Got & c.Velin piſcium capa
folis ortum abſcindere c . tura iſtud Constantini , lao Sabaoth .
V ti falfa da ficta oratione, quam tri Quod eft abuti Dei nominibus . Libri
buunt S. Adalberto: videturverò pou Bamachi , & Cartachiri, uirgas par
tius elje Adalberti hæretici olimdam rallelas ui certorum uerborum com .
rati. mittere medis partibus & c.Thoraci
Legere pſal.108.iuxta certam perſicum lignum rotundum cum certo murmu
lorum diſtributionem , aliter quam rè appendere . Brabantice duc fuper
exftat. Ad curanda maleficia, acci Stitioncs, in manum egri ponere fam
pere tres olci uiolacei menſuras , 68 lem : uel nudum ſoli ſiftere: Sacrorunz
conſistere contra folem , ante ortum , : ? fatuas mergendi fuperftitio. Levini -
exprimere nomen lęſi & matris eius, Crucij libernotatus,
Gangelorü glorię & c. Item ferre in Principis cuiufdam mors formulanda ,
fcripta nomina trium regum , cum qui ſuperſtitionum amator,
certis uerſiculis , uel uciba incognita 2.1
lic
il .

1.9123123105
305 .js

1
3

MAR

{
I

MARTINI DELRIO

DISQUISITI O N V M

MAGICA RV M.

LIBER TERTIVS .

QUI EST DE MALEFICIO , ET


De Vana obſeruatione .

A Diungo pofteriusiftud ,quoniam pauca, & minùs difficilia

PARS PRIOR DE MALEFICIO.

QVAESTIO PRIMA .

Quid quotuplex maleficium .

л ON diſputo,an fit? fpectu finis, vel aſpectu efficientis. Eff


id fuppono.qui ne cientem cauſam hic non voco Deú per
gant;eos Sacræ lit- mittentem , neq; demonem perficien
teræ , luris veriuſq; tem , neq; prauain malefici coſentien
fanctiones , Hifto- tis & cooperantis liberam voluntaté .
rici,poétę, commu hæc eniin iria ſemper in omni malefi
nis cölenlus, & fæ- cio concurrunt. nec enim capillus de
culorum omnium capite cadere poteft, fine Dei permif
memoria damnat . Nullum Magiæ ge- fu : nec dæmon plus dampi poteft in
nus ampliùs cacodæmonem oblectat , ferre, quàm Deus permittit; nec vnle ,
quia ( vt ait Synefius ) calamitates morta id quod permittitur , patrare, nifi ma
lium conuiuia juntmalorum demonum . Su- leficus in inalt ficium coſenviat . Quod
inimus autem maleficij nomen non pro manifeftuin elt facere facrilegå imita
damno, fcu peccato quouis : fed pro fi- tione Dei Opt. Max. qui lacramento
gno effectuue magico arg ; luperftitio- rum minifterio falutem vt cõferat, mi
a Rubr.Co 1o ; quo , qui vtitur, maleficus # ; qui ve- niftri voluntaré requirit. Requiri hanc >
dic. de MA rò læditur , maleficiatus appellatur. 6 malefici intentionem docet, quòd con
lef. ma. Deſcribi fic poteft; Maleficium eft magie tactum vel pulueres ſtrigum vidcamus
themat. species, qua quis ope damonis alteri damnum tantum nocere illis, quibus nocere vo
b extra de parat . Dixi , speciem magia, vt ad huiul luerunt , quod multisexemplis Nicol .
frig.com inodi dainna vocis latitudinem coer- 'Remigius confirinauit ; c & verò cer- c l. 1. da
leficiar. ceam . Addidi ; ope demonis; fienim pa- tuin elt de maleficijs ,quæ cópofita non monolat.
Etuin & fædus cum demone defir,nihil funt ex naturalibus venenis. Sed voco 3. lib.2:
res ad hanc tractationem pertineat; nó etticientes cauſas , inftrumenta mate- 6.8.6 9 .
magis, quàm homicidium ferro patra- riamque nocendi ,quæ ad nocumentú
qum , vel rapiusvirginis , velfuriú, aut immediatè concurrunt . Huiuſmodi
latrocinium.Diuidi maleficium poteit ad efficientia funt varia . .
A Pri
* Difquiſitionum Magicarum .

Primò noceat pulueribus, quibuſda > Nempe quæ docuit dæmon . Viide
minutis, in cibum porumve infufis , Ouidius vocar Heenteią :
vel nudo corpori africatis, vel in ve. Protinus horrendis infamia pabula fuccis
ſtes diftulis : horum qui necant, aeri ; , Cotenit,da pritisHecateix carminamiſce .
qui morbum tantum adferunt ,cineri- i Seneca ; multis venenis enumeratis,
cei,vel interdum ruffi coloris ſunt.co. de Medea ;
arà,quo pulueremalum tollunt, & me vorba non iftis minus
Addit venenis verba
dicinam faciút, is plurimúin albus eft . Metuenda . e Quodque mirum , in- e Luc. 1.6.
Vistainenifta,non ex pulueris coloré, terdum nocentColis minis, velincre. Virgil. 3 .
vel alijs qualitatibus manat ; fed tota pationesimo & laude. creditunnid non Georg.Naf.
pendet à pacto cum dæmoneinito. co- gentilibus inodò, qui Baccare frontem 9. Šetan .
lörès tantum deſeruiunt declarandæ cingebant, vt hocmilo obuiareat, féd Senec. Me
cóuentorum fidei, & nelagæ decipian- & ætati noltræ probatú experientia'; 'f des .
tur,quid ( vt dici folet ) pro quo præben , quod & ego fucear , fed addohæcon- f Docet Re
do . Hoc inde colligitur, quia nonnun nia non virtute verboruin , ſed opera mig. lib. 3 .
quam qui color albus vni medicinam diaboliad agnum cócurrentis perfici . c.3.
. facit , is in alterius ſtrigis poteftate le 6. Nec rebus ficris parcunt , vt quæ
thalis eft, & cinericeus penesvnā mor aſpergilluin palueribus contigerat ,&
bos, penes aliam lethú adducit ; quin- fic aſperges aliain aqua benedicta, mi
eria vni & eidein fagæ aliquando n2 feram confecit , apud Remigiuin libit,
a horü exë- céinfert, aliquando lanat å morbo, a cap. 2 .
pla pete à prout dæmoni fignum luber cominu Denique quædain graſlantur aper
Nic.Remig. tare. Putarim huiufinodi pulueribus tiùs;quæ per dæmonem ftrāgulari ; yel
1.1.c.z.eri. cibos infectos à Simone Mago , apud præcipitari aliuin curantvel , puerulos
2.6.7.et8. Analt.q.in SS . 23 . nactu inieti culcitra pręfocant g ; vel , vide Re
2. Maleficium patranc herbis, feltu- acu poft aurem infixanecant, vt apud migium d .
cis i alîsq ; id genus friuolis in humú Sprengeruin illa obitecrix Heluetia ; 6.7 .
proiectis, quęjupergredientibus ( qui vel è cunis rapiunt, & lascivant, aurin
bus, cainen malefica voluerit ) ægricuo vfum vngueitorum , vr alias docui, vel
b vide Re- dinis vel peciscercillina caufa funt. b. in cibum hbigracilliinum , vnde Glof.
migiusm d . 3. Veunrur vnguentis albis, vel fub- Carium vetus Strigenarsjúgores : ducta
6.8 . rutis ,inftar bicuminıs ;in quibus inter, voce à Læ trygonib . Hoineri Odyff.x.
lucent permixtæ metali micę, & fimul anthropophageis: fic etia legimus Eu
Lucez candicantesq; guttæ : fi voguen - chetas& Gnofticos, qui magia vreba
tum hoc igpi inijcias,fulgorern ,trepi cur , infames fuiffe infanticidiorum ; a
gum , nidoreinque edit, cui fiinilem res quibus , in Catholicos hanc Naciones
alia aulia hoc nonnullæ femper ha- calumniam deriuarunt. Interdú pue
bent manus illiras , ne qua ngcendi ela- rulis virulenti quidpiam inftillant, va
barur occafio.lethale, ſi demulcendo de moriantur vel ítarin , velcabe pau
C Vide Re- vel fummas veltes zecigering. < Larim.interdum & fanguinéexlugunt :
migiã . l. 1 . 4. Solo hality affacuue inficiunt; ſic hinc orta vetus opinio de Frefaia vel
6.3 . folent efle caufa puerperis abortiendi Serige anicula, de qua Q. Serenus ;
fummo cuin vitæ periculo, ve exemplis Pretercal forte premit Strix aixa puellos
comprobant Nicol. Reinig, Sprenge Vixofaim.mdgers exertis vbera labris.
d l. 2.6.7. rus, & Loyherius, d . & hocdæmones Et alia opinio ab Quidio comproba
Sprenger.in poſſe Pſellus olim docuerat libr. do ta his versibus;
malleo.Loy . Nocte volant , puerofque petunt nutricis
5. Grauiffiina damna inferuat folis egentes ,
berius 1. 2 .
verbis, vnde Lucanus . It vitignt cunis corpora rapta fuis :
defpect.c.s Mens ha ifti nulla
fanie polluta veneri, Carpere dicuntur lactentia corpora roštnis ,
Excantata perit. Virgilius; Esplenumpotafanguine guttur babent.
Miſcueruntj berbas da non inmoss and Menninic & Feltus Pompeius. Talis ik
verb a . la Gelo, fi præftigiofa non fuit , quæ in
calc
Libri 111. P. I. Q. II . 3
caflum Mauritio in crepundijs mor incuftoditos , & dormientiam cú fan
tem molita . guine vitam exfugunt , vel tabifico ve
Nicephorus tib.18. Hift.c.9 .In Panama neno interimunt.
Peruulæ muleas ftriges inuéntas, que Altera reftat diuifio , à fine perita .
fanguinem infantutorum exfagebant Secundum quam ornne maleficium ,
refert Per Chicza Wefeript. India. p.2.c. vel eft fomnificam ,velyamatorium ,vel bo
196. Hoc genus Hebrzis, & veteribus Stile.
Latinis ;itlis fub nomine Lilith ,his fub
nomine Lamie, quoque non ignorum , QVAESTIO II.
præter ea quæ dixi,probantalia allara
à Sebait. Michaele in Pneumalog. quòd Demaleficio fomnija .
obferuarint has vt plurimum effe Nas
ferim ( h.e.ferninas )vtait Helias in Tisti Smalo carmine, & cenis ritibus fo
quod fignificat, eò quòd nocte.cum
noctem porant,ve incerea ci venenú infundát,,
illo dæmone graflari folitæ : item quia vel infantulos rapiant, aut necent, vel
tales mulieres ab Hebræis vocátur mm furto quid fubtrahant, vel ftupro adal
tres damonurn, eò quod dæmones colút , periove contaminent ; faciunt hoc in
fouent , & obfequentes habent. Inter- terdum magi, & fieri poteſt naturali
rogari quondam feniores Synagogæ bus venenis ſoporiferis: recencia exé
vnde fieret, quod plerique puerinon pla congerunt Pet. Binsfeld . & Nico
dum octiduani(xoia,antecircumcifionem ) laus Remigius , & patet exemplo quod
reperirentur necati:reſponderunt eos narracur in vica Diui Bernardi; n nam a Binsfold .
interimi à Lilith,hoc eft Lainijs :hodie ibirot annis adiacentem maritum in- de confer.
potiſſimum nondum baptizatis infan cubus vxoris fefellit,quod eo dormie. malef.p. 1.
tulis infidianrur. Teltatur idem Helias te factum oportnit . Fleraque magiæ concluf.s.
quòd mulieres Hebrææ , vt funt valdè fecreta fparfim Virgil. attigit,in his & Remig. lib.
fuperftitiofæ & deditæ fortilegijs, con iftud Aeneid. 6. de Cerbero , & Cu- 2.c.4. uit&
tra hanc peftem utuntur fuperftitione mæa . D. Bern.li.
quadaın , quain fe ab ipfa Lilith ( hoceft 2.6.6 .
primaria quadam ftrige ) didiciffe glorian Cui vates barrere uidensiã cclla colubris ,
tur, vt certos characteres & nomina in Melle foporară ,de medicatis frugib. offan
angulis cabiculorum defcribant. Neq ; Obijcit :ille famerabida tria guttura padës
has Grzci ignorarunt, Nam Duris lib. Corripit obiectum , atqueinimanja tergara
2.merum Libycar. teftatur Lamiarum no filuit .
mnen deductum , à quadam femina, cui Fufus humi fotog; ingens extenditur antro.
nomen Lamia , quæ zelotypia furens , Occupat Aenaasaditum custode ſepulto .
quòd maritus in mala deditus adulte. Sic & Ouid. 7.Metamorph.de Meilaa ; )
ra foret,prolem etiam adulterinam fu Peruigilè fupereft berbis fopiredraconem ,
Tuliffet , & magna pfequeretur cura ; Quiscrittà linguiſg,trib.prefignis , uncie
hunc infantulum ipfa necauit, & quot Dentib.borrendas,custos erat arboris akred:
quot alios deinceps adipiſci potun. Vi Hücpoftquiparfir Lathei gramzine fucci,
dentur folitæ Lamię veteres infantalis Verbag, terdixit placidos facientiafimnas;
mammas oftentare , quaſi eos lactaru Sinus in ignotos oculos vbi vest , au
ræ , & fic flerum compefcere , nain hoc Heros Aefonias potitur,
Thren.4. eft, quò S. S. allu fic dicensNudmuerunt Sed Maro tamun meminit phyfiei
Ifai.34. Lamiemammasfuas. & quod Serenus di effectus,Ouidiusetiam magici per car
xit ,viroſa uberaladantibus in ferere , & qd mina , quare fic intelligenda eiufdem
Ouidius aggrediinfantulos nutricisegen Medæain epist.
tes. Sic ergo folicæ fimulare alimonim , Flāmoa fubduximedicato lumina ſomn
& interca verè miferos infantulos ex Et tibi,qua raperes vellers , tata dedi.
fugere . Hodie non tam fimulant fe nu & apud Senecam ;
trices , quàm ferarum fpecie inuadunt Tu quoque relictus persagil calcbis ades
A 2 Sopite
4 Diſquiſitionum Magicarumi.
Sofiteprimum cantibus ferpens meis. biculo kaclulus , deſolatus ad cadaue
Apollonius etiá 1.4. Argon qut, tradit
ris folatium ,perfrictis oculis & obar
incátamentis Soporatum , idq; magno matis ad vigilias , animum fuum per
molimine effectum ,multis verſib . Vale mulcebat cantationibus.Cùm ecce crepus
rius Flaccus 1.8 . Argon ,oftendit . fculum ( inquit ipfe nox profe&ta , nox
Iamg, manus Colchis crinemj, intenderat
altior,endeinde concubia alliora, diam nox
aftris intempefta, mihique oppidoformidocumula
Carmina Barbaricofundës pede,tej ciebat
tior quidem , cum repentè introrepens mustela
Somne puter, fomneomnipotens,te Colchis
contra me conftitit, obtutumque acerrimum in
ab omni me destituit, vt tantillulum animalis prani
mia ſuifiducia mehi turbaverit animum . De
Orbe soco,ing uni isbeo nuncire draconě.
* nota ,cor
Qua freta ſape tuo doinui, q nubila * cornu
niqueficad illam ,quin abis, inquam, impura
nu, pro potě Fulminaga en toto quicquid micat ethere
tabeſtia,tequead tui fimiles muſculos recodis;
tia robo- ; fed nunc,
Antequă noftrium preſentarium experiaris !
( th ).
re .
quin abis ? Terga herrit, & cubiculo protinus
Nüc age * n aior ades,fratrig ſimillimele
* hoc eft al. Tegiuoja Phryxae pecudis fidiſimecuſtos
exterminatur.Nec mora cã me fomnusin imi
tior ſe:- pro Tempus abhac oculos tã de deflectere curà.
baratrum repete demergit, ut ne.Deus quidem
fundior .
Que metuis me stăte dolů . ſeruaboparūper
iple Delphicus facilè diſcerneret, duobus no
Ipja nemuslongum interea tu pone laborē .
bis iacentibus, quiseſſetmagis mortuus. Sie
Ille hard declio diſcedere feſſius ab auro
inanimis o indigens alio custode ibi non era .
Nee dare permiffa,quamuis iubet ,ora quieti
Hæc ille de fe & ignarus interea parib.
Suštin -1,ac primipercuſſus nube ſoporis
& auribus demorfis,vicariam fubijt la
Horruit, do dulcesexcuſfit ab arbore sõnos .
nienam . Id eniin alius ille Telephron
Contra Tarttrees Colchisfpumare uenenis,
mortuus,à Zachla Necromance ab -in
Cuneta Lethai qualſ arefilentia rumiferis reducto ſpiricu , lic narrat, Nã cum
Perſat, aduer ſoluctantia lumina cantu
corporis mei cuftos hicfagacifſimus,exertam mi
Obruit, arg omnè linguaj, manugafatigat
hi teneret vigiliam , cantatrices anus exuuijs
meis imminentes , atque ob id reformata from
-..Vim Stygiam ; ardentes donec ſepor occu
pau iras. Atràfæpius,cum industriam eius fallere nequi
lamig alte cecidere iube, mutato coactam
wiffeni, postremò iniecta fomni nebulo, eoque
Iam caput,atá ingens extra ſua vellera cer
inprofundamquietemſepialto, me nomine cie
uit donc renon prius defierunt , quàm dum hebetes ar .
Apuleius ille Madaurenſis Platoni-tus e membrafrigida pigris conatibus ad ar
cus, Magicarum (telte D. Aug. ) irrium tis Magica nituntur o fcquis . Hic vtpote vi .
peritiſſimus, r.on absre vel fuxit , veluus quidem , fed tantum ſopore mortuus , quod
narrauit,de Theffalis ;folicos Lariſſçoseodem mecum vocabuto nuncupetur , ad fuumo
cadaueribus cultodes addere gradi pe nomen ignarus exfurgit ,& in exanimis um
bra modumultroneus gradiens,quanquam fo
cunia ſtipendiatos ; quibusperpetem no&tē
exim.è vigilardum erat,exertis de inconniuis
ribuscubiculi diligenter occlufis, per quoddam
oculis femper incadauer intentis,nec acies ul-
foramen profe&tis nafo priusac mox auribus,
quain da ,imò ne obliquando quidem .
vicariam prome lanienam fufcitauit.Subdit
Quippe cum deterrime varfipelles in quoduis
experimentuin , & veræ debilitationis
anomal ore conuerfazlatonter obrepant,it ipfos
indicia certiffi:na . Quib. in verbis ui
etiam ocalos Solis do iuftitie facile fruftritur.
des cadauerum mutilatrices excecras ,
Nam aucs das urſum , canes , dos meses,imò
vides auuin in multelæ effigie ſoporan
werò etiam mufcas indisunt. Tunc diriseanta
tein ,uides & nebulam fomni,fed non ad
minibusfomnocuftodes obruunt. Er ... Lariſ
dit, quo iniecta inodo. Vt pluriinum ſo
fæ inortuus primuis ciuitatis filius , lent fagæad hoc certis luininibus uti ,
mille numinis cuſtoditurú le cadauer quoruin fumum ab Apuleio arbitror
vna nocte paciſcitur Telephron; ratus nebulam fomnivocari . interdú accendúc.
fe hominein ferreum , & inſomné,cer- pedes, aut manus mortuoruin inúctas.
tè perſpicaciorem ipfo Lynceo vel Ar priusoleo quodam àdæmone accepto
go , & oculeum totumn . Quid plura? cu vel ad fingulos digitos candelulis affi
xis ;
Libri 111. P.
P. I.
I. Q. IT . S

xis;interdum facibusexcácatis, de cer trim depreffit,ut non folum eis progreffum , imo
. ti generislychno, & nora illis pingue etiam regreffum prorſusadimeret . Qui quafi
dine , & viuntur vel accenſisſibi præ- fub torcalari poſiti,dum mane tapi timevent ,
lucentes,veleas domi certo loco defi teniam poftulauerunt; datis uero terribilibus
gentes accenfas, & fopordurat quam iuramentis, quod nunquam perfonam eiw.lan
diu lumen illud ferale : Nonnunquam derent,uel domum illă intrarent,dimiffi ſunt.
partes aliquas cadaueris certis locis ſu Mane cum prodente Engilberto ,a uicinis ned
fpendunt, nonnunquam alia adhibent la arte dormientespoffent excitari, quere
heque omnia iceieſta , quæ tamen ex rentur circa domum maleficia,quorum uirtu
pacto tantum efficacitatem fortiúrur te hac nouerant fieri, fupra foramen de texto
Maleficij huius per folam appenfio- pendentem quafi fpinam humani cadaueris re
nem membrorum exemplum 'narrat pererunt,qua ameta mox omnes excitati ſunt,
Cæfarius Ciftercienfis lib.6. miraculor. Poft,multis annis elapfis,ij dem furesfama.eu
6.10.hunc in modum.Homo quidam fim uirtutibus iam dicti Engilberti excitati, eiuf
plex Engilbertus nomine,de prouincia Tulpeti que ut opinorprecibus compuneti, cum adie
natius,ante paucos annos defunctus est . iste runt, & quia ipfiefſent confeſſi,deinceps duxe
cumeſſet cacies natus,propter varia dona,qui- rumfuitam religiofam . Hoc fa& um mirabile,
bus hominem eius interiorem illuminauerat & alia quedam ,de quibus in fequentibusdice
gratia diuina , in diuerſis prouincijs nofceba tur,ab alijs mihi relata, & utrum nam uera
tur, amultis magniſq; perfonisfexusutriuf effent a me interrogatus,itagesta fuiſſe fimpli
queuenerabatur. In cappa fimplicido tunica citer teftatu eft. hæc Cæfarius, frequen
lanea nudiſque pedibustam estate quam hye ter fanè fures magica vtuntur , vc la.
me incedebat , do puero ſeregente fic limina teant .
Sanctorum fatisremota ſapiusuifitauit, carni In Flandria occidentali,haut procul
brusnunquam vefcebatur,non le &tiftenis, fed Balliolo , fuperioribus annis fur vous
medico tantum ftraminis , uel fænincétibus prehenſus fuit , & apud euin repertus,
utebatur. Ego multa bona de eouidi, & ipſe iruncus pes patibulati , quo ad huiuf
multes iam uerbo quàm exemplo edificauit. modi toporiferum lumen abutebatur
Hic tempore adolefcentia , cum ncite quadam articulis incenfis. In Leodienfis ditio
in domomatertera fuamatrona diutis , internis oppido Hugo ( vi quidam ) vel Di
! alies eius feruosſe cubitum locaſſet, in ipfo con nanco ( vt alij ) noctu ad diuerforium
ticinio duo fures parietem Suffodientes ingreffi venere duo ; qui fe a via admodum fel
funt,quiignediſcooperto,lumine incenfo ,cistis fos fimulabant . cæna ſuinpta negant
apertis intrepidècolloquebantur. Quos ut pre- fe cubitum aliò ituros , ſed importune
dietns Engiltertw. audiuit, & fures eos effe no admodum peruicaci inftantia tandem
dubitauit,cum feruosex utroque latere dormiě abs caupone impetrant, vt liceat ad
tes excitare non poſſet;ſubſellio cultello fuo per ignem in culina fomnum capere .
forato collo iniecit,& claua manum armauit, Interea ancilla domus; cui non fatis
quia illos quafi cacus uidere non potuit, dus peregrini ifti placebant ; clanculum
ce au ditu ad illos tendens, or clauam utraque per foramen quoddam peruigil con
manu uibrans ,ex omniparte quicquid tunge 1picit,quid acturi.
re potuit quaſi furiofu feriens,dedomo illos eie Nocte intempefta , videtè marſupio
cit. Quos ufquead foramen fecutusdum adi- manum abfciflám mortui depromere,
tum ſcala obftrueret , & illi ftantes extra do & digitos inungere, tum adınotos igni
mum , neminem preferipfum folum uigilare incendere,omneslumen recepere, vno
fenfiffent,detali expulfione confufi, habito cã excepto . id verò magi mirati in foli
filio denuònifi funtintrare . Quod ut ille ex tum . ſæpius ergò tentant & flámx ad
motu fcala fenfit , vnam partem ſohala arca mouent: fruftra femper . Tum eoruin
magnę, in qua continebantur grann ,da erat vnus,quid tum (ait ) fi vnus dútaxat in
foramini continua, fuppofuit ,alteramque utra domo vigil ? & affixa ad caminú manu ,
que manu ſeruauit.Illos intrantes ulóz ad um quatuor digitis velut candelis obſcu
bilicum , Engilbertus dor /a eorum , quia proni ra flamma conlucantibus, domo egref
jacebamt,per ſcalam fortiter preffit, & in tan- fi,noto ſibilo focios aduocant ad præ
A 3 dam.
6
Diſquiſiti M
onum agicarum
dam . Puella ſubfequitur egredientes , quis faga nare in Hiſpania, vbi res ve
& domo, ianua reuoluta , excludit,in- rè geſta, in cubile ucritatis & perfona
de irrumpit in herilem thalamum in- rum notitiain peruadat. Ibi quadam
uenit omnes alcum adeò ftertere , vt in vrbe magninominis concionator ;
nulla vi ( nam in medium cubiculi de qui cumalijs prædicaret , ipſerepro
lecto detraxerat & protraxerat ) potue bus vel factus, vel permanfit.familia
rint cuigilari . Interea fures per fene- ris erat cuidam viro nobili,cui formo
ftram quandam ſe dirigebant in do- fula yxor,ſed catta matrona. hanccoe
mum ; occurrit ifta , & fchalis detur . pit hircus ille affliction deperire , nec
bat . Inſtant tamen , & alia moliuntur diuignem finu fouit occultum , aperit
ingreßum . hæc luminis memor , & animum , & mulieri flagitium nititur
lulpectione hanc eſſe ſoporis domefti- fuadere. Illa certa tuendæ caftitatis, fe
corum caufam , omnes digitos ex ſuf- dulo conatur ad faniorem mentem re
fat, vtlux emortua, dormientes exper yocare a dementia . Sed erat oleum ca
recti, ad clamorem accurrunt , & do- mino addere , vt Naphtam accenfain
mo protelant manifeftarios. Poft a- vehementius aqua inieéta exaſperat,
Liquot dies capti , facinus confefti fue- vt gliſcat incendium ; fic adınonitiones
re. Quid mirum ergo ,fi lagæ noctu ir hunc vlırò inflammabant . Nec delijo
repant ad cudas infantuloruin , & alio vrgere,donec pertæla moleltiam , fta
ruin , quos eunt perditum ? Pet. Bins- tuit vlçiſci nebulonem , rein tocam pan
feldius comm . in titu. ( demalefic.com ma- dit marito, quem non inigus, quá Atri
thom at libro 4. in fin . fic ſcribit , Retulit das talis dolor vrebat. eius iuflu vxor
idem Ioannes Cunode Rouer. cùm Anna ma tempus addicit,venit nox optata inale
ter eius & alia dua fage conuenifſent , vt de amanti . Maricus cum aliquor famulis
nafte virum quendam zelofum perfecutorem egregiè armatuserat in propinquo co
maleficorum maleficio conficerent , Magiſe- claui,familiarem hunc haut familiari
rulusprecedensfeneftras ( ianuas aperuit . ter excepturus, operiebatur aduentum
Ipfe autem Ioannes Cuno pro comite à ma matrona. Tandem ep cibi fæculari ham
tre des alijs adductus fuit , vt candelam ar- biru ,accinctum gladio & pugione.de.
dentem ,que non naturalis , fid arte diabolicæ ducentem illam audacter ſubſequitur ,
confc&ta erat ( ipfo loanne Cunone proprijs & poltquam conſediſſet, veterem can
fcriptis ficdistinguente ) teneret . Venienti- cilenam iterat.mulier refutat, & negat,
bus autem eis in cameram maleficiandi in ci ve ſolita, fecerant audaciorem tenebra
uitatem Treuirenſen ; cùm maleficiandus pro nocturnæ machun, & vim parat. vis
more bonorum Chriftianorum fefigno crucis, vi repelliçur: tandem verita mulier,ex
do pýs exercitijs , antequam ſe quieti trade- clamat, & condictum marito ſignum
ret,muniuiffet, nihil efficere potuerunt , fedre contenta vocerollit. Surde ( quod a
infefta reclaufos ianuis reuolare debuerunt.Vw iunt ) fabulam ,nec'maricus ,nec quif
autem bonus cui morere voluerunt ,adhuc vi quam accurrit. Quid ageret ? fugeret ?
uit Dei gratia , e tamdiu viuet quamdiu genebatur brachijs fortioribus. conſen
Deo placuerit . Mater dieti Cunonis ,cum riret ? inors probro & peccato potior
ipfa examin gretur fuper articulis propoſitis, honeſtari, vogues ergo & dentes, ar
eodem modo confeffa eft,ficutfilius in hse pun ma ftringit muliebria, & faciem defor
to. Qui ſuperioris odinis funt Necro- mat, fed præ furore hæc ille vix ſentie
mantici maleficiarij , nihil habent ne- bat . Gladium depofuerat , dorfo pu
ceffe hanc candelam fibi prælucere, giunculus hærebat, vt aduertit inatro
fufficit in remoco aliquo loco accen na , unter luctandum mapu eum eripit
ſam definxeriør . a tergo, & ftricto mucrone perforat ad
Manifeſtuin hoc in ſequenci narra- nerlarium & vita priuat. collabitur
uione,accepta à viris fide digais,digna cadauer. victrix, vix lui compos adcur
quæ fciatur,nam diuio e quoque vicio- rit in conclaue , vbi marituin abdide
bis addit exemplum .Abftinebo loci , & rat, inuenit illum , & famulos omnes
ordinis , & perfonarum nominibus, ne mortuis, quam viuis fimiliores,clamar
velli
Libri IIL P. 1. Q. II . 7
ficat ,trahir ,nihil non agit, vt expergeficiant , quod coepere, & hac hamma
faciat.at illi confopiti manebant fufpi exftincta tam integros, & illibatos ma
Cata ( quod erat)maleficio id fieri, & vinere digitos, quain fi lumini fomitem
dens fibiin feipfa fpes omnes locaras , nullum præbuiffent. idque confetlos
cadauer domo eftert , & in platearn ac maleficos Guermingæ 14. Kal. Ianuar.
bijcit cum gladio , & cruento pugio- 1585. Sic Remig.lib.2.c.3. & idem con
ne. Interea dmn ibi iacer,circitores no firmat cap.4.cum docet,folere prius ex
cturni in cadauer incidunt; ferút in car cadaueris illius aboniui vnguine , de
cerem , facie lora, etfi non facilè,tamen membris elix is parato ,quàm perfonā
agnofcimur concionator. Pretor, feu ( vt confopire volūc,probè inungere. Ver
vocant Conegidor) prudentia pollebat , gauilla X. Kalend. Februa. Margarera
filentio iinperato præfentibus, fummo Luodinan , in iudicio agnouit inter fce
mane adit cænobium : euocat Prioré , lera hoc quoque: Senette quadam N.ades
ait fe de re maximi momenti cum ip- fuifſe ingreffam , eo animo vt fomno fopiti fan
fo coram tora familia agere oprare:iu- cibus venenum infunderet:idque inceptum
beatomnes ad vnum in Capituli locú quin perficeretur parum abfwiſſe; ita in procis
conuenire.facit Prior,conuenere viui ui videbantur effe omnia. Sed (malum ) con
omnes,nam mortuus ille folus deerat. tra quam putabant excitatum illum fuiffed
Prætor ( ait) videri fibi aliquem deeffe, fomno : adeò ut ,re infetta, cum facinoris focijs
re animaduerla , Prior , verè ( inqua ) ipſa ſe in fugam darecogeretur,confectante in
omnes adfunt,excepto tali, ( & nomi- terim illomanu armata, ac tandem cùm affe
nabat ) qui fors nunc fe ad proximam qui non poffet, minas ferociusintentante. E &
parat concionem . Ipfe quoque,fubdit igitur de re ad ampliorem cognitionem interro
ille, vocerur: mora haud longa futura. gatus ipfe, N.teftis omnem ,qui illam faga pre
currunt nonnulli,vt vocent; cubiculo narrauerat,certis difertifque verbis recenfuit:
clauſo , pulſant oftium , nemo reſpon- videlicet appetitum fe, ficutidictum est,uene
det . Itergo cum Priore ipſe Prætor, & no: hocque vnum illis, ne praterent fuiffe impe
ianuam vi referant.nemo erat in cella, dimento , quod fortèexpernectus ( nondum i
duntaxat fax ardens, & obfcurum lu- nim illarum unguine delilatus fuerat) ſecru
cens,defixa erat in camino. Mirariom- cis fymboloutqueoratione Dominica conta
nes, & ftupere. Tum Prætor Priori & tantum difcrimen atque periculum muniuif
conuentui narrat , vbi & quale inuen fet :r'erumque illud omninoeffe,quod illas cum
tum cadauer . Et dum illud auferunt è telo multum viæ effetprofetatus,nec tamen af
carcere, vt prophana fepulturæ ( quam fecutus. Et poftea : Ferè omnes criminis rei
S.S.afini Sefultarem vocat)meritò irada deprehenfi, in Germania gua eft ditionis 10
tur ;ecce tibinobilis ille cum vxore , & tharingice ,affererant roncorditer , ram ſibi na
rem omnem narranti; conferuntur mo demonibus (medo ijs per aliquet annos fue="
menta temporis; re perruntur euigilaf- vint operati) penetrandarum adiem facelta
fe, quo fax exftincta. Sic & perfidia hy tem effe tributam ,vt feikicetfer quafuis argu
pocritæ deteftatione omnium , & mu- flins mallonegotio viam fibi faciant,in nares,
seris caftitas , atque fortitudo landi- feles,locuftas, alia huiuſmodi pe filvani.
bus totius viciniæ celebrata , non faci- mantia ,prout uſus poflulat, contratti,atq; im
le ex illic habitantium memoria dele- minuta , intremiſlegue der so fricrifunare
bitur . ftitui, fi velint,ac 11 mcinin adım 1910f11m
Ex Remigio ,nunc addam quædam , peragere,quale fuperiusefl declarati
Jiilicet
. , cui
quibus hæcexplicentur confimentur illinier doeeprimi fer artus cares mo
Scribit ad foporiferum fafcinum liuntur interitim , ne rrigilet ; tim firmiter
it riges vfurpare cadauer abortione e- ac zalidè és er diducendo, ne ferimnın agita
gelium ,refecto inde vnàcum humero, ticne excludat,tandem unenum faucıtısine
cofitque continentibus dextro bra- gerer do admora lutera que felihatan flam
chio , in vfuin heminis , & ardere eias mam excmat .
imembriexuemos digitos flamma ful
plurea ac violacea , tatifper dum per
A 4 QV AE
8 Diſquiſitionum Magicarum .
Ho Sortilegos; qui, huic Sortilegio fiuematetta
QVAESTIO III . cio incūbentes,hoftiam immifcuerant , vnum
. vielicet clericum religiofum , qui hoftiam ip
ſam facratiffimam accipiebat, cuiuspartē ipfe
De amatorio maleficio . ſceleratiffimus, qui cupiebat amari, affumpfa
rat ,dicendo guadam uerba fatis turpis atque
Ic vocant quicquid dicitur, fit, da. nefanda,qua hic referrenon expedit,reliquam
S curve eo fine ut in amorem quis , verò partem hoftiemiferat ad ipfam mulieré,
Veneriſque furias pertrahatur. pluri- non in forma hoftia , fed minutatim contrita,
ma huiufmodi philtra veteres nobis in puluerem redactam , fumendam in cibo
commemorarunt, Theocr . & Virgil.in aut poru . Iterumhabui alium ,qui bostiã non
Pharmaceut.lyngem , quam Langiusair a dum ſacratam acceperat, gofuper illam circü
Germanis uocari, Vindals, Vafleroths circa,cum fanguine annularisdigiti,nonnulla
Ruerdrommel; Latini Frutillam uocar, verba fatisturpia deſcripſerat , deinde ipſam
Hippomanes, laudantidem Theoc. Virg. hostiam ſuper altari depofuerat , hoc eft fuper
Propertius; Remoram , & Sippen, Arifto nudo lapide conſecrato,fublinteamine tamen
a lib. 2. de teles; a rane quoddam ofcillum , Pli- altaris abfconditam ,co a quodam Sacerdote
hift. anim jus : b Attiriten lapidem ex Aeſopo , rotunde conſcientia fuper illa quandoquemif
C.14 . et l.g. Her chius Illufirius ;fagittasex Roſti- Sas celebrari fecerat,certis orationibus ad eius
C.17. li corpore Archelaus ; alia multa vetus propofitum fuperadditis,deinde hof iam itfam
blib.8.ca. poeta leuius apud Apuleiú Apolog . 1 . ſumpſerat, qua tamen non erat expreffe confe
42. eg lib. & Lucianus in Dial. Bacchid. Melitte, crata,cuiusparte alteram pro fe affumpferat,
32.6.4.plu & ex recentioribus Marfil. Ficin.l.13 . alteram uerò partem perfonamalefioiende tra
res citat Ti Theol. Platonicę, Pomponatius de Incan, diderat,redactam in puluerem ,ut proximèdi
rag.13 . lege cap.8 . & Cælius Calcagninus integro apexi; afferentes,vterqueipforum ,quihoiiam ip
connubiali. re,de Amatoria Magia. Veteribus his vide fam affumpferant,indiſſolubili amoris vincu
tur communis error, etiam nolentes lo ad inuicem ſe colligandos, nihilominus nul
huiuſinodi philtris in amorem pellici lum effectum apparëtem uidi,nec percepi .Nec
pofle, quein erroré mox diſcutiemus. funt idh «cduo annielapfi quod aliü fimilem
Prius videainus maleficia hocin gene cafum audini , Romeaccidiſſe,dequadam im
re noftriæui,quæ nobis ,omniu :n opti pudica muliere, in cuiuscophinis reperta fuere
mè, & exactiffinè, Grill.fcripto prodi due hostia ,fuper quibusambabus erant deſcri
c defortile . dit.c Amatoria (inquit) ſortilegia,velfüt pra quedam uerba fanguinea,& c. quas ipſa te.
9.3.4.6.15 . intra corpus,uel extra corpus (f.maleficiati.) mebat,utafferuit , ad effe&tum tradendicudā
9.5.ar. In corpore communiter fieri ſolent per cibum , alteri mulieri,ad inftantiam uiri,quieiufdem
11.2 . uel potum.d Er in his frequenter admiſcent mulieris amorem concupiſcebat. Alias quoque
dl.fi quis a quodux folentin hostili vel ſomniferomale nondum eft annus elapſus,quod due impudica
liquid. S. .ficioe ) Sacramenta Catholica Ecclefia ,ut ho mulieres Rome,quas uidi,es audiui, que acte
a bortionis . Stiam confecratam , fvel nondum confecrată, perant oleum baptifmatis,quo inunxerant fibi
D. de poen . Sed circumſcriptam notis , Glitteris fangui- labia ,dicentes hac verba fides abrenuncioria
1. 3. 9. hæc neis.fuper qua dicicurant, quandoque unam , bi, & c.) cgo cū labijs illisfic inunatesofeulate
nlieftio. D, durs,tres ,quinque vel plures miffas,quibus ce fuerantuiros quofdamcauffa captandi amore
Ad L.Corne, lebratis,tradunt hoftiim ipfam ,non integran ab ipfis,ut ipſa afferebat.Nihilominus demum
de ficar. prout eft ,fed in puluerem redactam ualdefub omne experimentum fallax fuit , doficorü ex
e Grilla.d . tiliter , perfone maleficianda , quum affumere ceffuum condignas uidiluere peenas.Aliud e
9.3.nu. 18. faciuntin cibo, ßcutin meneftra, vel in poru : semplam a triennio Cán citra in eadě Vrbe con
in fin . eodem modo faciuntcum calamintha immi- tigerat,quod quædam terpiſſima mulier accepe
fglof.in c. xta alijs fpeciebus , ego tradita , utfupra in ci- rat;parricidă cutis illius, qua infans indutus
accufatus . bo uel potu , ex quo dicunt illam effe natura at egreditur de vtero matris,quamprimum uenit
$. fone.de tractius eo quod poteritcor , es uoluntatem in liscem ,illam fimiliter ſuperlapide nudo fa
haeres. in 6. abſorbentis trahere ad amorem perſone fra crate abſconderal, es ſuper illa plures miffis ,
dentis . Sed omnes funt nuga es demonis fal numero quingcelebrari fecerat, cutemque pre
Lacia , cór. & poitea; Bis aut ter habui infa- dittam poftea asupferat, et bapti auerat fub
non
Libri III. P. I. Q. III .

nomine perſone maleficianda ,cum aqua bar da,lapidis facrati muppę altaris , patinç, lze
priſmatis cói carimonys confuetis,deinde ean- darij,calicis, fimilia,es ifta omnia, vel ift .
dem in puluerem redegit, ad effectum traden rum ţartem admiſcerefolit in fortilegijs ama
di , perſona maleficiande : tamen capta fuit, torijs , adhibitis eorum nefandiſſimis precibus
nec perficere potuit fortilegium , ſed congruas e Diabolicis verbis,ad turpes libidinis aktus,
ſceleris fuiluit pænas. ] Hæc ille ,quiat- tot Sacramentorum , aliorum facrorum
dere potuit , adeò nefarios etiain efle perpetrantes aluslim . ] Mox ſubdit tertiú
huiuſmodi ſortilegos ; vt & feminæ quoddam genus ſortilegij amatorij ,
viris ſua menſtrua , & viri ( quorum v- his verbis: Quidam ex his qui ſunt expreſſe
trumque vix pudicæ aures tolerant) ſe profesſionis:deferunt quandoque imagines qual
men in cibum potumq;alijs permixta, dam adloca facrificiorum ,terrà ,vel cerà ,aut
& certis verbis condita , præbeant; vt gemmarum , feu alià quattis mixtura con
multorum conftat confeflionibus;iter fectas, illaſque baptifant priusnomine perſona
cora quoq; & alia huiuſmodi excre- maleficianda , ſub deuotione con inuocatione
menta, vt Sprengerus tradidit . Prole- Diaboli,cum eiſdem cæremonys, quibus vti fo
quitur deindeGrillandus dicta ſua, in lent nostri ſacerdotes in vero baptiſmate :
quiens;Extra corpus autem fiue extra inteſti adijciunt quaslam verba turpia do nefanda :
na fiunt maleficia amatoria per aliquas mix. quib. imaginibus quandoq; aperiunt pectora ,
turas compofitas ex berbarum foligis vel radici ipfarum corda ingenti calore ignita reddit
bus,metalles,reptilibus terrę : plumis inteftinis aut tantü detinent,quod liquefiant , putantes
membriſue , auium , piſcium , vel animali- quod codem modo cor hominis maleficiandifs
um ; aliarumue fimilium rerum naturalium ' militer aduratur, feu mollificetur,& obediens
aG ill.9.3 . [adde,maximèexpetere a, velcapillos reddatur ad notum fortilegi,uel amantis]Io.
nu . 23 •
vel vnguium præleginina, velfaſciam Salisberienſ.li.i.C ...Vultricoli ſunt,qui,
vel quid aliud veltimenti, quod folitú ad effectus hominum immutandos,in molliori
tangere corpus maleficiandi: auc, ſi nic materià ,arrà, velfirè limo,eorum quos per
hilhuiuſinodiqueant nanciſci, velepi suerterenituntur effigies exprimunt, cu.us illu
ftolam , vel quid aliud de illius domo ] fiones in Pharmaceutrix Virgilius meminit:
do tunc adhibent certas ligaturas, quibus hic Limus vt hic durefcit, ego hac ut cera liqueſcit
inuoluta conſuňt in chlamyde vel tunicù ma V noeodëq; igni , ficnoftro Daphnisamore.
leficiandi, vel abfcondunt fub capitelecti,vel Naſo quoque in libro Heroidum.
inter plumas,vel materatia fuper que ipfe dor Deuouet abfentes ,fimulacraq;cerea firgit,
mit aut fub limine ostij, vel alterius loci ,fe Et miferum tenues in iecur urget acus.
per quoipfemalefician dus vir tranfiturus,aut Sic ille, locuin Ouid . ad maleficiuin
mulier tranfitura fit. ] Hæc ille partiin d. amatorium referens , quem ego po
9.3.4.num.15.partim 9.5.num .3. vbi etiá ciùs retulerim ad hottile : Hoc inalefi
: addic facrilegia quædam iftorum . ipſe ciuin paulò polt oftendam fuiſſe vetu
( inquit ) fornlegiadmifcent fapius in ištts ftiffimum , Græcis Latinisc; probè co
aquam benediétam ,falicet Föris Baprifmatis, gnitum , à Chaldæis acceptum.Vt plu
aut communis am hora existentis in Ecclefia, rimum vtuntur pergameno virginea :
aut oleum ſanctum Baptifmatis, Chriſmatis quam conficiunt ex cure pueri recens
aut Extremeunétionis,ramos ohuarum bene- nati , & ante baptiſmum nortui, vel ab
di&tarum , ramos palmarum , candelas bene- ortiui , in fcriptà caracterib . & verbis
dicas,facros A gnoſdei,th:cra benediéta ,cereos magicis: cuius mirá potentia atq; effi
b Pecatrix ,
pajibales pero his fimilia . Quandoque autem ciencia nuganturmagi recéciores b, &
capiw aliqua ex reliquijsSanctorum Mar- exemplu luggerit Leloyher.c Vteban- Abanus.com
tyrum ,fi habere poffint ſcilicetfarticulas eft cur et oliin funibus quibuſda et liga ni Agrippa .
sm ,capillorum , uelvestium . Alij autem con nibus,dequibus nos poitea .Grill.præ cli.i.defpe
piuntfruftula quædam indumentorum facerdo rerea ratione inueftigat ,cur ad amateria iris.c. s .
Zalium , aliorumque panniculorum benediéto- dütaxat ,mbutantur rebusfaciatis?& mulcis
tum : quibus facra myfteria venerantur cele- relpõdet,qui voler,eú legat. Hodierno
branturque,ficut camiſia purificatorij,corpora tepore, etiam ad hoftile veneficiú ,buf
kis,tunicelia , manipuli, ami& us, ftolacandin fones baptizant, & eis ( quod horrefco
сод
101 Diſquiſitionum Magicaruin.
6 li. 14.0.7 cogitans ) venerabilem Euchariftian tionum illecebris interins certante ;aflrocko- d D.Thom .
- Legiſtar. exhibent degluciendam . Sic nimirum damlibidinis vexetur, & fic vehementer fra S. Bo
in d.§. adie quotidie deterior fit mundus , & homihatur ad defiderium carnalis copula cum ali nau de Pita
&tio. d. S. nes in grauiora hoc fæculi fine fcelera quo ingenere , quod fi tum temporis malefittis lud. in 4.d
qui abortio- præcipitantur.de amatorio philtro mi amator arcedat,co artibus, quibus folentmu- 34. Spröger.
nis. Azon ti faculum narrat,publica fide & mulco- liercula capi,eam ir stanter vrgeat, vel demon Mallei.p.i.
C. de male- rum læculorum continua atteſtatione de illo vno tam affide.èmemoriam , phan - 9.7.Castrij
fic. co ma- confirmatiflimum , Thom . Bom us, Ora tafiam moucat,exhibendo fpeciem circumstam li. 1.de iuft.
thema. Ol- torii preſbyter;cuius opera, quàın here riarum propter quas amere dignus videatur , hare.pun.c.
drad. conf. ticis odiofa ,tam Catholicis vtilis fuit; dos fubtrahendo eas que indignum redderent: 16. Mich.
210. Gode- is ergo de Notis Ecclefiæ b ; Nonum mi. facilè fit,ut in naſſam preda cadar. ) Atque Medin. lib.
fri.có Ang. raculum ( inquit ) contigit Aufidi in Piceno. hçc eft ratio & modus,quo per ifta dia 2. de recta
in l. eorum . Siquidem anno 12 73. quedam mulier , cum bolus folec decipere : vulgus autem ne in Deæ fid.
C. de malef. fumpfiffer ore exchariftiam , non deglutijt , ſed quit diftinguere inter actiones volun- Ang. Sily .
Alberi. ru- feruttam fecum deruit, vt illa vteretur ad a tatis , & motus concupifcentia , impe- Roſell.Fum
br.C.de ha- morem mariti conciliandum fibi per veneficia cufque portionis inferioris. Vnde non Caietan.
ret. Vital. Quamobrem , fic malis artibus edottal, fuper oportet credere iis, qui qurue caufan- Graffius.com
tra &t.de ma pruenas in tegula repofitam proiecit : quofaéto turcoactionein voluntatis: verè enim alij Summi
lef. Grilläd. (mirabile dictw ) cæpit Exchanftia apertigime nolendo volunt , & vellent abftinere , fté,Binsfeld
d.9.3.4.n. in carnem conuerfa fanguinem larè emittere , fed volunt peccaruin comunittere . in d.l. eorü .
15 : Tiraq. ita ut prunas exftinxerint neque cohiberi pol Hæc ſententia cõinunis eft Iurifcon q. 1. Angl.
dil. 13.6 wif crroriseruptio ,doneccandueruntcarbones, fultorum c & Theologorum . d pro alij oma
tracta . de quamuis mulier nihil non egerit inyciendoci- batur primum l.eorum C.demalef e Ma- nes quod
pan. mi- nerem , puluerem , ceramque apponendo.Tum themat.vbi Conftantin. Imper.ait, aut fciam ,co ex
nuend. Pet, noko enentu attonita , lintee tegulam cum car pudicos animos ad libidinem deflexiſſe intelli- medicisinte
Logher.dica ne dimnà efanguineinuoluens, ftabuli pro- guntur:non (ait ) coegife , fed ait deflexiffe: gro libello
S: Anto. pinqui ftercoriinfodit.Latuit res annosfeptem idcò ,fi lex Rhémnia vigerer , Vvierus de Philtris
Guibert. Me quãuis aliquot mirabilia euenerint; que vnde hic non effugeret frontis inuftionem , loan.Boke
noch. Clari, wam nafcerentur,alios quidem latebat, mulie- ninis quam manifefto Imperatoriam lius.
Farinac. Los rem non it& , fatti ac ſceleris fui conſcianlis fanćtionem calumniarus.
alior. ** Actis,ills tandem aperuit rem geftumfacer Secúdò probatur ratione, quia mul
Canoniſt. dofizqui cum fe eo contuliffet ,reperit intactam ta funt pharmaca,quæ vim habent na
uerò.ut hoft. carnem fanguinemque recentem , linteumque turalem turbandi hinores , irritandi
in Summ . illefum . Miraculum patefactum curatif- femen , excalefaciendi totuin corpus :
de mag . S. que diuulgatum , ex omnibuslocis innumeros & ,fi nullæ res tales inuenircntur, pof
quam fentë ad fuispectaculum commouit , commoner fet dæmon rebus, quibus vellet, vti,tá
tiam . Ana adhuc post annos tercentum eg ſexdecim.Vi- quam fignis conuentis, & deinde iux
nia rubri.de fitur enim caro, vifitur fanguis vitreis ampuil ta pactuin ipfe per fe & turbationem ,
ſortil. Anea lis inclufus,ad tanta reimemoriam fempiter- & Aatulentiam , & pruritum , & caloré
ex nam , neque post tanta temporum fpacia quic- in corpus inducere,fimulque perſona
tuarum eo quam ex ijs eft corruptum aut tabefaétum . certæ importunam ſuggestionem ima
Abb.c.in ta En quo pacto Deus tam manifefto mi ginationi ,quafi valde dignæ amari,ob
bulis.eod.tit racuło nefariin mulierculæ fortilegiú ijcere ; & fic in huius amorein infle
idem Anca- inhibuerit. Sed nunc videanus , quæ ctere poffet;fed volentem tantùmn. Na
ra in c.accu vis huius fortilegij amatorij . in voluntatem , propter arbitrij huma
Satus. S. fao nilibertate,nulla dæmoni iuriſdictio ,
ne.de håret, SE C TI O I I. nulla coactio competit : quæ omnia fu
in 6.Squilla periore libro probauimus.9.24.
defiae lius cogi potest, ad quem non vult,aman ci Ant
Tertiò i apud Plutar
Triuinuirexemplis,vt
onijprobatur March .
cenf.
Catholi. c. 8
Turrecrema dum :fed benè poteft imaginatio perturbari;hu & alternis , de quo Cleodemus apud
16. fi per for moresconcitari,on totum corpus in terius qux . Lucianum ; vt Marci hæretici & Magi,
warias. 33. Jo accendizadeòvt quis, semone varijs tonta apud D. Irenæum ; puellæ addoctæ ad
S.Hi
9.1 .
Libro III. P. I. Q. III . IL

S.Hilarionem , apud D. Hieron. lofa- que fumis eius diruptus fit.. ) Qui locus
phar Regis & Thedæ magi, a pud Da- inſigais, adhuc deo as oblideturtene
mafcenum , in uirà Barlaam . Iuftinæ & bris , ignorantia antiquitatis.vnam e .
CiprianiMagi,apud Nazianzenum & ius parteın ,quæ de funiculis eft, nobis
Nicephorum , (de quo conſule Painel. Herodorus clarißimè exponit libro pri
in nità D.Cipriani)ve etiam hæretici cu mo, vt haber verfio Lacina ( Græco núc
iuſdain apud D. Epiphan.qui, quod , exemplari careo ) in hæc verba:una
paullo antè exeinpli narrationen, di- jfdem Babylonijs les est, omnibus modij exe
xerac à Mago coactas mulierculas ; id ſecranda. Nempe omnibus mulieribus indi
intelligendum ,de veheméti perfuafio- genis commune eft , femel in sita ad Vee
ne & forti inclinatione, non de necefli vis templum defidentibus , cum externis uiris
taris abſoluta coactione. Item probl. confuetudinem habere.Ceterum cum pleraque
tur Hiſtoria Bafilij Pſeudomonachi font diuitijs tumentes, que ſui copiam facere
& iuuéculæ inonialis,de qua D. Greg. recuſext; he webiculis cameratis fuburite , pro
a Plutarch. Magnus egit ; ite Sçeleri Sethi de quo templo conſistunt , reli&ta interim à tergoma
in uita M. Nicecas a legitę illa accuratè, & inue gnafemalitij turba . I leregue etiam hune in
Ant.Lucia: nietis iniectam propenfionem , fed de- modum faciunt,ad umplum Veneris fedext ,
fuiffe neceffitarem parendi. nodis , corollisque tempora reuincte, è quibus
in Fhilofpeu Quarto probatur auctoritate SS.Pa dum alia feorfum abeunt, ale regrediuntur .
de . Irena .
'Epiph. 1repæ . & Nam diuerticula umdecunque fic funiculis di
1.1.6.9.D. trum , vt omittam
duos Grego.iam citatos: probatur au- ftin &ta aditum prabent externis Ad muliers
Hier. in WI & toritate D. Hieron . dum docet quot illas ,quam hosputum aliquis pecuniam mu
ya S.Hilar. dam dæmones amoribus & amatorijs lieri in finum iniecerit , cum eadem à fa
Greg.Nazi. canticis deferuire b ; & alibi maleficia no feorfim abducta rem habuerit. Hofpitem am
oratio . 29. contendit vim habere,vtameinus quæ • tem illum ,quipecuniam obtulit, dicere opor
in laud . Ci odiffe deberemus ; & deteftemus, quæ tet : tanti ego tibi Deam Mylitiam implere,
pria. CG Ni nos amare decuifíetc Callianus quoq; Mylittam enim Affyrij Venerem appellant.
ceph.lib.5. Incentpres,ait,libidinum arqueluxuria quo- Ar vero pecuniam illam , quantulacunque fit
tap.27. Epi dam fpiritusesſepropheta commemorat; Spiri- non estfas reijcere; fiquidem in facrum conuer
phan. lib. 1. tus,inquiens,furnicationisdecepiteos, de fora titur ulum . Neq; mulieri etiam perminisur
10.2.contr. nicati funtà Deo . ] d non quero, an re- hofpitem aliquem repudiare; fed quicunque
hareſ.Ebio- ctè explicet dictum Ofex;fed quid ſea iseft,qui pecuniam obieceris primum ,bune il
nita . D. feritiple , id apertè teltatum affero . la fequitur citrà dele &tum . Postremo ubi iam
Greg. lib.1. Denique probaturSS.locis effe ali- congrefla fueritcum externo mulier , Dea ex
Dial. c. 4. qua huiuſmodi maleficia. Nahum. 3 . piata , domum reuertitur. lum ,que forma
Nicet. lib.4 7.4.Propter multitudinem fornicationum me Sint eleganciare,citius (ut per eff) expedien
hiſtor. retricis Speciole en grate , & habebris male- tur : que uero deformes, dimrius coguntur de
b lib.3. in ficia: quod de his rectè noſter Fran.Ri Jidere pro templo,antequamlegi faciant fatis.
epift. ad bera fuit interpretatus . Apud Baruch Fitq; interdum ut uno atq; altero anno , aut
lheſ.c.6. in Epift. Iereinię , nifi fallor , inentio etiam triennio,atq; disatius expettare oporteat
c Superc - 3 habetur maleficij amatorij concrema miferas. Alicubi, nempe in Cypro , fomiles
Nahum ,
tionis, vterba funt ifta e, aidezwraires quedam lex eft. ] Hactenus Herodotus,
d , Cuflian. caci sausuae o Xouvola e'r tais ód ois s'y ex cuius narratione facilè intelligas,
coll. 7.0.32 sektow you, buniwa Tanitipa.iion de quibus funiculis circumdacz dicantur,
Ofee 4. τ . τις αυτών εσέλκυθισα υπότινος τ’ τα & quis funis diſruptus ;nempè is qui
12 . opati !Evo 7 Syuror rilpni, anushov femitam ad illam faciebat; nain diſce
predica , ore 8x viWTA , WSTEP ,mens dens hóc diſrumpebat,vel hoſpes, vel
e Baruch.6 WTH , Urt thi gones outis seppicéan. ipfa femina: fed & illud intelligitur;vi
V. 42 Qua vidgatus fuc uertit; Mulieres são circida tino loco ,cùm obijcicfunem non dif
1& funibus in uysfedent,fuccidentes oſſa olinge ruptum ,deformitate exprobrari,quod
rũ ci at aliqua ex ipfis,attraita si aliquo nã eas mortalium nullus cubili dignetur.
ferm te , dormierit cum eo ; prezimafue expro- Quare retracto , quæ oliin bac dere pu
berat , quod ex von fit habita ,focus ipfa , 86- blicè Louanij dictaui, ca referens ad
nodos,
Diſquiſitionum Magicarum .

nodos, & ligamina amatoria ,de qui. ſecernuntur ( fic eciam Diofcorides &
bus egere veteres poetæ . Virgilius Theophraſtus vſurpant)fuccendifolia
Eglog.8. tos in veneficio amatorio plerique exi
Terna tibihęc primùm triplici diuerfa co- ftimât, & nitútur loco Theocriti Eydil.
lore. 2. vür Augã Tà HitUpd ,vbi Scholiaites,
Licia circumdo, terq; hęe altaria circum Qyo @exponit Tepiratow ,igneabíumo,
Efigiem duco, Vix crediderim furfures folicos adoled
Nempe amati fimulachrum . ligabant ri , ( qui parum ad hoc idonei )ſed bene
conceptis verbis , vt apud eundem ; farinain in mola , de qua tamen paulò
Neste tribus nodis trenos Amarylli colo- antè iam locutus erat'Theocritus , nec
res neceffe habebat repetere. quare malo
Necte Amarylli modo ; Veneris,dic, vin- zitupa illic expõere, vt hic facit nofter
cula necto. Nam de eodein malefici; genere locu
Valerius,in Ciri, addit & aliud ,in finum tum poetam illic, & hic prophetam , eò
deſpuere ter; procliuior ſum , quòd eodein Eydill. fa
Tero; nouen a ligat triplici distin &ta colore tetur Theocrit.amatoria illa inaleficia
Filazter in gremium mecum , inquit, deſpue Græcos à Babylonijs didiciffe . Sicue
virgo , ergo laurum vrebant veteres & bitu
Deſpue ter virgo,numero Deus imparegan men, & ftatuas ex argilla vel ceras ( de
det . lauro Virgilius.
Nemefianus Ecl.4. Daphnis
me malus vrit,ego banc in Darl
Hæc eadem nobiss,que
, verſicoloria fila, nide laurum :
Et milleignotasMycale circumtulit artes . Bituininis, ni fallor, meininit Hora
Erant hçc fila,vt plurimùm , lanea , & eius', fed locus non occurrit , de ftatuis
rhombo torquebantur,vel deuolueban ' argillaceis, & cereis;
tur ab orbe vel glomo : Propertius li.z. Limus ut hic durecit hac ut cera liquefcit,
Improbanon vicit me moribus ill.a.fed her Vno eodeq ;ignific nefiro Dal hnis amore.)
bis : Sic etiam puto ſolitos adurere oſlá
Stamineà rhombi ducitur ille rotà. oliuarum , hoc eft minutas oliuas , &
illum furgentis rana portenta rubete, duriores cereris , ac penè ofleas:quæ eft
Et leita è feftis anguibus offa trahunt; vocis Gręcæ altera , minùs nota ſigni
Et strigis inuenta perbusta iacentia pluma ficatio,apud Athenæum a ,ex Callima
Cinetaq; funesto lanea vitta viro. cho & Philæmone; pro quodam minu
Hoc eft vitta lanea ſuſpendiofi : quod to ac viliore & coloris furfuracei oliua
& ipſum niagicuin . Etl.2. rum genere, quod ritupor vocarunt.
Deficiunt magico torti fub carmine shõbi. Vnde & fraces ac magmata oliuarum
De trina deſpuitione Tibulus, Eleg.2. Helychio videntur dicia,eritepa dum
Hec mihi cópofuit cantusquis fallerepoffis. fcribit ritepe exti oua ta srców.vbi
Tercane, ter diétis diſpuecarminius, fortaſſis érirupe legéiu ;nec in voce vt
Sed ad rem , magicum myfterium , opinor peregrina quærenda ſolita Græ
cuiusmeminit Ieremias , & à quo po- coruin compoſitio.STITUFOY , edulium
pulu Dei dehortatur , eft adolerio tão nouit Atheneus, & Varro libro 6.de lin.
Big upwr. de cuius vocis ſignificatione Lat. Apud Plautum ,fi vrum epityrum edam
non onininò res ceria, nam ceteri ver- apud illum efuriens infanè bene. Epityrum
tunt furfures, nofter verò cfaoliuarun;in vocabulum est cibi ,quo frequentius Sicilia ,
ter quę quid meliùs & fidelis verſum quàm Italia vſa ]fic Varro .Locus Plauti
certius definiri poffet ; fi Hebræa illa eit in Mili.glorio.nem pe fiebat ex pity
epiftola ex fiaret, nunc de Gręcæ vocis rodi oliua confrictà. meminere & Ca
fignificatione decifio pendet . Puto nó to & Columella ,libro de rerustica,confi
vnam eſſe ſignificationein huius vocis ciendi modum indicantes & Gręcani
Helychiº,aitupa retaroita ni xpbgcor cas magnæ Græciæ vibes, id conficere
facie , & lanè hmói tritici vel hordei ſolitas : forte etiam voce emigitupa fic
furtures,fiue pelliculas, quæ molendo contrahebant vulgò, dicentes en iTufo.
Sed
Libri III. P. I. Q. III.
13
Sed cur nofter uertit , offa oliuarum ? cer Tranfque caput iace.
tum eſt Hebræos,quæ in quaque re for Sed hæc fatis vel nimis, de loci Bara
tiora & duriora ſunt, ea vocareofa , vechi explicatione ; quæ ſi probetur, be
offa obfidézium 7071.71778 y chonach nè erit;fin ,mcliora expecto. Hinc pa
bP8:53.v . atſmoth : 6 ſcitum etiam ,hanc oliuam tet , vel iuxta hanc primain concl. no
minutam plus oſlis , quam carnis edu- ftram intelligenduin Burchardum , vel
lis præbere . conſtat quoque Hebræa errorem fubeffe eius ſententiæ , lib.19.
phrafi , genitiuum fixum nabere vim c.de arte magica c.vlt.
mobilis recti, & ideo , olla cliuarum ,acci Sit ſecunda concluſio quæftionis ,
pipofle,pro ofleis oliuis : ficut in Mo. hec philtra animo corpori vt plurimum
faicis fcripris, caſinus offis, ponitur pro valdènaria funt. Nota minus elle noxia
C Gen. 49. aſino oſſeo. Quare fulpicor hoc loco à quæ non dantur intus ſumenda, quia fi
v.13 . lerenia fcriptum fuiflealmoth Zehim , per nudas incantationes facta, vt pluri
quod ad verbum fignificat offa oliuarum mum folum nocenc menti; li per illiga
& Græcos interpreces gnaros fignifi- tiones aut contactum excrinfecum , e
cationis , quam diximus, verrille 7 à ai ciam corpori ſolent nocere , fi habeant
Tupo . Non ne veroſimillimum er : Ba- uenena mala admixta,quod in his non
bylonias,quæ Magicis nugis erantad - frequens : fi vero dentur in potum , &
díctiffimæ , veritas ne diu illic excuba- cibum , ſolent vt plurimum valetudiné
re cogerentur,fe à fortilegijs huiufino veheméter debilitare, & de Itaru men
di non abftinuifle ; maximè quas nec tis deijcere, quia eorum ingredientia
diuitiæ ,necforına ,nec genus commen folent efle adınodum periculofa , vt
dabant ? quærebant ergo ifta blitex ac fluores inenftrui, ſperina ( vt patet ex
diobolares vndecunque lenociniú , & vetustis libris Pænitentialìbus ) cere
Pityrides oliuas , quæ vilioris precij , bium felis,vel afinini pulli, uterushye
intumebant flammis tcquai velanæ nx ,uirga lupi,remora,ona rubetę,ſcin
fiammá alebåt inclufin , longè aptius ci, & præ ceteris( quod uocant) Hippo
atque expreſſiusofium ,quam fuifurú manes, quod eittriplex , ne quis fälla
aduttione conteſtabantur: fimul enim tur,unuin cuius mentio apud Theocri
fic querebantur deduricie acugore ho tuin in Pharmaceut. [radit elle plantulam
fpitum , & aduentorum , quos illaruin quandam Arcadiæ : alterum , quod ut
nulla miſeratio tangebat;ideo non ſo canit Tibullus .
lasoliuarum carnes , fiue cutim ( nam Virus cupideftillatab inguine eque.
in his oliuis curispolius quam caro ) . & Propertius
ſed ſolidas oliuas cum nucleis ofleis a Hippomanesfætafemina legit eque.
dolebant,nimiruin duritiam illam fibi Qualis eit ſuum apria :tertium ,pel
inuiſain hoc pacto mollituræ , & cor- licula quæ reuellitur a fronte pulli co !
da ferrea amore liquaturæ . si furfures quini recens editi,cuius odor equas in
vertas,perit elegans iſta myfterijmagi furorem redigit, de quo Ariſtoteles, C C Arift. li.
ci analogia. Verifimile eftcum iita vre Plinius, Coluinella, Virg. & alij. Quá 6. hift. ani.
rent addidiffe ,quod folemne reperio ; hoc noxium fit ,docet intericus Caligu c. 18. Plin .
fic ſeoſa hoipitum vrere,vel, in hospi læ , quimortuus , cùin ei Ceſonia hoc lib.8.c.42 .
te fuo hçc le adolere, vel precari, vt lic potanduin porrexiſſec,ut narrau d lo Columel.li.
hofpites earum amore torrerentur; feph. & Sueton . & Iuuenal. eo reſpe- 6.Virgil.in
quæ omnia Virgilius, & Theocritus xit; Vtauunculusille Neronis. Georg.
poſuere . Demum fic aduita & in cine Cu: totam tremuli frontem Ceſonia pulli d lib . than
res redacta (purgebant in vécuin iacta Infudit : & mox veelt in 4.Mef. tiquit. Sac.
trans caput. Theocritus. Tants panties , equa quantum una nenefica in Calig.
άλφιτατο! πρώτων πυριτέκεται , αλ constat . Iuuenal.fo
λ' επίτασσε.. De cunctis autem philcris Ouidius ti.6 .
Furine primum , igneliqueſcunt ,fed diſper. prudentiffimė;
ge. Virgilius; Nec data profuerint palletia philtra puellis
fier cineres Amar; Vi foras,riuog fluenti Philtra nocii animis,uimg fiarorishabent .
Euſe
14 Diſquiſitionum Magicarum .
Euſebius teftatur his Lucretiú poe tes magicæ fiue non ,mortis reus cenfe
tam primò dementatum , deinde furo air , ex cómuni fententià iuris interppa
ris impatientia feipfum interemiſle argumen.d.§.gen abortionis , quod & olin
de Lucullo prodidit Plutarchus, his prudentuin opinione receptu ( ul. Pau
cum primò'actum in furorem , mox lus tradidit : & neque id acerbú debuit g lib. y.ro
a Eufeb. in etiä interemptuin : 4 de quodam fi- videri Antonio Guiberro: h dignus e- cep.fent.tit.
Chro Plutar milia narrat Ariftoteles.Virgo dla incan nim planè fupplicio malus aded ani. ad le. Corn .
in Lucul. A tata à Baſilio ( ve aitD.Greg.) febricitare mus , fini improbiſiino per funimuny deficar.
rift.in Mag. in capit, vehementer anxiari,magniſquevo periculum & pefunum exemplum ſtu hli.i.q.iur.
Moral.D. cibus cum ftridore damare , Modo moritura dens. Quod fi non dedit ob malum fi- c . 16. nu.i.
Greg.d.c.4. fuo , nifi Bafilius men schus veniat , Gipfe nem , ſed bonuin ( veputa ad arcendam
Hiero.ivita mihiperfer curationis ftudium falutem redo feminæ fterilitatein , ad conciliandum
D. Hilario. dat. Jen uerba mente capex , & corpore mariti animum à le immeritò aliena
Spreng.p.t. languentis. Illa uero ,de qua D.Hieró. cum ,)cunc ſi acceſit arsmagica,adhuc
9.7.Eufpi- ſcribit, poftquam amator, magicis artibus in punienda eftaudacia lethali fupplicio.
nia in Ludo Structus,ab Aſculapyj facerdoribus,redit, ea capicale eft enim his yti artibus: i five i linemo aru
uico Bauare fubter limen domus puella tormenta quedam ro non adhibuit quicquam magicam , fpicë , Gibi
Anto.Pan verborum o portentofas figuras fcudpras in ſed naturalibus vlá fuit, quæ putabat Ad. C de
hormita. li. avis Cyprij lumina defodit : iticòsmere in- non nocitura, extra ordine miciùs pu- malef.et ma
4. de gest. Samire virgo, & ami&tu capitisabiettorovare nienda elt, citrak mortem . Hæc vera , fi the.csficin
Alfonfi.pet. crimen ,fridere dentibus ,inclamare nomen deſit hereſis ſuſpicio: hac accedente, tellige Meno
Leloyher.li. antolefcenris: magnitudo quippe amoris eam in quid dicendum , videbitur d.feat.16 . ch . de arbit.
de ped . 1. furorem verterat. Jde tribus ordine Abba Humanam vindictain pręuenit ali- caf.388.n.s
6.5 . tibus, fucceffiue ab eadem fortiaria to- quando diuina vltio. Siffridus preſby- k arg.l.3.5 .
xico amatorio necatis, lego apud Spré ter in Chronico fuo ,narrat anno 1260. ex Sena uſc.
ger.de Frider.duce Auftriæ , electo reaccidiffe , vt adolefcensquidã in Mifnia,vt D.ad l.Corn
ge Romanorum , quem Lud. Bauarus fuis potiretur amoribus,d Magoin locum editi de ficar.de
vicit , auctor eit Cutpinianus ; de Ste- defertum deduceretur: cui cùm Spectrum puelle ibi Bart.com
phano quodam equite Neapolitano , illius quam amabat imagine,per maleficiin Menoch. d.
Anton. Panhormitasde puella ,cui ama cãtistionesfeobtuliffet:amatorilleperditur,ma caf.358.9.7
cor membranulam inſcriptum in finú num eiporrigens à mato demone parietibusal
iecerat , & narrationem , & iudicium liditur,et miſerabilem in modum necatur: geci
nobis proponit Per. Leloyherias: qua eius qucen cadaner tanto in Magu:m impetu
re cum tam noxia foleant effe philtra , proiecit,vt femianimislogo tempore iacuerit.]
meritò Athenienfes Temniam lagam I nunc,er animam committe ignibus
b Demoſth. urorte mulatarunt 6 & nimis laxifue- dolofo hoc pulueris magici mantello
contra Ari re Areoparicę, cùın alteri, inonuo eo córectis. Nonne pocius audiédus Pho
Stogitonem . qui acceperat c ignouerunt:prudécif- cylides : qui cecinic, omninò fugiendas
c Arifto di fareque iura ciuilia : quibus feqq. poe amatorias incantationes & phiktrarid
1.Mag.Mo na receptæ : de quibus , quo ad praxin q; verum , etia in quoad coniuges.quia
rader. 17. asturi ſunus fulius lib.s. Sect. 16. nunc etiamfi conciliarent amorein ( quod nú
d. d. S.qui.breuiter.Si præbens ainatorium quid , quam vel rarò contigit )tamen femper,
abortionis. non adhibuit magicam fuperftitioné , vt minimum reddunt debilem ,ationi
e Mensch. nec inors ſecuta fuit :pęna relegationis cum , & mentis enotæ : quemadmodú
de abitind & damnationis in metallum olim pu- pifcibus( acuta & apta ett Plutarchill in cõiuga
caf. 35 & niebatur: d hodie iudicis arbitrio ex- fimilitudo ) accipit, qui non recibus vel lib . admoni
Binsfeld.in traordinariè punitur. e Quod fi mors hamis , led medicamenti capiuntur.
1 tionibus.
d.l. corum . fuern feuia, quantvt plorimuin fequi S E C T IO III.
9.3 . tradidit Hippolytus de Marfil. inf
f in l.eimf- gnis Criminaliuin iudiciorum tracta videamus. & có
, Diad corf tum , fi ob inalum inein prakties R Eitat de ten:edijs
ftat ex dictis,muti'ia effe antido
dema
leg. Corde philiram ( vt pote caufa abortus, vel il ta contra philtra, & remediailla Genti
ficar. liciti amoris , fiue cum adhibitę firar- lium : qua per incantationes aur luftra
ciones
Libro III. P. I. Q. III .

