Sie sind auf Seite 1von 405

V"V fSsfr^

fe VlT*£«Wi~
&H**'&*-
VV^r
^5/
ANALECTA HYMNICA
MEDII AEVI.

Herausgegeben
von

Clemens Blume und Gnido M. Dreves.

XLVI.

PIA DICTAMINA,

Reimgebeteund
Leselieder
des

M i 11 e 1 a 11 e r s.

jSiebenteFolge.

0. R. R e i s 1 a n d.
I'IA DIOTAMINA.

Reimgebeteund
Leselieder
des

Mittelalters.

Siebente Folgre.

Ans

Handschriften und Wiegendrucken

herausgegeben
von

Guido Maria Dreves


s. 3.

Leipzig.
0. R. K e i s 1 a n d

1905.
JUN- 8 1938
VORWORT.

Der Inhalt diesesBandes der Analecta schliefst sich an


die sechste Folge mittelalterlieher Reimgebete an, die in
BandXXXIII in Druck geleg'twuifde. DieseneueFolgebietet,
was seit dem Marz 1899 an Reimgebeten und Leseliedern
des weiteren weniger gesammelt als gefunden wurde. Trotz
der grofsen Masse des bereits publizierten Materials wird es
keine Gattung religioser mittelalterlicher Dichtung geben, in
der es schwieriger ware, absoluter Vollstandigkeit nahezu-
kommen, als diese. Uenn diese Lieder sind nicht wie die
liturgiscbe Dichtung im wesentlicben auf gewisse Gattungen
von Haodscliriften beschrankt, sondern finden sich vereinzelt
in allen Arten von Cortices eingetragen, -wo sie, falls nicbt
sehr detaillierte Handscbriftenverzeichnisse zu Hilfe komraen,
wohl gefunden, nicht aber gesucht werden konnen. Es kommt
ferner hinzu, dafs die Linie, welche diese Dichtungsart von
andern Gattungen, z. B. der erzahlenden oder didaktischen,
trennt, eine so fliissige ist, dafs es nicht selten schwer fallt,
zu bestimmen, ob ein Sttlck dieser oder jener zuzuweisen sei.
Im ilbrigen ist zu dem lubalte dieser Sammlung nicbts
weiteres zu bemerken. Nur auf das eine mochte ich auf-
merksam machen, dafs clie sieben Cod. Arundel 201 ent-
nommenen Lieder von einem, allerdings unbekannten
engliscben Verfasser herruhren. Icb stelle deshalb die An-
fange dieser Lieder hier zusammen:
Florens virgo caeli rore.
Gloriose rex Oswine.
Lux illucens illustravit.
0 Maria quae stetisti
Christi virgo Katharina.
Mitis Agnes quae nupsisti.
Virgo pradens Margarita
Ebenso sind von einem Verfasser die drei Cod. Bernen.
414. entnommenen Lieder auf die Heiligen Matthaus, Stepban
und Maria Magdalena, die auch durch die gemeinsame Be-
zeichnung als ,,Salus de beato Matthaeo" usw. auffallen. Es
folgt in der Hs. noch ein weiteres, leider stark beschadigtes
Lied weltlichen Inhaltes rait der Aufscbrift BSalus de
vindemia". Man vgl. denselben Ausdruck Anal. XLVb, S. 86.
Ick darf dieses Yorwort nicht schliefsen ohne ein Wort
des warmsten Dankes fiir unsern verehrten Freund und Mit-
arbeiter Rev. H. M. Banuister, dem ich, wie der Leser sehen
"wird, so viele wertvolle Beitrage aucb zu diesem Bande
verdanke.
Muncben, den 17. Oktober 1904.

Guido Maria Dreves.


DE DEO.

BQ

v.
Acl Horas Diurnas.

1. ll\ iiiiniv Vespertinus.

Cursum mundi sol vergentis pariterque hominis


Designans et metas orbis ac sphaeras volubilis
Circumlustrans mutat acta conficit et tcmpora
Annorum nec non immensa peragit curricula,
5. Momenta volvens aeterna per aetatum milia.
Vectus aureo figmento et curru quadriiugo,
Lucidus in poli centro corporali radio
Via regia libratum per menses duodecim
Horas fingit, dies agit, oritur et occidit
10. Bisque secat zodiacum, binis aequinoctium
Tangens punctis quadruplatum reddit hemisphaerium.
Hominis sunt ista, Deus, ordinata dotibus.
Qui fungit vita diebus pariter et uoctibus,
lussus, quattuor ditatus te duce virtutibus,
.' 5. Bina pulsat caelum luce: intellectu, opere.
Ergo, creator aeterne, pater potentissime,
Qui per filium tam magnam construxisti raachinam
Atque hominem qui tuam condis ad imaginem
Quique nobis pignus sanctum dedisti paraclituiu,
20. Miseris in nostra raorte sis volens succurrere,
Quam occasu solis huius anxie recolimus;
Sed in solis magui morte plurimum confidin ns.
Da nobis te invenire placatum, piissime,
Cum tibi reddemus flatum singulari vespere,
25. Qui tempus ad vespcrtinum post actum diluvium
Oleae misisti ramum homini praesagium.
Nam, quando misisti tuum filium carissiraum,
Tale tunc nobis et tantum contulisti oleum,
Quod omnes praeoccuparet balsamorum guttulas
30. Et aromatum fraglaret super omnesvirgulas.
- 10 -

Ad cuius iam pedes iacet devicta mortalitas,


Cuiusqne dono sanatur nostra nunc infirmitas,
Et a quo prostrata morte regnat immortalitas.
Gloria sit Deo patri, prolique spiritui,
35. Deo trino nec non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulci divinoque numini.

Collect. ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584. -- 11 redit emis-
terium. -- 18 homine. - Dieses und die folpenden, derselben Quelle ent-
nommenen Lieder, die selbstredend einen und denselben Verfasser haben,
habe ich nicht unter die lituryischen Hymnen, sondern unter die Eeitngebete
eingereiht,da sie trotz dt?raugehangten
Doxologie nicht zu liturgischemGe-
brauche, sondern fur die Privatandacht bestimnit scheinen. Diese Vermutung
griindet sich vor allem darauf, dafs fiber die Hiilfte derselben, auch bei allem
Enjambement, sich nicht in Strophen abteilen lassen, wahrend doch die Doxo-
logien drei-fbeziehungsweise
sechs-)zeiligeStrophen zu fordern scheinen.
Die Lieder waren also scliwerlich ftir den Gesang berechnet. Vgl. auch
Nr. 7 und Nr. 8 Vers 20. - - Die Uberschriften sind rait Ausnahme dieses
ersten Hymnus, dessen Aufschrift ausradiert ist, der Quelle entlehnt.

2. fompletorius.