riones quafdam fiebant:quæ Chriſtia- nea, tripudia,commeffationes , & quæ


nis etiam prorsùsillicita funt . Virgi- fequi folene deteriora: tale etiam illud
lius 4.Æneid . Fauftinæ ,quo vfus M. Antonin . philo
Hec fecarminibus promittit foluere mentes fophus; qui gladiatorem eius adulterü
Quas velit ,aft alijs dinas immittere curas. occidi iuftit , & illam incedere inter ca
vere dicitpromittere , nec enim præftat. put & collum . Quartò fi fit admixea bCapitolin .
Tibullus lib . I. fuperftnio , tunc pertinent ad vanam for Suidas.
QuidcredãInëpe h ?c eadéfe dixitemores obferuantiam ,de qua 2.p.huius lib,agen
Cantibus ait herbis foluerepofle mens . dum; fi verò dæmonis pactuin inrerue
Et me luftrauit 1 &dis em nostekerena niat, pertinent ad dęinoniacam Magiā
Concedit ad magicas hoftia poalla Deas, de qua dictum lib. 2. Quinto optima
Nor vi totes abeffet emor fed muturus effet, funtChriftiana , run illa quæ contra
Orabum : nec te poſſe cerere velim . cuncta inaleficia vim habent, Ecclefia
Futabant enim his luftrationibus al ftica ; de quibus agendum lib .vlt.tum
terutrum euenire , vel vt amore libera ecia quædam fub moralia, quibus caro
tentur, vel voris pouirentur.Nemelia macerarur & concupifcentia domarur
nus inducit pattorein quereotein hæc vt opera poenitentiæ ,humi cubaciones
omnia fibi in cafium cecidiffe ; cilicia , Bagella , ieiunia : his interdum
Brud prodest quod me peregrini Amynta. etiainmortali,fi magna neceffitas, ho
To vittis, cer frondefacrà,derthere vaporo mines vci tenentur; vt & aliis qux par
Lustravit , cimerefq ;auerfa cffctin amně, tin in amittendo, parum in commit
: Incendens vius crepitantesſulphurelauros; condo polica. Inoin ittendo , XE VİCƏ
Cum ficin Meroen totis mifen ignibusarfi? re conlpectum rei a matæ , & ocium
Vittasintellige funetii vitt, vt dictú & alia libidinis irritainenta ,de quibus
fuperis. Omilie & aquæ afperfioneid , optiinè Helinādus diſſeruit. c Vis ex- c habes -
de qua Propert.li. 3. loqués de amore: ftinguere libidinema (ait )amoue ligna pud D. An
Quod mihi no patrij poterăst atentere amici, de igie fi ſtridet incendium , ligna in - tonin.li.6 .
Eluere aut vifo7 heffala faga mari. numerabilia fun: , potiffima autem ; hift.Sum.tit
Hanc ſecuti opinionem gerilium vi Ocia , fegnities,fomnus,caro,femina, vină 13.6.6.5-4.
dentur,non Eunapius inodo,in vità E. Profferstas,ludus culmina, forma,puer .
defi, de illa quam inagus Philometor in De primo eft illud SS. in defideriiseft
amorem pellexcrat, magus verò Maxi omnis ecicfus . & Ouidii,
musamore foluit ; & Plin . ſed & Pom , Ociafi tollas, periare cupidinis arcus
ponat. homomalè Chriſtianus. Opus Defpactegjiacente fine lacefacer.
eft in antidoris distinctione. I.finatura De z. dicit Martialis,
lia tantùm funt medicamenca,maniam Queritur , Arguithus quare ft faétusadultery
purgantia, & ardorem libidinis tempe inpromptu caufaeft . dogodiofus erat.
rantia ( vt agnus caftus & buiufinodi) De 3.capit Dionyfius Cato ,in ditty
dummodo noxia noa fint valetudini, ch . Moral.
licebit eis vti, 2. fi verò dubiterur dum Nă diuturna quiesvitijs alimentaminiftrat.
in fit illis vis naturalis,an verò fint me De:4 ,ait A poftolus: Bonumeft non mã
rè fuperftitiofa remedia ; tuncijs ablti ducere carnos .
nendú tale quod de Scythicà feu Pro Desait Helinand. mulier digider à mol
methæa herba refert kropertius; quod ligndo,vrrmalhess.gaiaficut faber penmak
de infperfo corpori puluere in quo fe leam mollit ferrum fic diabolus parmulieren ,
mula volutauerit , vel birci vrina bibi. mallit e mallant vniuerfara terram .
a Plin . lib. ta , vel rubeta in corio pecoris recentis D. Hieron . Ferreas mentes kibide domat .
28. 32. alligata , & de virga lupi Plin . & Popo. Chiudianus,
39. nasa tradidere.z.fimoraliter impro Ferrea laſeisis molefcunt corda ſagittis.
Pomonat. ba funtremedia, planè vitanda & veni De6. Apostol. Nabire inebriant vina, in
lib.de incan
ta funt , cale remedium Grateris apud qua eft buxuria . Virg .
ta: Laers.li. Laertium , fcilicet fui fufpédium ;talia Et Venus in vimis,ignis in igrafrit
6. Rafis ac Pauli Ægynetęlicenuiola bal De 7.Quidius.
Lumut
16 Diſquiſitionum Magicarum .
Luxuriantanimirebus plerumq; fecundis. ue contectú albet. foluantur niues :pax,
Salomon in Prouer . Profperitas ftulto- pax naribus eyes oculis; clamabunt omnes,
num eos perdet. D. Auguftinus; Secundares & diffugient. Niue fugacior eft forma:
Sapientum animos fatigant : plus obfueruent non liquatur , fed'vanefcit. illam aqua
Salomoni,quàm profuerit ipſa ſapientia .con excipit ; hanc quid nifi deformitas &
tra aduerfitas aliquando rerrahit à peccatis. formido ,qualis morinolycij ?cnin ani
Ideò ait Dominus Olex 2. Sepiui aures ma diffugerit, quid futurá hæc fiue La
taas ſpinis, vt femitas tuas non inuenires, don is, fiue Helena ?eſca vermium , cadauer
poft amatores tuos non curreres . Spinæ ſunt, putridum ,foetens, cabe diſſoluendum ,
aduerſa. ex cuius fpinæ inedulla ſerpens terribi
De 8. tudi noinine iocum intelligit lis enaſcetur. Hoc amem , hoc deperea ;
omnem . mollitia enim libidini repu- Narrat Suidas de Hypatia Alexandri
gnat,tefte poeta. na ; eam , cùm confilio nequireraudito
Non folei in mostos illa venire thoros. ris adamantis importunam ſollicita
De 9.carminis nornine,omne melos mu tionem abrumpere panniculos ei ſuos 19
ficum comprehenditur, fiue voce , fiue fluore menftruo maculatos, obieciffe:
inftrumentis fiat. Efa. Cythara, & lyra,en Hoc ( inquiens ) eft adolefcens,quod amas:
tympanum , en tibia , ego vinum, in conuiuijs nihilautempulcrã . Appa & Gela Foroiu
veftris:hinc, e opus Dei non refpicitis. ad- lienfis ducis Giſull filiæ , carnis putri
dit Helinand. Difficile inuenitur aliquisle dę lub mamillis poſitę odore, luam de
nis uocis de grauis vita: quippe cum uocis le- fendere caftitatem . Barbari enim na
nitas cantumdefideret,uita grauitas planétü. curà ita facere longobardorum mulie 6
De ro.eft illud, be
res opinati intactas reliquere . ( Annal.
Boior.lib.3. Ant.Bonfin.li.8 .Rerum Hun ai
Rara est concordia formaatg; pudicitia.
garicar. Decad. 1. Sed & Th . Cantipra le
& illud ,
fire
Lisest cum forma magna pudicitię. tenſ. pium quendam virum , cùm cogi
Denait Helinandus; Quantum enim cationes importunas cuiuſdam mulier
periculi fexus adfert in muliere, tantum atas culę ,formoſæ dum viueret,animo abi
in puero. periculofa eft atas pueri, periculofior gere non poffet; ſepulchrum narrat e
focietas,pericalofiffima uero familiaritas.Vnde ius aperuiffe, & amplexum cadauer tå
tegitur in vitispatrum ; Non habendam fami bidum , faciem faciei eius containinatę
liaritatem ;cum femina, puero,vel boretico. ] tabe , vermibufque impofuifle , & in
Haétenus ex Helinando Antoninus. hoc fætore volutatum ore ; donec fecor
Ia faciendo confiftunt ; occupatio & horror , oinen libidinis meino.
mentis in curis grauioribus, cogitatio riam ſuperaſient. Quátò efficacius hoc
mortis & inferni , lectio bonorum li- illo ridiculo , & , quod nifi prefatale
brorum , preces ad Deum fulæ , implo- ctoris venia , nequit referri, quod Hie
rata auxilia Beatorum ,& Angelorum , ronymus Cardanus a præſcribit ; cum ali.z.deva
& maximè Beatiffimę Deiparę Marię ; quia fic ait ) stercora recentia amica in ſuo rieta .
quæ , vt caftitatis amantifluna ,lumino- ponat calcco , es calceum ftatim induat,aincre
pere defiderat homines hacfpurci a- liberandum.yratur ille ſuo remedio.apa
inoris lue liberare. Viile quog trequen gè has fordes.equidem tetro odore 2
ter medicari,non externain lain & pe morem cuin faftidio commutandum
ricuram citò ſpeciem ; quæ fragilis, ca- credideriin , quamdiu fætor durabit :
duca, ſæpe mendola & fucata, & fulfis poft , neſcio; nifi quis mentem ſimili
tantùm lenocinijs adumbrata ; fed ri- bus ( quas dixi ) cogitationibus mu
mari cogitatione internam & profun- niat,armetque. His remediis continen
diorem corporis conftitutionem . quid cur , quæ ex Auicenna Niderius pofuit
illa fuit ,antequain nafce.ecur?ltilla ſe- b excepto ſexto , quod ipfemet fatetur bli. ultim .
hrinis fpurci & olidi, quid nuncelt :ſac fæpè non proficere, Formicard
cus fiercorum , aufer cuticulæ pellicu
lam , quid illa tetrius aut horribilius?
quid cadaueripropius ? ſterquilinú ni
Quæftio
Libri III. P. I. Q. III . 17
quibuſdam euphymijs : nempe fi be
QV AE STIO IIII . neprecérur ijs,quoscum laude, & ad
miratione incuentur: vel fi quid turpis
DeMalefcio hoftili. culuin pueri geltent appenfum collo
vnde fáſcini nomen inditú virili inem

aniini,corporis aut fortunędam- lia geltarent oſcilla: & mutato in pau


nuin infert, aut aptum eft inferre , aut lo honeftiorem modum more, digitos
idcircò adhibitum fuit à malefico, vt duos cú pollicefic inferro, ve tale quid
inferret. priinum actu, fecundùm po- exprimát, de gagate , vel ebore, vel ar
teftate, tertiùin intentione huiuſinodi gento; vt fit hodie in Hiſpania ( Higa ,
elt.quę in his interneniunt,vt plurimi nocant )immo fi ſummo mane ſurgenti
funt frigida , amara, noxia, & naturæ quis ita digitos intédat, id ipſum quo
humanę hominumq; faluti contraria; que amuleti eſie loco céſent, quod ma
29.3.8.25 ideo venena mala vocari , vult - Gril- lo exemplo Reginæ cuiufdá keri aiút .
land.contra quain in anatorio , in quo fi baccare frontein cingas , fiter in fi
ceſet vtplurimum interuenire, res cali num deſpuas. deniq; fi cum auide lau
das, dulces, ain cenas homini , & coad- tú edulium ſumas, & te intentius afpi
juuantes naturalein calorein , & po- cienti parté cibi porrigas. prafſcini hæc
tentiam luxuriandi , & ideo à lege hæc omnia fore, ne faſcineris .
vocari bona vel non mala uenena, quia no Terriò cenſent ad bruta quoq; hanc
bl. 3. S. funt inſtituta hominis necādicaufa: 6 faſcinationé pertinere,gallinas, agnos,
bec adie- hæc perpetuò vera non eſe, facilè cres . equos , & ferunt faſcinatos aliquando
&tio . D.ad dent'; qui præcedentem quæftioné ac cecidiſſe. Huc pertinent illa poetarum ,
Leg . Corn.de curatè legerint. De precipuis ergo ho- Virgilij , >
ficar, itilis maleficij generibus nunc aga 1 Neſcio quis teneros oculus mihi faſcinal
mus, & quia prolixa atq; varia diſputa agnos .
tio eſt, in ſuas ſectiones ea partiamur . itern ... baccare frontem
Cingite,neuati noceat mala lingua futuro.
SECTIO I. & Theocritus docet contra hanc fa
' ſcinationem folicos in finum fibi de
De faſcinatione , {puere : (κόλπων
ως μη βασκανθώ , τρές ες εμον επτυσα
Tres commodiùs intelligatur , Vt nonfaſciner, terin meum expui fonum .
notanda differétia triplicis faſci Solent quidam huc referre illud Albij.
nationis : nam puto vocabulum , largè Tibulli lib. 1. eleg.2.
fumptum de propriè & impropriè di Hunc puer, hunc iuuenis turba circumfletit
1 cta faſcinatione , diuidi poſle , in poeti area ,
cam , feu vulgarem in philofophicam , & in Deſpuit inmolles, or fobi quifgs finus .
magitam , Verùm prior illos verſus refutat: qui
Vulgaris,ſeu poetica eft,de qua potiffi- docet, eū , de quo agit, ve inſanum , ac
mum difputatur ; ſecunduin quam di- lymphatú, cinctum fuifle corona pue
cútur homines faſcinari, ipſa viſione , rorum , & ceterorú :quitamen ,nequid
feu adfpectu actiuo falcinantis , vel eis detrimenti ab aſpectu , tactuue in
etiam inuido aliquo laudante , eo folo fani hominis contingeret, deſpuendo
quòd malignè, aut malitiosè adfpicit, fe fibi confulerearbitrabantur. cuius
vel laudat alium , a quo eft auerſo ani- fuperftitiofæ auerfionis , vt conſueræ ,
mo . Et hæc opinio multa peperit alia teitis eft Theophraſtus lib. de characte
opinamenta . riſmis in deſcriptione ſuperſtitioff . Sed qñ à
Primò hoc periculú imminere po- Tibullo amans inducitur vtens magi
cius pulchris quam deformibus , pue- cis artibus : fi dicas eundem amantem
ris quàm maioribus ætate . amétem que deſcribi , non aberrabis à
Secundò hoc periculum remoueri vero . na Plato in Sympoſio amoris furo
B rein
18 D.ſquiſitionum Magicarum .
rem faſcinatorium efle docuit ; eòg Eutelidæ fuerant pulcri per colla
inutuo aſpectu , & intencione oculo capelli:
rum ,amor hauriacur , augeaturque , Sed tibi dirus homo confpecto in
Hanc faſcinationein cum ſuis reme fuminis vndis
dijs efle fuperftitiofam nemo negaue Inuidit , turpiſque inuafit protinus
rit opinor ,quam damnat DD . Bafili , illuin
Chryf. Hicronym , & alij citandis & Morbus, & inuidia.corrupta eſt gra .
profert Richardus quodl.3. 9.12. duos cia formæ .
iniculos, quibus non obfcurè anathe- Nerrant enim Eutel.dem cum fibipulcher vi:
madicitur ijs qui illam tenent . Sine Souseffet ,propria fpecie captum in morbum in .
maleficijs vero, apinioné de ſolo mor- cidiffe : Atque habitum bonum vnà cuan pul
bo per laudationern inferendo, neino charitudineperdidiffe . Vides fabulain nar
catholicus Theologiæ peritus, autve- cilili fabulæ fiinilem : fi quid tale acci
ræ philofophiæ fectator admiferit . dit; arbitror vtrique contagioſam ali ,
Nam quæ dc vi verboruin diximus , & quain fontis exhalationem fuide exi
de vi imaginacionis I. 1. illa conuin- tio . Sed audi quid Plutarchus bac de
cunt, nec verbis hanc vim inefle , nec re cenfuerit , purat enim in his ex vera
imaginationi quo ad corpus diftans, inuidentia id oriri, quod etiain Helio
vt verè quidam apud Algazelem l. s. doro viluin . Plutarchus ; Audacter dica
phyfic.c.9. afferunt . Ad nacale faſcinan- vniuerfasquidë animeaffectiones, quibus diue
tis attrú confugere ridiculum eft :om- ixfint, in iis malos habitus ingene ere: hi cùm
nes enim illa hora naci , faſcinatores narwa vim cæperint, qualibet ex caufamoti ,
forent. Viin animæ vnius in corpus als sapè etiam inuitos homines in iam proprias, as
terius effectiuam tribuere,eft damnará comſustas perturbationes deferrent .Sic autem
delirium Auicennæ. Nec ſatisfaciunt, confidera, timidi etiã ipfa auxilia formidart ,
qui ad teinperiei, & fubitantiæ diffini iracundi in chriffimas quoque furt moroji -
Amatores, intemperantes poftremònec fan 1
litudinem confugiunt.quia inter res
eiuſdem ſpeciei ncquir eſe tanta ſub- diffimis quidem corporibus quamuis merii w
ftantiæ pugna ,ac difluiditudo.non.n . cinis queunt abstinere . Mira est enim confue
baſiliſcus bafiliſco , non vipera vipe tudinis vis ad attrahendur affeétum in id
rx , fed homini, & alijsaniinalibus no quod fibi eft proprium . Etquiin lapſum eft
cent. Et vt vnum aniinal alteri tam fit propenſus, vbiqueneceffe eft impingat . Nulla
noxium , id ex vehementi naturæ anti est itaque admiratione dignum ; f , qui inui
pathia nafci neceffeeft;hanc verò ex derdi,o faſcinandi habitum fibi induxerunt,
differentiaſpecifica, quam ſequitur dif etiam aduerfus familiaresexmorbiproprieta
ferentia temperainenti . Quid ?,quod to meuentur:aft ubi mosi fuerint, quod na
faſcini huius defenſores contendunt , twafolent, officiunt ran quod volunt. Quema
eriain faſcinari quem ſolere å beneuo . admoduan ein spaaram fi hericè moueri, it
Plutarch.s. lis, & cariflimis verba Plutarchi& , He eyli drum in modum cylindri neceffeest pro
Sympos.c.7 liodası ſuggeſlit mihi, & cómunis pa- forme differentia : ita , hominem fac inui
Heliodorus triæ, & religionis coniunctione amicif dum affettio izuidëter aduerfus omniamauet.
lib.3. Al fonus, And. Scortus noster .Græcico- Quinetiam verifimile eft , illos familiaribus ,
thiopi. hift, dices mihi nunc non fupperdis;quare a charispeiàs nocere. Inuno verò id mi
ponain ex verſione eiufdem : Haut fa- ' hi minùs fi verifimile . car ? an quod
mà ignoras, (air Plutarch. ) quod,deamiris, frequentias illas refpicianr aliquid id
es familiaribas,esparentibus nonmilli sculi foret , fi habencibusno vreremur qua
faſcinantem effe exiftimant:vfq; adeo ut min do volumus : & habicusà primis illis
keres non oftendant illis pueros,necdiutius ab moribus aniini non differrent; quos
beiuſmodi hominibus infpe&tari finant . Aquest confundir Plutarchus ; non obfcure
modo ergo id mali videbitur ab inuidia effici ? etiam voluntaris humanæ libertari his.
gooid porro per Fonom dices de tis , qui dicunmeer verbis , vtex geometrica comparzia-
fe ipfos faſcinare ? nan hoe puogiemadifti:fon ne patet, frenum inijciens. A cæteris
minista certè prorfuslegifi: eciam philosophis recedit , qui per ipi
cue
Libri III. P. I. Q. " III. 09
cuè maliuolarn inuidentiam requirút fos , & in Euthelidam , corrupta iam
amori repugnantem . Solus Heliodo- aquà , vapores cum illis fpirinbus re
rus Plutarcho confenrit , & fi de facto flexos. cuiuſinodi lpiritus ex bene ha
dubiter ; Porro , inquit , fi qui funt , qui bito & lano corpore , vt erat Eutheli.
etiam chariffimos . quibus bonèvolunt faſci dæ ,emanaffe non eft credibile. agroru
annt: id quidem non eft mirandum , ficam & venenatorum illa affectio eft, & nö
fentnaturmixnida;non quod volunt, fed quod niſi ex virofis, aut corruptis humorib ,
naturaliter folent. Præfupponit vietque profluens Pueros autem affici hoc pa
naturalem vim maleficam illis inefie : &o , & faſcinari , quia ex feipfis fpiri.
quxro qualis ? phyfica an moralis ? Si tus quofdā , feu qualitates neſcio quas
moralis tantum , hæc illis nolentibus effundant,quæ aere corrupto in eos re
non elicitur . Siphyfica , praexifiens deat vnde exiuite ; nullus crediderit.
auc tunc nata , fi præexiftens , cur non Verè tamen Plutarchus falsò cauſam
nocet prius fubiccto cuiinett. Sjiuno obruenubus , fcilicet quatenùs obrué
nata ; quà noua efficiente caufa nam tur ,afcribi pronunciauit: necenim ne
erga hanc perſonam benè afficiuntur . gare voluit , quod antè affeuerat viſu
Ceteri arbitrij libertaté hac in re con- aliquos efle contagioſos .
cedunt , & aiunt innoxium intuituin si ergo logzamur de has faſcinatione pro
effe , fi animo aſpiciant non malo , vt priè dicta, quampoeticam , feu vulgi vocaui;
aduercit Tottat. in num .Sed magis phi- quam ipſa viſione cum imaginatione malisco
lofophicè procedit Plutarchus hac in infieri volunt, quod fatis ipſum nomen Greci
re . Nec tamen fælicies philofophan- in dicat; dico, illam effe aliquid nin naturale,
tur,de fuiipfius faſcinatione . Plutar- fed fabulefu.m.fuperftitiofumque.Hanc con
chi funt iſta : Bonusvir Eutelidas,& qui clufionem optiinè docent quidá egre
cunique feipfos dicunturfaſcinate,non finera- gij medici , vt Iul. Scaliger de fubtili
tione id mihi videntur pati. Periculofus eft tate exacitat. 349.& Franc. Valefius se
enim ( vt ait Hippocrates ) fummèbonus ha cre philoſophia cap.68. & Theologi vt Ri
bitus , corpora fimularg ad fummum vigo chard. quodl.3.4.12. Abulenf. locis mox
rem procefferint,non ftant , fed cadunt, & in cicandis , & Haliacenſis Card. in perſpeu
contrariam vergunt. Quando igiturij inte- iua, Ciruellus p.3.de futen statione cap.s.
grum coeperintincrementum ;for Spe melius Leonard. Vairus toto fermèlib.2.c 3. de
effe ftostident, adeò vtfefe demirentur accir- fafeino, & Laurent. Ananias lib.4.dena.
cumfpiciunt , eorum corpus propè mutationem in. damon. probatur auctoritate D. Bla
(effet Plurarche, licet fespfos necde hij hem.de inuid . quihoc fpernit ,vt inu
mirarentur, nec circumfpicerent,iux- liebrein nugacitatem . Secundo ,quia,
ta Hippocratem ) Óper habitus vitiam in cùm viſio ht actio immanés, & fiat per
deterius truéti feipfós faftinant . ( Quomo- introfufceptionem fiue per paſſione,
do per habitus vitium r id maliiiolen- non verò per actionem tranſeuntem ,
riain dicebas: ergòne credédum quen nec per radiorum emiſſionein ; nó po
quam fibi ipfi malè velle folitum , aut tett idonea huius faſc. caufa naturalis
fais bonis inuidere ? eto alijs inuide affignari.deniq; quia pec Hippoc.nec
tine , nunquam huc le forriget vis in- Gal. nec vllus veterú me dicorum ( fi
uidentiæ, vt philauriam animo expel- Valeſio, mulæ lectionis , & probatæ
lat.) Sed hæc ipfa ratio Plutarchi, quá experientię inedico , credimus) huius
fubdit, oftendit quid faſcinationis no faſcinationis meminerit , cum fuiffe
mine comprehenderit.nam ſubdic : mè tamen egerint de cunctis inorború
Hoc autem magis fit ex fuxibus, qw vel cina generibus , & caufis . Vt fatis mirari
Aquas, vel alia quadam fpecula fubfistunt . nequeam doctos quoſdam Theologos
Exhalat enim fpiritus in obie&ta :ecg fit , vt fcriptis mandafle ; hanc comprobari à
quo alijs nocebant,feipfos male habeant.Quod medicis & philofophis ,nec negaripof
cum pueris fortaffe contingut ,falſo enufa ob- fe experiencia conuincente . Vnum tar
Fuentibus adfcribitur. vult ergo Plutar- men medicum ſolum laudant;ſi medi
chus in aquam ex oculis fpiritus diffu cus ille bonus, & peritus; Marfiliú Fi
B 2 cinum ,
20 Diſquiſitionum Magicarum .
cinú , in opere de anime immortalitate; q fum quendam & concufſionem habet: quofpiri
nó ex Aeſculapidarú , fed Academico- tu concuffum corpus defluxus quofdam affidur
rú fcitis cóflatum eft. Sed nimirum ifti emittit . id quod per oculos imprimis fieri pat
vulgarem faſcinationé à philoſophica, est . Nam cùm uifus multiplicem habeatmom
propria ab impropria no diſtinxerúc. fum ,cum fpiritu ipſum igneum eiaculante,mia
Secunda concluſio. philoſophica , ſeus rificam quandam uim diffeminat. Qua exte
phyſoca faſcinatio, non nifi impropriè dici to- multa,tumpati, tumfacereper uifum , homini
teſt faſcinatio ; proprie verò , est contagio ,ſeus accidit:quippe quemres uifa uertunt, ac modi
infeftio . Sciendů pro intelligentia con- cis tumuoluptatibus , tum iocunditatibus affi
clufionis, fieri poffe vt aliquis alterius ciunt,quin & amoribus ( qui uelmaximi, aut
aſpectu lædatur.ná verú é illud poetæ . vehementifimiſuntanimeaffe&tus)principiä
Dum fpe&tant oculılafos,laduntur,& ipfi: dat uiſus Hinc
. diffluit ; ac colliqueſcitama
Multaſ corporibus tranſitione nccent. tor , ubi pulchras intuetur cei ad ipfas adeat,
Quod de lippis l.1. doctum elt : Et Vnde haut immeritò mirari quis pofſit velle ,
quidem huiulmodi læſio coringit ,ma- qui exiftiment hominē per viſum pari; ar ne
ximè quando mutuus elt intuitus; etfi xari,nõ aitfacere,acnocere. Pulchorü etenims
poflit etiam , quando tantum intuetur ex aduerfo aſpectus,quodý,ex ipfori oculis exit
oculus lælorem , per modum paffionis ( ſue id lumen ſit.ſsue fluxus)amantes lique
( de quo nunc non agitur ) vel quando facit, do conſumit,cum uoluptatedoloriconiña
folus lædens afpicitiædendum ; qua de eta. ( id quod ipſi yauxúrix por hoe eft dulce
re nuncagimus. De hac ita Plutarchus amarum uocant)neque enim , uel ex contactu ,
difierit ; Nouimus homines , qui viſu pueris uel ex auditu contingit hominem adeò fauciari
maxime nocent,quiffe habitum utfore humi- atq ; affici;ut fiquos, uel ipſe aſpiciat; uel ab ijs
dum , ac debilem , uertunt, Con in deterius mo- afpiciarur. talis enim ex wifa diffuſiofit ,cg in
uent: quod quidem minùs accidit ijs qui indu- flammatio,ut planèamoris imperitos exiftimo
suerint, do iam compacti funt . Tametfi qui eos , qui mirum postant Medorum naſhtam ex
circa Pontum habitant, quos olim Thybes ap- interuallo ab igne inflammari. Pulchri enim
pellabant, Philarchus ſeribit non tantum pue- etfiperlongè diftantes intueantur,ignem intra
sis ,fed etiam uiris perniciofis riſe: tabefeeres amantium animas incendunt.Sape etiam ho
enim ,co egrotare, qui aſpectum eorum , & har minum auriginoforum auxilium nidemus. cum
bilsim , ac fermonem exciperent. Perſpecta eft råtur enim hiaticulam intuentes:cui talis in .
autem res, ut uidetur,ab ijs,quicumillis com- effe uis , séperatio uidetur ;ut morbū attra
mercia exercebant , ferros illinc educebant har,orexcipiat per mifum ,ueluti fluxi exeun .
wengles. Verùm hac iſtorum malitia bautpro- tem.Vnde hiaticula nefuftinere quidem ſustir
inde fortaffiseft mirabilis . Nam ,e atteetus, went hoíem auriginofum : fed à fe muertunt, &
dos affricatio manifeftè quoddam habent par oculos claufos tenent:non quod illi ( ut quidam
tiendi principium , & quemadmodum aliarü putant) curationem inuideant, fed quod uelut
Anium penna aquilinis coniunda, decreſcunt , iftu feriantur.Ex cibus autem morbis maximè
ac pereunt occulta quadam niplumatum tau Ac celerrimè cötrahitur conui&tu lippitudo.ff
libus putrefcentibus : fic nihil eft abſurdi, ho- aideò celerem uim habet uifus inferendi atque
minis etiam ta & um partim quidem eſſe utilë , siffricandi alijsmorbiprincipiū . Ex hisPlu
partim uero grauem acnoxium . Iam uerò ex tarchi yerbis nota, primò; illi hāc faſcia
afpeétibus quibuſdam noderi , id quidem ( ut nationćeße fimilé detrimétis, quæ co
dixi ) fed quoniam caufa eius perdifficiliseft , tactu & africatione inferútur : hoc eft
pro falſo reijcitur. Atqui ( inquam ego) quo- nihil effe aliud, q naturalein quandam
dammodo ipfius cauſa uestigium quoddam, ac contagione: utappareat eú non admit
femitam inuenifti : ut qui ad defluxus corpo- cere vulgaré illain.docét id cóparatio
risperueneris. Nam odor,esuox , & relpi- neseiusderupicula,de lippitudine,de
rationis fluxus, euaporationesque dăſunt ani amore : etſi rónes hæ mihinó proben
mantium ,conpartes que ſenſus mouent, atque tur , & alias lib. 1. veriores in medium
allapſe afficiunt. buiuſmodi autem longe seni- protulerim . Subdit deinde, cur noxius
fomeliusest ex animalibusemanare,ut quorum magis fit intuicus inuidorum , q alio
{pirituspropter calorem , de motum ,ueluti pul rú. Affećta ( inquit) anima corpus afficitur.
Nana
Libril 11. P. I. Q. 111. ( 121

Nam cogitatio derebusueniereisexcitatpuden utraque ab exhalationibus ſeu japota


da, ocanibuspre ferocia ,in certaminibus ad- tionib. prauis uitiato acre proueniat ?
werfus feras , jape uifus exſtinguitur,atque ex- Proſequitur : Sit autem tibi huius rationis
cecantur. Mérores autem , canaritie,ac ze indicium ,fi quod aliud,etiam amorum ortus:
lotypie colorès vertunt, atque habitus laneis quibus res uiſa dant originem ,ds, veluti fub
nant,quibus affectibus hautminus inuidentia ventaneas affectiones,per oculosin animas eix
in animum penetrare folita ,corpusmalitinim culantur. Idquoiusta admodum ratione. Nä
plet , quam pi&tores eleganter exprimere conan cum ex noftris meatibus ac fenfibus , maxi
tur inuidia faciem depingentes . Quando igi- mè aſſiduam vifus habeat motionem , ca
tur cumque homines fic ex inuidisaffetti ocu- lideffimusfit; paratior exiftit ad capienduon
los infigunt : hi verò proximè animam ordino cas, qua circumcirca funt defluciones ,fic
locatiipfius malitiam attraxerint ; veluti ve que amorum tranfitus ignitospiritu attra
neno tin &ta tela impetant; nihil ( opinor) pre bit . mox ſubdit de rupicula , & bafi
ter rationem aut fidem obtingit, fi consfeftis liſco , de quibus nos libro primo egi
nocent. Nom de canum morſus periculofiores mus .
funt, fe ira percitimordeant, do hominum fer Habecis ad philoſophorum métem
mina efficaciora eſſe aiunt ,feamore coeant. explicatam faſcinationem , quá ruen
Ac prorſus animé affe tiones confirmant, en tur philofophi, & Theologi recentio
wohementiores efficiuntcorporis vires . Propte res: quorum breuiter vna , & confen
reaid genus amulewa,que à prohibenda faſci- tiens opinio eſt;Auicenna, Algazelis,
ratione, apoßarravia vocantur ,funtqui & gentilium ,illa ſuperftitiofa ,quæ re
putent aduerfus inuidiam conferre, quod ſci- ieciinus,nihili efle ,nec ab ip fa vifione
licet ( fic ) trahatud vifus per abſurditatem , qua uifio eft , fieri alterationem ullam
quominus innitatur affe &tis. Aliquid eit in alio , fed alterationem effici per ue
hoc ultimum in Plutarchi doctrina ; nenatam aliquam qualitatem manen
qui non attigit punctum præcipuum tem in putridis huinoribus aut uitio
difficultatis . nec eniin oftendit, quo fa complexione ipfius intuentis; hanc
pacto ille maluolus , uel calidus afte- qualitatein communicari ſpiritibus ui
Ctus queat noxialem qualitatein ſuam talibus, qui imaginatione acriore , &
in alium effundere. Mucuacus reliqua attentione intentiore animi concitan
a Plucarcho, hoc præclarè & luculérer çur , & exciti uiam quærentes ad ocu .
fatis explicar Heliodorus Aethiopica Hi los perueniunt. His fpiritibus effluen
for.lib .1. interprete Scorto : Sic fe res han tibus ex oculis non quidem ipfa uifio
bet. Hic aer nobis circumfuſusper oculos,nares ne, led ſpiritibus fimul cum uifione ex
halitum , aliofque meatus ad profunda pone- citacis & erumpentibus,aerem proxi
trans,& ex qualitatibus exterioribuseò fecum mum malo ſuo uiru inficere,& ab hac
inferens; qualis influxerit, falem etiam ijsqui aeris parte aliam infici, & fic perueni
excipiunthabitum ingerit . Itaque obi ali riad partem aeris proximaın illi , qui
quisliuorepercitus res pulchrus intuetur, cir eft inficiendus; ( puta pueri) & hunc
eumstantem arrem qualitate malefica repler, aerem proximum infinuare fe in ocu
ac proprium fpiritum acerbitaris plenum in los lædendi, & ex oculis eius, quę pars
proximum quemque contorquet : spiritus as tenerrimacitiusinficitur, fe penetrare
tem vtpote fubtilis, ad fpiritum vſque, o in corporis partes interiores.
medullasipſas perundit , acpleriſquemorbus Hęceft fententia Alexan .Aphrodi
fit inuidia , &proprium accepitnomen fafci. fæi in problematibus,& Ariſtot.problema.
nationis.Iam uero illa etiam confidera,Chari20.feä , ( niſi dicas hunc ex vulgi fen
des , quàm multos fanè oculorum agritudo , tentia locutum ) apercè eft Diui Tho
quàm multos etiam peſtis tabes corripiat:cùm mæ 1.p.9.117.4.3.ad.5.2 3.cont.gent.
tamen nunquam tangant eos,qui ijsmorbisla cap.103.quem Ferrarien.ibi & Aegyd.
borant, nec aut le & to aut menfa eadem partici columna lib.cont.error.philoſophor . & alij
pent, fed cùm eumdem tãtum hauferint acrē. ſequuntur. Et probant non inalè es
Vides ut a contagione peſtis, probetxemplis Richard ,d. 9.12 . & Abulenf.
hanc inuidentiæ faſcinationem , quia parad,4.quest.36.es alijs locis, Richardi
B 3 funt
Diſquiſitionum Magicarim .
funt ifta ; videmus enim beninem patiente res , cú exfpiratione inhalari obiecto ,
in oculis quando aſpectu ſouo ladere homini , cui damnum infertur , feu quod con
qui illum aspicit,quod contingit ex hoc , quod tagio affarur. Nonne putridi vaporis
oculi mala qualitate infe&ti , aerem medium longe plus , & citius expeditiufq; ca
inficiunt, de ser infectas oculosdirectos ad och lidius etiam & inflamacius , ab ore in
losinfixas inficit, eo quod fecundum rectamti- cor per aſpera anteriam , qua per ocu
neam , directius illa infectio deriuatur ad los lolee immitci: Fortaffis etiam veri
oculos adspicientium quàm non adfpicienti tati prorſus confentaneúeft, quod Va
multum , ad hoc cooperante imaginatione ita lefius córendit, ab oculisnec fuffufio
lius, qui afpiciens oculos infirmos imaginatur nes, nec nubes, nec albugines ,fed oph
Jeledi.có ego expertus fum in me ipfo , mo talmias dumtaxat, feu lippitudines tå
quandoque non potuiffetenere aciem viſus, miſ cum in alios mitti; minus ergo mitrát
cum difficultate directe contra oculos illius,qui affectiones non ſuas, ſed alioruin.cer:
informitatem patentem in oculispatiebatur. tè fcabiem non oculus , ſed manus , &
vides hanc faſcinationem , quá Richar contactus membrorum affricabit. Pe
dus adınicuit ,non aliud efle , quam ( vt ftilitas Runquá afpectu, led halitu oris
dixi) infectionem quandam :& prætc. ſolo propagari cofueuit :quare ægro
rea illum addere vnam circúftantiam ruin non adfpectum ,fed contactum &
imaginationis eius qui lęditur;quç valpropiorem acceffom fugimus.De mé.
dè probabilis eft, & propria pettis, ata itruatis illa, quoad fpeculi fuffufione,
que omnium morborum contagioſo vera puto; fed quæ demorbis hominú
rum , qui facillimè hauriantur ab ijs aur alijs admirandis Plinius narrauit
qui timet corripi, vel correpros ſe au- lib.7ois.colib.28. rap.7. ea quoridiano
cumnant. Addit Richardus ; Ad hoc vfu & experimétis conjugrorum re
eft etiam alia experimtia ,qua habetur per the futari Vale fus conuincit. Tertiò pro
lofapham ,primolibro defomno et wigilimbi di bat Richardus , eo quod paffionibus
sit fic, quoniam fierd nifas patitur fic , o farit quibufdam aniini, ocoli quafi ráfnvu
sliquid . In speculis enim valdă poris com técur , & igneſcāt adeo vtnecipfi alios
menftruis fuperueništibusmulieres inspreiðt, nouerint, nec agnoſcs ferè queant: &
in specule ;fit fuperficies ſpeculi , uelme nubes præterea eciam Iolo adfpeétu alios ad
ſanguinea ,etfiquidem fit nouum Specialum , amorem ,aut lafciuiam poffint pellice
non facilèest Abftraberehuiufmodimacrdam ; ve . Pucar enim ex folo aſpectu,media .
fa uero fit speculimuetus,facilè est . canfare te imagine ,paffionem primuinte m
sò, ficut diximus,quoniam non folumpatitur riùs cocitari, & eam oculis fe infinua
xifres aliquid à uifibili , fedetiã facit aliquid ; re , & qualitatem aliquam oculis , illi
etmouet Aera,quemadmodum et fplendido. cem ad laſciuú amorem ,inferere. Atq;
Bam uifus est plex dedorum habentium colore. adeò efle inulieres, feu viros,quibus il.
Quod ait vitun facere aliquid ;non fic licium illud, ſea qualicas antractiua ad
accipiendum , quafi velit ipfa vifiore amorem in lic in oculis,per modú qua
aliquid emitri, qua vifio eft; fed fimul, litatis perpetuæ, & inmanentis; alijs
feu concomitanter quofdam exire fpi- verò inché illam dumtaxat durare paf
ricus, feu va pores, qui noxâ illam fpe- fione amaris, hoc eft quamdiu illi ipfi
culisinferant.dubitariautem poteft, concupiſcunt, ſeu amant . Qua de re
vtrum hi ſpiritus virulenti emittantur prorſusdubito , & pace Richardi di
per ipfum oculi globum , vt volüt Ri xerim ,hæc non funt admodùm veri
charat. & Abulenfis,an verò dumtaxat fimilia : nain qualitatem talem inefle
per cauitatesorbium , feu angulos, vn- aliam , quam fit ipfa pulchritudo ocu
de folet lippirudo exire ? Mihinullo lorum, vel decentia , vel gratia aliqua
modo verifimile videtur,per ſolüglo - moralis,quæ venuttate, alacritate ,de
bum exire. fieri poteft , vt aliqui,fed ra care , ab alijs amari dignis conditio
ri admodú & pauci.putem longè plu- dibus ,animum vulneret hac Cupidi
res exire per cauitates illas, & limul nis fagitta ;nihil neceffe eft , cùm hæc
per os, & nares plurimos, & efficacia fufficiant , nos imaginari. Nec vrget
probatio
Libri III. P. 1. Q. III.

probatio Richardi quá his verbis fub- songè diſtans iure optimo negat fieri
iungit. Quandoque enim uidebis moul: res poffe. quia fpiritusilti expelluntur vir
turpes,et oculos timpes habëtes,et tamen quon cure naturali , qui funt aliquantulum
doquomagisafpicientes ad fuum amorem al graues, vepore humidi humiditate aqueà;
kciunt ex affectu ( wo , quàm longè pulchriores con ideo non poffunt in longum tendere , nije
mulieres, et quandam habentnociuam efficient per magnam virtutem potentia expulfiua ,
ciam tranfeuntem , bec et cum paffonatran: qualis necinelt oculo ; nec ,fi ineflet,
feuntem , quod uidetur perfuadereexperiétias fufficeret; qua vis illa noxia refiftentia
1 undewiris periculofum ejacules mulieresrefpi- medij facilliinè commutaretur.
cere . Fateor periculofum , fed quia hæ Hæc eadein omnia docec in d . Parad.
mulieres funt illecebrofæ , vel conuer- 4. à fol. 52. vbi fol. 58. columna 2. ex
fatione, vel afpectus gratia aliqua , vel preſse afferit non dandam faſcinacio
ipfa laſciuia ,quæ ex oculis elucés pro- nem illam vulgarein ; ſed Phyſicam ,
uocar homines ad id , quodnatura de quæ prouenit ex aliqua peltifera qua
prauata eos inuitat: Nec forına ſola licare exiſtente in animali per modum
capiuntur, qui anant:nam fatcuique morbi: & diftinguit inter propinquú
forinoſum , quod amat , videtur. obiectuin , & remotuin fol. 5 1. colum . to
Quifquis amatranım , raram putar ellerfo!.5 7. colum.2. & quoad propinquú
Dianam . prudenter addit , neceffarium effe , vt
Quod verò efficacior ad malum fit illud propinquun diſpofitum fit ad
aſpectus harum ,cum paffiode amoris, recipiendain corruptionem illam fiam
ſeu eronnania ipfæ percicæ ; fit, quia tú ſcinationis, quod docet d. fol.5.1. colum . 4 .
acrius aculos intendunt, & ignea ilk & verò certiflimum elt . Verum idem
lux ſplendidior, addit aliquid decori; hanc inaceriam magis ex profeſso exa
ficut & vox eorum , qui ex animo lo- minauit coininenc. in cap. 21. Nuin .
quuntur , magis folet auditorum ani- aquest.9. quest.10 .docet ,quod præ
mos percellere. Si vis ine flere ait ille, fupponimus , ſpeciei viſibili nullam
Aendum eft primum ipfi tibi : fi vis ineffe qualitatem actiuam , vel paliva
amari, ama. nam magnes amoris a- alterantem.admodum quacuor.nacu
mor . Et hæc eit cauſa cur dicat , Ec- ralium qualitatuin : quia fpecies vifi
clefiatt.cap.9. V.3 ..Nereſpicias mulierem uç, nec calidæ, nec frigidx, nec ficcæ ,
maltiuolam ,ne fortèincidas in laqueum il- nec humidæ ſunt, forinaliter, auc effe
lius. Minimè his verbis probare vo- &tiuæ , fed nec vircualiter : & tantum
luit commentitiam illam qualitatem illæ efficere poflunt , Vt res, cuius fpe
Richardi ; qui cercè prorsùs impro- cies funt , videatur. Quare ipfæ no
priè hanc vocat fafcinationem ; nam & cumentum nullum inferre queunt per
-amances non nifi iinpropriè fafcina- fe ; ſed aliquid illas coinitatur , vnde
- ci dicantur . Quis vnquam Helenam , nuxa hauricur : quæ hautdubie feque
vel Penelopein , velfimiles, tot ambi- retur, etiamfi res vifa non videretur ;
tus procit, faſcinatrices , vocauit ? & videns,oculisclauſis , non vidiffet.
.. Ad Abulenfem veniemus , qui ftac Illud verò concomitans , effe fpiritus
pro nobis, & accurarèrem diſcuſſic lo- (corpora quædam fubtilia ) fubitanti
cis tribus . Primò fcribens in Genef. caldæ & hunidæ , qui in vapores quof
cap. 21. columna 6. noua editionis; diftin . dam refoluantur . Hi ſiad corpus ali
guit , vt nos diſtinximus, & vulgarem quod tenerin delati ei adheſerint, fri
illam faſcinationé quam motibus ani- giditate ſuperficiei corporis ſobedicre inherent,
miirati attribuụnc, refellit ; quia tales aeris circumstantis, condenſartur ,atque
-motus pertinentad paffiones animales, vifibiles effe &ti corpora apparent . Et hocin
son ad naturales :infirmitus autem fundatur fpeculo, io quod intuetur menitruata ,
fuper aliqua naturalia ,ut barmoniam , vel contingere. Animalia itaque in qui
-non barmoniam humorum , aliorum in : bus hi venenoſi humores ſunt, per ocu
corpore . Phyficam verò ittam probat , lorum pupillas ſpiritus enittere fole
si far in corpore propinquo ; nain in re;qui valdè noceant ijs, quibusinhg
B4 ferint
24 Diſquiſitich
um Magicatum
ſerint. Et hos fpiritus non pertinere volunt , nequeant ; fi verò hæc omnia
ad potentiam vifiuam , ſed ad tactiua; concurrant, etiam fi nolint', noceant.
quæ per applicationem , & contactum Vnum tamenadditexplicationeindi
operatur; & illi per calorem , vel hu- gens, his verbis ; Habet tamen , qui huo
morem nocent . iufmodi eft, aliquid in(hapoteftate,quoniam
Qui per ipfam vifionem , qua videt, foclaufos femper oculos tenere uoluerit, nemia
dicunt malum inferri , neceffe eft fa nem faſcinabit unquam ; aut, cùm fe uolse
ceantur cum Platonicis ; viſionem fie : rit ab aliquà re cuftodire,ne eam faſcinet,clar
ri per radiorum emillionem ; quod om det oculos, & erit impoſſibile eam faſcinare .
nium accuratiſſimè refutauit Abulés. Hoc ex hypothefi veruin dumtaxat, fi
Step. quaft. 11. rationibus validis octo- vapores ifti ex oculis folis prodeant :
decim . Idem quaft. 14.cum ſequent. vf nam fi ex ore vel aliunde , nihil prohi
que ad .19. poftea preffiùs faſcinationis bet, etiain cæcis talern vim adfcribere.
materiam difcutiens q : quidem ex . ex Prudenter addit quaftio. 16. licet ples
prefsè afferit, hæc verba ; Dicendum eft rumque hæc noxa tenerioribus cor
quod plurimieorü, qui catholica veritati val- puſculis inferatur ; interdum inferri
deinherent, faſcinationem nihil effe dicunt, poſle durioribus, fi valde vehemens,
nullum quoque animal faſcir.ari,id est oculo & excefſiua fit hæc qualitas , vt in ba
percuti; nullumý bonum , autmalum per och filiſcis , & lupis quoad quofuis homi
los caufari . Horum autem modus fane,et ifti 'nes experiinur: denique quastio.17.do
uccipiunt,ſolitam ueritatem habet. Vulgares cet ex hac eadem caufa pofie quædam
name qui fecundum fuum nonien infipientes in corpora remotiora quá queant alia:
funt,arbitrantur afferunt ,quofdam homi- quæ omnia certa funt, nec alia indi.
nes effe malorum oculorum : addentes , quod fi gent probatione .
ifti oculo furibundo,aut inuido , velqualiter Sufficiant ad probandum aliquam
cumque ad malum modo adfpicere aliquid vo efle fascinationem naturalem , ſeu phi
luerint, illud ladent atque occident. d .f leni- loſophicam ; & eos qui falcinatio
gno oculo illud confpexerint , vibilnocebunt. nem defendunt ( vt Ronſeus epift.48,
Hac autem penitus falfa funt,e natura diffo - Franciſc. Xuares in Metaphyf. difp. 18.
nä . Vides fententiam Abulenfis , de fe &tio 8. capit. 26. eo curfus Conymbricenf.
vulgari faſcinatione; quirectè often- in s . lib. phyfit. & alij ) de hac tantum
dit , fiqualitas illa in ſit venenata, etiã non de priore illa poetica , & vulgari
cum nolunt , obtutu nocituros, vt re- locutos.
etè Plutarchus, & Heliodorus cenfue Pars altera conclufionis , quæftio
runt. Idem quastio. 18. fignificat hanc nem ingeric de nomine ; an faſcinatio
faſcinationein ab Ecclefia damnari . dici debeat en, quã ex uitiato bimore ſpiritus
Nos quoque ( fcribit ) cum tota Ecclefiafa- ifti conciliant, noxa ? odiaoyouaxiar om
fcinationem improbamus,quam accipiát vul- nem ; quando nihil ex vocis viurpatio
fariter intelligentes : qui enim uulgo loquun- ne maliconfequitur.
fur, in pueristeneris, pullis, atqueparuis por Sed quia , ficut de Fati voce dici fo
cis faſcinationem interdum afferunt euenire ', let : nomen effe fufpectum , etiamfi
Smiliter in alijs domesticis animalibus, ne . quis mentem habeat nonmalain ; fic
ſcientes quid faſcinatio fit. Hæc ille,de etiam de faſcinationis voce libenter vſur
vulgari: nam de phyſica, queftio.14.do- pem ; fine addico , ſeu explicatione il
cet , illam per contagioneni prædi& to- lam non effe .probandam . quia peri
Tum vaporum fieri : & quest.15. docet culum eft , ne quis alicer accipiat, quá
quædam animalia id nacura infitum tu protuleris ; ceſſat periculum , ſi ſic
habere ,vt queant fic nocere ; quædam loquaris, vt metaphoricè , non pro
omnibus , alia non omnibus , fed ad priè te locutum , ex contextu , feu ora
hoc difpofitis; & tales efle homines , tionis ferie facile deprehédatur , quod
qui non quando volunt, & quibus vo- in S. S. & Patrum locis , mox profe
Jant ; fed, fi non concurrant requifita rendis, factum .
ex parte agentis , & patientis , quibus In hac vero quæftione , cum agi
mus ,
Libri III. P. I. Q. II .
mus, au detur faſcinatio ? confeftiin om- nomen inditum ; & Phyfica dumtaxat
nes fic nomen accipiunt ( & meritò ) tralariciè, per quandam analogiain ,las
vt vulgò conſuenit. Nam vbi meca- tè fum pro nomine fic appelletur; con
phoræ , vel analogiæ ratio aliud non ſequens eft impropriè hanc dici faſci
fuadet , receptum eft vocabula in pro nationem : atq ;omne contagiuın orey
pria fignificatione fumere , maximè halitu, naribus, affricatione membro
inter Phyſicos , vel Metaphyſicos .; rum illatum eodem iure dici poffe fa
Ideò fanćtè admodum Toftaus prof- foinationein Phyficam . Repugnar na
Eetur : fatis fibi moleftum effeconfiteripubli- tio nominis . Nam fafcinario non dedu
cè aliquam poſſe fieri faſcinationem (con- citur ( vt quidain opinati) à fando,quod
fitebatur de fola Phyſica ) hoc aistem non incantationibus inducatur ; ſed origi
ideo , quod ueritas latere debent ( deſiderat ne Græcanicum eft . Quia faſcino for
enim ueritas in publico collocari ) fed quia matur à Barrára , muraris duabus lite
fimplices, impotentes diftinguere à falſos ue- ris Barránev ſignificar inuidere , quod
ra , cum audirent faſcinationem poffibilem ; Cicerone rette, vfurpabant pre niniú
arbitrarentur aliquid , quod inconueniensef- videre . Quoniam qui inuident alicui ,
fet, ad fuperftitiones varias verteren- ab inuidioli fælicitate nequeunt ocu
tur . los auertere.Barride proprie eſt in
Hæc ille fapientiflimè.Quid ? quod uidentia . Deuteron.c. 28. verf.56.vbi
certè decet Philoſophuin , & Theolo- nos habemus, inuidebit fratri fuo, Græcè
guin verum , quoad fieri poteft,voca- ett barnávr , quod Diuus Aug. lib.locu I
bulorum proprias fignificationes non tionum Hebraicarum , transfere, fafcinabit.
confundere , ne vel Grammaricis ludi- Chaldęus autem , habebitoculum nequam :
brium debeat , vel fateatur fe impro- Nec ignorum illud pacrisfamilias, an
-priè loqui . Macedopuin illud pro- oculus tuus nequam est , quiaego bonus fum ?
bum , ligonem ligonein ,palam palam , Matt.20. Quod de inuidamercedis alie
proditorem proditorem vocari. Ni- næ contemplatione dictum . Et quia li
hil.clariùs , nihil expeditius , nihil ad uor in oculis maximè ſe prodit etiam
erudiendum alios accommodatius. Horatio rette; Non ifthicobliquo oculomea
Quis ferat , fi incendium voces dilu- commoda quiſquam limat, non odio obſcuro,
uij nomine, quia fiammis oingia inun morluque uenenat. Ideo fortaffis Eccl.31 .
dat ? fi morbis aliena affingas nomi- verſ. 25. pronunciatum , vihil oculore
na , quis probet? facis , cuin contagio- 'quiuscreatum .hoc eft inuidentius. Nic
ini, fafcinationis nomen imponis . ſi malis eo referre , quòd oculus pec
Quid eft faſcinatio ? faſcinationem cari, & concupiſcentiæ feneſtra ele ſo
definit Toltarus ( quaft.15 . ) cum aliquis feat,malorumque animi affectuuin in
quempiam uidens, ad eum non coniun & us dex , feu leno potius illecebrofiſſi
corporaliter , nec in eum quidpiam agens eum . mus. Nihil enim hoc ad probandam
ledit. Nonne in faſcinationis nomine faſcinationem facit, vt nec alia S. S.
omnes includuntpro inſtrumento , vel loca , vel quorundain Patrum auctori
efficiente ipfam vifionem , & præterea tates . Nám faſcinationein laciſfunè
requiruntanimiir.alignitatein : vtpro fumplere, pro quauis grauideceptio
prie dicta faſcinatio verè non fit aliud , ne , vt eciam Migica præftigia com
quàin ( vtdefinic Valefius ) paffio oculis il prehendat , de quibus inox dicam .
lara , o concepta, profe &ta ex quadam affecta- Sic ait Sapiens , Sapientia quarta , uer
tione animimaligna eius,qui intuetur. Cer- fu duodecimo: faſcinatio nugacitatis oba
tè hoc Ariſtoteles, Plutarchus, Helio- fcurat bona . Græcè eft, Basrapide roue
dorus, Plinius,confirmant. Athæc de QUUMÓTUTOS , ideſt faſcinuin vile , nu
ſunt in Phyfica hac contagione ; fed gax , & nihili: phrafi Hebræa . Sice
ea ad huniores omnem agendirefert min fignificat;å viliſſimis , & ininiini
efficacitatem . Differunt ergo Phyfis precij quiſquilijs terrenis , maximè
ca , & vulgata .Cumque vulgata pro à nugatoria, & adulatoria laudatio
priè fit faſcinatio , vtpotè cui priinò ne , ica nos præftringi, & ludificari ,
vad
16 Diſquiſitionum Magicarum .
vt ad vera bona prorſus cçcutiamus; exiftimemus , quod oculorú coniectus
vt bona pro malis,mala pro bonis ha- intuentes lædere foleat ; M N T To mui.
beamus;terrena cæleſtibus , fempiter clar , oto ni gabarão Bonitos spas Tas Matth . 6 .
nis interitura præferamus. Faſcinatio- Cartesy técursy ,& reddit rationem , 6 20 .
nis verò noinen vſurpat , quia vulgus quia iplum oculi membruin malumet
Iudæorum falfam illam faſcinationem fe nequit ; verum hoc pacto -liuorem
credebat contingere, adeò vt huiufino animi à Chrifto notari : Nain oculorú
di faſcinatorem oculuin Saræ impij re eft fimpliciter tantum videre ; certum
cuciti tribuere non vereantur;quos A- perperain videre , elt animi intus de
bulenfis in 2 1.Gen.refellic.D . Bonauét. prauari . Addit non camen hæc dici,
comment.in verf. illum 12.vidit alludi quafi liuor per ſe alteri nocere poffit;
ad faſcinationem , & ideo dicit , fecun- fed vt oftendat eos, qui ifta docebant,
dum quod homines malignidicuntur per inuidiam ad hoc venifle, toutod
laudando pueros fifcinare , fatis indi- λέγω ουχ ώς το φθόνε και αυτοίχω
cans quanti illa faceret . Senſuin quem & XODT06, d'n'w ay, vides omnem vul
diximus, in notis ſuis Petrus Nannius gatæ opinioni adicum obftruxiffe. Re
Alecmarius ex parte amplectitur. Ad- mouet oculi organum , remouet vifio
fpectu etiam ad illam opinionem , Me. nem , remouet ipfain ineuidentiá . Ide
capho . D. Paulus locutus ad Gal. 3. v. diferiè vulgarem illam de vetulis faſci
1.cuin ( cribit: Quis vos faſcinauit,non obe nantibus opinionein reprehendit ,hom .
1 dire veritati? hoc eft quis veftram falu- 8. ad Coloff.B. Anſelmus addit c.3.expo
tem , & veram fidem vobis inuidens, nit quidein ,faſcinauit; Lisido left intuitu ;
adeò dementauit , vt ad lucein clariffi- &, refpe&tu inuidia vos tenellos leſít, dolenia;
mam caligetis ; & tam ſubito leuiterq ; de promotu veſtræ perfectionis, ac fidei ſolo limo
ab ea fide defeceritis, quæ tain inanife- re nocuit: ſocutaliquis, qui ſolo refpeétu dici
ttè vobis à ine tradita fuit;ac ſi penicil tur res alterius pofſe diminuere : & ita uos li
lo prædicationis ante vniuſcuiuſq; ve uentiſuo aſpectu tabefcit , vt non credatis ve
Aruin oculos Chriftus pro vobis cru- ritatimes predicationis, fed falfitati fuidog
cifixus foret ? Vera hæc S. S.locorú ſen matis : verum ſubdit aliam interpreca
centia. D -Hieron.non obſcurè fenten- tionem , nempè; vel ficut incantatores fo
tiam fuam prodidit, habere fe pto fa- fcinant , deludunt homines, ut credant me
bula illud viulgi. Dignè ( ait ) Paalo , rum eſse,quod falfum eft: ita neſcio quis faſci
gui etfi imperitus eft ſermone, non tamen nofua deceptionisita
& fcientia , debemus exponere: non quoſcierit fuis immutauit , vtnosdoc. incantau
Vides de it,ac uerbis
vulgari
effe faſcinum ,qui uulgo putatur nocere, fed u- loqui , per, dicitur:de magica abfolut è,
Jousſermone fit trimij, utin cateris,ita in hoc ficut & D.Hieronym.locutuselt, qué
quoqueloco verbum quotidiana fermocinatio- imitatur . vt & Primnaſius ipfiſmet D.
nis affumpferit. Diciturfaſcinus propriè infan Hieron . verbis compendio acceptis
tibuanocere, ca atati paruulę , de his, quinec vtens : quemadmodum Theophylact.
dum fermo vestigiofigant gradum.Hoc vtinm Chryfoitomi , Sedulius totuin illud
verum nec ne fit, Deus viderit; quia poteft fie præterinitrit, contentus interpretari,
riut e demones buio peccato feruiant , en faſcinauit, hoc eft,inuidit. Caietanus re
quofcunque in Deiopere uel cepiffe ,uel profeciftulit ad magicas fenfuum ludificatio
ſe cognouerint , eos à bonis operibus auertant. nes : Cacarinus ad phyficam , quain di
Nunc illud in caufa eft, quod ex opinione vul xi faſcinationem , no ad vulgarein . Sed
gi fumptum putamus exemplum , ut quo modo verior , commodior falcem , explicatio
tenera tas nocere dicitur faſcino: fic etiã GA- Caietani, quam Adainus Sasbaur, fiue
lata in Christi fide nuper nati, Oonca Adeò Leonard. Haflel. fecutus fuit . Nã quæ
certum Hieron. naturaliter id non cá Sasbauto afcripta poſt mortem Com
tingere , vt, fi fiat, opera dæmonis fieri mentaria in epift. Paulli, & Ifia ,funt
cenfuerit.Fadem inens Chryf. in diem ſelecta, & in ordinein digeita ex lectio
6.3 . fcribentis;monet enim ,ne, quando nibus prædicti Leonar. Haffelij, vt no
audimus inuidiam , feu oculuin malum funt, qui contulere, & huius illum au
ditorein
Libri III. P. I. Q., III. '

ditorem fuiffe meininerunt. Sept. Ter- ribus vifa ad alias fpecies referenda .
tullian. videturhanc vulgarein opinioNam ſolet pacifci nefarij ifti homines,
nein folis Ethnicisafcribere, & liuori vequos liuidè, vel iracadè afpexerint,
ſeu odio faſcininomen tribuere,et quia ijs dæmon perdiciem inferar,ignari po
pulchris periculú iinmipere putabant, lea putanthçc ipfa viſione perpelfoss
idcò pro remedio velamen capitis virgi- quorum ex numero bonus poeta Hie
nibus commendat , quoniam eo afpe- ron. Vida Bombyeuml. 2. narrat , quod
Ctusarcebatur. Sic fcribit lib.de virg. fuo tempore acciderat;
veland.cap.15 . Sed enim uera,& tote, do Quandoquidem memini Tufci altà in rape
pura uirginitas, nibil magis rimet, gem ſem Viterbia
metipfam : etiam feminarum oculos pati naz Ife fenem midiffe ferum ; cui dira uige
wilt, alios ipfa ocitlos habet.Confugitad urla baxt,
man capitis , quafi ad galeam , quafi ad clyn Ora, grameſque oculi fuffeéti fanguine cir
peum, qui bonum ſuum protegat aduerſus cam ,
iclas tentationism , aduerfus' jacula fcan Fron fqine obſcene fotu , birtique in werti
daborum , aduerfus fufpiciones, eg ſtafara pe cani .
ros , con emulationem , ipfum quoque listen Alle truci ( fcelus ) obtutu genus omnes
rom . Nam est aliquid etiam , apud Ethicos necabat.
metuendum , quod fafcinun uocant,infelicio Reptantum ,tenues animas ', praualquer
rem laudis,& glorie enormioriseuentü . Hoc wolantes:
* for. de , nos interdum * diabolointerpretamur . Ipfius Quin etiam fi quando hortos ingreffus , ubi I
est enim boniodium , interdum Deo deputke annus
diab.
mus.Illius eft enim fuperbia iudicium ,extelle Exuitexpleto turpem nouus erbefeneétami,
tis braniles,et deprimentis elatos.Timebit ita : Floribus, o paffim per agros incanuit an
que virgo fanctior ,vel in nomine fafcini hinc
; bor ;
aduerfarium , inde Deum ; illius Linidum inge ille hortis siragem dedit , arboribuſque
mium , loninis cenforium lumen . Onc. En tibi rkinam :
agnofcit rem.cautain redd alia ,quàm Spemque anni agricole masti fleueretados
vulgo putabatur : effici hæc dæinone
faciente, Deo permittente . Nihil ve N.imquocunque aciem borribilem inten
rius. Hæc ergo Patrum Ortodoxorum diffet ; ibi omnes
fententia : nec facient illi, vel Henrico , Cernere erat fubitò affiates languefcere
Corn. Agrippæ phyficam faſcinatio : flores.
nem impugnanti ; quem refellit sixt. Quis enim credat vno humore natu
Senenf.lib.5Bibliotb.anno
. t. 267. vel Cin raliter tain diuerfæ fpeciei res folo af
glianis hæreticis , nimium vulgari illi flatu interemptas ? Se iminifcebat Da
tribuentibus, Çaluino in Exod. cap. 12 . uus ille cunctainterturbans. Talis etiã vide Adag .
Arerio prošlems.de fafein . & Lamb. Da- fuit Telchinum fafcinatio, à quibus in
não c.de fortiar.quiauctoritate quorun- uidi, & fafcinatores, vulgo Telchines di τιλχίνες..
dam Patrum calumniosè abutuntur. cti Beato Gregorio Nazianzeno , & Sy
Tertia concl. quadam , d frequentior nefio . Gregorio verò Palama tahes Té
ſcinatio pendet à demonis maleficio,quiftrigi, chinodick , idein quod Tabes vultu faſci
uet fortiarioex paéto nocere uolēti cooperatur, nante , & infidiosè blando illata. Ferút
que definiri poteft, faſcinum eft perniciofa ( fabulx ) Telchinas fratres nouem ex
qualitas demonumarte illata, ob tacitun, uel Actxonis canibus in hoinines verſos
expreffum hominis cum damone pactü .] Hec in Rhodo infula, Khexcoinites, & in
probatur autoritate D.Hieron. & alio- varias fpecies te conuertere folitos;
ram Patrum iam citatorum , D. Thom . nunc hominum pedibus, manibuſque
Abulenſ.Ferrar.Xuaref. & cæterorum trufcoruin , nuncpifciuin , nunc an
Theologorum laudatorum , probatur guinm , nunc dæmonum ; inſignes pla
experientia quotidiana & confeſhoni- ne veneficos , & præftigiatores credi
bus fortiariorum . Ad hanc opinor derim , & inuidos ( vt ait Hefych.) fa
referenda plurima, quæ varijs ſcripto- scinaores : vel pocius veros cacódz
mones
28 Diſquifitionum Magicarum .
mones admodum maleficos to'xs' rire nullam moleftiam inferre queant. Mallei fo .
aã dényor Tas ; peſimo fine homines lio 340. [ tem ; Experientia nos docente noui
quod perditos vellenc demulcentes, vt mus, quod iudex,aut alij affeffores,ita xliena
fcribié Fuftachius in 13. Iliad. inuidos ti in eorum cordibus fuerint ;quod omnem , fi
dæmones fuifle indicat D. Nazianzen . quam habuerunt, indignationem aniferunt:
& poft illum Tzetza , atque ideo etiam nec ipſasmolestare quoquo modo prefumebat,
dictirandur ol,quafi manuum ope- fed liberè abirepermiferunt. Qui fcit , uidit
re exitioſi . Tales eriam Tybios fuiſſe expertus eft,diuerum dat teſtimonium.es uti
Ponticos de quibus Plutarchus fupe- nam talia procurarenon poſſent. Sic illi fol.
rius meminit, & Plinius lib.7.c.2 . his uer 559. Arbitror Deum non permittere
bis, in Aphrica eſſe familiasquafdam effafci- in iudices fideles, & ritè, ac iuftè pro
nantes 11ogonus, Nymphodorus tradunt, cedentes; ſed dumtaxat in iudices ini
quarum laudatione intereant probata,areſcăt quos , aut modicę fidei , aut curioſos,
arbores, emoriantur in fantes Eſſe eiufdem ge- & cætera.“
meris in Triballis, de illyrijs adicit Iliogonsus; Reftat videre vnde vulgaris illa fa
qui uifu quoquefaſcinent, interimanta; quos fcini nata fit opinio , de oculo viſione,
quos diutius intueantur iratis præfertim ocu- vel ore laudando faſcinante . Placet
lis. Quod eorum malum facilius fentire pube- Fran.Valeſij coniectura. Forcallisinde
res. Confirmat Gellius,in Noct.Attic. quòd pueri, qui ſolito craſſiores, niti
codein referendus, vt & B.Iſidorus Iu diores, pulchrioreſque ſunt,à feminis
1 nior in Originibus. viriſque occurrentibus ſolent atrécius
Fieri autem hæc pacti cum dæmoni afpici, laudari , palpari,moritari, in vl
bus initi vi facis oftendit ', quod faſci- nas, & palmas accipi. Verifinum ve
natorum huiuſmodinotas elle volunt; rò eft dictum illud Hyppocratis; habia
fi in oculis ambobus, vel eorum alte- tum , qui ad fummum bos itaris attigit , eſſe
to ,binæ fint pupillæ ; aut in altero.ef. periculoſum : &illud Cornelij Cell: Qui
figies equi , aut canis : quæ nihil dubi- nitidiores folito funt, fufpecta fua bona habere
to effe ftiginata ,quibus mancipium ſa debent. Cum ergo infantuli,ob natura
tanas fuum infigniuit. Nottris enim lis habitus teneritudinem ,cum vifi sút
temporibus deprehenfæ ,quib. in ocu- optimè valere, fæpè ex inopinato in
lis erat nota catellini, vel buffonij pe- magnum aliquod vitæ diſcrimen inci
dis : & quod de gemina pupilla dicit , dunt; vulgus non intelligit cauſam tā
ita capio ,vt uideri geminain credamus repentioæ inutationis ; & , quia hanc
non efle. .non intelligit, ſufpiciofum in malum ,
Obijciút ab Ariſtot. Plinio , & alijs culpam in adipiſcentium , acque laudá
rutam , gagaten , hyenæ pellem ,& alia tium oculos , & verba conijcit : quos
remedia naturalia præſcribi: morbum cum quotidie pueruli pulchelli,er obe
igitur effe naturalem . Refpondeo hoc ſuli plurimos habeant; facilè anus ali
argumento probari dumtaxat, impro qua rugofa , & deforinis in hoc nume
priam illam faſcinationem phyficam : ro reperitur. Quod genus cum fic te
deinde eriam hæc valere contra diſpofi trum moroſum , & odioſuin , ei po
tiones corporis ,quibusdæinon abuci- tius adfcribitur noxa , quam cæteris.
tur, & fic indirectè refragari ipfi demo Hanc vulgi opinionem paullatim ( quę
nis actioni , mortaliuin curioſa leuitas elt ) etiam
· Vulgò receptum ', vtmagicæ præſti- doctiores nõnulli ſuperſtitiofi, vel in
giæ omnes per Metaphoram faſcina genij quid vis defendendo oftentandi
tiones vocentur : quo fenfu (aquerius auidi lunt ſecuti. Tandein ab iufan
librum edidit. quem vocat flagellum fa- tulis ad agnos itum , in quibus caufa
Scinariorum : & eodem fenfu dicuntur lu non admodum diffimilis . Denique
dices á ſtrigibus faſcinari. Qua de re proferpensper audaciam ignorantia ,
fic ſcribūt inquifitores Germani: Sunt ad equos, fegetes, & alia fabulam pro
en tales malefica, que iudices foloaspectu , dom duxit ,
oculorum intuitu maleficare ſciunt, quod eis
SECTIO
Libri III. P. I. Q. IV . Se & . II. 29
nebrarum haru ,mundi, dixit, imatoruin
SECTIO II . mundi. mundi dixit impiorum , dominique -
rum ,mundi dixit ,de quo in Euangelio dixit ;
De maleficijs venenarijs. Mundus eú non cognouit.tractat.in Pf.
14. Scio B.Ioan.dicimundiprincipem lo.
Ecundo ſe loco nobis offert Venefi- 12.0.31.66 14.0.30 . & a B.Pauto princi
.U .
lú agnoſcit huiufinodi,quia putat , ni- eodem 2.Cor.4.v.4.Deum ſeculihuius;ſed
fi vero ac naturali veneno, fagas noce imperitè Lutherus mundum , fæculuns
re non poffe: nec ab eo longè abit Ler accepit de rebus quçin mundo exiftút
chemerus Luteranus. Sed huicinagi- onnibus, quod de folis malis homini.
ftrum eius Lutherun ; illi, Venerādum bus per metonymiam dictum , qui cum
(ve folec vocare ) præceptorem ſuum , nundo feruiant & fæculo,inundi & fę
Agrippam , perfidos perfidis, poflem culi nomine Dominantur, & quia ſer
obijcere, fi quatenebrionum iftorum uos fe & mácipia diabolo deuicāt,ipfe
auctoritas foret. Sanè Lutherus nimis princeps eoruin & rector , & quia eú
magnificat hacin re dæmonis pocetta- coluar, fic Deus eorum dicitur, ficuci
tem.dicit eum in toto mundo regnare, & lurconum Deus elt venter Philip :31
a Commen . * & mox regnuin iftud quale ſit , ex- v.19 .hanclectionem & interpretatio
in epifto.ad plicat his verbis ; Sumus autem nos omnes nem ample tuntur Cyrillus, & Amb .
Gal.c.3. in corporibus in rebus fubie&tiDiabolo, en hofpi- in D. Pauli epis7 . & D. Aug.1.22.cont.Fau 1
Germmico, tes fumusin mundo cuius ipfe Princeps , stum c.2.do 9. eam non improbant alij
ut citat. Go Deus eft. Ideo panisquemedimus,potusquem quidam patres, communior tamen ea
delmănus, bibimus, vestes quibus vtimur, immoser , en difpúctio elt, vidicatur , in quibus Deus,
. totum qui viuimus in carne,fub ipfous imperio huius faculiexcacauit mentes, & fic Diabo
657. Hæc ille blaſphemus.Ergoia Prin- lus non vocatur Deus,ſed quieft vnus
ceps, & Deus deinon illi ;qui certe mú & verus Deus , ſicmalunt Ireneus lib.3,
diparsfuit ? nos Deum vnum cogno- cont.her.c.7. eg lib.4.6.48. Tertullianuslib.
fcimus, dæmonum iudicem Principe 5.cont.Marcionem D.Chryſ.Theophila. Oecu
que,mandivt conditorem ac rectoré, men.có Primas.in d.c.4.Nullus verò Pa
fic Dominuin Deúque. Ergo, corpus truin fic diabolum rerum ceterarú cor
& res omnes Lutheri Diabolo fubie- porearum ,velPrincipem vel Deum voca
Ctæ ?nosdidicimus, nec i res Iobi , nec uit, ficut dixit Lutherus,qui ſatis aper
in corpus quicquain iuris dæmoné ha tè in Marcionis & Manichæi crrorem
buiſe, nifidiſertis a Deo pro illa vice deflexit. Nec etiam Lambertus Danæs
verbis cóceſſum.Ergo Lutheranis aer, Caluinianus & fatis confiderancer locua c.3.de for
& omnia, quibus viuunt , ſub Diabolitus, cùm dicit diabolum quicquid intia .
imperio ſunt? nos fatemur Doinini ef his terris natura eft corruptibile , cor
fe oues & boues, & volatilia cæli , & rumpere pofle,nifi a Deo cõferuetur;
fyluarú feras , & cete, & pifces, & quic dicere debuit, fi Deus ill permittat .
quid creauit,nechorum quicquam ad Nam fi Deus conferuationem fubtra
demonem pertinere. Mea ſunt omnia , hat,ipſum illud per fe corrúpatur,non
dixit Dominus:excipit Lutherus , quæ per dæmonem . Sed his omifſis.
in inundo funt in omniit , & ea adiudi Sit Concluſ.permittente Deo, maleficijs
cat Diabolo. Credidit Satanæ Oinotra fuis fagecomplures mortales morbis grauiflia
pozæ ſuo dicenti Luc.4 . v.6. Quia mihi misuelmorteafficiunt.
tradita funt,do cui uolo doilla. Sed inentie Probatur hæc fententia primum aur
bacur non pleno iure illa tradita , qux ctoritate D. Aug.lib.10 de ciu.Dei,quod
tradita ;quæ accepit, precario & defini habes c,necmirum S.magi 26.qualis .
ta poteftate accepit. B. Paulus voc.lt re e fermo.207.detempo.co lib. de diuinatio.
Htoves mundi, ſed explicat D. Auguftin . dem.c.6.co Coc.Costanti. in Trullocan.61.
Neforte,cùm dixiſſetmundi,intelligeresdamo Probatur iure Pontificio , .c.net
nes effe rectores cali e terra ; mundi dixit te mirum.don cõft.Inno.VIII,Ale.Vh.Had. Vir
Leo
30 Diſquiſitionum Magicatum .
Ico X. de malef. dr incant. in 7. Decretal. infantem , interueniret, ibique ollam , do impo
3. Ex iure ciuili, 1.multi C. de malef. fita amiffi infantis mébra nideret. Capris ita
de Mathem .I.eorum C.eo.t.S.item lex Corne que mulieribus , in fortura examinatis, dixe
liv.Inft.de pub.iud.Leonis Imp.Nou 65.Caro runt:fi proceffet coftio, tunc futura fuiſset in
linà conftitestione: denique leges, es praxis, gens glacies,ita ut omnes fruges perderentur.
Italie, Hifpanie ,Grillie, de German . hoc con Scribit Cardanus c, circa annum Do clib.15. de
firmant. mini.1536.Salaffic circiter quadraginta ki- uar. rerum
4. Hiftorijs omnium gentium . pauros, ac feminas connuer afse,inter quos carnifex c . 8.
cas tangam . Narrat Villamontius ice erat: ut cum pestis antea fæuifser,1968c uerò iš
lerum omnium fceleftifimum quid mitefceret, unguentum cor ficerent;quo,tangen
dam : Venecijs maleficuin fuiffe, qui tes portarum coronidas, inficeretur : pulueren
dainbatoruin in Triremibus animase qucque con feciſse,quemſuper nestes clamfpur
mebat,promittens liberacionem à te- gerent. Latuit aliquandiu hecres , ſublatigue
tra illa feruitute pęnæ, & numerans de multi. Sed cum cuiuſdam , nomine Neri, fra
cem aureos pro illorum anima , quam rem , atque unicum filium fuftuliſsent;uixque
chirographo proprio ſanguine notato alij, quàm domini domuum , ant filijperirent:
vendcbant, addicebantque dæmoni,et fimulque animaduertiſsent androgyn am fein
malefico. Mox ne retractare poſſent domos infinuantem , atque eos maximeperire,
certo cõtactos veneno ſubito necabac quorum domosingrederetur; deprehenja conin
Addit fe interfuiſfe fupplicio , quod de ratione omnes exquifitiffimis tormentis nermi
itto fumebatur lib.1.Itinerarij c.33.quas funt; faffi etinm decrexiſse in pompa celebri Di
vnquam calia, vel fando audiuit ? nar- si ciuufdam ,jobfellijs perun &tis uniuerfos ci
alib.7.Cof- rat præterea And. Theuetus a, in A mes occidere, paratafque ad hunc ufum fupra
mogr.c.13. fricæ oppido Guzola, Elzanan quen- wiginti ollas. Tentarunt, idem alijGenne
dam ſpacio duorum annorú malis arti poft,dederuntquefænas.
bus plufquam octingencos hominesin Grilland. d , docet hæc contingere, dq.3.6.5.
terféciffe. Narrat Spreng. in Mall.p. a. vel introſuinptione , vel applicatione
duas in Epiicopatibus. Bahleenfi, & exteriore per contactum . Eorum quæ
Argentinenfi , concremacas obftetri- per incus fumptionem fiunt agnoſcit
ces: quia vna earum quadraginta,alte- duos modos, nempè vnum per cibæm
ra innumerabiles pueros recensial !! - aut potum ; quando venena ( vc pluri
cem editos, necauiflent,inditis clain in mum ) in puluerem trita ijs iminifcét:
eorum capita gradibus aciculis. Domi alterum agnofcit, qui fic per inunctio
tiani tempore cæpiffe nonnullos , qui nein ,quandomaleficiandam (inquit ) fine ed.9.3.n.
acubus oblitis veneno ,quos collibiu maſculus fit,four foemina,dormientem , fuisti 13 .
eflet pungebant, & laforum multi fine quoribus, aquis,cleis,autpinguedine,fiue alijs
doloris fenfu moriebantur. Quod & fimilibus unctionibus plura , diuerju men ona
Commodo Imp.facticatum narrat ex continentilus ir ungunt, quandoque femora
Dione Xiphilin.in Domitiano,co in Com quandoque extem nentrem, aut caput, guttat,
modo. Scribit Ioan Nider. Formicarij lib. pectus, costas, fex aliam partem corporisterfon
5..in territorio Bernens quoddam ma- ne maleficianda;quafie dormiesnihil fentit,
leficos vuriuſque fexus fuos proprios eft tanta uis, e potentia illius unétionis,
infantes occifos deuorafie :idemque fa quod paulu -im durante calore ipfius dormien
Elum ab alijs in ditione Lausanenli.Et iis, ingreditur intus carnes, co uadit ad pene
1.C.quidam Francofurtenfis b; Prate tralia cordisuifcerum maleficiati: ande paulo
b Godelm .
*ito anno (inquit) Comes quidam fuperioris poft caufantur ingentes dolores in corpore eius :
lib.1.de La Germania ottoveneficas; qu & CXL . interfece- cum primum fcilicetmaleficium ,uel factusau
mnijs,c.7. rant infantes, Vulcano tradidit. Anno 53.ca ( ut dicunt) tangit intestina maleficiati.ilinc
glas fucceduntmaximi ulı.latus,lamentationes
pta funt Berline duęfæmina vorefice ,qua
ciem adperden dasfruges perficere conare ſunt tä сiebra. huc referéda ttrigatio, qñ pue
Eaquemulieresrapuerunifurto alterius uicina rulorum ex fanguinein trahunc , venis
mulieris infantulum ,de ipfum diffectum coxe- vngue, aut acu ,aut aliter ope demonia
runt. Faétum eft diuinitus , ut mater quierens aperus, quod conftare fcribit Spinçus
gueſt.
Libri III. P. I. Q. 1. Sect. II. 3 *
quest.s.deftrig.ex paruis cicatricibus re velfer inele fica dumaxat nocere , ve .
li & is & interdum , poft carrorum apparum cunctis inortalibus noxius anh : -
rentium fugam , guttis ſanguineis pro licuseius forer. Danæus tribuit vene .
pe pucros eiulaneesremnanecibus. Ad. nain ore gettato. Hoc Bodious impu .
di debet terrius modus per inhalatio- gnat argumento , cui dicit reſponderi
nem.omnium enim peffimum elt vene non poffe, nempè quia venenum hoc
ficiú iſtud. nec enim humoris vel craf- prius noceret ipli malefico quàm ale
fioris materir vehicirlo indiger , qui- ri. Nodum vides (Lector ) infolubilé.
bus faciliùs occurritur : ſed iplum re- Set ride,quad vides. Quid fi dicat de
nuitare fira , ore attrattain , cirou cor næus,maleficum priùs le aquidoris có
fe penetrat. Hæc cauta cur Agyrta ille trurijs præuutai ? concidat nimirun
infignis veneficus,in quadain Italiæ ci ftrainineus ille ventofi hominis Achil
uitate,cum alio fuo antagonilta,de che les.Sic ille ipfe , Badino non ignotus,
riace contendens efficacia,vicerr.alter faciebat Italus Parifijs,tam carus Ca
venenum illi liquidum , quod poterat thurinæ Medicea ; qui chirothecis, glo
efficaciffimum ,infuderat: cui ſumpeio- bulis , vel pulueribus fuaue frugatibus
ne antidoti mox obuiauit . Ipfe con- alios folo necabuodore, illælusipfe,
tra alterius hiare iuffi pixidulam ori & hoc pacto à le interfectam Nauarræ
appoſuit , in qua buffo inerat viuus : tú Reginam Albrethun.veneni vi per pa
femiclaula & fæpiculè fetniaperta ve res in cerebrum penetrante , gloriaba
lociter pixidula, ingeffic halitum viru tur : fi quidquain de Calyinilmi ful !
lentum , & breui momento hominein cro credendunCaluinianis hiſtoriis ,
confecit. Scilicet hic Chriſtiano popu Francia memorijsGallicè conſcriptistom . 3. et
lo dignus eit ludus , & benè initiiuiæ Richardo Dinotholib.sabelli Francica. Vera
reipub.quecercanina huiufinodi per- cauta ett, hæc ex pacto fieri per dæino
mittunt. Ipfi etiammaleficiincer duin nem vt plurimum , affanre localsú Ma
affiando velinficiunt, vel necant.Nar go , & put inrehxc balicu fieri fuo . Eit
sant quidam dubiz fiki ſcripzores 3 quidem venenoru n quorundam mira
pud perfidum Balzum ,coxicati tunalis efficacia , quæ pofini lubitam lepram
furno Clementem VII.demedio fubla inducere, vel lechum: & poffetdeinon
a Mallei p. tum . Narra:Sprengerus, a mulier-in qux nouitantidota,fuis præfcribere, et
2.9.1.6.11. quandain inter Breiſacum & Fribur- illi innoxij poffent in alios pettétranſ
guin ,cum vicinam litigafle ; mox cum fundere , let id rarò contingere pur
notu ante ottium domus aliquid age- tandum .
ret , vécun quendam calidum è doino Hæc interiùs fumpta , Grillandus & bd.q.3.4 .
feinina alterius ex oppofito habitan- fcribit fieri per composiciones , & mi- 26.
tis , in faciem ei infufiafle.vnde & fu- xturasmultiformiun venenorú ; quę .
birò lepran contraxerit.In diocefi ea- dam ex herbarum folijs ,feltucis , aut
dem & territorio Nigræ Silux , inalefi radicibas,animalibus ,piſcibus,aut re
cam ,dum à lictore trui lignoruin præ prilibus venenofis , lapidibus, &me
paratæ imponeretur, ci dixiils; En tivi tallis , mixtura quainvtilius ignorari;
à memercedem ; fimul in vulcum eius in- & interdum in pulueres, interdum in
fuffifle ; & ecce, miſer operitur ratus liquida , adio , & in vaguina , reduci.
horrenda lepra, quæ paucoruin dierú Alisdici: Grillundus e {fe extrinſe
fpacio eum pluribus adiunxit. Ca ; vt lunt in priinis , que ſalis verbis
Hæc veneficia, i halıtoria, non fd- faune es in quibus ian docui ex pacto cGrill.9.3 .
uis à nonnullis intellectu video . Bodi- ad figoiun conſtiturum , omnia fieri à nu.27.
nus vim refert ad ipfius anhélitus viru dx none.vt funt etiain , quando laten-d95.24.de
tentiam . Sed nulla canta poteft effe ho cer ( veidem ait d ) fornlegis fub certa
minis cum homine antipathia ; vt dum quapiam forma compofika,chlamydi afferunt,
cui Sect. præcedente ; nifi forte ex ali- val in lefto abfcondunt ipfiusmaleficiandi,few
mento , vt de puella Ariſtotelis, Nape in aliquo locoſubterraneo fouca falta ,aut fub
bo nutrita , legimus : Sex tunc non cui timincoltij, fuper gou defimuendust tranfitu
W ‫وک‬
um
32 Diſquiſition Magicarum .
wis, aut in aliquo locofubterraneo fouea falta, quæ de fepulchris ſumat)
Quoſdam autem addit capere reſidua Aft vbi feruanturfaxis , quibus intimus
eorum quos volunt inficere;alios exhu . humor
mare mortuos , & vti eorum vel veſti Ducitur , de tracta durefcunt tabe me .
tu, vel carnibus , vel pinguedine ,vel of dulla
fibus: alios à ſuſpendions inutuari no Corpora : tunc omnes auide defauit in ar .
nulla . Quod nec veteribus ignotum tus ,
fuiſſe reperio . Sic enim de Canidia Immergitque manus oculis, gandetque ge
Horatius : canit ab ea infoſſum , & latos
terra obrutum , poft multas lancinatio Effodiffe orbes, en facce pallida rodit
nes, inſignibus raptis, ingenuum pue Excrementa manus; laqueum , nodofque re
ruin vt poflet, centes ( fic coirigo )
Longo die bis, teruè mutate dapis Ore fuo rupit, pendentia corpora carpfit,
In emori ſpectaculo, Abrafitque cruces , percuffaque viſcera
Cum promineret ore , quantum exstant nimbis
aqua Vulfit , & incoftas , admiffo fole , me
Suſpenſa mento corpora , ( en infan dullas ;
ticidium ) Infertum manibus chalybem , nigramque
Exerta uti medulla , dos aridum iecur : per artus
Amoris effet poculum , ( en maleficiú Stillantis tabis faniem , viruſque coaétum
philcricum . ) Sustulir, en nervo morfus retinente per
Interminato cum femel fixa cibe pendit .
Intabuiſſant pupula ( hæc de fufpendiofis ; fequitur , de in
Et alibi de eadem , a, quod ad ma humatis )
leficium hoftile ſpectat ; dicit , amaro Et quodcüque iacet , nuda tellure cadauer,
a Od. 17. vtens ſarcaſmo ; Anteferas, volucreſque fedet , nec carpere
Onec paternis obſoleta fordibus, membra
Nec inſepulchris pauperum prudens anus Vult ferro , manibufque fuis , morfuſque
Nouem diales diſpare pulueres. luporum
Huncergo diem ex tribus cernarijs Expectat ficcisraptura à faucibus artus.
obſeruabant ; vt & ille quiterna trib. Efficaciora enim putabant, quæ fic
coloribus diſtincta licia .Sed apertiffi- feris erepta , quàin quæ ipſemetmale
h Libr. 6. inè quod dixi Lucanusadftruit b; in- ficæ deſecuiflent. Sed pergit deinde,
Pharſal. primis enim illam in nudis but is habi quo pacto , & viuos iugularis , & eorú
iantem depingit; & habitantem cumu abuia ſanguine , & exitis.
los expulfis vmbris; tum addit, primú Nec ceſſant à cade manus : fi fanguine
de nece hoininum , deinde & de inſtru viuo
Inentis inagicis, quæ dixi : Fft opus , rumput iugulo , qui primus
Viuen tes animas, toradhuc ſua membra aperto :
regentes Nec refugit cades ; viuumfi ſacra cruorem
Infodit bufto , fatis debentibusannos , Extatque funerer peſcunt trepidantia
Mersinuita ſubit. Peruerfa funera põrà menja :
Rettulit à tumulis: fugere cadauern lethi . Addit erim de prole exſecta , feu ab
Fumantes iuuenum cineres , ardentiaque orciuo, huiuſinodi;)
ola Vulnere fi ventris ; non quò natura vo
E medijs rapit,illa rogis, ipfamque pa cabat ,
rentes , Extrahitur partus calidis ponendus in
Quam tenuere facem ,nigroque volantias aris.
fumo ( Subdit , fi opus habeat adoleſcen
Feralisfragmenta tori, veftefque fluentes tis , vel viri violenter necati anima ,
Colligit in cineres ,colentes membra fa quam euocet; ipfam indiſcriminatin ,
uillas. quos velit necare . )
(hęcè rogis mos rapere,addit mox, Et quoties fanisopus est, acfortibus umbris.
Ipsa
Libri III . P. I. Q., IV . Sect. II : 33