Fluxit ille labor magnns, quem diurnum dicimus,


Et redit quietis tempus, quam nocturnara pangimus,
Esto nunc, dies aeterne, custos nobis intimus,
Qui nescis oriri certe, nescis et occumbere.
5. Tu vita, salus et qnies, tu sine labe dies,
Tu lux perennis piomm, fons, origo menlium,
Qui uoctem quietis almam tribuis mortalibus,
Noctem, inquam, tenebrarum signatricem providis.
Eo ductu monuisti spatiando noviter,
10. Illam quod divisionem disceremus graviter,
Principalem quam tulisti luce atque tenebris,
Lucem probans esse bonam cunctisque peratilem,
Providenter tenebrarum dirempta caligine
Ubi lancem posnisti geminam iudicii,
15. Cum lex coepit exarari Moysi temporibus,
Exsistens tuis deductor ad promissam patriam
Die nubis sub columna, nocte sub flammivoma.
Ergo, Cbriste, tenebrosa tolle nobis opera
Sisque nobis nube mitis, non igne terribilis.
20. Ut in te nunc aeterDumque possimus quiescere.
Gloria, laus, honor patri, proli ac spiritui
Ex ambobus procedenti ante orsa saeculi,
Trinitati laus perenni,unitati perpeti.

Collect. ms. incertae orig. saec.10.Cod.Bernen.584. - 23 lux perenni.


- 11 -

3. Mediae Noctis ad noctnrnos videlicet hymnos.

Galli cantu mediante noctis iam caliginem


Et profundaenoctis atram levante formidinem
Te, Deus alme, rogamus supplicesque poscimus,
Ut a nobis tollas pie chaos confusibile
5. Erebique chasma pellas, mortis antra conteras.
Ad hoc nam venisti clemens a paternis sedibus,
Vigil, potens,lux perennisatque custosmaximus,
Dum tenerent simul cuncta medium silentium
Redderent nec non mortalem mortui eftigiem,
10. Quo nos excitares, Christe, de somno malitiae
Redderesque nobis lucem vitae semper comitera
Atque gratis liberares nocturno de carcere.
Namque nox signat adversa mortis et pericula
Tartarique phlegetonta pingit, antra tristia.
15. Contra quae venisti tandem, qui formasti hominem,
Lux aeterna, lumen potens, dies indeticiens,
Debellator atrae noctis, reparator luminis
Destructorque tenebrarum, illustratur mentium,
Quo Dascente suscitamur, quo vocante surgimus,
20. Quo a niorte liberati, quo sumus perlucidi,
Quo mortis victores facti, noctis atque saeculi,
Faciente quo beati, quo linquente miseri.
Ergo nobis, rex aeterne, lucem illam tribue,
Quae nulla fuscatur nocte, solo gaudens lumine.
25. Gloria sit Deo patri, prolique spiritui,
Deo trino ncc non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulci divinoque numini.

Collect. ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584. - Dieser und die
beiden folgenden Hymnen sind in der Handschrift entstellt iiberliefert, indem
eine ganze Anzahl Zeilen des ersten und des zweiten in den dritten geraten
sind. Ich teile daher statt aller Lesarten unter dem hergestellten Texte
mit, wie derselbe in der Quelle vorliegt.
Galli cantu mediante noctis iam c-aliginem
Et profundae noctis atram levante formidinein
Te, Deus alme, rogamus suppliceeque poscimus,
Ut a nobis tollas pie chaos (."mifnsibile
Erebique cliasrna pellas, mortis antra proconteras.
Ad hoc nam venisti clemens a patcrnis sedibus,
Vigil, potens lux perennis atque custus maximus,
Dum tenerent sinml cuncta mediuni silentium
Eedderent nec non mortalem meritis effigie,
Quo nos excitares. Christe, de sonmo malitiae
Atque gratis liberares nocturno de carcere.
Xamque nox sipnat adversa mortis et pericula,
Contra quae venisti tandem, qui formasti hominem,
Debellator atrae noctis, reparatnr luminis,
Quo nascente suscitamus, quo vocante surgimus,
Quo a morte liberati, quo sumus perlucidi.
Ergo nobis, rex aeterne, lucem illam tribue.
Gloria sit Deo patri, prolique spiritui,
Deo trino nec non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulci divinoque ni"nini.

4. llln tlniins Matutinns.

Adest terapus matutinum, dulce galliniciura,


Quo morte perempta redit salvator ab inferis,
Ille blandus et tremendus, mitis et terribilis,
Qui crucis in ara pie nostrum flevit vespere
5. Et patri conciliavit toto fissus corpore,
Se pro nobis offerendo hostiara placabilem.
Holocaustum singulare, victimam mirabilem,
Mire multum, libra pensum, dulce sacrificium.
Hinc manarunt sacramenta, quis constat ecclesia,
10. Sanguis, aqua, vita nostra, mystica redemptio,
Pax enormis et dulcedo, lucida purgatio,
Quam providit et quadrato protulit senario.
Hinc ita surrexit Christus, blandus et fulgoreus.
Qualis est electis Christus, qualis peccatoribns,
15. Sicque restat sepultura, qua quiescunt mortui.
Lux aeterna, mane nostrum lumenque perpetuum,
Hoc currens nobis per simplum et proturbans geminum,
Quod doccbat ad sepulcrum iuste sedens angelus.
Ergo te precamur, Deus fortis et omnipotens,
20. Vota nostra matutina digneris suscipere,
Nostros dies tua pace placeat disponere,
Dimittas peccata nostra, parcas facinoribas,
Salvans nos, vigil acternus, a mortis operibus,
Facias nos crucitixos vitiosis actibus
25. Atque tibi consepoltos quadratis muncribus.
Ut cum dies repentina trcmendi iudicii
Coeperit clarere cuactis, specie terribilis,
Et tubae clangor audiri, qua resurgunt raorttii,
Nos cognoscere digneris tuos esse propiios,
30. Immutatos, incorruptos pariterque lucidos,
Ac tales digneris parti deputare dexterae.
Atque ista modo primis ostendens auspiciis
Hunc diem sine peccato tribuas transigere
Hisque votis simul iunge, Deus clementissime,
35. Opem miseris instanter, da misericorditer,
Quo tibi possimus, Deus, adhaerere iugiter
Et tibi placere semper concede salubriter.
Gloria sit Deo nostro, patri potentissimo,
Proli magnae atque sancto flamini paraclito,
40. Quorum est una maiestas per aeterna saecula.
- 13 -

Collect ms. incertaeorig. saec.10. Cod.Bernen.584.- In Ae.rUa.


Jautet dieser Hymtius :

Adest tempus matutinum, dulce gallinicium,


Ille blandus et tremendus, mitis et terribilis
Et patri conciliavit. toto tisus corpore,
Holocaustum singulare, victimam mirabilem.
Hinc manarunt sacramenta, quis constat ecclesia,
Pax inormis et dulcedo, lucida purgatio,
Quam providit et. quadrato protulit senario.
His ita surrexit Christus, blandus et fulgoreus,
Qualis est electis Cliristi, qualis peccatoribus,
Lux aeterna, niane nostrum lumenque perpetuum,
Xostros dies tua pace placeat disponere,
Dimittas peccata nostra, parcas facinoribus
Atque tibi consepultas quadratis muneribus,
Coeperit clarere cunctis specie terribilis,
Nns cognoscere difjneris tuos esse proprios
Ac tales digneris parti deputare dcxterae.
Hunc diem sine peccato tribuas transigere,
Quo tibi possimus, Deus, adhaercre itigiter.
Gloria sit Deo nostro, patri potentissimo.