Ipſa facit manes . Hominum mores om- oppidopwr 6 fatisperegrinus es , meritoque


nis in uſu ef . ignoras , Theſſalie te conſistere : vbilage mu
fiorem primeuo corpore vulfit,
illa gene lieres ora mortuorumpaffimdemorficant, ea
illa comam leua morienti abfcidit lo que funtillis artis magica ſupplementa .Con
phebo. tra ego: eo qua tu ,inquam , dic fodes , cuſto
dela ifta feralis? lamprimum , reſpondet ille ,
( Nec parricidij expertem punes , perfetem noctem eximiè vigilandum est, exer
non magis quam noftras ftriges ; volu ris, en inconuerfis oculisſemper in cadauer in
pras præcipua illi , fæuire in proxi- tentis ,necacies vfquam deuextenda, imma
mos . ) nec obliquanda quidem . Quippècum deter
minata verſipelles , in quoduisanimal ore con
Sapè etiam caris , cognato in funere , dira uerbo , latenter okref ant, vt ipfos etiam oculos
Theſſalis incubuit membris ; atque eſcula folis, c iuftitia facilè fruftrentur . Niimdan
figens , aues , rurſum canes,o mutes , immòve
Truncanitque caput , comprehez faque den ro etiam mufcas indrunt.(En primum ma
tibus ora leficium , ficta Metamorph & fic clan
Laxauit , feccoque harentem gutture lin- cularius ingreſſus) Tuc diris cantami.
guam nibusfommocuftodes obruunt, ( en fecundú
Pramordens , gelidis infudit murmura la- de maleficio ſomnifico , quod in hunc
bris , locum referuaran ) nec quiſquam defini.
1
Arcanumque nefas Stygias mandauit ad re poteft, quantas latebras nequiffime mulie
vmbras. res, pro libidine ſua comminiſcuntur , fiqui
( cuſtodum ) non integrum corpus maneres
Vides diligentiſſimum poetam , nie fituerit : quicquid inde decerptum , diminu
hil conatum prætermittere; qui mos il fumquefuerit,id omne de faciefua defe&tum
11 L.A puteius. Milef. lib . 2. in eandem farcire compellitur . Interponit poftea
mentein ; Nam nec mortuorum quidem le- narrationem prolixiffimain , & abs
pulchra tuta dicuntur ( à lamijs ) ſede bu- re noftra , quare totam prætermit
ftis, eo rogis reliquiæ quædam , eos cadrue- to . Finis rei fuit ifte. Telephon, mil
rum præfegmina ; ad exitiabiles viuentium le denarijs conductus , fubit cuftode
fortunas petuntur ; de cantatricesanus,in ip lam . Dim vigilat; enmuſtelam par
ſo momento chrragy funebris perpeti celerita- uulam in eum fixo intendentem, fugar
re, alienam ſepulturam anteuertunt. His illam , ſed fomno conſopitur. Interea
meis , addir alius, imò verò iſtic , nec viuen . fagæ , profectis eius naribus , ac auri
tibus vllis parcitur . Etneſcio quis, fimile bus, vicariam in co lanienam exercét,
paffus , ore undique omnifariam deformato, & ceram in modum profectarum ei
truncatus est . Ende maleficio hoftili, partium applicant examuſfim . Quo
quod de ijfdem Thefalis Luyanus di ille poftridie per cadauer loquax audi
xerat ; Narrat deinde, quæ vera fuiſſe co ; temptareaggreſſus, inecta manu nafum
videtur admodum probabile. Moxigi prahendit. o manum nafus fequitur ; aures
tur ita fcribit. Inft Telephron . Pupillus pertractat, ambe deruunt. Sic, pro mille num
ego Mileto profectusad spectaculum Olympic mulis, debilitatus, in patriam redire non fu
cum , cum hac etiam loca prouincia famige ftinuit;ſed capillis hinc inde laterum deie &tis
rabilis adire cuterem ,peragrata tota Theſſa aurium vulneracelauit, nafi verò dedecus lin
bia , fuſcis auibus I aryſfam acceffi ; ac dum teolo preſim agglutinato decenter obtexit .
fingula pererrans, tenuato admodum viatico, Huc faciunt illa Fabij Declamat. 14.
paupertati mee fomenta conquiro: confpicor Facinus quod dicitur inquietare fuperos, fide
medio foro procerum quendam fenem . Infi- ra diris agitare carminibus: tumulos, busta
ftebat lapidem ,claraquevoce prædicabar: Si que fcrutari, amputatis cadaueribus,ipfas
qui mortuum feruareueller, de precio licere- in ſcelera armare manus ( cadauerum ) ex
tur, eo ad quempiam fratereuntium : Quid plicui, cum de maleficio fomnifero
hoc, inquam , comperior? hiccine mortui fo- difquirerem . Caue pro , ipſas,reponas
bent aufugere? Tace, refpondit ille . Nam impias. Corrumpes, non caiugabis.
с Gnotti
34 Diſquiſitionum Magicarumi :
Gnoſtici hæretici ; Zoroaſtris Magi ta incantaffe, ac dementaffe germanum fuuson
difciplina imbuei, cuius & libr. quof- Carolum Regem ,adeò fubtiliter, vt vixquiſ
a Porphyr. dam in lucem ediderunt a', humanas quam poffet percipere. Primam incantatio
in sit. Plot. amabant viſcerationes , vt vocat Iuſtin. nem factam apud Belloacum , qua adeò erat
feu coenas Thyest aas, vt vocant Athena- virudenta, vt Regi ungues , atque capilli de
goras, & Theophilus, ſeu ſacramentum ciderent. Alterum maleficium in Cænoma
infanticidij,e indepabulum , vt ait Tertulnis, in quo tanta erat uis, ut nemo mortis
lianus: infantem enim farre contectû lium iudicare poſſet , an uiueret Rex , necne.
certatim confodiebant, fanguinélam- lacebat enim abſque ullo fenfu ,ego ſpiritus
bebant, & membra fingulis difpertie- tali, quantum cerni poſſet. At poftquam
bantur, vt narrant Minucius, Epipha- ad fe redire cæpit, obfecro ( inquit ) auferte
nius, & Euſebius ; quam calumniam hunc gladium , quimihi corpus transfodit ;
Gentiles , in Chriftianos omnes inen idquemihi facitgermanusmeus Aurelianus.
bVide luft, daciffime deuoluebant b . Taceo, quod de annulo noftristempo
Apolog. Ad
Anton . Più In applicatis tantuin extrinfecusve ribus a fratre fratri Regi Carolo No
nenis, frequentiffimè dæmon ipſe dá no dato , penè finilia narrat libellus
Anthenago num infert,&
verius videtur contin- Gallicus Parifijs de Henrico Tercio
ramin -epo
log. gere in veneno ; quo ( vt refert Iuber- excufus ; ſed forte id ab hoftibus Re
cus inedicus Aquitanus ) fi ftapes inú gijstum confictun, & cuin famoſis li
| Theophilum
li.z. ad An gatur , equitem ipſum necefle perire. bellus ille damnandus.
Non credo id naturali vi veneni con Suſpicor duo quædam ad hoc male
folyc. Orig. uingere . Quia noncredo veneni vl- ficium referenda , quæ olim in Ciuili
116.6.67; lius a& tiuitatem effe tantain, vt per tot iure obſeruaui : fed fufpicor, & de
Cont . Cell: inuolucra le diffundat .Nifi, quæ de priore vehementius; nempè de pecu
Tertul.apol.
6.7 . Minu Seygis aqua traduntur , credibilia ,om liari Arabuin ſcelere , quod Scopelif
neilam inetallum penetrare, & fola fimum vocabant. Nam Arabesmaleti
cio in Octa
contineri afinina vngula . Equidem cijs deditos hodie fcimus,& olim fuif
mū.
auresmihi putarem aſininas enatas , ſe docet Seneca , cum Medæam ex A
Epiph. her. G crederem : Grillandus refert non- rabia petentem venena introducit . Et“ .
1.26.et Eu- Dulla c,fauétia luberti dićto; fed & in ingens ille terror,qui oxo781015 ,pofi
feb.lib.s.bi illis concurſuin diaboliex pacto , non cis agrorum dominis etiam validis, &
stor . Eccl.
€. I. vim veneni , recognoſco . Inter hæc potentibus incutiebatur, vix aliunde
extrinfeca , funt ollarum defofſiones nafci potuit. Quare ſuſpicor cauſam ,
cd.9.3.n. profundæ fublimine quarum certè cur
; onoreaiſHy deprehenfi ,aut conui
30. naturalis vis nou attingit effectum ! Eti, mortis fupplicio adficerentur, fuif
Aliain inaleficij hoftilis fpeciem , per fe ; non quod facrilegij quidquam in
arına malo iinbuta carmine , reperio hoccrimine fuerit ( quod tamen lac.
apud Meierum his verbis ; Primü om Menochio viſuin , in opere de arbitrijs lu
mium Aurelianum conatiam fuiffe omnem re- dic.) Sed quod inaleficijcrimen ſubfue
giam stirpem per fielus exftinguere, atquerit : alioquin folæ mortis minętam a
per artes diabólicas, e maleficia ad Regni criter punitæ non fuiffent, quantuin
folium graffari. Tradidifle Ducem gladium uis frequenti crimine ; & arinata ma
pugionem , dsmannuli ſuum cuidam monacho nu periculum , Domini auertiſſent.
poftata , am focijs euis, vt ea dicarenturdin Conſiderent hoc Iuris ſtudioſi , cuin
bolicis preffigys, incantaren turque ad ma- legent, l.cum quadam D. de extraordin,
leficia perilla perficiends. Monachum illum crimin . cuius hæc funt verba ; In prouin
inture Mongeya, iuxta Ligniacum , fuper cia Arabic Oxoniniolo crimen appellant,
flumen Matronam , per artes fuas euocaffe cuius rei admiffum tale est , plerique inimico
duos ad ſecacodamones:quibus gladium , an rum folent prædium inimici, oxogeniſei,
rusum . ' pugionem , vtillis operarentur tra ideft, lapides ponere , indicio futuros ; fi quis
didit. Ea inftrumenta à cacodamonibus ini eum agrum coluiffet , malo letho periturum
riata , incãtataque , reddita Monacho, af- effe infidis eorum , qui fcopulospofuiffent: que
queper eum Aurelianenfi. Fer en inftrumen res tantum timorem habet , vt nemo ad eum
agruno
Libri III . P. 1. Q. IV . Sect. II . : 35
agrum accedere audeat , crudelitatem timens per praf...m Petrum iudicem loci , fatebatur
eorum , quiſcopelifimumfecerunt. Hanc rem fe in certa domo,ubi uir,co uxor fimul mane
exequi ſolent Preſides grauiter , uſque ad pæ .
bant, per ſua maleficiafucceffiuèin utero uxo
nam capitis . Quia có ipſares mortemcommi ris præfateſeptera circiter infantes ita utfen
natur. Sic Vlpianus. Pineda nofter co per abortum faceret .in fæmina annis multis
pioſo in lobum Cominentar. de hoc necaffe. Simile fecit in eadem domo omni.
crimine interpretatur illud : Sed cum la bus pecoribus fætoſis , quorum nullum uiuum
pidibus regionum pactum tuum capite quinto, partum edidit in eifdem annis . Poftea ex
swerf.23. Euin lege . Mihi nõdum liquet eiufdein confeffione inttrumentum
an de hoc crimine capiendum . maleficij , quod fuerit , oftendit his
Suſpicio mihi præterea eft de male- verbis: ſubter limen oftij domus ſelacertam
fi io in crimine facculariorum , de quo pofuiffe dixit : fi amoueretur, fæcundita
Iureconſultus ait,hocnomine dictos, tem inhabitantibus reftituendam pradixit :
qui uetitas artes exercentes in facculos,partemcum autem ſerpensille quereretur fublimine,
fubducur:1,partem fubtrahunt. 1. faccularij nec inueniretur , quia in puluerem fortafis
D. de extraordinar. crimin . Nam ar- redactus erat ; pulmeres, ſeu terram defubter
bitror, non quofuis facculi , ſeu cru- pofitam aſportabant , & in eodem anno uxo
menæ exciſores , vel ſubductores, Ba- ri , & omnibus iumentis domus fæcunditas
Aartintáj8s ; fed eos , qui veritarum restituta est . Solo interdum afflaru ab
( hoc eft magicarum ) artium ad id orcum adferre oftendit Nicolaus Re
fubfidio vtuntur, ita nuncupari: qua- migius , lib.2.c.7.
les illi funt, qui in luſu ab Hifpanis di De pariendidifficultate , & quidem a lib.s. aſi.
cuntur ; cargar e dado . Nam cæteri cru perpecua fic Apuleius a ; Eadem ama
inenilegi Simpliciter furibus funt an toris ſuiuxorem , quod in eam dicačule pro
nnmerandi; ficut , & ille , de quo Vir brum dixerat , iam in ſarcinam pregnationis
gilius . obfepto atero , corepugnato fætu , perpetwa
pregnatione domnauit . Vt cunéti nume
Et ſuccus pecori , con lac fubducitur ia rant ,cito annorum miſella illa onere ,uelut
gnis . eles hay tum paritura , dister.ditur . Latino
Er ille Plaurious , qui ait: Gręcus acceditScriptor Pauſanias, cu
... : Fropino magnum poculuim ; ille jusin l'æoticisiíta habentur ; Pharmaci
bibit , das "1 hebani à iunone miſlas aiunt , ist par
Caput ponit, condormiſeit. Ego eifubdu- turinti Alemene impedimento eſsent ; fed
co annulum . eas , dutn Alcmenepartum inhiberent, à Ti.
refie folia Hiſtoride, tali commento delufas.
Nec enim affentior Petro Gregorio Ex co namque loco, unde illa facilè audire por
hæc duo ad ſaccularium referenti libro Sent, clamauit . peperiſse iam Alcmenam : il
trigeſimoſepiimo Syntagmatis fueris cap. 14. las , eauocedeceptas , statim abiſse. Alcme
numero 7 nam illicò puerum enixam .
De cercio , præter Grilland .legi po
teft illo vetuſtior Sprenger. Quedam
SECTIO III. ( ait ) nocturnis temporibus, to facratiori
busutique , ex inductione diaboli, ob offen
De aborſu , difficili partu , laétis fum diuinamaieftatis maiorem , in quocun ,
que angulo domus fua fe collocant , urceum
exſiccatione. inter crurn habentes, dos dum cultrum , uel
aliquod instrumentum in parietem , uel con
E triplici hoc! maleficio præter " lumnam infigunt,& manusad mulgendum
D quif.6.alij quoq; sút apponunt: tunc fuum diabolum , qui fem
teftes . Sic enim ſcribit Ioannes Ni- per eis ad omnia cooperatur , inuocant, és
derius libro vleiino Formicarii: In oppi quod de taliuacca ex tali domo; que fanior,
do Bolringen , Kaulanenfis diccæfis, quid.am o quamagis latte abundar : mulgere affe
jalootus Stadtelem , grandis maleficus, captus Hat, proponit. Tuncſubito diabolusexmam
C 2 mellis
36 Diſquiſitionum Magicarum .
mellis illius vado a lac recipit, & ad locum abi Hæc uerba audiensDominus uacca , Arrio
malefica refidet, en quafi de illo inftrumento puitfuftem , em currenspoft eam , atque per
funt , reponit.Superioribus annis Tre cutiens aiebat:
uirenſi in ciuitate combuſta fuit ma
lefica : quæ confitebatur , ſe folitam Hier staencki eenen st achiende eenen an
ex pariete per epiſtomium lac , quod ren als ick mach,
diuendebat plurimis, mulgere . Bal Ende den derden daer toe, foo behoudick -de'
duinus Ronſſeus Medica uenationis episto melck metter koe .
la so. docet folitos à inaleficis vtres
conſui ad anati s fimilitudinem ex co
rio , quos Vulgo appellant Littelaten , Hoc erat optimúm remedium . Hæc
& eis vti ad emulgendum lac è vaccis Beetzius vir erudicus , qui ante annos
alienis, & hos veras ſpontè fua ire va fermé centum triginta vixit , inter
cuos , vel ab ijs in pratis collocari ; & Carinelicani Ordinis viros Illuſtrio
mox plenos ad domum malefice redi res . Huic maleficio ſimile reperi a
re ? quod comprobat rei gefta vera pud eundem eodem loco de frumenti
narratione , quam habes Lector , libro auerſione'narratum his verbis : Que
fexto, capite fecundo, Se &tione prima,quaftio dam mulier circuiuitBonarium cum frumen
ne tertia , à me verbis eius relatam . to , dicendo illum uerfum 5: Super aſpi
Alię herbis , verbis , vel ſolo attactu , dem , & cætera , Poft ueniens ad domum
lacte privāt arınenta,pecoraque,quæ fuam , habuit fiftula inm folario ,quamma
luber. Biebrana Laodunenfis faga fo nu accipiens,es predicta verba dicens , ce
lis minis ybera vicinæ mulieris.lic ex cidit totum frumentum illius bonarij coram
ficcauit ; vt ad obitum vfque faga, fe per fiftulam in folario , & ita furabatur
quamuismultos pepererit,lacte fem frumentum de agro: qua tandem per quen .
: per caruerit. Claudam hanc ſectio- dam Epifcopum deprehenja , o combustaw
nem uerbis Grillandi. Quedam uenefi- eft . Hæc ille licet barbarè bona ta
ria fiunt ad deficcandum totum lac uius men - fide
gregis , uel fecundi armenti vaccærum , ko Quis non agnoſcit frumenti huius
deò quod nihil caſei penitusreddant: quam vectorem demonem ? Quid ergo ri
uis antea in maxima abundantia reddidiſà dent illud Poetę.
fent : finailiter abortiones totiusgregis , nel
armenti inducerepoſſunt: prout alias uidi, da Atque fatas alio uidi traduceremeſjes.
habui in fatto Rome , quod due malefica mu
lieres , cum iftismaleficijsperirefecerant abor Vel XII. Tabul. prohibitionem ;
tando multos pecudumfærus, do matres defic NE VE ALIENAM SEGE -
cauerantpenitus .. De hoc auertendi la
Ctismaleficio , eiufque reinedio, lepi IEM PERLEXERIS :
da narratio quæam exftat in loan
nem , Beerzii Carmelitæ ; Precepto-
rio ad primum præceptum Expoſitione ut 1
tima, capite feptimo, his verbis : Qua
dam uetul. dierummalorum plena, nolenses
SECTIO IV .
inuidia impedire lac uxcca uicini fui", acce
pir eultellum pergens ad oftiuam domus,in qua
fuit uacca , conponensfe contra fplendorem lu
dixit: De Sagittarijs, Affaflinis , & ima
ginum fabricatoribus mas
Hier ſnydick een ſpaen in mollekens leficis .
gheruu den ,
ide een ander daer toe foo neem iðt het
melik van defer kroc. Vnt vel præcipui huius claffis man
Svetli ce quos vocant Sagittarios , feu
lefici,
Balje
Libri III . P. I. Q. III . Sect. IV. 37
Bailiftarios , quorum Innocentius Ter- cit duo exempla huiuſmodi facinoro
tius Papa , vocat artem inortiferam , foruin . Vnum Puncleri cuiuſdam ,
& odibilem , & fub poena Anatheina- quem tandem ruſtici foſforijs inftru
tis , contra Catholicos, & Chriftia- nentis pertinacem occiderunt ; ſecun
a lib.s.Den ncs exerceri vetat a . Cuius Pontific dum , alterius ; qui , eo quòd miracu
Gret. tit. de ciæ ſanctionis vereor , yt fatis pro- losè pedemn de loco , vbi Crncifixum
Sagittar. bain nobis interpretationem gregarij traiecerat, è quo recens ſcacuriebác
iuris Interpretes cuderint; qui acci- fanguis , mouere nequibat , in fcele
piunt de bello iniufto Chriftianos la- re deprehenfus , poenas publico fup
ceſſentibus cum arcubus , & ſagittis. plicio perſoluit . De hoc ego genere
Quælo , quid peculiare , in vtentibus lubens prædictum Canonem capio .
arcu , & ſagittis ? An quòd eminus , Nec obftat , quòd malefici magi , alijs
& quafi ex infidijs ? Quiafi verò id in quoque Canonibus fint excommuni
hotte diſtinguendum , dolo an virtu- cari c . Cum enim maximèexecrabi- cc.ad abolë
te ? quafi ninus peccet , qui fica co- le ſacrilegium horuin iraleficio acce- dam c. exco
minus latro, quam qui fclopo de lon- dat ; ficque nocentius reliquis omni- municms.
ginquo interficiat eminus ? Quid er- bus, meritò dignum viſum , fpecia- de her. do
go iam olim mihi viſum , Canone lem illis pænam irrogare ; qui hanc in bullalo..
ilto percelli fingulare quoddamn genus infidelibus cótra fideles operam naua- 22.6 in a
maleficorum ; qui Sagittarij , feu Bale- rent. Olaus Magnus d meminit alte- lia Leo. 10.
bp.2 . Mal ſtari vocati ; quos accuratè Sprenge- rius generis fagittariorum . Nempe Lap Seff.9.in Cỏ
lei 9. 1.6. rus defcribit 6. Hifæderantur dæmo pones , & Finnos de plumbo confice- cil. Later.
16. ni . 'Nam ex pacto ipfi addicunt ani re iacula magica digitilongitudine, & d libr. 3 ....
mæ , & corporis dominium ; ille vi. ea per quæuis diſita loca mittere in 171
ciſſiin pollicetur fe adfuturum , vt qué, eos, de quibus vindictam expetunt : &
longiſſimèdiſlicum , volent , infallibi- hos oborto carcrnomate in crure ,, vel
li ictu craijciant . Solennia, ſeu ri- . brachio , intra criduum , vehementia
fualia ſunt ilta : præftant dæmoni ho doloris emori.
magium , mox fexta feria proximæ Viego nunc de ſagittarijs , fic ( ni
Hebdomadæ Maioris , infra tempus fi fallor ) optimè Couarruuiase, con- e lib.2.udr.
inifix , facram Crucifixi inaginem ali- tra vulgi fententiam , explicui alium refol.c. 20.
quam fibi deligunt , in quam , vt in Canonem Iunocentij Quarci,titul.de
fcopum , tela colliinent, vel (quod homicid. in 6. quem Theologi , & Ca
Petrus Binsfeldius teftatur ) Iclopo noniftæ , propter hiſtoriarum inſcien
poit tergum eiaculato glandés pluin- tiam , ad omnes homicidas extende
beas emittant . Nec conſtat , an ali- bant , qui conductis hominibus ali
qua tunc verba ad hanc operis apofta- quem occidi curarant : cum reuera , vc
fiam adijciant . Poftea, certo telorum ille ex Volarerrano , & P. Aemyliodo
numero in Crucifixi imaginem - emiffo, cuit , de certo tantum genere homi
credunt fe totidem vno die , quofcun- num mentio fiat , & gente ; cui Affaf:
que deligent , necare pofle ; quocun- finorum nomen fuit; de quibus ,ocula
que illi loco fuerint , etiam remoto , & ti teftes , optimè fcripferunt , Tyriin
concluſo . Dæmon eniin ſponder , ſe qua ditione illi degebant ) Epiſcopus
tela eò perlaturum , & hoftili in cor- Guilhelmus f & Cardinalis , atque
pore defixurun . Ea tamen hçc lege: Epiſcopus Acconenfis Tacobus de Vi- f belli facri
fi hominem necandum maleficus alis triaco g , quein ſcriptorem à blacris lib.20,6.31
qaando viderit , & tunc iterum de nos ereptum Moſchus , Paſtor Armen-- g Orient.be
uo actuali ( ve vocant) confenfueuin tarienſis, vir doctus, & probus , pu- stor.6.14.
occidi voluerit . Vltimò pollicetur blico bono , typis euulgari curauit .
tantam illis le , baliſta , bombardanè · Haud multuin á fagittarijs difcrepat,
iaculandi peritiain tribucurum , vt de- genus maleficoruin ; qui quaſdam fa
narium capiti impofitum , abſque ca- bricátur imagines, quas vel acubus pú
pitis læfionc, valeant deijcere . Subij- gunt,vel igne liquant , vel confringút;
с 3 & lic
i 38 Diſquiſitionum Magicarum .
& ficcertuin ijs , quos tales imagines ni vxore, in Franciæ Regem , & depre
defignabant , interitum tabe , vel alio henſam dediſſe poenas . Cur non , &
mortis genere adferunt. Negat hocto hoc Cardanus, & Vvierus refutarunt?
tuin Hieros.Cardanus,. V vieridux, an quod vno factum loco ,nequitum ali
a libr.15.de ceci cæcus: impugnat, non rationibus, bi heriz de alia cerea imagine, de qua
varie.rer.c. fed puris in Hect. Boethum . Franciſc. Sprengerus,agetur fect. ſeq.Deijfdem
80. Picum , inquifitores Germanię, & ipsú fic Meierus libr. 16. anno 1462. narrat
D. Auguſtinam , vt erat homo parum cuptos Brucelle tres viros ex familia Comitis
b Gril.g.s. pius, conuicijs. Sed canein contemnas Stampani cum quodam myropola,qui quandă
Accurf.Sa- latrantem , quain compefcas faciliùs. fafcinationem paraffe dicebantur, per tresuiri
lice.Ang.in Agnouere huiufmodi imagines, & Iu- les ac totidem muliebres imaginesiunini prin
1. multi . C. riſconfulti, 6. & Theologi t . & con- cipi Caralo infafcinando. Custoditi fuere loa -
de malef. firmant poetæ veteres, quorum fabulz go tempere apud Quercetum Haymonie, Al pa
Damhoud. feinper ex vero aliquo trahebapt origi riter cum illis Carolus Noyerius ex fuga retra
in puraxitri trem ,quare Buccananus fallitur,quilib. us, qui c ipfe è familia erntStampenf. Con
min.etati. 6.Hift.Scat.negathoc genus apud vetu . iurationem myropola detexit. Sed curtot
C Inquiſito ftiores inueniri. Confirmant,non vnus imagines vnioccidendo , nempe tres
YesGerm .in hiftoricusScotorum Hector Boethus: viriles? vt quod per vnam nonfuccede
Mell. p. z quein, vi fingularem adducunt teftem ret, per aliain perficeretur ? fæmineas
9.7.4.72. mira de Rege Dutto garrantein :fed & arbitror fuide furiarum Vlericain , a
Alf. Caftr. alij complures,quorum exemplis Sco- quibus viriles Caroluin repræfentales
töb.1.de inf.tica illa narratio confirmatur,et omnes malè mulctarentur , vtex Horacij illes
Per.punit.c. hosve mendaces reijcere, Cardaricum iam citatis verſibus colligitur. Vel for.
15. Binsfel. & Vviericum , hoc eft remerarium , & tè vnica imagofuit. & nuenerum fama
de confess sa impudentiæ plenum fit. Ex hoc ortam adjuxit. Sanè de Paiuoti agensmaleti
gar. & alij. üllain narrationem de Meleagrinece ,etcio Gaguinus libro feptimo kinaginá plu
fatalistipise Alchez , non dificoor. Sed riun meainicjat A cunilius, & alij voi
depif. Hip fine fabula, clarè,& veloleuato canited cam kuifle memorant. Recenzius acci
Typeler. Ouidius,de Medæa faga: pisc . Anno 1974. Lacetiz Pariſiorum
decollatus quidam nobilis fuit , penes
Devout abfentes , fomed.craque cerone quem reperca imago cerea,varijs cara
fengit, eteribus infignita: cor & caputimagi.
Eimiferum tenuesit ierwr orget -HCM . bis confixa erant.Ibidem duo atij capri
cum fuere , quoruin vous Carolo No
Poritè hoc , & anninò exarte : fed no Regi, alter Henrico duci Guifio ,
Horatius :e, impericè ,quoat, qox huius hoc ipfo maleficio defixionis cerez ,
elib. 1. fer. Grant malefiori, ila rranttulit ad anima mortem machinabacur : narrat Cre
fat.8. rom -ouocationem : deſcribens enim ap {petus, & addit vidiffe , cum Auenioni
parzeum Saganx , & Cauidiæ lamia effet,culrun parieti infixunn , quo de
gaum , dicitduas abillis ftacuas fabrica- fententia iudicis excoriatus fuerat qui
tas ,cream :referentem nempe malefi. daun mazus; eòqnod fic pungeado ce
ovo imbuenduin : & lecam , quemale- rcam imaginem Pontificem Maximá
face vicaria erat inaffigendaalora. de inedio fuftulerat sta refpet.deodio for
tane difcur. 10. Illud eram obferuo iam
Lune , offigies erunt, altera teror. mnior dià ante fabricatis tatuis aliquando a
1
Lumex , que penis rompefceret inferiorem . buci Magos , neinpè dæmone illas pro
Carex fuppliciter fiabat.ferulibu , augue maleficij figno acceptance , tale puto
Lans peripura, madiso quod Ioan . Curopalaces narrat historu
face fol.2 4. Venetæ edition.quendam loan
f Paul.de Duft hiftoriam pore ex ipfo Boecho , Dern Morochazarium , Theophili Imp.
myl. lib. 8. lib. 11. verum 'Storicamem , & Cartamo , & præceptorem , cum hæreticus, & ma
do melius alijs. Franciæ annales of feferum , fimi gus effa ,ad Patriarcharum Conftantia
Gagn. li.7 . liv tais tóncara ab Enguerrani Maangamia srop.cuecm ;hunc, cuin nario perſida
& dur
Libri III . P. I. Q 117. Sect. IV . 39
& dura ( Bulgaronno) in Romani linge- efírasto capite, non liquato toto corpo
rij finesexcurfionem fecifter,eribus fre red fuld in Græcia contigit,& Francia,
ta ducibus; confilium huiuünodi dedit cur 21 22 Focuit in Scotia ,& Germania
fe. fieri deberemalkostres æreas ingé Por o exilis Cedreni, żonarz,& Gly
tes, & viris manu promptis tradi.Cum cæ locis lacis apparer, multas in Circo
his fe acceffurum poctu ad iracuá quan Byzacenn tiatuasfuiſſe magici artificij
dain ericipitem ; quæ in euripo Hippe quiæ Conſtantinopolitani Imperijeué
ci olim jänar itabat. Fecis, accelit ; lanit ta prædicere putabantur,certis litteris,
validè finguli fingula capita percuteret feu characteribus notatas; quos fratres
ve in terram quatı vna plaga decuceren Eudociæ Auguftæ cum legiffent, mul
tur . Iple laica vcflc inducus,ne depre- tamala Byzanzio imminere prædixe
henderecur,magica quædain verba lub runt. Narratur Hiſtoria paucis noxa ab
murmurat , & vim ftacuz omnem adi- Himerio Chartulario ,cuius apud Sui
mit :ex trefuiris illis duo fortiffimis icti dam mentio,pofteritati verò commen
bus duo ftatuæ capica deiecerüt, certius dauic ex m.f.codice , Iulius Cæſar Bur
remifliore manu tantum inclinauit,nec leng.lib. de Circo Romano c.6.inde petan ,
tocuin auullit caput reliquuin . Suntq; quivolent. Bene de ſçculo hoc , &re
fimilem euentum duces illi experti. Se quentibus vir diligens, & multę lectio
cuta namque inteorum exercitu vehe- nis merebitur: fi ilinenium ,Himeria ,
menti ſeditione, & hinc orta pugna in Gregorium Monachum , & alios , qui
testina; duo duces cecidere ; tertius am nondum editi, pari fedulitare largiatur
pla ,non tamen lethali plaga fauciatus, publico bono, qua D. Chryſostom . or .
cum exercitus reliquijs domum fe re- rationem eis to iTroppónior, dedit .So
cepit . Non erat hæc imago ( vt ftultis lemne denique hodie lagis nottris,effit
Græculis pleriſque viſum ) Bulgaris hi gies has baprizare in nomine Beelze
fce fatalis; ſed Magus ea vſus, vt figno, bub , & noinen occidendi illis inderc.
& condiéto : & pro imagine malefica.
Scribunt Zonaras, & Glycas a ; Simeo SECTIO V.
a Zonar.to. nein Bulgarorum ducem Crobatis bel
3.Glycas f. lum intulifle ,moleftum id erat Roma De morbis varijs à demone illatis.
4.Annal. no Lacapeso. ſed acceffit ad eum Ioan
nes quidam Aftrologus, & nunciauit ,
Egant Auicenna , Galenus , &c.
vt aliquem mitçeret , qui caputftaruz Niete Hippocrates( nam Czfalpi
fupra Xerolophum locatæ amputarer. .
Eam Hatuam Simoni fatalem efle.Mi- nus aliud tribuit ei ) morbos vllos per
fit ille, truncatur ſtatua , votacur hora; dæmones mortalib . inferri poffe, quos
nec diu poſtcompertum eadem illa si ſecuci Pomponatius, & Leuimus Lem
monem in Bulgaria ex ftomachi dolo- nius. Noa , quod dæmones id velle , nó
re interijffe.Quodapud Curopalaten , credant; quos malos efle non negarūts
idein legi apud Cedrenum . Neminem non quòd dæinunum vim minorem cé
tam obelæ naris puto , 'qui non faciin ſeaar, quàm hominum , aut animalium
percipiat, has duas ftatuas magico mur ( hoc foret abfurdiflimum :) ſedquia
mure in cerearum illaruin imaginum morbi omnes natucalibus ex caufis na
de nouo fabricataruin hic locum fuet fci queunt . Verum ininus recta hæc ra
celfiffe; & deuoram à laone , & Ioanne ciocinario eft ; poffunt morbi ex natu
( nifi vtrobique idem , quod ſuſpicor ) ralibus caufis oriri:nequeunt ergo da
vitam quatuor horuin ducum in fta mones morboruin irrogacores, feu im
tuerum capitibus. Si potuere id in fta- miſores effe. Sanè Codronchius, Ca
tuis, jain olim fabricatis ; cum nec vlla falpinus, Fernelius, Valefius, & alij op
de Siinone, nec de ducibus illis Barba- cimi inedici lib . fuperiore citaci, D.Hie
ris foret cogitatio : cur non poterunt in ronymn . in 4. cap. Matth. D. Chryfoft.
nouiter ficrz cerea imagine , & efficta bom.5 4.in compon 7. Marth. D. Thom . 1.p.g.
nomine fædendi ? cur , fiabfciffo , vel 135. to so & alij Theologi contra fen
C 4 ciunt;
40 Diſquiſitionum Magicarum .
tiunt; Iuriſtæ quoque ex quibus agno- fione fpinæ dorfi b , quo loco dæmori
fcit Burchard . lib . 19. Decretor.c.de re ma ille vocatur aveūpecé ci Jevries,ſpiritus h Lue. 13 .
gica , & optimè hoc probant Pet. Leloy, infirmitatis; eò quòd ( vt fubditur ) ea *. 11 .
lib.1.delfct:a. ult. & Grillan . ſæpe cita- vinxerat Satanas LiedusEY , nam dæ
ag. 6. ufq; tus a, mihi fufficiunt S.S. firmiora te mones in S.S.nomé habent ab effectu :
Ad nu. 13. ftimonia , quam qui non adıniceunt, ha vt spiritus auaritia , qui impellic in auari
bendi pro Ethnicis , & Atheis . Iobain tiain ,fornicationis, qui fuator turpitudi
blob 2 . Diabolus b , percuffit vlcere pellino 'nis . Saulem etiam dæmon per atram
à planta pedis vſque ad verticein capi- bilein diuexabat. A percè hoc illi ſacra
tis . fed & alios eadem inorbos dæmo Hiſtoria tribuit ; Exagitabat cum ſpiritus
: ni , vt efficienti cauſæ adſcribit. In illa nequam , quipulſante Dauid Citharam
' vnum diabolus aurium , & linguæ vſu recedebat i . Hodie , id viinam nop i 1 . Reg .
priuauit , & fimul epilepricum reddidit; doceret experientia quotidiana : Mul- 16. u. 14.
quem Diuus Mattheuslunaticum vocat ta luppetunt exempla , vtar dumtaxat 15.6 23 .
ÇMar.9.V. -t, non quòd dæmoniacus non eflet, recentibus , quæ in iudicio coinperta
17. Luc.2. fed quod & adæmone obfideretur , & fibiSprengerusprodidit ; cuius & Ni
11.3 9.Mat. fimul plenilunij temporibus , per dæ- derij exeinplis , libenter vior ; quia
19. * 14. 'monem comitiaimorbo grauiflimèaf ( quicquid hæretici dicant ) docti Theo
fligeretur : cò quòd tunc cerebrum hu logi fuere , & in his, de quibus agimus
moribus plenuin aptius erat exagicari. rebus exercitatiflimi, & quæcunque
i
Solent quidem alij elle lunatici , non tradidere , his fimilia noſtra videix
oblefli a dainoie , & hoc fenfu de lu- tas , & recentiores ea confirmant om
dlib.3.Ma .naticis locutus Iulius Firmicus d .Sed pia: deinde vixere fermè ante annos
thef. noftri Euangchitæ agebant de eo , qui centum , quo tempore nondum hære
-Simul energumerus . Epilepticorum fis Lutheri nata ; vt cauſa nulla fuerit,
quoque dilpofitione gaudent dæmo- multa , quæ huic contraria, confingen
ness & ideò non rarò le illis infinuant: di: denique videmus cum Gerinaniam
& per illos , quo tempore corruebant , dæmonum manifetia, & crebra infeita
foliti reſponla dare . Apulsius , ma- tiòne pleniflimam fuifie ; vt intelliga
e Apolo 1 . gnus magus, e tradituraccufatus;quod mus eos tum Luthero , & Zvvinglio
feruum fuum Thallum , reitioris arbi- hofpitium parafie , eorumque quaſi
tris ſecreto loco , arula , & lucerna , & quofdan mecatores præceflille, vt &
graucis conſcijs , carmine incantacum , nunc Antichriftuin præueniunt, eiuf
corruere fecerit ; deinde nefcium ſui que funt veri ante ambulones , Cal
excitauerit. Seruus hic morbo cadu- uiniani , Anabapti ! tæque . Sed per
co laborabat; eo ignaro fic abufus Ma gamus : Ignolce Lecior parentheſi
-daurenfis, vt à dæmone reſponfum ac non longę. Nequeo , præ amoris vc
ciperet. Hanc ille excufationem ſic tra hementia !memoriain perditorum
ctat, ve videatur fareri; certè no diluit. fratrum ficdeponere , vt non fubinde
Sirecentiores audiamus , Sprengerus & in aniinum , & in calamun incur
fp. 2. Mal f prodidit quandam maleficain epile- rant . Sprengerus narrat k ,fequentia: kp.i.mal.
lei q.1. c.11 . pricum morbum certis inflixiffe, per Honeſtaquedam perfona , & uni ex familia- lei q. 1.6.
in fin.
oua cum mortuoruin corporibus ſub- ri us Archducis matrimonio copulata ,in pra- 12 .
tumulata, præcipuè ex earum fecta in- fentia Notarij , & cæt . fecuadum formam in
-hunais, & certis cum cerimonijs ex- ris, depofuit. Cum tempore uirginitatis fuæ
huinatis, & in potu, velcibo præbitis. cuidam ex ciuibus famularetur , accidit, ut
g Luc. 8. Apud Diuun Lucam g ; voum diabo- uxor illius graui dolore capitis langueret ; pro
*. 27 bolus vexauit Maniacailla affectione , cuius curatione cum quadam mulier acceffiffet,
quam lycathropiam inedici nomināt, es fuiscarminibus,etcertis praxibus mitigare
cuius præcipuum indiciuin est , quod dolorem haberet; Ego,inquit, eius practică di
domi nequeamt contineri , & in defer- ligenter obferuãdum ,perſpexique , quod con
ta loca le proripiant , circaque fepul. tra naturam aquæ fufà in ſcutellam quandam
chra oberrent. Aliain adfixit conuul- ipfa aqur in ollam aliam afcend fiet ;cum
mlijs
Libri III. P. I. Q : TIII . Se & . v . : 41

alijsceremoniisque recitare opus non eftzconfian murmure, Co serbagua protulit, licet audire ,
deranſq ; quod ex illis dolor capitisindomirà intelligere non potui.Poft paucos uero diesin
nõ mitigaretur;aliqualiter indignata ,hacuer genis infirmitasmihiincidit, cã doloribus uen
bu ad malefică protulit:uos non facitis,niſiſu- tris, dos ve:tiſſimis to fioribusà lavere finifra
perftitiofa ,eg hoc propter commodun reftrum . uerſus dextrum : d uice userſa ,quaſi duc gladij
Tunc maleficaſtarim ſubiunxit; An ſim ſuper- eſſent pectori infixi ele ficdie noctua;clamorib.
stitioſa nelnon,tertià die tu ſenties.gt rei pro- nicinos oës alios in quieraui,eso commentib. hinc
bauiteuentus.Nam tertià die mine,me ſeden- in de proconſolatione,accidio,ut lostfigulus pre
te, sofosſiamapprehendente,tantus dolor ſubitò foram uicinã enmalefie am adrelterinoflagitio
corpus mei inuafitprimòin interioribus; ut nõ hrbersin amaliam , himili modo , uiſitationis
effet pars corporis,in qua non pun &tioneshorri- gratia accedens.com infirmitati mea compatiens
bile's ſentirem : ſecundo nð aliter mihi uideba poſt uerba con ſolatoriaabſceſſit . Sequenti tamě
Tesr ,niſi quod cõiinuè igniti carbones capiti meo die feftinè rediit,eâ intry alia conſulatoria ſub
fuperfunderentur : tertiòin cute corporis,à uer iunxit: Experimentum tapiã ; ? ex maleficio
tice wque ad plantaspedisnon fuiffet ſpatium mobis hec ir formitascötigerit; quod fi ficrepera
acus ubi non fuiſſet puftulaſanie repleta . Sic tum fuerit, ſanitarem uobisrecuperabo. Acce
in his doloribus eiulando,es tātummodo mor proʻergoplumbo liquefacto ,eo mein le &to reců .
ten optando uſo; ad diem quartü reftiti.Tan . bente ,plumbŭ in ſcutellä aqua plenă ſuper cor
dem maritus domina mea , ut stabulü quoddă pus meñ appodiando infundit; ,ubi quadam
intrarem iniunxit. At ego paulatim inceden- imago, do figuraaduerſarü rerű ex plumbo-co
do,coprecedente,dum ante ostium ftabuli era- gelato apparwiſſent, ecce,inquit,ex maleficio uo
mus: Ecce,inquit ad me,pecia pannialbiſuper bis hac contigit infirmitas; có ſuper limen oftij
eftium stabuli, At ego,Video. Tunc ille,quantú domus una pars maleficie continetur. accedas
potes remoue,quia fortè melius habebis . Tunc mus ergo, & illis amotis meliùs fentietis . focs
ego,quantum po isi , uno brachio me ad ostium maritus meus tū eo pariter ad tollendū malefi.
renente,cum alteropeciam ajprehedi.Aferias, ciï accedunt,eg latifiguluslimen elenansma
inquit Dominus,có conſidera diligenter ibi re- rito iniunxit , ut manī in fourã, que apparuc
poſita :Tunc,ubi peciam folvi,p’ıra ibi incluſa rat,m 1'eret, et quecunq; inueniret extraheret,
Gepperi. pracipuè autem grana quadam alba, 9::od eo fecit.Nă primò imaginaquandă cereš
admotum ,quo puſtula inerant corpori meo:se in longitudine uniuspalme,undiq;perforată ,
qnina quoque legumina, quorum fimilia nec habentë duas acus ex aduerfo per latera, ad mo
edere poteram ditt intueri,cum oſſibus ſerpentě dum quo ipfa punétiones a ſinistro latere uſo
isaliorum animalium intuita ſum . Etficftu ad dextridonèconuerfo perſen ſerat , extraxit:
pefatta di inquirerē à dño, quidnă agendum demtă pecias panniculori diuerſas, plurima,
foret.ut in igne cũcta proijcerē iniặxit.Proieci: tam grana,quam ſemina , ofſa,continentes.
es ecceſubito non pofi bore ſpaciú ,autquarta sico illis inignéconie&tis egoconualui , ſed no
le ; fed in momento , ut res illa in ignë fuerant ex foto. nam licet torture,& punétiones ceſſafa.
proiecta, cim fanitatem priftinam recuperaui. Sent,appetitus comeden diredifſet ex integro,
Idem fübdit . Mulier quedam maritata tamen priftina fanitatiuſe; in preſens minime
eg honella actreſlit, iuxta iurisformat ,ut fum reftituta . Vnde hoc,querebă,quad priftia
ſupra depofitit. Retro domum (inquit) habeo na ſanitas nõ redibat? Reſpondit, ſuntd'y alia
siridarium , est Lor illi contiguus hortus uicine inftruméta alibi obfcondita, quo inuenirenon
mee. Vnde,cum quadam die tranfitum fieri ex maleo . Et qualiter prima instrumentarepofita
horto sicine ad uiridarium meum non abfque agnouiſſet,dum inquirereni;refpondit,ex amo
danno perſpexiffem ; ftans in offio uiridariy.com re,quoamicusamico reuelare folet,haccognoui.
a;ud me ipfam conquerendo , querulando , His duob . ſubdit alia multa breuia ,
tä detranſitu ,quã de damno:uicina ſubito fu- nata ex defiderio vlciſcédi;dú indignā.
peruenit,eg an fufpeétam haberem , inquifiuit. rur inulierculæ , fe ab amafijs , ad nu
At ego territa, propter malam eiusfamā,nihil prias conuolantibus , deſeri, & vltio
aliud nifihacneba ,protui, Greffes in grami- né minatæ mox ex fequuntur. Sed oin
nibus damna demonftrant.Tunc illa in digna- nem fuperat admiratione, quod par
ta ;quia ad eius fortè beneplacitum , me litigio- rat Cornel. Geinma poft calcem lib.2.
fis uerbiscum ea implicare noleba;abfceffit cum Coſmocrit. narrat fusè caſum Catha
r102
itionum rum
42 Diſquiſ Magica :
rinæ Gualteri puellæ Louanienſis an- pit alius vomitus niger vt carbo, dixiffes atra
norü is . cujus curacioni ipfe præfuie mention verum , velfepia fuccă, imocarbones
anno 1571. quę, cùm obtrufum à gen- veros minutiffime tritos ato permistos,fingulis
cili , & coætanea libamenti fruftului diebus prodeuntes ad quantitatė lib.2. ant 3.
comedifer , in inorbi fympromaca in- fépiffimè cùm pilis tā copiofis,vtnuci inglandi
cidit prorsùs prodigioſa; quorum ipſe includi non poffent, omnibus albis, prolixis, dan
{pectacor quotidianus, vidit illam eij- durioribus : que cùm per tridnü ita dimaffent;
cicncem tot & talia & tanta, vt iple cre eiecit femel , purifanguir.istanquã è vena
diturus non fuerit oculis alienis. Octa- diffexta libras duas ,nullirei alterius generis
uo inorbi méfe magno niſu per poſtin permiftas. A vomitu fanguinis rurfum ſecutus
cum eiecitanguillam viuam & perfe- 'eft ater,acfiantimoniotrito rinatus fuiſſethun
Etam , craffitudine pollicari,longitudi- mor, omnino liquidus in dies fingulis ferè add
ne feſquipedali: cui do ſquama,dos oculi,con lib.s.aut 6.atq; hoc portertum feptimanã in
Lauda univerfa, ut anguillis folet, triduo an tegră conflanti horarum lege ac spacio perdu
te quam foraserupit, auditum narrat bis terme rauit.Cefauit aliquandiu dininis humanife;
in vtero fonum non ipfi pucelle modo, fed en remedijs adhibitis. Interea pilos adhoc, fed
pan
adftantib.quos, velutargutum , diennem al ciores, gradatimqueatrioresexcernebat, imo et
angueproductum : docim egereret, manifeftè breuiores indies,vtcùm priùsex faxoruffefcr
puella retuit fe fenfiffe , quod primumexſerte rent,paulatim ,liuidi,nigri,tandem aterrimi,
capite feretraberet per particum ,inde cum im . ac veture diffe &ti in fruframinwiffima per no
petu exiliret. Poftanguilla,quam mortuãexë- mitum redderentur. Quandog cum his, dovino
teratama Sufpenderát,loco fublimiabanima- rulentus humor, & craffus quandoquefimilli
libus tuto repenteenanmit. Puella interim can mus limo. Circa Septembris medinim mebrana
piteuomere ingentem humoris aquoſi copiam , fruta maiora, tanquã ventriculi partes, emo
humano lotio non abfimilem , faporisabfurdi. muit: habebant hac sfeciē fumica craffioris,car
Durant la vomitio plus 14.dies fingulis
prom nofelente,fradtng contumacis: quibus prefe
fedtd exasurans fupra lib . 24. velut vulgo nca do, vt fætus choroeidi , tiam venarum ductus
minant gheltas tres, praterea vrinā interea in arati ramosà propagine spectabantur ,intera
quotidie reddebatbis teruè copiofam.Noellies in dum medij palmilongitudine. Mas mlia funtd .
ventre tumpy ,nullmin toto corpore inflatio ex . Vestigiofubfecula tenuiores multò,fedpenitus
Berides apparebat: Cipfa puella potius, ac cibe nigra,venarum dumiaxat vestigia referentes,
parciffimi,vix unum cyathum , vini, aut cerea membrana allantocidi non diffimiles. Postres
wifię ,liquorifiè alterius potitabat. Eo venit mo tenerunt, tertųgeneris tanice vaforum
baac aqua excrete abundantia,vtfparioduara grorsùs expertes,aliarum omnium remifime,
Saprimanarum facilè amas duas implere potue vt locum omnij reținerent. Sed erat hisalia.
mit. Poft hanc agus copia ,ceperunt, cópili una multòfubftantia ath figure ratio : in agninis
fertim exireper uomitum alui,copiofiliminua fetaminuolucris. Nam huictenuitati adevat
mero,digiri longitudine, fed longiores alij, ali mirafoiditas,figurarum ratio qucmis miracu
broniores ; eiufmodifanèquales annois canib. lo mnior. Fragmenta illius varia ,fed tria pre
enellantur:auétage indios ea pilorum quax . ceteris rara duorum palmorum amplitudinem
nigas, urfacilè pelasquàm plures insta magni. fuperabant,intertexta strijs profindisfineepi
soodswis implerepotuerit : eiecithos omnesma- graphis: quafefe à vertice adbafim fecantes
gwo faftidio, o vomitus difficultare.Interietis mutso, cancellos in rhombi fpecieeffamabant.
deinde nonnullis diebus , fucceffere aliqui vo nonhabeo cui meliùs conferam quam cum fe
mitus , qui ftoccos ingentespilorum vijcerent că necta vipere : quanquam nihil hactenus à me
materiapurulentà instar faniei , interdum fi- confpeétumfut,cui poffet meritò cöparari. Sed
mili ftercoricolumbino,ud anferino: in qua hoc in eo precipuè admirandum , quod fecun
colluuio,con fruftra lignorum , & membranard dum longitudinis du &tum ,uelut canalisquidã
renwia rudimenta ; fed lignorü partes adeò vi profundior apfareret , in fculptusfitris trans
Hezut ex-card.cibusobfoletis diffractisinaqua- uerfis, erraris,prorfus , ut in asperà pulmonis
kiver comminute portiones viderentur vngues arierià. Erat hæc regio penituscana, circu .
amplitudine, alia craffine,intus fungola , foris laris,in uniusmembrana faſhıgiofaulatim an
obdivatbavetuftiore cortice nigne. Paulopoft og guftioranguini capitis veftigium reprafentās,
Libri IIL P. I. Q. IIII. 43
cum apophyſe mastoidi, feuproceffumammil- craffioris tunicæ rudimeu deiecit; de
Lari :in alterius finefenfim Lareſcens nefcioqd inde, & arboris frutta ingentia pleraq;
ventricoſum doo in equale ,èt bifurcato uertici polliciscraflitie, ac paulo etiam lógia
non abfimile,preJeferret. V nimerfepartes in- ra , pariter omnia fere, quæad arbe
nirem coaptatetotius anguilla longitudine at ream ſpeciem pertinerét; folia fcilicet
expreffevant.IL
que craffitiem furis luculenter laurinis folijs non abfimilia , radices,
Lud autem tuberculum papillare viam feciffe , corrices, etiam que tomento alicuiina
reſpirationis exiftimo , forte perquam és foli- clufos nucleos,pullo tamé ueltiros pu
dis, & humidis ad fui muiricationem neceflan tamine præ feferrent. Quod ego mal
rýs veſcebatur . Poftquam bafte mernikanas len ad prodigioſos dæmonúeffectuss
eiecit,fecuti fuvrlapides ferè innumeri, quis quam ad naturales morborum Tupa
vefperi femper acflatà brwarñ periodomagnis skous referre.
cum tempeſt asibusanimig deliquijseructabat. Ad cofdem effectus perinitiéte Deo
Forma fuit eiufmodi, qui paffim in vetustis productos retuleriin cruciatus corpo
edificiorum ruinis folet occurrere . Lapides for reos B. Angelæ de Fulgino , quos his
Liliangulazinaquales,tum (pecie,tummagni verbis defcribit : Corporis funt formentas
tudine; quefubindead nucis iseglandisquan. innumera à multis demonibus multipliciter
titatem arcefot,nonobfe :fraffocationis difcri- fxcitata . Vix enim credo quad fcribi poffent
mine manifests - widebantut quandoquedes infirmitates, com parfiones mei corporis.Nå nu
di calce, encoagmentuanèari , utabillis, qui remanet in me aliquod membrum ,quod non
parietibus detrahunturdistingui non poffent. horribiliter patiatur. nunquam enim fitm fine
Semul me prafente quedameterir lapidem in dolore,finelanguore rontinuo.fum debitis,
gulofum vixcudespliciscaftaneamoletaibrun fragilis, plona dolove,ita quotioporteatmecon
duon , faxumillsed magna ſpirituscontentionis nu iscere . Non eft in me membres , quad
proiecit, utsuomennom uiderimmanifefte,et wmfitpercuffum ,totum de panatum àdames .
in debesem fonitum cadentisaudierim , magro mobus o femper fum infirma...fempertramp
horrore cum animimei, tun turbutundiſ cir- festa e plonudoloribses in omnibusmembris
sumfuſe. I veftigio magrocon quam dignipoo meis : ita quod cream magna fanapoffum meu
tionempollicislongitudinepariga ,demakdirkan moumov Yufstigmaiacere,mocetiã ad fuf
dine, fed minoredifficultate fecreuit . Exhot fcientiam fine romeder . hinc difcis tan
fatis poralin staminib. redisinfinnetunden Etoin hanc viduam fæmineo , vt lob
commiffura quedam infignior solut per mail virili, fexui exemplum patientiæ pro
tarinslongitudinisexcurrebat.Intoroa tamen , pofiram . 10wita B. Angelacap.19.
da pili per nices, yod minoresordine sepauciores , De inentis ab alienatione perpetua
wenigniores . Hooffitaliud , quod omnem ex iam docuri,dam de pbikris difererem
cadaverfidem . osvetim triangulare folidum fo- Stiradio quoqs potione mensabaliena
ris,ixtus cauum ,wokpongiofumreddidit; tale saa virginevenofica, biba. Hiff. Dubro
wt planèconftaret effe fragmentum crurista de modica ad tempus exemplum non
buli,opuella parensdiceret,fetale uidillepri- iniucudumauditu narrat Marchioles
diesin fasis cannibus iumentis . Nec mora,fe- A Diofcoridom : decirculatoribas, a inpraf.
gnenriwhee articulioffei, tali , digitorum acies, haurdabie Magis Bohemia . Ainsinum
porodice, maria fpeciei , magnitudinisprodie ( inquit ) adiciscuiufdatapubwomam ,trim
Seart.mienduintumė pili- lapides inter- gustatu fauces conuelluntur,immifcent; e ,come
mixti, naqueomnium poftremonitriufque eris fcumferereadtunt, inbentzut iloin nin bin
portiuncula . his narratis,Gemmameri- mitum digenm , quafi prægustundirmed afin
iòcenfet horum mirabilium Dei per- gat. Tum ilito digitum mindmadiduminos
miffione dæmonem fuifle minifttum ; ineditum ,fibimordicus,non finedolore, da eta
qui caufis camen naruralibus , ordine more,premitinnitus . Initron , perinde atque
etiam ſeruato , quoad potuit,vſus fuit . blanditiis,mereutem confoluta circulator;it .
Idein vellem exiftimaffet,eodem ope- porum , Carpiozartorias nko oblinitmedicam .
re, de muliere alia , quæ florente ætate to: deindenummuman rerram proie &tam hope
per nouein continuos annos infandis Attir ul tollat. Ibi ille pronus, primum fenes
doloribusinteftinorú cruciata , primú gwait attolliers,moxunguinisai,amens fattu ,
con
44 Diſquiſitionum Magicarum
cöncidit,57 atims eius more qui methit ne mer Ad corporeas verò affectiones excitana
gatur in aqua ,natat, ac uociferatur,fimul le das fpirituofam ex ipfo fanguine fub
fluctibus obrui. Ergo eum erigit circulator ;ille, ftantiam deligit , eam ſeparans & ex
quafi ulturus iniuriam ; primùm maleficium purgans à craflitie materix. deinde fpi
obliquo ac toruo intuitu exprobrare,mox homi- ritibus iftis yritur, quafi proximo àni
nem aggrediuidetur : poftremò fugientem cir- næ inftruméto ad efficacillimè, & ve
culatorem perfequi,doncc aliter ſo tandem illi- locillimè agendum.Dico ex rebus ve
ti medicamenti veneno, recipiat animum , ac nenofiffimis educere quandã quafi
mentireftituatur.Vbi autem ad feredijt;quafi quintam effentiam ( vt ex gemmis &
qui euaferit à mari naufragus, capillum uefti auto ſolent chymici ) & eainficere ip
mentaq ueluti uela Porquere , exprimereg bræ- ſos ſpiritus vitales , & fic eum malefi
chia tergereeginares emungere, confpicitur, cc morbo imbuere; quod aduertit pru
ve ſola vis vnguenti hoc faciat, & non denter Cæfalpinus lib.de demon. inueftig.
interueniat opera demonis , qui fieri c.16.Quod cùm fecit,ægrè ars humana
quear,non intelligo . fatis celebria, & efficacia remedia po ,
Gentiles idein fenfiſſe olim , proba- teft, vel ſolet adhibere . quo enim hæc
re poſſumus ex morbis , quos illi Dijs materia fubtilior & tenuior, hoc quo
*fuis, hoc elt dæmonijs,afcribebant:vt que ad lethum eft acrior, & efficacior .
de Ceritis,qui dicti quali Cereriati dungen- Soler omnem præuenire medela . Nec
Terbang tol ; de lymphatis, Panicis, fi obftat quicquam , quin hæc ipfa damna
milibusque iam tradidi. Ideoque eos , inferat interdum per fe, fine tali mare
qui fanatici erant , & varijs linguis in ria,velinterna agéte caufa ; fi impediat,
2 Lucian. morbo loquebantur , darkrortas, vel vel lædat ſen ſationes, vel ſpiritus ani.
in Pilopfeu , ab Hecate, aut Heroibus infeftatos, vo males detineat , aut fubtrahat , & alijs
Hippocrat. .cabant. a Quare & leuinus I énius b mille , quos nouit,modis. Quiverò mor
de Sacro tandem dat manum , & fatetur dæmo- biab internis caufis no dependent,ſed
morbo. nes huiuſmodi caufas morborum acci- ab externo tantum impedimentinocu
b 1.2.de oe dentarias effe: Qui; fi cauſam acciden- mento, vel noxio afflatu, vtplurimum
cul.nat.mi- tariam vocat,extrinfecam ,efficientein per ſe operatur; vtquando inſtrumen
TAC.C.1 . tamen ;nobifcum fentit . ia maleficij, vnctiones, figna, defofia,
c Sacra Phi Rettarexplicandum , quo pacto dæ vel fimilia , ad ipſum veneficium vim
lofoph.c.28. mon morbos inferat ? quod Franc. Va naturalem nullam habent ; fed funt pro
lef us accuratè docuit.'c Nempe illum fignis tantum , ad quęex pacto demon
effe caufam externa ,eò g extrinſecus operetur,quod docuit idem And.Cx
aduenit corpus inhabitaturus, & mor- lalpinus d.operisc.17. tum quoq; poteft
bosilli illacurus . Si morbi ex materia per resexternas homini vin aliquam
pendeant , mouet internas cauſas. fic facere, vt ille docet cap. 8. Veluticuur
Nelancholicos morbos excitat . Nain malefica irata pomum coctuin manui
principiò bilem atrā , quæ corpori in- alterius ſic fecit cõglutinari ,vt & acer
erat , commouer , & fuligines in cere biflimum inferret cruciatum , & nulla
brum , & internorú ſenſuu cellulas pro arte poſter diffolui, vel deglutinari , le
pellit. Deinde adauget bilem atrā , ad- ge Nicol.Remig.lib.2 . demonolar.c.4.
motis caufis exurentibus, vel detento Quid ni credamus, cùm etiam Cató
ifto humore ,ne expurgecur,Epilepſia, chiten lapidein Corſicum legamus ea
paralyfim & fimiles noxas infert , per vi præditum , vt fe iunctis corporibus
icci craffioris delationem , obturato agglutinet, & impofitas manus ·
venuículo cerebri , vel obftrućtis radi decineat ? Solin in Polihift,
cibus neruorú. Cæcitatis cauſa eft, vel Quo pacto venefici mor
ſurditaris ;noxia excreinenta ad aures , bi ab alijs digno
vel oculoscoaceruando. Sæpe etiã ad Icendi agam .
odium ,amorem , ad alias animi pertur libro 6 .
bationes inducendas mouet imagines,
vt in imaginatione firinius inhærefcat.
SE.
Libri III . P. I. Q. IIII . Sect. VI . 45
SECTIO VI . ta S. Petri Tarentaſij, à Gaufrido con
ſcripta, e his verbis; S.Symphoriani di- e Apud Su
De mirà rerum folidarum atquemagnarum citur castrum LugdunenſisEccleſia, paucis ab riū tom . 3.
in corpus ingestione,con egeftione . vrbe milliaribus diftās, ubivir fidelis dos reli Maij 8 .
gioſorum fidelisſeduluſq;fufceptor,magna con cap.23 .
Ró igiofi ſunt plerique morbi per uerfationis pariter & opinionis Abbatem , ad
maleścium illatı;ſedomnium pio- hospitium ſuum aliquando, quaſi zim facien .
digiofiffimus inihi videtur; quádo per do, pertraxit.buic iuuencula erat filia nilia
os,vel imun gutturem eijcit æger,fpi- biliincomoditatelaborans. Egerat enim que
nas, ofia, ligna, faxa, fruita vitrorum , dam mulier malefica , per nequitiã inuida fo
acus , cultros & alia ferramenta ; glo- crus in ducta ,2 t languoretabefceret desperato,
inos pilorum ; pannos,ſecas,cornulus nec viri fuipræfentiam ,nec aſpectus z Hatenu
cernæ, & hmoi; quę, vel coineſtione, toleraret. Affectione muliebrigenitrix perſua-se
vel aliter in corpus immitti potuifle, fa,vt fatanasſaranam eijceret,famoſum qui
videtur imposibile. huius exemplum dam maleficum accerſiuit. Adfuit,explorakit,
a in Mala vnum habet Sprengerus, a de mulie- agnouit, mulierculam afferens inferratom ,
leo p.2 q.1 . re Zabernenſi; vbiobftetrix quædain , terit arborum cortices,pocula verbis, de herbis
6.13 . eo q ipfam non accerſierat ad puerpe- infecta propinat;mordetetiam dentib.proprijs
rium , grauiter irata , no &tu cúduabus brachiú miſera mulieris. Res mira,res nova,
alijs inaleficis ad puerperam acceflit , res (ni fallor) hactenus inaudita.Ab illo qui
& dixit ad vindictam le aliqua in ejus dem languore ccnualuit:ſed interdum ,ex cor
inteftina velle imınittere, quorú dolo- de procedere fentiensvelutacus , cruciabatur
rem poft ſemeſtre dútaxat ſentire in atrociter, donee per morfuram brachy,quâ null
ciperet. Dixit, & ventrem eiusmanu teti- la cicatrix obduxerat, acus educeret visoccul
git:ad quem contatūpuerpera videbatur, fibi ta.Crudeleremedium , fed huiufmodi congrue
extrahi intestina ,con is immitti quadam ,qua bat au &tori . Plures in hunc modum quàm tri
tum oculis dignoſcere nequibat . Fostea fexto ginta per tempor interualla prodierant:que
vix menſefinito ,internorū viſcerù tortura ip- dam ,tt vulgò dicitur,extapleta,quadä admit
Jam fubitò tam dira inuafit ; vt nec ( verba fi desfelis idonea foraminapreferêtes.Fraterea
funt Sprengeri dieb nei noctibus à clamo- pradi tus Abbas ad domum ,ubihac actitabă .
ribus,oés inquietando,abftinerepofſet.Et quia tur,aduenit.Celebris eft perforascuius hoc opus
deuotiffima Virginis, Regina miſericordia . & alia non indigna admirationenarrantur :
exiftitit , in pane,& aqua ſingulisfabbatinis fed parcendum adhuc fuperftiti, nomen crea
diebus ieiunando:ideodon per ipfiusfuffragias didi reticendum . Hutepater anxius miferabi
credidit fe liberari. Vnde do quadam die, vbi lem exhibetfiliam ,nec fine lacrymis lugubrem
opus nature perficere volebat, tune omnis illa explicat tragediam .Eade hora fitfides di&tis ,
immunditia à corpore prorupit , e aduocans córfentiens acum mulier gemebunda deplorat.
maritum cum filio dixit funtne
: res ifte phan- lam peruenerat ad foramen ,folitus iampra
taštica ? nonne dixiępoft dimidij anniſpacii ceſſerat crwr,iam cæperat apparere,iamparti
resistacognofcetur? aut quis vidit vnquãpi- . cula eiusexierat. Et accedens vnus ex fratrib .
nas, offa , fimul et ligna me tomediſſe ; Erant laicis, eidem Abbati deferuiens, cruentam ex
enim finerofarsim ,longitudine unius palme, traxit, annis pluribus ad teftimonii conferuă .
: cum alijs varis rebus innumeris immiffa . dam . Orat Abbas ,es locum vulneris tangens,
Aliud exéplum relatum eft à Beniue- in virtute fideipollicetur,nec ferrum vltra nec
bli de ad- nio 6 de muliere Florentina; tertium chalybem in deprociffurum . Fa &tü eft: fed mis
mir. morb. à Ioannel angio Ċ de Vlrico Neuſel- tata materia est , malitia necdum picofis ex
taul ſer ruſtico ; quarium de puella Leuué tinda. Caperunt ligneiſudes paruuli, quales
c libro 1. ftetenfi in hiltoria Germanica , hacde vulgò brocas appellant, exquercino robore, vel
epist.3 8. re excuſa anno 1562.tria his addit Nic fraxinei,pro ferreisacubus egredi,craffiores fpi
d l. 3. de- col. Remig. d Octauum planè adıni- nises modicè longiores. Nec vnius tamen oes,
monoh. 6.1 . randum , c & ui refellendo; nullæ nugę, ficut nec acus fuerant,longitudinis vel craffitu
nullæ calumnię,nullę phalerę vitiliga- dinis erant. Sedecim in hic modum intra an
toris V vieri,ſuffeceriut,adfcrìbá ex vi nu, on paucos menfes ex muliere lignaprodio
runt,
46 Diſquiſitionum Magicarum .
runt. Adfuit demum Reuer . Petrus Antiftes , Norunt mecum multi Comitis filium : fus 1.5.c.6 .
cui diuinitusferuabatur tanti mirgculi pleni- qui, ante annos fermè nouédecim , Lu- Aetius 1.16
tudo . Offerturmulier miffarum folenia cele- xemburgi, in vrina lacertulas ſatis ma c.ron . Le
branti ficutpraceperat vefpere precediti. Ea- gnas eijciebat: quod etſi plerique vxo- uin. Leku.
dem hora ſeprimum decimum lignum ex'mu ris eius adulteræ ( quam & occidi per l. 3. de ose
liebri corpore egreditur , quod ſub oculis oeum ficariú ille poltea iuflit ) veneficio tri- nat. miras.
Sacellanus extraxit.Confitētem itaq; mulierë buerent , poruit tamen naturaliter co- c.40. Alex .
prafulabfoluit,eo facră ei tradens Euchariftiã tingere, ex humorum corruptione ,& Benedict.
ab omnideincepscuiufcunqs materici progref- renum vitio. Mulier illa Caluini ſectæ lib.2.6.3.
ſu iubet effe fecuram .Sic ab omnibus iā praſti. erat addicta, & ininiftro familiarior, õ Ana.1o.An
güsliberata adhafit viro filios procreauit.Et, oportebat: ideo nec à moribus, nec ab ton. Beniu .
vt dicitur, hodier ſuperftes,virtutë predicat, inftituto aliena fuit vulgi ſuſpicio . l. fupracita
quam in feipfa felicitermeruit experiri. Petrus Secundò puto nó poffe naturaliter to.c.3. 18.
de Fraxineto,dicitur pater,notus, ithoncratus in corpore humano generari,ex vlla 24.94.
inter conuicaneos fuos: vtfiquè dubium noui- putrefactione, acus,cultros,forfices,et
Tas tanta reddiderit, probare forſitan liceat,qe hmõimetallica artificiosè conforma
credere detrectarit. Hactenus Gaufridus ta.quia calor naturalis, nifi plurimorú
Abbas Altætubæ ;cui Ciſtercienſes, & annorum fpacio , non videtur metalla
Clarauallenſes Abbatesnegocium de- inibigignere pofle: multoque ininus,
derunt vitæ huius confcribendæ ; cùm fic fortuitò ad certaanalogiâ atque di
Romanus Pontifex Lucius eis mådaf- fpofitione artificiofam , videntur tam
ſec,vt ea fideliter cóſcribicurarét . Sed varij humores conuenire poße : niſi
Monachus fuit fcriptor, inquiér aduer Democriteá , & Epicurea reuocemus
farij. credo ,plus fidei mereréturmen- infaniam , ex fortuito atomorú cócur
daciffiini ipſorá Miniſtri, & Prædicá- fu cuncta conttruentem .Neque adhuc
tes. Cefalpin. de inuestig.dam.c.17. Con- legi , qui hanc vim naturæ tribueret.
rigit aút( ait) hoc anno Piſis hac uidiffe mula Tertiò, dico hæc omnia multis mo
tis fpe &tantibus. Quadam à demonibus obfef- dis dæmones per maleficos operari
ſa ſepius,modo interadiurădum , modò poftex poffe. Etenim primò poflunt fic fenfi
eiecit corpora,de magnitudine de formaper fe bus illudere , vt quis puter ifta in cor- b Hoc van
ineptiffima,ut demorarentur,clauosferreos pra- pus ingeri,vel egeri : cum tamen reuera lunt femper
longos, offa,lapides,globos laneos,carbones,alia- dumtaxat dæmon cultros veros, & hu- in hisaccia
que multa, inculcita autë ea regione, qua tho- iuſmodi reliqua , quæ euomitur, artifi- dere Gril.
rax incumbebat,pracipuè gua cor, globuli mul ciofam materiam , quçin çgri corpore de fortileg.
ti reperti funt ex plamis affabre efformati di- nunquam fuerat: vel etiá ipfos humo- 9.3.et Care
uerfis figuris , fed plurimi instarrofarum per- res,qui eijciuntur:faciat apparere cul- dan.d.c.80
petuis plumarum tenuiſſimarum ordinibus, tros, & reliqua illa, vel ér aerem fic có de variet.
ninefiloimpliciti , nunc folo glutine, alia ge- denſet: 6 quod veriſimillimú eft con- c Trallan .
mora reperta funtin ceruicali quà caput refin tingere, quando reswlle, quę viſę ſunt lib.4. CA.G.
debat. Quid multa? ſuperioribus annis folidę ac denſæ , paulò poftcernuntur benis. de
Duacenli cuidam , & Infulenſi ancillæ euanefcere. Præterea poffunt, citra fi- abdit. mor. 1
fimilia fermè acciderunt. Exeinplo- ctionem ,res hmoi per demonem in os den fanat
rum fat habemus ; cauſam ruſpemur , occultè ingeri, vnde mox eijciantur : caufis.c.24
quæ fat abſtruſa & abdita . poflunt ét alijscorporeis partibus in- 80.
Primùm fateor , quædam in corpo- feri & includi.Nega id Vvierus , ho- loan.Lang.
ribus humanis rolere interdú ex pra mo fronte nulla :licet non videá , cur d. epist.38.
uis humoribus coaleſcere , vt ſunt to neger. teftatur enim medici & chirur- hiſtoriam
phi,lapilli, capilli, oſcilla, conchylia, gitidedigni,quoruin nonnullos e ip- puella de Le
Ipinæ , glomipilorum & quæ talia po- te laudat ,talia fibiviſa ex corporibus vēfteet, Ger
tuit dæmon in ipſis hulceribus , vel in excerni,vel exſecari,& ea manib .con manice edi
corporis partiú congruis finibus pro- trectaffe fefe. Eos verò oés ad vnum tam Beniu.
a Gal.li.2. creare, quod naturaliter fieri pofle.co- decipi cötendere , quid eft,nifi ftrenuè e Bened .
ad Glauco. fentiunt veteres pouicijquè medici. pudorem torum exuere? ex modis iin . Jiepra citato
mittendi,
1
Libri II. P. I. Q. III . Sect . ly . 47
mittendi, quos comperio ,duo tantuin dij tresdigitos longum per os in faus
mihi placent. Primus eft , quem non ces adactum , duodecimo, poft die, per
a in 1.4.C. prætermifit Binsfeldius: 4 vt profun- anum egeflit.Nonne culter iſte,pertot
. 9. do dæmon ſomno demergat hominé , ſpiras inteſtinorum fubtiliffimoruin ,
de
7. malef
concl. 6. & ſenſum doloris eximat:tum dextrè & per illud, quod à re ipfa vocatur inte
incidatmembrum , & materiam illam stinum tenue , fuit deuolutus ? Neque in
duram imponat :denique eadein ſubti. his vlla vnquam maleficij mentio vel
Jitate vulnus adeò conſolidet , Vt nul- fufpicio fuit . fi natura id potuit & C2
la cicatrix vel veſtigium relinquatur . ſus , cur ex propoſito id adnitens ne
quod periti chirurgi non nunquàm queat ille milleartifex folertiffimus ?
Alter modus eſt Silueftri Prieratis,
faciunt.
Dices fortaſſis, vt hæc queat in par- quem recentiores quidam funt fecu
tibus carnoſis, & facilè dilatabilibus , ti ; d ſcilicerdæmonem peritià pollere, d sil. verb.
& prompte conſolidationis : quarum res folidiffimas diuidendi, & coinmi- maleficiü g .
bl.2. damo exempla recenſet Nicol.Remigius: 6 nuėdi partes in minutiffimas, etiam in s. Coſmas
non tamen id poterit in alijs , quibus ftar pulueris , & eas iteruin vniendi,ap Fhiliarchus
mol. 6.4. illa facilitas non eft propria , v.g. in plicatis, ficubi opus,naturalibusačti- de off. sa
inceltinis, orificio ſtomachi , gutture, uis ; idque tam præproperè & fubtili- cerd.p.2.l.
atterijs, & talibus organis, quę angu . ter,ve cernentium oculi nequeant , ob 3. in tra &t.
ita valdè funt,nec dilatantur , niſi ad niiniam morus celeritatem ,quidquam primipract
functiones fuas naturales: vel etiam , fi horum aduertere ; ideoque putent ho- pi Decalogi.
ſectione diuifa fuerint , non poffunt mines ea integra immitti & emitti. Hi
reuniri . Refpondeo , difficiliùs quidem duo modi probabiles ſunt.
in his id cótingere ,abſolutè tamé pof Valdèmiror tertium quendam ,tam
ſe vr in alijs.licet eniin nobis incogni- multis placuifle e , cum fit planè im- e Paracela
ta fint medicamenta , ijs cóſolidandis, probabilis . Volunt ifti à dæmone po- fo li. de or
& reuniendis idonea ; dæmonitamen ros corporis extendi, per eos deinde cul. philoſ.
illa funt noriſlima . Præterea quamuis duriora hæc & maiora inſeri: & poros Baroni L'z
ſponte fua non dilatentur , nifi ad na- rursus concludi : quorum apertione chtenbergio
turales fuos effectus ; vi tamen aliqua iterata demum , quando dzınoni vide- l . de praci
adhibita ,pofluntextra conſuetum ör- tur,intruſa expellantur . Sic aiuntà ful puis Magia
dinem dilatari & comprimi.cuius rei mine fine læfione poros vagina pene- articulis .
duashiſtorias ad fidem faciendam ad- trari laminamque gladii chalybeam li Ludou.Mi
tulit teſtis oculacus, chirurgiæ laude quari. fic iactu lapidem ſub aquà recó lichio I. de
cli. 2.chi- clarus, Ainbroſ. Paræus: c prior ex , di , nec manu retracta viam cerni , per Magico dar
rurg.c.17. de ftudiofo , qui cùm fpicam germinis quam lapis in quam penetrarit.Suppo mone, e
deglutiuiſſet , eaque in pulinones per nit hçc opinio corporuin penetratio- Nic. Remig.
Tpax cardeſcendiffet,natura illam tră nein effe naturalem , cum Buridano ; d.c.i.li.3.
ſuerlis pulmonú lobis illæſis , integris quam D.Thom.Scot. Durand . & alij,
etiam coſtarum mufculis , & quæ luc- meliùs philofophantes , contenduntà
cingit eas membrana incolumi, iate- folo Deo perfici poffe.hoc ergo primò
gram expulit. pofterior eft de opilione peccant. Sidicant corporeas hic dimen
qui ſemipedalem cultellum ,cui corneúsiones,fiuecorpora non penetrari : in
erat manubrium craffitudinis pollica- credibilem quandaın dilatationem po
ris in fauces à prædonibus ore aperto rorum ,etiam in partibus corporis non
adactum , fex folidos menfes, in corpo raris, coguntur excogitare : cuin tamé
re retinuit , & randem nata in inguine ifti pori tam ſintnatura angufti , ve fi
vomica , inde chirurgus extraxit. Atne ne infigni lefione diſtrahi non poflint.
ceflarium planè fuit,per anguſtiſſimos Nec fimile quidquam in illis, quæ pro
meatus quoſque à faucibus in inguen ratione adferunt, diffimillimis reperi
cultrum peruenire. His tertiam narra- tur.fulmen quiddam eſt ſubtilifinum
tionem Reinigius addidit de morione & tenuiflimuingea preditum vi natura
qui,apud Armoricos, mucronem gla- li, vt duriora atq; refiftentia cõfumat,
mollia
onum m
iſiti caru
48 Diſqu Magi .
mollia verò, & cedere facilia fine læ- medo diabolica forma ( ideft fubftantia )
2 Senec . lib . fione a tranſinittar :at ferrum , ligna, hominem intraret : uidi, con reſponſum ha
3.nat. que. lapides,res funt fpiſſę, duræ , & mini- bui, quod diabolus in ſuaforma, uiest , ho
li.2.1 /id.li. mè aptę ſic ſe in poros infinuare . A minem non intraret : fed cum umbra , tofu
13. Etym . qua corpus eft liquidum , humidum , mo fue nigredinis obumbrat, obtegit , fi
tenue, fiuitans, cuiuis rei folidę cedés enim forma illius hominem intraret ; citius
loco,capax etiam liburnarum ; rerum , membra illius foluerentur , quam ftipulas
que inuiciuntur,iinpulſu condentabi- à uento diſpergatur. Quapropter Deus non
le, & iis exemplis aptum vi fua ftatiin permittit ,ut hominem in fuaforma intret.
coire , & reuniri , vique , fine partium Sed ſupradictis perfundens , ad inſaniam , có
ſeparatione condenſatur ; fic, ſine ea inconuenientia euertit , per eum , quaſi per
rundem nouamedicina,rarefit ,atque feneftram uociferatur, & membra illius exte
extenditur; quæ quam fint ab humani rius mouet , cum tamen in eis in forma fuas
corporis membris aliena , uel puerino interius non ſit. anima in terim quaſi ſopita,
runt, eo qui nondum are lauantur. ignorante , quid caro corporis faciat. Sic
illa apud Theodoricuin Abbatem ,
SECTIO VII, eius vite libro tertio , capite uigefimo. Sed
hic locus oftendit veriflinum efle di
Etum Theologorum , fæpè eos, quiaf
De maleficio deuouendi . fueuere multis reuelationibus , etiam
veris , pucare ſe habere per reuelatio
Vppono, quod Catholicis certum , nem ; quod habuere per diſcurſum ,
energumenos à demonibus ſapè inuadi,et opinioneinque. Indicant hoc multa.
mon. Poly- polſideri, uelobfideri; hoc elt, dæmones Primò, quia principio verè tantum de
dor. deexor in hominum ingredi corpora , & fi- ſcribitur obfeflio , non pofleffio . Sen
cif. Tyreus mulpoteftatem aliquam eos vexandi, cundò , quodinquiſitio hæc parum e
difp. de de- feu affigendi accipere: ambo enim rat neceffaria , & fatis curiofa . Tertiò
monia .
requiruntur,vt quis fitenergumenus, quia fufpectum eft, quod ait Deum
qua de re doctè, poft Mengum, & Po non permittere , vt diabolus fecúdum
lyd. Pet.Tyræusbdifferuit . Sic homi fuam eflentian, vt folet eſſe in ſuo lo
nes dæmonitradendi poteftatem conco , corpora poffideat . Communis
ſtat olim Apoftolos habuiſſe , ex ſa- enim Theologorum diſtinctio hocdi
CI. Cor.5. cra Scriptura c . & aliosquoque fan- ſcrimen ſtacuit inter obfeſſos,e posſeſſos ,
1.7.ult.
ctos homines, vrolim , fic & hodie quòd in his fit dæmon , vi eratin ita
d Vide Tin eam à Deo accipere ;qua nonnifi pru tuis idolorum , nonnunquain : &
rrum d. ope dentiſfimè, & cum magna charitate, hoc indicant inflationes, & multa a
risq.ult. atque iuftitia vcantur ; hautdifficul- lia , quæ in pofleffis cernuntur.Quartò,
ter probaretur ,fi huius loci foret. An quia ratio nulla eft .Nec eniinforma
verò demones , eos , quos poflideant demonis, fiue fubftantia eius ſpiritua
vt eorum corpora , ipfimet fubintret; lisipfi corpori contraria ficett , vt il
poffet quis dubitare , eo quod B. Ilde- lud ſtation deftruat, etiamfinolit ,fo
gardis I
; n libris reuelaf.ſuarum ſcţibat ſe lo ingreffu . Quintò, quia non ſemper
de quadam energumena in vera viſio anima fopita est, quando dęınon ener
ne vidiffe, quod ipfa permiſſione Dei qua gumenuin , vel obfidet,vel poffidet,
dam nigredine, eo fumo diabolica conglotof- vt apparet , quia videmus læpè illos
tatis obfeffa erat , obumbrata : qua totam omnium recordari, quæ egerint.Deniq; -
ſenſualitátem rationalis anime illius opprin fancti, & Theologi omnes fic femper
mebat, nec eam eleuato intellectu ſuſpirare locuti, & opinati fuere,vr dicerent,dz
permittebat:uelut umbra hominis , autalte- moné corpus arreptitijintrare , & ab
rius rei , uelfumus oppofita obtegit , perfun eo exire. Non quidé id Tubire, vt infor
dit ; unde hec rectos ſenſus , & a &tusperde- met,veltanquam pars eius (quod vo
bat, chincouuenienter ſapins clamabat,acfa cant)corpus integrer;fed tantum vt lo
ciebat. Es me cogitante , ó fcireuolente.quo- co ,vel inftruméto organico yfurus,vt
fusè
Libri III. P : 1. Q.LY. E : VI . 49 .
fusè explicat Epiſcopus Abulenfis, in primis , de quo nunc agimus, Deo per
7.Exod.q.16. Rectius itaq ; dictum à Cę, inittente , potuiſſe vere a Simone Ma
Lariol.5.c.15.dæmones non vniri ani go patrari:quare Añaliu nb fcriptori broms, 1.0i
mæ ſabitantialiter , nec in ipſa effe ani : eruditiſimo,nequeo affentiri; quimi- n0,68 .
ma,fed applicatione tátum , & oppref- ra illa Simonis ab Anaftafio prodita
fione per energiam , feu operationem iudicat tantum fuiffe iinpolturas, ho
.animæ adeffe, & fic hoinini vniri, & ei minibus per imaginem & viſum oſte
quafi illabi.allegat Gennadium ,l.de Ecſas , cum nulla veritate confifterent.
clef.dogmat.c.82 . hoctenentem : tamen ſunt enim in ijs multa ,quæ & poſle &
corporiineſle ficut in loco poffe, & in ſolere contingere , lib. præcedente de
cauitatibus eius latere,nunquain Gen ' Deinoniaca Magia fauscopiosè oftendi
nadius negauit, & expreſse ".Cæſarius mus. Anno 1581.in Viuarefiæ oppido
ex S.S.confirinat.non enim rectè dici- . Anaonaio ,fuit malefica noinine Boya
turexire,niſiquod intus fuit. Saluator rona,quæ varijs plures cuiquenon vno
autem iuber de corpore dæmones exi- modo dæmones immiſit , quibus gra
re ,Mat.5.v.9. Intus ergo fuere. Reftat uiffimè diuexaci fuere. In his filius &
nunc ve quæramus ; an maleficipoffintzó filia illius fuerunt;quos nucibus alteri
foleantfic alios denouere,ac demoni quaſi mã paratis, fed more puerili abliguricis
cipare ? Mulorum confeffionibus.con ab ipfis qui deferebat, fingulos tribus
ſtateosid putare,fatentur enim ſe dæ- dęınonibus poffidendos mancipauit.
mones in brutorum vel hominum cor Siinilia facticabat ſtrix alia dićta , la
pora imıniffle ; & ipfi dæmones cum Gochonne: ita vt illis tum partibus cúcta
exorciſantur id folent prætexere , fe à plena fuerit, per maleficia votiua ener
tali vel tali immiffos.prætermitra, qux gumenis. Narrat oculacus teitis vir do
recentiora ſunt,à Remigio & alijs alla : Ctus & prudens Claudius Charon.l.
ta , duo tantumadſcribain ab ijs come : de Antichriſtorenclato Nota, 1.fatetur hoc
morata , quorú fides reijci nequit. Ana fieri folicum Bap. Codronch.medicus
a in $ 5.9. Ita fius Nicenus ade Simone Mago :: 1.3. demorb.malefic.c.7. Hæcautein im
n vita s. multos (ait ) tentantes eum dicere praftigiato- mifliomalorum fpirituum ,non proue
Vilarionis: rem ;cum eos eſſet allocutus,c deinde conuiuij nit a facultate cogendi ; quæ nulla Ma
prætextu bouem ſacrificaſſet, ego eos conuitio gis competit, in deinones. Ná vel fpon
excepiſſet ;varijs morbis,es damonibus eos fub- tè dæmones ex pacto obfeflum vadűt,
iecit . D.Hieronymus 6 nobis propo-ri finguntq; ſe obtemperare: vel inferio
mitdæmonem à P.Hilarione eiectum , . res dæinones ad id adiguntur, a dæmno
quem magus in virginem immiferat ; • ne ſuperiore volente hac in re malef
Producta(inquit ) à parentibus ad monafte- co gratificari. Vtroq; tamen cafu Dei
rium ſeni traditur, vlulante statim e confi- permiſſio requiritur,vtcaufa fine qua
tente damone,vim ſuſtinui. Inuitus abductus non poſſet hoc fieri : perinittere verò
fum . Quam benè Memphi fomnis homines Deus id conſueuit no niſi ob graue ali
deludebam , ò cruces,ò tormenta, que patior... quod obſelfi peccatuin :enon rarò pro c vide Ty :
Exire me cogis,egoſubterlmen ligatus teneor. pter parentum iratorum imprecatio- raum d.ope.
Non ex eo:nifi meadoleſcens,qui tenet ,dımi- nes, quarum tria exempla fuggerit Io . 6.29.
Serit. Tuncfenex : Grandis,ait ,fortitudo tua, Cælarius.d Ait Ouid.de Medea, Demo dl.s.exēpl
.
qui liciocon lamina structusteneris . Dic, Curuet abſentes: Et experimento comper- 6.11.12.
aufus es ingredi puellam Lei ? Vrferuarem , tum eſt hodie plerafque ftriges cum 26.
inquit,eam virginem . Tu feruares,proditor dæmone pactas,vt cuicumc ; diras im
castitatis? Cur non potius in eum , qui te mit- precentur ,brutovel hoinini confeftim
tebat,es ingreſſus ? Vt quid reſpondit,intrarē illi tabe lenta incipiant térari , vel alio
in eum ,quibabebat callegum meum ; Amoris intericu deinedio repenstollátur. Nec
demonem ? gc. En ve inagus immiferat: irritam hanc vt plurimum earum de
dæmonem verè: & fic opinor etiá muluotationein plurimis exemplis docer
ta corum ,quę narrat Anaitafius,àquo Remigius, lib.z.c.9.10. tribus feqq.
Glycas p ...fuit eadé mutuatus ; & in-;
SE
Diſquiſitionum Magicarum .
um perficit , & fiue virum fiue feminá
SECTI O. VIII. reddit impotentem . tain in feminas ,
quam in viros graffari verè dixitAna
De malefeio ligaminis. nias d : ſed tamefacilius & frequentius d li. 4.de
in uiros cernimus hoc inalum ferpere nat.demon ,
vllum hoc frequentius hodie eft fors an quod vbi plus operæ & inftru
N maleficium :adeò , vt in aliquibus mentorum requiritur, faciliùsibiali
locis vix audeat quiſquam clara luce quis defectus & impedimentum occur
matrimonij folemnia celebrare , ne rit ? an quiacum plures fint inaleficæ ,
quis malus coniugum votis illudat. Id quam malefici,pluribus viris nocetur;
fi fic, quia , quo pauciores adfuturi, & ligari autem poffe volunt pleriq;vel
rei confcijfuerint , hoc plurimum in- in diem ,uel in annum vel in æternum ,
fidias effugiunt;nihil ad hunc tractacú au donec nodus ligulæ ſoluatur.
pertinet cautela huiuſmodi: fi , quòd A viris doctioribus ſeptem traditas
antelucanos conatus magicos , minus inuenio cauſas proximas huius im
pollere credunt , res ſuperſtitione non potenciæ , quibus caufis dæmon abuci
vacat. Sed ad ipfum maleficium venia- tur. prima eft quando coniuge alteruin
mus. Solent malis verbis hominem red alteri reddit odiofum ; uel inuicem fa
dere ( vt Canones loquuntur ) frigidú nc odioſos facit, per calumniam fufpi
& maleficiaruin , hoc eft,ad aćtum concionemue , aut morbi alicuius immil
iugij inidoneu. Hocitos poffe & lole fionem ;ficuti cum uel Venus,iuxta Ste
re probatur,tum auctoritate canonun fichorúzuel Medæa , inietto pharınaco
ae. fa per for n , cum communi ſententià Theologo fecit,uroinnes feminęLemai grauiter
tiarias, 13. rumb; cum praxi Ecclefiæ ,quæ fic affe oreolerent , ficque illasmariti funta
9.1. do toto ctos poft triennij experientiam irrită ſpernaci. Medeæ facinus vult elle Myr
tit. extr. de & adiuncta ſeptem teftium iuracorum tilus lib.rerum Lesbicar. 1. eauid faciút e Natalis
frig.. ma manu ,ſeparare confueuit c; cum ex o- phantaſia turbaca , fic ut aliquid in co- Mytholog.hu
leficia. pinioneRabbinorum veterum , & Be pare vehementer odioſun vel formi- 6.6.7.
bin 4.d.34 rofi (qui exftat)exiftimantium a Cha- dabile inelle credanc : ſic Valazca f, Li- f Aeneusfil
D.Thom.3. mo tali damno multacum Noemnum buſſæ Boemæ famula , mulieres à viro sus in bi
P.9.58.ar. fuiffe ; tun exemplis mox referendis , rum amore per veneficiú adeo auertit: ffor. Bohem .
2. allici & experientia quotidianastum deniq; vt cõiurationo,inita fuosquęg ; maritos, fratres Bap. E
tati abEnri ratione. porelt hoc fieri naturaliter,ca patres , filios una nocte interfecerint; mox ar gnali.3.0.2
quel.l.2.de ftratione , elifione, ruptione, deſicca- ce veffegradenfi obfeffa,Primiſlairegis exerci- gp. Henri
matri. c. 8. tione, infrigidatione & fimilibus ex tum ad internecionem ferè ceciderint. 1Ali quez de Sa
cca.lauda caufis quascum norit dæınon ,poterit quando faciunt ,vt inuicem quidem a- cramen . lib.
bilē.de frig: illis vei . Deinde fit fæpè , ve qui cum ment ardentiſfunè , fed quando ad co- 12.c.8.n.2 .
& malef.mi ceteris poteit,cum vna non poffit;item pulam ventum , ſubitò accenfi odio ,al sot. in 4.d.
de P.Enrig. vipon poffitcum ea fola, quam maxi- ter alterum cædat,vel vnguibus laceret 3.4.4.3. 14
d.c. ft. 2. mè anat & deperit:icein ve,abldú ato - quod genns & Theolog g, & Iuriſco quer.flag.c.
66.7.7 . &. caxat bigamine , fiat potens , qui priùs fulci 6 nouerunt .tuncdæmon prinò iz .
nihil poterat;cuiufinodi varietasex na accendit ardorem libidinis propofita hauctor de
turali caufa nequic proucuire . proue- forma coniugis vt concupiſcibili , & monoma.com
nis ergo ex fupernaturali feu prodi quádo venitur ad amplexus,tunc pro aktor.li.de
giofa, aon diuina :ergo angelica. non panic ve odiofam & exitialem ,faciens Lamlish.a.
bonoruin angelorum opera:ergo ma vt membra generationis appareát vel
borum . magnitudinis prorsus incongruz, vel
Modis ſeu formis ad hoc diabolus formæ horribilis aut fupra moduin fæ
Vrieur penè infinitis. ſanè auctor Dæ dæ . Secunda caufa eft, quando corpora
monomaniæ plures. quinquaginta re- impedit ,ne queant ad le mutuò appro
periri fcripfit:Quida magi,folummo- pinquare, & fic ea diuidit ,vel detinens
do ligulam , cerus cuen verbis prolatis ea in locis diuerfis , vel cum conantur
neštunt ; ſed dæmon interes malefici. iangi, phantaſmaaut quid aliud inijci
ens
Libri III . P. I. Q.IV. Et VI . SO