5. Horae Primae.

Audi laudes horae primae, Deus clementissime,


Quas tibi fuadit devote nec non fidelissime
Grex pusillas ac misellus, humilis et modicus.
Namquetu es magnussator, vitis et agricola,
5. Non confusenec divise, tu pater familias,
Operarios conducens in electam vineain.
Quo existi primo raaneAbel sacrificio,
Tertia progressus inde Noe arcam velitans,
Sextae pronotans et nonae Abraham et Moysen.
10. Hnnc primum vivendi modum docens naturaliter.
Alterum per datam legem statuis legaliter,
Sicque gradibus ascensis iubes spiritaliter
Vivere, sic operari mystica in vinea,
Donec tandem tu venisti consecrans undecimam.
15. Spiritalis namque vita animalem iudicat
Et procedens aequa lance iam carnalem reprobat.
Inde fiunt iure priini, qui erant novissirai.
Ergo, Dens pie, clemens rexque praestantissime,
Nostram vineam moralem digneris excolere
20. Atque vitam puerilem misertus attollere
Ac primaevae iuventutis flosculos erigere,
Totum robur iuvenile raiseranter regere
Ac corpus et cor senile pie iam invisere
Et facta divisione corporis et animae
25. In tuas sedes beatas dignanter recipere
Et, donec te videamus, hos dies disponere.
- 14 -

Collect. ms. incertaeorig. saec.10.Cod.Bernen.584.- DieseraHymnus


feMt die Doxologie. Der Text lautet in der Quelle:

Audi laudis horae priniai.'. DL-USclementissime,


Grex pusillus ac misellus, humilis et modicus,
Non confuse nec divise tu pater familias,
Tertia progressus inde Noe arcam velitans,
Donec tandem tu venisti consecrans undeciraara.
Alterum per datam lcgrrn statuis legaliter
Vivere sic operari mystica in vinea,
Sjiiritalis namque vita aninialciii iudicat.
Ergo, Deus ])ie, clemen.s rtxque praestantissime,
Redderesque nobis lucera vitae semper comitem.
Tartarique pblegetcmta iiingit coutra tristia.
Lux aeterna, lumen potens, dies indeficiens
Destructorque tr-nebrarum, inlustrator mentium,
Faciente quod beati, quo liquente inisi-il,
Quo mortis victores facti, noctis atque sat-culi,
Quae nulla fuscatur nucte solo gaudens linnine,
Quo murte perempta redit salvator ab iriferis,
C^ui LTiicis in ara pie nostrum flevit vespere
!Se jiro imlii.-i nfferendo bostiam placaljilem
Mire vel inultum, libra pensum, dulce sacrificium,
San^uis, aqua, vitam nostram, mystica redemptio.
Sit(|\uj rc-stat sepultura, qua quiescunt raortui.
Hoc currens nobis per simplum et proturbans geminum,
Quod docebat ad sepulcrum iuste sedens angelus.
Ergo te precamur, Deus fortis et omnipotens,
Vota nostri rnatutina digneris respicere,
["Nilvens nos, vigil aeternus, a noctis operilms,
Facias nos crucifixos vitiosis actibus.
Ut cum dies repentiua treraendi iudicii,
Et tubae clangor audiri, qua resurgent mortui,
Immutatos, incorrupos pariterque lucidos.
Hisque votis sinml iunge, Deus clementissime,
Opem miseris instanter da misericorditer
Et tibi placere semper concede salubriter.
Proli magnae atque sancto flamini paraclito,
Quorum est una maiestas per aeterna saecula.
Quas tibi fundit devote nec non fidelissime,
Namque tu es magnus satur, vitis ct agricola,
Operarior conducens electam in vir.eam,
(^uo existi jirinio mane Abel sacrificio,
.Sexta prouotans et nonae Abraham et Moysen,
Hunc jirimum vivendi modum docens naturaliter,
Sicque gradibus ascensis iubi-s sjiiritaliter.
Inde fiuut iure primi, qui erant novissimi,
Et procedensaequalance iam carnali-mrc-probat.
Nostram vineam moralcm digneris cxcnkn
Atque vitam iniiTilcin misrrtus attollere
Ac primaevaeiuvcritutis floseuloserigere,
Totum rolnir iuvcnile mi^eranterrcgere
Ac corpus et cor scnile pie iam invisere,
Et facta divisione corporis ct .-uiiiu::.-
In tua scdes beatas diguanU-r rei-ipere
Atijnr- ista modo primis austendas aspitiis
Hunc dem sine peccato dona im.s transigere
Et, donec te videamus,lios dics dis|irinere.
15 -

6. Horae Tertiae.

Hora tertia qui missus advenisti caelitus,


Nunc, Deus,ad nos benignnsveni, sancte spiritus,
Qui paraliter es pius ut pater et filius.
Exue nos univcrsis, precor, a flagitiis
5. Facinoribus et cunctis ornnibusquevitiis
Indueque te nos gratis indignos, ut perspicis.
Nam fovebas universam mundi novi fabricam
Animabas atque cunctam creaturae macbinam,
Ostendens multiplicandam septiformem gratiam.
10. Unde te rogamus, alme spiritus paraclite,
Quatenus digneris ope famulos invisere
Nosque tuos, benedicte, servulos efficere,
Ut possimus in aeternum habere propitium
Te et patrem sempiternum filiumque maximum,
15. Quorumest una potestaset communiscaritas,
Ineffabilis rnaiestas, infinita bonitas,
Adrairabilis facultas et invicta pietas,
Inexplebilis voluptas, perpes immortalitas,
Honor, virtus atqne regnum. decus et imperium,
20. luge sceptrum et tropaeum siraulque tripudium.
Gloria sit Deo patri prolique spiritui,
Deo trino nec non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulci divinoque numini.
Collect. ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584. - 2 a nos.
4 precor adfligitiis. - 9 septiformam.- 21 proli quin.

7. Sextae.

Hora sexta cruciBxus, summi patris unicus,


Qui tuis aeterna salus. perpetim propitius
Nostros deleas excessus et peccata, quaesumus,
Et a nobis pelle taetras, lux aeterna, tenebras,
5. Quas ludaei perpendendas non sensere mysticas
Neque suas tenebrosas agnoverunt maculas,
Caecati profunda nocte corde, ore. opere.
Unde sunt gavisi multum tanto de facinore,
Accensi nefanda nece facibus invidiae.
10. Sed tn splendor, alme Deus, tuis sis fidelibus,
Multum clemens et benignus atque praestantissimus.
Nostra semper dona nobis peccata deplangere
Maculasque iuventutis lacrimis diluere,
Bonis iugiter instare, mala vero fugere
15. Gratia semperque tua caelibes exsistere,
Quo perennes tibi laudes valeamus dicere.
Ex te, per te/in te quoque hinc possimus vivere
- 16 -

Teque vitam sempiternam flamine cognoscere


Nec non ipso debriante te semper diligere.
20. Hic Amen subdo libenter dulci modulamine.
Gloria, laus, honor patri, proli ac spiritui
Ex ambobus procedenti ante orsa saeculi,
Trinitati laus perenni, unitati perpeti.
Collect. ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584. - 4 pel'f
erras. - 15 tuo.

8. Nonae.

Hora nona qui potenter emisisti spiritum


Et nobisvitae*perenniscontulistipraemium
Providaque pensum libra consecrasti pretium,
Nostrae mortis infernale penetrando barathrutn
5. Lux ad inferos cessisti diem fundens tenebris,
Ubi tuis assignasti vestimenta nivea,
Reprobos multasti poena, inclite, fulgorea.
Hinc timentes et sperantes te precamur plurima,
A nobis aeternae mortis depellas formidinem
10. Et tuis profundae noctis auferas caliginem
Atqne eos tuam transfer vitae ad dulcedinem.
Tu es veste candidatus, aspectu fulmineus,
Tu es blandus et amandus, mitis et terribilis,
Tu es pulcber et dilectus ac desiderabilis,
15. Solus vere immortalis et incommutabilis,
Tu sanctus et admirandus, idem rex et dominus.
Purga nos multum squalentes et peccatis sordidos,
Fac nos mente luminosos, corpore perlncidos,
Ut tandem corpus exntos recognoscascandidos.
20. Sic fiat, Amenque subdo votis iungens modulos.
Gloria sit Deo patri, prolique spiritui,
Deo trino nec non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulci divinoque numini.
Collect. ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584. - 6 tuos. -
7 Eeprobis . . . medito furgorea. - 8 timente. - 10 adfores caliginem. -
11 transfert vita. - 20 Hic fiat.

9. De Deo.

Incipe, lingua senum, carmen cantare iucundum,


Com pueris, iuvenes, laudis depromite voces,
Ex quibus A11 e sonet, confestim 1u i a resultet.
Conlaudate Deum, populi gentesque, benignum,
Cuius inundantem miseratio sustinet orbem
Et faculae validum mensura et pondere mundum
- 17

Per diversa movet, cum per se immobilis exstet.


Tempora cuncta ligat, solus sine tempore regnat,
Acta regit regum, semper sibi constat idipsum.
Expedit, ut trinum benedicat machina trina,
Terra, polus, pelagus nec non, quod constat in illis,
Credat, adoret, amet, timeat, colat, ornet, honoret.
Collect. ms. Tegurimim sacc. 10. Clm. Monacen. 18628.

10. Ad Deum ct Sanctos Commendatio.

1. Parce, pater piissime, 3. Adveni, sancte spiritus,


Quidquid peccavi hoc die, Meis illapsus sensibns,
Cordeque et corpore mundo, Ut, cum corpus obdorraiet,
Fac, cras exsurgam a lecto. Cor in te sempcr vigilet.

2. 0 lesu Christe Domine, 4. Maria, virgo et mater,


Qui me servasti boc die, Tu me custodi iugiter,
Jn hac nocte me protegas Ne hostis me deterreat,
Et a malo custodias. Aut corpus sorde polluat.

5. Adeste, cives caelici,


Et tu, angele, custos mi,
Munite nie sLrno crucis,
Ne noceat ullus hostis.

Devotae Orationes (Fontrebaldensesj imp. Parisiis 1546.

11. lir Banetigsima Trinitate.

Ad Matntinum.

1. Pater, fili, paraclite, 3. Trinitas ineffabilis


Mala vitae praeteritae Et lux inaccessibilis,
Dimitte nobis, quaesumus, Ure per ignem geminura
Nam sine te nil possumus. Nostrarum sordes mentium.

2. Peccando nos polluimus, 4. Verum lumen ac splendidum,


Ut expies, deposcimus, Cor tepens redde fervidum,
Ne tuum domicilium Caecas mentes illuminans
Sit unquam cibus ignium. Et inortis umbras terminans,

5. Trinitati sit gloria,


Laus, decus et potentia,
Qui sua nobis gratia,
Concedat vitae gaudia.
Dreves, Pia Dictaminu. VII. 2
- 18 -

Ad Laudes.

1. 0 sancta, Deus trinitas, 3. Cuius in nobis munera


De qua sanctorum sanctitas, Conservet illa dextera,
Te laudamus, sanctifica Quae benedicet credulos,
llonando nobis caelica. Reprobabit incredulos.
2. Trinitas ineffabilis 4. Trinitas individua,
Unitasque laudabilis, Nos tua lux perpetua
Instantes tuis laudibus Et a damnatis segreget
Veris dita muneribus. Et cum beatis adgreget.
5. Sit tibi, sancta trinitas,
Decus, honor, sublimitas,
Potestas, dominatio,
Maiestas, collaudutio.

Ad Primam.

1. Pater, creator omnium, 3. Nudatos a criminibus


Cuncia creaus per iilium, Orna virtutum florifaus
Accepta nostros gemitus Et in poloruiu sedibus
Per donum sancti spiritus. Fac iungi cum felicibus.
2. 0 trinilatis unitas 4. Sit laus patri per saecnla
Et unitatis trinitas, Agnoque sine macula,
I'ro tuo saneto nomine Sit laus sancto spiritui,
Emunda nos a crimine. Quo mereamur perfrui.

Ad Tertiam.

1. f aelestium rex agrniiium, 3. Caventes a proluoitis


fili redemptor honiinum, Utamur bene licitis,
Consolator raaerentium, Ut gaudeamus gaudio,
Fer miseris solacium. Quo caeH gaudet contio.
2. 0 veneranda trinitas, 4. Trinitati, quam credimus,
Tua nobis benignitas Adoramus et colimus.
Succurrat,ne fragilitas Sit gratiarum actio,
Nos trahat ad res vetitas. Salus et benedictio.

Ad Sextam.

1. Genitor ineffabilis, 3 Ex te vitae priudpium,


Ipsius proles parilis, Per te vitae remediura,
1'araclitc consimilis, lu te vitae solacium,
Memento vitae fragilis. Da nobis vitac praemium.
2. Proni sumus et fragiles 4. Patri cum unigenito
Ad peccandum et babiles, Et spiritu paraolito
Tua misericordia Sit maiestaset gloria,
Nos levct a miseria. Potestas et victoria.
- 19 -

Ad Nonam.

1. A patre prodit genitus, 3. Vitam sanctis repositnm


Ab utroque paraclitus, Ob artam vitae semitaiii
In his est una deitas, Praestet nobis gratuito,
Quam laudat universitas. Quam non debet ex merito.

2. Ex quo nostra conditio, 4. Genitori sit gloria,


Per quein nostra redemptio, Redempton victoria,
In quo nostra remissio, Consolatori gratia,
Cum hoc fruamur gaudio. Xobisque per hunc venia.