ens intermedium.ad prius videtur per Vade illa hora noftis ad compitum , ubi qı: z
a 1. 1. eleg. tinere illud Propertij . tuor vie conveniwrt , dostans tacitè conſide
12 . Inuidie fuimus. quisme Deus obruit ? aut TA . Tranſient ibi figure hominum vtriufque
ſexus ,omniſque atatis eos conditionis equites
qua
Leta Prometheis diuidit herba iugis? o pedites, quidam lati con quidam triſtes :
Peruiner ad pofterius, quædain nar- quicquid audieris,non loquaris.ſequetu illam
ratio ,plena admirada nouitatis , cuius turbam quidam tatuera procerior ,forma cor
fides penesauctores ſit.narratex Vin- pulentior currufedens: braic facitus epiftolam
b Vinc. lib. centio Belluacenfi D. Antoninus.b, Ro irades legendan);starimquefiet , quod postu
26.hift. An mz téporibus Henricitertij Imp.fuif- las. Ille autem iurisictum implenit, prout
10. p 2. fum ſe iuuenem quendam locupletein & edoctus erat. Vid rque inter ceterosibi mulie
biſ . tit. 16. nobilem , qui recens vxorem duxerat, rem in habils.meretricio , mulam inequitan
4.7.9.4. & ſodales ſuosopiparo conuiuio nup : tem ,crine ſelutoper humeros iaciato,vittaas
ciali exceperat . Exiuere in campum à rea fuperiusconstricto ,aureum virgam geren
prandio luſuri pila.Sponſus,ludidux , tem in manibus , quamulam regebat , prate
pilam pofcit, & ne excideret annulus nuitate veftium penènuda apparebat,gestus
iponfalicius, inſeriteun digito ftatuz exſequens impudicos .Vltimes,dominusturbo
Veneris ereç, quęın proximo erat.oin terribiles in iuuenem oculos exacuens , ab
nes vnum petebant , fic cito defatiga- fuperbo fmaragdis , e unionibus compoſito,
cus ipſe à ludo ſeceſi ; & ad ſtatuam re cauſas via ub eo exquirebat. Nihil ille contra,
diens annulum recepturus ;ecce,videt fed protenta mann.epiftolam ei porrigit. De .
digitum ftatue vſque ad volain manus mon notum figillum nonaudens contemnere,
recuruatum , & quantumuis conatus legit fcriptum :moxque brachijs in cælum ele
annulum recuperare ,necdigitum in- uatis; Deus,inquit,omnipotens ,quamdiupa
flectere, nec annulum valuit extrahere. tierisnequiriasPalumbipresbyteri ? Nec mo
Redit ad Sodales,nec illis ea de re quic ra,fatellites fuosàlatere mittit,qui annulum
quam indicauit . Nocte intempelta cú extorquerent a Venere. Itla mulium tergiuer
famulo ad ftatuam reuertitur, & exten fata , vix tandem reddidit . Ita juuenis voti 1
ſum vt initiò digitum reperit, ſed fic compos,fineobſtacudo ,poritus eft diu fufpiratis
ne annulo .ia&tura.diſimulata ,domum amoribus. Palumbus autem vbidamoniscla
ſe côfere ad nouam nuptam. Cuinque morem ad Deum audiuit de ſe , intellexit fibi
thoruin genialem ingreffus , fponfæ fe praſignari finem dierum . Quocirca omnibus
iungere vellet. ſenfit impediri ſeſej, & membris ultrò truncatis miferabili fena de
quiddam nebulofum ac denſum inter funétus eft,conf.ſſus coram populo Romano in
luum cóiugiſque corpus volutari.fen- audita flagitia. Hæcille ,in cuius verbis
riebacid cactu ,videre tainen nequibat. & maleficium vides diuifionis , & cu
hocobftaculoab amplexu prohibeba- rationem nefandam peraliudmalefi
tur .audiebat eciam vocem dicentem ; cium , & ſeriam inaleficipenitenciam .
Mecum concumbe ,quia hodie me defponfasti. Tertia cauſa eft, fi fpiritus vitales pro
Egofum Venus , cui digito annulum inferui hibeanturtranfire ad membragenera
fi,nec reddam . Teritusille tanto prodigio tionis, & fic feminis deciſio impedia
( inqnit Antonin .) nibil referre auſus eft, cur,de quo impedimento , rectè Ioan .
del potuit :inſomnem duxit nedtem illam , Maior.differuit. & cin 4. dift.
multum fecum deliberans.Sic factum eft per Quarta ett, ſ ſemen prolificum exfic 34.4 3 .
multum tempus,ut quacumque hora că ſpon- cetur & ſubtrahatur.
fa concumbere vellet , illud idem fentiret , Quinta, ſi virga viri flaccida fiat, ſal
audiret. Eratfarièalias valens,condomi aptus sein quando quis vult actuin matriino d Palu.es
do militie.Tandem uxorisquerelis commoni- nijexercere . Sot,add.d.
tus,rem parentibusdetulit .Illi babito conci 'Sexta, fi qua naturalia alia pharma- 34. Silueft .
lic, Palumbo.cuidam , presbytero fuburbano, ca applicentur , quibus vis patrandi verb.malef.
sem pandwrit.is autem eratNecromanticusyet quouis modo tollatur,hæcaufæ vulga q.6. qu iAbu
capo
in maleficispotens.Ille&tus ergo promiffis mul tiores cunctis ferè notæ & obniæ finc ten.am n
tis,compofitam epiftolam dedit imeni,dicens: apud Doctores... 19.Matt.g.
D 2 Septi- 9.90 .
52 Diſquiſitionum Magicarum .
Septima cauſa eft ratior nempe mu- dubitarim plura poſſe dæmonem de
liebrium locorum obferatio , vel ni- ftruere ,quam reparare. Quid fimem- 34.6. ibid .
mia coarctatio;aut viri genitalium re- brum præfciderit?non magisillud va- D. Tho.s.2
tractio, abfcon fio , vel vera ademptio . lebit reftituere, quam vitain femel adé D :trăd. Pa
De virili huiufmodi calamitate, narra- ptam . Ex his puto facile (lector) intelli luda. Ri
tiones varias fui temporis proponunt gis temerè Mich . Montanum l.1.des ef- char.Maior
a p.2.mall. Sprenger. & Remig a . Quoad retra- ſais c.21.adimere hæc maleficia dæmo- Soto ,Vi&tor.
9.1.6.7 Re & tionem & abſconfionem fortaffis illa nijve adſcribat viribus-imaginationis. vier's Lede
mig.li.2.de naturaliter fieri poflet; quanquain du- poteft illa impotentein aliquem ad res deſma, Pa
monolat. biro , & inclino in negantem partem : veneris reddere,neino-negat;verum ef lac. alij
cap. s . ademptionem conftat effe femper me- fectus tam varios ac multiplices vni citati per
rum præftigium ,licet alibi, ve in auium adfcribere imaginationi nec Oreſtes Henriquez.
nidis apud Spréger. malefica membra quidem dixerit in dilucidis interuallis d.c.8 . 5.2.
illa oftentet :nec enim aliter poteft ifta Quid locus imaginationi in alias vali- litt. O.
tollere, quam homines,fectione aut fi- do, & cupido, & ſperante ſe poffe,iinò
mili ſeparatione; adempta verò no ma nodubitáte ;prima vice qua fpe fallitur.
gis poteft reftituere , quam homines. Vltimo loco huic maleficij generi hli.14 .hift.
Sunt ergo hi modi quoad viros,præſti videtur annunerandum , quod refert Danor:
giofi. Quod ad mulieres , ficut ex na Saxo Grammaticus,his verbis h ;Mures
turalibus morbis coarctatio hæc oriri in vrbe Karentina , (apud Rugianos )cum
potelt ; fic etiam à demone caufari , idq ; feminis in concubitum admifſis,canum exem
opinor tam dearctitudine in oflibus, plo, cohærere folebant: nec ab ipſis morando
quam de arctitudine in carnofitate b. diuellipoterant. Interdum utrique perticisè
b de utrag Dixi duplex efie impedimentum . diuerfo appenfi, inuptatonexuridiculum po
egerütVict. vnum quoad omnes ,fic inuenio mul- pulo ſpettaculum prabuerunt.]Sanè ijs,qui
Sot. Ledefm . Ctatuin Amafim Regem Aegyptic: a- feræ, & nő homines hominibus enim
in . liud quoad vnam duntaxat perfonam cam acerba hominum calamitas, non
eg Henri: cercam ;hoc vocant Dd . maleficium re cachinnos,ſed fingultus, ſed lacrymas
91402 d. lib.fpectiuum : ita legimus affectúTheodo excuciat.Hei?quid peccata non meren
ricú Regein ,qui poterat cú concubinis cur quid non vltionis clementiſimo
12.6.7.1.3
C Herodot. cum vxore ſola no poterat. d Sic Galea Deo extorquent? fieri poteſt, ve dæmo
lib.2 . cius Sforcię fraudetactus fuit, ne matri nuin hic opera interceſerit , & Deos
d Paul. Ae monio Ikibellæ Arragoniæ potireture. illa'vt carnificum veente manu , hoc
myl.in uità Dixi ſecundò, impedimentum quod fupplicij diriſſimi genus à commeritis
Clotarij. dantefle temporarium , quoddam per- exegerint . quod fi in adulteros, & con
e Fră.Guit petuum : perpetuum vocans , quod cubinarios hodie fimilia iudicia exer
ciardin. in vſque ad mortem duraturum ,nullo na ceantur , quæ perticę fuffecerint ? plu
rurali remedio , nccalias licitè, auferri res fanè continentiain amarent, & ob
hift. Ital.
poreft.Scio cum gloßaf, quoſdam ne- fcænas libidines auerſarentur · Fieri
fin c.requi
gare a diabolo vllum huiufmodi per- etiam poteft,vemeræ dæmonis præſti
fisti.co cofio
perforziarias petuum impediinentum inducipoffe: giæ fuerint. ſi non fuere præltigiæ ;vix
fed fcio quoq; hocgloftæ dićtum com ett vt naturalis ratio reddiqueat ; niſi
in . ibid. munitera Canoniitis & Theologis do dicas & viſcoſitatem feminis, & diſpo
ctioribusg reijci : vt repugnans ipfius fitiones membri, quæ in feris fic cohæ
Abo.com rere folitis infunt, in hos homines à
contexrusmenti,licet non verbis. De
alij ad tit.
inde cur non ,vt femel,fic fæpiuspore dæmone introductas : quod puto eius
ble.frigid. ot rit dæmon impedire copulam ? cur vt induftriam & vires non ſuperare...
malef. N. fæpiùs , fic non & poterit toties quo Quid fi & Salmacis fons maleficum
narr. corſ; ties permittit Deus ?Denique falſum quid habuerit inieétum > fanè , quod
1.li.4.tit.15
Abulenf. d . eft glofix fundamentum ſemper ab au Strabo libro 14. de illo refert , pada
ctore maleficij illud tolli pofie: poftea xixou tous minor765 ,ex eo bibentes ina i vtOuid .
9.90. Ma- li.vlt.docebimus,aliquando non pofle lacilari : id ego non tam ad mutatio- lib. 4.Meta
gift.in 4.d. maleficas fanare,quæ nocuerunt . Nec nem in Hermaphroditos i : quam mor.
ad
Libri HIV. P. I.
( P. Q. IV . 53
ad emaſculationem , & ( vt Varro lo- perſonam ,omnes odio oportunas ima
quitur,alio tamen fenfu ) mulierationé gines phantafiæ obijciens,& velutob
retulerim . Hæc enim hominibus illis oculos ponens, & in memoriam redu
à Chrifti lege & fide alienis , quafi ne- cens , cum amaritudinis miris modis
ceflaria confecurio (nefas?) videbatur, cauſisque , adeò vt cum illa recurrunt
vt quiagere nequirent,patiinciperét. animo, vix queat homo nó grauiffime
Beneficiú hoc inter cetera fidei Chri- irritari, & excandeſcere, eriain in illos,
ftianæ non minimum ;,quòd, cum di- quos hac perturbatione definente effi
2 monum cultu , portento ſa hæc dæmo- tim annat. Huius maleficij meinorabi
num fuafu & hortatu crimina paga- le exemplum narrat Io. Bapt. Codron
niſino inolita,tandem plerifq; in regio chius lib.3. de morb. malef.cap.8. fic ille ;
nibus prorsùs exoleuerint. In oppido Sepino ditionis Neapolitane erat
quidam Iacobus nomine , cuius uxor tantuna
SECTIO IX . odium cum eo exercebat , ut a primo die , que
inter ipſosmatrimonium contractum fuit,for
De maleficio odi. mul habitare non potuerint: tantum abeft ut
Oc vſam Valaſcam fup. oftendi. fefe inuicem copulauerint. Et, fiquando lacom
Addam alia . Godſcalcus Holle- bus aduxorem accedere uoluiſſet,tanto furon
nus Auguftinianus Preceptorij fol.20.lit. reacrabie percita uxor erat , ut ſeper fene.
A. fic fcribit:Noui mulierem ,qua uoluit fa- ftram potiùspracipitem daret,quam illum per
cere diuortium inter duos ſe mutuò amantes, peti poffet . Quod cùm cuidam religioſo uiro
propter quod deberetſalariari.Scripfit in char ab ipfis hofpitio recepto narratum eſſet,debac
tulis duos characteres ignotos ,cum alijs tamen re dubius ad fidem prestandam difficul
deuotis uerbis. dedit chartulasut portarent: Per fe haberis, experiund, gratia illicò mulie
e tamennulla ſequebatur diuifio. Secumdò rem acterfiri iubet, eiuſquemaritus in interio
fcripfit hac eadem in cafeo es dedit illis ad co rem ediam partem fefe abdidit,ne eiusprafen
medendumido accepitpoftea pullum nigrum , riauxor ingredirenueret . Venit mulier , que
diuifit per medium ; obtulit vnam partem de odij fuicauſa contra coniugem interrogata ;
diabolo (certo ſacrificij ritu ) do aliam de- fuam uicem priùs, miferumque fatum cum
dit adcomedendum illis duob. tunc fequeba- deploraffet: fenullam inquit eius rei rationem
turmaximum odium inter eos: ita quod unus reddere poffe . quin abſentis mariti tanto do
alium uidere non poterat. Vnde hoc,nifi qucd fiderio do amore ſe flagraredicebat,ui id uer
demon habuit tune offertorium fuum lícil bis exprimere nequirent.Cum autim ad illum
le. Centeo hoc maleficij genus refpe- alloquendum duiden dum accedere uellet:
xiffe poetam , cum inducit dæinoni lico imaginationi fua, tot deformitatibus, een
quandam dicentein ; ( tres .. turpitudinibus, torg horribilitusmenfirisma
Tu potes unanimes in pralia mittere fra ritum depi&tum apparere, ut mortem priùs
: And.Cælalpin. Deinueftig.Damon.c.10 . fubire uellet,quam illum ferre:afserens , quod
ſcribit folere male ficas ſublimine vel eius anima tota , emneſque nires,& Spiritum
in angulis domus capita ſerpentum & um partes ix maritum ,tanquam in oblatum
pelles defodere ad odium , conciliadú. n.alum , fui perniciem feretantur . Rurfus
Sed hæ quiſquiliæ figna cantú ſunt pa eo abfente eiufdem defiderio astuare ſe aietat,
Eti conuenti. Nam odij maleficium au De cuius mulieris uerbis , cùm bonus ille Sa.
ĉtorem habet dæmonem.Nec enim na cerdos periculum facere uellet , dixit mulieri.
ruralia pharmaca poſent aliud, quàm . bus eam comitantibus,ut illam circum pedes ,
hominem atro turbidoq; ſanguine ; & des brachia circum te &tum ualıdo fune in çika
quadam melácholia graui afficere : ité cis mcdum uincirent ; quo maritus , omni re
huinores nimis adurere, vel frigus no pugnantia remota , expeditum accefsum ad
xium inducere . vnde oriatur quædam eam haberet . Verebatur enim ille Sacerdos ,
ferocitas,morofitas, crudelitas, & mi- ne ob deformitatem aliquam calandam mu
ſanthropia in vniuerfum , qualis eft in .lier jeita affe &tam effe fimularet . Vxor deni
ijs qui lupina infania laborant. Poftea que ſe ob mariti defiderium ligandam tradi
dæmon hoc odium dirigit in certam dit ,rogans atad se maritum admitterent.
D 3 Quo
38 Difquifitionum Magicarum .
Quo ingrediente, nulle unquam furie tam im tuerit, vt modica inunctione toram Re
manes viſe funt , nulla fera tain efferata , giain Corinthi corripere poſſes. our
nulla bellua tinta rabie furore concitata , non naphtam medicam addidere : vis
ei fimilis inventa fuit:Spumam ex ore emita nonne eius efficacior cur nó infopibilis,
tebat,dentibus fremebat ,oculos comporquebat, vt vocat Martianus ,perennitatisigniculas
totuinque corpus velut furijs agitatum ac des Lemny Fabri ? cur non fiammiuomipo
monibus plerum videbatu . Mulierefque ibi coris Aeet ha ?cur non ſemina fiamma
Affidentes retulerunt eins ventrem ac floma Meduſeæ ? cur non cuncta quæ Tragi
chum funibuscontortis , iplas tangentibus , non cus commiſcentem facit Medeam ?
fertum viſum eſſe , totamque ontim vtfagris Pie fororis,impie matris facem
ragas reda am , Nec furendifinis faétus et , Vltricis Althce vides .
Honec maritus concertationis labore defeffus , Tu numc nestes
Snellius mifericordia motus illine exys. Et tā Tinge Creuſe ; quas cùm primum
deno poft tres annos melior quadam ix veno Sumſeret ,imas vrat reper's
focijs verfaza ,gue lacobi matrimonium cute Flamma mediellas. ignis fuluo
illa vxore graviter moleft eq;tulerat , malef Clufus in awo Lafot obfcurus;
siman quod patrauerat foluit . Et ita lacobus, Quern mibi,cæli qui furta lait,
zxore potitusest : inde in fummapace ates vifcere fato,dedit,co docuit
scio tranquilliffimè vixit .] Condere vires arte Prometheus.
Huc pertinet maleficism obliuioris , Dedit,uc tenui fulphure tectos,
quo fit ve viri vxores ita negligant , vt Mulciber ignes,elaninacis
videancur earuin non meminiffe. Rem Fulgurn flamme de cognato
exemplo declarabo , duobus teftibus Phaetonte tuli. babeomedia
ijfdein illis comprobatam . In oppido Dona Chimera , babee flammas
Hetrurig Sangeminianenfi iuuenis quidam V sto Tauri gutture raptas ;
adeò perditè veneficam medierem adamauit, Quas permiſto felle Meduſa
u formolen alioquin com honeftam vxorem I acitum iuffi feruare malum .
una cum filija reliquerit , cum pellice , fuo Osnnia quidem hæc fabulofi , led
wwn immenter,vitam eoufque traduxerit; do efficacilluna ad inextinguibile incen
nec uxor de maleficio monica a conceffiffet, dium opinabantur vulgo : poera verò
de clàmmaleficii instrumentoperquifiro, iz gnarus viin illam à dæmoneex pacto fe
seriffetfub letto bufonen olle inclufum cortexſerituram.concludit prece ad Heca
Futis oculis : so igitur abrepto con fotostis oculis ten ( Magorum Numen)
poftea cremato: confestim wir fuorum recorda Adde uen enis ftimulos ,Hecate ,
tus , tenguem è fomnofurgersad vxorem Donisque meis femine fiamma
filios reuerfusef . ] Condronch. d . lib.3. Condita ferua . quo pacto condita &
cap. 6. Cælalpin. cap . 10.de dæmon . clayla vt folent hodie initiò impuna
inueftigat. coatingas , & adfpectu nihilvelſenſu
ignilum .
SECTIO X. 1
fallant uifus.
Tattusq; ferant . . . quid interea ,
Deincendiario maleficio. an ocioſa ?
... meet in pectus
On Yeneaq;calor . ftillent aktus 1
N fed & corpora,& domas,& oppi fag; rument ... ita fit , & omnia
da ; vtfacilè appareat æterni ignis efle amburuntur.
alimenta, Illic quidem mox , Anidus peromnem re
Corona Creuſæ nona eft,quam mu gie partem furst,
nere impio Medæa concremauit , ex Voiaffus, ignis.iam domustota occidit.
afphalco humectiare er fulphure phar Vrbi timetur, unda flammasopprimat?
maca inuetam volunt Cælius li.is .. Et hoc in ista clado mirandum accidit :
1.cap. 13. & Venetus Natalis lib. 6. My Alitanda flămus,quoq;prohibetur magis,
tholog.c.7.quafi horum tanta vis effe po Magis ardet ignis: ipfa praf din occupart.
Neino
Libro III. P. I. Q. V. 139
Netno hic adeò philofophus fit opi- cis refpondit, jepro nih le ducere mirasillo
nor , quin maleficam vim agnolcat. rum ;quod alter efset foartator,atercafu . Ali
Ne fábulas opinemur, faciunt quæ re- quanto post mulierculam , qui cum habuerst
cens geinina corigerunt, prodita à Ni- confuetudinem annis quatuordecim : cum in
colao Remigio lib.2.6.13.Leherij quæ- terim illa quotannis confteretur, & acciperet
dam laga,cui nomen lana Nigra Ar- eucharistiam ; fuftulit in aerem , impoſuit
macuriana ,obnixè quiddamn à Franci- que fan arij faftigio ;tradidit clam : iuffit,vt
Ica Huyna contenderat,quod cùm in inuerteret , inuertit , intre horam totum
petrare nequiret,in defiderium vindi oppidum combuftum eft . ] Hæc ille
Etæ exar hit .Nain accepto ( inquit ) à damo Nec adınodum multi funt anni, cùm
ne linteclo, quo erant inuolute minutie quedã per Rhenanum tractum incendiarij
inftar feni defecti, admonita eft camillud quidam graflabantur : qui in aliorú do
deponere in Huynę ades, ac properê facefcere. mibus, gladium ,baltam , ſcipioné, vel
fore enim ut non multò post flammam corripe quid aliud caloris aut ignis expers de
ret fubitò, un deilla eum omni fupellectile con- ponebant:atque mox poft aliquot ho
fumerentur. Linteolum igiturglomo ot uoluit, ras inde prorumpens flamma.quafi ex
ac Huyne,tum foriè aliquid in furnaria ager malleo lis,ades abſumebat .
ri , uazale offert, in tela quam illam adornare
audierat licium ; ſed cùm negaret eo fihi opus QV Æ STIO V.
effe, quod ex domefticis operisfperaret plus fram
tis fibifuturum . Nihilominus bona illa in pi Quibus perfonis malefici queant nocere ?
ftorium lacum , qui prope erat, abiecit ; addens
Jeyfi tum id uſini effe non contingerct,ca uoliet CidicijVm Draco ille antiquus
diemlur ligatus, avſquead
nemini a Apoc.zo.
reftituturi . Ac uix pedem extulerat , cum den
flagrare cæpit cella illa farinaria , que depofon poteft nocere , nifi cui Deus permife- v.2
tum glomum continebat ; deinde uniuerfa do- rit, & quantum periniſerit. D.Leo. Et
mus adeò præcipiti ardore atque incendio , ut cum eis (inquit )nihil amplius in quemquam
nullum ei remedium fatis maturè adferri pof- liceat,quàm iuftitia diuin a permiferit :que di
ſet. Res utriuſque diferta atque feparata affer- gnatur fuos aut corrigere diſciplina,akt exerce
tione,fimul do ipfoeuentu fidem fibiapud oma re patientia : agunt tamen derſutiſſima ante
nes indubitatam vindicauit. fallacie ,utex arbitrio potestatis,autlederevi
Minus latens incendium , fed perni deantur , aut parcere : don sultis ( quod do
ciofius fuit , quod ita defcribit Erafm londum eft) ita per nequitianſimulationisil
mus Roterodamus , & etiam Lycott- ludunt,utquidam illos timeant patiinfenfas,
henes in Prodigis tettarur.ille licin Epi uelint habereplacatos:ckm beneficia demo
itolis:Oppidum eft in Heluetis ,nomine Schil num omnibus fint nocentiora Vulneribas.
tach,quod 4. Idus. April.anno 15 33.totum quia tuius eft homini inimicitiam diaboli
ſubito conflagrauit, eiufque incendij cauſart; meruiffe,quam pacem . ] Serm . 19.de pal
quantum illiusloci municipes , apud Friburgi fone Domini. Vt porcos (ubiret, à
magiſtratum ( quia urbs illinc abeft o &to mil Chrifto veniam petijt, b nec médaces
liaribus Germanicis) renunciauerunt , talem facere Prophetas Achabi, c nec lobú b Mat. $ . v .
fuiſſe rumor eft . Demon fibelo fignum dedit è affligere d 'fine diuina poruit permiſ- 31 .
guadam edium parte . Caupo fufpicans effe fione. Hac obtenta ;non eft poteftas queco- C3.Reg.22
furem , afcendit, neminem reperit. Sed idem parari queat ei fuper terram . e Quare,cùm v.2 2 .
fignum rursasex alto reenaculo redditum eft. per dæmonem damna malefici inferát: d Iob. 1.0.
huc confconditcoupo , furem perfequens. Iequitur illis oin nibuseos nocere pof 12.062..
Cam nec illic guieguam appareret,ſibilus ax ſe ,cui ne noceant Deus non prohibue 6.
ditus eft è faftigio fumarij Ilicò tetigit caupo rit . Defenditautem Deus omnes fince e lob.45.v.
nis animum ,efse Demonincum quiddam . Iu- rè ſperantes in fe: liberat eos de laqueo 34.
bet fuosefse preſenti animo, accerfiti funtSA - wenantium , c à verbo afpero,à timore noétur
cerdotes duo adhibitus exorciſmus. respondit no,à fagitta volante in die ,ab incurfu de
monem.rogatus quid illic ageret, ait, monio meridiano ; & tribuit virtutem
feefsed
fe uelle truere oppidum .Minitantibus facrifia fuper affidem es baßlifcum ambulandi,
D 4. con.
56 Diſquiſitionum Magicarum .
fPſal.90. cöculcandi leonem , & draconem f: hoceft multæ funt caufæ hæc ætas eft imbecil ſeinariorum
0.5.6.13 . fuperandi omnem uim , & effugien- lior ad refiftendú , eft incautior ad ca- c.13.
di oés inſidias principum tenebrarú . uendum ; nequit earú conatum depre- cd.p.2.9.6
Dico igitur primo , Deo permittente hendere,vel reuelare, vel accufare pe- c.13 .
( quod in feqq. etiam præfuppono ) tunt etiam ab his inftrumenta maleti
fæderatus damonis inferioris poffetnocerede ciorum , nain perfuafum habent, fi cer
monis fuperioris fæderato ;non virtute fuà , to numero corda infancium exſcide
fed accepta licentie ui : quia damon ille fupe- rint & comederint,fe patientiam om
rior non potest reſiſtere diuina uolunmti . Alio niuin tormentoruin coſecuturas adeò,
qui , fi Deus ſinat eos agere iuxta legem ordi- vt ad confeffionein criminum perduci
nariam , duntaxit poſſunt foederati demonis non queant : d conficiunt quoque ex d Binsfeld.
fuperioris nocere inferioribus , uel equalibus : corpufculis infantium occiſorum fa- in 1.multi.
quia lex ordinaria eft , qua Deus finit molun illud vnguentum fuum ,quòd C.demalef.
illosagere in inuicem quantum pof- Grillandus dicâ vocari in Italia : un- 9.2 .
-funt : maleficorum uerò robur en poteftas de- guentum Paganam .
pendet à potentià damonis cum quo pactum : Dico 3. haud dubiè quando naturalibus
habent . fic vecula malefica occidit iu- venenis utuntur, equè poſſunt ( Deo tanien
uenculam inaleficam , apud Sprenge- permittente ) bonis hominibus nocere acma
8 2.8.9.2. rig. ficfinita fæpè Nagorú certamina tis: de fa & to tamen fapiusnucent malis dos per
principali. cú alteriusmorte, vt docui li . pra ced . catoribus, quam iuftis & bonis . Quoniain
Frequentiffimè folent nocere infan- Deus plus fæpe iuristyranno Jargitur
tulis, Deo id pernuttente ; quoad ba- in mancipia ,quàın in Dei filios & ani
ptizatos quidéir ; quia fic à maltis pec cos : quibusipfis tamen interdum no
catis præferuati in cælum rapiuntur ceri perinitrit, propter maius bonum
- felices, ſecuri quod malitia non muta eoruinmet; quipaciuntur.
bit eoruin intellectuin . permittit hoc De iudicibus ego iuftitia ministris.preci
etiam Deus in pænam parentum , vel puè quaritur,and hisnocerequeant? vulgo
ad eorum probationein ,telte D.Augu vecantata & à nonnullis eriam doctis
h lib.21.de ftino h. Ante baptiſmum verò perce- recepta opinio eft, ex fpeciali priuile
ciuit. Dei.
ptum , non rarò permitc illos Deus gio his conceflo non pofte.e hi dua- eGrill.on.q :
6.14 occidi; ne , propter actualia peccata , bus rationibus vtuntur , vnam petút 7.num . 39.
- quæ coin milfuros videbat fi viuerent , ab experientia & euentu ; ſed ifta nec Ananias.li.
grauioré fibidamnationem acquirant perpetua , & vniforiniseſt , nec nun- 4. denat.
. neq; Deus propterea crudelis elt,aut quam fallit.aliam rationem addic Ana demon . Re
non iuftus: quia propter folum origi- nias, quia fi nocere poffent iudicibus mig.lib. 1 .
nale peccaruin mortein merebacur. Sa viderentur aliquid in ipfum Deú iuris demonolat,
nè nodum ablueis.vnda facra videmus habere , quia iushaberent in illos qui 6.2 .
vt pluriinum Dæmones infidias ttru Dei fungútur officiə.ratio ifta valeret,
ere, & eorum nece gaudere : quia tunc, fi abſolute, & non -linitatè ex Dei per
qui necant malefici , longè grauiùs miffione, id poffent: núc quia poteltas
peccant, & atrociùs Deum oftendunt. ilta tota pendet à nutu Dei permitten
nam planè innocentes atque inno- ris, paru in ſolida ratio eft. Nonne in
cuos anima fimul & corpore perdunt ipfum Chriftum , qui iudex ipforú dæ
præfertim fi liberos proprios, quos& monum eft, potuit Diabolus& Iudæi
dæmoni offerre,& occidere lepe folet atq; Roinani eius mébra ,adeò vt & in
* Levit.18. ftriges: ficut oliin faciebant Canançi , crucem egernit ?nonne lob ,rex erat &
& cultores Molocha , & Barbarino- judex , & tainépriuatus cúčtis opibus
* .21.Pf.195 ftris téporibus Indi Teinixftitani.Nar fuit, & vlcere peſimo corpus à dæmo
4.37.4.Re. rantur in hoc genere infanticidij im. ne obrectus ? quis tamen inde inferat,
23. H. ro, mania facinora Baronis cuiuſdam
Ar in Deú ipſuin aliquid iuris habuiſſe de
Jeremia.33. inorici , à Nicol.Iaquerio b, & Sagæ moné lanènullus,quia fciút oés,hoc
4.35 . Helueticę á Sprengero c. Cur verò po quicquid poteftatis fuit, id deluper à
b flagelifa tifinum cam teneræ grati noceant, Deo Patre luminum fuifle cóceffum .
Sed
Libri III. P. I. Q.V. Ec VI. 57
Sed & fic dari dæmoni nunc poffet a tas vel vindi&tæ amor agir, qui curiofi
ſummo judice, & tamé in hunc illi pro rate adducti perperá multa defignant;
!
pterea nihil iuris proprii, ſed delegati hos ,ait crebro fica demone excipi & imperi,
tantum competerer. Proferuntur quæ ut aliquando necem non euadant,idque non
dam exempla , inter quæ Fornicarij paucis accidiſſe.Satis hoc veriliinile mihi
flib.vlt. auctor, f de publica verò iuſtitia ( inquit ) videtur, & diuinæ cógruum prouiden
omnes malefici,qui fupra,uerto o experientix riæ atque iuftitiæ , peculiaris tamen pri
teftimonium dederunt,quod eo ipfo,greo per reivilegij, ne quoad hos quidem , vilum
pub.iuftitie officiales capiuntur,ftatim cmnis diploma puto exftare . Quamobrécen
maleficiorum eneruatur potestas: Vnde cum ſeo ,iudicium , pietatem ,firmitatem fi
Sapedićtusindex Petrus,antefatum Stadelein dei, & iuftitiæ zelum hoca Deo vt plu
capere vellet per fuos famulos , tantus tremor rimum impetrare, quę quia deſunt qui
manibus eorum incujus eft,& corporibus,& buſdam , etiam eoshocpeculiari fcuto
naribus illapfus tam malusfator,utferè defpe Deusdenudans,noxæ exponit . Acce
çarent,an maleficuminuadere auderent. Quin dit & ipſiunet dæmones viliſıma hæc
bus iudex ait, fecurè miferum inuadite , quia fua mancipia ignibus tradi,non modò
publica tactus iustitia omnes uires perdet fua non moleitè ferant , ſed frequéter eria
nequitie. Niderius itaque cenſuit, non iudicibus quafiin manum tradic, cur
ante hancwim iudicibus ex priuilegio igitur iudici noceat ,qui reuin damnari
competere, quàm reo capro . Monttre- & occidi optauit ? ynde igitur inquies
lecus quoquelibr.4. Chronicorum de orta hæc opinio ? Duplicis generis hęc
Edelino agens id videtur confirmare. funt maleficia , quædam nocendi vim
Arramé fi diuinum priuilegium foret naturalem non habent, talia frequen
cunctis iudicibus conceffum ,cum Dei tius vtuntur,quædā uim habent phyſi
perfecta fint opera , & executionis iu- cam exitialem ,talia Deus non permit
ititiæ ,tam neceffaria , tamque principa tit dæmonem lagis ſuggerere contra
lis pars fit ipfa captura : non dubito , iudices , vicarios Dei, vel fitalia per
quin & ad illa extenderetur,quare ne- mittit fuggerere, facit tainen vt alia il
que ad illudenduin fatellitibus capien la præferant,aut vt naturalibus non vt
tìbus maleficium valituruin. Arbitror oportet vrantur , atque ita fiant irrita. j
potius hic Petri firmam in Dco fidu- Quod cú fæpius expertæ , cofitentur ſe
ciam ei fuiffe auxilio , quàin priuilegiú judicibusnocerenon pofie , quib.pof
illud.Quid ? quod Sprengerus ipfe re- fent,nifi Deus impediret , vel concur
fert,nos
& retulimus, etiam in ipfo ro ſuin cuin maleficis rebus ſuum cohibe
go fentétia iudicis damnatam lamiam ret. Plura pete ex lib.s.fect.7.litr. D.
lolo anhelitu carnifici lepram intuliſ
fe, cùm ipfa leprofa non effet? Et cum QVAESTIO VI .
Parifijs ante annos triginta degerem
fama publica ferebat famoſum Magú Cur Deus patiatur fic maleficos Tea
( quem ſæpè vidi, ) nomine Magiftrum bus facris abuti?
Goninum.cuin propter facinoravaria
ad laqueum damnatus fuiflet,fic illufif
fe iudicibus, vt pro ipfo viderint appé Grilland.q.6.nu.19. ego hácnon
ſam patibulo, primiPræfidis mulam . exiguam vindictæ diuinæ partem exi
Nihil adfirmo , fed hoc fama diſper- ftimo, ponientis hominum peccata , &
fum fæpè audiui ', certè ille iudicio fu- fic huius quæftionis eandem effe folu
peruixit . tionem ,quæ elt fequentis, præcipuam
3 d.li.4.de Prudentius itaque Ananias a hoc tamen cauſaın puto efle irreuerentiam
wat.dem .
priuilegium reftringit ad eos iudices , ipforum Sacerdotum, & clericorum ,
qui hoc digni nomine, qui Deum præ vafa Domini non eo in honore , quo
oculis habentes rectè riteque fuo fun- oportet ,habentium ,nec feipfos caitos
guntur officio ,nam quos auaritia excę & puros a labe peccatorů , vt decebar
cat, quos trahit ambitio , quos crudeli fanctificatos exhibentiú,fic enim pro
uocant
um
42 Diſquiſition Magicarum .
uocant in caput ſuum prophetica com pha dæmoni manciparút : Nonne het
b Eja.I.D. minzionein ; b incenfum abominatio eft fuinma eit clementia ,cum vbiabunda
13 . mihi. Neomenias, de Sabbatam , de feftiuitates uit peccatum ,ſuperabundat gratia, &
alias non feram. Kalendas ueftras & folemni fic miſericordia Dei ſuper oinnia ope
rates uestras odiuit anima mea, fa &ta funt mi ra eius . Sapientia elucer,quia cum dia
bi moleſta,laborani ſustinens , auferam ſepem bolum Deus vti finat, naturalibus fuis
eius, & erit in direptionem ,diruammaceri am viribus;efficic camé,ve pacer ifte ſuper
CEf.5.0.s eines der eritin conculcationem . c & quæ ta- borum ab imbecillis fæpè homulis
lia innumera in facris litteris . qui quæ Dei (unt ſapiunt ,fuperetur ;
& utad ſordidiſſima abiectifinaq; fe
QVAESTIO VII. reada patiendaqueſe deijciat , qui fo
lium ſüper Aquilone conatus fuic loca
Cur permaoficia fic Desuspermittat re. Præterea Deus, quia folec ex inalis
demonem graffarii bonum elicere , vnius peccatum facit
alterius efle merituin . Potentia elucet,
Onſuli poſunedehacre Tritthe . quia quando permittit dæmoni maio
Confuli li
inius 9.5.libri 8.queftionum , & la- ra ( verbi gratia, aquain in ſanguinem
querius flagell.Faſcin.c.18.com feqq. cau vertere, ranas producere ) tamen non
fas eaſdem puto,propter quas folet pe Goiceuin perficere minora ( v. g.culi
ti hominein a dæmone in uadi & polli- ces gignere) Quod accidenter de non
deri. hæc ex obferuatione veteris Hic itrat Deo denonein prorſus efle ſubie
itoriæ poffunt multæ colligi, quæ ad Ctum & fublegem , nec quicquamane
duo capita ferè poffunt reuocari; glo- eius poffe licentia;cui, velictor vel car
riam Dei & hominum veilitacé. Qua- nifex Principi,fubferuit fecundum D.
re non ett inirandum.fi ( vt ait apud Be Auguftinum . a Iuftitia denique proba
dam S. Cuthbertus ) talitormento non ſo cur , quia delicta hominum etiam in a comm . in
li fubijciuntur mali,fed occulto Dei iudicio ali hac vita fic punit , quod quia homini Pſal.77.
quoties etiam innocentes, in hoc feculo, non quoque ipfi expedit, ideò hæc ratio ad
tantum corpore , fed to merte captimantur á alterum quoque capuc pertinens , mi
d Surius to- Diabolo.d xta eft , & in vltimum locum a me re
mo 2.f309 feruatur .
SECTIO I. Secundum erat hominum utilitas. hæc
multiplex eft. Nam quibus maleficio
Loria Dei hinc augecur in nobis , nocitur , eorum primò patientia exer
G quia fic attributa quædam glorió cetur, & constancia roboratur, 6 & me b Lob.1. ei
ſa Dei nobis inanifeſtantur,oftenditur rica augentur, & homines ad poeniten 2.
Constantin in decretis , quia vt hominé viam & Sacrainenta Ecclefiçvfurpan
liberuin creauit, (ita liberè finit pecca- da reuocantur. Secundò fit cuiqué pa
re, nec hanc libertatem impedit.cerni- lam ,num Deum diligant,necne. c tunc c Deut.13.
tur etiam Suzuitas in gubernando : quia enim qui Deam non diligunt, ad veti- v.3. D. Au
cum etiam dæmoni liberum arbitrium tas artes confugiunt,qui Deum amant gušt. 1ra.7.
dederit, violeatum viderecur ſemper illi pacienter ferunt, & fe diuinæ volú- in lo.D.Leo
impedire , quod diabolus naturaliter tati acque præfidio permittunt. d Ter- hom . 19 de
poteft & optat fummoperè , ideò finit ciò his vera humilitas acquiritur', vì pal.
illum aliquando id perficere. Clementia confirmatur exeinplo heremitæ cuiuf- dB.Ctemës
in genus humanum hinc elucet,quia fi dam apud Seueruin Sulpitiù e Quartò Rom.li.2 re
quantuin vult & potelt diabolus noce fternunt viam facilem adonae genus cognition.
re per nittererur,nemo illæfus effet,im virtutum , fic eniin contigit B ( uliano, e Dial.1.c.
mô & homines oinnes occideret, ideò ut,cum fraude diaboli , vtrumque pa- 14.
Deus frequentius illi facultatem no rentem occidiffet; hçc illi ad meliorem
cendi denegat. accedit, quòd nec illos vi tam occafio fuerit , ficque in uirum
ad poenitentiam recipe re dedignacur, ſanctiffimum euaferit. f Nonne folet f Marulus
qui ſe pactis conuentis & data lyngra afdictio intellectuin dare , & animas a li.z.c.12.et
pec
Libri III. P. I. Q. VI . (43
116.4.6.10. peccaris imminentib . & exitio ferua vt negari poffit. Sanè fuir animaduer- e wide olla
Fulgof.li.6. re?Quintò fic fides Catholica cófirma merlum , & quo rem pore Lutherus q- gallhifide
6.9. tur & propagatur . Nam fc adftruitur bijt ,in Geila Brabantia , ab oblelas de limecóleri
infideles & aebeos,qui fpi mones ad Lutheri funus aduolalle , & pia do nale
fides contra
ritus & angelos effe negant , nam eos quando (anno 1166. ) Belgica fuitico meledsta,er
ipfa conuincit experiencia . Quia takes nocłaltica ,cum Geila ,cum Amiteroda Faij Ener
erant, Chrifto Domino in terris con mi, ut Goefijs adeffent,obfeffos iterú gumenum fi
uerfante, Sadducæi,frequentior triam deferuiffe & Ipi viciffim Caluiniani, ue Alexicon
an noruin ſpacio de energumenis fit graui animioftendendi cauſa ; Parilajs cum .
mentio , quam toco veteri tettamento , lo D. ibedardi remplo , id vitrea bene- fLindanus
per tot fæcula , & quia in Ecclefia pii Ara :qua extremi iudicij insago con li. . de fu
mitiua fimilis fuit error Peripatetico uebatur , vnicum reliquere dzmonem giend. idol.
rum ,idcirco tam mului tunc per demo rubrum ( quem ipfe vidi ) in D. Pauli ( 14 .Bredē
g teftantur nes obfelli , & erepei.g Quia hosica Londinenſis ede,folam effigien diabo bachisis d .
id Tertulin theiſmusex Caluinilmi radlice repul , quein D.Michaelcakarae ; Anruer- lib.7.6.37.
apolog. e lulat , idcircòtor paffun maleficorum pix in æde fumma, vidi kolam relictam d 39.
li. ad Scapu examina fucciſa multiplicantur. Dein Hamain diaboli ,qui malo ad finitiram glindab.d.
lam . D. de contra hæreticorum qoftri tempe- latrooi infidebat ; Rurumunda ſolum lib. 1. 6. 85
Cyp.aduerf. ris perfidiain fides noftra ſtabilitur, cú fimulacrum dæmonis folliculavij, qui Bredibach.
Demetria- videamus dæmonum fraude data per D. Genouefx ſoler appingi , denique foep.c.38.
magos dampa, ab eorum Symmiſtis , Lugduni Batauorum , cum excurrerét
ut cuin Florence loquar,prorfusnulla re- Franciſcan.mooalteriuın fuburbanum
mediari ;fed eo dæmonesloco Nouaro- euerſuri ,quandam , vexilliloco ,imagi
rum habere adiurationes, quo ludat nein diaboli prælongo fixam haftili b h D. Greg.
casolim filiorum Sceux; hinumcro fe prætulerunt , vt appareret , cui forent lib.3. Dial.
prem , vt fimiæ folent, D. Paulum in e- itipendiati, cuiusauctorcacimiliciæ . c.33 .
xorciſmis imitabantur, fed infultans il Quotidie cernimus Dæmones ;inalef
lis diabolus, Iefum fe nofie , Pauluin cos, & nouatores , quali communibus
noſe, ipſos non pofle inclanauit , & animis , & odijs in Catholicos ferri,
energumenus in eos infilienssamen - grauiitimos tamé Magoruen & diabo
poeürard'utwr, xuat xaz eutw ,fic có li conatus, & poxas,vel illos irritos red
tra eos præualuit, & , vt dominus inan di,vel has aboleri , Catholicis precatio
cipia , nudos , & vulneratoseffugere nibus,benedictionibus ,rebus iacrucis ,
a A & .19. coegit . Nonne fic dæmon Vvitten- Sacramétiſque, vtfufe probabidur per
A.V.13 bergenfis Lutherurn in fummas angu fea lib.ult.
ftias, & alui profluuium adegitiparrat
hiftoriam oculatus teftis ,tuoc Lutheri SECTIO I..
b Staphyl. ſeruator, Staphylus. 6 Nonne fic anao
in abejelenta 1582. Birgellisdæman parochum Lett Dem Cane hæc frequentiel
Ixi permifionisequfam
refpon. con- theranum contempfit & affixit ,quem
tra Śmide- Franciſcanus facile eiecio? narrat hiſto ma ett,aliquando fic pupit Deus peeca
lin.quo lib. riam idem Bredenbachc Nonae prius ta aliena,fed hoc rarius, fic propter B.
qui carent, Auguſtæ Vindelicorum apno 1563. Eleutherijimmoderataw lecitiam , dia
legant Lin- Doctor Simon,Paſtor Catholicus , e- bolus eius difcipuluin , quem relique
di Dubi- pergunenam liberauit , quod fruflra rac,icerato inualu ; fic infamulum Dia
tanti Lia plures Miniftri confeffionis Augullæ bojus exftinxit, quia parensdetrahen
heg.3.6.1.4el fuerant conatia teftis eft idein ille feri tem Epiſcopo lubenter aufculcarar, i i n.Greg Lan
Bredebacle. pror.. Nonne Laodunenfis energy- & non raro liberi eò quod ipGsimme le Dia...20
1.lib .: col. menæ ex ore dæmon , Caluinianos irri ritis mala parentes in precati fuering
lat.c.40. dens, nihil fibi ab illis timendum cla- atrociter a dæmoneinul&tantur, quod
cd.lib.7.c. mabat , cunctis audiencibus ( anno fluon fit ad ſumendam deipfis parenti,
43 . 1566. ) quoniam amici eflent & føde- bus.vltionem , exempla præbet Cæla
d fup.c.42. raui ? f res eft coli Picardia notior, quarius:ka quo & vnun babes , demari- Klis Mi
10 ,
: 60 Diſquiſitionum Magicarum
* Acul.C.12. to , cuius exſecratione iniqua permo- riofum filium maledicendo punire conftituit :
26 . tus Deus , permifit vxore eius a dæmo Cumque ad facri baptifmatis fontem ,postgal
id. lib.5.c. ne affigi . 2 Sed frequentius atque vt lorum cantus,memorato filio fuo iram Dei im
JI . plurimun, fic per dæmonem Deus pu precatura,properaret:tunc ei nefcio quis,in pa
nit varia hominum facinora propria , trui noſtrifimilitudine,utintelligitur,damon
præſertim certa quædam quæ hoc loco occurrit.co ab eaprior ,quò pergeret requifiuit.
enumerari,ad multorum vtilitatein ar Cui illa ad maledicendum filiofuo ob intolera
bitror futurum , vt quos peccati feedi- bilem contumeliam ,ſeirerespondit.Tuncille
tas no mouet, eos atrocitas pænarum inimicus,quoniam in mulieris inlånientis cor
permoueat. Primum ergo eft ex fuperbia de locum facile inuenire potuit,utomnib.ma
nafcens contumacia in eos,quibus iure o- lediceret ,perſuaſit.Illa autem uipereis inflam
bedientia debebatur, propter hanc cę mata conſilijs,facrum fontem prouoluta corria
lo demones deturbati, & Adamus Pa puit ,co Parſis crinibus, nudatifque uberibus,
m Gen.3 . radifo exturbatus, m & Nabuchodo- hoc a Deo potiſſimum poftulauit, ut extorres
noſor fic dementatus , vt ſe;beſtiā cre patria, den circumeuntesalienas terras , omne
n Danie.4. deret, n & Aegyptij puniti malorum hominum genus noftro terreremus exemplo.
.. 0P8:77.0. Angelorú immiffione; o propter hanc Mox maternas preces efficax uindi&ta profequi
49 . in parentes puniti , illi , de quibus fic tur,eundemque continuofratrem nostrum ita
Ioannes Archipresbyter ſcribitin uita te,conculpa maiorem , tremor membrçrum tan
p.apud Sur. D.Zenobij Florentini; p Cùm mulierqua- tus inuafit, quantum in me uſque ante hoc tri
25. Maj. dam Pagina , e illustris, en diues valdè in duum , ueftra fan & itasuidit . Seruato autem
to.3 . bac ciuitate,mortuo uiro, duosſuperstites habe ordine,quo nati eramus ,ante unum annum en
ret filios, quos delicatiſſimèenutrierat , & ad dem nos poena omnes corripuit. Videns autem
perfe&tam illiiamperueniffent atatem , quodã mater maledi&tiones fuas ad tantam effica
die in iram uerfi , matrem propriam pluribus ciam perueniffe, impietatis fuæ confcientiam ,
uerberibus enormiterflagellarunt. Quodfcelus een opprobrium hominumdiutiusferre non po
ipfa impatienter abhorrens,corporacorum bor . tuit,ſed laqueo guttur aftringensluftolam us
rendis imprecationi'us detestata fuit,genibus tam termino funeftioreconclufit. Egreffiergo
queprocumbens, on terram manibus pulfans, nos emnes opprobrium noftrum non ferentes,ee
Erynnem cęterafque infernas peſtes in rabiem communem patriam relinquentes , faflimfu
filiorum magno cum gemitu inuocat. Exau mus per diuerſa differf . ſequitur poftea
diuntdimones ab imis tenebris, iuuenesaggre . narratio liberationis , poft diuturnain
diuntur. illos in furias exagitant; Qui ftatim peregrinationem , & locorum ſacrorú
ut rabidi canes, mordaciter adinuicem ſua mē viſitationein . Poffem addere tertium
bra corrodunt. Concurrunt famuli , fit clamor exemplum ex Alexandri Neapolitani
ingens,alij funes ,alijcathenas ferunt,ligătur fcriptis. c Nimirum ſemper iinplebi, cli. 4. Gen.
iuuenes, necrabie contineriualent,& c.aliud tur Sapientis prophetia; Oculum qui fub dier.c.10.
quod paulo poft accidit , narratur a D. Sannat patrem ,etqui defpicitpartum (1 xx. nuh
a lib.22. de -Aug. a & snorbi & fanationis ad reliuertunt,ſenectutem ,Hebr.ett; Likkeath
eiu .Dei.ca. quias D. Stephanioculato teſte,dede. quod obedientiam ſignificat , fi dedu- Kafa.
8. cem fratribus ;quod ,vt & parentes,ſic cas a radice In ka,,audire, obtempera
imprecantes, non ferre inultum videa re, ſi a radice,nuſignificat præftolari
tis; ex ipſo Pauli libello, quern obtulit ſeu exſpectare /. nofter ab hac radice de
b exiftat in D.Auguftino ,præftatadſcribere, b ſac duxit , d & ideo partum vertit , quia
terſermones ergo Paulus ait ; Cùm adhuc in patria no- parcus fiue liberi ,elt ſpes & exſpecta-dut di Geo
Auguſtini itra Cappadocia Cefarea moraremur , frater tio matrum )matris fua, effodiant eum cor- ne.49.0.10
nouos , quos nofter natu maior grauibusatque intolerandis ni de torrentibus,cescomedanteum filijaquila Prov.zo.v.
Louaný vli communem matrem affecit iniurijs,in tantü , ad litterai lenluselt, fufpendantur in 17.
mericus edi ut ei etiam manusnon dubitaret inferre . patibulis,per anagogen verò , poft obi
Quodnos omnes fily pariter congregati parien ium ,imò & in hac vita, fiant partes &
ter tulimus,utne uerbum quede fratri noftro, præda dæmonum .
fro matrenoftra ,curhoc faceret dixerimus.Il Secundum peccatum eft, odiumproximi
Inautem feminei dolorisfimulis incitatazinin ſey inuidia,ut eniin charitas metatrix eft
Dei,
Libri III. P. I. Q. VII. 61
Dei, domiciliuin præparans Spiritui & libidinari . quadam die in ſeram no
· fancto, fic vitium illi contrarium , do- ctemcoporatione protracta , vnusqui
mum inftruit, & Diabolumn inuitat , minus ſceleroſus ; fat (ait ) Bacho Ven .
ac introducit . religiofi cuiuſdam peri triq; datum : Deo gratlas falté. Ego ve .
a d.c.19 . culo , id probat idem Alexander,a ſed rò,lub infert alius procacior, cacoda
firmius teftimonium nobis Saul præ- monigratias ago & agendas cenfen ,
b 1.Re. 16 bet, quem idcirco Spiritus malus b in cui operamur. Etcú rilu menſa relicta
v.14. uafit.Deodio & vindictæ cupiditate , ruicur in cubilia. ſinguli cu ſcorto nix
quatuor exempla fuppedicat Liſiar- decubuerant,ecce tibi in triclinium vi
dus Epiſcopus in vita S.Amulphi c.24. ianua reſerata dæmon magni , atri , &
6 38.6641.4 42. apud Surium menfe Au trucis viri ſpecie,habitu venatorio , &
guſto. cú eo coci duo paruuli, obambulat, &
Tertium eft carnalislibido,conetiam con- lectos circüfpicit coruo vultu.deinde
iugalis intemperantia ; propter quá licuit horrenda voce, vbi qui mihi gratias e
€ Tob.6.v. Afinodæo feptem Saræ ſponſos inter- git? adſum ,refera.lecto abftrahit pani
7. ficere; c propter quam feptem dæino- tanté , & fermè præ metu anima effan
à Mar.vl. nia Mariam Magdalena occuparunt;d tem . tradicum cocistiubet in figiveru,
0.9. propter quam Beatus Paulus Corin- & luculento igne probè affari. parane
e 1.Cor.s. thiuin incæltuoſum Satanæ tradidit.e propte,aflacurinfelix,einoritur,pla
0.5 . Et , quia ad hic dirigebacur curiofitas niſime, ceteri fere prę forinidine; aſli
f in uita ornatus ac diſolutio exterior , ideò corporis nidore cubiculum impletur.
D.Hilar. puella illa apud D.Hieroy f.patuit dæ Demú venator ad ſuperſtites fub ftra
moni permaleficum iminiſo, ideo ui gulis trepidantes vix viuos , digni uos
demus , in homineslibidinofos, & in eriam (ait)pariſupplicio, nec deeſt vo
actum coniugalem ; quem pleriq ; non luntasmihi.Veror vi maiore. Inuitus
quo oportet uitectu expecunt,nec quo ab eo & moneo : reſipiſcite,aut mané
decer pudore & inodo exſequuntur ; terribiliora. Diſparentlaruæ ,nec ta
plus licere maleficijs , qua in reliquos men his alijs animus redijevel vox, ni
peccatores. Ideò curiofam corporis fi clara iam luce. Vbi furrexere ,colle
ſui cum ſtatua Veneris collationem , gain inueniunt mortuú , & ( ne viſum
dæmoniaca obſeſſione Deus vlcus fuit inane putes )pleneaſſum . Haud ſcio
in alia puella , narrante id B. Proſpe- an ab aliquot ſçculisquidqua ad exem
g lib.de di- ro. & Mundo cordipromifla Dei cla- plum yulius acciderit: ſcio locum , &
mid.tempo. ra vifio ,iinpuro cordi dæmonis debe ordiné,fed vtrumq ; filentio inuoluo .
4.6. tur aſpectus & conſortiuin . Valde ho Quarto loco ſeſe offert iustorum uiros in
minum obſcæuitate dæmo delectatur, rum ,afflictio uel cedes iniufta de crudelis id
& maleficæ omnes Veneris mancipia còtain grauiter punitus fuit Ariobal
funt ,nec inter eas vlla virgo permanet dus Dux Longobardorum apud Ionam
vt nec inter Caluinianos, & alioshæ- in uita S. Bertulphi,menſe Auguſto. Boles
reticos cælibatus ofores . Vnde appa- laus impius Rex ob nece D. Stanislai,
ret magnam inter Magiam, Hærefim, Anachemate ictus , amens factus,a ca.
1 & libidinem effe cognationem . nibus proprijs fuit deuoratus..h Geila h Suriusin
Quando ad fordes libidinum facri vxor Ducis Franconiæ D. kilianú iuf- eius uita. te
lega voti violatio , & ſcandalofa itatus ferat occidi res latebat, ſed Deº aucto- mo 7 .
ratione vira accedit , minus mirandú . rein hoc pacto prodidit.Vnuseorum ,qui-Maij 8.
Sed exemplum tamen dabo, quod etfi Sanctos uiros gladio perem tat,ſubitoa damo
recenti ferè ineinoria multis notiffi ne arreptus, ingentivoce clamare cæpit.Kilia.
mum , fine horrore tamen nequit me ne acriter me perſequeris. Igne enim cöfumor,
morari. Luci nomen taceo. In Fládriæ quod feci,calare non poſſum .Video imminere
coinicatu prioratus eft. Tres ibi nomi mihi gladiti fuo fanguinerefpersił. Talia diu
netenus monachidegebant, re ganeo- sociferas,es proprijs dentib.ſe laniãs,apreſen
nes & concubinarij : ſua cuique erat, ti migrauit ad poenas eternas. Detalib.quip
nec pudor yllus aderat, fimul helluari pe fcriptum eft Duplici contritione con
teses
.
1
62 Diſquiſitionum Magicarum .
teres eos Domine. Alter verò cædis fanéto- que fletti omninò nonpoffet ,nee, aliud quam
rum conſcius in rabiem verfusgladiofe petit,, benedictum panem ,facratiffimum hostiam no
effufiſque viſceribus, per tormenta preſentis lebat appellare vel credere : tandem isffus fa
temporis ad eterna peruenit.Quifnam , Geila, cere reuerentiam hoftis,refpondit blast
hemus:
Lalia cernenti tibi fenfus tunc erat:infelix cru Verè,inquit ,dignior eft aan ea reuerentia. At
ciatibus aucta furebas.Non multò post on ipfa illico de alto culminerectidefcendens ingens,
bellua,de quz loquimur , cruciatibus arrepia , & horrida uiſu aranea , ad os bluffhemi diro
quantis porerat vocibus clamabat, iuftè tor- tofilo peruenit. Et dum fartor loqueretur,ut
queor,qua fan &tis viris tortores adhibui, Recte intraret per polluta labia aranea, ſollicitò labo
crucior,qua cruciatus illisparaui. A criter in- . rabat . Adffirit Illuftris Princeps Thomas
ftas Kiliane, ignem accendis Kolimanne, fo- Oxonienfis dux , tunc regni cancellarius,con sci
menta miniftras Tornane . Sufficiat vobis ui dit prodigium . At pradiétus Arthiepiſcopus
ciſſe ,nimis veſtras vlcifcimini iniurias. A cali ftatim furgenscum alijs,exponit omni illiccol
cedi& us es Kiliane , fed nimisamaram mihi lecto populo,quid ultrix manus domini faceret
potionem infundis.His diftis miferabiliter før in blafphemum . f Nonne verifimile eft , f Thomas .
quebatur,ita uta multis teneri vix poffer. Tã dæionem in araneæ forma, ficiltuin Valdinf. li.
dem cum magno cruciatu ad cruciatus Diabo miſeruin obfeuille ? Sophron: sgblaf Sacramita
loparatos migrauit, Hactenus auctor Mar phemiæ in Leiparam infignem ultio- li con tre lo.
a apud Su. tyrij B. Kiliani. a Item calumniofa eorun nem recenſet, hiſcc verbis. In hac ( He- Vicleth.
10.4. Iulij 8 dem accuſatio,vtde femina pater,quę D. liopoli Phæniciæ ) minus quidam erat . g Prati ſpi
wide cămët. Gregorium Agrigentinum fuit calum Gaianus nomine, qui in theatro fanétam Dei ritua.c.47.
P. Serarij niata , vt in Hiſtoria uitæ eius legitur genitricem blafphemans ,populo spectacuum
in hanc ni- apud Metaphratt.sur.menf.Nouembri, & blafphemie prębebat. Apparuit autem ei San.
tam , de alia narrat Cirillus in yita S.Danie Dei genitrix . Noliqueſo,ndiita ladere ani.
lis Stylitæ ,quæ virum ſanctum menda mam tuam . ) lle uerò rurfus deterius illă blaf
citer infamarat . Surius menſe Decembri ; phemabat.Vnde ipſa tertiò et apparens, eadem
Paulo poft idem ibi narrar de uiro , & repetebat. Cùm autem ille fenon corrigeret ,
femina & liberis occuparis a dæinone ſed plusquoque blasphemijs adijceret, meridie
propter patris in fan &tum calumnia . dormienti ſibiapparuit,nihilque dicens,digite
Ite maledi&tio in ſanctos, ut in Malachiá , fignauit eius manus di pedes. Ewigilāsautem
relle D. Bern.in eius vita. inkonit ſe truncatum manibus, fedibus,
Quintum peccatum eft agnita ueritatis Atque ita infelix ,ut truncus inutilis iacens,
b 2.Theffa , impugnatio, vt apud Apoftolum ,b & in confitebatur omribus;cuius rei gratia, é que
2.V. 1o. Canonib.c necnon apostaſia a fide, quod modo hoc paffus eſſet, utque propterblaspbe
cc.ult. 26. cuiufdam feminæ exemplo comproba mias clementer cruciatus fuiffet . Quos ipfi
uit D.Cyprian.d Beati lic per le puniunt, an no creden .
"
a fermo.de
Sextum , his temporibus ( proh do- dum malis { piritibus ad uexandum a $
lapſis. lor)frequentiffimni eft blaſphemia pro Deo propter idem peccatuin tradi? fi
pter quam D. Paulus Alexandrum , & 'milia narrant alio tempore accidifle
Hymenæum dæmoni torquendosper Conttantinopoli Nicephorus,h Neo- h lib. 18 .
e 1. Timo.de mitt.e Ihomas Valdenfis teltisocul, magi , & alibi Brendebachius lib.7. A hift.c.33.
2.20 .
latus , quæ ipfo præſente acta , circiter cap.360.
ann.1384.narrat in hunc modum ; Hie Septimum non minus frequens , eft
storian refero,quam ego pralensvidi oculis car execratio feu imprecatiomala, qua quis fub
nis mee,in cathed, altEcclefia S. Pauli Londi cöditione fe demoni addicit , hanc nó
ni,ubivenerandw. Cantuarienſis Antiftes, fe irritam effe folere,docent quæ ſubiun
licis recordationes Themas Arundel u: filius, gam . Ioan.Cæſariuslib.in. fcribit mu
frater Comitum ,pro loco iudicy ( affiflenti. Jierculam , quæ fe demoni addicebat, a
br . fibiNoruicensEcclefia,tune Fraſile Ale dæmone ſublatam in altum , nuſquam
xandro , alijs ) refidens Epiſcopali ſede,ver- comparuific. Ioannes Nider.ifta com
ba quedan interrogationesproponebat , de memorat :i Tempore , quo in Vniuerfitate i li.5 . For
fideEuchariftse ,ad quendamſartorem ,depar Colonienfi Sacræ Theologia Studio adfcriptus micarij ,
tibus Vvigomia; defrekenfum in berefi.cum- fui, quadamuirgo quindecim ,uel fedecim an
norum ,
Libro III. P. I. Q. VII . 63
norum ,moribus, fecundumfeculum , ſatis com malefics, et quatuor confortes eiufdem malitie
pofita,in domo cuiufdamſua conſanguinea nu wiri,defero in loco uno machinamentafue at .
triebatur, extradomumparentum . Cumque tis uoluentes prouiribus , ut Petrun grauiter
cognate ſua cyphum fatis uilem terreum quen ueneficijs laderent uel occiderent, quem hacia
dam ,acafu fregiffet,cognata ira replebatur in tebant fraudis commercia. Adueniente igitur
lapſus negligentiam ,es in team uirgině. Que nocte , Petrus fe benedicer.do crucis fignocubi.
virgo tanto hoc molestius tulit , quanto uafcu- tū iuit f , ed nocte omnino furgere propoſuit ad
luxe uilius exstitit. In iram ergo commota nir ſcribendas quaſdam neceſſarias efišłolas, ut
go,hora ſumendicibumnec comedere , nec ad manè recederea loco ualeret. Euigilans igitur
menfam pra iraſe præſentere voluit, cuius co intempeſta nocte ſibi uidebatur ex inopinato ,
,at uirgo apudfe quòd dies adeſſet, luce deceptusfictitia ,de quo
gnata ait.Oportet utcomedas
( ut mihipoftea do exorcista retulitfuo) huius in fe iratus,quia, utputabat,noctemneglexe
ſcemodi uerbafubmurmurando dicebat,fime rat,non fe,ut debuit,muniendo more ſclito,ue
oportet edere, in nomine diaboli fiat ,fic men ftimentis induit,pergradus altos uerfus locum
Sam accefft, benedi&tionem menfa ,quam benè ubipugillarem habuit,defcendit, do locũ clau
ſciebat, dicere neglexit , ego in primomorſello , fum reperit. De quo maiore iraexardefcens,cit
ut putabat,mufcam ori illatım fenfit , quam murmure per gradusquos defcenderat uerſus
cum nulla arte eijcere ualeret, deglutiuit, do lectum iterato fcandebat , emittendo unicam
immediatè obfeffafuit: femper tamen ufum ra cx indignatione maledi&tionemper uerbum fo
tionis bonum habuit,licet fæpè fatis uexaretur tis breue,ac fi diceret; In nominediaboli . Et
a damone . Cum autem in domum parentum ecce statim in tenebris denfiffimis Petrus,pro
cum magna mastitiareduceretur, & diutiffi- ie &tus eftin praceps per graduum predictorum
mè nullus reperiretur,qui liberare poſſet: tan- paſſus adeò grauiter , ut famulus,quideſubter
dem quidam frater noffri ordinis.nunc Magi- ſcalam in commodo dormiebat,excitaretur,
ster,GotfridusSchluſſel, Sacra Theologie pro- exiés quid adeffet conspicere uolens, dominum
feffor calamitati parentum , puella compa- fusum Petrum accenſo lumine folum in terra ,
tiens, fein eius exorciſatione intromifit, pacto priuatum rationis ufu, iacentem , e collifum
salipremio, ut ſiliberaretur,nihil terreni exor per omniamembra ,ſanguinem plurimü è cor
ciste daretur , ſed puella in caftitate foleta , fi pore emittentem , reperit fubdit poft aliqd
wellet, liberè , non in matrimonio decatero tempus confeffione rei unius comper
Deo militaret. Legit igitur pater prefatusmif cum , quatuor maleficos, cum una ina
from , obtulit obfefa oblationem conſuetam , in lefica , fic Petrum gradibus deieciffe .
enttem adfuit per totam , do in nullo nexuriai Nora verò & hic , quam noxia Crucis
debatur. Finitoque officio , post fatisdiutinum conſignatio neglecta Perro fuerit. Die
exorciſmi attum , membris omnibus virginei gniſinę lectu ſunt tres Hiſtorię a Ger
corporis penè pracontufis, exijt demon , ita inano quodam I.C.ſuæ de Lamijs din
wirgo deinceps Domino in caftitate feruiuit . fputacioni a inſertæ , quas totidem ver al.z.de LA
vides hic imprecationem & prçteriniſ bis adſcriban ; ne, fi meis, uidearali
mijs.cap.de
fam menfæ benedictionem ex iracun- quid non bona ſatis fiderepreſentarſe. malitia din
dia, & contemptu ; uides poenam ,ui- loachimo (aic ) 1.Electori Brandeburgiconu
boli .
des liberationem ,mediantemiffæ obla pta fuit loannis Dania Suecia ,e Neruegie
tione, propofito uirginitatis & exor- fe mon
regis folia Eliabeta ; cui,ut alimenta
ciſmo. fine, hæretici rideant ; tu tam ſa two regina haberet,oppidum Spandaco ad Sue
lutaria ne contemne. Paulo ante aliud si el Haueli Aum.confluentem maritus alri.
idem Niderius retulerat, de inſigni il buit ,in quo oppido , ipſaadhuc viuente , miles
lo maleficarum iudice , Petro , de quo quidam ,per Marchiam iter faciens,cum mor
non femel locuri ſuinus . Poftquam , in- bo impeditus detineretur,decumbens,madidit
quit ,officium refignauit for ciuitatem Bernen crumenam pecunia refertam hospita afferman
fem reintrauit,ibique domicilium tenebat, die dam.Poft aliquor dies,cum conualefcit, repetit
quadam rediens ad castrum Blanckenburg, Saccum . Mulier suara ,cum agrè tantam pecu
ubi cognatus eius in ipfius officium fubstitutus niam amitteret ,deliberat cum uiro, utriroda
fuerat, in codem caſtro Petrusquadam nego- dere debent . Ineunt confilium , ut mulier ni
tia apud fibinotosexpedire solebat.Tunc una get depofitum . Quarocum miles frown repo...
ceret
64 Diſquiſitionum Magicarum .
Teret ,illa confidenter negatſe quidquam acce- vltus per carnificem ſuum . Non dimi
piſſe .fimulat ſe mirari impudentiam militis, milia narrantur his a Cantipratenfi:
qui aufit flagitare, cum nihil dederit efſeruan Cum ires (inquit ) combibones in taberna me
dum . Miles,indignitaterei motus, obijcit uiciſ ro incaluiſſent, orto de anima immortalitate ,
fim hoſpita perfidiam .Quare maritus,tanquã có panis inferniſermone,unus procaciored to
defenfurus ſuam coniugem , extrudit militem tum pro nugis habere, 6 commentis facrifico
domo.is antefores', irritatu fcelere hofpita , rum ,cateri iocanti applaudere . interea adue
stringit gladium , ueluti impetum facturusin nitunusmagnauir ſtatura ,e uasto corpore ,
uirum , & feritianuam . Hospes imploratfo- afſidens : Quihi (ait) ſermones que riſus
dem uicinorum , queritur ſuas edes oppugna . caula ? Refertproca ille,és addit,ſequidem
ri accurrunt lictores,eo militem ,quod uim pu licitanti haut magno pretio animam uenditu .
blicam feciſſet,abducuntin carcerem . Poft ali- rum , quin een pecuniam in Symbolum collatu
quot dies ſenatus oppidi alio mittit narrationě rum . Tu uerò, inført aduentor, Quanti illam
facti,co ſententiam perſcribi petit. Constabat mihi indicas? oec mora,conuennunt deprecio.
adespublicè oppugnataseffe , quare fertur fen- bic animam addicit emptori,emptor foluit:po
tentia,ut miles ultimofupplicioafficiatur.Cū- fatur ftrenue de præfente pecunia . Denique
que iam inſtaret dies iudicy, uen itdiaboius in fub no tem ,Tempus ( ait) emptor, itt ad pro
carcerem ad captiuum ,indicans ei, quam fen- pria quifque. Sed uos ius dicite, fiquis equum
tentiam iudices laturi font, pollicetur ſehoc capištroligatum einerit, nonne iusei cum capi
periculo eum liberaturum eſſe, hac conditione , ftro equum abduoendi ? Et cum dicto,uendi
ut ſe diabolodedat. Miles constanter respon torem trementem in omnium oculis abripit ,
det, ſepotius moriturum eſſe,quamuis fitinno- ſurſum in aera leuat ; eo fecum ad infirnum
cens. Cum uerò diabolus verbis multis exag- trahit, uiſurum quod credere noluerat. Ania
geraffet periculum , nec tamen inflexiſſet mili- marum quippe mercator erat iſte, cuius figura
tis animum : tandem pollicctur ci liberationě, fiut Rex ille Sodomorum ,dicens,Damihi ani
fine vlla conditione.Et,cum ueneris, inquit ,in mas, catera toile tibi. Sic Cantiprac. lib.z.
indieium ,dic te imperitum eſſe forenfium nego cap.55.par.z.
ciornm , e patrono indigere : ibi aftabo carulco Pari terrore , fed meliore ſucceſu
pileo tectus, & ornato pennis. Pete igitur ,ut miles Hiſpanus, hic in Belgio, ante an
me iubeant caufam dicere. Miles qui hoc fine nos uiginti duos ,cú adhuc fæculome
impietate facturusuidebatur, ait ſe hoc confi- rerem , a Deo cominonitus tapiú fuit ,
lioufurum eſſe. poftridie in iudicium duci- Capitaneus Brauo vocabatur , ſæpe a
tur: adeft etiam orator tectus cæruleo pileo , ibi me uiſus. deditus fupra modum alex,,.
cum actorpeteret militem , propter uim publi & in ludo diras iacere in ſe iuxta atq
Cam ,capitali ſupplicio affici; miles respondit, alios pronus,quadam die,cum damno .
ſe imperitum forenfium negotiorum ,petere,ut fi ſemper numeri lucrum iactu queren
liceat isti ſuo aduocato pro ſe dicere, concedüt ti ſublilırent; ira efferuefcens in caput
ir_dices .ibi diabolus de iure eruditè difpu fuum diriſima precabatur , & fubitò
Tat, non effe capitaliſupplicio afficiendum cü , coram multis qui aderant, inuiſa
a quo non fit ortum rixa de tumultusinitiū . manu , ad tabulatum uſque ſublatus ,
ait ab hofpite militem ui extrufum , fpolia- poft al.quod tempus mortuo quam ui
tum eſſe. iubet queri faccum ,locum mon uo facie finilior in folum deponitur,
Strat. Ibi cum hospes uehementer negaret ,ad-. felix fi ut liuroreni cadaueroſumn toto
dens etiam diras imprecationes, ut ipfum ,ab- poft uitæ tempore retinuit , fic reſipi.
reptum , diabolus perderet ; fi feciſſce. Hanc ſcens luſus auiditatem depofuiffet. Sed
imprecationem cum in uocatione diaboli cum pergit ille I. C. in Sileſia ( inquit ) quidā
aliquoties repetirsiffet ; ibi caufidicus , omiffa nobilis cum inuitafſet conuinas, da hora con
iam disputationeforenfi, adoritur hofpitem ,et uuij iam instante,ci apparatufacto ,fpe fru
comprehenfum perfenestras con mediumforü , stratus effet,excufantibus feconuiuisj, cur nou
omnibusperborrefcentibus,cum fragore abdu- comparerent,prorupit iratusin hæc uerba , ne
la rinquam corpus hofpitis inuétum niant igitur omnes demones , finullus homi
cit,nec poflia
eft . En hic auaritiain imprecationuin num mecum eſſe poteft.His dietis domo egre.
caufam & iniuftitiæ , quomodo Deus ditur in templü ubipaftor Ecclefia,concionem
habe
Libri. IIL P. I. Q. VII . Seci 1. os
Wabebat; els etiracundiam concoquat,auſculo bilispotuerit.vides inconfulti di&ti, quas
fat aliquamdiu: dum uerò in templo moratis , penas parer dederit: videsdēmonis po
weniunt equites in aream domusmagnidoni teltatem in innocenté puerulum clau
gri,dr iubent ſeruum domus,ut dominum fui dere. Nam , quod ſcriptor ait ,benedi
aduocetyeig ſignificet,adeffe hofpites . Seruus ctionem à paltore & cereris accepifle ,
confternatus abit in templum ,e indicat hec hoceſt promiſcue à ſacerdote & cleri
domino(10;quineſcius confilij paftorem confus cis ; commentuin fufpicor Lutherani
lit. Faftor abrumpens concionem , hoc confilis hominis, & diſcrimen ordinuin cófun
dat,ut tota familia domo exeat.quod cum fie dentis. Sequitur tertia narracio ; In Saxo
ret famuli ac ancillaproperarent, foriè obli nia uirgo opulenta formofoiumeni , ac tenuios,
ti infantem in cunisiacentem do dormientë, ris fortuna, matrimoniumpromifit. Hic quid
fecum non auferunt. Damones incifimtco- futurum præuidens , illam pradiuitě, & fexus
meſſari e vociferari, profpicereg perfeneftras ratione, mutabilem ; fidem uix ſeruatură effe
formis uerforum ,luporum ,felium es hominum ; puella refpondit: Illa centra dirisfeexecrari
Daneonftrarepocula uino repleta,affaturas en 'hisuerbis cepit:Sialteri,quàm tibi nupſero,sve
pifces.Hec uicini,nobilis ,pastor,& alij că ni mc diabolus in nuptijs illis abripiat. Quid fit?
derent;Ah,inquit pater, ubiinfans meus ? uix poſt interuallum aliquod mutat animumny
cum hac dixiſſet. unus ex demonibus elnisſuis bit alteri,priore ſponſo ſpretosquică femelatqi
infantem ad feneftrasgestat,quaſimonstratu terűpromifſi,direq;imprecationis admonuit.
kus parentibus. Nobilisprorſus confternatus et sed illa poſihabitis his omnibus, nuptias cum
folicitus de incolumitate infantis, fidum habês altero fponfo,relicto priore,celebrat.Ipfodienu
fermum , quem interrogatzquaſo tu dic quid a- ptiali, cognatis, amicis, & . conuiuis hilaribus
gam ? Seruus, Domine, inquit,commendabo eo fponfa,uigilanteconfcientia , redditur triſtior
committamuitam meam Deo meo, có in nomi folito. Tandem diaboli duo,ſubſpecieduorum
ne Dominiingrediar , ut infantem suferă equitum ,in edesnuptiales adueniunt, excipiúž
auxilio dos beneficio Dei uidebo. Benè inquit tur;adducuntur menſa ; hifg, remotis, chorea,
nobilis; C'eus tecum fit,iuuet te,animumq; vnig; ex his fponfa , honoriscauſa , tanquam
tibi cöfirmet.Seruus accepta benedictione apa- peregrino adiungitur;cum qua bis faltauit,com
Store en reliquis;ingreditur, do ante conclaue. tandem camèconfpc& tu parentum ( amicom
in quo erant demones congregati, procidit in rum , fummo cum gemitu lamentatione ,
genua, ſe Deo commendat, & hoc animoa- per oſtium ,in altum fuftulit. Altero die paren
peritianuam , & uidet demones horribili ſpe- tes.ca amici mafti, fponfam quarunt,ut delap
siefedentes.ftantes,obambulantes,ſerpentes,et fam fortèfepelirent:fed ecce ijdem focijoccur
uno impetu accurrentes ad fe,eo uociferantes? Tuni, veſtes & aurum referentes , additishiş
Hui ,Hui,tu quid hic tibi? ille fudans.do tamë uerbis; Non in has res,ſed in Sponfam à Dee
diuinitusconfirmatus,alloquitur demonē, qui nobisfuitpoteftas conceſſa. ſic illa corpore,
infantem geftabat: Tu,inquit,mihi infantem & anima diabolo tradita, quæ promif
trade.Nequaquam ,refpödetifte,iam meus ifte fionem nuptiarum violauit, & impre
eft infans,dic domino tuo,utveniat, et accipiat cationem additam contempfit. Aliud
infantem . Cui feruus, Ego fungor iam officio deniq ; exemplum de quodam , in mar
mea uocationis , in quam meDeus collocauit, eyrem maledico, fibi inſaniam impre:
ſcio quicquid in hoc officio facio,id Deo gra cante; & mox furore correpto ,&feque
> tum effe.Quare rationemeiofficy, & auxilio, ti die ſic horrédèabſumpco,dedit Cæ
nomine , & uirtute Iefu Chriſti Rufero abs te farius uite S. Engelberti Colonien.li.2.c.14.
infantem , & patri eius reftituo , arq; ita ipſe apud Sur.menſeNouemb. Huc etiam refe
apprehendit infantem e brachijs fuis ample- rendum eft quoddam de Goduino co
Kus eft.Ifti nihil aliud reſpondent,nifi uocife- mite; qui cum periurio fibi efiet necem
rantes; Huinebulo,huinebulo, relinque infan- imprecatus, fubitò panis bolo fuitſuf
tem relinquezalioquite difcerpemus. Ille nihil focatus. Polyd. Virg.lib.8.hiſt Anglor.
curans minas Diabolicas alijs incolumis , don C & auum folet efle vitium vfura. con
incolumëinfantëpatri nobili reddidit. Damo fitentur enim ſagæ nihil maleficij por
nes poftea ,aliquot diebuselatſis, euanuerunt , fe illis inferri , qui eleemofynis va
...poi ut in edesdenuo migrare cum tota familia no cant : contanarrangur:quæ jalein ſub
E vfuris *
66 Diſquiſitionum Magicaruth .
vfuris mutuum dedere virgines dirè å ſemet in eum locum proficifci fatuit :inita ad
demonibus maleficio iinmiſfis vexarça" port im horrei ; ibid, per quafdam rimas midit
2 Brederba Prius intelligendum de conferenti- totum horreum plenum uarijs atq ; innumeris
chius lib. 6. bus eleemoſynå ijs , quas neſciunt effe armentis,qua omnes frugesafumebant. Hoc:
« clat.c 25. fagas:nam qui ſciunt efle, & tamen có pečtaculo ita perterritus eft,utstation furiofius
ferunt, hos putant poffe à maleficijs lę atq; in fanusenuferit, multaq; dementer fece
di.Neq;mirum fi Deus, hos quafi fatto rit,donec tandem cathenis aftringeréttar. Hic
rores oderit,ideoq; permittat lædi. horribilis taus inagnan fanè admirationem
Norum reputo, duritiam & immifericor áttalit, cum in ea prouincia, rim pracipiiè in
diam in pauperes. Vtomittam Moguntis šula Caſariana , que illum antea prudentifli.
nuin Epiſcopum illú ,vt opinor , à dæmum cognorat. Hæc ille,narrauis quæ in
inonibusmurium ſpecie necarü ,quod in Europa memorabilia poft annum
pauperes murium nomine tempore fa 1560.accidiffe ipfe notarat, Epit.f. 2 87 .
mis dedecoraſſet , & fibi duxiffet per- Triplici hac vifione clemens Deus, po
b Munfter. fequendos : b recentius quiddam ex nam ſemper augens pro culpæ modo ,
in Coſmogr. Petro Bizaro fubiungam . patienter operiebatur , & ad peniten
In Sueuia (inquit) Bauaris Franconi- tiam reuocare nitebatur. Nocatum à
bus finitima ,fuitquidam nobilis valdè diues quodā,ſagas , quibus à Satana ſemper
do opulentus,nomineRickbergerus; cuius an- nocendi neceffitas impofita eft; fi'de.
nui reditus fupra triginta millia nummū av fint quos vlciſcantur inimici,eleeino
reorum extendebantur.Hic tametfi in reliquis fynam mendicare : & fi quis facultate
vite attionibus non vulguri laude dignus cen- præditus ad eroganduin ,& fagas eſſe
febatur,ineffabili tamencupiditate laborabat: neſcius,denegarit, hunc inmagno ver
day faáta eft,utquoridie opes per fas, o nefas ſari periculo. fic Pictauij anno 1567.
accumulare,omniagad ſe rapere ftuderet. Cô duo magi confeffi funtfe quadam die ,
itag prošpiceret annona caritatem ,qua proxi- fqualidos egentefq; ftipem ante fores
moanno in ea regionefubfecutaeft,ſua horres prædiuitis pacrisfain.poftulaſſe; ea re
tritico e frugibusimpleuit, magnog precio ea cuſaca inieciffe fortem , & domeſticos
diuen derecepit: adeo ut indigena compulfiab oés in rabié actos obijffe furioſos . 6 c l.3.damo
to victum emere ,ob inexhaustam eius auari . Decimum ,fit irrifio facrorum mysteriori , nom . c. 25.
riã ,uelfameprorfus perirent; uel,fiali dofoi & quod eodem pertinet,abuſus atq; con
ftentari uellent,admagnam egeftatė atgina temptus caremoniarum ,ófacramentorCa
piam redigerentur:tam carè illis granū ,com re- thol.Ecclefia. Vlciſcicur Deus quotidie ,
ligua eius generisdiuen debat.Ad hurt prater & pergunt hæretici contemnere. quz
wlios innumeros,uenit quidă pauper ( liberis da de fingulis accipite . de Batauo per
onuftus,cum fex Taleris, exmy rogauitut pecu- ludibrium Miffæ lacrificiuin imitante
niam acciperet, at quandam triticimenfuram anno 1574. & directè mulctaco , legen
fibi daret; fej reliquam partem pecunia quam dus Bredenbachias; Nouatum con
illi deberet breui bona fideperfoluturum.At ip. ftar,eo quod nec chryſma,nec exorciſ
Je hunc fuperbovultu iracundis oculis intui mos in bapriſino percepifler , à inali
tus,à feprotinusabire iuffit,& quod reliquum gno verarum . a Scribit Victor Vricé dlib.i.col .
trat pecunia fecum adferre,fifrumentum uel- lis e Proculum quendam Arianum , 6-39 .
deras imprecatus, qui de pallis altaris camiſas fibi & fe- e Eufeb. li.
letzató ita miferac maltus,
Hi demo- illint receffit. Paucis poft diebus,cum is quendă moralia faciebat; frustratim fibi voral- 6. bift.c.33
mes erant in ex famulisin horreum mififfet,ut illud de mo- ſe linguam (lautdubiè obfeffum ) & fic
bouine fche- re infpiceret abipfo in reditu accepit , tres ni . turpidama inorte confumptum . Do
gros boues intus effe ,qui granum deuorarit.qui nariſtas Euchariftiam effundentes,qui
Creſcente autem hoc retulit, proximo die le &to detūbens, bus eam obiecerant,canes inuafere, te f lib. 1. de
pertinacia baut multo poftè uitamigrauit.Idem quoquc fte Optario . Multos fuo tempore perfecutio.
trelcit fup- cidit cuidam generoſo , quem illuc herus mife- ob indignam Euchariftiæ percepcio- Vandal.
plicina . rat;vt uideret an ita feres haberet , ficutprior nem iinmuntis fpiritibus adimpletos, g lib.2.com
Harrauerat:is enim boues, or equosinspexe nobis eft auctor D. Ciprianus ', & & ira Parme
TAL. Cum igitur de barre certior fierivellet,jp- meinini me duo illustria legere exem- niat .
pla
Libro III. P. I. Q. VII SEC. I. 67