Ad Vesperas.
1. Dens de nullo veniens, 4. Regendo cleraens corrige
Deus de Deo prodiens, Et corrigendo dirige,
Deus ab his progrediens, Diligendo nos eligas
In nos veni subveniens. Et cum electis colligas,

2. Tu nostrum desiderium, 5. Memento, sancta trinitas,


Tu sis amor et gaudiura, Quod tua fecit bonitas
In te nostra cupiditas Creando prius hominem,
Et in te sit iucunditas. Recreando per sanguinem.

3. Pater, cunctorum Domine, 6. Nam quos creavit unitas,


Cum genito de virgine Redemit Cliristi caritas,
Intus et in circaitu Patiendo tunc diligens
Nos rege sancto spiritu. Nunc diligat nos eligens.

7. Trinitati sit gaudium,


Pax, virtus et imperium,
Decus, omnipotentia,
Laus, honor, reverentia.

Ad Completoriura.
Trinitas. lumen luminum; 3. Trinitas, salus ounmun
Illumina cor hominum, Cor sana male saucium,
Tuam sirailitudinern Conoedens uuxis veniam
Reformans et imaginem. Per septiformem gratiui.

2. Ex te mens nostra ful^-at 4. Fac nos ex fide vivere


Et in te vota compleat, Et per spem sursuiu tendere
Ad te per te se dirigat, Et raritatis geminae
Credens, sperans te diligat. Fac nos vestiri tegmine.
5. l'atri sit bencdictiu
Cuin coaeterno filio,
Benedictus sit spiritus
Et nos in ipso caelitus.
- lit»

( ..llect. ms. S. Trinitatis in Belliloco saec. 10-12. Cod. Vatican. Keg-


i'4::. add. saec. 12 A. - Orat. ms. Franciscan. Germ. saec. 14. in. (Privat-
Wsitz) T..
Ad Matut. fehlt I!. - Ad Laudes. 1, 1 trinitas Deus. B. - - 2, 1
immutabilis B. - - :!, 4 Reprobatis scelestibus B. -- 5, 1 sancta tVIilt, -
Ad Primam. 2, 1 O fehlt B. - 2, 4 nos fehlt A. - 3, 1 Munda nos a
B. - ;-',_4 cum caelestibus B. - Doxol. in B:
Sit laus patri cuni filio,
iSanetci siinul paraclito,
Nobisque mittat filius
Charisma sancti sjiiritns.
Ad Tei-tiam. Str. 1 feblt B. - 2, 1 O fehlt 11. - '-', 4 res miseras
II. __ 3; 4 gaudetcaeli B. - 4, 1 colimus.B. - 4, 2 credimns1.:. " Ad
Nouam. 1, 1 De pativ JJ. -- 1, 2 utrisque B. - 2, 2 remissio JS.-
redemptioB. -- Ad Vtsperas. 2, 4 Et vitae sit B. - " 3, 3 Intus et
exterius B. - 3,4 sancte spiritus B. - 4, '2 dilig< I1..- - 4, 3 elige B. -
I I mllige B. - 5, 2 bonitas fecit B. - .>,:'. Ad IU.-IMI
nos imagineniB. -
6, 1 NamqimdI!. - 6, 3 TuncpatienterB. - Ad Coin]>le tori um. 1, 2
Illuminator hominum.B. - 2, 2 In te vota percompleatB. - -3, 1 salus
iK.iiiiniiiii A. -- 3, '2 male sana B. -- 3, 3 nobis veniam. B. - :J>.-i
scptiformis B. -
Dieser Cursus steht aus jiingeren Handschriften in kiir/.erer Fassung
iiinl anilfri.-r Anordnung schon Anal. XXX, llff. Die Bedeutung der Quelle
A liefs eiue Wiederholung notwendig erscheinen.

\2. Cursus de sancta Trinitate.

Ad Matutinum.

1. In matutinis, Domine, 2. Ad te de luce vigilet


I»um tibi ore canimus, Cor nostrum desideriis,
Caclestium pinguedine In te mens nostra iubilet,.
Mox repleatur aniraus. Dum te laudamus labiis.

3. Uui trinoque Domino


Sit sempiterna gloria,
Qui vitam sine termino
Nobis donet iii patria.

Ad Laudes.

1. Precamur,sancta trinitas, 3. Voluntas nostra cupiat,


Te elevatis manibus, Mens meditetur iugiter,
Veraque simplex deitas, Te summumbonum sapiat
Nostris intende precibus. Synderesisveraciter.
"1. 0 lux inacessibilis, 4. 0 Deus,decusgloriae,
lllustra nos perspicue, 0 Deus exercituura,
Solusinvariabilis, Nos benedicas
hodie,
Conforta nos assidue. Nos salva in perpetuum.
5. Uni trinoque Domino.
- 21 -

Ad Primam.

1. Te vere, summa trinitas, 2. Aequalis esse gloriae


Spesnostra, fides, caritas, Eiusdemquesubstantiae
Unum fatemur Dominum Cum patre unigenitum
Pcrsonas trium nominura, Ac utriusque spiritum.
3. Honor patri, laus genito,
Sit gloria paraclito,
Qui frui nobis omnibus
Se donet in caelestibus.

Ad Tertiam.

Nunc omnes gentes, populi, 2. Cuncti laudemus inclitum


Tribus et linguae singuli, Patrem, natum, paraclitum,
Senes cum iunioribus, Eius misericordia
Pusilli cum maioribus, Ut finnet nos in gratia.
3. Honor patri, laus genito.

Ad Sextam.

0 Adonai Domine, 2. Tuam similitudinem


Regnans in caeli culmine, In nobis et imagmem,
Per tuum admirabile Infectam culpa, repuu,
NomcQ et ineffabile Ad te fruendum praepara.
3. Honor patri, laus genito.

Ad Nonam.

]n psalmis, h}-mnis, canticis 2. Conserva nos in gratia


Te iubilantes melicis Et semper cum laetitia
Peum laudamuspariter, Tibi servire tribue
Unum trinum alacriter. Cunctamque noxam dilae.
3. Honor patri, laus genito.

Ad Vesperas.

1. 0 filii ecclesiae, 3. 0 summa vere trinitas,


Deum laudemus iugiter, Verbum, pater, paraclite,
Ut vcrae pacis requie 0 vere summa bonitas,
Fruamur aeternaliter. Remunerator inclite,
2. Emitte verbum, Domine, 4. Post spem da rem percipere,
Ut corda liquefaciat Post fidem frui specie,
Et flante sacro flamine Perfecteque diligere
Fletum amoris pariat. Fac nos te regem gloriae.
5. Uni trinoque Domino.
22

Ad Compl etori um.

1. 0 pater,nate,spiritus, 2. A peccatorum
foveis,
Nostros exaudi gemitus, Ab inimici laqueis
Propitius accelera Educ nos, une Domine,
Et nos ab hoste libera. In trinitatis nomine.

3. Honor patri, laus genito.

Orat. ms. snec. 15. (V.rl. Labacen. 45.- AdTertiam. 1, 2 singulae.-


Afl Sfxtam. 1, 1 () tV-hlt.

13. lie saiictissima Trinitate.

0 qualem, quantum, quam magnnm, quam venerandum,


0 quam formosum, quam pulchrum, quam decorosum,
Regem reguantem, media de sede tonantem,
Altitlironum Dominum, sub personis tribus unum,
5. Omnia complentem, caelos terrasque teDentem!
Ex, per et in quo sunt, vivunt simul omnia, quae sunt,
Cni sedes caelura, cui terra profunda scabellum,
Cui nemo mundus, non iustificabitur ullus,
yuem grex sanctorum, virtus praecelsa polorum,
10. Quem vicenorum plebs quattuor et seniorum
Semper glorificat, semper collaudat, honorat,
Semper adorando, venerando, colendo, tremendo,
Semper cernentes. quod semper erant cupientes,
Semper captantes, quocl semper erant adamantes,
15. Saepius optatam vitam sine fine beatam.
Collect. ms. Cartli. Muutis 8. Beati aa.ec. 13. [14. 15.] Cod. Vindo-
bonen. 898.

U. l>e sanctissima Trinitate.


A d P a t r e m.

FODS,Deus patcr, onmium. Omniumque vero Deo.


Tam finis quam prinupium, 15. Ut me dignatus plasmare,
Cuius omnipotentia Voluisti mihi dare
Cnnctacreavit entia, Animam et intellectum,
5. Istud scio verumesse Sanamembra,
corpusrectum,
Dei non habensnecesse Incorruptos sensusquinos
Kec ullius creaturae, 20. Victumet vestitumbiuos-,
Cuiuscumquesit iigurae, Bona lursum infinita
Sed,quodomnes
suntcreatae, Mibi sauta te largita,
10. Est a tua bonitate. Quarumcunquctu es dator
Grates ergo nunc devotas Pius sis et gubernator
Ago per mis vires totas 25. Dans, pater, hic deservire
Tibi creatori meo Et abhinc ad te redire.
- 23 -

A d F i 1 i u m.

Fili Dei et Mariae, 10. Grave tuae crucis onus,


Purae virginis et piae, In qua tractus et extensus,
Tibi grates, lesu bone, Cum latronibus suspensus
Reddo cum devotione, Manus, pedes laceraris,
5. Quod tu pro me sponte laesus, Cor et latus perforaris,
Virgis et flagellis caesus, 15. Qno sic aquae fontes vivi
Caput spinis coronatus, Effluunt, cruoris rivi,
Palmis, pugnis verberatus, Qui nos lavent a peccatis
Fers, ad morteni lassus, pronus Cunctis, precor, perpetratis.

Ad Spiritum Sanctum.
Spiritus sancte te laudo, In medelam condidisti,
Benedicens tibi plaudo, Quaequodsumam,dato, digne,
Infudisti mihi planam 10. Ut sim malo liber igne
Veram fidem Christianam, Et intrare queam thronum,
Non gentilem indirectam Ubi regnat summum bonum,
Nec ludaeam imperfectam; Pater, natus, sacrum flanien,
Sacramenta quoquc Christi Unus semper Deus. Amen.
Orat. ms. Pollingense saec. 15. Clm. Monacen. 11917. - Ad Patrem,
9 omnes felilt. - 12 meas vires. - 25 Dans me paterboc. - Ad Filiuin,
13 Manus et pedes. -- 15 aqua fontis. - Ad .Spiritum, 1 te collaudo.-
13 nate.

15. nOratio de sanctissima Trinitate et omnibus sanctis."

a. De sanctissima Trinitate.

1. 0 trinitas sempiterna 3. Laudibus tuis raancipa


Unitasque sanctissima, Nos totaliter et nostra
Deus omnium creator, Caritateque fecunda,
Rector atque conservator. Mentes nostras in te firma.
2. Visita et illumina 4. TJt tibi soli, Domine,
Ab omnique labe munda Timearaus displicere
Horrenda et tenebrosa Et studeamus placere
Cordis nostri latibula. Corde, ore et opere.
5. Quare nos tua opera,
In te solum sperantia,
Ab omni malo libera
Bonisque omnibus dita.

b. Oratio de beata Virgine.


0 Iriclinium nobile Maria, raater gratiae,
Trinitatis sanctissimae, Mater misericordiae,
Hera caelestis patriae, Semper ab hoste protego
Kos exsules consolare. Et in morte nos suscipc.
24 -

3. Et sic nos tui servuli, 4. Quia Deus omnipotens


QuamvissimusmuHum rei, Factus homo oboediens,
Propter te fiamus salvi, Pro nobis fuso sanguiue
Proptcr quos es mater Dei, Plexus est crudeli morte.
5. Quare in omnibus suuin
Agamus beneplacitum,
Ne frustretur eius mortis
Efficacia in nobis.

c. De sancto Benedicto.

1. 0 gloriose domine, 3. Sint omnes rectores nostri


Sanctissime Benedicte, Sancti, gnari, pii, iusti,
Cor, verba et opus nostrum Nos humiles et-subiecti
Fac Deo beneplacitum. OmnesqueDeo dilecti.

2. Ipse te intercedente, 4. Et nunc taliter vivamus,


Qui vult omnes salvos esse, Cura vitam hanc exe&mus,
Firmet iustos, sanet reos, Sua misericordia
Ad se trahat extraneos. Nos in caeli ducat regna.

5. Quare nuuc clamemus ad te,


Noli nos tunc relinquere,
Festina, ne tardaveris,
Succurre nobis miseris.

d. De Angelis.
0 milites angelici, 3. Hostesquenostros cnideles,
Robusti custodes nostri, Carnem, mundnm et daemones
A ruina praeservati \7incamus semper fortiter,
Et in dono confirmati. Ne ruamus letaliter.

2. Nobis semper assistite 4. Corda nostra et corpora


Nunc in vita et in morte, Vestra servate tutela
Ut abiciamusmalum In Deo sempertranquilla
Et perticiamus bonum. Et proximis utilia.

5. Quare nulla nos prospera


Inflent nec frangant adversa,
Sed ad Deuin et homines
Sancte simus conversantes.

e. De Omnibus Sanctis.

Omnes sancti, dirigite _'. Omnia interiora


Nunccnrsum[hunc]vitaenostrae, Nostra et exteriora
Sicutnostisvellc Deum, Deuracollaudentde cunctis,
Ad salutem aniraarum. Tani prosperisquamadversis.
- 25 -

3. Ut nunc omnibus mundanis 4. Observemusqueniandata


Nobisque ipsis relictis Sua perfecta opera
Miti corde et humili Usque in finem non ficte
Sectemurfiliurn Dei. Fide, spe et caritate.
5. Quare nunc luantur culpae
Digna sanctificatione,
Ut contriti et confessi
Semper apti simus mori.

f. De sancta Trinitate.

1. 0 regum rex altissime, '3. Te unum desideremus,


Pacifica orbem terrae, In quo solum gaudeamus
Ecclesiam coaduna, De nulloque doleamus
Corda nostra inhabita. Nisi, quia peccavimus.