pla apud Greg.Turonenfem , & in vi- Ji Liuonici pag.27.


ta s.'Godefridi Ambianenfis epifco Huc pertinet contemptus excom
à Greg.T4- pi. fuffecerit adfcribere illud Greg. manicationis.Cuin D. Hugo Epifco
ron . 1. 1.de Turonenfis . Epachius ( inquit )presbytet , pas Lincolnienhs quofdam contuma
degi. mart.dum temere ,qua indignus erat agereprefum- ces excommunicaffet ;nec magni face
6.87 . piller,divinoiudicioſolo proiectes,occubuir. sent , illi fubitò non comparuerunt .
Surins 8. Hic enim dum Dominici Natalis vigilias ce Milicem alium ob.eandem caufam dia
Nouenal . in lebrare Ecclefiam caperiffer, fer forgila bora- bolus no & te fequente inuafit , & aiam
vita S. Gode rum momenya egrediebaturè remplo Dei , uc fubitò excorfit. Alijquoque ab eodem
fridi l. 3.c. in domo ſu pocula lafciua spumantilns fate excommunicati à diabolo præfocati
12 . risikawiebat, irau afirmarentmulticu poft fuere.de quibus lege uitam abaqualucius fori
galli cantum in ipſa nocte vidiſſe bibentem . ptam c.23.apud Surium ,tom.6 .
Sod tum effet ex genere Son wtorio , nullus Vndecimum eſttemporum ,facrarüre
in wicoillo Ricomagen , iuxta feculi dignita- rum direftio acexpilatie . Pet.Cluniacen
tem ,haberetur nobilior, celebrare Miffarum fe fis,poftquam multa, quæ in hocgene
Vemn is expetitur . Noc dubitabat mifer vino tepalam & frequenrer a Matuſconenfi
madefa&tus appetere,quod ieiunus quifquenon quodam Comite fuerant commiffa, re
fine metu poteft terrente confcientin explica- venfuit,infelicemeius & horroris ple
re.Verum ubiexplicitis uerbis facris , confitta nam de uita migracionem in hunc no
& o Dominici corporis facramento,do iple fum dum commemorat, 6 ad terrorem &
bl.a.mire :
pfirealijsdiftribuitadedendum : mex equis correctionem noftrorum hæreticoru : (, l
ni binn itusad um
mod voce emit m tens ,adter tum fole nnidie, Mati ſcen e info lati o prop rio
tamruit , acfpumus cum ipfa myfterij facri refediffet,eumq;multitudo tam militum , quae
particula ,quam dentibus comminuere non sa dikerfi ordiniscircumftarot : repentè ignotus
Luit, ab ore proijciens , intermanfuorum
us ab homo equo in fidensfor palatij citium ingref
Ecclefia deportatur.Nec caruit ulira hac epi- fus omnibusconfpicientibus admirantibus
depfia infirmitate, fed per finguloslunares cur- ufq; ad ipfum equitando peruenit .Cumq;ici
fus incrementis decrementiſque hac femper affaret,feronellecolloqui dicers , ut furgeret,
pertulit, quia abhaviftu nimio nini minimèin wc fe fequeretur,nontam monuit,quàm impe
felix itinkit . hunc epilepticum ener- Tauit. At ille inuifibili potenzia contričlas,
gumenum fuiffe indicat hinnitusequi nec iam refiftere uwlens furrexityutq; ad offrir
nus : &meritò, quia ficut equus & mu domus proceffit :ubi equnm paratum inuenies ,
-lus , corpus Domini non diiudicauit. eumqueabeo confcendere iuffus,afcendit.Ck
Bredenbachius non diſſimilem violati iusftantis habenas ille arripiens,ftatim cum
jeiunij, fed in cibi'qualitare ,uindictam velocifimo turſupermera ferricun &tis conspi.
recenfet his verbis ; Paucisabhinc annis cientibus cepir. Cume; immen foreiusclamore
poftquam Torpatenfes in Lutheran am Hitri acmiferabili eivilatu totu cinitas cen.moraad
tram concefferant, feria fexta folemne Paſche taminuifum spectaculum concurrifferz tādius
feftum proximeprecedente , finita Lutherani eum per aera currentemaitoniti conff'exetät,
Ecclefiafte.corrione,ciuibusè templo Dimairi . quamdiunaturalioculorum neie eum fubfequi
virgini facro reuertentibus quidam aliamcon potuerunt. Qui cumeam diu Jutturritacines,
Tivem de familiarem ineitatad praedium : fuccanite,nociferantemasidirent ,necinnare
togatunn-demam comitetur.babere-ſeegregiè valerent,fubtraétustandemuifibus hominü ,
paratum perafinem Voofthaliexm Alter pa- nus quimadmodum meruerat eft fuelusſo
tüm abborrens respondetfibi efle gallum opin vius itemoniorü.Sic ifte direptiones & ka
Pare elixum , quem cupiat in fymbolum adfer- crilegia fua luit in hac & in fequenti
* re.Dum admenfemuccumbitur;alteres quod vita . Huiusmorespoftea imitarus Ot
wam galliambederevolens imprudens pene ip gerius quidam Oeconomus ; quia non
ih Jum deglutit ; quod cum neque tranſmittere, ja grauiter deliquerat; in hac vita fuit
neque eximere valeret,co ipſodie fuffocatur, al . Jeuerè admonitus, ut fururæ , fi faperet
ter pofiridie Pafchema:c spiritui corripitur,don. vitę iupplicwm effugeret.fubdirenim
--on multopoft rabie ac fui erricxagitatus ,ani Venerabilis idem Abbas; dum hic por
mrmna cum namone exhaint.Sicille Belo tā,qua mifer ille Comes abductus fue,
E 2' rat, &
168 onum
Diſquiſiti Magicaru
m
.
rat , & quæ poftea femper obftructa quit , Sanciusfamulus tuus , quid , inqudm ,
-manferat;conatar aperire ; Ecce inuifibi- hic agis ? vado, inquit , Castellam , iterque
-liter à Diabolo raptus, at uidentibus, qui ad- meum multusexercituscomitatur,ut ubi deli
erant multo in aera ſpacio ſubleualus;ſed con- guimus , ibi con delictis panas debitas exfol
feftim dimiſſus corruit , eiuſque corpore graui- samus : Et,cur,inquam huc diuertisti? Eft,
ter collifo, brachium quoque illius fubita ruina inquit , mihifpes uenia , & fi mifereri volue
Confregit. Duo alia exftant exempla lib. ris celeriorem mihi requiem comparare pote
3.uite S.Remacli,quæ apud Surium men sis. Quimodo, inquam ? Quando , inquit ,
fe Sept.legi poſſunt. Ego addam quin- nuper expeditioni quan nefii,interfui, hosti:
cuin exeinplum poenæ , quam milites li inuitatus licentia, Ecclefiam quandam cum
poft obitum perpeti ,qui manus ab ex- quibufdam focijs inuafi , que intus funt inuen
pilatione temploruin non abftinuerát ta diripui , veſtimenta infuper Sacerdotalis
in gratia tamen deceſſerant , viſione mecum rediens.aspartani. Pro quo ſpeciali.
quadam idem auctor declarat : quam ter diris foenis ſubaltus affligor , reme
- ille (vt certiſſima fidecompertain do-. dium à te , ficut à dominomeo , gxiantis pof
ceat,multa addidit ;quæ cenfui præter- fum precibus expofulo . Nam poteris mihi
mittenda,potuitilla poni libro præce- ſubuenire, ſi beneficijs ſpiritualibus me 574
denti,capite de Spectris mortuorum , fed no dueris adiuuare , Rogo infuper , ut domi.
incoinmodè hic recenſebitur:eo quòd nam meam , uxorem tuam , ex mea parte ,
: variæ quoque pænæ hic , & fupplicia mea functus uice depreceris , ne otto ſolidos ;
eorum narrantur , quivt Matiſconen- quos pro feruitio meo mercenario ikre, mibe
fis ille comes ſacrilegi fuere . Itaque debebat , reddere iam moretur; & quod ne
Petrus Venerabilis inducit ipſum qui ceffitatibus carnis, fi adbucuiuerem , reddi
viderat Petrum Engelbertum Mona- diffet, Anina mica longè ampliushisegenti ,
chum iam ., & à fæculari ad fpiritalem erogas do eos pauperibus ,largiatur. Iam ego
a lib.i.mi- militiain digreflum fic loquentem : a talieius collocatione multo magis animatus ;
TK.6.28 . · Tempore quo Řex Aragonenſis Alfonſus, re- quid , inquam ,deconcize nofiro Petro Deio
gnum maioris Alfonfi Hiſpaniarum Regis iã cà nuper defuméto actum est Rogo,ut.fi quid
-mortuiobtinebat,contigit ut contraquoſdam , de illo nosti, aperias. Ilum ,art,operamiſca
qui in regione,qua Castella dicitur,ei refug'a ricordie frequenter quidem ,/ed maxinè pra.
bant, exercitum commoueret,ut de ſingulis teritæfamistempore,impenſapauperibus,bea
regni fui domibus , finguliilluc pedites uel e torum requieiadiunxerunt,euita aterna par
guites dirigerentur,edido Lanciret .Ego edi& to ticipem effecerunt. Cumque eum tam from
coa&tus , vnum ex mercenarijs mercede mihi prè di facilèmihi refpondere audiſſem ,adicci;
- feruientibus Sancium nomine , ad exercitum en de Bernelio alio ciue nofiro ,ante paruun
destinani.Paucis poft diebus decuerfis , omni- tempusfimiliter ut noti defuncto, aliquid tibi
ibufque qui expeditioni illi interfuerant ad pro notum eft illum ,inquit,infernus poffidet.gust
priaredeuntibus,ipfe quoque domum reuerfus ad te mir andashuic uillélites con indicio di
eft. Non longo deinceps tempore e'apfo, more rimendas fralatus ,multa lajèmuneribus ant
humano,morbocorreptus , nec diu cum morbo gratia illictus iniufiè iudicauit : quia cui.
luctatus, defun &tus est . Inde post quatuor dampauperi uiduæ quodam tempore baconens 1
ferè menſes ,ex quo è uita decefſit, dum apud unum ,qualecumque uitæ eius fuifidium , cum
Stellamin domo mea hyemali tempore iuxta deliter, auferre non timuit. Tunc löge am lius
ignem in le &to iacerem f,ubitò iam diétus San- ad maiora quarcnda animi feruore fucienſus,
cius circa mediam noctem mihi adhuc vigi- adiunxi. De rege noſtro Alfonſo ante pau
· lantiapparuit . Qui igniaffidens , carbo cos annos defunão, tibi aliquid notum cffepa
nes; quafi ad calefaciendum ,vel ad clarifican tuti ad becquidam alius in fenestra capvi
..dum ,huc illucque reuerfans , multò magis fe mie froxime fuperinfila reſidens; Noli , mif,
: mihi cognofcibilem demonftrabat.Erat autem hoc ab iftoquirere , Giled ignorat. quoniam 3
: nudus ego abfque omni veſtitu , excepto paruo · recens, eius ad partes nofirasaduentus; hoc ei
! vilique tegumento, quo velut in honeftiuta cor- potum fieri nondum perm ifit . Mihi vf
poris obuelabat. Gjuem cum vidiffem ;quis, rò , cui à die obitis mei quinquennalis
ro
..anquam ,estuiat ile bumili noce ; Egofum ,in- cum huiufmodi spiritibusmora ,plura quam
Libri III . P. I. Q. Il. Se & . l. 09
ifti nouiter nota fecit,quod ko rege queris igno criminis abolere neglexerat , æternis
tum effe non patuit. At ego rurſus noue so- cruciatibus fuiſie mancipatum.Catho
cis anditu attonitus, ac uidere cupiens socis licis vtriuſque ſortis optio eft;hæreti
auctorem ,conuerti oculos ad feneftram , adiu- cis qui & confeffionem refpuunt; &
tuſque luna fplendore ; qualumine fuo omne purgatorium negant,altera tantúcom
tunc domus ſpacium clare illuftratat; confpi- pecit;quam agnoſcunt, & facentur. Ad
cio hominem ir inferiori feneftre margine refi hoc caput reducitur irrifio uirorum fans
dentem ,quein in eodem habitu, quo alium zi átorum , quam Deus non ſolet relinque
deram ,cernens: Et tu ,inquam ,quis es? cgo,in re impunicam . Scribitur tale quid in
quit,eius quem aspicusfociusfum, Cartel- antiquiſſima S.Carilephi yita : Mulier
lam cum ifto con multis alijs proficiſcor. Ei tu , quedam Gunda nomine, quam clandestinus
inquam.de rege Alfonſo , vti dicebas, aliquid fupplantator illexerat,ſpiritui fan &touolens il
nosti? Noui,inquit, vbi fuerit,ſedverò vbi mo ludere,uirili preſumpta uefte,in beariſſimi Ca
doft nefcio.Nam aliquamdiuiormentis acri- rilehi monafteriumingredi conata effzur pro
bus inter reoscruciatus poftmodum à Clunia- baret uerumne effet illius uaticinium , quopre
cenfibus monachis inde fublatuseff. Exinde ve dixerat fexri færpin eo numquam datum irico
rò,quidde eo factum fit prorfus ignoro. Hisdi piam in illud intrandi; fed iusto Dei iudicio,
His ad focium ,qui igni aſſidebat , verba con- priufquàm uel afpiceret coenobij claufos adis
wertens, ait, furge e iam iter inceptumper. txs arrepta à Diabolo retrorſum ruit,ideoque
agere incipiamus. Ecce enim iam omnes vias, fede abillo uexata est ,ut dicere me pudeat.
qua intra velextra caftellum funt,fubfequens Cuputenim illi adegit inter fæmora fiáfa:
fociorum impleuit,do iam multis
nos exercitus ftum eft, ut qua facratis liminibusfalſa ofcula
velocifſimèpratergreffis , vt feſtinanter eosfe- imprimere tentauerat, imprurdasſsiicorporis
qui debeamus vrgemur. Ad hanc vocēSācius partes oſculari cogeretur;fexumque ipſa fium
furrexit , de flebilivoce , quod prius rogauerat quem sirili habitu tegere uoluerat,cunétis.com
ingeminans;Rogo,inquit,Domine,nemei obli nere uolentibus palam proderet .Ea res effecit,
miſcaris, utdominam meam ,coniugem tuã utdeinceps eo fe conferremulieres auſa non
quatmus, quod corpori debebat, mifera anima yont.Sur. tom .3.Menf. Iulij. vrinain & no
meæ reftituat;oro, follicitus exhorteris.His di- ftri temporis muliercularum audacia
Etis ftatim vterque diſparuit.At egomox con- hoc exemplo eis narrato reprimatur .
ingem iuxta me in lešto dormientem , citata Aliquando etiam ,ob feftoruin dierú
voce exſuſcitans, priufquàm ei,quod videram cultum temeratum Deus talia permita
vel audieram ,narraren ,interrogauiz Vtrum tit, vt ei accidit qui feruile opus facie
aliquid Sanciocomuninostro mercenario pro bac in feſto S. Philaftrij. B. Rampertus
mercede deberet . Qua reſpondente, quod ego Brixienfis in tractatio. de translatio. s. phim ....
nondum ab aliquo nifi à mort40 audieram ;ſe laftrije
videlicet eidem Sancio adhuc.ceto folidos de Duodecimam caufam præbet multorú
bere : nequaquam vltra debitare potui,cuifi- pufillanimitas,e defperatio,cum maroreop
dem do mortui relatio & mulieris confirma- presli, à Deo uel non petunt auxilium ; uel
tio conferebant.Fattomanecéto illos fólidos à fe malis eripiendos diffidumt : qua de cau
coniuge accipiens.ca de mecquodcögruum vi- faetiam pleriquefedemoni vt auxiliatorifu
fum eft addens:procius qui apparuerat falute byciunt: prębet etiam curiofitas nimia cau
pauperibus diftribui , & facrarum Miffarum fain , quandoimpudenter petimus ſci
adiutoria cià ſacerdorilusmea prece ſtudio re, quod nulla rationecomperit inue
impenſa ,ad plenicrem peccatorum eius remif- ftigare: prius illud pater , ex Hiftoria
fionem adauzi.In hac tan clara,tam cer- Theophili Oeconomni , quam nobis
ta ; tam commendabili viſione doce- oculatus teftis Eurychianus, patriar
mur, quod mortuos opera lua leguatur. hos cha nouæ Romæ ,dereliquit ;quam ali
quidem milites eo quòd confefli decer bi breuiter artigi; hic latiùsprofequar
ſerant, & culpam facramento pænité- verbis auctoris ; Cam Cafar luftinianus
tiæ deleuerant , expiatorijs fupplicijs rerum potiretur, 1 heophilus quidam in fpido
pro poena peccato debiti ad tempus ; Cilicia AdanaOcconemus Ecclefs fuit, miul
illum quia non confeffus erat , & culpá tis quidem ille gratus, & Epiſcifalımutere,
E 3 quod
. 1
go Diſquiſitionum Mágicarum ...
quod famen constanter detrectauit,dignus exi QVAESTIO VIII.
ftimatus. Qui ab amulisimmeritòaccufatus, Cur cùm ifa damna plerumq;diaboluspor
et de officio Oeconomia deie&tus , in eam ani- fit per ſe inferre , malit vti operamaleficorü ?
mi impotentiam , adeoque impietatem , deue Vas inuenio cauſas.alteram quia
nit; vt hortatori Mago Iudeomorem gerens, D
Chriftum Dei filium ac matrem eius Mariñ re credit iniuriam ;quando crearuris ra
data (yngrapha turpiffimè abnegaret, ſeque to tione præditis, & baptiſino'ablutis, &
tum imperio Satana, qui fe videndum obtule chriſmate delíbutis , poteft abuci ad
rat,traderet, atquemanciparet. Quid hic fa- creatoris ipſius vilipendiuin, & irrita
ceretmiſer,tam nefari criminisfibi confcius? tionem :pluribus etiam fic nocct, quia
Totus animo perturbatus ;vtnuſquam ferè pof non adcò homines abhorrent à couer
fet confiftere, cùmirato Deo ſe demonis effe fatione, & familiaritate inaleficorum
mancipium cogitaret; mutato confilio ,tandem atque odere conſortium diaboli . Si
ad fanctisſimam Deimatrem confugiendum namque femper ſe dæinon palam ob
duxit,ac templum eifacrum petijt;in quo fuas truleret , mulci fædus cuin eo percute
preces ac fupplicationes ,cum multa ieiunatio- re , & has artes maleficasexercere de
ne coniun &tas,no tes ac dies in defeſsè con fum- trellarent. Denique plures aſciſcit ſce
pſit,magnumque veræ pænitentie ſpecimen e leris focios, quos perdar .
dere cæpit . Subditur deinde, adınodum Altera eft , quia quædam per homis
: pia & verè poenitentis acdemiſicon nes poreit, quæ velnon poffer, vel non
tritique ſpiricus , oratio ipfius Theo tam commodè poffet per ſemetipfum
phili.Quid multis ?addit, Theophilus qua immediatè perficere : Verbigratia: fi
draginta diesin hoc Marie templo perdurans, refiftendum fit alicui viro fancto con
nullumque orandi, e plorandi,lamentandis cionanti', aut recta fuadenti:ficut per
que finem faciens ( tantus in illo feruoreret Iamnem & Mambrem Mófi, per Eli
poenitentie) denique, opitulante Sacra Virgic mam D. Paulo reftitit.item fi fint hæ
ne,fuam fériptam egrcofignatam diabolo fyn reſes (pargendæ , ficut per Simonem ,
grapham , qua Chriftianifmum abiurauerat Menandrum , Marcum , & alios fecit .
(mirabile duetu recepit,in Dei gratiam re- item ſi lacrisrebus abutendum , quod
diji, cóc. hanc hiftoriam ( qua falutare in maleficijs frequentifinum eft : g
cunctis;qui,iuſto Dei-iudicio ,in mali- quibus cun per homines abucitur, co
gni hoftis, aut maleficoruin eius mein piofius lucrum refertaniinaruin.tum g c.quicum
brorum manus inciderint , ac certum quia fic plures in fraudem inducit : na que 26.9.5.
a apud Sur. efficaxque remedium proponitur) .cx contemptoribus rerum facrarum CON
menfe Febr. Græcishabent Metaphraftes, # ex La temptuin adauget, veneratoribus fal
707.I. tinis Petr. Dainianus & Sigebertus. b sò perfuadet hæc à Deo , uon à dæmo
b Damian. Pofterius,de curioſitate ;traditur à B. ne fieri, b & fic ad defenſionem ma
ferm . 1. de Aug. & in Decreto Gratiani iferitur. & leficorum multos inducit, atq; ita pec
Nat. B.Ma. Interdum hæc ob culpas venabiles à cafum eis impingit: tum quia conſe. h foc D.Au
ria virg. si. Deopermittuntur,maximè vt ſancti quitur vtad magicaın fuperftitionem , guft.truc.).
gebertus in &as & gratia eoruin ,qui fanitatem red- homines etiam addant facrilegiū: Vn- in loan .
Cro. dicuri, cunctis.innoteſcat. hocconti- de Deus magis inagiſq; offenlus,.plus
c cult:26. git Abbati Moſi,apud Callianum ,pro ra etiam in dies
9.5. ex D. pter leuiculam iram ; d'hoc , propter ruin miſerosmortales permittat . In
Aug.lib. .præcipitem gulam & leuem , cuida re- terdú tamen,quod perillos poflet,ma
de doctrin . ligiofæ apud D.Gregorium ; e hoc , uult per ſe operari, cum vt eorum ali
Christiana, cuidam religioſo , ob tepiditatein , & quam grasiam promereatur, tum ve ab
4.22.64 2.3. diſtractionem in oratione, apud fcri- ijs fufpicionénoxæ remoueat,tú vt fic
d cellat. 7. prorem vitæ D. Bernardi; if quorum potétia fua oltenter. Singula e xéplisil
4:27. lanarie -fainam auxic D. Bernardi, D. Iuftrat Remigiuslib . 2. Damon clair.c.9
elit. Dial. Equitij , & D.Macarij, per quos Deus Reitabat dicere de remedijs malefi
6.4. illos liberauit . ciorú : ſed id diftero in vltimü'librú.Se
f lib.2.6.17 quitur videam'de vana obferuatione .
I N S. IL
co 71

LIRRI III:

PARS POSTERIOR ,

SI V E

DE VANA OBSERVANTIA

QV AE STIO I

Quid fit

E hac egit D. Tho ne officij vel ftatus, non tenantur ſexe


mas . 2. 2.9. 96. Poc tamen , vrincipit dubitare , conſilium
teft definiri. Vana ob petere à doctis: quod fi non faciat, ne
keruantia eft ,Magia ſu- gligens eft. potuit eniin fcire , & ideò
perftitiofa ;qua commo non ignorat inuincibiliter . Nullum eft
! dum aliquod fperatur peccatum , quando quis ioco tantum fa
ex re,qua nec fupernatu cit, fine preiudicio ,velpericulo ſui aur
raliter eo pertinet,neque alterius: & item fi quis laboret igno
naturaliter id preſtare poteft . Dicituruana, rantia inuincibili, & vtiturmedijs vel c Caieta.es
quia uelnon conſequítur effectum in bonis , uel indifferentibus. Valen.at
tentum ,vel fi conſequatur , plus noxæ , 2.9.96.
CV ÆSTIO III.
quàm commodi adfert. quia homoil
la vtens percipit vtilitatë in rebus cor Quotuplex fit ?
1 poreis veltemporalibus , animęverò
detrimentum refert. Dixit ,nec fupernata I cauſam finalem diſpicias , poteft
liter, quia qui effectú expectancà Deo , reduciad quatuor quaſi ſpecies . Prima
per media Deo difplicentia ; ij vani eft , quando exſpectatur commodum
ſunt in rebus exterioribus feu fortunæ , vt
. QVÆSTIP : IL ... in aniinalibus,ſegetibus, vineis,bona
aeris conftitucione & c. 2.quádo expe
Quale peccatum fit ? Starur bonum aliquod corporis, vtla
nitas,liberatio à carcere, hoftibus, fer
Ziquando lethale ,aliquando veniabile ro, igne,aqua & huiufmodi; quia fic ſe
a sil.verb. A Lethale eriti primo li fiat ex pacto putac fore innoxium .3.quando expe
fuperftitio. expreſſo cum dæmone. Secundo, fi quis atacur bonum animæ naturale, ve ars,
9.10.infin. gnarus fit faltem fubeflepactum taci vel.fcientia aliqua.4.quando expectan
6 Silu. fo- cum fiue cùm admonicus non vult de tur bona fupernaturalia, vt ſunt remiſ
1
pra Na fiftere. Veniabile eft, quamdiu quis fio peccatorum ,per aliquas terras ora
MATT. 6. 11, ignorar tale pactum cum dæmone; fi tionum formas,aut verſiculos Pfalmo
Manual.es tamen necipfe tenetur ſcire , nec fuit tum , vel facræ alterius fcripturæ , &
aft commu- admonitus. b Intelligede eo, qui nec alia huiuſmodi,ab Eccleſià vel Deo ad
pis.
conſuluis perigos.Nam licet ,quis racio hocnonordinata.
Quæſtio
72 Diſquiſitionum Magicarum .
quod is poffit fanare .
QVAESTIO IV . Secundo, fi effectus attribuitur magi
cis imaginibus,figuris, agillis ,chara
Vnde dignoſci queat, quando for buiuſmodi teribus,ipfis verbis, velrythmo, vel
uana obferuantia ? contactui, & c . & non Deo , quæ libro
1. diſcuſſimus: & in his plerunque eft
SECTIO I. incantatio , & pecc . M.
Tertiò, fi quis vtitur cerris orationi
Ico breuiter ; Primo . Si conftet bus,aut fententijs etiain facris, aut o
DI quod effectus ſuperet paturæ vi- peribus pijs , in rebus vanis,& ad Dei
res ,tunc attendere oportet, an per fa- cultuin, & honorem , directè,nec indi
cram Scripturam , vel Ecclefiæ defini- rectè pertinentibus. Voco indirecte
rionem , velapprobatain ab ea tradi- quãdo res non funt vanæ , quia ſunt vii
tionein effectus ifte Deo tribuatur, fi- les proximis, vt fanitatem illi,vel no
ue quod idem eſt , an huiuſinodi reſti-' bis ipfis adferentes. Nam in huiuſmo .
monio conftet, effectum hunc effe di- di rebus fieri poflet aliquando , vt licet
uinuin : fi nihilhuiuſmodi reperitur , nos rationein ,fiueinitium neſciamus
effectus tribuendus eft pacto cum de- praxis alicuius ; tamen vir fanctus ali
mone inito , & proinde cenfenda ſu- quis id inſticuerit, & à Deo huius effi
perftitio magica , vtminimum , yanæ cientiæ gratiam obtinuerit . Quare in
obſeruantiæ . Tales funt effectus remiſ huiufmodi, fi quis ea adhibeat ex me
fro peccacorú extra facramenta , quoad ra deuotione, & curationem à Deo ex
mortalia, extra facramentalia , quoad fpectet folo ; lanè indirectè ad Dei ho
culpas veniales. Item diuinatio reruin norem hoc referret,auctorem omnis
futuraruin contingentium ; inflexio , miraculoſæ ſanationis; & qui orationi
aut directio earum actionum , quæ ab ac fidei,ac ieiunio Chriſtianorum , fa
arbitrij libertate merè dependent. nationes pollicitusfuit. Fuit (nifi fal a in fumm .
Secundò, ficonftarem ,cuicribuitur lor) hæc ſententia Caier,a ita fcriben uerb. fuperf.
effectus,hanc vim à Deo , vel à nacura ris : Quarta fosperftitio est obferuationum in ftitie
.
habere , non eft vana obſeruantia ex verbis ,met rebusfacris partandis dicendis ,se
parte effectus; fed poffet effe vana obtendis,adiun aliquibusconditionibus
&tis non
feruantia ratione alicuius vitiofæ cir- malis, quarum rationefcitur:ut patientes fpa
cunftantia. Verbi gratia ,cilicium ,di- [mum neruorum , primo Carlino oblatoChri
fciplina, ieiunium , quia corpus affi- fti cruci in parafcenevtuntur proremedio.com
gunt, & inacerant,prædita funt virtu- fe &to exillo annulo :fic de fimilibus. Quã
te ad coercendum concupifcentias car tum enim apparet, in huiufmodi fuperftitio
nales,ex viribus carnis, & corporis ha interuenit : quoniam manaconditiones appar
bitu nimis læto pullulantes ; fed fi his rent .Si tamen ex mera deuotione fiunt,
addas circumſtancias ridiculas , & ad nonnifi à Deo intendant, de exfpectent effe
hoc å natura ,Deo ,vel Eccleſia non or & um ,putantes Dèum inpiraſle alicui fan & o
dinatas ,veluti certam horam , definitú uiro huiufmodi conditiones ;non audeo dom
numerum, quem nec excedere, nec nare,fed tolerabile mihividetur. Sic Caie
minuere liceat ,vel præfentiam certa tanus . Cuius ego fententiain eatenus
rum perfonarum , vel vt fiat illa vel il- amplector, ve putem diftinguendum
la manu, flagro ſerico, & huiufinodi, ante factum , & poft factum . Quoad
erit vana obieruantia . Ex his regulis eum ,qui confliam peterer , num fibi
infertur efle yanam obferuantiain . licerer huiufinodi facere , omnino ſua
derem defifteret ; iinmò refponderem
SE O ILO : II. non licere , cum enim lege ordinaria
non fit folicus Deus huiufmodi codi
Rimo fi ad productionem effectus ciones, in quibus aliquid vanitatisap
requiritur fides in ipfum hominé paret , fanctis infpirare ; temerarium
qui fanaturus; verbi gretia , credere , eft fibi quid huiaſmodi perfuadere, &
faltem
Libro III. P. I. Q. VII . 73

faltem res iure habetur pro laſpecta : 'rios) tradunr in ſpeciem pios, & Deo
Quare , & teneturquis admonituseâ acceptos, Methodus communior eft
vitare. Sed fi quis poft rein bona fide, huiuſmodi. Principio iubent diſcipu
& opinione,qua dicit Caietanus per- lum generali confeffione totius vitæ
actam , & nunquam ſuper eo monitus: maculas eluere, & frequenter commu
vel confiteretur,vel confilium quære- nicare : & quandocunque in peccatú
ret ,non auderem illum damnare præ aliquod inciderit ,eodem ftatim die co
teritipeccati; conſulerétainen in po- fiteri;indicta per Ecclefiam ieiunia di
iterum abftineret .Si quæras,an in riligenter obſeruare, & infuper addere
gore fic fit vna obferuantia ?relpõdeo ſpontaneos dies alios, præfertim qua
vt minimum , fpeciem valde veriſimi- libec feriain fexcain, quia nonnifi aqua
lem præ ſeferre. Quod femel dictum & pane vii liceat ; quotidie fepcem
fit circa hanc Caietavidoctrinam , quę Plalmos , & certas quafdam pre
veilis eft , ad inultorum cóſolationem ces offerre . Hæc omnia per ſeptem
factum , vt dixi, & confideranda feptimanas ad vnguem obſeruanda ,
poft
in pleriſque caſibus fequentibus par- & interea ab omninegotiorum fæcu
ticularibus ; in quibus apertè malum , li tunultu , ac cogitatione hominem
vel peccati deformitas non apparet, abftinere fe prorſus debere . Quibus
Quartò, per certa ieiunia, & quafdā peractis libellus alias quaſdain precú
orationes quæinquibuſdam libellis concipiendarum formulaspræfcribit
damnatis ideo à Papa Pio Quinto có tuin recitandas , & certas figuras exhi
tinentur ) dubias indulgentias, & re- bet tunc adorandas , præhgit eciam
niffiones peccatorum , & conſecutio- certas horas quibus preces iftæ , & ado
hem rei optatæ , exſpectare,feu quære- rationes obeundæ ,nempe ſeptem pri
re , elt vana obſeruantia , per cerca ve mos Nouilunijdies ipfo ſole quotidie
rò ieiunia , & oraciones fine humano exoriente . Rítibus hiſce per tria no
labore,fed ſecunduin inftituta artis.cu uilunia ter peractis , debere hoininem
iufdam , ſcientiain infuſione acquire- fibi præeligere diem aliquem , quo fit
re, percinetad primam Magiæ fpecié, magis deuotus, & infpirationi recipié
fit enim ex pacto expreffocum dæmo. dx magis accoinmodarus : tum hora
ne, & eft Morcale.Hanc arcem ,vocant tertia debere folum fe fiftere in tein
Artem Notoriam . damnata fuit Parifijs plo , vel oratorio quopiam , vel in me
anno 13 20.de qua D.Thom.d.9.96.4.1. dio agricuiuſpiam flexis in folo geni
Alexand. de Hales 2.p.9 .defortilegio, & bus , manibus , oculiſque in coelum
alij.inter quos Ciruelas opere Hiſpa- fublatis, ter primum verficulum hym
uico, fed accuratè in hanc ſententiam ni;Veui fan&teffirijus,pronúciare, quod
differuit: quofdam efſe autodidactos, cum fecerit repentè,non minus quam
qui fe pucant, fine vllo labore, lectio- Salomon , Propheta , ac Apoftoli,om
ne, auditionevè, fine præceptore , aut ni ſcientia impleturn iri : adeò vtob
Hudio ; diuinarum humanarumque re ftupefcat ipſemet tain fubita mutario
rum omnium cognitionem breuiffi ne fui,quafi in Angelum , vel hominé
mo tempore, fed diuina inſpiratione, aliú migraffer. Habetis myſteria oia
adipiſci, certis tantum cerimonijs ob huius artis.In quib.quid priusmirer?
feruatis; mentiuntur Salomonem hac ftoliditaté hos ritus afcribentiu !Salo
frerum afte unius noctis fpatio ſapien moni> fcilicet norac ille , yel Feriain fe
tiam conſecut um , & methoduin huius xtam , vel noftram exomologefim , vel
artis libello , quem circumferunt, com euchariſticam fumptionem , ve!Hym
plexum . de adeprione fapientiz Salo- nú,V eni sãåte fpiritus. an verò potius mi
monis refellit eos S.S. narratio 3. Reg. rer blafphemia , tale quid de Salom .
3.de lib.meruin eft commentum ; nec Prophetis ,Apoftolis infinuantern'an
enim ipfi fabulæ artifices inter fe de il facrilegam audacia rebus ſanctiſſimis
lo confentiunt. Conueniunt tantum per ſumınam hypocriſim ſic abuten
quia cuncti ritus quofdam ( ſed va- teminam hunc culcum , & totú hoca
dora
74 Diſquiſitionum Magicarum ' .
dorationis patagium exhibent diabo- bolumn habituri funt remuneratorem
1o ,facras illipreces, & Eccleſiæ ſacra- plura contra hanc Bap. Segaius cap.7 .
menta offerunt ,cui initiantur . Proflin de uero Studio Chriftiano.
gati homines corpus animamq; fimul Huius uanitatis varij funt rami feu
periculo exitij manifeſti exponunt. Et ſtolones, vaumvocant artem Paulinam ,
enim teftator Cyruelus !. de ſuperftit. p. quia fingunta Deo cradicam B. Paulo
3.cap.i. multos huic artivacantes vitæ inecftali cófticuro, & Apoftolum earn
vtriuſque iacturam ſubiffe , quoſdam pofteris tradidiffe. Quid ftultius, fcele
enim fibi notos a diabolo in aerem ſu- itins,blafphemius dici poteft ?
blatos per turbinem , & terra yndiſas Aliam inuenio,neſcio an ſpecié No
rapratos, & ita afflictos,ve toto uitęté qoriæ dicam ,nam in multis conuenit ,
pore incurabiliegritudine laborarint. in eo tamen diſcrepat,quod notoriam
Fuiffe hoc mifericordiæ diuinæ docu- aiunt fieri per modum fubitæ infufio
mentum ,volentis illos in hac vita fce- niszhanc aliter . vocant artem Spirituš
leristam atrocis pænas pendere. De- vel artem Angelicam ; qua dicunt hoini
terioris fibi fortis uideri alios , quorú nem quandocunque vult, omnium re .
tan improbo conacui euentus aliquis rum quas noſle vulc,fcientiam accipe.
reſpondit, iuftè id Deo ad illorü maio re, miniſterio Angeli cuſtodis velalio
reni excæcationen damnarionemque ruin Angelorum bonorú . Huius duas
permittente. De his ſciendum ,a demo tradút ſpecies,vnam obfcuram ; quæ fiat
ne nihil illis ſcientię verè infundi,nec per viam eleuationis,tranfitus, raptus
enim id potelt per modum veræ infu- feu ecftafis :alteram claram , qua dicunt
fionis ( vide dicta lib.2.9.4 .) fed folet ip- fieri Angelis viſili in forma corporis
ſemet illos obfidens, velpoffidens per aſſumpti apparentibus. & iucundècol
eos loqui , ipforum phantaſia curbans loquétibus.Hac vſus fortè Cardanus,
& linguam mouens, ad quædam illis quando cum tribus illis fpiritib . Auer
incognica & arcana proferendum , fic rois diſputauit . Verùm hæc ars nihil
cutfacere conſueuit , quando ftriges eft aliud re, quàm impia Goitia ſeu Mee
post ecſtafin mira parrant, quæ auru- gia alba,de qua dictum lib.z. oechi Ad
mantfe in locis remotiffimis vidiffe , geli ſunt alij., nifi dæmones Paredrij ,
audiſie , vel egiffe, quando verè loco hominum deceptionem , & interitum
moræ non fuerunt. Indicium huiusrei enixè procurantes . Artisimpia falfir
euidés élt, quia quando iftos ſuos my tasluce clarior eft, quia omnes ei' fors
ftas autodidactos dæmon deferit, nihil pulæ funtmeræ coniurationes ſeu ad .
illis ſcientiæ reliquum maner, & neil ad obu
in rationes, quibus illi fpiritum
lorum quidem , quæ paulo antè dixe- fequium adigunt. Conftat autem bo
tant, meminerát. Deinde iure optimo pos angelos non adiurari , fed precibe
bæc ars damnatur, quia vtiturcerimo honorari & implorari velle ac debere,
pijs, nonadhunc effectum inftitutis Contra hancvanitatem etiam fcripfic
(quod femper fuſpectú) obſeruar dies Loan. Bapt. Segoius d.opuſculi c.8.0.92
& horas nihilad hoc pertinentes ; jų- Vnde patet quid fentiendum ,qui iactis
bet adorari figuras illas , quæ nec Dei tant fe fpiritum habere , a quo cuncta
funt, nec ſanctorum ,fed vanæ &magi doceantur (vt folebat quidam Magus.
cæ; Quibus Deus vult ſcientiam infun Parmenfis dicere, aut præditos fe , &
dere , abſque ritibus præſcriptis vllis dirigi fpiritu quodam adeò potente, va
id facit, & infudit olim paucis , hodie etiam imaginationibus alienis queat
fortè nullis,ars ifta contendit non niſi. ,
iinperarequod impoſtor ille Malte
ad ainuſlim exactè feruatis omnibus fius his ipfis annis in Brabantia gloria
ſcientiain infundi , & quidem omnib . ri ſoliqus ferebatur . Nimirum hos fę .
fi obferuent . Non igitur qui infundit dus cum morte percuflife, & ad Ne .
eft Deus,nec Angelus bonus, fed Dia- cromancicorú tribum planiffinè per
bolus. Diabolo offerunt preces. Diabo tinere .
lun aderant, Diabolo iciunant, Dia
obavio SES
Libri FIF." P. II . Q : Ty sea . Ill. 25
ptum naturaliter iuuit, idem etianiay
SE C TI O. III . penfum iuuare, & idco plus cautionis
adhibédum in his appenfis , quoniam

vel Euangelium fancti Toi. aut quit, id est dicere,trıram istamHerbam fbi dd.lib.z.ca
aliqui verſus pfalmorum ,non ex deuo beris, u inter non dolebit e lirid eft dicere, 260
tione tantum , ſed adiunctisuanis cirl iſt am herbam collofi fufpenderis, uczter non
cunftantijs,v.g. vt fic , vel fic fint for . dolebit. Ibi enim probatur contempératio falu
pta, uel reliquiæ fint in vafe triquetro, bris, hic fignificatio fuperftitiofa damnatur,
vel rotundo, tribuendo vinn forme,vel quibusuerbis-ſentit",prius éſe reme
a D.Thom . materia ; a ut ſcriptuin ſit in pergame dij , polterius verò figiium pacti: Sicè
fup.a.4.dopo virginea,veltempori, vt fcriptú fit conuerſo ,no quicquid eficax elta na
Nauarr. d. oriente ſole,vel perſonæ , ut alligatun tura appenſum , tor lunt quidam Indici
call.n.35. fit ab incorrupto, vel modo , ut tot filis tapides contra dolorem rerumslienis,
vel talibus,item neceffe eft,utnulla ad & c.id etiam eft efficax tritum , & intus
fit figura præter fignum crucis ; nulla fumptum . Subdit fapienter Aug. Quan
imago, præterquam Chrifti, vel B.Vir quan ubi precantationes og innòcuzione ,
ginis, vel Sancti alicuius noti,aut ſoli- characteres non funt, plerumque dubium eft;
ta angeli boni ,item nulla barbara , & utrum res que alligatur autquoquomodoads
incognica Dei, velAngeloruin nomi- iungitur fanădocorpori;uinatura ualeat ,quod
na fint addita ;denique nihilaliud ad- liberè adbibendum eft, in fignificatiua quadă
fit vani vel mnendacis. Deus eniin nun: bbligatione proueniat , quod tanto prudentiis
quam eft auctor mendaci), vel vanica- uportet cornere Chriftianum , quanto efficacité
b ita fen- tis . 5 Obijciat fortè aliquisfolum fi- prodeffe uidebitier. Sed ubilatet , qua cauff*
tiunt cano- gnum crucis iure Canonico permitti. quid ualeat,quo senimo quiſque utatur , inters
niste p tex. Rep. Canonem agere de chara & erib. eft. Ex quibus verbis tria colligas. Pria
o. non licet. quibuscrucem annumerat : noagerea mò,fi putatur res naturaliter prodeffe ,
26.9.6.D. de imaginibus; quę cum in reinplis piè tunc licetfufpendere de corpore,quia
Th.fup. D. habeantur,cur non poffint & collo ge hoc fittanquánıremedium.Secundò, fi
Antoni. z. ſtari?De ligaturis ſuperſtitio fis ; fic D. putatıir no pródefle naturaliter' vt cáu
p.tit. 12.6. Auguftinus.c Adhocgenus pertinentom las ſed duntaxat yè fignum fæturęſana
1. Martin. nes ligature atque remedia , que medicorun tionis,tuncômnino abftinendum . Ta
de Arles, de quoque diſciplina condemnat, fiuein precanta tho , fi res dubia fit , nec adfint medici,
fuperfti. tra tionibus fruein quibuſdam notis,quaschara- qui confulantur,cunc aniinum & inté
#ta.io.vi- deres uocant, fiue in quibufdam rebusſuſpen- tioné appendentis,rem bonain vel ma
guer.c.5.6. dendis atque ligandis,uel etiam faltandisquo lam facere ; bonain , fi facit opinione
0.5 . dammodo,non adpreſcruationemi corporum , priore;malam ,fi pofterius credar.Túc
ell.2.de do fed ad quafdam fignificationes occultas , aut enim incideret quis in c. admoneant.26.
# rin.Chrif. etiam mamfeſtas,qua mitiore nomine phyt- q.7.quo laici anathemati,clerici degra
6:20. repeti cam uocant,ut non ſuperstitioneimplicare,fed dationifubijciuntur : Canones e non ecino liceat
tur in c.il- natura prodeffe uideantur, ficuti funtinaures permittunt orationes alias inſcribipe 26.9.5.06
lud 26.9.2. in fummo aurium fingularum ,autde ftris bio riapris,præter orationen Dominicain c.non obfer
num oflibus anſula in digitis ,aut cum tibi dici & Symbolū, ſeduſu Catholico , id ad uatis. 26.q.
tur fingultienti,ut dextræ manu finiftri pol Euangelium B.Ioa .& alias S. Scripru . 7 .
licem teneas,cenfuit itaque D. Augu.in ræ partes extenfuin uidemus : quia pat
his effe uanam obferuantiam.arbitror in ijs ratio procedit , népe deuotio fe.
quia hæc ad fururiobſeruationem no. récis , & verború fanctitas. Quę ſi pro
! tabant, fieri nainquepoteft, verleima funtpiè recicacæ ,our nó & piegeltate?
duo phyficain uiin ad fanitatis conſer ſed ſemperſuperſtitiofa , quç diximus,
uationem aliquam obtineant, & tuin uitada in prinis numeri certi iterario
a fuperftitione forent aliena . Addit qñilli uis attribuitur. Vnde fanè opor
idem Aug. poftea ,obferuatu quiddam ict intelligere , quod magnus Callio
digniffimum , non quicquid intus fum dorus fcripfit, fmultis efficax remedium in fin Plus
Darys
76 Diſquiſitionum Magicarum .
varijs malis fuifſe trinamrecitation em huius gloſſario vocatur & palpitatio : huius
verſiculi;Dirspiſtivincida mea , coc. vt no Ipecies à çilijs , vel oculis potiſlinæ.
ipfi ternæ repetitioni, fed in honorem iitius Suidas & Theocritus memine.
ſanctiffimæ Trinitatis ter repetencis , rezillius Plaut.in Mil.glor ; Pracantatri
...n ! deuocioni Deus id detulerit.Sed de ora ci ,colle & rici, ariola, arsfpica, Flagitium eftfi
tionuin formulis mox plura. nihil mittetu , qua fupercilio fpicit. & in
Pſeudo.Nifiquia futurum eft ita fupercilii
SE CI I O. IV. falit. vede Cælium libro feptimocapite 29.
quò videtur referendum , quod quidā