2. Unum pater, flamen, nate, 4. Nostrasque fac voluntates


In nobis sis et nos in te, Tuae oraniuo conformes,
Ut tibi laudes debite Ut simus, quia vocati,
Reddamus omni tempore. Etiam tui electi.

5. Quare exstirpa vitia,


"Virtutibus nos adorna,
In hora mortis ultima
Miserrimos nos adiuva.

g. D e D e o e t Omnibus Sanctis eius.


Omnipotens, miserere, 3 Sed in caritate sancta
Maria, semper assiste, Nunc nostra fiant omnia,
Ne deseras, Benedicte, Ut victis culpa et hoste
Angeli, nos custodite. Hanc vitam claudamus pie.

2. Omnes sancti, succurrite 4. (tiuare tunc nobis dicere


Nunc semper atque ubique, Audiamus Christi voce:
Ut nos crimen nun inquinet, Venite vos, benedicti,
Ne Deus aeterne damnet. Possidete regnum caeli.

5. Gloria aeterno Deo,


Mariae et Benedicto,
Angelis et sanctis cunctis,
Quies sit aeva defunctis.

Orat. ms. 8. Petri Salisburgen. saec. 15. Cod. Petrin. a IV, 39. -
Nr. 15b. 4, 1 0 via Deus. - 4,4 Plexus es. -- Nr. 15e. 4, 4 In fide,
spe.- Nr. 15g. 2, 2 et ubique. - Nr. 15a bis 15(j sind nHtiirlicL von
ein und demselben Verfasser und, da sie in der Quelle rait einer
gemeinsamenAufschrift als ein Ganzesanftreten, hier als solchesbelassen.
16. Oratiu ad sanctnm Sjiirilum Paraclituin.

1. Consolatormiserorum, 4. Quamvissubditum peccatis


solamenmaerentium, corpus suetusfugere,
Lux piorum, spes reorum Veni tamen et obscoena
unctioque mentium, peccatorura decoque;
Creatoris hominumque Veni, bone, veni, pie,
amor atque vinculum, veni, potentissime.

2. Boni fons, doctrinae fumes, 5. Tu purgare, quaeque voles,


veritatis spiritus, aspirando praevales,
Hostiles frangens conatus, Tu bruta stultaque corda
dextrae Dei digitus sic mutare assoles
Et dolore desperati Ut indoctos eruditis
animi paraclitus, protinus aequipares.

3. Tu patris promissuni atque 6. Ergo meam caecam mentcin.


septiformis gratia, doctor alme, visita
Verbo, linguis et sermone Putriduiiique in peccati
puro ditans guttura luto corpus suscita
Et divino urens igne Et utrumque ad amorem
paenitentum criniina, Cliristi tui subleva.
Collectan.ms. S. Sergii Andegaven.saec."Vii. Cod.Andegaven.28» rJ74).

17. Ad Denm Oratio.

0 princeps pacis ac principiuin pietatis,


0 verum lumen, retinens par cuni patre numen,
Spiritus o sancte, quo constant cuncta volente,
His quoque personis unus semper specularis,
5. Ordine qui miro finis constas et origo
Leges aeternas ac solus iure gubernas,
Qui genus huraaimm miseratus mortificatum
Vivere fecisti pretioso sunguine Christi,
Cuius iudicio statuenturcuncta sub aequo,
10. I>a sentire fidem, qua felix fert sibi finem,
Ut credam recte, nec sint aliae mihi sectae,
Atque sciam plane, quod iustura sit vd inane.
Spem concede mihi, qua possit vita videri;
Virtus in his priraa restat dilectio bina,
15. Quam, Deus, infunde sub viscera cordis abunde.
Aures adverte, rogo, sint mihi semperapertae,
Ne remimsearis delicta niei puerilis,
Sed pius ignoscefactis veniamquerepende.
Non mea mens,quaeso,laedatur more superbo,
20. Adveniat rite custos patientia vitae,
- 27 -

Mor? et perditio discedat, caeca libido,


Nunquam deliciis confundar crimine ventris,
Ne polluta caro somno turbetur amaro.
Ohoecro. me frenas, cum videro res alienas,
25. Sint procul inviclia, iactantia, lis, sed et ira,
Nec rehus vanis me laus seducat inanis
Fructiticaquo, mihi quaecunquc talenta dedisti,
Sicque meos inores, Deus, immutato decores.
Ut mea sit cura, quod gestat vita futura,
30. Ac regis veri nierear sodalis haberi,
Qui sancto tecum cum flamine vegnat in aevum.
Collat ms. Cassiani saec. B/B. Clni. Monacen. 4549. add. saec. 11. -
24 frenas (st. frenes) scliiitzt cle Keim. - )"!.'!sono turbttur. - 2-"<I.ieus tehlt;
inmetate. - 30 merear sic tales.

18. De Spiritu Sancto.

1. Veni, persona tertia, 5. Per te prophetae praesciunt


De sede trinitatis, Et nuntiaut ventura,
Gratifica nos ptratia, Apostoli subiciunt
Largire dona gratis; Orbem et orbis iura;
Nostra mala submoveas, Tu virfrines sanctificas,
Nostrae defectum suppleas Tu niartjTes fortificas
Internae paupertati^. In corporum pressura.
2. Patris, nati concordia, 6. Tu pascis in pastoribus
Fac nos tibi concordes Greges fideli cura
Et Deo reconcilia Et doces in doctoribus,
Per peccata discordcs; Quaecunquesunt obscura,
Dator verae munditiae, Tu solis te consocias,
Manu misericordiae Desertum in delicias
Nostras emunda sordes. Vertis et mollis dura.

3. Tu spiritus paraclitus, 7. Per te nati renaseimur,


Tu verus consolatnr, Renati consummamur,
Mentis Instrator subitus Perenni cibo pascimur,
Et dulcis inflammator; Charactere signamur,
Tu increata caritas, A vinculis absolviinur,
Tn dapsilis benignitas, Aeterno sponso iungimur,
Mundi sanctificator. Verissime sanamur.

4. Tu donum donans omnia, 8. Tu das gustum dulcedinis,


Tu amor, fons amorum, Intellectum, splendorem,
Tu celebris laetitia, Consultae fortitudinis
Thesaurus gaudiorum, Tu tribuis vigorem,
Andacia, farundia, Tu clausumlibrum aperis
Virtus et eloquentia, Et pietatem suggeris
Magister saeculorum. Et ingcris timorem.
- 28 -

9. Ergo, caelestisunctio, 10. 0 benigneparaclite


Nos ungere dignare, Lugentesconsolare,
Da sacro septenario Te mereamur hospite
Devotos abundare, Post fletum exsultare,
Jacentes in exsilio Per te de carne, saeculo
Frequenti beneficio Atque salutis aemulo
Sis memor visitare. Possimus triumphare.

Collect. ms. Italicum saec. 14. Cod. Rossian. IX, 43. - 5,3 tibi fehlt.
3, 3 illustrator. - 9, 2 Nos unge dignare, - 10, 6 Absque salutis.