(randomisiun ) animaduerfio ; de qua vel finiftræde obſeruant ; vt fi hæc tinci


B. Chryfoft. hom . 2 1. ad pop. Anticohen . net , inimicum ; fi illa , amnicum , noftri
Et quid tandem funt omnia ? Sapè drmum putent meinoriam tum recolere . de
quis fuam egreffus hominem videt menceu quo Ariftenetus, businebou Cescon tà b in epist.
lum n, el claudicantem & ominatus eft. EceTa ,OʻTEoueta dispía sipepeysumu. amatorid,
poſtea,sivirgini occurreris,fterilis dies erit ; nonne auris tibirefonabat,quando tui lachry
fi uerò meretrici, dextera , en plena, multà mans recordabar ? & alicui huc pertine
mercatione plena . ] mox ve par erat in re videatur illud Lesbiæ varis à Vero
hanc dementiam inuehitur. Quod ve- nenfi conuerſum ,
TÒ Auſonius tria tantùm omina agno Sonitu ſuopte Tintirant aures.
fcit , eum refellunt ceteri qui plurium Quod illa dixerat : Boulevo' evden
meminere. fortè de præcipuis cantùm xcatpol. & apertiùs incertus quidam ,
toquebatur. ſed quęilla in re vanilli- ſed antiquus;< c inter Ca
a d.c. 20. ma?D.Auguft. fic fcribit; a His adism Garrula quid totis refonas mihi noctibus tale & .virg.
guntur millia inaniſſimarum obſeruationum , auris ?
fi membrum aliquid ſalierit ; fiiunétim am Kefcioquem dicis nime meminiſsemei.
bulantibus amicis , lapis , aut canis, aut puer Quod referre ad amantium ſympa
medius interuenerit : argillud quod lipidem thiam , nimis longè petituin. huc per
calcant tanquain diremptorem amicitia , mi- rinet & Spatulamanthia, quæ fit nuda ſpa
nismoleftum eft,quam quod innocentem pue- cularum inſpectacione . A corpore
rum colapho percutiunt pariter ambulan- eciam fumitur omen tternutationis, &
tibus intercurrerit . Sed bellum eft , quod offenfionis pedum ,de quo mox plura
aliquando pueri vindicantur à canibus.Nam dicemus.
plerumque tam ſuperstitiofifunt quidam , vt Alia ducuntur ex nomine , alia ex
etiam canem qui mediusinteruenerit , ferire fortuitis aliorum verbis,alia ab ijs quę
audeant , non impunè . Namq; à uanoreme- domi , alia ab ijs quæ in via concin
dio cito ille percuſſorem fuum adverum me gunt. Ex nomine ductum illud , quod
dicum mittit . Hinc funt etiam illa limen narrar ¡Glycas d de Augufto , eum d annal.p.
fuum calcare , cùm ante domum fuam tran- Nicopolim vocaſſe, quam exftruxerat 3 .
for : redire ad le &tum , fi dum quis fe cal vrbem : & ibi hominis ac afini ſtatuas
ceat fternutaxerit : redire domum , fi proce- aheneas locaſſe; eò quòd ea nocte, quæ
densoffenderit : cum veftis à foricibus rodi Actiacam pugnam pręceſſit, in homi
tur,plus timere ſuspicionem futuri mali,quam nem inciderat, quia finum agebat, cum
prefensdamnum dolere.Vnde illud eleganter que illius de nomine ſciſcitatusfuif
dičtum et Catonis ;qui cum effet confultus fet : in quidem refpondit ille nomen eft,
à quodam , quifibi erolas eſse caligas diceret Eutyches ( h .felix ) aſino vero ,Nicon ( h.
a ſoricibus;reſpondit,non eſse illud monſtrum, victor ): ] Ex verbis fortuitò prolatis,
fed vere monftrum habendum fuiſse,la foris quæ Ciccro cenſuit propriè vocari
Ces A caligisroderentur.] vides quor gene- omnia ; e Vi cum filia Conſulis bel e lii.de di
ra hic fuiſſe a D. Auguft.enumerentur lum Perſeo cogitantis, patri dixit Per uinni.
primò Saliſatorium.de quo Iſidorus ira ſcum obijffe, quod erat Melicæi catel
dit Salifiatores feu Salitores vocari huiufli nome. O inooxóina ſunt,apud Plau
modi ominoſos . Saliſsatio Fanuss ver. cuin, fi introijc in ædes ateralienasca
nis,
Libri III. P. II. Q. IVI 77
nis , vel anguisper impluuium decidit hæ d (de quo optimè illicin Cóinen. to c. 21.89
detegulis,vel,ut hodie multi peccant, locutus fuit Thom . Anglicus ) & Ge- 22 .
fi falinum euerfan ; vinum effufum , fi deon , e & Ionathas , f & in alijs Hi d Gene 24
" crebrius, velrarius in menſa iternuta- ftorijs ,Gregor. Vi l.in cauſa Cardina e ludi..
tuin : fi, quod in conuiuio verbum tri lis Simoniaci, apud Martinuin Polo - f1.Reg.14 .
fius pronunciatum , fi quis crus cruri nun, & D Auguft, s & Clodouzus g Fulgof.li.
impofuerit; fi canis vlulauit, coruuste Rex Francornm . b Deoininum ya- 1.6.3 .
cto infidenscrocitauit, & huiulinodi . rijs fpeciebus , fi quismulca uolet a no hEona.li.
Quæ foris eueniunt non funt pauciora ftris diuerfa , poterit legere Blefenf. d . 1.c.4.
& hoc genus vocant to gofrom vi quę epil.65. & Ioan . Salisberienſern libro
D. Auguſtin retulit ,item leporem iter primo deNug.curial.capite vltimo,dumine
tranſuerſo faltu uelut diremitte;lupů , minerit ea ab ipſo non approbari , ſed
capram , aut aliud aninal in via vidil ut aulicoruin vitia commemorari , &
se , & ,quod ex irreligiofa mente hæreti notanda imprimis hæc quæ ſubiungis
ai corum profectum , habuiſe obuiu ino- verba .
nachum, cuius eriain merio apud Per.
Blefenfem Epift. 65. & alia infinita, uc Cetora de genere hoc adeo funt multa,los
ſubiecta poft finem huius ſectionistas - диасет
bula docebit. Vilaſſare queantFabium .
Huic ominoſæ obſeruationi pluri Quibus quacunque domus inſtiterit , çam
muin tribuere olin Romani , ut patet 'nec ab ipía ſalutearbitror poſſe faluari,
ex Ciceronis lib. de Divinat. & Valerio < Quare
Maximo libro prima, capite quinto . Itein
Græci & Aegyptij,ut docet Paufan.in Concl . fit, Omina femper illicitum obfer- i in fumm .
Achaio. & Theophraſtus in Charakteriſ mure. nam licet Caiet . i ſcribat : poteft
v . fuperfi:
a c.deſuper mis, ubi multa exempla ponit , a nec- homo abfque omni preſagio cauere prudenter tio.
ftitione. non Syri, ceſte S.S.in Regurn hiſtoria ab immine tibus dubitando ne preſensorcin
lib.3.c.20.verf.33. ubi legitur noméoni fus fitfignum futuri ex communi utriuſq; cau
b' lib.1. re- nis,quod D. Aug. b negat feia facris la coelefli, uel eliam diuina prouidentia ,utfa
tractat. licceris inuenifia, forcè inciderat in li- quis cadens çarporaliter , timeat aliquem ca
brosin quibus non habebatur , uiri profum in ftatus,uel honore, & c. propterca tamen
omine acceperunt , profædere errapuerunt, non defiftat ab operibus prudenter agen dis,fest
doc. of evSpes oímpis avtoxalso teirar- cautius uigilet.cmc. Potest enim effe,utiſteca
AMB TA, V: nuncin LXX.legitur,vel potius fres fit effitus caufafururi cafus,& propterea
oiarísarte, interpretatus eſt,in genere significet illum . hoc reuera cft de valde
funt augurali,ve& Hebrçuin nachas ge raro.velnunquam contingentib. & , fi
ncrale eli , & pro ratione lubiecti inter quando contingat,iam non omen pro
pretanduin. ideò nofter re& tinimè ver- - priè dictum , fed prodigium pacius fue
cit omen . De horum omnium vanitate . ritga Deo iniſlum , & ad #p:4700xaridy
legendi Per . Blefenfis d.epi/ ?.65: Fran- : licitam ,promorú emendatione,referé
c Picus li.6 cil.Picus, c Vvimpina,Mich .Medina . Jum . Equidem femper inihi vifa hæc
de prenot... Benedict. Pererius, & Iul.Sirenius: prę.Caiet. obleruatio portam pandere, ad
s.v vimpi- cipua ratio eft, quod cum omina cerrå oinofam iltam obſeruationem , quæ
na ( quio nullam cauſam habeant, led a caſu pla D.Auguſtino & alijs inaniffirna fein ;
pri.) lib. de nè dependeant, in contrarios ferè fem per vita .nonne ( uraruerbis Ciceronis
diuin.c.13. per euentus rapi poifunt . exemplo fit de Diuin . )hacji ufcipimus,el pedisoffenfio
Medin . de illud Anchifæ apud Virgilium , qui vi- nobis, en abruptio corrigie , co fternutamenta
reclaſ Dei ſos equos ſpein pacis ait facere, & belerimt obſeruanda? Nonne feinper prære
fide li.1.c.2 luinminari. Lögeautein diuerfà funt, xat lupertitioſus, offenſionem quam ..
Fermius in omen fortuicum arbitrio luo rapere , uis pedum fibi diuinain iram præten
6.24 Gene. & fignum a Deo, ex neceffaria , & ad dere? quid enim aliud gentiles conten
difp.6.Sire. honorem Dei tendente canta, pofcere, debant ? Nonne hoc in Tib. Graccho
kb.9.de Fa quod in S.Solicitè fecere, feruus Abra- obſeruarút ,quo die occifusfuit,domo
egre .
78 Diſqullitionüm Magicarum .
a Valerius egredientem ad limen grauiflime pe allocutione & falutationibus eius in
M'ax.li.n.c. dem a offendille ? Nonne dicat , hoc ceprum moraretur, vel ne curioſius ,
4. Flutar.in idem Craſſo infauf i prælij die accidif quid egreffa faceret,ſcrutarentur . De
Grucchis . fe ? 6 Nonne hoc de marito Laodamia fternutamentis femper erit quoexcufent
b Plutarch . fcribit . incidat in aduerfum aliquid, qui fter
1
In Creffo . nutar : ducet ab eadem caufa virumą;
Cim foretres velles ad Troiam exirepater euentum . fit felicior alius , & optatis
nis , poriatur , id ipfum dicet figoum fuiffe 1
Pes tuks offen fo limine figna dedir . fucceffus, & nóa naturali, led fuperna
Vt vidi,ingemsai ,tacitoque in pettore di coeleſti caufa communiideueniffe . Sa
xi, nè fternutationem medium omen cen
?
Cui.in Ho Signa reuerfuri fint,precor,iftaviri.c ſuere veteres , vt notarum Scholiaftæ
Toid . epift. Theocriti, e ideoque fternutanreali- e in Thalia
Nonne de fe iam venia dignus Tibul- quo ,aftantes illi bona verba dicebant, fris es Epi
lus ? qui cecinit : Yt fi quid portenderetur mati, id faufta thala. Hele
precarione auerterent.fmatutina fter nes .
O quoties ingreffus iter,mihi triftia dixi, nutationein prorfus infauftam , ineri- f Plin . lib.
dlib.i.eleg. offenfum in porta figna dediffepedem.d dianam firmiſimi aufpicii, & conatus 28.6.2 . A
non irriti indicium ,rebantur , etiá Ari- puleius , de
Quid fi enim dicerent, euentum húc fotele auctore , & maximèdia dextro afino lib.z.
ab eadem prouenire caufa prouiden- latere. Vnde Propertius , g sở.33:
tiæ , a qua mortes & ftrages iftorum > proble. 6.11.
Nonne Caietano iudice abſoluendi; Nunc tibiwafcentiprimis ( meanita )dio b Xenopho.
Sed obijciat aliquis ,B. Marcus Euan bus, anabal.lib .
geliſta , Fuangeliz and i caufia,nauigio Aridas argutu mis ten nit omen amor . 6.
Alexandriam petens, cùm nauem egre i li.z. eleg .
dererur ;calceum rupit, atque Deo-gra Et Catullus, de Acme & Septimio , 3 .
tiasagens,iter ſuum expeditúefie per- k fternutationis dextræ approbatio- k Epigram .
hibuit . Refp. hoc ex apocryphis profer nem , vocat aufpacium bonum .Quid ? -43.
Ti. Deinde , vtvtar verbis Pet. Blefen- quod & peditum obſeruabant, & Græ
fis , quicquid alij credant , ego indubitanter cis quidem omen erac bonum , vt ex.
credo,fanitum Euangeliftam ,hoc non exfuper Hywino in Mercurium : Latinis infauftuin
ftitiofa curiofitate dixiffe, cui etfi nunquam cal cenfebatur , vtex Catone dereRuftica 2
ceus ruptus effet, ei tamen fui expeditionem iti fuit alijs obferuacum.De Sor.cino aufpi
neris, fer Spiritumfanétum Dominusreuelaf cio aquè ridiculi veteres, dequo præ
fet. ficille: qui addit aliud omé,eorum ter Plinium in Hilto. natural.eriam re
qui, fi in itinere aliquis interroget ,quo ctè accipiunt illud Aufonij.
proficifcantur,fubitò rebitant.Nitun
tur facto fudith , 8. verf.33 . quæ difce Quadrupes aufficijs quis iungitur oſcini
dens inhibuit,ne quis eam quò profici bus? Mus .
ſceretur, interrogaret; quafi interroga
tio aliquid ominis habuiffet, quod ſu Vide N.libro -1. Aufon.lect.cap.25.
1ceptuin iter potuifler impedire. Sed Sed hçc ſuffecerint de nugis oininum .
hoc eft finiftre interpretari menté fan de quibus etiam nonnulla Polydorus
Ctæ viduæ , quæ id vecuit tantú ne quis 3.deprodigijs & Naufea lib. 2.mirabilisim .

Hic inferenda eft Tabula boc figno + notata .

SECTIO
‫‪.. ::‬‬ ‫‪:: :‬‬ ‫‪1.1 -‬‬ ‫‪-‬‬ ‫{ !‬

‫‪،‬‬ ‫هم‬ ‫د ‪.‬‬


‫*‬ ‫(‬
‫را ‪.‬‬ ‫(‬
‫جاء‬ ‫‪..01 ! .‬‬ ‫!‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬
‫‪.‬‬ ‫‪3.‬‬ ‫‪:: : ۱۱۰.‬‬ ‫‪ :‬و ; ‪.: 2‬‬

‫"‬

‫‪. ::‬‬
‫مددکرتے تھے‬
‫‪ ...::::‬نه ؟‬

‫‪2‬‬ ‫!‪-‬‬ ‫ر ‪.‬وید‬ ‫‪,‬‬

‫۔‬ ‫‪، 2‬‬ ‫‪:::‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪:: :‬‬
‫‪. . .‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪2‬‬

‫ونتر‬ ‫‪...‬‬ ‫!‬ ‫‪:‬‬

‫اهد ‪..‬‬ ‫; " }} } ‪::‬‬


‫‪ ......‬اے ( ' ‪' :‬‬ ‫‪35 :‬‬
‫‪.‬‬ ‫‪! } }}}31‬‬ ‫إ و ‪(.‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪ .‬له‬ ‫و‬
‫‪-‬‬ ‫ر‬
‫ف‬ ‫‪{ :‬‬ ‫ر ‪-‬‬ ‫و‬ ‫ا‬

‫‪.‬‬
‫ܐ‬. . ] :'
،، ‫' ܀‬ ; :: .I . r ;? '

‫ܐ‬
Libri III. P. 11. Q. IV.Sed . V. Et VI. 79
nouum annum ,quàm antex velpoft foleresfo
SECTIO V. cere . ita dito, het welmenfam tuam cum lapi
Hibus, welkpulis in domo taa praparares eo tem
Eptimò, poteſt norinunquain uana pore,sestper uicos da plateas cantores, co cho
obferuantia contingere in firenis rcs ducere ,cut circa tectum domustua federes
primo annidie dandis. Solebant Ethnici enſe tho circumfignatus, ut ibi uideres
kalendas fanuar. ( vt docent Suetor . telligeres, guid tibi in fequenti anno futurum
a Sueton.in & Ouid. ) # magna folennitate cele- effet, swel in bivio ſedisti ſuper taurinam cur
Augu.es in brare, in honotem lani, & inter cetera tem ,ut cibi futura tib: intelligeres,ve ſipa
Calig.Oui. tunc inuicem dare ſtrenas, in omen fi nes pradiétancete coquere frciſi tuo nomine,
J.Faſtor.Fe ue precationem bonam anni profperè ut fibene elevarentur, & fpiffi altifieret,
Aus in stre- decurſuri,vel aliorum inulorum adij- inde proſperitatem uite tud eoanno prouide
ciendorum , nam dicta quafi trena, & res, ideò quia Deum creatorem tuum (hæcfa
ternarius perfe &tionis atque plenitudi ciendo ) dereliquifti, & ad idola , illa ua
nis iudex,eo quòd tria fint oinnia Aris na te conuertisti, e apoſata effe &tus es ; duos
b lib.z. de ftoteli.b Has ftrenas proprer huiuſmo. annos per legitimas feriasfanitear. Burcha.
cæl. di ſuperftitiones,concil.Antifiodoren in Pænitentiali,lib.19.cap.de arte ma
C cap. 1. fe vocar diabolicas, + & quieas init. gica , verf. ObſerualtiKalendas, Vbi
dcino obſer cunt damnari videntur a D. Auguit.a- habes breuem quandam enumeracio
Hetis, 26.9. pud d Gratian . & a Martino Papa,qui; nem fuperftitionú illius diei,quæ cum
7. Non licet ( ait ) iniquas obſernationes agere ftrenarum miffione hodierna clarum
Kalendarum , cocijs vacare ,neque lauro aut eft nihil fimilitudinis habere. Vbipro
viriditatearborum cingere demos. Omnis e- lapidibus fortècorrigendum eft;lantitijs.
& c.non li- nim hac obferuatio Paganorumeft. o Sole- No habui in quem locum coinmodius
cet: 26.9.7. bant aurem pij Chriftiani eo die ieiu. reijcerem ,etli facrilegij aliquid fubef
nare ,in deteftationem gentilitiæ ſuper fe cenfeam , quod Hiberni filueftreslu
ffermo. 17. ftitionis, vt docemur a D. Ambrof. f pos in magno honore habent, & in pa
g Can .10. & Conc. Toleta.4.8, qui verò contem rimos aſciſcunt,quosCharichristappel
pro ieiunio feftum diem ,cum paganis lant ; pro eis orantes & benè precan
h !ca.fi quis agebant, illis Romanorum Conci. ſub tes, & fic fe ab illis lædi non verentus .
Kal.29.9.7 Zacharia Fontif. dixit anathema.h narrat Cambdenus, in Britannie An
Quare fi quis hodie , vel in honorem tiquilat.
lanivel Sirenix Deæ epulis vacaret ,
aut ftrenas mitteret, vel acciperer, is eſ SECTIO VI .
fer idololatra ,fi id faceret tantum , ve
comen certuin proſperi euentus ,forer
· vana obferuantianixta diuinationi, O Come fuperftitio eft temperatiorum ;
plerumque morralis, fi tantum idface- nó ad Dei cultum , fed ad directionem
ret , vt incertum omen vel augurium , negotiorum fuorum , vt qui certis tem
peccatum effet veniale, fi animi tārum poribus herbas colligunt,uel ligna ſuc
caufa , vel amicitięconſeruandæ cauſa, cidunt, pro ædificijs velnauibus,ſuper
pro conſuetudine Chriftianorum ,nul ftitione carenc;fi id faciano permoti na
- lum effet peccatum : immò fifaceret in curali obſeruationemotus, & influen
honorem circumcifionis Dominicæ , tiæ coeleftis. certis enim temporib . vis
quam tunc celebrat Ecclefia , merere- herbarum efficacior eft , ligna quoque
rur.coram Deo. Nam hodie ceſſantex- minus obnoxia funt corruprioni, &
olitæ Gentilium fuperftitiones , quæ apriora funt ad uſum . Sed fuperftitio
tam rigidæ fanctionis canonum caufa foret, fiobferuaretur certus vnus heb
fuere : domadæ, vel menfis dies tantum , vel
Cauendę tamen etiam hodie fuper- certa diei hora ; qua talis hora vel dies
ftitiones illæ , de quibus Burchardus eft ; vel adderentur circumftantiæ inu
ita fcribit; Obferuafti Kal.Ianuarij ritu Pa riles, aut orationes ociofæ vel non ap- i co nardi
Fanerum , ut siel aliquid plus faccres propter probatæ. i Vnde fequitar.quod recte
Bins
go 1 Diſquiſitionum Magicarum .
a c.8.9.2i- Binsfeldius infert , a huc referendos hos Ecclefiam olim in Kalédarijs fuis
cent.26.9. qui obferuant certas festinitates, vtconuer fignaſſe.quorum pofterins nihildubi
seg d.c.no fonis B.Pauli, Vincentij, Vrbani, vel to, quin falſum fit ,nunquam enim hæc
obferuetis aliorum; quibus fi piuat,velcælum ſe Ecclefia recepit, Apoftolicæ prohibi
Silu.v.fup- renum fit, fibi ſpondent fere.itatem , tionis memor , d pofterius poteft reci d li.14.
flitio.q.10. fertilitatem , vini copiam vel inopiam , pi:aftrologorum enim ifta commetta tiq.lec.com
Sic intellige aut continuarain per tot dies pluviain , fucke, & Aegyptus inuentrix aſtrolo
Burchard . vnde & fuperftitiofos fecere verſus, giæ. Petrus Breslayus libro primoNotabi
d.c.v.3 . quorum primus eft . lium capite 53. huiusmodi dicit effe Iant.
1. & 25. Februar.4 . & 26. Martij 1. &
Clara dies Pauli bona tempora denotatan . 28. April.10. & 20. Maij 3. & vlt. Iunij
ni, ớc. 10. & 17 . Iulij 13. & 17. Auguſti 1.&
24.Septeinbr.z . & 21. Octob.3. & 22 ,
Item qui colligunt herbas in die Sancti Nouemb.si & 28. Decemb.7 . & 22.va
Ioannis, ad certos quofdam effectus , de acceperit neſcio . Sufpicor tamen ,
credéres eo die habere vim naturalem Aegyptios pro fcæuis , & ne fattis ha
efficaciorem ,vel inferunt arbores ipfo die buifle etiam dies illos, quibus tot pla
Annunciationis B. Mariæ ,vel in Feſto gis a Moyſe percufli, & quv Pharao cú
S. Stephani minuunt ſanguinem equorim , exercitu mari demerſus. Nam fingulis
& fimilia faciunt , naturalem caufam gentibus infignes clade aliqua dies,po
attendentes , quæ nulla eft, vnde vanè Itea femper atri habiti,vt de Romanis,
ilta inftituunt, fed & fefta fic potius in Grecis, alijfque docuit Alex.ab Alex.e e ad Gal.4.
honorant quam colunt. Si verò dire . Exempla plura harum ſuperſtitionum v.10.
ctè ifta adfcriberent merito Sanctoru , ſuggerunt Patres, illa D.Pauli uerba , 3
& Deo tribuerent effectum vt fanctos ( Dies obferuatis,c menfes,de temporadan
illos honoranti, viderentur & ipfi ſan nos Timeo uos, ne frustra laborauerim in ko
cos illos honorare , quare nec audere bis ) explicantes,vt Ambrofius, Dies
eos damnare.Huc etiam pertinet ,qui obferuant,qui dicunt utfuta , craftino profici
obferuant quofdam dies, vt puta diem D. fıendum non eft , poft craftinum enim non de
Magdalena ,diem lunæ , & c.ut in fauftos, bet aliquid inchoari , fic folentmagis decipi..
-vel ve faultos ad iter, aut rem aliquam Hiautem colunt mentes,qui curſuslunafer
inchoanduin, item an cum ſurgumi,primò fcrutantur,dicentes vtputa, ſeprimaluna in
induerint calceum vel fermorale dex- ſtrumento confici non debent.nona luna ſerum
terum an.fcæuú,aut quo pede primuin emptum viputa,domum ducere non oportet,con
tangant terram , veldoino egredian- per hac faciliusfolent aduerſaprouenire .Tem
tur, & quæ huiuſinodi nugatoria , eos pora uerò fic obferuant, cum dicunt: Hodie
conftat peccare iſto ſuperftitionis ge- Veris initium eft,feftiuitas eft poftcras Vulca
nere . Tales in iure Canonico videntur nalia funt. Et talia iterum siunt, Pofterum
dies Aegypriaci ,quorum mentio apud D. etdomum egredi non licet. Pofterum figni
b de cöfer. Auguitinum . 6 Collegit nationú cun- ficat aduerfum eo preposterum , quafi elapfa
malefi.in 3 ctarum ferè diesomninofos, & obſcæ. commoditate feruum Annos fic colunt, cum
casila dipo nos Alexander ab Alexand. lib.4 . gene. dicunt , Kalendis lanuarijs nouusest annus,
finua ad dier.c.20. fed hos Aegyptiacos præter- quufi non quotidie anni impleantur,fed ut la
, malef. mifit.Cælius Rhodiginus ,c hoc tan- niilliusmemoriam recolant bifrontis,hac
' c Comen.in tum ; vocari diesatrosdo citoewédas. vul- perftitione utuntur, qua longè debet eſſen fer
epiſt. ad Ga gì a ueteribus deluxata uoce, Aegyptiacoș; uis Dei, fi enim Deusex toto cordediligatur ;
14.4. Ench . ab Aegypti,inquit, uanitate proclinato nomi- ipſo propitio,nulla debet effe formido neque fu
6.79.6 in ne. Eorum Augustinus meminit,cg in canoni picio harum rerum . Profperè enim poteft ce
c.non obfer- cis decretisnon eft prætermiffum . Sed qui dere, quicqd fimpliciter fübDei deuotione fit .
netis ,br.
é dies ifti apud Aegyptios , hocdebuit D. Aug.f Eosenim in cultat, qui dicüt, non fd.c.20.
quis exifii- explicare. Glona Canonica vult , Ae- proficifcar quing profperus dieseft,autquialu s epiſ.119.
maret 26. syptios docuifle qui dies toto anno in na fic fertur,vel proficifcar ,ut profperè cedit, c.7.
9.7 fauti forent ad opus inchoanduin , & quia ita fehabet pofitiofidcrum .Non agă buc
menje
Libri HII. P. II. Q. IV. SEC . VI. Et VII. 81
menſe.com.mercium , quia illaftella mihi agit petit: nihil diei, coeleſtes orbes tú, vel
menſem ,vel agam ,quia fufcepitmenfem .Non ſidera ſingulare influunt . Vis illa ,ſu
plantem hocanno nin eam ,quia biſfextus eft, pernaturalis ergo , cur non idein com
quæ ad verbum comment. ſuv inferuit petit enixis die Anaſtaſis , vel Natalis ·
D. Anſel.Idem Auguft.fic alibi; ficut obfer Domini ? ſpeciali, inquient ,priuilegio .
nant, qui certis diebus ,fiuemenfibus,uoluntet dic fodes,vnde nofti cui & quádo con
noluntaliquid inchoare, eo quod fecumdum ua ceflum ? conftat experientia ,dicét. Sed
nas doctrinas hominum faufta,uelinfauftae illa fallax , & vnde certus es, non expa
xiftiment tempora , & alio rurſus loco;ple- to effectum naſci? Deuorio perſuafit
na ſunt conuen tic ula ra
noſt hom ini bus ,qu i dicat alius.Non bona deuotio ; quæ cú
i tempora rerum agendarum a Mathematicis ac ſcandalo coniuncta , quæ merito fufpe
cipiunt. Iam uerò nealiquid inchoetur and adicta,quæ anilis , quæ fingularis ,quæ nul
lo Ecclefiæ vel tradicionis munita ſuf
fic
quos ior um ,authui
Aegy ptiscosuſm
uocaodi ali
nt, quid opemrum
ſápèetia e fragio. Faciunt in his partib.multi.Sed
dieb.
nos, mon
re non dubitant. Hactenus Patres ,quorú in ijfdem partibus multi pietatis, & re
1 rum fidei morumque in periti , in ulti
adfcripfi verba ; quoniam , licet Ap prio-mo curiofi,multi fuperftitiofi. Iege Mart,
loco, & iuxta contextus ſeriem , de Arles tracta.de ſuperſtitione .
dolus loquerecur de ſuperſtitioſo die
sum ,menfium , & annorum cultu lu
SECTIO VII .
dæorú, quos Galarę Iudaizantes haud
dubiè imitabatur, vt optimè cuin Græ
cis D.Hieronymus & Primafiusarbi Nomalis depellendis ,& morbis ſa
paganiſini fimul irrepſerit , vi vidi in nandis varię,vtfi quis faciacoblationé
Francia ,tempore Catharina Mediceę ex boniseleemofyna iinpetratis , cre
quando inter aulicas marronas adeo dens ea inaioris efficaciæ ad effectuin
hęc vigebant,utnihil inconſultis altro conſequendum , qui putat crucem ex
logis quos Barones ſuos nuncupabant ) eleemofynis emptam vel facta,efie fan
conariauderent.Queſo, fi quis dies in ciorem , & efficaciorein , qui ofterunt
ex aftrorum reſpon ſanctis ceram vel aliam materiam , illi
den influs
forttunat uxu & pofitura : verùm hæc
; ,vnde? immiſcentes capillos hoininis , vel pi
los animalis ægri, qui mergunt imagi
eft
dem alia atq
illo ue aliadie
eodem , ulis
fing hocisphyfici
fufe ann ,nec eas nes in aqua,pro pluuia obtinenda, qui
faciunt quaſdam ligaturas , nelac vac
rationi bus refelliti.Ad
Ciruel us d . p.3.c.6
itio. cis fubtrahatur ,qui perannulu defpo
qui poteft conful hanc fuperft
nein diariam referendi quoque funt ; fationis meiunt, vt liberéturmaleficio,
qui certis diebusolera ſcopistangúr quipro quibuſdam capitis doloribus,
1
neciniphes , erucæ , campe,velalia in- &fimilibus morbis curandis, ad por
corum lintrem feu obbam colluin ap
praſci ndere tdie
fecta nocean , item quisnolunt
Veneri ungues
, vel nere die plicant. In nomine Patris, & c. quiine
Sabbathi , cum interea non abftineant tiuntur cingulum ægrotatis ad cogno
in honorem Deiparæ ceteris operib . ſcendum a quo fanéto fit fanitas impe
ſeruilibus , qui credunt maiorem inef- tranda,adhibitis alijs definitis ritibus;
fe vim aquę benedictæ Dominicis poft qui Atramen bipéni diuidunt , ut ſanen
quatuor teinpora , qua alijs ad ſpecia- tur manuum , vel digitorum tumores ;
les quofdam effectus; ité quioua, quz qui pro quibuſdam pecudum morbis
gallinæ pariunt die Parafceues,toto alignes ſtruunt ex peculiaribus lignis, &
leruant anno , quia credunt eavim ha- in eum animalia impellunt,velin orbe
bere ad exſtinguenda incendia , li in circumducunt, & quod primo loco trá
ignem inijciantu : cedo enim , vis hæc fitanimal,hoc ſanctisofferunt.qui S.
lupi libum pinſunt,hoc ritu : coquunt
naturaliſne? vndera die, vel matre ? ne
ino hoc dicat,ná quid abſurdius?nulla libum criangularem , prætexto Trini
matri prærogatiua cum præcipua com cacis facratiflimæ honore , & ei quin
F que
82 Diſquiſitionum Magicarum .
que foramina imprimunt , in memo- hoc quotieſcunque feceritis, faritein meñ come
riani lic colorant ) vulneruin Chriili ; memorationem . Obfecro te Dominemi ielu
porea , in B. Lupi honoren , libum Cbriffe,vt per hæc lanetfina uerba.comper uir
· dant in eleemofynam primo mendico tutem illorum , eso per meritum ſanctisſime
non ex propofito ,fed ignaro, & fortui Paſſionis tua , lanetin hec vulnus, em malum
10 occurrenti , fic arbitranturarmenta istud Amen 1.fwcs.In nomine i etrus.. Filij,
pregeſque,fola in paſcuis, a lupis inua con Spiritus fanéti. Amen . Iefus.
di non pofte. frequens eft,in pagis pro De hac forinula mota fuit Ipris ant.
pè Thenas & Louaniun . Superftitio no ſuperiore quęltio , maximè quia nul
de prodit in eo ( ve cerera mitra ) quòd lum naturale ine licamentum accede.
fortuito mendicanci dari debet ; nam bat . Reuerendill. F piſcopus Ipreafis
quid hoc ,vel atuttodiam pecoris , ve ! Simonius, & confiliarij eius,totam cu
ad honorem Dei, attinet ?cales etiam li rationem hanc indicarunt fuperilicio
gaturæ pecuarioruin, ad liberandos ca fam & illicitam , & prohibuerenequis
nes ac pecora a clade & tabe , vel vt ea ea vteretur: Mulcis hæc damnatio dura
inferant pecorib . aliorum.lege Barchar- vita , ſed immeritò . Nam hic effectus to
dud c . 19 v.fecifti legatuvas. us exfpectatur a Deo permodum mi
Huc referendę lunt innumerz 0r2- raculi . Sed niracula lic aſliduè , & qua
tionum formæ , quibus vulgo vulnera fi ex confuetudine poſcere ; ett Deum
fanätur,velmorbi curantur , vel intor tentare. Deinde fancti viri, ad miracu
tuvia arcérur. Quale illud de quo Bur- la edenda, non funt vfi certis , & quali
chard.ibid.y.collegili; Collegifts herbas conceptis verborum formalis,fed mo
medicinales cum alijs incantationibus , cum dò fic ,modò alicer, prout Spiritus fan
Symbolo ets Dominica oratione Corrige au tus fuggerebat. Tertiò fanctitas huius
.daiter ,quam cuin fyinbolo , & dom.o non fatis probata; fic enim plerumque
Tat . ) id eft ,cum credo in Deum , có l'ater no vt malefici pręclarè, ípecie externa ,fan
fter cantando si aliter feci571,decem dies in pe ctitatein mentiantur , neque in hacre
ne og aquajoniteos. If & alia in vſu in- milites ſatis idonei iudices; quibus fan
ter Hiſpanos milites, qui quidam falu &tiuidentur , qui extrinfecus peccata
tatores,veferant, fancte viueres, & om grauia non produnt.Quartò, quidonú
nes gratis curantes, cum fola impoli. Inacionum a Deo acceperunt,illinun
tione linteorurn , & cercorin recitatio quam accipiunt cum conditione, vt ta
ne verborum viuntur:forinula fuit Hi libus veltalibus vtantur verbis, ſed ta
fpanica, fed redda! Lacioè ad verbú ; les commentitiæ formulæ funt indicia
Per Chriftum , & cum Chrifto, & in Chiſio, p.čti faltem latentis. Quintò ,non licet
efl tibi I eo Patri omnipotenti ,in unitate Spiri priuatis coniniſci formulas, quas nec
ius ſankti omnis honor , ón gloria per omnia ſe- jacræ littere,nec Ecclefiafticus vfusap
eida feculorum . Oremus, falutaribus præceptis probauit;qualis eft ita, quæ licentiofe
moniti, & diuina institutione forn ari,aude- abutitur , & deprauat multa ficroſan
mus dicere,Pater nofter ,guiesin cælis concret. cti Millx ſacrificij verba , etiam ipfius
Amen , lefus. Potentia l'arris, fapientia Fily , Canonis; Deniq ; applicat verba cóſe
virtus Spiritusfan &tifaner hoc vulnus arom crationis rei,ad qua infiituta non fuit,
ni malo. Amè lefus.Domine mi Iefu Chrifle, ( quod non eft permittendum ) & præ
eredo quod noéte louis Sancti in cæna forquă terea petit effectú fibi concedi per vim
lauiftipedes tuorum ſanctorum diſcipulorum , prædictorum verborum ; quæ vis , non
accepiftipanem fanct: { imis manibustuis , en ad vulnerum corporis confolidationé,
benedixisti, fregifti , es ded: llitus fanétis fed ad panis ac vini transfubfiantiario
diſcipulis dicens; accipitec'es comedite ; hic est né,a Saluatore nofiro directa fuit.Ne
enim corpus meum , im liter accepists calicem que illud negligendum eft , Ecclefia &
in fanctiſſimasmanus , eo gratiasegifti, Catholicos eius filio , tanta ſemper in
tradidisti illis dicens : accipite có bibite , quia venerativne hrc ſacroſancta confecra
hieest meusfanguis noui teftamenti , qui pro tionis verba habuifle , ve nefas ducerec
multis effundetur in remiffionem peccatorum . illis vti ; nifi quando in Milie facrifi
cio ,
Libri III. P. II . Sect .VIII. 83
Q. IV.
Domini 1405.leétorem ordinis Augu .
cio , vel quando in Ecclefia , vel ſcho-
ftiniani coactum réuocare Heidelber.
lis , aut difputationibus ijs neceflariò
vtendum :contra Diabolus , & mem- gæ articulum ,quo dixerat poſle huius
bra eiusmalefici, rebus nullis vtuntur modi formulis fine peccato aliquem
libentius aue frequentius adiva facrie vri , & nominatim fecunda illa.coactú,
legia nefanda ; quam & ipfa Venerabi inquam , hoc reuocare, ad mandatum
li Eucharilija ,& ijs quæ ad illam per-Domini Epifcopi Spirenfis , & perito
tinent. Hæc mihi nunc contra hanc & rum itudij Heidelbergenfis, tanquam
fimiles formulas occurrebant . erroreum , & polliceri, fe de ccero no
amplius talia verba prolaturum . His
SECTIO VIII . non obftantibus contrarium ipfe cen
fet . Probat primò quia pium eft & me
Ec quiſquam nitatur ar Etoritate ritoritun tanare morbos , non hominú

no 1454. nomine Felix Malleolus , & multi Sancti feciſie.Refp.hocfecere,ci


fuit Canonicus Tigurinus , fed de here tra omnem fuperfticionis fufpicione ,
ſi tantum non damnatus; quare & Io. & fic facere eit pium ac ineritorium :
Balæo & fimilibus tantopere comen- formulas verò hafce fuperititiofasef
datus: hic Malleolus , integro libello , fe, & meritò fufpectas .
duorum tractatusin de excrciſmis, ſe patro Secundò , licet benedicere aniinali
num præbet huiuſmodi precationum , bus in nomine Domini . Refp.licet, fi ni
& medicamentorum . plurima huius hiladdas ſuperfiition dicti vel tacti. .
opuſcula circumferuntur, ſed in pleriſ Tertio , licet illa maledicere, feu con
que multa funt temeraria , erronea, & iurare , & excommunicare, & exorciſa
fcandalosa: quare maturo & fapien ti re : vtfecit S. Vvilhelmus Lauſannéfis
confilio Ecclefia Romanaeius nomé , Epiſcopus, qui ab arguillis lxſus o'n
inter primæ claffis prohibitos fcriptones anguillas fuæ ditionis maledi tio
res, quorum cuncta fcripta fint verita , neexpulit & relegauit. ficut & B. Pru
retulit.ideò Catholicis eius auctoritas minius inſula : n S. Marci propè Con
profigata planè cenſenda : fed nec ra ftantiam , venenofis coinquinatam ver
iiones vllius moinenti attulit . Exami- mibus, cotaliter ſuis precibus munda
nemus fingulas breuiter. vult licità ef- uit. Et Epiſcopus Lautannélis,tum vi
ſe curatione per huiuſmodi verba ( di- uens, cótra venenatas languiſugas,quę
cam latinè, ium vt omnes intelligant , veneno ſuo inficiebant Salmones & a
tum neyuis vtatur; fi eo, quo pronun- lios pilces , exorcilmos ex fàcris Scri
cianda funt verba, idioinate & rythmo pturis compofitos,fecit pronúciari. Et
proponerentur . ) si ſarita Marie virgo ioliti ſunt etiam in Heluetia , cótra val
muerum Iefum uerè peperit: liberetur avimal de noxium. genus verminum , quod vo
buc Paſſione,in nomine Patris,& c.Et illud; cant iuger , inftituere iudiciarium pro
Chriftus fuit natus,Chriftusfuit amiſis, Chri cefium , ficut fit contra facinorolos: fi
Si us fuit inuentus:ipſebenedicat, es conſignet cut & Conftantienfes & Curienles fa
beczulnera ,in nomine, cóc. Et illam ; Ego ciunt,contra vermes alios nuncupatos
adivro uos uermes,per omnipotentem Deum , Lauffkaſjer.Refp. Exorcilmos & Eccle
ut iſta ciuitas uel domusſit uobis tam detefta falticas depult ones animaliú proba
Lilis,quàm Deo est uir ille;qui falfam fenten- ri , quos publicus Ecclefiæ vius recepit
tiam protulit,eocuftam nouit, in nomine l'a & approbauit, non quotcunq ; priuati
triscgc. & dicit hæc dicta , mutatismu comminiſcuntur. Hodie in Ritualibus .
tandis et iam proficere ,contra lumbri- Romanis habemus exprefias forniu
cos & yerines , qui animalium viſcera las legitimas, quas omnes fequi debe
corrodunt. Fateur ſuæ ſententiæ con- rent: posiunt, & vti tuto proprijs dice
trarium elle quendam , qui ſcripſit de ceſiuin, quæ à ſede Romana approba
fupertitionibus(intellige Martin.deAr- tæ :imò fine peccato vt illis pofunt,
ks) & Io.in ſumma Confeffor. & anno eciamſi non fint expreſsè approbatæ ;
F 2 dumns
84 Diſquiſitionum Magicarumi.
dummodò nec improbatæ , nec à viris Profperè , dixit , poreſt cedere , quic
doctis & pijs in dubium vocatę, nec a. quid fimpliciter ſub Dei fit deuorione.
pertain vanitatem præ ſe ferant. Vt fa Quintò ex facra Scriptura fic argu
nè in fornula ipfius exorciſmi ſeu ad - mentatur;Paulus dicit,omnia quacunque
iurationis lauſannéfis Epiſcopi nihil farites in nemine Domini nostri lefu Chrifti
continetur,quod poffit improbari;ni facite. e quiomnia dicit , nullum actú e Coloſ. 3.
fi fortè citatio illa, & procuratoriú pi- ( faltem bonum ) excipit. Reſp.eum ſu- v.17 .
fcium , & alij quidam actus iudiciarij, mere pro certo , quod eft in controuer
1
quæ omnia viderur vana & fuperflua: fia , hụnc actum animalis cum talibus
quod idem dicendum de publica pro verbis curati efle bonum . Nec dicit A.
xi Conftantienfi & Curienfi. Tertia pof .licita eße quæcunque in noinine
verò illa adiuratio erat introducta pri Iefu facimus;fed quæcunque facimus,
uatim à rufiico , nec de origine prima ea nos in hocnomine, & non in alio
eius quicquam conftat: in exorciſmis facere debere .
autem non recipiendas quafuis pro ar Sextò , tempeftatem per maleficium
bitrio exorciſanris preces , fed certas excitatam , ab agris alio maleficio re
& ab Eccleſia præfcriptas,docent Có pellere,eft actus bonus: ergo etiam ſu .
cil . Carthag.4.can.7. & Io.Micrologus perftitiofa formula licet repellere inor
lib.de elforval.Ecclef.c.7. Quoad factum bum animalis maleficiati. Antecedens
denique Guilhelmi & Pruminij, fimi- probat ex l.eorum.C. de malef. & au
lia legimus de S. Patricio & alijs ; ſed ctoritate A zovis in ſumm. & Archid .
aliudnon probant ; quàm licere facra Reſp. & legem illam , & auctores eam
adiuratione, vel oratione, virtute Dei , fequentes manifeftè errare contra fi
animalia roxia expellere ;quod nemó dein , ve docebo fusè lib.6 .
negat: Iicere autem certas formulas ar Septimò, quoad primam formulam
bitratu quorum uis confictas in vſum excuiat illam; Quia si particula in ea
inducere, id non probatur, quod ego non eft dubitatiua feu coniecturalis: 1
nego.Sanè Apoftoli, & Sanctí, abſque ſed caufalis , fignificans idem quod ,
alia verborum additione dæmones ex- quia verè . Quemadmodum ,in illo :fi in
pellebant, & morbos fanabant in folo dicas ens.cognoſce.item ,ſi in inferno nulla ei
a då.3.v. Chrifti nomine a ſic DD . Petrus ac redemptio , fanè terribilis eft recordatio. Refp.
6.6 . 16. Paulus, D.Io. 6 D. 7 h.D.Andr.DD. etiamfi ita fumas , formula efie ſuper
V.15 . Iudas & Simon, c & D. Hilarion . ad ficiolam.quia vel illud additur, vi cau
b Prochorus fecere . fa fanationis, vel vt fignum . fi vt fignú,
in uita 10. Quartò addit, pro argumento ;ex le- non eft fignum ad hoc à Deo vel Eccle
c Abdias li. genda S. Blaſij,eum benedi tione foli- fia inftiturum .ergo à priuato , & tum
1.9. 10.0 iú munire animalia imbecilliora cótra meritò fufpicamur pactum cú dæmo
13.hist. A- grandiora : item ,quòd qui porcos ca- ne.quia cuin Deo nemo fic paciſcitur:
Poſtolor. Itrant , eos D. Antonio commendant; neclicet nobis, Deo fignum præfcribe
d D.Hiero. & fiporci D. Antonio donati violécur re , vel dare.Si ve cauſa ;vel quatenus ae
in eius uita. ab aliquo, illum non eſſe impunicum . rem verba verberant , & ſunt talis ſo
Refp. hæc nihil ad rem pertinere :nihil pus( quod eft ridiculum ) vel quatenus
enim hic verborum fuperftitioforum ipſa verba vim phyficam habét ( quod
intercedit. De D. Blafio in vulgaris le- æquè abſurdum ) vel quatenus habent
gendis multa narrantur, quæ nulla ni- vim moralein . quæro an hæc fit ex ope
runtur fide vel auctoritate . Cur Beato re operato;an ex opere operantis? non
Antonio porcus appingatur,neſciozni illud , quianon funt Sacramenta . fil
fi hoc ex hac ortum conſuetudine fue ftud , ergo iam à deuotione res pen
rit : ſed quod huius conſuerudinis ini- det . ergo etiamfi alijs vteretur verbis
tium ,rurſus ignoro. Deuorioni popu id à Deo obtineret . ergo iam vana for
lorum puræ & innoxiæ.ſanctorú cari- mula . habet hoc argumentum vim
tatem ſepenumero fauere & applaude contra ceteras omnes . Nec tamen
te videmus. Nimirú rectè Ambrofius; vim habet cótra inftitutas ab Eccleſia
formas
Libri FII . P. II . Q. IV . Sců . VIII. 85
formas exorciſmorum , quia Deus.Ec- fam non eſſe . Quod nec nos dicimus :
clefiam in his dirigit, & fponfæ ſuç vo dicimus tamé , quia non folet Ecclefia
tis fauet,adeò vt Ecclefiz preces huiuf exorciſmos verfibus ligare,hoc nó ca
modi; vi nominis Chrifti , quodinuo rere aliqua fufpicionis caula .
catur , & inſeritur ; vt cauſalimul, & Decimò vule eciam ratione ricuum .
vt fignuin operentur, eo modo quo & & gelticulationum uariarum quibus
ſignuin crucis formatum pronuncia. vruntur ruttici , & alij huiuſmodi me
dentes,nó pofle dici fórinulas fuperfti
2 Tyreus li. cumque . a
de demonia octauò contendit licere aliquando tioſas . Resp.ritusomnes & geftus abfo
cap.vlt. dæmonú vri minifterio , & eos ad hoc nos, quos Ecclefia non recipit,nec ver
inuocare: quia D. Theodorus Epifco- bú Dei,fcriptú ,vel non fcriptú, appro
pus Sedunenfis ingentem cainpanam bat ; cenferi meritò vanæ obferuantiæ
à Leone Pontifice libi donatain, a Ro- fpecies, & propterea fugiendos , tan
maSedunum vſque per dæmones por quam fuperftitiofos . Addit etiá cercè
çari curauit . Confirmat, quia genera- parú piain dicti ſui nultiplicéconfir
les hæ propoſiciones ſunt reijciendæ , marionem.primaelt. Chriftus Domi
omnibus nobis iniuriam & damna, & nus cæcum ſanauit fpuens in terram ,
moleftias pertinaciter inferentibus ett & facto luto , & eo illicis oculis . 2. D.
ignoſcendum , qui hoc dicat ex Domi Marcus eodem modo ſutorem ſanauic
ni præcepto ,euin dicit mentiri. verita in manu finiftra læſum.3. Heliſzus mi
si enim confonum eſſe non parci , ſed ros geftus fecit , vt pueruin fuſcitarer.
oportere puniri; Item ,de ufuris gene 4. D. Hieronymusper fignum crucis
Talem facientes prohibitionis detetta leonis pedem fanauit.s .in paruulis ba
rionein errare, cu in multis contractus prizandis multos ricus , cactus & ino
vfurarum videatur licitus. Sic vult, qui res nuncexercent Sacerdotes , qui in
negant vllas formulas fuperftitiofaser primitiua Ecclefia fuiffent exorbitan
ſe licitas, eos quoqueerrare ; Refp.me tes. Resp . ex his ineptifine inferri, ad
inirari audaciam ,vel ignorantiam ho ritus ilſos a mulierculis & rufticis pri
miais .audaciarn quod fabellas nobis uata auctoritare receptos.Chrifti Do.
pro hiftorijs obtrudat , quarú nullum inini ritus fuit maximè myfticus & fi
refert auctorem . Si hoc accidit ( non gnificatiuus, vt S. Patres oítendunt. He
credo quidem ) led fi accidit , fpeciali Iizæi factuin ,prophetia fuit incarnatio
Dei reuelantis permiſſione hoc ab Epi nis Dominicæ. De D. Marco illa narra
ſcopo illo factuin ; alioqui nec omnia tio ,mera nænia elt. D. Hieronymus EC
{ emper fanctoruin aliasuirorum facta clehiattico remedio , & proprio Chri
imitanda,immò nec neceflariò femper Itianiſmi ſigno fuit vfus. Sacerdotes,
probanda . Confirinationis primum qui alios ritus feruant , quain Ecclefia?
membrum prorfus , vel calumniofuin præfcribit,peccant: qui eoscantum fer
elt, vel ablurdum.calumniofum , fi vim ; want quifunt in ritualibus,nihil faciúc
præcepti Dominici de remiſſione iniu quod non Ecclefiaftico vſu à pluſqua
riæ intellexit : abſurdum , fi fic intelle mille annis receptuin fit, vt docet Belor
xit, ut ex argumento videtur intellexiſ larminus tom . 2. agensde baptifmi carime
fe. Dominus eniin rancorern ,iram , vla nijs. Plenum verò impietatis est , neca
ciſcendi ftudium , & aniini perturbatio blafphernia alienum ceriinonias Eccle
nem prohibuit . Sibi vindicta relinqui fiæ , & actiones Christi atque prophe
yoluit ,eam in hoc fæculo retribuit per taruin comparare maleficorum actio
iudices, vicarios fuos. nihil igitur hoc nibus, & ex illis hasuelle deducere, vel
pertinet ad iudiciariam iniuriæ proſe comprobare , vt facit Malleolus.
cucionem.Secundum inembruin de v Vndecimò coniectoreın agit ;fortal
furis erroneum eſt. nunquã enim vſu fis,inquit ,etarcanum Dei, quod fandiuse :
Iarij contractus vlli liciti fuerune . ri per reuelationem receperunt . Sicut olim
:: Postea conatur probare , formulam fer hoc uerbum Ananizapta ,referuatum ,fen
ratione verſus, ſeu rythmi ſuperſticio. tom ,daportatum contra pezilenziamfideliter
1 F 3 fre
11 : Difquiſitionum Magicarum .
credentos recueritatem perceperunt. Refpondo nagnun, quod Malleolus indicare vol
non ,quod poflem ,omne fortaffis affirme luit, vel debuit . Sanè magicæ voces
zixwn , falniper fortaffisnegatinum ; ſed , pleræque ex Hebræo fumptæ .Non me:
quamdiu de tali reuelatione non eft vi later cabaliftarum deductio litteraria ,
la probatio , tutiorein partem eligen- fcrupulofe f non ſuperftitiofe exGua
dam , yt abſtinearur ,deinde ipforuin efrino propofica a Martino de Arles lié
le qui defendunt,nó conijcere,fed pro bro de fuperſticio. qui fupponunt Ana
bare reuelationem , denique illud ip . nizapta ſignificare malam mortem (qua
ſum quod addit , de Ananiſapta , cuius quælo lingu a ) & qualiber litrera reprę
exemplo conatur intentum probarea ſentari vnam di&tionein , vt Ai fit Ana
eſte non tantum vanum, ſed etiam me tidoçumn ; N. Nazareni ; A. Auferat
Fèmagicum , & ex pacto dæinonico N. necem ; I. Intoxicationis ; S. San
natum . Sciendum enim inter magica Etificet; A. Alimenta; P.Poctila; T. Tri
reliqua periainunata folituin ,vtcontra nitas; A. Alına, & fic fignificari,quod
peltes & febres peftilentes, in quo tres mors Chriſti, quæ ex parte ludæoruur
verſiculi debebant certo deſcribimo- mala fuit , ex parte Dei mortem ( hoc
do . eft Diaboluin ) ferire , & cæt. Quz ,
quis non videt elfe gerras ficulas? Neo
Ananifapta ferit, mortem qua ladereque verò infælici illi Fälici, fuffragatur ,
rit, cer. quod .
Duodecimò fubdit experienter ( 0a
Quibus quid poteft dici ineprius? tar cius uerbis , ne quis me fingere quidquam
nam illud ananifapta nihil prorſus fi- put et , ) viderur, & ab Ecclefia perinit.
gnificat, & ponitur tamen verfu tertio ficur , quod illi , qui per certas formas
Yi Dei nomen, & peritur ab eo , vt fe- verborum ferpentes collunt, ( pro ut
rentis mifereacur,vnde putet fic occut Apoftoli fecerunt ) & tanguot , & in
tè dæmonem inuocari, quihoc fibi no medicinalibus refectionibus inultipli
men ,vel fignum conftituerit. Deinde cirer deducunt;imò leprofos fanando;
quod ait fidelicer credentes tantum fa- nondum fundamentalicer infectos s
pari : hoc indicat eum requirere cer- multum proficiunt, & ecce quod ille
lain fidem virtutis illorum verborum , qui proprie calibus verborain exorciſ
quod , & ipfum elt impium . Si verò misin eadein forma nan vtitur , licet
licet de ſignificatione conijcere, fufpi• fortiora loquatur,nihil apud ſerpentes
for vocem efle ex Chaldæo , vel He operatur . Refpan. primò falfum efle ,
bræo confittam . Si velis deducere ex quod dicit ab Apoltolis ſerpentes ſu
Jan Hanneni, milerere mei, & Sophet biuos , per cercas verborum formas ,
UDV , vides uniſericordiain ve a iudis nam hoc per illos factuin dumtaxat ,
ce peti, fed nó a Deo vero ,ve arbitror . iuffione, in nomine Iefu , vt Dominus
Nam Ana M2 X fecretis Mikubalim præcepit, & cui formx , vt caufæ ac fie
myfterijs fignificat, nentem cui innl goo ,fuan open atque effe &tum polli.
tæ priinenociones , in cuius inedio din cicus fuit.á fallain eit fecundò ab Eco
cunt federe anzelun ,quen vocant as clefia incantatores ſerpétum , qui com . a Marc. sh
nim , qui rei veritate uhuniniaperir , meaticiis huiufnodi formisveuntur, v.18.
& indicat , .vnde & yun ** nonea vel morboru'n curaciones tales perfi:
idoli, & illis Arani diuin2015 . Saphat ve- ciun , permici,vt docui iam fæpe, &
rà Jeaosatean indicar uso ananifa oftenda ner profeffo lib . 6.Tertiò fal
pia igitur guilianuiſapta igniticu dx- funeit, alijs forinis potenciorib.vten
mone nillan , diuocioli qui preet, tes efeitu'n 110n confequi , conſequu
& dijudicio arquzindicu mno -bi cau- cieniin eu :n funt fan &ti viri figno cru
fan itu len : diun . femper eniin cis , inuocato non ine Dominico , &
milenici priufqui'n fonat , lenécia mfiinilib . Ecclefia iticis reinedijs. Quod
feruar, nile ici) noroin illarun feriffi loquatur de formis commentitijs at
fe . Acqaz hocarbitror arcagunillud q ue priuatis ,hac ipfa experienria do
cer
Libri III. P. 1.n . Sea VIII . 83
cet ex pacto fieri . ideò pro keitis pia.ergo ticita & ladeta . Refpon. dihinde
na , quia legern illam Diabolustulit : bet illarione frigidius. peccatum enim
non prodefi altera,quia eam non prx- hicest su abutu applicationis,co quod
ſcriplt. verba faca applicantur, ad ea quæ Spi
Decimotertiò , fic argumencarur; ritus Sachus nullo modo intendit.qué
Deus etiam per malos Sacerdotes , fo admodam peccant , qui ad diuinario
feruent preſcriptan ab ipio verborum nes, fixyras palquill.& huiufmodi, ss.
formam ,conficit Eucharitticum facra verba deficeow ,Confirmat arg. fuum
mentuin ,per bonos vero , fi formulam quia non reprehenderetur,quicum fi
non fernent ,non conficit.ergo eciam gno crucis limpliciter diceret , fanare
Deus per malos feu maleficos , fı ver- in nomine Chrifti. ergo nec ille , qui
ba concepta ſeruent, tribuit fanitatem paullò plus rituum & verborum bono
per bonos non tribuit fi non ferueno. Tram adhibet.Refp.rurſus conſequentia
Confeyuencia probatur,quia, tette Du claudicare . quia prioritle Ecclefiatti
Gregorio , miracula minora probacuu tam , & Evangelicam formam ſequi
per maiora . Sed illud de Eucharistia ear : pofterior voluntariam ſuam & co
ett maius, iftud de curatione morbiett menticiais. Deinde & prior ille hoc fą
minus . ergo iftud benè probatur per festemerè, poteft peccare delicto ten
Hlud. Equidem miror Chritiani alicuius tantis Deum .
tantam efle poſle impudentiam valam Deciinofexrò , credéribus Deus pol
cratiff. rei mentione fic abutatur, & ta teicus miraculoruin patrationen ad
lem inſtituä сomparationem , nimirú folumcredérium iufum ,nequediſtin .
inagiæ fectatorum hoc propriuin elt , xit, ſi hac vel illa formavfi fuerint, fed
non catholicorum verorum . Adargu- formam gencraliter loquents liberain
Mentium negatur confequentia, nec vt reliquit , neque nos igitur hanc licen
get probatio , quia præfupponit falu rianr reſtringere, neque diſtinguere de
kun,nempeniraculofam ,& non pro- benaus. Refpon . Chriftum Dominum fi
digiofam ,hoc eſt a Deo , non a dæino delibus eam poteftatein tribuifle , qui
ne caufam in cafu propofito , quòd a fide fitinigin nomine ipſius, ad fideicó
nobis impugnarur Transfubftantia firmationem ita facerent, quando fa
tionismiraculude fide eft miraculum lusanimaruin hoc depofceret,utpatet
fin quia Chriftus hanc,& non alia for- ex ferie contexeus Dini Marci. Et fic
main verborum inftituit . Sanario hæc Chriftus Dominus miracula. fua edin
mallo argumento idoneo probatur a die Velle aneem iniracula edere,dunta
Deoeffe: quare corruit tota machilik . ** ut homo; vel equus, vel vacca, fané
D. enim Gregorij verba de duobus ve tür çgritudine corporali; hoc Chriſtus
Fis-miraculis-lune. Hec iuſht,nec approbauit, nec folet cô
Decimoquarrò infiftit probaciorri eurrere ad huiulmodi.forinam quoq;
experientia , parum artédensexperien Amplícein nobis reliquit,manusimpo
tiam tantum oftendere, quid faciat fit , ftionem , & fimplicem in nomine eius
fect no docere; quòd curratio fit a Deo , cum benedictione iuflioneny , vel pre
veteriam quòd fit licita nam no quic- cationem . Hanc Chriſti licentiam nec
quid corpori prodeft ,id licicuin eit, vt retiringimus; nec diftinguinus, fed ar
conftar, alioqui & nimio poruad' vo- cemus ab ea fuperftitiofasadditiones ,
mituin , & nequioribus alijs vri liceret & ampliaciones .
& medicy talia ſuadentes excufaren Vlcimò fic arguinentatur , in dubijs -
tar . alioquia dæinonibus inorborun benignior interpretario faciend'ı , fed
aurationem petere liceret, vt impius hic res dubia eſt,ergo porius dicédum
Paracelſ.ceniuit, & non nimis obſcu- licere, quain non licere. Conf. Deus
rè :Malleolus uiderur concedere, quæ intentionein faciencis attendit;eam tu
ancta ſunrimpia fticus iſte hoc faciens haber bonam.er
1 : Decimoquintò , quæ in his formis go nonelt damnandusa nobis. Reffon
continentur,cuncta funt ex S. S.defumi Awhe formula finelicita necne, Atria
F 4 & te ,
88 Diſquiſitionum Magicarumi
Etè loquendo dubium non effe. primò ſceptatur de animæ periculo, tum non
quia non funt ſufficientes rationes ,ne, quod lenius videatur in quofdam , fed
que argumenta fatis idonea, ut ijs incel quod reuera fit animętutius, id fequen
lectus lanus ac benè diſposirus mouea dum,ve communiter docent DD . &
tur ad credédum , has formulas effe bo Adargumentú itaque breuiter reſpon Aragon g Caie. .in
Sot.
nas aclicitas . hoctamen neceffarium deo ,ex maiori bené inferri,de peccato d.ar.4.
a d.c.vlt. efic, vtdicatur dubium ,conftat. 4 De- ipfius vtentis , quando veré dubiü elt ,
inde quia regula iuris Canonici impro peccauerit necne , vt puto de ruftico
bat omnes orationes, & formulas hu- dubium fuifie , demonacho verò pro
iufmodi præter Pater nofter , & Credo , vt feffore Theologię non puto , tenebatur
docuimus,nec inuenitur exceptio pet enim fcire: perperam tamen infertur ,
Eccleſiam introductaſpecialiter de hu idem de re, nam nec dubium id eft , &
iufmodiformulis, ſed dubium non pofiforet , non fequenda ni fi pars negati
teft dici, id de quo inuenitur regula ve va , quæ tutior , & proinde verè beni.
tans , nec probatur de eo caſus ipecia- goior in animas.
b Aragon . čim excepius. b ergo iftud hic non po Alia quędam poftea accumulat , qug
alij ad teft dici dubium. Denique hic no iunt prætermitto , quòd fint non minus
D. 76.2.2. Doctorum fententiæ pro parte affirma inepta , quam frigida , & ridicula, vt
9.60. ar.4. tiua;dubium enim nó dicitur, niſi fins potemeræ fabella , de Moyfe, Virgi
hinc inde veriinque Doctorum opinio lio, & c.
. ¢ Barto. in nes.c. Verum ergodubium hic nó po
leg.quoties. teſtelle de re, vtrú per le fit licita, nec SECTIO IX .
D. lo quis ne? fed tantum de perſona, yorum pec
caution . cauerit , quod putabat licitú , x his in fertur decifio demultis for
necne ? ſunt omnino diuerſa quas
fieri enim poteft , vt peccem faciendo nè, vtde ijs poffint lectores, quandode
rem licitain , & fieri poteft vt non pec- facto inciderint,iudicare, nec adfcribá 11
2
cein ,faciendo rem illicitam . Quare e integras, ne curioſi & imp!i queant a
ciam aliud eft iudicare de re , aliud de buci, fed adſcribam tantum initium ac
homine. Quando quis iudicat de homi finem ,omiflis medijs & circumftatijs,
ne,debet Ipectare bonum hominis, & quas auctores earum requirunt. Prinę
cófiftit in eo, vt quis bonus cenſeatur: quatuor frequences func hic in Ebu
ideò in dubio , ne homini fiat iniuria , ronibus.
teneor potius iudicare, quòd non deli 1. Adequos fanandos, interrogant
d Cum.coſ. querit . . Sed quando quçritur de ipfa cuius coloris fit fi dicas,fpadicem.cla
25 4. in fin. re, quia rei no interest qualis exiflime . mant.Spadix,ſpadix,lilaboras tali,vel
Soci. confil. tur,bona an mala; ideo non accommo talimorbo, tam verè ſaneris ,quam 10 ,
115.col.3. dandum eft in dubijs iudicium bono feph & Nicodemus, & c .
vol.1. Cor- rei, fed bono ipfus iudicantis, hncett 2. Ante per ante , par ante ante & C .
meus cöf. 71. ei quod utilius eft iudicanti. . bonum vr virgo Maria peperit.
lit.2.par.3. autem iudicantis eft, non decipi intel 3. Alligare equum ſtoloni arboris,
e Guido Pa lectu, & intellectus bonum eft veritas; quæ nunquam fructum tulit , idque
pafing.a 17 nempe fic rem intelligere, vt reuera eſt trium horaruin ſpacio .
quare hoc iudicium elt conformadum 4. Pro quouis morborum gene
ipfi rei, quoad fieri poteft, & de re iudi re ; funiculo laneo brachium circum 1
candum, nó ut expedit perſonæ facien dare , in nomine Dei & cætera , & ad 1
tis cuius hic ratio non habetur ;ſed pro nomen ſancti , cui morbus tuus ſa .
ur natura & conditiones rei poftulant. cer , funiculuscontrahetur & fiet bre 2
f fic intelli- qua in re D. Thomæ ceteri afentiun- uior , & c.
ge Specu. de țur:f Accedit,quod quæftio hæc de re s . Dicto , conſummatum eſt, pedem
arbitr .9.8. pertinet ad communem animarum fa- equi terræ fortiter incutere , & addito
verl. fed ad lutem ; quæ paucorú fuperftitioforum alio verſic. ex oratio . Domin . clauuin
fo arbiter . tauori præferenda eft . quando veròdi excidere .
6. Ad
Libro Ill. P. I. Q. VII Seq . Y. . ‫وه‬

d. Ad morbum quendam animalis Item dicere , In nomine Panis, & cae !


ſanāduin , inijcere phialx vitrex aqua chunrat,cara, ſarite &c.
limpida plené , nouem ordei grana , Deciipaquarta . tribus diebus ante
& cær. ſolis ortuin ſuper equo dicere : In no:
7. Filum per chriſma trahere : aut mine Patris, & Filij, & Spiritusfancti
terream imaginem ,fub altaris pala ab- exorciſo te verinem per Deuin patrein
ſcondere. * & c. vt nec carnern, nec ofTe huius c
8. Tempore miſſæ dentes tangere, qui edas,& cæt. Deinde certo nuır.ero
& quendain ex Euangelio paſſionis recitare pater, & Aue. tandem in dexa
verliculum finul dicere . tram aurem equi , cum aliquot crucia
9. Cum ægroto ancè febris acceſſio bus factis , inſuſurrare quatuor quxa
nein manus lauare , & interea certum dam verba .
ex pfalinis verſum ſubmurmurare: vel Decimaquinta ad inueniendum fua
laborantis manu prehenfa dicere, Ae- rem ; in cryftallo crucem facere cum
que facilis tibi hæc febris fit , atque , pleo oliuæ , & lub cruce fcribere; Ser
& cætera. Helena, & puero cafto atque legitiina
- 10. Recipere tres panes miffales, & decenni tradere phialan tenendam ,
in vno ſcribere , qualis eft pater &c.in & poſt tergum eius flexis genibus ter
altero & c. in 3. &c. & dare has hoftias dicere orationem S. Helenæ ; deprecor
febricitanti &c. te Domina S. Helena , mater Regis
Vndecima : ducere ægrotum feria Contt. &cæt . Amen, & cum angelum
ſexta ( idque continuis tribus diebus ) intellige nigrum-) videbit puer in phia
ante ſolis ortum , verſus orientem , & la ,tun interrogare quæ quis voluerita
eo expanfis ad folem manibus in cru Item ad furem deprehendenduin ; AC
cifixi morem ftante , dicere ; Hodie cede fuentem aquam , inde quot fufpe
dies illa eft qua DominusDeus ad cru ctos habes , tot numero lapillos collie
cein accefit , &cætera . Denique re- gedomum refer,facigneſcant in foco
citare nouies ternas oraciones Do- defode ſub limen &cæt. imponantur
minicas, & ternas falutationes Ange- ſcutellæ aqua plenę cum certis ritibus,
licas . & ad nomen furis calculus eius aquā.
Duodeciina:illud Aphricani; Gu- faciet ebullire . Item ; leguntur feptem
ftatc & videte quod bonus eſt Domi- plalmi cui Letanijs;hinc fequitur ora,
nus, inſcriptum certæ fupellectili, & tio terribilis ad Deun patrem , & cæt.
cætera . hinc'exorcifinus in furem : denig; for .
Decimatertia:in aquæ frigidæ cya- matur figura circularis cum barbaris
thum inftillare profluentis fanguinis nominibus, & in medio pingitur ocu
definito nunero guttas; & inter vnain lus, tum clauus æneus , certorum laces
quamque legere paternofter, & cæt. rum ,oculo infigitur malleo cypreſliao
& propinare patienti . eumque certa & dicitur cercus ex palinis verſiculus.
quædam interrogare : uel fronti eius fic furi oculum putant excuti. Aly ,
certuin uerficulum cruore illo infcri- die Sabbaci ante Solis ortuin rainun
bere . uel in fanguine fiitendo , dicere ; auellanuin abſcindunt,dicentes ; Ege
Sanguis mane in te , & cæt.ſanguis ma- , te rainum huius æltacis reſeco , & cæta
ne fixus , & cxt. & terrepetere . Item ; in menfa fternicur tegumentum addi.
in fanguine Adæ orta elt inors * &c. tis his verbis; & c. quæ ter repetend..
• + fanguis vt fluxum tuuin cohibeas. Alij vtuntur exorciſino ſeu anathema
item illud; Chriſtus natus eſt in Peth- mate,quod blafphemè vocant S. Adal
leem, & paffus &cæt. & hæc dicentem bertis cuius initium elt, ex auctoritare
tenere innominatum digituin in vul- Deionnipotentis, & cæt. & finitur :
nere , & facere certas ſuper vulnere cú Amen , dicantoinnes, postea cantabi
eo cruces, & dicere quinque pater , & tur ; Media vita inmorte fuinus, & cæt.
ſemel ſymboluin , &cæt . Item ;certum Quain prorſus fufpicor effe illius A
yerſiculum ſolum dicere ex Pallione , delberci hæretici,quiſe ſanctum vocai
bat ,
go . Diſquiſitionum Magicarum .

bar, & damnatus fuir à Papa Zacharia; ri: vel, fac feribi litteras infra Evangelium
cuius Hiftoriam & Magicam quandā talis fefti,eo lulpende illasad collum uiri tui,
impiam orationem ,inuenres in vita S. & non poterit ſubmergi fa pertranför more
Bonifacij apoltoli Germaniæ libro 2. vel fic, ſiuishabere maritum ad uoluntatens
apud Surium menfe Iunio . Ali legunt pfal. tuam ,quareclaos ferreos antiquos ( vulgari
108.iuxta certain distributionem . ter baefnagelon ) de guibus inuentis debet for
Decimafexta, ad curandum malef- ' mari annulus ſexta feria infra miſſam : por
ciatum :Accipe tresolei violacei inen- ftina ſuperlore Euang (quoddam certiim )
furas , & confiftens contra folem ante con dic quoridie Pw.noff. Therec fo annulum in
eius orcum expriine nomen læfi & ina digito portaueris,habebismaritum protuo di
kriseius, & angelos gloriæ , qui ftantin fiderio infra annum . Item fifponfa debet ha
gradu ſexto, lex diebus ter in die . Se bere bonam fortunam ,oportet quod in nuptij
primo autein collocetur ille nudus , ingrediatur domam ( seb duobus euaginatis gla
& c.deinde nomina horum angelorum dijspofitisadmodum crucisS. Andree . Item
imafcribenda laminæ , & c. viceſima die malf vel mareequitetmulierem in fuerpa
men ſis lànabitur . rio iacentem , uel ne infans rapiatur( a Itrigi
Decimaſeptima, Item ferre in fcri- bus ) debet ponicalpellusvei corrigia fuper le
pra nominatrium Regum , cum cercis cum , hactenus ille comentus tantuni
eribus verficalis: reli verba planè inco- pofuiffe quantum ad fugiendas agņia
gnita & abfurda: vt illa veterun , Da ias fuperititiones percinebat.formulas
rata darjes,& c.& recentia, Abnac, Amo, verború, quas przterea adhibent, pru .
Szc.ucl illa pani inſcripta, Iriona k hirio- denter præteriniſit.
ri, & c.vel iitud: Hax ,pax ,max, &c. con Nuper duas hic in Brabantia no in
tra morfus canum rabidorum . Item frequentres deprehendi;Priina ,ve ſciāç
contra dolores dentium : Stigiles Fals. an æger moriturus , fálem ignaro ia
cefque & c.vel aliud : Galbes , & c. Gz!des, manuin iinponunt, & attendunt lique
& c.Item , Gibel , Got, & c. Et in pilcium fcat fil, necne ? quod pertinet eriam ad
captura , illud Geoponici Conftanti diuinaciones. Alteraelt: fi quis febri
ni, ( no Sabaath : & quorum his nugis lahoret , iubent prorfus nutum fe folc
olim libri referti fuere Bamachius, & exorienti opponere , ac fiinulcerto nii
Cariachirus, à Galeno deriſi lib.6.Sim- inero Dominicas orationes , & falut.2
plå in illo Conftantini ettabufus dus. tiones Angelicas recitare. Sic liberan
rum Deinoininum . dunt.crebrò etiam virginesid faciunt.
Decimaoctaua, virgas parallelas vi tanto ſanituis corporeæ quan vere
cercorum verborum inedijs partibus cundiæ maiorcura: quo , nifi Afiro .
committere , & in.crucis formam vin- deo auctore vult cuin vefte pudorem .
cire , & decollo ſuſpendere,velthora- cum pudore pudicitiam paulatiin po
alignum rotunduin cum certo mur- nere. Priori poffe aliquid phyſiologi
wure applicare,uc Turcæ faciunt. Sed cum ſubeffe : Sed id adeò incercuin &
funt innumera huiuſmodi.commen- obſcurum , vr non iniuria fufpectum
02 , quæ ex prædictis diiudicari pore cenfearur . Nuncitta fufficiant exein
mine: & nos alia quædain lib. 6. profli pla ,plura ſuin datarus lib.6.c.2.fectio: .
gabimuss quæ propria Paracellittarů. q.1. & ex opere Martinide Artes de fis
Aliæ quædam fuperftitiones in expo- perftitione,quod exitat in iuris Oceano,
Gtio.præcepti apud Beetzium legun- peti poffunt:apud quem inuenies egre
cur cap.s.alij (inquit) promittunt.fio : vis giè confitatam quandam vanam ob
ut munitustuus diligat te ; accipe de omnibus feruantiaut, quæ fimulett ſuperftitio
crinibus tuis , or offer illos ad altare ter cum & Dei tentatio, & facrilegium , & bla
cereo ardenti : o tunc quamdiu portabis illos fpheinia,qua Nauarræi rutticivreban
Super caput tuum tamdiu exardefcet in ama eur, imaginem B.Petri in ftumen mer:
remtui. Alia fuadet fic: accipe hat farctio gentes, ad pluuiam impetrandam : cu
uerba.fcripta,é confue veſtimentisuiri tui , ius dicta moneo ve notes , quia rullici
amor pastrid accidi, vel fubitanea morte mo accolæ Rheni folent idein facere cuin
statua
Libri III. P. II . Q. IV. SEC. VIII .
ftatua ( fi com meminij B.Vrbant. Fuit Forinidandum quoddam in huiuf
penėsmelibellus M.S. Leuini Crucij modi negocijs exemplum Gerſon nar
Cúrionis Boſcepani,cui titulus Erudi- rauit: fuo tempore Principen quenda
torium exorcista , qui uir certè necindo- fuifle , cui cum fuaderetur, ut peterec
ctus, nec exigua huiufutodirerum ex- confiliumà fapientibus , quos fciebat
perientia præditus , plurima congeſſit efle tales, & fibi beneuolos, V trum licite
remedia contra maleficas noxas , qua-..effent fuperftitiones quis exercebat , es crede
ruin pleraque etſi manifeftæ fuperfti- bal? Respondit, cur inquirerem à talibus,
tionis nequeant reuinci, expedit tamé etenim fcio quod diſconſulerent mihi : Ego
propter claruin periculuin , & procli- tamen fis-agere; fic credere penitus diſpo
uem abuſum , ijs prorſus abf.inere . fui, nec omittam . Et in hac infoelicitate pofi
Quapropter oro & hortor omnes , ad tus, prauentusmorte repentina ,deftưit nel
quos liber ille, quod fciam nonduine let,nollet:nunc agnofcensin inferno, quoniam
dirus , peruenerit ( ſcio vero quofdam Dominus odit obſeruances vanitares
illic traditis incautè admodum vti ali- fuperuacuè. Et contra . Beatus eft vir
quandb ) ne temerè vllo remedio inde cuius eft Dominus fpes eius, & non re
excepto vcantur ; nifi prius follicitè , fpexit in vanitates , & infanias falſas.
cuin pio, & erudito , & prudétealiquo Sic ille tract. de obferuat. dierum fu ..
Theologo rem contulerint, & is ſecu- perftitiofa .
ra omnia declararit.

FINIS LIBRI TERTIT .

SVM
92 1.7

S V M M A RIA

BREVIA LIB . I V.

De Diuinatione .

Ræambulum.Denomi Inſpirationum , feu illuminationisme


nibus quibuſdam , quid Species.de imaginaria, et intellettua
ſignificent . Prædi &tio . li. de duplici eleuatione.
Prænotio, vaticiniū , Pro An Deusſemper per Angelos, & nun
phetic , locus D.Hierony quam immediatè prophetiam infpi
: mijloca Ierem.13.0.23: 25.0fea ret.Conciliati D.Hieronym . Augu- ,
. 9.0.7.Exod. 1 2.1.1 2.cap.18.1.11 . Stinus, & alij patres.Quofiat modo,
Dan . 11.2.8 . Deuter.13.Ierem.23. influxus propheticusmediante An ,
2.25.cum fimil. gelo ?
Diuinatio, quid locus Prou. 16.D. 10. De materia prophetiæ .Quæres occuta
de diuinatione iudiciaria. Exempla, tæ huc faciant.locus Deut. 18.verf.
Salomonis, Danielis,Ariopharnis, 15.01.Cor.4. V.I. 3-4 . Quomodo
Alfonſi primiNeapol.Tiberiji come Prophetæ dicantur participes aterni
Theodorici regis, Caroli Magni, Fri tatis Dei. De prophetiæ certitudine,
derici 3.Solymanni Turcæ. tum abſolutę, tum conditionate de
Conie &tatio quid.quopacto deincepshę lumine prophetico , do varijs eius
Doces fumenda.s.Beatricis A teſti nominibus .
na ſepulturæ miraculum . Thoma Anglici libri attributi Dottori
Angelico . Anlumen propheticum
Cap.I. Dediuina Prænotione , feu fit idem cum lumine fidei.eccatum
Prophetia . eftgraue illinoncredere. Anneceffe
Quxſt ... Denomine, & natura. prophetam intelligere quæ dicit . An
neceſſe predicere alijs . Lumen pro
Prophetæ & prophetandi ſex ſignifica pheticum ad quam qualitatis ſpecie
tiones.loca 1. Paral.25.1.3. 5.1 . reducendumLocus Michea .
Reg . 10 P.12.3.Reg.18.29.89 9.4 .
Tit. 1.7.12.1.Reg.18. Eccleſiaſt.48. Queſt. 11. Quæ ſint ſpecies Pro
2.14.1.Cor.14.0.5. Exod.7.0.1. phetiæ.
Propheta vnde diétus Græcis. Nebua Duo genera, per Sacerdotes, & Prom
. . phetas.
Videntes vnde. Prophetæ definitio Sect.1. Derationali ,Vrim , & Tha
Caffodori. alia melior . Prophetia mim .
caufa efficiens . An humana aliqua Deduplici Ephod . Quid rationale,Ile
opus præparatione . locus 4. Re bræis yun. videri veteresalijspun
gum 3 . & tis legiße non Jun,ſed qun 167.00 1
Subie &tum prophetie : Sententia Pla non abgesgv.cur latinis rationale iu
tonis, do Ariſtotelis fatui, genus dicij. refillitur larrhius.
omne hominum , & fexus . etiam De nominibuseius Chaldæis, Hebræis,
mali, ignari, Ginuiti. quomo Græcis. Quid rei fuerint Vrim ,
do prophetia ſit voluntaria. Thummim , Polje fciri. Non fuiſſc
ali
Summaria Breuia Libri. IV . 93
aliquid diuerfum ab ipfis lapidibus, calypfis quomodo fcripta hoc genere
XII . prophetiæ.Tertulliani locus .Aliud
Diui Augustini mens exquiſita . ſunt And.Cæfarienſis . netoxos , quid.
nomina ipforum lapidum , qui alibi latox'congelatio, morbus. Theodo
etiam vocantur Soham , & Milluim . doretvis, & Theophylaétusnorati.
Locus Exod. 25.0.7.0.0.30. expli- De fomnio. Othm .brúmulon quando sie
cat. Oleaſter defenſus. item defenſiprophetia, quando non . Modi, jen
pulgatus, do LXX. Deofu huius fomniorum fex in Ss.differentie.He
prophetiæ. modus interrogandi. Ap bræi ſolebant fomnia petere , vt ds.
plicare Ephod, confulereDominum gentiles. ponuntur loca huiufmodi
applicato Epbod . Gentilium dictaψυχομάντια
Confulere Dominum pró üſdem . Vigilias Chriſtianorum Iulianus eo co
locus 2.Ejdr.7.0.65. & Deuter.33 . natus deriuare per calumniam . Isa
verf . dçi idololatræ hac in re imitati fuere
Quis modus reſpondendi.Duplex:pri Paganos. Locus Efa.1.c.65.0.4 .
musper nudum fplendorem lapidū. Diuinorum fomniorum finalis caufa
defenſius Ioſephus . Secundus mix multiplex ex facris litteris often
tus ex fplendore,&fermone . Locus ditur.
1. Reg. 28.0.6 . quid refponfio per Locus D. Iob cap.4. verſ. 14. capit.
ſacerdotes. 33.0.15.Locus Numer. 12. verf.6 .
Soluuntur argumentaviri docticontra Exempla multa diuinorum fomnio
Ioſephum . eius fumma in his au rum ex hiſtoric.
&toritas.Græcia óyour vocarunt.quo Que Jpecies prophetiæ ſublimior, &
fenfu Lxx . dici queant Græci . De excellentior ſit.
tempore quo hoc oraculum ceßanit.
Cur vocetur iudicium tävinacor, Quæſt. 3. Quo pacto prophetia , G
cur Vrim illuminatio . Tbumin ue diuina reuelatio >, difcernenda
peritis. Git à diuinatione , fiue dæmonia
Sect. 11. De oraculis Prophetarum . ca reuelatione,
Diuiſio oraculorum . viſio , verbum ,
fomnium . nomina quorundam pro- Auctores qui de hac quæftione tracta
phetarum minus notorum . viſio. runt . Capita , vnde petenda distin
opacis1817 , quid. verbum a6yos. Etio .
nitquidi qvomodo fiebat. confi- Sect. 1. Quænam neceſſaria iudicatu
og' IN LO Euangelium
llum . Onus, ro de reuelatione.
ſeu NUD .quidſit fuſe quafitum , ré Spiritus diſcretionis quid , & quotu
ſitum , refélluntur vari. plex. de difiretione experimentali .
Hieronymus defenſus. A pocal.2. in fi hæc est in ordine adſeipſum .
ne, verf.24. Ierem.23. verſ. 33.ampe Dediſcretione in ordine ad alios.que
pal, quid Græcis LXÝ.cur idem di dam infufa ;quædam doctrinalis feu
catur onlus,& munus . Reprehens. acquiſita; quæ ad hanc neceſaria
Theophyla &tus. ſit doctrina, pietas,experientia, & go
De ecftaſis ſeu raptu prophetico. 9 qd. alia multa . Tenenda præcipuè bu
Ezech.1.0.3. cap.8.2.1.0 3.In militas. Suspendenda non præcipitan
raptu propheta ſemper ſibi præſen dafententia. Exemplafacræ ſcriptu
tes hoc distinctia fanaticis hæretico ra , Iacob, Iofue
Samuelis. Melia ,B.
rum . Polybroncifragmentum . Virginis. locus Luc. 1.verf.29 . San
1
Auctor lib.defpiritu & anima defen Etorum Ambroſii, er EpiſcopiCy
us contra Petrum Oliuarium . A po grij. IUuſio mulieris Carthaginenfis.
Pro
94 " Summaria Breuia Libri : IV .

Præstat humiliter rei ere revelationé, 4. Corporis constitutio.


quam auidè arripere: an liceat pete- s.Conuerfatio , ſtatus.
re,vt fecere quidā Sanctiss. Ephré; 6. Aetas, ſexufque.
Manrus, Herebertus ,galu ,fed non 7.Anſit Nonicu in vita Spirituali.
imitandi in hoc . Quod deceptæ mul Exempl.Franciſci Pici, qui hoc indicio
tæ perfonæ per hoc,vt S. Catharina , falliciam mire " reuelationis de
Bononienſis.Conatus ſic damon deci texit. 3
pere B. Auguftinum , fciebant hoc
D.Bonaventura, dü,de quibus nar Sect. 3. De reuelationibus mulierum
rat Gerfon , B.Coleto . non Sanctarum .
In alijs perfonis tutius eas reprehéde
re , & durèincrepare. Notabilis lo- Parum credendum kuic fexui. Cur fa
cus de hac re Gerfonis . Et quomodo cilè decipitur .
refpondendum obiectionibus , quas Quæpræcipue conſideranda inmu
illufi folent facere , cur non reij lierum moribus.
ciant .. Decepti vifionibus muliercultrum quo
modo Tertullian . no& ſtro tempore
Sect. 2. Que conſideranda in perſona fra.Franciſ de la Cruz ,cuius narra
cui facta reuelatio ? tur mira hiſtoria . Magdalena de la
Cr147 Cordubæ multos decepit. Et in
H. Fides. reuelat ionibus hæreti corum , Belgio monialis quædam arreptitia ,
& cæterorum infidelium non eft cre in qua Christus loqui, & hoftiam , fi
dendum . tales fuere Cerinthi. Mar ve Eucharisticum panem confecra
ci.Mont.ini. Archonticorum , Mine re credita ab illufis.
tis ,Iuliani A poſtatæ.Doratištarum Quam periculoſa confeßarijs conuerſa
Meſſalianorım , Anabapt:ſtarıım . tio cum mulierculis etiam jus ex
Campani. Iusti Velzy. Franciſci de Gerjone. An attendendus Statis vir
--la Cruz. Grætienzis pſeudoprophe ginitatis,matrimoni ,viduitatishac
td. de vatibus Brit.innorum , vtroq; in re , contra Leloyherium .
Martino, & alis; Eubages qui .
2. Anfint fui iuris, an arteptitiæ. his Sect. 4. De reuelationibus virginum ,
non credendum . Exemplum de qua e mulierum , quæ funt canonizata ,
dam ex Firmiliano. de Montano.de
aut notæfan &titatis.
1 monialibns Quercet enſibus. Ioanna
Potiere.de Indorum cohoba . de Lin De S. Angela bohemi.
buff a Bohema . S.Brigitta Sueua vidya.
3. An mores , & vita correſpondeant. S. Brigida virgo Scota.
Sanæ fidei:& de vitis hic maxime có S.Ccrtrudis Brabanta.
ſiderandis.A pollonü fententia de S. Eliſabetha Schonaugienſis de.
Quintilla, y Maximilla.Quopacto fendi.
mores intelligendi, & examinandi. S.Catarina Senenſis.
Petrus Sartor Antucrpienſis pſeu- 0110 in precio habenda harum revela
-

doeremita . Orationis mentalis que tiones. Refelluntur Henric. de Haf


dam pericula ratione via vni: ii & . ſia, Sibyllanus. Soluuntur eorum
de lap fieBegardorum , Beguinarum , obie&tiones. Y defendientur uatici
Dulciniſtarum ,Lollardorum ,Illumi nia fanétarum .
natorum . Periculoſi alij Scopulimul Diſcutitur prophetia B.Catarina Sené
ti. Eremitæ aped Caffianum.Fr.Ioan Jus de immaculata B.Virgin. Maria
nis de Rupcjellja F.Fran. Crucij. Conceptione.
Diſcu

)
Summaria Breüia Libri IV .
: 95
Diſcutitur locu's vnus ex concionibus Arſenij Abbatis.Sireuelatio huma
. ; B.Catherinæ fenenfis. na prudentia haberi potuit.ſifit de
Item locus D. Antonini. Modus reucla Jumpia ex fura fcriptura, vel ei diſ
tiones conciliandi. Jintanta . Sicor firmeturalijs reuela
tionibus. Exempla ſancti Hermanni
Scct. s . De indicijs petitis ab ipſius Stemeldenſis , qui & Iofeph voca
reuclationis natura . tus, quare . Euthychiç Patriar
chę . Beati Guilhelmi Roſchilden
Quando plus deferendum reuelationi fis .
babitá à vigilante , quin a dor- Sancti Adalberti.Beati Meinulpbi Pe
miente tri Cluniacenſis . Quid fipagnano
Diuina non eft , quando non congruit tes ruelationes fuerint , cui cre
diuinæ Sapientię , velnon iuuat ad dendum .
maius bonum. vel incitat ad ſingu
laritatem , vel inobedientiam . Subi- Sect. 8. Deiudicijs quç petita à reuels
tam doctrinam ; Exemplum fancti tionum circumstantijs.
Simeonis Trevirenſis. aliud Premo
Stratenſium tempore SanctiNorber Que conſideranda fint circafinem . Ille
ti.Virginum Aronenfium . filonnes de Varenis , & Ioan. Hus.
Coriſiderati gradus ſi perbiæ in illuſio Canti,& circumſpecti. S.Arfenius.
nibus. Indicia falfa , exlafciuia , dan B.Hildegardis. B. Libuinę Batang .
impudicitia.Exemplum D. Roberti, Nctandę cogitationes præcedentes,
Caliud D.Dunftini. & Inbſequentes.Verarum reuelatio
Quam periculofium revelationis prętex num quis effectusex Hucbaldo,
tu Jium contra obedientiam ſequi114 exemplum S. Adelgundis.
dicium.Exemplum Genebaldi Lao- Signum crucis opponere viſioni vtile.
dunenſis Epiſcopi. Aliud fornitiGui exemplum fančti Oſtaldi Epiſcopi.
Ibilmi Ducis Aquitanie. Modus quo je interit cöfiderandus.
Aliud S. Abrahami.Miraillufio virs Doĉtrina P.N.Ignatij Loyolçi .No
ginis Gandenſis, quæ fe Galua virg . tandaletitia , & horror quibus ani
nitate marrem fituram credebat. mus pulfatur. D. Antony doĉtrin.7,
Illufio B. Secundelli . Sub fpecie fruta explicat.iper Beatim Catarinam Se
Etus animarum . Qulonodo uicit nenfem , & eius adhuc explicatio.
fiepplantatorem . Exemplum ſanetę Explicata opinio quçdam vulgaris , 4
Matrona , S. Marcelli. cito mori, qui fpiritusmortilorKM
SpiritusfanctiDoctrina, & pruden viderunt.
tia B. Angcla . Item notandım an veris confirmate
Varia jutela & pellacia dumonis dete miraculis.Exemplum nobilis Matro
Etę . Beatus Iordanus deceptusali næ,d S. VV invialoci.falfaeft , li
quoties prætextu boni . Remedim velin minimo non contigerit, quod
expuendi in vifiim . fancti Meinul prædixit alfolietè . Hinc patet ueras
phi ſententia notabilis . fuißereuelationes CatarineRaconi
Confideranduminum bona malis mix ſiæ ,Margarete Rauennatis F. Aloy
ta fuadeantur. Hiſtoria de B. Ma jil Bertrandi item IoannęLotaringi
ria Oigniacenfi. & alia Beati Vincé cequç d. Lapucelle Iohanne, que
ty . Ferrerij. optimum remedium o defenditur contra calumnias Anglo
ratio. Exemplas. Gutlaci. s.elp begi rum.alta indiciaria.Falſas uerofuif
alterius. Je Montaniſtarum , Ioannis de RI
Iudicium in bac re , & doctrina Beati pofißa , & monialis Lufitanię.
2 Fran
96 Summaria Breuia Libri IV .

Franciſci de Cruce.
Et Hieronymi Sauonarola , feu Ferra Quæſt. 4. Quale peccatum Gt di
rienſis . De hocdiligenter diſſeritur uinatio.
contra quofdam . De Iacobo Brocar
do ,eo Beata Elizabetha Bartona . Quando ſit hæreſis.quandofuperftitio.
Notandus modus reuelationis , qui quando illicita dumtaxat.
parius est. Quando implicita ſit venialis .
Quando iocus omnino licitus.
Cap. 2. De diuinatione'.
Quæſtio s . Quotuplex ſit diuina
Quçſtio i . Quid fit diuinatio . 110 .

Explicatur natura diuinationis. Quidpa &tum implicitum ,& explicitū.


Scholaſtici non fatis proprieloquun
Quçſt. 2. Quæ occulta queat di tur in ſpecierum affignatione.
mon diuinare.
Quæſtio 6. Defpeciebus diuinatio
Non nouit omnia , fed quædam tantü . nis, in quibus apertadiuinatio in
Marci historici locus explicatus. teruenit.
Quid de libere contingentibus ? non
poteft niſi probabiliter coniectando. Oracula, & vaticinia. vt Iouis ,Dodo
Exemplum Baſilacij fanatici, qui nai,Hammonis , Trophonij. A pol
Iſaaico prædixit. linis Delphici , Clarij, & c. Veneris
Qua à cauſis neceſſarijs dependent, & Gazenzis.
alia nonnulla potest certo prædicere. Quahorumphyſica caufa ?
Quædam nonniſi per conie&turam . Nulla contraplerofque vera eft dæmo.
Vride nata veterum oracula . Quid Cur vno loco potius quam alios
de præteritis norit. Quid de prafenti Cur priſca oraculaceſ arint.
bus. Ancogitationes hominum no- De Pythonicis vatibus, Veterum . ut
rit . Exemplum Scotti Parmenfis. Dodonides columbæ . Gallicene.Py
Dæmonum hac in re fraudes. O10 thia Delphica.
modofacta aliquando prædicat, vt Branchidarum , Colophoni, Soračtini
facienda. Exempla, A pollonij ,eo que vates. Francia Merouei Pytho
iuuenis cuiufdam , & Chariberti, et niffa.Ventriloqui. Engastrimantes,
Cæfarij impostoris moderni huiusge Sternomantes. Eurycles, Pytho
neris, remiffiuè. nes, Arcarij damones , ſeu Vates .
Exemplum rustici in Miſnia.Affla
Quæft. 3. Quomodo dignoſcatur tid dæmone, fanatici,enthei. multo
diuinatio à prophetia ,& diuina rum nomina. Sibyllæ vnde di&ta .
tione. hap. Ecſtatici.

Notæ ex proportione rei cognoſcenda, Sect. 2. Necromantia, ſeu fuxomár


or cauſa . Notę ex modo , & natura THd, fusè defcripta. ritus collectiex
quæfitionis . Notæ ex intentione ueteribus poetis. Stati ,& Lucanilo
quærentis. Quæ excufuntà peccato. ca quadam . Melindenfiumfuperfti
Locus Prouerb . 19. D.vltim :Quan tio . Duomodi Necromantia, Nuda
do liceat ſignum petere. inuocatio, &facrificium . Sagæ pri
mum murmurant , deinde incanta .
tionem proferunt. Tertio commi
mark
Summaria Breuia Libri IV . 07

: rartur. firmaminarum . Gazarčni qui.Devictimaria .Extifpici


Tæna buius diuinationis . Damon in na.Iuuenalis locus.Pyromātia . V tū
tur Lituani.an huc pertineat mos trā
hac pro anima apparet . σκίομαντεια
quid. νεκυομάντια κληδον. filiendi firas. Delustratione per i
Exemplum Santelereni magi. Diuink gné.Capromantia. Locus Stati Thy
re in Pythone quid.locus I.Reg.28 rifumia Statij.Libanomātia Dionis.
verſ:7.Quàm periculofum ,probatur Tepbramantia. Sophoclis locus. qua
exemplis.locus Pfal.zos.verf.28.66 dam eius hodie ſpecies.Moſchilocus.
Ifai.8.verf.19 , Hydromantia alia , et oinomantino
quid cmnibus commune cum hac
Sect.3.Varia Hydromantia , vt que Crítomantia ,alphitomantia, aleuromā
vſus Andronicus. vna ficbat peran tia.xpieuque. Horatu locks, fe
: nulum.aliaper lapillos. alia ex pela libo inquirendiſuperstitio.Tiroman
gi agitatione. Orientales mare bapti tis.Ichtbiomantia.Oomantia,Ifiaco
Zant.Veneti ſibi deſpondent; alia ex rim.Ceromantia . Anthropomātia.
aquæ colore , imaginib. Pagoman Valde olimfrequens, probatur fuiſ
tia,varij ad hanc olim fontes.Crate ſe.Sacrificiumfiliorum Topher apud
resPalicorum , ciſterna Alpbacena, Hebræos.Daphnomantis.Botanomā
palus Iunonis. A pollo Tyrxeus.Rhe tia.Sibyllafolia.Sycomantia. Diui
nusGermanorum alia percyathum . natio per myrıcam valde folemnis.
ut Feff æ.mulieresGermane ad ver : Lausmyrica,
tices aquarum . fuperftitio hodierna, Omphalomātia. Amniomantia .Depel
fi fpe &torum nomina mittendi in a liculis, quibus inuoluitur fætus.3o
quam.Aretinusfons obturatus d B. piov , da avtodes,curion (den helm
Bernardino Senenfi. Teutonice) ſuperſtitio inhrs.
Quific capiteinuoluto nati.louius no
Scct.4. De alüsmagnonia generibus, tatus.Iudæorü diuinatio p leduim ,
De Lecanomantia , veteri , do recenti. : Jednaanimal mirum , fed fabulosã .
Gaſtromantia.Catoptromantia. Cbri Agni Scythici deferiptio .
Aallomantia. Exempla duo recétia . Litbomanţia. An Iudais in vfu . Locus
Et tuto quemlibet pofſe confringere Leuit.26.0.1.de lectione, o ſignifi
buiufmodi,docetur alijs duobusexe catione quæfitum.Noster Interpres
plis recentibes. defenfus contra Oleaftrium .Superſti
DaƐlylomantia, varia exempla vetera tio quadam geftantilim amethystīt
: et noua.Orycbemantia, aliter apud Rbaldomantia multiplex ; qvadana
veteres aliter nac fit.Queuediquod - incantationis.quædam aufpici , qua
2 dam fa &tum Acromantia Pbarma 2 dam fortis quædam ominis .
ceia.Cofcinomantia . Axinomantia, Singularum exempla.
: Cephalæonomantia ,Germanoru ,Lon Narratio de Gregorio vij. Papa.la
gobardorum . A pionis, & Taciti ca padomantia, Lucernaria. Parthe
lumnia in Iudæos.Cleidonomantia. nomantia multiplex . Catulli locms.
De modo excutiendi oculum furis.Wa
na exempla. Sect .2. De augurio, ar fpicio .
Aristotelislacus. Augurium quid, doo
Quxſt. 7. De ſpeciebus in quibus , quæ eius ſpecies.
1T vel non cxplicitum pactum , vel A celo petita. Ab quibuspetita.
eft admodum latens. A pullor i m tripodio.
Sect. 1. De harufpicinia,ſeu ariolatio- Ofi'inūdifferentia,ú nomina. Pauirga
si no Tripudium foliftimum.Soninium ...
G АA qua
98 Summaria Breuia Libri IV .

A quadrupedibus peiita . Aufpicia Quam periculofum Magos confulere.


pedestria . Ex equisGermanorum , Trium Regum exempla .
Luizicorumque. A lupis,& alijs a
nimantibus. Cap. 3. De Coniectatione.
De ominum diuerſitate. Augurium ,o- Quælk. 1. De Coniectatione ex
men ,prodigium ſæpe confunduntur. aftris.
Tepator koria.varia exempla, ſepul
crorum , fonticum ,& ſpectrorum . De aſtronomia. huius laus. De aſtrolo
Oſtentum ,portentum , monſtrum , gia :hæc fusè docetur dána, prohi
quid. bita. Species eius quatuor. de Ioanne
Quid liceat in his obſeruare, quid non ? Stadio Bergano.Astrologia reuolu
Deacuminum aufpicio militari. tionum quid queat diuinare? quomo
do ceter & fpecies. Triplex Mortale
. Sect. 3. De fortibur. - hic occurrens.
Phur,quid. Ioſephi locus.Chinenſium Rationibus, et auctoritatibus omnis ge
fortes, & aliorum Iudæorum . neris impugnatur aſtrologia.
De diuinatoria. De oraculo . Paloman- Satis fitargumentis aſtrologorum . Lo
eia,pettomantia,aſtragalomantia , cus Gen. 1.2.14. Locus Efai.34.0.4 .
Kubomantia, ſeu aleatoria . Rabdo Loca S.A uguftiniconciliantur. Lo
: mantia multiplex.Sagittarum ,apud cus Pfal.103 0.2 . & Apoc.6.v.14.
Ezec.c.21.1.21.5 hp BeroperTHd Locus Arethæ Caftrienſis vnde cor
Virgarīt, Devt.8.0.21. defenſa vul rigendus.Locus Iudic.5.0.20. LOCKS
gata.incantatores cur chabarim di Apoc. I 2.V.3.Locus pfal.18. ve. 12 .
ti.interrogare in ligno, Ofe.4. 9.12 . Repondetur exemplisallatis de ve
Geomatia vanitas. Stoicheioman ritatepredictionum quarundam .
tiæ genera.eius varia exempla Genti DeThraſillo :Cur I.C.iungantMathe
lium , & Chriſtianorum . quid olim maticos cum maleficis , & quiillis
di&ta fortes Apoftolorum . Explica propriè dicantur Mathematici. Quo
tac.ſiquis clericos.26.q.5.Quomo modo,et cur Deus permittat illos ali
do bispfi S. August. Greg. Turo quando verum prædicere. De Aſcle
nenſis.D.Franciſcus. Petrus Blefen tarione .
fos & alij. Denotis Ephefrorum . Do Exempla aliqua falſarum prædictionī.
decaedri, ſeu Pastorum ludus. dictu loannis xxi. Papæ mors.
quoddam Cæfalpini. Hebræorum qui au &tores iconoclaſtik ,
Mlectryomantic modus multiplex.Zo Pancratij.Conftantini Stethati.Pre
nare,Socratis ,et Caffiodori error. () dicentiune aduentum Antecbrifti.
nomantia.Prudenti locus.Nomina Petri Leoni Spoletani . Abrahā bos
liberis prophetico fpiritu impoſita . confudit diſputando. Ab his decep
Sanctorum nomina imponere reli tusManuel Comnenus . Ioannes Ga
giofum.Pontifices fanéte mutāt no leaciuscontra A Strologum decepit.
men in inauguratione . Arithman Petri de Monte ilicino mendaciu .
tia.Cabbaladuplex Iudæorum.Voca Alfonſus Aragonum Rex contem
lium conſideratio in nomine proprio. ptor horum quare
,& .Ludouici Sfor
Alchindrinæ liber. Ornithomantis tia Stultus amor aſtrologie.Alexan
Ioan . Leonis. - drinorū iudiciumde his, etvectigal
Sect. 4.Quale in his omnibus pecca Brannvroulov. De medicorum fatud ,
tum fit. &ſuperſtitiofa quadă aſtrologia nec
Quam etiam periculofa resſit. de ſorte non chyrurgorum . De dieb. Criticis.
coſultoria , quandoilla hodie illicita . De aſtrologia inueftigatrice occultorin
Quaft.
Summaria Breuia Libri IV . 99

Quæſt.2. De coniectatione ex ele nusDei quid fignificet in fcriptura .


mentis,meteoris,plantis,arbori- Locus Exod.24.7.31.2.Reg.3.ver.is.
bus, brutis. Eſai.8.0.1 1.Ezech. V.3. & cap.33.
verf.22. & .C.37.0.1.
Tria videri tantum effe elementa . Examinantur exempla prædiftionum
Mufonij locus.Deüs,quagignuntur in Chiromanticarum.Bartolomæi Cocli
media regione aeris.de cometarī pre tis. Alex.Medicæi.Iouiusnotatus.
di£tione aliquandoproſpere prædice Zingari,quido antolerandiprincipibus
re.Cheremonis liber. mira exempla fuse Corinthia lex de fumptibus .
de Nola BodKenfi.de Campana Vil
lilana.depiſciculis monast.S.Maur. Quæſt.6.De coniectatione ex ſom :
Deprænotione ex ventis . ité ex nubib . nijs .
2
grandine, & fimilibus.
Piſidas notatus. Oniropoliæ ſcriptores.Somniorum dini
Demaris tumor ', terræ motu .Arequi fio.Fundamenta vanitatis huius . )
pa mira prodigia . Indi adiuratores Delibro Dan. Somniali in c. non obfer
malè múltati. Vulcani Peruniani. uetis 26.q.5.Synafiusnotatus .
Iride,halone,& c. Ex arboribus, plan- Quædam licet obſeruare contra Xena
tis floribus, & c. qua . Quædam hic phanem , & Epicuræos,quædam nā
ſuperſtitio. icet cótra Stoicos . Prudenti locus.
Queconijcienda ex mimantibus . Somniorumcertitudo , vel fallacia,
An ipfa præfentiant, quæ prænunciāt. unde petenda.de cauſa efficientefom
niorum.Synafii, & Porphyrij error.
Quæſt. 3. De coniectatione medi Item Platonis,& Arift.Hippocra
corum . tis diuiſio nonſufficiens.
De Naturalibusex caufa intrinfeca .
Regula quædam traditur. 1.animali.Locus Salom . Ecclef. 5.1.2.
2. intrinſeca corporali. quæpropria
Quæſt.4.De coniectatione Phyſio Somnia ſingulorum humorum predo
gnomica. minantium. De naturali extrinſeca
caufa , & diuiſio.
De tribus eius ſpeciebus. Scriptores. Quando liceat attédere sõnijs ex caufis
Melampus,&alij. Iunenalis locus. naturalib. Explicãtur ſingula cauſa
Fundamenta artis.Locus Efai.3.0.9. exemplis.Non licet dininare defum
De Matbia Coruino Rege. turis contingentib. vt degratis datis
Probatur quædam eſſelicita.Etquate á Deo ,nec de liberi arbitii utionib .
nus.Socr.di&tum.Locus Caſſii medi- De diabolicisinſomnis.Locus Homeri.
ci.De quib.liceat Phyſiognomo iudi & locus Ecclef.27.0.7.De Leftiſter
care,de quib.non. Exemplum Anto nüs, & captione fomniorü apud Gé
nj Tiberti Cef & natis diſcuſſum . tiles. de Venere Gaz £ 1 fomniorum
interprete. Somnia anthi fi ftarum ,
Quæſt. 5. De chiromantia . Anabaptiftarumque.item Epithelis
Mißenij. Aedeſiiphilof-phi.
Duæ eius fpecies.dePhyſica.de astrolo Matris Attila .Ptolomai.Neftorij At
gica.Verderij error de bac. tici,Iuliani A poftatæ.Odatis, da za
Trohibitio Sixti V. Artis vanitas Scri riadres.demoniaca ad quid liceat ob
ptore s.Iuuenalis locus. ſeruare.Codæi fomnium.Dinothi hi
Soluuntur argumenta contrarie partis. Storia. Diuina infomnia qua.
Locus Exod.13.0.9. Iob 37.7.2.ma Diuinorum inſomniorum quædã exem
G 2 pla.
100 e
Summaria Breuia Libri IV .

pla.Theodofii Imper. Arnobi Rhe tutarum fraudator admittendus.


toris.MauricijImp. Barde. Eulogy , Quid lucrari poſſia miniſtrine officias
Alexandri Mag.Blefenfis locus.bo ti. A quo alédi hi miniſtri. Publicīt,
rū obſeruatio licita, & • ad quos fpe & pauperes quid hic lucrétur. Prin
. ctet interpretatio . Quomodo difcers ceps pot aliquid reip. pauperib,vel fi
nenda dinina ab alijs . Locus Eccleſ. bi referuare. Poſſe aliquid dari ei, a
34- verf.6 . primā fortem , velplures obtulerit.
Excnepla eorum ,quib. obferuatio fom
njorum valde noxia fuit, Agaméno Quæſt.3. De purgatione canonica.
nis Xerxis , Onomarchi, Antigoni,
Pompel. Iusti Lipsl. V. Cl. narratio Quid ſit? quæ eius ſpecies. de purgatio 7
quædam de muliercula Bruxellenſi, ne iuriſimrādi. Canon. hāc probātes
e historia diſcuſſ a diligenter. ExemplaSophia reginæ Polonię,et Si
xti 3. Leonis 3. Pelagij PP ,
Cap. 4. De coniectatione politica, De purgatione per fumptionem S $.Eu
Lue de fortibus. chariſtię . Exempla Lotharij Regis
Franciæ. Greg.7.ipfe fecit ,ab Henri
Sortis politicæ fpecies. co verò Imp. exegit:
Caufa , &formule buius purgationis.
Quæſt.1. De forte diuiforia. Defenditur ea cötra Fran H . otomaní.
Caluinianum explicatur eius fententiæ .
Iudicesfortiebantur Athenis, Roma, : Historia ErKimbaldi Burbati. Alia
in Sicilia.Cafus in quib. iura forti Sibichonis epiſcopi.Sepemortui, qui
tionem permittunt.c. I.26.9-2. - , reicum effent,& inste accufaretur,
Quæ requiſita,vt hec forsſitlicita ſumerepreſumpſerunt.Exemplare
Quomodointelligenda,quæ in facris lit miffiuèponuntur. Cur Deus hoc in
teris de fortitione babentur P dicium aliquando permiferit falleres
Ritus quifolemnes .Calix pro forte. vt in Andronico Imperatore.
Locus pfal.1 s.verf. 16.
Quæſt. 4. De vulgaribus purgatio
Quæſt. 2. De contractu fortis , que nibus .
Lothariæ .
Curfic dietę. item cur exploratorię pir
De duplici contra &tu hoc priuato,la rif gationes. cur legesparibiles.
ſe. eg publico,la lothérie. Tentant omnes Deum . huius ſpecies
Contractum eßelicitum probatur. Re petereminaculum .
: prehenſusConradus.Ludusalea cir
prohibitus. Sect. 1. De prouocatione ad diuinum
Contractus plures hic interueniunt. c . judicium .
Deperfonarum generib.quæ in hoc con
traétu veniunt.Quid hic lucraripos Quibusconditionibus concurrentibus
font mercis Domini, feu venditores. hæcfitlicita.Exépla. Sorç. Davidis.
Quæfint peccata venditori, feudo Zacharię filię loiadę . Šeptem fra
minorum mercis.Demodo quo ftat trum Machabeorum.D.Pauli. Mar
tim , ac collata iota, fortes trabütur. tyrum noui teftamenti
. Et S.Euſta
Quid lucrari poffint emptores , ſeu Jii Abbatis. Gualtheri Burg.Epiſco
Sortientes. pi Piętau .
Qua horum peccata ,&obligatio reſti- Quam periculofum fic ita citare.
tuédi an ad fortitionem rerü reftitu Qui peccent Mortaliter citando
Quan
Summaria Breuia Libri IV . 101

Quando citatipoffintcitationem conté nis autad gloriam , & c.Locus 2.Re.


nere, quando, & quo illam modo de gum 2.0.15
bent conſiderare : Qui conſulentes incidant, quiſpectato
Exéplū Gozalui Hermand.de Corduba ..res . Fit mentionon vija bulla Cle
Exempla citationum non irritarum . mentis 8 .
Citatio duorum fratrum de Caruaial. Sect.3.De purgationeuulgariper igné .
Menuerci Padei bronné . Henrici Mo- De proba ferri candentis.quod iudiciū .
gūt. Epiſc.Burchardi, et Meginheri. Solemnitates. Formula .
Gothus capite pleEtédus. GothalaniNa Exemplum Tetbaldı Peletari.Lex mi
uarchi.Fratris Ducis Britannien litaris apud Radeuicum . Leges Fran
Templariorum.defenditur hec historia - cicæ , Longobardica,Slauciæ ,Flādre.
contra quoſdam .De morte Clem.V. Vomerum quis numerus.
Papas & Philippi Pulcri Francorú Ferriconſecratio qualis. ponitur formu
Regis. Præpoſiti S.Lamberti Leodin . la.Sophocl. locus de hac purgatione.
De Innocentio IV.fabula Britanno Annobiles eam quoque fubierint,
Fum reiecta. ira.Exempla.Conradi Marpurgy co
Sect. 2. Depurgatione monomachia, tra hæreticos. Richarda, es Kunigū
feu duelli. da Imperatricum . Emmæ Reginæ
De ini:entione Duelli degentib.qire va Hiſtoricorum diſſenſio conciliata.
Ja.de caufis propter quas indu &tum . Aliorum in Græcia.MatronęChriſtia
De ritib. de armis. Duellim paralytici næ in Rugia. Comit:ße Mutinenfis.
contra Iudæū , qui imaginé Deiparæ Ludouici regis German . Legatorum .
piolarat.Duella inter reges pregno. Occiforum Comitis de Oldebborg.
inter priuatospro regib. protestimo Vpittenbergenſis iniuftè accuſati de in
niopudicitia, pueri contra gigātem . cendio, & deteftipostea rei. Exem
Burchardi contra Conradum . plum Pifcatoris Traie&tenfis,&cu
Deſucceſſ.auorum interpatronos nepo iufdā Hypocritæ.luonis loca difcuf
tis, & patrui. vicere qui pro nepote . fi e oſtenſa canonibusrepugnare.
V penceslaiRegis mirum duelli contra Rollonis Normannifactum miri .
Radislaū.aliquando Deus miracuto Certamen GatholiciHifpani cum Ara
decidit,vt incaufa Vvenceslai. aliq riano.Robertus Cantuarienſis doluit
do res dubia manet , vt inter equites quod hanc purgationem fiafilet.
Hiſpanos ,Rui Paez de viedma, & Emmaregina ficfe purgauis .
Pae Rodriguezde A uila . Sæpè iu- De iudicio prunarum . Exempla.
stus vincitur.' : MonachiAegyptü , & B.Briciü Turo
Duellum omni iuri repugnare ostendi nenfis Epifcopi. Haraldi Hyberni.
tur.Prohibitio , & pena concilij Tri- Sumebantet ab alijs rebus hoc indiçiž .
dentini.alıę priores Iulij 2: & egre- Eulalius fe purgauit fiſcella in ignem
gia eiusrationes . Extenſio Gregory iniecta. Epifiopus quidem ad fidem
xiij.ad priuata duella , & quæcitra Rofos addixitproiecto libro Euan
folénes ritus fiunt.Quædam declara geliorum in ignem .Sic etiam appro
tiones,fiue illationes exbulla prædi bata in Hiſpania miſſa Mofarabum .
Eta.extenditur ad eos,qui dicunt;Ve De probationeper pyram.Exempla .
nijego te tali loco eafpe tabo.Nõpro Petri Meſfilicnſis · Popponis Apostoli
cedit contra Principes , qui duellum Danorum.Catholici Epifcopi prouo
permitterent infidelibus. cantis Arianum.Sananarola fast
Bellum ir ſtum poteft auctoritate prin ſeu potius iactantia.Petrus Áltané
cipis duello decidi. Non tamen hoc fis fic Petrum Florentinum fimonia
poßunt facere per modum diyinatio conuicit. Ritualia huius iudicy.
G3
102 Summaria Breuia Libri IV.

V + Catholica fedes his adstructa,ficijs Sect. 1.Diſcutituropinio , egrationes


dem hæreſis deprehenſa , punitaque Adolphi Scribonij.
probatur exemplis. Hæreticorura Contra fi&titiam illam lcuitatem demo
Cancracenfium .item Argentinen nisfagasfuftentatis diſſeritur. No
form . eft credidile hoc ficà Deo à mundi
Flamma hærefi,quod vmbra corpori: initio prædestinatum . Refellitur (o
cum fuga erroris, vis perit ardoris. pernaturalis , & fiftitia aque, de fie
redit hæc illo rediente.Hæretici alte garum anthipathia.Lutherus explo
rius exemplum . ditur, qui voluit omnia liquidaapta
Variæ prohibitiones huius proba. præbere balneum eße idoneam bap
Imperatorum , & Pontificum , c . Men tiſini materiam .
nam 2.q.5.diſcuſjum .& c.confului- Quopacto elementa laudent Deum .
fti, 2.9.4 . Qua ratione aqua instrumentum , & fi
gillumfalutis.
Sect. 4. De purgatione vulgari per
aquam . Sect.2. Excuffa ſententia, & rationes
IC.cuiufdam Catholici.
De aqua feruente. Nationes quarece
perunt, quo fundamento. Laudatur aduerfarius, & huius contre
Depoculo zelotypia, Num.s. di&tionis ratio proponitur . Qui , dar
Prohibitio purgat. per feruentem . vbi tanti , iudices hac vtūtur proba .
Exemplum Legatorum Ludouici Ger- Elle praxim paucorum ,et indo & torum
Minie Regis.confutata quædam tra iudicum.Summa fententia cötrarię.
ditioHebræorum . Ritualis oratio. Oftenditur parum neceffaria het purga
Solebant manum inijcere. probatam tio ad mentem aduerfarij.
exemplo Hirynthi Diaconi Ranen Ostenditur pugna in diftis eius, & in
natis . certitudohuius probationis . Exem
Formulæ duæ huius proba collata in plum uetulæ fagæ ,quæ feipfam pro
terfe. didit.
Depurgatione per aquam frigidam . Oftenditnr ex eo , & alia pugna. Ité hac
Quomodo fiebat. Exemplum vxoris ſupernatationem non eſſe tribuendā
Beati Gangulphilex Älfatica. bonis angelis: fed demoni.
Alius modus, mergendi hominem to- Cautela ,quas ponit ostenduntur ſuper
tưng . flue.
Imperatoriæ, & Pontificiæ prohibitio- Tertia pugna in di£tis aduerfari .
nes, c.ex tuarum . depurgat.Canoni- Gratisconfi&ta dinerſitas in maleficio,
ca explicatum . & c.ſententiam fan & alijs criminibus ; nec probatos
guinis. nec vera .
NeClerici, vel Monachi ſæcularibus. Sed oftendit purgationis huius vanam
docet. defenſionem . 1
De hodierna probatione fagarum per Inducitur argumentum de faga , qua
aquam frigidam fententiæ Germani furti accufata tantum ; & aquæ inij
corum Scriptorum.Iuriſconſulti che ceretur ex prifco more ad purgatio
iufdam recens libellus de hac re . nem : oſtenditur fi hæc purgatio
vera, certaque neceſſario , iudicem
Quæſt.s. De proba ,vt vocant,aquç perplexum fore.
frigidæ , qua in ſagis explorandis Multa refelluntur breuiter pápepya
quidam in Germania vtuntur . aduerfarij. Quæ precipua nunc cau
fa paucitatismiraculorum fit. Deo
mon
Summiaria Breuia Libri IV . 103

non attribuéda omnia creaturarum tifint.Prastare abſoluere nocentes,


mala; & tałem propoſitionem fidei quam per hanc probam deprehen
repugnare. dere.
Excuſatur més aduerfarij eam ponétis. Quid iudici hic metuendum ,quid non .
Quo fenfuprobationes ſint iudici arbi- Mortale eft non obedire Eccléſię.
trarie. Caufa, cur tam paruin iudices promo
Hanc iure Canonico probamomnino ef ueantper indicia legitima.D.Bernar
ſe prohibitam accurate oftenfum . di locus de hacproba diſculus.
Non licet iudici infligere quamcunque
pænam quam reimaxime metuunt. Sect. 3. Proponitur, & probatur ues
Hec purgatio no fauet maxime reipub. ra fententia negatiua.
Neque hoc folum poteft eam facere
licitam . Iudicesgnari Pontificię prohibitionis,
Ve actus ſit bonus, non fufficit eum ten qui hac proba utuntur, peccant.
dere ad bonum finem . Probatumprimò definitione peccati .
Sagas non detestarimaximè hancpuro Pontifices Romaniquid fenferintdes
gationem.quod fi deteftantur , indi hac probatione
cium est patti. Illis effe credendum , & obediendum in
Non eſſe hoc indicium certius testimo hac re,c.Mennam.in fin.2.4.5.
nio complicum . c.ex tuarum , de purgat.Canon .
Non eft eadem ratio huius indicij , & Diluuntur rationesaduerfarij quib.co
illius teſtimonij. natur ostendere diuerſum quid ſta
Vtwec indicijex cadauere ſanguinante , tuendumin purgationibus uulgaris
& ex hac. bus cçteris, do in ifta .
Nor ſequitur Deus iuuat iudicem in ' Ostenditur non eſſe diuerſam rationem
vno, ergo & ſemper, & in omni. iudicum , priuatorum .
Nonfallitur iudex quiſecundum ačta ostenditureßetentatio Dei.
nocentem abfoluit . Deus non vult Quomodo figna petit à San & tis homi
omnia crimina hic aftu puniri.Ali nibus.
quando iudici, & iudicio nocentma- Quando liceatfignum petere.
lefica. Probatur hic non effe miraculum .
Sors ista eft diuinatoria non cöfultoria. Exemplamulta docent falfam effepro
Conſultoria ſorsetiam hodie eſt prohibi bam .
tagl.eorum.C.de malef. mathem . . Iudices no tenentur fidem habere buic
ut non fit iniqua quomodo accipicn probe:
de .
Qvale hic pactum intercedat.
Maleficium per media fuperftitiofa tol- Declaraturres:
liposje: uel erronea , uel plane teme- Pactum hic inter iudices, & demoné,
raria propoſitio. non inter ſagas, o demonem inter
Scotus falsòcitatus à malleo malef. cedit.
Poße aliquem peccare in eo, quod facit Exemplum quoddam recés diſcutitur.
bona intentione .
Diffenſio Iudicum in hac purgatione.
Impugnatum ut prorſus fpurium , ♡ Cur dçmon hoc pa tum inierat , & 14
tyrannicum arbitrium liberum , cra eius ex illo.
plenum iudicis, quod aduerfarius ei ostenditur bęc proha continere pecca
concedit. tum inobedientie, co ariolationis.
Iridex ſecundum legem debet iudicare: Locus 1.Reg. 15.1.22 .
alioqui belluas imitatur . Demonem corporeum facere , temera
Quomodo indices omnes legibusfuldi rium eft, da errori proximum .
Multa
104 Summaria Breuia Libri I V.

Multa aduerfarij parerga , & non uera Qualis iſta purgatio, quęſitum .
quedam . Iudex communem fenten- Frifonum confuetudo
tiim hic ſequi tenetur. Quid contendere,uel certare cruce , ité,
Alinqui peccat; & potest conueniri quid Stare ad crucem .
aft.iniuriarum . talem torquens, eſt né fortitione quadam factaConſtantin
- tyrannus. ſententia eft nulla.occidés nopoli de imperio.
: eft homicidij reus. De abijcientibus res aliquas,ut ex earīt
recuperatione cognoſcerent ſua ſibia
Quæſt.6 . De alijs quibuſdam vulga Deo peccata fuiße remiſja.
ribus purgationibus. Exempla ſancti AttilaniZamorenſis
Epiſcopi, do.S. Arnulphi Epiſcopi
De purgationeperpondera, & lancé. Metenfis.
Depurgatione per crucem .

F
IN IS.

OOL

MAGI
(.
TOS

MAGICA R VM

DISQVISITIONVM

LIBER QVARTVS ,

QVI EST

E
DE DIVINATION .

Seda TORE

VNT quædam no quam in Biblijs ſuinitur de propheri- Ierem . 23 .


mina,quç,cum late columiue . Nam illud Salomonis; Di- v.25.6.28.
ſumuntur ,folentco uiratio in labys regis, in iudicio non errabit v.1.0 14.
fundi, ve diuinario, os eius ; e nihil ad prophetiæ donuin Ezech . 21.
vaticinium ,pranotio, pertinet , fed ad ſagacitatem in occul- v.21 . Min
prophetia , coniectatio , tis , & perplexis iudiciorum latebris , ch.3.v.6.
pradictio: & fic fumé circa facti ambigua ,eruendis, necefla e Prou. 16.
do , pro his omnib. riam iudici. eft enim quædam ſicut in.v.10.
in ticulo poſuivnicum nonnen diuina- medicis caufis, fic & in iudicarijs diui
Dionis.Sipreſſiusſuinantur, diſcrimen natio Metaphorica ; qua ,quæ præterita
aliquod agnofco . Pranatio & pradictio,ce funt , & quorum veritas ignoratur, ſo
tera quatuor ſemper complectuntur , leruidiſcuſione conijciuntur. Ve fuit ,
fed predictio ,ordinem ad alium , actuan- in iudicio Salomonis, cum veræ matri
quedenotat extrinfecum ; prenetio, in- filium reſtituit, fvc fuit in Danielis in- f 3.Reg.3,
trinſecanıtantuin cognitionem.Vali- quifitione; qua fenum perfidia dete
cinium , diuinationi & prophetiæ coin Eta, Suſannain vitæ ,honori, marito re ;
mune nomen eft ; fed ad Oraculum ta ſticuit , & vt in iudicio Ariopharnis g Dan. 13 .
men ,quod viua fichominis voce , re Thracum Regis; quod huiuſinodi tra
ftringi conſueuit; cum diuinatio vlte- ditur.Tres Ciminericorum regis filios
rius porrigatur. De prophetia D. Hie- de paterno regno contendentes ,iudice
a in c.3.Mi rony.notat, a ſemper a facris litteris elegere Ariopharnem . hıc iubet patris
chea . in bonam partem accipi , patet hoc ve cadauer ſepulcro erui, arborialligari ,
rum effe, quando loquuntur abfolutè, & eos arcu contendere , vt qui patris
nain ſi pſeudoprophetas quoque hoc cor transfixiffet,is in regnum ſuccede
nomine honorent,diftrahentein quam ret,primogenitus guttur, ſecundus me
piam particulaın adijciunt ( vt pro- dium pectus corde illæſo transfixit. Su
b lere. 23. phetæ ftulti,Baal Samarie,lucorum , & c.b) pererat minimo ſpes regni , vicit pie
v. ij.ojí vel loquuntur per ironiam non obicu tas, & fe regno cedere malle , dum in
9.0.7 ram , petitam ab exiſtiinatione atque patris cadauer pietate ſuperior effet ,
opinione populi, qui pro talibus eos profefius; iaculari detreétauit. Huic
c Exod. 12. habebat ; ficut & idola,nuncup: t Deos: c 'Thrax regnú adiudicauit , quia naturæ ·
0.11 . Dan. atque adeò ſemper aliquid additur in propenſione, ſe & verè filiù, & virtute
11.0.8 . contextu , quod nó finat ignorari pſeu præſtantiorem oftendiffet.h An hanc h Diod . Ski
d Den .13. do prophetas fuife. Diuinatio nun- hiſtoriam voluebat animo Alphonſus cul. lib.zo.
pris
106 Diſquiſitionum Magicarum .

primusNeap.rex,cùm fimilem procu- rum alterum in caupona fibifurto ere


lit ſententiam ? vel naturali fagacitate ptum : abigeum Imperator fibi indica
id potuit, quæ in eo mirifica fuit. Nam riiullit, cum hoc rufticus negaret ſe fa
adhuc penè puero cum in Aragonia , cere poffe,qui hoininem no noſſet;mi
vtriuſque Siciliæ regna fuſciperet,acci ror, inquit ; Fridericus, non alteruin
dit, vtcuiufdam ancilla ex domino pa quoque ereptum tibi , cum tot in hac
reret, & ad libertatem ex Hiſpanienfi vrbe fint equites ,equi că pauci. Equa,
lege prouocaret. Dominus, ne marre • Cæfar,ſubdit rufticus,eltaltera ,quz
euin filio priuaretur, negabat ex fe ma- militibus paruo vfui . igicur age, in 1
cum , deerant in re clain patrari ſolita quit Imp. equaın inſcende, & per om
probationes,quid ageretébellè fe expenes vicos,plateas,compica,& angipor
diuit . iubet fub haita partum vendi. tus vrbis equita : ſubtractus equus in
vincitur dominus licitatione . ergone aliquo ftabulo laticat , & cum iugalis
( ſecum ) filiusmeus in feruitutem me odorem ſenſerit', ftatim hinnitum tol
viuo? quin potius fateor,quod reseft, let.Paruit rulticus, atque ut Çacú mu
& ecce paternianimi erumpunt inui- gitus bouis , fic hinnitus equitunc fu
to lacryinæ .Subſequitur lingua confef rein prodidit. Nec ſubticenda Tur- e . Aerem
fionem oculorum , fic patri filium , ma caruin regis Solymanni prudétia.By- Siluius lib .
a . Ant.Pan tri debitam rex libertatem alleruit . a zantij ludæus Chriſtiano certan auri 2.dereb.ge
hormi.li.2. Quem imitaretur hoc iudicio ,non ha- fuminam mutuam dederat , vti confti- fo. Alfonji.
de geft Al buit , vt Tiberium 6 habuit Teodori- cura die prärer ſoné, vfuræ loco, duas
fonſ. cus,kex Gorthorum.Spopõderat mu- carnis eiufdem Chriftiani vncias reci
b Sueton.in lier Italica nuptias fecundas amarori, peret. Die illa fortem reddit Chriftia
Trberio . pada ſe filiuin prius domo excurbatus nus,fænus negat. aditur Solymánnus,
ram.cum conaretur; refiftere filius, & vt rein decidat.ille Iudæum ánimo de
Regein adireambo. filius fibi alimenta teftatus, nouaculam adferri iubet , &
deberi,nec domo paterna a matre eijci ludæo poteftatem facit , qua velit, me
decere,contra mulier, filium non agno bri parie , debitori duas carnis vncias
ſcere,fuppofitiuum.effe. Suſpecta regi exfcindat: ea lege,vt omnino duas tan
mulier fieri incipiebat. Atqui à mulier tum : fi minus plufue exfciderit,capite
inquirrex , pores, li me audis, & hac re luiturum .Non aufus Iudęus hanc alea
moleftia expedire , & melius coniugiü fubire , Chriftianum abloluit . f De f Corroke.
inire ,quin cu iuuenem hức, qui filiun huiuſmodi ergo labiorum regis diuinario- tus de dictis
fe dicit ruum , maritum accipe.minor ne , Salomon loquebatur, ficut.n . cor o factis me
eft ætate, & facie liberaliore . Iliamu- regis ,fic & eiufdein labia in manu Dei morabilib ”.
lier tam inopinata iuſſione,primúcon funt; ambo Deus æqualiter dirigit , &
ticefcit:mox fe colligit, & multa præte quibus ſuas in terris vices delegauit ,
xere negationi,parum cohærentia, vel eos ſupra ceteros fæpè mortales ma.
apta , vt deprehenfam facilè intellige- gna folertia, & prudentia dotat. Diui
ret rex.Fingit ergò le pænain addere , ratio ergo illicpro coniectatione pofita. Cô
nifi conſentiret, quod reftabat infelici, sectatio namque, procedit ex confidera.
ut fcelus fugiat horrendum ; filiú agno tione caufarum lignorumvè , fiue hæc
c loan . Ma wit. c Coram Carolo Magno pater, & fintcum vera prudentia coniun &ta ,fi
gnus li.hift. filius homicidij rei agebantur, factum ue vanitaris comperta, quare quædam
Gorth.c. 29 vierquie negabat, nec tormétis vllis ad coniectatio licita, quædam illicitaeft.
confeßionem criminis perduci pote- Diuinationis nomé,nos deinceps reftrin
rant: condemnat Imp. vtrumque ad lu gemus ,ad illicitam tantum : hęca con
ſpendiuin. Tum pater, victus amore fiiectatione differt; quia non procedit
lij fe reuin ,filium verò ſceleris experie per figna, vel argumenta, vt facit con
d And.Bar profitetur. d. Minorismomenti, non iectario . Frenorio deinceps nobis ge
bat.in c.pre minoris induſtriæ fuit Frederici Ilf: nerale nomen eric;eius partes, vt mem
ſenti. defro i udiciuin , ad eum cum rufticus veniſ bra corporis, tres ſunt fururæ ; Diuina
bation . fet , & quellus eflet , iugalium equo prænotio, quæ inanata Deo, & vocam
bitur
Librily . C. I. Q. I. " 107
bitur propbetia , ad hanc pertinent qux- cacta viuificauit . s . qui res ſubli- e Ec cle.48
dam miraculofa, feu diuina oftenta, & mes ,diuinas, & ab hominum cognitio v.14 .
prodigia ,futurum folita certò & ordi- ne remotas, & Scripturæ facræ arcana
naric prænunciare,vt quod poft obitú interpretantur & docent. Sic fumpfit
B.Beatricis Ateltinæ per longum tem- Diuus Paulus f quando confert do- f 1.Cor.14 .
poris fpacium obferuatum eft, quod num linguaruin cum dono prophetic. v.s.
i quoriesaliquid noui familiæ Areftinę, fic & Aaron ; eo quòd Pharaoni expo
ex qua fuerat orta , immineret, toties neba oracula , quz Moyfes a Deo ac
mulcis ante diebus, in facello ejus præ ceperat , vocatur propheta : & Sic g Exo.7.v.
grandis ftrepitus exaudiebatur, & cor fuinpfit Philo ludæus ,cum Prophe- 1 .
pus eius, quod de more fupinum iace- tam definit; Dei, oracula incus dictan
bat , in alterum latusreuolatum repe- tis, interpretem . b Et huc pertinere- h li.de pre
riebarur.Scardeonus lib.z.antiq. Patauinn. tiam alia fignificatio, quando fumitur misespa
claff.6.fol. 120.alia de campanis quibuſ pro veris Dei cultoribus, & viris reli- nis.
dam retuli, inf.c.3.9.1.6 de alijs multis c. giofis, ut uolunt fumi,3.Reg.18.v.4 .Abu
2.9.7.fea.2. Dęinoniaca ,quæ deriuaturlenſ : có Caietan . 6. pro co , qui occulta
Hea ex pacto tacito vel expreffo cú demo- Dei arcana, per diuinam reuelationem
nibus, & dicetur diuinatio ; & Natura- accepta, hominibus enunciat. i Nos i notatahec
lis, quæ ſuinitur ex fignis,vel caufis na nuncde hac vltima ſpecie tantum lo- Pererio in
turalibus, quam uocabimus praſagium , quiinur. Gene.6.20 .
vel coriotationem , frictè fumptis vocad Nomen hoc prophetiæ Græcia præ difp.2.
bulis . fando ( Igeçou ! ) deduxerunt ; He: 6N133
brzis Nebua,vnde Nabi propheres,radi 3)
CAP VT I. ce verbi incerta . poteit enim efle Nub 573
( hoc eft loqui ) & fignificaret Nabi, lo- 72.
De diuina pranotione, feu pro quentein: poteft efle Dan ( intelligere )
phetia . & fignificaret intelligentem , nimi
rum perfectiffimè, vt qui res oculis fi
QVAESTIO I. delibus fubiectas cognoſcunt. Vnde ,
& Prophetæ Hebræis dicti funt uiden
De natural nomine prophetia . tes. k Hæc de nomine ſuffecerint , de k 1. Reg.9.
re videamus. 0.9.
NSS. prophete nomen , & prophetandi Caffiodori, 1 communius recepta 1 prafat. in
verbnm ,fex fermemodis folent ac, definitio ,concifior eft,quamve peril- Pfalm .
cipi.primò, pro eo quod eft canerevellam commodè rei natura intelligatur.
pfaltere centis diuinas laudes modis , Dic explicatius, Prophetia ,eft diuina infpi
vel inftrumentis. Sic legiinus prophe- ratio , rerum anobis proculdistantium euen
2 1. Paral. tafle Idithum & Heinan , a & fic qui- 1a , immobili veritate, de maximacum certi
35.v.3 . do dam illud accipiunt ; b Num Saul in tudine pranefiensatque denuncians.
ter Prophetas? 2 -pro Ethnicis vatibus Expliceinus fingula definitionis me
b 1. Reg.10 poetis . fic Epimenidem Apoftolus bra . Duina dixi,contra Artephium ,
V.12 . appellat Cretenfium prophetā 3. pro & Rogerium Baconem , qui prophe
€ ad Tit.l. phanaticis, qui arreptitiorú mote men ciam tribuunt aftrorum influentijs ;
V.12. te abalienati, infolita,inepta,infipien- contra Aristotelem & Peripateticos,
tiaque eftutiunt . fic dicitur Saul domi qui corporis humoribus ; contra Moy
ſuæ ,a malo agitatus ſpiritu, prophetaſ fem Aegyprium , Auicennam & al
d 1. Reg.18. fe , A & SacerdotesBaal dicuntur e- gazelem , quinaturali induftriæ ſtudio
63. Reg. tiam prophetafie.4. dicuntur prophe- que adfcribunt hicun &ti fallútur.quia
28.29. care , qui miraculum aliquod edunt , omnis prophetia , Spiritus Sanctido
quo declarant ſe veros fuifle Prophe- num ett,nulla humana allatum volun
t2s . tate , vt dux Catholicæ columnæ Pe
Sic Elizæi morcui corpus dicitur trus , & Paulus conteſtantur. Vnde
propheraffe , quia latronis cadauer con Beacus Hiero . infert, folos yeros Pro
phetas ,
108
Diſquiſitionum Magicarunt.
phetas, Dei ſpiritu locutos , nec alios & iuxta D. Ambr. n Abrahamo, cum lib.i. de
prophetarum nomen mereri, quain dixit ;postquam adorauerimus reuertemirad Abrah.c.8.
qui Spiritus fancti luce colluſtrati,fu- uos; ſed tunc impropriè vocari prophe oli.12.fup.
tura prædicunt . Ad hoc nulla diſpofi- tiam ,cenſuit D. Augufti.o aliquando Gen.an lit.
tio naturalis, vel humana abſolutè re verò id accidit gnaris ſe a Deo illumi.
quiritur . poteft eniin Deus ipfam fi- ' nari,vt Balaamo prædicto . Interdum
mul cum luinine diſpoſitionem infun- quoque confercur hoc donuin inuitis ,
a D.Th.2 . dere. a Sed qui amat omnia ſuauiter vc p Sauliiuxta quorundam interpre p 1. Reg.ir
2. q. 171. dirigere , vt plurimum ſe rerum natu- tationen, fed fæpius, fpontè Spiritum v.6.
art.3 . ris accommodac , quoad ipfi placet . Dei recipientibus , tuncque ea ratione
Quare cú apriſlina fit difpofitio , qua prophetia poteft vocari voluntaria ,
mens a ſenlibilibus motionibus, & re- qot influxú Dei non inuiti recipiunt;
rum humanarum foluitur curis, vide- inuoluntaria nihilominus erit, quate
mus eam Prophetas aliquando com nus eum , non quandocunque ipfis,fed
paraffe fibi, ve Helizeum impij Regis quando Deo lubet, recipiunt , & quia
Iſrael adfpe & u fortè ad zelum & indi non qua menſura ipfi volunt , ſed qua
gnationem nonnihil commocum ,mu- Deus, & quia non qua volunt ipfi diu ,
b 4.Reg.3 . fices fuauitate. 6 Quæ tamen difpofi- fed cantifper dum Deo videatur, vt de
cio, planè per accidens ad prophetiam extafi lib.1.dixiinus, quæ fic etiam vo
juuat , nec illius cauſa vllo modo dici luntaria ,necaliter.
merecur. Naturalis verò prænotionis, Inſpirationum alia quoque differen
vel dæmoniacæ ,cauſa per accidens, ett tia petitur inde, quòd interdum ei nul
corporea diſpoficio , quæ a ſenſuum v- lum colloquium accedit , ſed nuda tan
ſu vehementer mentem auellit, atque cum fit præceprione aut oftenfione, ve
idcirco Plato & Ariftoteles dixerunt, in pleriſque veteris teftamenti prophe
frequentiorem effe diuinationem in fa tijs cernitur,interdum Dialogitinus a
- tuis,attonicis, & furentibus, quam in liquis Prophetæ ac Spiritus fancti ac
-mentis fanæ hominibus,in dormienti- cedit.g.
.bus , quam vigilantibus , in inorri uici Illuminationis ſeu inſpirationis hu Vt Exod .
nis, quàm vita vitalilógum adhuc frui ius duas ponunt Theologi ſpecies,ima 3. & 4.
turis;in atrabiliarijs,quam ſanguineis. ginariam , intellectualem .Imaginariam fi- 1. Reg. 3 .
minus eniin fenfibus intéti illi omnes, ueſenſibilem vocant, non quia non per- Ierem.i.
& inelancholici inſuper vigilates qua tingat ad intellectum ( talis enim in- Dan.1o.
c Video- fi fomniant . c propriè vocaretur prophetica inſpira ſcan.4 .
lefium , de 2.Dixi,inspiratio, latè fumpta voce , tio ) fed quia primariò fit per fenfibilé Abac.2.
facra phi- pro quonis infiuxu, initinctu , illuini- fiue iinaginariam repræſentationen ,
lof. cap. 30. natione,aut reuelatione.hancDeus a ex qua mentis conceptio naſcitur,eiqs
liquando largitur angelis bonis , qui quali commenſuratur. Intellectualem ap
prædicantalijs , vt de Sodomorume pellant eam, quę non ducir originema ,
d Gen. 19. uerſione didicimus , d. & de pofteris ſenſu vel imaginatione, fed oriturim
e Ger . 21. Iſinahelis , e de Samfone, f de Tobię mediate per lumé infufum intellectui,
f lud. 13. vxore, g de Chriſto Domino, h & ejus & per fpecies intellectuales ' , denouo
& Tob.6 . præcuriore; i vel vt viſiones explicent indicas , vel præexiftentes , fed diuina .
n Luc.2 . hominibus.k Aliquando Deus cöfert virtute, ad naturalem aliquam inentis
Mar. ult. hoc donum hominibus,tum viris ,tum conceptionem formandam applica
į Luc. 1. feminis, maximè probis & fan &tis : vt tas .
k Dan. 8. Elix , Elaix, Deboræ, Oldæ, & quaplu Quæ eleuatio dupliciter contingit.
do 9. crin rimis alijs , quorum laus eit in facris 1.quando intellectus fic eleuatur, vt fi
Ator. Jape. Hiflorijs ; interdum tamen & malis at ne operatione phantafiæ cognofcat :
1 Num.22. que improbis , vtnonnullis Gentilib. quod rarò ex speciali priuilegio cor
tới : acfortafle Sibyllis , & Balaaino , I & ceditur.2 . quando phátalia intelle &tio
m lcã.11. Caiphæ. m Confert autem aliquando ni cooperatur, non quidem intellectu
9.51 . jgaaris ſe prophetare , vt dicto Caiphę primuin a phantaſia moto, fed phanta
fia ip
}
Libri IV. C. l.. Q. I. " 109

fa ipfa nota & applicata ab intellectu fua longè diſtant ab humanacognitio


vt fecum opererur & concurrat. Vide ne,ve abilrufiora Deiconſilia, myfte
Franc.Suarem ,3 p.9.30.A1.1. difp.9. feat.z. ria fidei, & fimiles res diuinæ .(hoc feu
· Solet vt plurimum Deus mediatore ſu Chriſtus Dorcinus prædicitur futu
angelo prophetiam inſpirare ; primò rus Propheta ; i Prophetam de gente wa
reuelans Angelo, vt angelus deinde rede fratribus tuis ficut me.Juſcitabit,cet.
uelet homini quod iuflus, idque vel in & eò referenda prophetia , quam Apo
atlumpio ſe corpore oftendens, vel ap folus cum dono linguarum k com- k 1. Cor.
paritione tantum fpirituali ſpecie hu- parat ) 2. etiam res, quæ funt à cogai- 14.0.1.3.4
manæmentiexhibens rerum , quas Spi tione noftra femotæ , ratione modico
ritus fanctushomini vult pragnifica gnoſcendi : quando quodenunciatur ,
ri, fic Moyfi in manu mediatoris daca lex , non nifi fupernaturali luinine poteft
a Attor. 7, fic Zachariæ & in Zacharia b An- cognoſci veluci cum Helizeusreſciuit
v . 38. G gelus Domini loquebatur.ſic in Apoc. quæ cum Naamo lefi pactus fuerat ; | | 4. Reg.s.
Gal.3.v.19 < Chriſus Angelo , Angelus Ioanni, & B.Petrus, quod incer Anania & Sa
bc.l.v.9. Joannes alijs manifeliat ; quæ Pater phirain conuenerar; in 3. deniq; ſupt m Act. s .
C 61.in pr. Chrifto , vt homini, ab initio cöceptio alia longè diftantia ratione temporis ,
nis reuelarat. quod ſuauitatidiuinæ gu quod vel iam vfq; adeo obliuioneobli
bernationis ,vti ſolitæ medijs.eft accă teratum eft , vt non niſi diuina reuela
d D. Tho.modatiflimum . d Et ficcenfuere gra- tiore ( ciri queat ; quo pacto Moyſem
22. q.171 . uiflimi Sanćti ; de fa &to ,tantum folitú de mundi creacione prophetaſle ſcri-.
Az Deum prophetiam per angelos inſpi- bit D.Grego. ſuper Ezechiel, vel quia
e D.Dion, rare. e Non tamen negandum poſle tempus adhuc fururum , & euentus co
Areop. Cal. Deum ,fivelit , ipſum immediatèlicin ringers, ideoque foli Deo liquido no
Hierar.c.4. mentes hominuin infuere , quod nec rus. iuxta illud; Annunciate que ventura
D. Auguft. Damafcen.nec alij illi Patres negarút; furt,e friemusquia Dij eftisnos. » Echæc n Ifai.41
li.3.de Tri. & afirmaruntD. Hier. & D. Greg. & elt vocis prophetia frequentior fignifica 2.23
e viderut recentior Turrecremata. f quin etiam tio : adeovt propria locutione ,hifoli
Damafc. li. D.Hiero. qui priorem modusn conce Prophetæ nuncupentur, qui futura có
2. Ortod . dic, & policriorem hunc aliquando 2 ringentia grædicunt. generalicer tamé .
fid . Deo vfurpatutin contendit. h Scio Deú loquendo, ceteri quoque Frophetæ vo
f Hier.pre poffe , fi velit ; an fecerit, neſcio , disc cantur. e tuturorum contingentium, o vide I.
far.im Efai. inulo un refere fcire. Nor carec etiam cognitio ſoli Dco reſeruata elt ,quia ad Greg. in fr.
e in ca.6. difficultate prior ille influxus , qui fit perfe& am cognirionem , necefle eft ré Ezec.& l .
D. Greg.li. mediáre angelo ;cum nec Angelus fpi cognoſci ranquain præfentem :ſoliau. Tho. de ve
18. Moral. rituale illud lomen creare , nec ipſe in tem Deo , vt præterita & præſencia, fic rit.q.12.
Turrecrim . humanum intellectum queat illabi. etiam fucura, ſemper ante oculos ver
in Prologo Quinetiam fine fenfuum adminiculo fantur, quia æeroicas caree inino, car
Reuelat. in hominis inentem ,hoc lumen à Deo ret fine , & in ea cuncta fimul cognoſcú
S. Brigita i creatum immitá ab Angelo poffe, ne- tur:folus autein Deusæternuseft,ideo
0.4. gat Scotus; ſed affirmant Albertus , & cum Deus hoc futurorum congingen
: in Elec. Henricus de Haffa;modonegare,mo rium lumen prophoricum hominilar
6.2.06 3 do concedere videtur D. Thom.fic ra- gitur,tunc priuilegium illud , quodą ,
hind.praf. men, viquando hujuſmodi lumen in , iernitati competit,eamque conſequi.
br.6 . rellectui fine fenfibili apparitione yel tur , cum homine coinmunicat. Quo
i Deut.18 fpecie immittitur, ( vt fic in revelatio. lenlu Hiero. de Ferraria dicebat, tror
v.ls. ne intellectuali)hoc à Deo, qui folusil phetas à Deodlernitatis participes fieri. p p libiceins
lud creare poteft, immediatè fateatur Dixi, quartò ; immobili veritate. hoc pendij Rei e
immitci :quod accurratè ,ex horú Scho intelligendum eft de prophetia abſo- latio. gued
lafticorum ſententia , docuit Franciſ. lura , qua vocant prophetiam fententia. poft eiusmcy
Picus lib.2.de Pranot.c.3 . fue praefcientia ; cuius euentus femper tem vulga
Dixi tertiò, rerum à nobis procul diftan- prædictioni reſpondent: quia tunc res uit Hiron.
Bisan.huiufmodi res funt...quæ natura conſiderancur , prout in ipſo Deo exi. Beniuer 1,5
Itunt, Florent.
110 Diſquiſitionum Magicarum .
ftunt, & ab eo ſolo dependent, qui fo- cælitus cú veris reuelationibus infuri
lus eft immutabilis . Non verò hæc par di ſolitum , Theologi cótemplatiui ſeu
ticula definitionis procedit in prophetia inykici varijs nominibus appellant ;
comminationis fiue confily ; quatenus hæc faporem internum ,intimam inspirationem ,
est conditionata, & in ea resconſideră dulcedinem experimentalem ,diuinam illuftra
tur, vt a cauſis ſecundis dependét, quæ tionem ,fenfum nimisfenfibilem ,abfconditum
funt mutabiles . prophetia ifta condi- manna,donum diſcretionis fpiritum . Ad
tionata, in fe quidem eftmutabilis.pro huc controuertitur, an hoc lumen fic
actionum humanarum inutabilitate ; idem cum lumine fidei,an quid diuer
in Dei tamen præſcientia, etiá hæcim- ſum ab eo,eique fuperadditum ? Potte.
mutabilis eft : quod cum Prophetę pro rius , verius Pico videtur , & & mihi g d.c.3.
bè norint, & coinminationis ſuæ natu quoque, formali faltem diſtinctione.
ram cum Dei voluntare comparent; ſe fortaffis idein eft re , & nouain nactum
quitur eos ne tum quidem falli vel fal- materiam , eo fe extéditac porrigit no
lere , quando quod prædixere non eue uo quodam inodo , fed nolo fubtiliora
nit: vt Ionæ cum Niniuitis, Efaiæ cum hæc & ininutioria nunc diſcutere: fiue
Ezechia contigit . hanc diſtinctionein re idem fit , fiue diuerſum ; quando hoc
a lust.9.36 non Patres a modo , fed & Scriptura fimuldatur , tunc grauiter peccat, qui
Ad Ortodox . b facra clariſſimè confirmat .' huiuſinodi reuelationi fidein non præ
Chryf. hom . Dixi quintò, maxima cum certitudine, bet. Sit Zacharias exemplum , linguæ
1. in Mat. quia quibus diuina fit reuelatio, ſolent vſu priuarus ; b . & in Reguin Hilto- h . Luc. 1.
Greg.li.16. à Deo fic mente illuftrari, & volunta- ria, qui iubentem prophetain non fau
Mora. 6. 2. te affici, & de fide ac veritate reuelatio ciauit , & qui propter inobedientia di
4. 6. nis certiores reddizvt apertè agnofcát, ſcerptus fuit á leone. i i 3.Reg .20
b 4. Reg. & firmißimè credant, Deum efle reue Dixi6.pranoſcens, quia propheta de 0.36.
20. ila.38. lationis fiuevifionis auctore; & queat, finio , quæ maximè germana, cuipro
lere. 16.a. neſcio quo (vt ait D.Greg. c ) intimo priuin, vt, quod prænunciat , id ſciat fe
v.6.Ezech. ſapore diſcernere,ſe nec humanis ſom profari, iuxta illud Danielis . k reuela- k c.1o. v .
18.0.21. nijs,nec diaboli fraude illudi; ſed cer- tum eft Danieli verbum verum , intellexitý 1. in cuius
c li.4.dial. tò certius fciant , hoc fibi lumen Dei fermonem intelligentia enimopus eftin vifo expoſitione
6.48.
dono concelum ( quod de matre ſua ne.neceffarium ergo eft intelligere; led extrema ſum
A lib.cöfef. B. Auguſtinus prodidit d de ſe verò & alijs nunciare ; quare pra modu
paflim profitetur B. Angela de Fulgi Dixi 7.atque denuncians. nam prophe ridiculus eft
no c.19.21.27.28. 29. & alibi) & adeò riæ domum datur ad Ecclefiæ vtilitaté, Caluinus.
clarè cernant futura, ijſque præbeant vt,quæ , Deo inſpirante, fancti cogno
afſenſum s ve æquè facilè fint negaturi uerint,ea ceteris annuncient. Illud de
prima & receprillima noçiffimaq; ſcié nique quæri conſueuit ; lumen iſtud,
tiarum principia , quod de ſe Sauona- ad quam qualitatis fpeciem debeat re
e in d.com rola ille dictitabat , & de quodā ſuo uocari Communisfententia eadéelt,
pend.Reuel. fainiliari,quem non nominae, Picus af quæ D. Thomæ, 1 ad patibilem qualı. 1 da.z.
firmat ; quem ego Hieronymum hunc tatem reduci, quia fit impreſſio quæda
fuiffe opinor: fed ,quod veriùs certiuf- fubitaria,ſimilis affectionitranſeunti ,
que,tales fuiſſe oinnes reuelationes Pa & facilè recedenti. non enim prophe.
triarchis, Prophecis, Apoftolis ,ceteriſ tis seper adett, fæpè illos deferit. Haud
que prædicatoribus ac doctoribus na- ineptè compares verſantibus in tene
f4.121 ſcentis Eccleſiæ fa &tas ,meritò cenſuit bricoſo loco;qui,candelæ lumine illa
Thomas Anglicus , f illo in Genelim to, circuinftantia cernere incipiunt; eo
commentario ,quimendaciterdoctori dem elato ,rurfus illis occæcantnr om- .
Angelico,litterulæ additionefuit attri- pia .Vnde Michæas; m cum federo in 16- in C.7.v.8
butus. Idem nonnulli putant impoftu nebris,Dominus lux mea eft. & B.Petrus; n n 2.6.1.0.
ræ genus accidifie Commentarijs in Habemuspropheticum fermonem , cui benefa: 17.
Apocal.ch in Epift.Canonicas . Sed , quic- citis attendentes, quaſi lucerna lucenti in cali
quid fit de hoc auctore ; Lumen iftud ginejo.loco. Habet camé hoc luinen adeò
multa
Libri IIII. C. I. Q. 11. Se &. I. III

multa communia cum fupernaturali, ne præditi ratiocinabatut :hac ipſa de


bus habitibus ; vt Iulius Sirenius , vir caufa , indicij elogio addito , illud coho
a lib. 7. de eruditus, conetur probare , a inelius neftabant, vocantes ,rationale iudicij , e .
fato.c.14. reduci ad habitum ,apud illum inuenie iudicium filiorum Ifrael, d & iudicium ved d.c.28.
tis argumenta, quibuscommunem ſen rim in Hebræo quidem fonre.e Ratios.v.15.30
tentiam impugnat . nec lubet , nec va pem reddit Iarrhius, quia fupra Vrime Nu, 27.
inſcripta vocula Miſpath. ſed hoc fom- v.21
cat plura .
nium elt recutiti . potius crediderim ,
QV Æ STIO II. quia facra Scriptura coſucuit, id quod
quiſquefacere deber,fiue cuiuſque of
Que font species Prophetia . ficiuin , vocare iudicium : f Sacerdos f Prou.1.4 .
autem , rationali indutus, proponebat 3.6.1. u.9 .
Vo, quali ſuprema genera , prophetia Deo hominum dubia ,deſideria, & ne
. ,
res, alterum per prophetas ; læpè quidem propitiabatur,ſed etiá fignificabat ho.
qui Prophetæ , ijdem & Sacerdotes e ininibus , quid fieri vellet , & quis rei
rant, fed aliter futura prædicebant qua fucceſſus futurus effet,ut no malè Ab .
tenus Sacerdotes.aliter quatenus pro- enezra . Huc fanè facit,ipfum nomen
phetæ. Res eſt non omnibus peruia, & vrim & Thummim :decuius etiam fignis
digna diligentiore examine. ficatione & uſu videndum . Scripſere
quidem multi,ſed optes meritò diftin
SECTIO I. etiora & clariora, vt rei dignitas poftu
labat. ceteris melius egere Toftadus,
Derationali,co Vrim aç Thummim . Lipomanus, Fran .Ribera ,& Nic. Sera
rarius. s Agendú accurate de tribus ; g Tostad.et
Acerdotalis prophetia modus confiftea nomine, re ,vfu. Lipoma, in
S baterile applicatione"Iphod.fuit au Quoad nomen ; Chaldæi vocarunt , Exod.c.28.
tem Ephod duplex,vnum linteum , eriam Vraia & Thumaia; Hebræi Vrim ,& Thủ- Ribe.in li.z
B 1. Reg.2 . minoribus conceffum ordinibus, 6 vt mim .Vrim fignificar illuminaciones, ſeu de templo.č.
eneo locono puero Samuelijalterú Sacerdotale, quod luinina,à radice Vr, Græci vertunt Tee 12. Serarius
Sat Angelc etiam vocatuin eft fuperhumerale, auro fine diool çaTIONDUS Catigortas. Theſib.de
mus . & triuin colorum varietate ornauiſlin notter doctrinam , cum agit de rationali; loſman. Sa
c defcribi- punsc Ioſephus etiain vocat ſtolam cum verò de ipſo Sacerdote, eruditum . cerdotib.
tur.Exo.2 8 hieraticam , epomnidem & diploidem : Thummim , ſignificat perfectiones à tha. Dion
‫חשן‬ huic aureis cathenulis appenſum erat mam , perficere; Græci nuncupant dxn - 097
Rationale feu Pettorale,vtroque enim no feierszentimo !! 0,& tea cors:101ter ver 11N
TWIT mine vtuntur Latini; Hebræi chofen vo , tit ,ueritatem , & aliquando Meconymi
cant, iuxta puncta quęnunc habemus; cè Saterdotes, vel etiam aliter , prout illi
nam Iofephus alijs vſus fortalis, cum res vila poftulare.
vocat Elſen : Græci eodem telte aólov . Sed quid rei ifta nomina Vrim , &
Scriprum quidem aliquando apud Se. Thun.mima quidā negane ſe ſcire. h pu
pruaginta, Philonem , & Hieronymu to ex ſcriprura tamen id colligipofle .
inuenias 1oy fov , fed mendosè:pertine Alij cenlent diuerſum quid fuiffe in ra
ret enim potius ad locum confulendi . tionali a XII.lapidibus: fed diffentiúc
2
rectius alibi apud eoſdein ,nóyrop,qua- inter fe .fuerunt qui putarint XIII.la- h D.Augu.
fi dicas oraculú. fic enim ab Helychio pidem fuifle( Suid.vocat adamantem ) in Exod . g .
abyla ,explicátur uapteuyata ; & apud cuius color, pro diuerfitate proſperi, u17.Dauid
Plutarchum in silla , vates vocantur vel aduerſiſucceſſus, intrante in atria Kimchi in
dóziel .Sed curnógley? Si Græca loſe- Sacerdote, mutaretur. hanc opinioné, li.radicum ,
phi verba perpendas, quia veritatis ir .. meo iudicio, Diuus Auguſtinus h fa- Caietan , in
refragabilís oracula fundebat. latinis bulofam vocauit, nec de Iofephi ſen- Exod . Pa
di&tum Pettorale , quia pectori appen- tentia locutus. Abenezra neſcio quas gni. eg al.
fum ; rationale ,quia inoreaniinalis ratio aſtrolabij figuras comminiſcitur: qué d.q.117.
multis
112 ... Diſquiſitionum Magicarum .. ]
mulis rationibus luculenter Toſtatus obſcuritatein in hac repetitione ; nec
a in d.c.28 refellit. a . Salomon larrhius , & Eu- nouitatem in nomine, tam Hebræis nó
9.12 . gubinus cenſent; fuifle noinen ineffa- nouo,fed & celebrató. Dicitur autem
bile rationali infcriptú: Philo Iudæus, rectiffimè Mofes ponere , ie rationas
& Hugo Victor volunt, ipfa hæc uer- bi Vrim Thummim ,quia lapides illos
ba (Vrim & Thummim ) rationali infcul- per Befeleelem curauit ex Dei præfcri
do pra fuiffe, alij laminas quaſdain lucen- pto inſerirationali.Nifi fortè cenfent,
tes; & quiſque quod ſomniauit , uel in ipſum per ſe Moſem intexuifíe illa ver
buccain venit, ut licet videre apud Toba , & non per textorum magiſterium
ftatum . Verum mihiplacet,quod multis ac manus.Quod fi ponere, tum perillos
alijs, nihil ab ipfis lapidibus XII.di- dicendus Moſes ; certè & nunc noftra
uerfæ rei fuific. Primò,quia cenfeo hçc in ſententia. Deinde ſciant aduerfarij,
ipforum lapidum fuifle nomina, ſicut eandem vim eſe phrafis huius lapides
b Exo.25 . ijdem lapides etiam alibi b vocantur milluim ,de milluim fimpliciter; item lapi
4.7. Sohem & Milluim lapides candorú feu des urim ac thummim , & úrim ac thummim
pelluciditatum & plenitudinum ; vel fimpliciter. vtrobique enim ijdem 12- >
vocantur dumtaxat,Milluim ,vt videtur pides fignificatur, fed illic additur uox
nofter interpres intellexifle; qui verit, lapidum ,quia de gemmis důraxat, quà
lapides On ,chitos ( hoc dicés de duobus gemmæ erant,agebatur:hic verò omnic
illis ſupra humerum ) có gemmas ad or- titur voxlapidum ,quia de ijs agitur, no .
nandum Ephen. (fic vertens Milluim , de qua lapides , ſed ouà geinmæ oraculi
his. XII . la pidibus) obfcurius Lxx. exhibítrices. Quid autem inepriæ eft,
quisohom.vertunt odsdixs.nam ſardius fi Metonymice oraculi nomen tribua
Vnus'ex XII. Secundò, quia , fi quid tur gemmis , oraculum fundentibus?
aliudfuiſſent,certè Moſes; quicurcta, Nouę ne Metonymicæ Sacræ Scriptu
quæ in any ica inerant,tam accurate per ræ funt locuriones ? Quid tenebricofi,
( cripfit & appendit;aliquid de eius, qď pores &c. pro ; pones'in rationali lapis
erant, forma, quantitate,qualitate,ma- 'des,quibus,à munere,nomen eſt, Vrim
teria,loco,nobis prodidillet: Refpon. Thummim ? Nec opus fuit exprimere
der larrhus , idcirco hæc prætermiſſa , modum alium , quàm feriem ipfam gé
qnia uel Deus ipſe, vel Mofes ,in inon . marum ſatis exprefiam . Illi pocius ex
te Sinai, Vriin ác Thummim fuerat fa primere deberent, vbi illud in rationa
bricatus. A page fis,fabulator: hoc tu li vacuum ,ad hæc nomina intexenda?
decapitetuo . fi uerum foret,hocipsú an incer fingulos lapides? an in ambi
nobis S. S. tradidiſſet ; ficut tradidit , tu omniuman ad dextram , an ad ſini.
priores Decalogi tabulas à Deo, pofte fram ? n demonftratiuum , cur potius
riores à Moyſe perfcriptas . deinonttret hanc texturam , quam lapi
Obijciunt,poftquam Deus e Mofi dum miraculum ? iinmò hoc porius, q.
c Exo. 23. iufit ponere in rationaliXII.illos la- d . adınirandosillos lapides , Vrim o
4.17 .
pides,mox vt de re planè alia , alio lo- Thummim . Auctorum qui nobis obij
co, d dicitur;pones autem in rationali in- ciuntur auctoritas magna foret; fi vel
d « . 30. dici doctrinam ,& ueritatem ,& c.Reſpon- inter ſeconuenirent,velrem difcufil
deo hoc dici, ur breuem quandam ana fent diligentius D. Hieronym . ad F®
cephalæofin & explicationem cuncto biol. quod nobiſcum fugnet , nihil ha
rú, quæ de his omnibus lapidibus præbet , quod faueat aduerfarijs , tantum
uniſerat.q.d.iufi,vt tales & tales gem- dem ; vtitur folum modo loquendi fac
mas rationi infereres. cape nunc iulio cræ ſcripturæ . D.Auguft.quaft.117.am
nis illius caufam.idcirco iufli, vt hæ gé biguè loquitur , & quid efc potuerit
inæ tibi fint Vrime Thummim , hocelt ind icat, profeſſusid neſciri.D . Grego .
manifeftatio & veritas rerum futura- fag.2.fafier.c.i.nihil omnino dicit, prg
rum.Hoc enim breuiter,aitzid quod in ter verba fcripturæ & myfticam expo
rationali pones , hoc tibi fururum do- fitionem . Rabanus lib.ult in Exod.per
Etrina & veritas . Nec yllam hic uideo fiuehoc , five illud , rem refoluit. Radul-?
phus
113
LibriIV. C. I. Q. II.
pfius lib.6.in Leuit.afferit dumtaxat fie- cationem exhibere ; prudenter id am
ri potuiffe ,vt inſcriberetur hæc verba. plectentes , quod inagis ad mores le
'in Exod. obiter , nec aliud, gentis formandos faciebat . Nomi
Rupe rtus
quain; doctrina de veritas inſcribitur illi . num verò ratio hæc fuit . Vrim dieta ,
Solus ergo cuin Hugone Victorino quia , vt lux quædam , tenebras igno
ex Patribus, Philo videatur học cercò rantiæ diſcuriebát fulgore fuo ; Thum .
cenfuifle : etfide Philonc etiam dicat mim verò , quia , vt omnis prophetiæ ,
quis ,non ineptè ; texturam non vocal, certa quoque fplendoris erat promif
le vocum harum inſcriptionem , fed fio , & indubitato Deus, quod fulgore
lapidum inſercionem & ' has ipſas la- pollicebatur , id euentu perficiebat,
pidum texturas, vocatas inanifeftatio nec fas erat dubitare . Hæc de re.
nein & veritatem : & fic ét has virtu De vſu prophetic duo nobis funt con
tes dicere depictas in 75 6718 ,pro- fideranda ; modus interrogandi , &
pter lapides fulgorem propheticum modus reſpondendi . Interrogationem
emittentes . Ecrectè ex Iofepho lib !3. Hugo b Victor. cenfet , per quaſdam b in Cath.
antiq.c.9. Ribera nofter hoc ,cú Lira- ſorcitiones ſolicam proponi : Quod Lipomani,
no & alijs, collegit,qd dixiinus; quia vnde acceperit , aut quid illi fuffra
licet Ioſephus nomina Vrim & Thum- getur , neſcio . Iarrhius & Abene
mim non nominet: vſuin tamen & mi- zra tradunt ſolitos codicillis inſcribe
raculum defcribens; ſatis apertè indi- re quæfita , & hos racionali impone
cat , ſe prophetiä per Vrim & Thum re : cuius rei cùın in Sacra Scriptura
mim ipfiſmet lapidibustribucre . Sci- nullum veftigium inueniatur , nihil
licet ignoraffet Iofephus hanc ſcriptu vereor iftud pro commento reijcere ,
ram horum nominuin : aut fi ſciuil. coininunemque fententiain aliorum
fet,tam pertinaci filentio inuoluiſſet. ainplecti. c Receptius enim & ve- c Ioſephi ,
śic ergo ftatuo , Vrime Thummim rius puto , Sacerdotes , pott debitas Lira. Tofta.
fuiffe has ipfasgemmas XII. vt volunt 10- preces , viua voce propofuifle inter- Oleaft.
fephus, I yran. Toitat. Oleafter & Ri- rogata, indutos , cùm alia veſtimenta
bera. Videtur enim hoc probabilius , facerdotalia ,cum Ephod & Rationa
tum propter ea quæ iain diximus : tú , le ſeu monile gemmacuin Ephodi ap
6.8.v. £. quod in 1 euic.vbiSacerdos vellitur , a pentuin , de quo nuncaginius : quod
nulla fit horuin xii. lapidum inétio , vocabant applicare Ephod , ſeu conſulere
fine quibus nunquä Sacerdos ritè ve Dominum applicato Eph.d ; d vel fimpli- d 1.Re.13 .
fticus fuiffet '; ſed eorum loco, tantum cite , confulere Dominum ,quando deSa- v.9.
fit mentio de Vrim & ' i huminim : vt cerdote lerino , vel pro fe , vel prore
hinc appareat , talibus nomioibus ip- ge . fic enim rex per Sacerdotem con
fos lapides inetfignificari. Qui quo- Tulebat Dominuin : e quem morem e d.c.23 . "
niam iplendidi & inicantes clariſſima nobis SS . explicat f per Eſdram , ſi v.2.6 4..
retulgebant luce , dicti funt nö folum ad Hebræum fortem recurras , vbi.n . & .c.22.v.
ſplendidi & lucentes ,quod parùm fu- nos habemus donecftaret Sacerdos de&tus 13.6 15 .
turum ; fed fplendores & illuminatio- neruditus ; LXX. vertere ; ſtaret illumindo cap. 28.
nes , Vrim ;& quoniam erant ex gem- nationibus es perfectionibus( nain qui cum v.6 .
maiú illis generibus , lectiſimi,inte Gentilibus inalunt ; initiationibus ; La- f 2.Efd.7.
gerrimi, & perfectiſſimi , dićti funt , tinè quidem loquuntur , fed vim vo- v.65 .
non perfecti, ſed perfectiones , Thum- cis Hebrec, quaam I.XX. lunt optimè
mim : eà emphaſi, qua folent Hebræi, interpretati,parum expreſserunt ) il
vi & latini, abitraćta pro concretis lic inquam Hebr.ett ; tter Sacerdos Lee
vfurpare.quam Oleattrij fententiain , burim vel thummim , & fenlus eft : donec
æquum non fuit à viro erudito acer- facerdos Lominum conſulat indutus
bius exagitari. I x x . verò & vulga- Vrin & 1 hummim . Et( quod eruditè
kus dum interpretantur , do& rinam & Riber. notauit vt collationem ſum
veritatem ; maluerunt lua nobis verfio- mæ dignitatis Pontificie deſignent la
ke vfum lapidum , quam vocis ſignifi- cræ literæ ; dicunt, Vrim & ihúmiin
H alicui
144 Diſquiſitionum Magicarum .
alicui collata. Sic.n. Móſes tribui Le- ter refpófionem ad interrogata , i nfu
a Deut. 33. uiticæ benedixit : - Perfectio tua Do- per Deus docuit modum prælij cöfe
Etrina tua viro fanéto tuo . vbi Hebr. eft , rendi. & propter talem moduin re
Vrim & Thúinim tui viro fanéto tuo : Spófionis, puto genus hoc oraculi vo
& eodem fenfu LXX.vertere: Date Le- cari confueuifle , refponfionem per Sacer .
ui manifeſtationes eius , de veritatem eius. dotes . Il d 1. Re.28 .
Quæ ad litterain de eodem facerdota Vidi qui contra Ioſephi quein fe- v . 6. vbi
liornatu funt accipienda : fed per húc quor,ſniam ,nóvno ariete molirerur . Hebr. eft
ornatum allegorice fignificatur perfe- .fibi difplicere ſcribit, & fufpe &tú ef- Vrim .
Etio & doctrina, quà lacerdotein præ- ſe fingulare Ioſephi teftimoniú.2.quo
ditum elle oporteret. Toftat.ibi valdè nia in eodé loco Joſephus duabus ad
ſe torquet , & vertic in varias interpre- hucalijs in rebus labitur. hic quoque
tationum formas: ſed hæc, quain dixi, lapfum. tú quia dicit hoc à Græcisió
funpliciffima eft . gior vocatū ,cun tñ LXX. fic vocarint,
Reſpondendi modum arbitror duplicé qui Hebræi fuerunt. tú quia dicit du
fuiſſe. Cuin enim has gemmas Deus centis ante ſuos commentarios annis,
inſeri iufferitpectorali:vtper tam lu- hos fplédores ob legis violationéex
centesperfectosquelapides,ipſe lucis tinctos:cùm tamé Thalmudici, & Iar
perfectionisque omnis auctor inter- rhius, & Kimchi , & Elias Germanus
rogaretur: & reſpondens, tam Sacer- teftentur,diu antè huic oraculo finein
dotes,quá Principem & populú fpiri- itnpoficum ,.f. iam inde à captiuitate
cuali lua luce illultråret ac perficeret, Babylonica ; quod à Iaddo reſpoſum
euoluens inuoluta ,ex planás ambigua, ferunt Alexandro Magno petenti , vt
& docens quæ facienda omittendave pro fe Deu de belli Perfici euentu coa
forent, & inodos præſcribens, quibus fuleret. Deniq ; quia ſequeretur ex hac
res inchoanda perficiendaq ;, fatis ap- Joſephinarratione,hoc oraculú tantú
paret,refponfiones interrogationibus infueuifle de bello reſpondere; quod
accommodari debuiſle: inter rogacio- non eft verum . itè fequeretur folam
num verò quædã per affirmationé ne- modo confueuiffe de illis quæftionib.
gationem ve nudam poffunt expediri, ad quas, per , ita vel non, relpoderi pof
quædam longioré requirunt explicam fer.conftat auté ſępè pluribus reſpon
tionem . Arbitror itaq; ad priusillud diffe, & quidem interdum inopinata ,
genus interrogationú, nudo lapiduin & præter interrogationein . His vir e d.vi
Iplendore ſeu fulgorerefpófum : & ex acutus & egregiè doctus conatur Io
eo Sacerdote colligere folicu , fuade fephi fulgorein infuſcare: fed leui ma
ret an difuaderer conſulenti: quo fen nu fuligo poteft amoueri.
ſu accipio Ioſeph dicta. b qué Tofta Ad primum refpondeo , licet id fo
b . 1.3. an
eus & Ribera meritò fequuntur : nec lus loſephus dixiffet;maximná eius, in
Tig ... 9.
eft, quod quis arbitrecur D. Aug. hoc rebus ad Sacerdotium ſpectantibus ,
fabulofum iudicaffe: na quid perftrin cum ipfe Sacerdos fuerit , auctoritaté
gat ,paulò ante docui. Ad pofterius ge efle debere : præterea nullus alius fu
nus interrogationú, non reſpondeba- pereft illius æui Hebræus ſcriptor, qui
tur illo tantú fplendore (nec.n. com- talia diſcutere potuerit, præter Philo
modè hoc potuit) ſed longè aliter.an- pem & loſephum . Philo paucula hu
diebatur.n. a Sacerdote interna quæ- iufinodi acrigit, allegorijs folis inten
dam , vel externa quádoq; locutio feu tus ; nequenegauit . Iofephum ergo
oraculú , quod ipſe poltea interrogāci foluin id affirmafle, quid mirandum ?
manifeftaret . Quanquam nec hic au Ad z . nego in his Iofephúlabi. Li
furdú fit opinari , ad iplendorem tunc cet enim Lxx.fuerint Hebræi Sanhe
lapidum accefliffe facerdoti lumépro- dritæ , Græcè tamen no Hebraicè ſcri
phericum menti eius à Deo infufun . plerunt , & cú Græcè fcriberét órior
C 2. Reg.s. De hac quidem refponfione prolixio . dixerunt : & cos poftea cuncti profely ,
v.13 . r ,patet ex Regum geltis, c 'vbi præ- ri Græci un hac nomenclatura ſecuti
fue
Libri I. C. I. Q. IV . Sec . I. IS
fuerunt, no aliá ob cauſam niſi obeă , culi Vrim & Thúmim manifeftario fi
quá lofephus ibi retulit; ex cuiuscon uerefponfio, prior illa & exterior,tra
textu Græco ,manifeftum eft , eum lo- per fulgoré lapid s ; & poiterior quan
qui de Græcis dnmtaxat illis , qui Iu- doq ; etiam extrinſeca , per Sacerdové
daicos ritus venerabantur. Notú verò prophetiæ fpiritu imbutui, qui g per
Iudeos & Grçcos fic diftingui,vtGrę ceperat admoto pectorali, id potica
corum nomen retineant, quotquot ex quærentibus manifeftabat . Fortallis
2 A8 . 14. gentilibusad Iudaiſmútranfierant. A prop er rot manifeftationes cócurré
in princ. Deoraculi quoqueceflatione, meritò es , Septuaginta interpretantur iudi.
paflim in no oſephi auctoritatem cúčtis Thalmu- cium tão nacho , hoc eft iudicium bis
no teftam . dicis & fexcentis Rabbinis recentio- quidé manitettorú Sacerdoti ; & ter
ribus , quitotiusantiquitatis funt im- tiò manifeftandorum conſulentibus .
peritiſſimi, præfero.De Iaddiquidem Eandem ob cam ,Prim vocarunțillu
illo relponio, quoad oraculorum cefminationem ; & Thummim , veritaté fi
b g. Cur fationem ,nec Latini, 6 nec Græci Hi- ue perfectionem ( codéenim hæc re
eius Rufus . ſtorici, & qui res Alexandri ſcrupulo- cidunt) quoniam Deusneminein fal
c Diodorus se ferine ſunt profecuti , vel vno ver- lere vel poteſt, vel vult ; ſed quicquid
Sc. Plutar. bulomeminerunt .Iofephus verò , a Sacerdoti dicebat, hoc veriſſimum &
Arrianus. Zonaras, & Glycas, quando accurra- pumeris omnibus erat abſolutiſſima .
d loſeph. lè narrant quæ laddus cuin Alexádro Sacerdotis quoque officium erat eade
lib. 11. an- egerit,ea recenfent,vnde faris colliga- populo verèac plenè denunciare, nul
tig . in fin. tur , de oraculo per Vriin & Thúmim la omiffionis , diffimulationis , muta
Zonaras to. nihilAlexandrum cogitaffe : cuius il- tionis aut fallitatis alterius adhibita
1.Glyc.p.2. lum quoq; fuiße ignarum prorfus ve- mixtione. bo h Sic Phil.
Annal. riſinile cenſeo: Devictoria verò con Hæc de re valdè obfcura , fi non lu- lib.3.de wi
tra Darium , à Deo docent per viſum culéter, haud certè prorſus indiligen- ta Moſis.
certiorem factum . Arbitror ergo 10- ter dicta ; fufficiant . Orig . lib.6 .
fephum egiffe de fulgore huiulmodi in Lexit.
penitus feinperq; celtante. Na per in SE CTIO II . Hier.in c.3
terualla , quin aliquando etiam priùs Oſe.et epift.
ceffauerit ; vt Saulis, & poftea quoru De Oraculisprophetarum , 127. ad Fae
dam Regum , poft Dauidem , tépore ; biolam .
epil.Ann , nó eft dubitandain . Glycas quidem , Vffecerint iſta de Oraculo per Sacer .
indicat , quando Ifraelitæ Deú offen SE A . Poft Dauidis regnum , raro
dotes
derant, non confueuiffe illis Deú per per Sacerdotes Domino refpódente ,
Ephod refpódere. Sic igitur ſuſpicor, frequentius efle coepit Oraculi per pro
folitos Iudæos primò per Sacerdotes, phetas; quod diuidi poteft in wifionem , &
applicato Ephód, Deum conſulere : fi fommium : ficut & Oraculum per Sacerdotes
hac via non fuccederet , recurriffe ad diuidi potuit etiam , in wifionem fulgoris,
prophetas, etiam qui Sacerdotes non & manifeſtationem verbi, ideò quædam
f Patet ex eflent. f fic enim legas ipfos quoque ex dicendis,de uifione & uerbo,analogia
1. Reg.28. Sacerdotes ad Holdam prophetif- quadam poffent etiam accomodari
4.6 . lam oraculi cauſa adijſie. &
prophetiæ Vrim das Thummim ; vt non
g 4.R..22. Ad 3.dico,nihil eorum ſequi , quæ obelæ naris lectores facilè animad .
4.14 . inferuncar. nain belli meminit lore- uertent .
phus,vt rei de qua frequentiùs ageba Vifionem & verbum Græci Patres &
tur: Fulgoris verò tantùm ,prætermif- LXX. non rarò confundunt, vt & ip
la ſubſequente Sacerdotalimanifeſta- fa ſcriptura; cùm vifionem dicit audi
cione , ineminit, quia manifeſtatio illa tam ,verbú vero viſum veloit fum . í i 1fa.2.6
res ſolita;fulgor verò , res ceteris gen vt cum Ifaias dicit, k Aud! cælum , quis 13. A.
tibus planè inſolita & inaudica erat, Dominus locutus eft ; & tamea inico von mcs 1 .
& ideò illa memoriæ ftatuerat com carat erfionem : & cum 2 charias & k 112.6.1.
médare . Duplex ergo fuit vnius ora . Ezechiel dixiffent ,fe verum Domi
H 2 ni
116 4
Difquiſitionum Magicarim ,
a Vterque vi explicaturos, ſubdunt viſionem . dere,ſeu onere, vt nofter optimè il'aria
t. 1. wide et differunt tainen . Nam ftulit. Calamitas enim cuiimpendet,
Abdia s . viſto Græcis i paris vel opera , Hebr. eum Aethna grauius premnit : ei in qué
rcè, eft prophetia, qua mens 1piritualitalis prophetica ſententia ferebatur,
oculo cernit obiectú propheticú ipfi hic metu,atq; triſtitia oppreffus,quafi
cæleſti lumine reprælentatú. differt à caput nequibat erigere.fic explico , &
verbo, quia verbum ſæpè contingit ſine amplector D.Hier. Tentétiam in Nahii
vifione , & vifio fine verbo : differt à Quid niamplectar?séper( Si attendas)
fomnio, quia vifio fæpè offertur vigila- vocabulum pro aduerfa , nunquá pro
ti.crebro quoq ; vlurpatutmore He ſecunda denunciatione inuenias viſur
bræorú pro concreto ,ſeu pro re viſa ; patú: & perſpicuè Hebræum nomen ,
V.3 . fic Mofes rubú b vocat viſionem : fic onus, ſeu pondus ſignificat, h & in h Exo.23 .
b Exod.3. prophetæ dicuntur videre viſiones. c Pſal.27.Græca verſio oestion hét ,hoc v.5.4. Reg:
c Ezech.i. 1 ales conſueuerunt eſse frequentius eft pondus. Sic nonnulli putant a loa 9.0.25.p.
loel. 3.cum fanctorum virorum reuelationes; quæ ne i vocari Bápos,hoc elt,vtnofter ver 27.0.5. i
fimilib. quibuſdam ſeculis crebræ admodum tit,pondus:led niſi fallor,ip fiffallútur: i Apoc.2.in
leguntur, ve yno feculo duodecim fe non enim illic ſermo eſtde prophetia, fin . v.24.
re, Orni ſolitarij, quam Geruafius Pre fed de onere interdittorij alicuius prę
sbyter deſcripſit ; Tundali Hyberni, cepri, vt rectè Primaſius, & Haymon
Cyrilli Presbyteri , Roberti Abbę ſen ſere. Nec longe abit Spiritus ſan
Lyinburgélis , Ioannes de Pinio Etus , cum onus vlurpat , proipfo po
Ioachimi Siculi, Simonis Stockij Car pulo, cui tale quid imminere denun
melitæ , Ioannes Bridlyngton ; & a ciatuin fuit : k quia calem populum k lere. 33 .
liorum . Deus diu laborauit fuftinens, tandem V.33 •
‫רג‬ Verbum ; fue (vtmauult Cyprianus) que humeris fuis, quafi on us moleftiſ
ſermo, Græcis nosos ; Hebræis Dabar , limuin ,excutit, dum eum abijcit;cuin
eft prophetia,qua fpiritus sactus,me ſuo quaſi fauore, & peculiari defenfio
d 6.8.H.I. tali quadá locutione, propherá occul. ne delticuit. Septuaginta Theodorion
ta docet,vt cùm Efa . d dixit; Sume tibi & Symac. folent vercere amuua ,quæ ,
librü , & iteru; g vadedie Ezechia , & c. Lo vox à außora deducta ,donum & inu
cutio ifta fiebar, vel voce formata in nusfignificat. I quid commune, di- 10 . Hieron
€ 4.38.4.5. aere, & audita , vt Abrahaino nefiliú cat aliquis , oneri,& muneri?Multum in lere.cap.
f Gen. 22. necaret; e vel verbis in ore prophetæ fanè in propofito: imò hic idem eft o 23. do Free
*.11 . pofitis, vt Balaamo, f & hæc Arameis nus, & munus. Nam prophetica com- morin.in Lc.
g.Nu 22. ppriè dieta; Maiki, Hebræis, Malchith minatio infortunij, & fupplicij inttā . xic.
23. (hoc eftconfilium ) quaſi dicas régein tis, præclarum , & preciofum eft Dei
prophetiarum , fiue prophetiæ ſpecié donum . Quia quos Deus diligit, cafti
præcipuain . nihil eniin cófilio eit vti- gat ; & quos caltigat , prius, vt refipia
lius. 'Viſioni & verbo hoc commune Icant, minas proponit illis, &,vt folet
fuit,quòd vel de læris & fauttis erant, fugare malentes,quain lædere , lapide
& in nouo teftamento tunc vocantur manu leuat, & oftentat, priuſquam ia
Euangelium ; in veteri nomina viſionis ciar. Homini fic liberuin relinquit,fu
aut verbiretinent:vel eranı de infau- gere à ventura ira.Saneañaqua prima
ftis ac triſtibus rebus, minarum & lu- riò ſignificat leuationem , liue aflum .
étusannúcię, regibus ac populisexi. ptionem ,ſecundariò donum :eò quod
tia portendentes: tunc Hebræi voca- dum datur, à donante leuat ur, & tra
bant hmói prophetiain ,Maffn, verbo ditur, à donatario verò affuinitur. Vn
Naſa, leuare, collere, portare, aſsumes de Theoni, & alijs Mathematicis, Dia
re. Per hanc radicis varietaté fa&tum , lecticis quoque , ancua nominatur 1.
vt controuertatur, quid propriè in fa- la propofitio; quedeinoltrationi, uel
cra fcriptura fignificer Maſſa ? Oliin argumento inferta, & nó probata, af m Theoph.
Aquila vertit e punce,non accipiés profumitur ab alio, & vt, qui inſeruit illă in Habac.
cuiru ( vt apud profanos ) ſed pro pon probet, poftulatur. Sic cuin interpre- Nabum .
tes
Libri IV . C. I. Q. II . Se & . II. ‫לנו‬
res ifti in SS. awkeye vſurparunt ; prö et recto,pro raptu ,ſiue pro abftractio
re ipfa acceperunt, quæ affumitur,fiue ne tantum à terrenis, & fenfuum cor
eleuatur,idque confentaneè idiotiſmo poreorú functione': nec voluit ficco .
Hebræorum ;quibus propheta dicitur ititurum Euangeliftam ſcripfiffe; led ,
quafi afſuinere & leuare ípfum Onus, quæ dum in tali ecftali conititurus vi
& libratuin intentare ceruicibus im derat , ea poftmodum in fcriptum re
piorum ;quibus impijs breui iinmi degifle. vi mittam D. Pauli rapeú : ta
nentem diuinam irain comminacur : lis hautdubiè D.Ioannis fuit, quod te
huc enim pertinent illæ paffiuitùs oc ftatur cùm dicit fe in fpiritu fuiffe (éys.
currentes phraſes,affumere luftum , affi- malny d'v Treumati) ſcilicet correptum
mere planetum ,affumere parabolam . Caué & abſorptum in ecftafi, vt rectiffimè
duin itac; ne cum Græcis recentiori- Haymon fuit interpretatus: breuiter
a 10. Petrus bus a uñupa ad quamuis prophetiam idein vno verbo inſinuare voluit An
Oliuerius li. extendamus. Si cui hæc nimis fusè di- dræas Cæfarienfis ; Treúudtidyiwye
ate prophetia cta videbuntur: is fi, quá ſe viri egre- routros na toxos; quod vocabuluin ,ſic
ridle Lema- gij in his torſerint 6, conſiderare di- afflatú ſpiritu ſancto ſignificat, vtto
te : , * Arias gnabitur; non diffido illum æqui bo- tus ab eo correptus mente ſeu ſpiritu,
Mòta. Pra- niq; hac noftrā diligentia confulturů. & occupatus folida poffeffione fuerit :
Iridis in.pro Hæ duæ ſpecies, Vifo & verbum , all- nam affectio animi ecſtaticorú xato
phet. minor. quádo iunctę funt cum raptu feu ecftah, vocata,quia fenfibus corporeis ad te
Frão. Ribe- aliquando ſeparatæ. fimul fuere in ra- pus quafi priuantur: vnde & morbus .
Ta in Na- puu B. Pauli , ad tertium vſq; cælum quidam ita nominatus , qui corporis
hum . vbi vidit & audiuit , quænon licet ho- fenfu inotuque priuar e, qui & xará e Gal.li.13.
b Ezech.1.mini loqui: fortaffis eriam Ezechielis imtis noftri medici congelationem ap- Therapeut.
# .3. & c.8. vifio quædam talis fuit c quæ vocatur pellant. Idem fignificari puro, quando blib. 4. de
Hii. 3: iad , hoceft prophetia non leniter ,ſed prophetæ dicunt , faltam ſuper ſemanum locis effect.
violenter influens. Quando igitur cc. Domini f itein ,eleusuitmefpiritus,aut, Aetia ,
c Iuftin.ad faſis accedit, tunc tenenda Patrum deduxit me manus Domini in fpiritu g,item , Aegynete.
monit. ad -doctrina; prophetas non fuiffe ficmé. cecidit fuper eum mentis exceffus, vbi Græ- f 4.Reg.3.
Gent. circa te captos , vel'artonitos,vt non probè cè eli ns dois h Perperam Theodoret. 4.11.
finid q. 2. ( cirent, quid prædicerent. Polychro. & Theophilact. i cùm Lemma cófun- g Ezech.it
ad Ortodox. nius in Ezech.c.3.Quemadmodum diuini dunt cum huiuſinodi raptu ; hoc elt u.1. cap.
Epiph. ( qui incantatores ad Dementiam vfq; proce- lud, cum Mafa . 40.4.1 .
fusé ) her. dunt,demoneftuporem illis ingenerante; ita è ..Tertia fpecies erat fomnium ,dormie Hi Ad.ro!
Myörmifta- contrario Propheris fenfus afficitur, dum ani tibus tantum , medio ſimulacro fiue u.10.
rum qua et ma spiritus efficacia colluftratu . hoc eniin phantafmate, contingens. Hebręi vo- î in Nah.
86.Hieron. -proprium fuit fanaticorú, quales erat cant chalom , k Græcierútylov. Si quis k Fja. 29 .
praf.in Efa. hæretici Montaniftæ, & vates Genti- quæ euentura funt ſompiās, ipfe quid 6.7.
Chryfoft. in -lium.Immeritò valdè ab Oliuerio re- fomniet non intelligit;tunc eiusreipe ‫הלופ‬
Pfal.44.6 aprehenditur auctorde , spirita anima &ta non erit prophetia : ſed adſpectu
hom. 29. in : ( exftat inter opera Auguftini quòd tantum illius erit prophetia,cui Deus
epift.ad Co-- fcripferit, B. Ioannem in ecitali Apo- fignificationéloinnijreuelabit. quare
çin . Auguft.i.calypfim fcripfifle .. Nam ecftafis du- Iofeph propheta, & non Pharao , vel
lib.i.contra plex eft, vna diuina ,alia diabolica : vc eius ferui l. Daniel propheta, & non 1 Gen.40.
Acad.c.7. infinuat Tertullianus his verbis d ; Ec- "Nabuchodonofor: m fomnians aucé en 41 .
dlib.de ani fitafis hoc operatur de fuo propriozvtfic nobis fa ipfe demúannumerabitur prophetis , m Dan.i.
pientia imaginesinferat , ut errorum . fa- quando cú ſomnio fimul intelligentia 4
pientiæ folicet,ac veritatis diuina , er- fomnij percepit , ve Daniel in altero
rorum & falfitatis diabolica.Non igi- " fuperbi Regisfomnion. De his fom- n Din c.a.
tur auctor ille ecftafim fumpfit, pro nijs propheticis tria funt cófiderada ,
mentis attonite ab alienatione, & ani- modus, caufa, & gradus,feu dignitas. 0 9. 3. de
mi quadam impotentia ; qualiserat in Modus in ultiplex eft, vtaccurate no obferu.ſam
pſeudo prophetiş illis;ſed möre patrú Ster Pererius explicauit. o . quædam nior.
H 3 immie
118 -Diſquiſitionum Magicarum '
immittadtur cum pauore & horrore raphrafticè,addiderunt, propter befom
a Gen.Is. fomniantis A , quædain pacifice buy nia , Jerutyle , cau lain incubationis
#. 12. Dan. quxdan hon intellecta , quædã fimul explicantes. Dezeroa . In delubris, in
2. Kl. intellecta, ve dixi. 3. quædam clara & quit , idolorum dormiès, vbifiratis pellibus
b Gen.28. Ine inuolucris « , ve Loſeph , trium hoftiarum in cubare foliti erant, or Somnija
V.I2 Magorum ,& B.Paulizquedan obfcu- futura cognofcerent . Duod in fano Asſoul.com
c Matt.1. ra,implexa, inuoluta , vt Pharaonis & py vfq; hodie error celebrat Exhnicerwoude
v.20.6.c. feruorú eius, & Nabuchodonoforis de sorumque aliorum . idem Cyrillus ibi in
2.v.12. 13. 4. in quibuſdā Deus alloqui videcurs Commons. con firinat.
do 20. Ad . v Saloinonem , interdum angelas Caufæ fomniorurn efficientes alio
16.4.9. bonus, vt B. Iofeph ;interdum aliquis loco explicabuntur , nunc de diuino
d dd.Gen. homo, vt Paulú vir Macedo. f si ali rum fomniorú finalicaula ( vt vocant)
40. 41. quando fomnia correfpondent ante agimusdumtaxat: quæ ex S.S. inulti
Dan . 2.6. cedentibus cogitationibus, & fcint, plex defumitur. s . vt quis à malo ab .
sium ſumunt ex cauſa aniinali; veprie iterreatur , ficut factum Abimelech w a Gen.20
€ 3.Reg.z. unum fomnium B. Iofeph , & primum Regi Gerara , & Labano * hancin - x Gonzh,
f fupra cit. Regis illiusBabylonij: quandoq; ve- finuat B.Iob ys in horrore,( inquiens) y A4.. 13,
lovis in litt, tò sulla præcedit cogitatio, vt in fom- pilsonis nocturna, guandofolet fopor occupare
0. nio fecundo B.Loſeph acciditg. hanc homines, pauortersitmeer. & alibi, 2.267.6.14
g Matt.2. differentiānocauit B. Greg . 6. 6.con- terrebismeper fomnia, do per vifoneshortore
h Lib. 8. nunquam mihil petenciDeusfomniú com curies.2. vtconſolecur afflictos, &
Moral.c.sz inopinarò immittit, vt fic plerumque, næſtos perfundar lætitia , quod de fe
& accidit in prædictis SS. exemplis afferit B. Angela de Fulgino.c.16.3.VC
nonnunquam verò petemibus reuelas adhorteturad aliquod bonum , vt Go
tionein eamq; fperantibus,vt Danie deonein a , & Iudam ciuſque exerci Iud. %.
i Dan . zo di e conſuefactos enim Hebræds bus tuin b. 4.vtmoneat veldoceatquid 4.13 .
d.18. jufmodi defideria fua Deo propone . agendum fagiendumvè, vt B.Iofeph, b .Mucha
re, & ab eo pecere,ve per fomnia fucus. & cres Magos e banc cautam Lobus 4.5
rum ifis euencú pandere dignaretur , fignificat his verbis si per fomnium upt- c Muito te
manifeſtius eft ex S. S.quam yo quis rit auresvirorum , erudiens eos inftruit di- com 2 .
k 1.Ré.2 8 debear dubicare. k Solidi idiplam Gen fciplina,utauert athominem ab his que facit ,.d 6.33 .
mo.com 15 tiles facere in templo Serapidis , feu es . s.vt fpiritum prophetię, vel quod 15 .
Plutonis , vt diſcerent quaratione à aliud fpirituale donun final dargia
b Ariftopla morbis liberareneur is vel ad relolu- tur : quo pertinent iuxta nonballos
in Pluto. tionem dubiorum habendam , vtfecit ilta Molise ; fi quis fuerit inter nospro e Nomi3.
*Eunapi Edefius m ; & apud poetam Rex La pheta domini iniftomeapparebosi ywelper m 6 .
in Edetto. ' zinas: n & intéplo Aefulapij Apol fomnium loquorad eum , Significare vo
n Aeneid. lonius o : & Spartani nagiltratus in lunt,quod fpiritain prophetia , vel vi
7. ) temple Paſiphaes pe cale fuit tem- fone, velfomnio ,scollaturus fit = po
O Philoftr. pluin Amphiarai q , & Calliæ apud riis crediderim agere, de ijs , quibus
in eius uita. montem Garganum , & huiutino . iam dato prophetiæ fpirion , fignificat
p Cicero I. di teplavocabantur Pichomanter. Co- fe poftea cum eorum nullo tam fami
Tufcul. & natus ad hoc crimen Apoitata ( ulia- diaritet, quàm cum Mofe actorum ; cú
Jade shinin. mus, per calumniam , detorquete Vi hocoteados, cum illis dumtaxat per
q Panfan. gilias Chriftianorum ad fepulcra Mar viſionetn & fomnia . Meliùs touc facit
in bolit. tyrum fed recudit illum valide B.Cy- tud f Ioelis fermes veftri fomnis ford f 62.4.2 .
I Stumbo. rillus. Iudæos nonnunquam co fu- niabunt ,dimeros nestrinifames widebant
lib.6 . perftitionis delapios , vt ad captanda præcefferat enim , effundam spirizā mai
Lib. 1o . Lomnia in Gencilium templis incuba- Jasper omnem carnem , sprophetabunt filij
in Isdia. rent , docet Eſai. propheta & qui im- mestri. Nic donum fapientiæ , & pruden
* 0365.4 molantin hortis, to facrificam fuper tareres ; tiæ ia fomnis datan Salomonis , ex g 3.Reg.3
qui habitant in fepuleris,jeb 50 delubrisido probabiliore fememia Tottari h fic ħ add.c.3 .
torum dormima. vbiLXX. xtfolent;pa- promiſfio abaéturę dignacis,Iofeph 9.12 .,
&
LibriIV . C. I. Q. Il. 119
a Gen. 37. & Mardochæo .' * 6. ad revelationem QVAESTIO III
Eith.11. diuinialicuris myfterij b , vel magna
b Gen.28. rum reip. aut imperij viciffitudina r ; Quo pa&to prophetia ,fiue diuina reuelatio die
Dan . 7. ve Iſraelis 4 , Aegypti , Nabucho fcernenda fin , à diniratione ,fue
e Gen. 15. donofor d. Ad hçc capita reduci pof diabolica reuelatione 3
d Gen.41. funt multa ſomnia divina, quorumin
e Dan . 2. Hiftorijs Sanctorum fit mentio; veida
4. la Africana apud Victorem Vticen . dua eft huius quæftionis accura
de perfecwt. Vandalic. 2. oblata Eufebio ta pertractatio , propter quotidianas ,
Epiſc. Cartaginenfi. & quæ pott obitu etiam fpiritualium perfonarum illu .
Sidonij vifio oblata pincernæ apud fiones ; in ea decideda fequar veftigia
Greg. Turonenf.t.s.bift.Fran. 6.23. & aliorum , qui certatim ad hunc lapida
inter alia vná mimi in nite Simeonis Salė , verfandun accurrerunt.præcipui fue-,
apud Metaphr aliut facrilego Traie re B. Vincentius Ferrerius trad . demita
Etenfi oblará fæpiùs , apud Sur. tom.4 spirituali cap.II. 12. Ioann . Gerſon,
in withis.Frederici. ațiud oblatum món tract . de probati Spirituowm , & alibi paffim ,
cho Cluniacenfi Beatæ virginis , tem . Cardinalis Turrecremata in prafai.Do
pore S. Odonis , apud Ioannem Mo fonfovij revulatio.B.Brigitte, Héric.de Firs
trachum l.z.nita D.Odonis agi cuius OC- maria liő.de quatuor instinktibus, Aegyda
cafione B.virgo coepit vocari Mifericor Carterius p.1. Sporta fragmentorim prinos
die Mater.aliud Beriæ matri S. Suibera Hieron.de Ferraria in Compendreuelato
ti,apud B. Marcellinum , c. 1.uite suiber . Joan . Fräciſc. Picus läb ukside paenobior .
# . aliud S. Abramio confeffori , apud Ribadeneyra lib. de exibulatinec. 15. &
Metaphrast. in eius uita . aliud Henrica alij; & quidam recentiores , quorum
Imp. apud Ruperrů , in vita S.Hereberte dióta cun &ta inuenies ,apud iftas anti.
0.36. aliud S. Legero apud Monachos quiores. Pofunt omnia reduci ad tria
Vvertinéſ. eiusuitso.vi. 16. aliud S. capita ; de eo qui iudicat ,de perfona
Hugoni Gratianapolirano apud Gui cui facta reuelatio , de ipla reuelatio
gone,in vins nitazatíud Hartmáno Tui ne & eius circumftantijs , de fingulis
trenfi apud Conradú in sita S.Vuolphela videamus.
mi . akud multiplex Elpediphoro ,
apud Ioannem presbyterú in vita S.Bi SE CTTO I.
fitui Epifc.comwrt. & alia innumera.
De gradibus, feu dignitate prophe De wocefarijs butiratura , the who
tiæmulta variaque congeffere Moſes relatione.
i fin Dufto- Aegyptius f & Francil.Picus, & fed
re Dubitan minuciora, quam viliora: idcirco ,illis B quis iudicar deapparizione
Tium . omiffis, ratuin dico quod ex ijs omni propria ,veldealiena : & plus
g De preo boss intellectualis reuelatio ; quæ fit fi : ricuti eft priore cafu . Veroque opor
no. l.2.cap. ne cooperacione phantafiæ ; præftantif ter fir perſona fpirirualis & deuora !
pen . & ult. fima eft, fi fecundum ſe & precisè fu- nam animales homo non percipir engui fpia
matur a ; ltera verò in qua phácafia ab ritsia funt. Oportec itaqueeum qui re
Intellectu excitata concurrit , eft præ- ctè fit iudicaturus,primò donum diferen
Itantior extenfiuè, quia prima & quid tioris a Deo petere ; vt queat fincerum
aliud præterea comprehendit. Sicetiã manga diuinæ revelationis ,a mellita
intellectualis per fe fumpta , & com lethalique dæmonis offa dignoſcere ;
parata cum inaginaria perfectior eft; & hæc difcretio , conceditur aliquan
ſed fi imaginariam addideris ad intel do à Deo immediatè fimul cum ipfo
lectualem , eum extenfiue funul ainbæ lumine prophetico , vt dictum eft; alia
perfectiores erump, quàm feorfim fola quando feorfim , idque vel ad priuata
intellectualis. ira 7.Fran. Soarez .ad 3.A accipientis inftructionem ,vel ad alio
9:30.4 .1.disp.9.118.2. rumquoq ;, & totius Ecclefiæ doétrin,
nam , & remedium . Hoc enim dong
H 4 homo
‫܃ ܘܬ݁ܰܐ‬ Difquifitionum Magicatum .
homo conſequitur , vc in ſe ,'& deſe ram & reliquam Theologiam non les
fciat probare ſpiritus , & etiä fciat il- uiter delibarit ; & in femetipfo experius
los de alijs, & in alijs diſcernere. Po ſot variam ( ait Gerſon ) affectionum pic
teft autem hic cófiderari quafi duplex ritualium pugnam ; tanquam afcenderitnão
modus, vnus expérimentalis, qui cúipſa iz calos, nunc defcenderit in abuſos; & videa
reuelatione ,ppria infunditur illi, cui rit mirabilia Dei in profundo. Nam gminta
facta reuelatio ; qui modus ( vt ait Gerwigant mare hoc m sticum diuerfarum affe
fon ) fit perinſpirationem intimam ,feu in . tionum,quafi collidentium fefluétuum enar
terum faporem , fiue per exprimentalē quan- rant mirabilia eius . Inexpertus autem taliū
dam dulcedinem , fiue per illustrationem à quid.nouit eorum ? Adhæc autein nulla
montibus æternis, effugantem omnes tenebras. magis neceffaria diſpofitio reperitur ,
dubietatis , hic modus raruseft, & pau- quàm folidæ humilitatis. ve enim do
eis conceffus : & quibus conceflus nó cet Moſes apud Caſſiaquin , folis kumi
eft ,illi nó pofiunt,fuo iudicio , in pro libus a Deo hac cognitio datur. Denique
prijs reuelationibus ftare : quibus ve- non eft iudicium præcipitanduin , led ,
rò conceflus à Deo fuerit , illi tamen res Deo diligenter prius courmédana,
eo vti non poflunt ,ad difcernendas da , & multiplex ſcrutiniun inétis fdo !
aliorú reuelationes, quia ficut nemo no ciendum :iuxtà mox dicenda. Docenc
Kit gua funtfpiritus, nifi fpiritus ipfeiner : hoc facræ litteræ : Narrat Joſeph 12- ,
fic neino cognoſcit infallibili certitu - cob patri ſua foinnia: increpac eú pa
dine,perexperimentalem hunc fensú, ter , fed rem tacitus confiderat . a Gen.37 1
4. I 2 .
ea quæ in alieno ſuot aniino. Alter mo Apparet angelus , Iofuefilio Nun ,
dus; qni datur maxiinè in ordine ad forma viri arinati: ille difquirit inter
alios ; ille nititur etiam ,feu confirma-. rogatione, quis effet, nec adorat incoib 10%.5 .
tur experimentis varijs , tum ſui, cum gorum . b Audit Samuel vocantem
aliorum : & folet à Deo concedi maxi- Deum ,necreſponder Domino; ſed ac- *13.
mè illis, quibusofficij & dignitatis ra- currit ad Heli , donec monitus fuiffet
tione incumbit animarum cura . Sed ab Heli Sacerdote; quo modo fe gere
Ron debet quis facilè fibi perſuadere , re deberet. Helias diſcernic inter c 1.Reg.3 .
fe donum iſtud à Deo accepiffe: ideo turbinem , commotionem , ignem , & 4.9 .
que ad preces continuas , etiam debet auram tenem , & perpédit prudenter,
adiungere humanæ prodentia ,& do- in quo illorü Dominus fe manifeſtas :
&trinæ inedia . Tertius eniin eſt modusret. Salutat Virginem lacratiſſimam
difcerpédi ſpiritus , qué vocant doctrin Gabriel Archangelus: illa priufquam
nalem , per diligente& piam facræ fcri relponderet : cogitat, qualiseffetilla [aly d Luc. I.
pturæ tractationé ;quæ regulas pręber talicz - d non id leuiter, fed 818493isx- % 299 ;}
fallos prophetas à verisdifcernendi , 10, inaturè & diu , animo atquecogi- :
lectio quoq; ſanctorum Patrú & Hi tatione voluebat , vtrum illa ſalutacio
ftoriæ Ecclefiafticæ multum confert ji illuforia effet & à Deo ,an à dæinone ,
Yt,illufiones & reuelationes, fignis ac, vr optimè Euchymius . Hoc imitatus
notis peculiaribus queant diiudicari : 1 D. Ainbrofius; cum illi corpora SS .
his fi adiungatur obferuatio yirorum Mart. Prothalij& Geruafij reuelata ;
{piritualiuin , & experientia ; & in am- hoc Epiſc.Cyprius,cum D. Barnabas
biguis obſcuriſq; conſulantur viri do illi ſe manifeitauit ; hoc cereri fancti ,
di, & pij, & in viaſpiritus longè pro- vt vidimus lib.2.9.6. Si hoc illa mu 1
greſli, in militia ,veròcontra dæinonú lier Carthaginenfis feciſſet , & quæ e VideOpt.
Milevi.li. I
aſus exercitati veteranique : fperan- caufa fuitfchifmatis maximi ,non tam
dum eft poffe deceptiones fic fenciri turpiter delufa fuiffet ,nec totmalorú de Parme
& vicari P . lanè ad hunc vltimum ius Africæ occafionem præbuiſſet . Sanè nia .
dicij ferendi modum , non fufficit fola quamdiu res dubia eſt, longè cutiùs
doctrina , fed accedat oportet ad illa cenfetur, potiùs eam pia cum humili,
experientia propria;vt quis fit & do- tate repudiare, quam cupidè & confi
ftus & contemplatiuus;vt & Scripturi denter recipere, aut allentiri.
Obija
Libri IV . C. I. Q.HII. Sect. II. 121
Obijciat fortè aliquis ; apud Cæſa- gna fanè auctorit. eft,his verbis : Enas
rium legimuşsınultos precibus à Deo rantur exempla Sanctorum Patrum ,quicurio
reuelationes , vifionefque , & poftu- ftatem huiuſmodi vifionum ,vel miraculoria
lafle , & obtinuiffe : fi petere licet,cur tanquam perniciofiffimam ,fallaciffimamqua,
I
ata refugerit . A quale Auguft.liberati, in fuis
non , & oblatas ainple&ti ftatim ,
que recipere ? Refpondeo, multa fieri confeffionibus,gloriatur in Domino.Gina
à multis non imitanda , imò nec proa propterea D. Bonaventura abhorren dã nimis
banda , maximè ab hoininibus incom , eſſe determinat , totoque conaturepellendam ,
pertæ ſaucțitatis . Nam ſi quis , de nunc orationibus,nunc increpationib.fe 14 u
quo conftaret fan & tum effe , id in ca« gellationibus propria mentis,es corporis;exen
ku aliquo peculiari, & neceſſario pete ploillius, qui vi tentatione careretfuperbia,
ret , ( quod olim fanctè factuin à Bea, quefiuit, obtinuit à Domino,vt per tres mé,
to Ephrein , docet Amphilochius in vi ſes. demoniaca vexaretur obfesſione. Alter fanta
ta Diui Bafilij. & à S. Mauro, docet ines, corum Patrum , dum fibi demon transfigura
ius vita Fauſtus, apud Suriū apud Ianuari tus in Christum ,diceret, ego fum Christus te,
& à Sancto Hereberto docet Ruper- perfonaliter vifitans, quia dignuses :confet
tus eius vite ,cap. 13. apud Surium Menfe fim claufit oculos vtraque many vociferans ;
Martio.) vt non auderem damnare; fic, Nolobic Christum videre, fatis eft ipfum inh
non vererer cæteris fuadere , ne idem gloria ſi uidero; statimo; diſparuit . Alter fuba
fibi putarent imitandum . Quoniam alijs verbis fimilem feruauit in buiuſmodi il
inuenio viros doctos , & valdè fpiria bifione humilitatem :Vide,inquit ,ad què miſ
tuales femper huiufinodi defideria ,ac ſusfis. Ego certè talis non sü ,q dignus fim hic
petitiones improbaffe : quia naſci 10- videre Christū. Alteræ quia nolebat intrares
lent ex occulta fuperbia , ættiinatione, templum ,dicens: Sibi fatis effe, quod oculis.com
& amore lui; quo cupiunt manifeltā poreis afpexiſſet Chriſtum.colligauerunt catha
alijs fuam fanctitatem ; vel falten ex nisfoluere ieiuniun carnibusveſci, vinung)
curiofitate vana , vt optimè tradidit bibere compulerunt. Sicque tumore compreſſo ,
Sanctus Vincétius fuperius laudatus : fanatus est. Pro cautela poftea fubdit in
& ideo Deus folet permittere tales de dem vt nonmodo fuſpenſum teneatur ,
cipi , & impingere , ve de fe ipfa tefta- iudicium , fed reuerenter quoque,cum Apon
tur,mulier fingularis prudétiæ , & fanftolorum principe, dicatu : Exi à meDomine;
a lib.de sit. Etimoniæ B. Catarina Bononienſis. quia peccator fum ,quia vilis fum ,quia vifioa
- erroribus a Deinde quia in talibus non conſiſtit nibus tuis indignusfum ;quas hic neque quae;
Lanctitas, neque perfectio Chriftiana, ro ,neque accepto, fed repello.Sic in alio,non in
Suis. nec illa nos Deo faciunt gratiores ,, hoc feculouiſio tua tota mercesmea Domine ,
aut proximo verè vciliores . Denique Deus,ce ſufficit.Quidad me de uifionib.trais
quia huiuſinodi auerfari , non eftia , in hac uita? qud de Superiorum meorum me:
Duam Deo præcludere; fed, per cuſto- nitionibus: mitte potiùs alium , quem miffu
diain fui , & humilitatem , & caftum ruses ; me meus fperitus humili tegat ob
timorem , fpiritum ſanctum allicere, fouroque loco. D. Bonauenturæ quem ci-,
qui amat quieſcere fuper humiles , ac tat locus eít, lib.deprofe &tu religiof.cap.1961
timoratos; quæ cunéta diligenter,ac ſe Vbi etiam addi deſiderio reuelatio
riò tradıca fuere à noftri ordinis viro , num multos lapſos in grauiffinos er
b lib. deor. Franc: Aria . 6 & prius nos docuit D. rores.Prudenter itaque B.virgo Cole
mentali D. Augustinus conatuin hoc dæinonem ca ipfi etiam Deo ,multa ei ſecreta re- ;
Aug. l.10. Gbiperſuadere, vti ſignum aliquoda uelare volenti, refpondit:DomineDeus,
confes.col . Deo peteret ; ſe verò id detrectaffe, fufficit mibi te folum cognofcere, peccatat
de vera re- gnarum quam multos hæc curiofitas, mea, corumque abs te neniam obtinere.Sic sro
lig. es Cj- perdidiffet. Ideo a ibi monet his abiti phanus Iubiatuseius uita ra,shæc fanèop
rüelop.3. de neamus,& quod intra nos eſt, Dei re- tiinè dicanturin proprijs viſionibus:
Superft.cap . gnum , in ijs quæ videntur non quæra in alienis approbandis, credendiſue:I
II . mus. poft A uguftinum idem mone-, ipſis confeflarijs,alijſque iudicib.háci
nur à Gerfone, cuiusin ſanilibus ma Gerfon præfcribit regulam : Caue erger
(inquit)
i22
Diſquiſitionum Magicarum .
finquith quifquis eris anditor,aut confultor, & tucior pars eligenda eft . Nam bi
e non applaudas taliperfone, di nonIxudes credendo , & innitendo , poteft pec
önm ,non mireris ,quafifan &tam , dignamque care luperiori credendo peccare non
ponetationibus,atque miraculis.Obfistepotius poteft ; fed certo cerriùs per animi
inerea dure, pernelam ;cuiusfc exaltatum fubmiffionem , & obedientiam me.
of cer,elati funt oculi,ot ambulet in magnis, reri. Quo ad alrerumait :fed profecte
o mirabilitutfraperfe : ut digna fbivides- fpiritusfan &tus, quifedathumilibus,nequins
tour, qua mor humano more operetur falutem quam ex humiliatione, quam frediximus, fi
finnisper doftram feilicetfcripturarum , fubtraher; intrabitpotins, exaltabit,in bea
fundorum , cum di &tamine rationis natura neplacitfuo o deducet vi&torfuper excelfa ang
bez nifi conftium habere prafumat. de putet, mam hanee in oculisfuis vilem , & abfquevl
modum ab Angelis, fed à Deo; nedum femell taruga fiffionis,bumilem , & fimplicem . ha
the neceffitatibus, fed penè iugiter , velut in Genus ille . Sanè hæc humilitas Deo
quotidianis ecloerstionibus. Talem admone, taingrata eft, quam quod grariffimu:
ston fibtimefæpere, fed fapere gd ſobrietatem ; Dæmoni eam odiofa , vream non fe
quaniam veriffime ait,qui dixit,fuperbia me-i rat, fed ve plurimum facim diffugiar.
vetur Buat. Eteodignis, quo inftar Pharifei Non audes fortè refpuere ? cogita de
Patentem harentique offibusfuperbigm fi- , cipi qe pofle, & interea comprehendi
Ant beo Phriftens febritem calorem , fraperbus na , & eonſule prudenriores te.D.Cy
attendit. Quid enimfacilius quàm fe viliffi- prianus, & alij fanctireuelationes ma
missom poreasorem dicere: fed veraciter,ſimpli- gni fecerunt : fed eas tantum , quas &
citerquesta fentireex intimis,hec diuini mosa Deo effe fciebant. Olim quoque vi
neriseft,non humani folius exercity . Hoc fiones diuinæ frequériores fuere, quia
vleimum addidit, quia folent perſone, magis neceffaria : hodie quo minus
quibus per teuelationes dæinon illus neceflariæ , hoc infrequentiores fune,
dir ,fateri quidem fe peccatores , & in- & fufpectiores habenda.ve no imme
dignoseflè fed vel apertè increpatio- ritè debeant,& à magiftratu Ecclefia
nes huiuſinodi ægrè ferre, & fie deregi ftico difcuci, & à priuatis vitari ; qui
tur interna fuperbia , & cognofcitur prætextu, vet fi&tarum quod hypocri
ittyfe :vel faltem ex duobus vnûpræ- Its proprium ) vel habitaruin ( quod il
rerunt . nam vel dicunt fe idcirco alie luforium efle confueuit) reuelationú,
no iudicio non credere, quia de fuo de alijs ( maximè illorum à Deo non
certi fint per reuelationem incimam , commiffis curæ ) perfonis ; in earuin ,
& fecretam : vel fanè non audere fe vi ( vt plurimun inuliercularum .) fari
fionem reijcere , quia fi fortaffis vifio liaritatem , & follicitudinem fefe inge
à Deo effet, hoc forec fpiritui fanéto runt ;ve & auorum memoria Begardı,
refiftere , & femen gratiæ eius in cre- & Lollardi,in Belgio ; & noftra , Illu
pundijs fuis excinguere. Verique di ninari faciebane in Hifpania , & ho
Sto idem ille Cancellarius Parifienfis die etiam alij quidam factitant,fuo pe
opeimè occurrit. Primò quidem ; Deú rieulo, aliena fraude.
nunquam effe Deum diuifionis ,ideò
fi ab ipfo fit illa cereitudo , nunquam SECTIO II .
per alterius iudicium cótrarium eam
impugnabit; fed potius illi, quem vel De perfona cius , cui fa & a reuelatio.
vefuperiorem ,vel we confibia risenfals finden Q u is vihones,multa funt confide
tem , idein in tis viliones .
fpiraurum , atque in mëtem miffurů . randa . Primò fides illius, an fit fincerè
Nec enim parieur Deus fperantes in Catholica ; quare non eft credendum
fe, & timentes, & quod in fe eft facié reuelationibus Dæmonicolarú , (qua
cas, in tanti momenti negotio , falli. lis illa Childerico Regi Franciæ facta
Debe aliceat ei qui vidit reuelationé, procurante , & explicante Bafinà, quæ
hæc ipfa certitudo, quam prætexit, de viente adhuc marito ei nupferat, &
fuperbia , & percináciaefle fufpecta; faga erat ; qua ingeniuin poltericais
eius
Lib . IV . CI QA11: Sect . II. 123

eius declarárum Francici Historici pu dus. Hanc Merliootum diftinétionen


tant, lege Gaguinum lib.l.) vel hæretico notarunt Anglicaruia rerum fcripta
Tum . Nam initio Ecclefiæ Cerinthus res, Treuiza, Ranulphus, & Gitaidas
Fallas reuelationes finxit, & eas Apa Cambrenhis. Falfa fideiproudopra .
ftolorumnominibus inſigniuit, vt ca phetæ fuere ibidein , Ioan . Ballas anno
ius, & Dionysius Alexandrinus tadi 13 go . telte Vyaldead in fafciculo Line
a Eufeb.li. dere : a cales prophetiæ fe &taroruin niorum :& Pagani ante Chriftum na
3.6.22 . Narci Magi: 6 tales prophetifarum tum , Eubages vocatis ex quorum fecta,
1.7. 6.10. & ipfiufinet Montani, vt Patres anti- quidam Aquila, & alius Perdix , reste
b Iran.lib. qui illius temporis prodiderunt,Clau Chriſtophoro Myläo. Nec diffimilis
1. c.8.com dius Apollinaris, Mileiades,Apollon vanitatis funt propheciæ eorum , qui
9. & Serapion, quorum verba refert Eu ea in medium proferunt, quæ decreta
cli.s.c.15. febius: < tales Archonticorum Mar Generalium Conciliorum , vel Sedis
16. 17. en tiades, & Martianus, qui librum con- Apoftolicæ conuellune: vt ridiculue
1 8. foxere , quein vocabants Revelationes prophetiæ illæ Marioni Aduocati Pe
d Epiph. he propbetarum : Manecis quoque cales rifiens.de Societate Iefu refutata vati
ref.40. reuelationes , de quibus contra Fau de a Renato des Fons. in libr. contre le
Itum agens D.Auguſtinusitalis Iulia- playdoyer de Manion.as.6. Nam Mar
ni A pottaræ , quam narrat epiſt.ad o- rionus itte, vi Arnaldo genero fuoco
ribafium , de arbufoula:tales, quib. Do placeret, & cuin eo , atque Palquerio.
Daciltæ Generoſum conati decipere: ac Dolero , quadrigam Calumniaro
e D. Aug. . & quibus veebacur Vincentius Da rum , & Sycophancarum noftri remar
epift. 155. natitta: tales, quibus illuci Meffaliani poris impudentiffimorum , fufficeret,
O lib.3. de gloriabantur: f tales fuere noltris té etiam prophetias falfis coram Sena
anima orig. poribus Munzeri, & Anabaptiſtarú, tu Ampliffimo , proferre in medium
CII . tales Campani, tales fufti Vellij, & non dubitauit.Nimirum vidit fola Lu
f Theodor. Franc. de la Cruz reueluciones. Tales teția,dedit vna curia; quos vix ,tā dif
lib.4 .heret. hoc anno 1601. hic Græcij,qui fufpé firis prouincijs ,cor fæcula ; Patræcio
fabu. dio ſceleris pocoas luere duo, maricus nem , Medium , Ecebolium , Lamponia
& vxor ; quipenes ſe folos Eccleßam num . Ninirum tanti eft his Hero Aram
remanfiffe incolunem pertinaciffimè tis , inter Cathenas , & Quadruplato
ja &tabant: ideo communesliberos pa res, & Aezonenles: jater sunspoussau
ter baptizabat , inater pathini more pupurous mainaomahuras, cenferi, &
{pondebat. hi mundum hoc anno pe digito oitentarier.
ricurum prædicebant: ſed morte inun 2. Num fintperfonaarreptitia: nambado
di nueritum prædenere. Plurimoshu- rum reuelationibus, vel propbetijs ni
iofimodidedit otini Britannia. Illica hil credendum . delufosà guadamule
aim natus in Cambria quidam Merli tos, fcribit Firinilianus,ad Beacú Cy.
nius:Magus foeleftiffimus: vernın en prianum & hocargumento Miltiades g Exftat in
fruftra retinentibus Pontico Virun- probat prophetias Mótanifallas.quia ter Cypria
sio , & Lelando,efthoc de illo teltimo ſponte incipiebat vaticinari;fed inui, ni epifi.nu.
njum Guilhelmi Neuburgij, & Poly tus, furoreque, & amentia correptus, 75 .
dori, & alias menulaciduni, Buccana pergebar. bo Tales fuere prophetiæ h Eufeb. d .
ni. Sane Magum fuiffe, gefta cius à monialium Querceten fuum ama.1494 6.16 .
Galfrido Monumechenle traditacon de quibus ita /cribic Chriſtianus Mar
Rincum . Cauehunc,qui Vceri Pendra fæuss i Eodem (inquit) pocirca fefe i Chronico.
gonisæqo vixit contundas
, cumalio Cashedre terribiledi& u ) esperantmamones lib.20.
Merlino Scoro, Helij Thele fini, ( qui habitare con poflideremonasterium dominte
& ipfe vates ) diſcipulo ; qui attrono- runa Quercotenſiami guas annis quatuor e ,m
miæ , & phyficæ ,vtinagifter, valdepe menfibustotidem miſerabiliter vesquerunt.
zius, multa fertur pra dixiſé; & vide Vidsyfessas crebro,uelut cames per wgros din
cut aligs prophetis Britanniæ , Kenti- {currereinkaraniumpolareper acra,ficutf
gergo , Sanfoni, & Güdæ, annumeran des, in arbores repere, perdere deramiszmaring
rum
12+ Diſquiſitionum Magicarum .
rum animantiam effingere uoces,feeretapro- rum . a Gerſon etiam fic fcribit:Habet
dere defuturiseuentibus prophetare. Denique preterea quelibet paffio profundaiafuă lafior a Eufeb.li.
aquoriesDominus HenricusCameracenſis Epi nem ,fuam atatem , fuum (ut Orig.loquitur) 5.cap. 17.
fcopus,aut Dominus Aegidins Nettelet,deca demonium , patet in philocaptis,zelotypis.com
nus eiufdë Eccleſ. uiri'us türü , ad exorciſm iracundis ,in inuidis,etauaris.vnde poeta.
earüaccederet: En,ingaiſt, cornutsis ille nic Qui amant, ipfi fbi fomniafingunt.
-in uia eft,utnobis cominetur,uenit.Poft mul- . Nimirum hi ſunt manes, quos qué
da remedia, undecunique collata, earum nomi que pati Poetacecinit : hæc quæcuiguie
na dilata Romam ,ab Alexandro vi.letta Deusfit dira cupido.Sclent animi cuiul
fuerunt in Coena Domini fub diuino ſarrific que vitia varijs signis deprehendi : ex
cioz ſed nihil profuit. Ioanna Potiere; quana familiarib . & amicis quib. funt noria
lorum dicitur dediſe principium :à nono ata- res;ex actionib .& opinionibus eorús
tis anno,ludere cum diabolo cæpir, qui accula vt fi à Deo fefe de quibuſque actioni
bat eam in monafterio 434. sicibus indigne bus preſumant erudiri; fi cofilia & in
communicaffe: fed ille qua mendax eft , non dicia fpernant aliorú ; ſiforis Curios
ftamusuerbisillius. Ipfa Camer acum addu- fimulent, & incus viuant Bacchanz
#ta, quadragen ari amaior,in carcere perit,cir lia; fi mulierculas peccatis onuftascir
ca feftum Martini.Cårere post annos 4. men- cumducant; ſi ſe in officia concionan
fe lunio liberate funt.Eandem Hiſtoriam di, confeſionesexcipiendi, & alia hu
narraſ eeli paulò aliter Ioan .Molinet. iuſinodi ingerant (vi faciebat Petr. il
-Valencenenfis, in Chronico Belgio nödum le Sartor Antuerpienfis pſeudohere
edito,è quo quæ lib.6.referain ,ea inihi mita ) ſinelegitima vocatione, ac mif
optima fide ex M. S.codice deſcribi cu fonézf in alijs fuis actionibus, mori- . ii
rauit Clariff.I.C . & Senator ſpectatæ bus,exercitijs vani fint, precipites, im
juſtitiæ, Petr.Oranus Leodicenfs.Ta prudentes , indiſcreti; maximè in ora
les omnino diuinationes Indorú ; qui tione mentali, v.g.fi adhuc imperfecti
fumpto Cohobæ ſemineexternantur, & viæ purgatuæ cum fint , præcipitet 3
& mox ceflante furore vaticinantur . fe per vniciuā ;aut ftatim ,ac orare inci .
ide quibus Petr .Chieza.p.2.hift. Perua. piunt,fine præparatione idonea, præ
6.27. tales Libuſiæ Bohemæ apud Du- ſumunt fe hře tantum palliuè, nihilq;
brauium , lib,2 Boiem.hift. ſua ex parte conantes, influxum diuie
13. Num fidei finceritatem ,vita,acmorum •num exſpectent. Nam fi galiud , hoc
integritas, nietuteſque commendent: an uerò fanè eft illud in g temeritatis faxúina
nitia,& imperfectionesnotabiles cam duhone pingentes,pleriq; ipirituales; per illu
flent. ideo non credédum fuperbis,am fiones periculofas, & heretesfedilir
bitiolis, impatiétibus,carnalib.ebrio - mas, Begardorum , Beginarum ,Duloi
fis,iram fouentibus, odia exercentib . Dittarú L, ollardorum, Illuminatorú,
diffidia ferentibus,vel alios diffamari- & c. naufragium fecerunt. Duo sút hu
cibus, vel pecunias hinc corradentib. iufmodi illuſorú fcopuli, vnus eft opi
1. nec etiam hypocritis , qui fingularia nionum iuxta falſarum ,atqs erronea
quædam affectacæ deuotionis, & pęni rú credulitas, & fuperba contumacia;
centiæ figna ,perſuperiores Ecclefiafti & interdum fediſlima quædam , & exe
cos non approbata ,oftentant. Confir- cranda , gradatim irrepentia peccata ,
mantur hçc, vnius ex primis patribus, et cum Angelis illis deceptorib. alter
Apollonij fententia ; qui prophetias valetudinis debilitatio , & cerebrilz
Hi Montaniftaruin falfitatis hinc argue fio ,non in mulierculis tantum , fed éc
... bat : tum quòd Ma ximilla, & Quintil in viris,alias nec leuibus,nec infipiep
lamaritosſuos deſeruerant: tú quod tibus;ſed dulci hoc, & venenato ocio
erant pecuniæ cupide, fenus exercétes fæ contemplationis ( ab omni volunta
tefieris, & tabulis ludentes , & merce- tis cooperatione,vel intellectus adıni
dein prophetiarum accipientes , tú o niculo, quare & merito , remotæ ) &
Laſciuz ;deditæ pigmentis , cultui cor infructuolæ ipforum corporeorú len
poris; & lumptuofo luxui veftimento Luú titillatorij influxus poculo ebrijs.
Quo
Libri IV . C. I. Q. III. Sect . II . 125
Quo in generelongum foret planè re epilepticæ fæminę hiſtoriam narrabo
centia,eorum qui ab indiſcretis, & in ex Gerſone,lib.s. fe&t. 19. in fine. !
doctis magiftris, in hanc foueam præ s . Addit Gerſon , referre, qualis fit, com
cipitati fuerunt, 110ta nobis exempla, fuerit perfona, qualiter erudita, quibus affze
recenlere :neq; id expedic, fuperftitib. ia ,cum quibus conuerfata ,quibus delectata :
etiánum tam cæcis,quàm cęcorum du pauper fit,an diues in diuitibus timendam
ctoribus.Cæteros veinam , vel ferò fa- ſuperbiam , co ambitionem , in pauperibusve
ciantiftorú cautos pericula. Eodé perro fictionem .Sed hæc obſeruatio eit pe
tinent , qui contumelias,examen ,iudi- tita à valde remotis , & incertis . Me
ciaque aliorum ; moduin procedendi lior eft ſequens.
ipforum ,aut dicta minus probantium 6 , Nec ajatis,nec fexusdifferentia negligě
vel illis non credentium ;ægrè, & im- da est.Nam ſi caſca fit, & caduca ætas,
patienter ferunt :qui demum contenti delirij periculuin eft : fipuerilis,leuita
non forent , huiufmodi carere reuela- tis , & morbi imaginofi. quia humidio
tionib. & illas potius alijs cócedi: ied re, quàm par eft , ſunt pueri cerebro ,
in his nimium fibi complacent, & do & pleni vaporibus,quiparlio negotio
ni huius cæco amoretanguntur.Soler commouentur . Quare, & per eos, vt Notac
enim dæmon , cuiq; per id, quod vitio apriores ſuis conatib. demones olim hoc loa.
a Sermon . sè amac illudere .Prudenter D.Leo : amabát oracula fundere : fed & hodie Nider. in
de Circunc. Nouit diabolus,cui ingerat illecebrasgulę , cui fa &titant ,in cryftallomantia , & in hy- 1.pręcep .
adhibeat incitamenta luxurie , cui infur dat dromantia . De fæmineo ſexu , conftat c. 11.q.de
virus inuidie,cui exhibeat efcam cupiditatis: hunc effe ſuſpectiorem : fed de eo fepa diuinat.
nouit quem fallatgaudio , quem moerore con ratim agetur, fequenti ſectione.
turbet,quem errore feducat, o cauſas querit 7. Conſiderare oportet ' vtrum fitin
nocendi ,vbi quemque ftudiofius vider:1occu ſpirituali exercitatione perſona veterana, an
pari.idem confirmat in vita Moyfi Gre- vero ncuitiu tantum :an alias eam diabo .
gor. Nifien . Præ cæteris apti funt delu lus fic decipere conatus fuerit, aut de
di : qui natura ſunt tenaces ſententiæ ceperitzan quæ illi alias reuelata, vera
ſuæ , leque folos putant ſapere , reli- fuerint : item quæ vera , quæ falſa fue
quos deipuút vt fungos: talisille, qui rint.Si tiro ,valde verenda fraus.quia
fe in puteum præcipitauit, apud Cafe ( vt inquit Gerſon )nouitius feruor cito fal $
fianuin :talis poftea Fr.loannes de Ru litur,fi caruerit regente,praſertim in adoleſcă
peſcifa ante trecentos annos : talis no tibus, co feminis,quarum eſt ardor nimis aui
Nro tempore Franciſcus de Crucein dus,varius, effrenis,idecosſuſpectus. hoc indi
b libr.9. de
Peruuia, de quo poitea . cio Franc.Picus b priinò detexit fal
4. Conſideranda corporisconftitutio. Ná fitatem cuiuſdam reuelationis , vifio . prangt. c.3.
Si valetudo parun firma, fi præferat re niſque,poft & alia indicia acceſſerunt
dundantiam bilis atræ;fi habicus cor- ve quod vana quędå bonis mixta, dia
vel inſomnia plus æquo bolus in forma Chrifti Domini, cçpit
poris ivedia ,
deformatus: fi fit cerebro læſo, uel ni- fuadere.
mis apprehenfiuus,aut imaginationis
turbida, & æquo vehementioris : quia SECTIO III .
tales vt dici folet, etiam vigilantes pu
tant fe videre,audire,guitare; que nec De reuelationibus mulierum non
guftu , nec auditu, nec oculis pcipiunt. fanctarum .
talibus demon facile imponit, quia fal
farum rerum imaginibus obuerſanti Exus ratio est habenda , vt dixi. quia, fi
. cetera
Hoc ſobet epilepticis contingere , veyi reuelationes merétur . Quia ſexus iſte
morbifera agitati vaticinentur. Qua- imbecillior,naturales, vel demoniacas
reannis fuperioribus non fatis cauti fuggeftiones, plurimum habet pro di
fuere:qui ſic aftećti ynius ariolationes uinis :multa quoq ; fibi ſomnia fingit,
tanti faciebant. Admiratione dignam quæ vera credit ,iuxta illud parçmicú,
Anus
126 Diſquiſitionum Magicarum .
Anus qua uudt fomniar:abundar paſſioni bulam ſimularet (quod nonnulli viri pruden
bus admodum acribus, & vehementi- tes exiftimarunt) ille Theologus;quod à mu
bus,quare quod à paflione natum.id à lierculamagna,e mira de fe audiret,acmul
veritate profectum pucat . Sunt etiam to grandiora futura conciperet;libenter ei ſe di
feminæ naturæ humidioris, & viſco. ſcipulum addixit,cuius patrem ſpiritualem