19. De Spiritu Sanrl».

1. Alme Dei digite, 5. Estatis temperies,


Spiritus anioris, Flatus aurae lenis,
Dulcis o paraclite, Virtutum congeries,
Vera spes maeroris, Sis in horis senis
Consolator optime, Dono fortitudinis
Imbrem tui roris Roborans in poenis,
Funde, dans laudare te Tuae ros dulcedinis
Omnibus in horis. Nostris natet venis.

2. Pax insuperabilis, 6. Rivus omnis gratiae,


Caritas divina, Nobis hora nona
^lens invariabilis, Xenium scientiae
Hora maftitina Dulciter condona,
Donum sapientiae Cbristi mens et passio
Miseris propina Sit in mente prona,
Et aures clementiae Ut fruamur inclita
Super nos incliDa. Regnantis corona.
3. Tu clemens illabere 7. Tuis caris iugiter
Nobis liora prima Hora rcspcrnrum
Ut possimus capere Subveni celeriter,
Intellectus ima, Pater orpbanorum,
Kecta doce sapere, Pietatem colere
Vetus purga zima Da, merces laborum,
Et peccati scoriam Ut ad alta scandere
Dulciter elima. Possimus caelorum.

4. Hora qaondamterti» 8. Noctis in crepusculo


Qui discipulorum Hora iam completa,
Inflammastipectora, Sacvumneuma,tempova
Doce vias mornm, Per te sint quieta,
Recta da consilia, Fac nos ita petere
Opera iustorum, Lectuli secreta,
Sancta desideria Timor tuus super nos
Dona, lux polorum. Sit ut sine meta.
- 20 -

9. Eia, sanctespiritus, 10. Illos, inquam,spernere


Qui Sebastianum Vana docuisti,
Intiammasti penitus Quibus et Achatium
Nec non Fabianum, lungi voluisti,
Superaddens tertium Dorotheam nobilem
Sanctum Adrianuni, Illis addidisti,
Quos fecisti spernere Quos tuis igniculis
Spiritura profanum. Ad mortem ignisti.

11. Dignis horum precibus,


Sacrum o spiramen,
Xns a inurtis faecibus
Munda dans solamen,
Ut, cuin apparuerit
Ultimum exameu,
Venite praedulciter
Audiamus. Amen.

Offic. ms. S. Petri Snli-burgen. saec. 15. Cod. Petrin. a VI, 52. A. -
Orat. ms. ?>.Pttri Sulislmrgru saec. 15. ex. Cod. Petrin. a V, 50. U. -
1, 6 Imbre. - 8, 3 pneiuna 1!. - -, "! si|. per te sint tempora ];. - 9, 6
Inclitum Albanum B. -Akrnstii liou: Apt Hertneid. Welcher Hertnidus
gemeint ist, vermag ich nicht zu sagen.

20. Paraphrasis Oratiouis Dominicae.

Sancte pater, sunima caeli qui sedes in aula,


Sanctificetur bonore tuum venerabile nomen,
Nobis adveniat regnum, tna magna potestas,
Quondam qui tenuit regnum, nunc hoste depulso
5. Filins ut regnet semper per tempora pacis.
In caelis velut colitur tua cara voluntas,
Sic dignos faciant fructus tibi corpora nostra,
Irnpleat et sanctus nostn praecordia flatus.
Pauperibus poturu uobis panemque ministra,
10. Sempei1ut esuriem superes aestusque laborem
Atque tuos pascat panis victoribus aptus.
Te, genitor, petimus, dimittas crimina nostra,
Fratribus ut culpae veniam poscentibus ante
Viscere perfecto pacis indulsiinus almae,
15. Nonque sinas servos vinci, pater, hoste maligno,
Olim qui priraoplaustum detrusit ab Eden.
Eripe sed, genitor, agnos de faucibus hostis,
Ut possint Domino semper servire superno.
Quod petimus, fiat Christo fiatqne volente.
Collect. ms. Cantuariense(?) saec.11. Cod. Cantabrigien.Gg V, 35.
Abschrift von Eev. H. M. Bannister.
30 -

21. Versns de Dominica Oratione.

Saucte, tuum nomen, pater, in rne sanctificetur,


Filius ut tibi sim, sapientia pace iuvetur,
Regnum da clemens intellectuinque profundum,
Quo mediante Deurn cor possit cernere mundum.
5. Fiat velle tuurn, sic consule, consiliatur.
Ut milii mercedem miseranti des, raiserator.
Caelesti ine pane ciba fragilem solidando,
Ut sit esuries mihi iustitiae salutando,
Ut mihi (liniittas, dimitto; scientia luctuin
10. Augeat, in lucrimis det consolatio fruetum.
Ne tempter, rogo te pietatis opem inihi ferre,
Ut mihi mansueto detur possessioterrae.
Liber ut esse queam, qui liberet, adde timorem,
Quo mihi mens huioili^ regri mercatur honorem.

Collectan.ms. incert. ovigin. saec.13. Cod.Mazarin.742 (1115).- Nach


14 folgen noch zwei Hexaraeter, die nicht zu ilnn (ledielite zu grehoren
sclieinen:
i >rdiiii.-retrogrado titri pi-ogressio debet,
iKitnralis nobis inspectin jirai-ln t

'!">. Piiriijilirasis Orationis Doiuinicae.

1. Pater rerum omniura Sacrum nomen, super nos


pius et fidelis, virgo invocetur,
lustus et misericors, bula sine macula
habitans in caeli^, quae semper habetur.
Serva nos a laqueis
hostium et telis 4. Tuum velle vigeat
Caelestium spiritum in altis et imis,
commendanstutelis. Hoc, concede, facere
semper ut possimus,
2. Regnuratuum veniat, Nostram impotentiam,
Christus, tuus uatus, pater, bene scimus,
Qui ineffabiliter <v>uUx
libi suie te
est pro nobis natus, placere nequimus.
Ipse nostra scelcra
purget et rcatus, 5. 1'anem nostrum hodic
IIoc pro nobis postulet da cotidianum,
caelicus conatus. 1'ancm hunc, qui saucium
totum fmt sanura,
:'. Iu nos tua gratia Panembunc, qui fiivoluoi
seinper inuuvetur, rcspuit et vanuni,
Tuum, ut in caelis est, Fanem, qui salviticat
sic sanctificetur g(nus et bumanum.
- 31 -

Dimitte nobis ilebita Circueuntem propter nos


nostra, supplicamus, reprime leonem,
Sicut debitoribus Qui nos temptat ducere
nostris condonamus, in perditionem,
Exsules et flebiles Paternam deposcimus
te, pater, oramus, banc tuitionem,
Dimitte, quod peccavimus, Ne nos circuimenuit
et dona, quod rogamus. per temptatiouem.

Tu, qui mundi 9. Qui in caelis solus es,


solvere peccata terris et in salo,
Atque legis veteris Plebi Israeliticae
implere mandata, positus in palo,
Nostra nobis hodio Ad te fundo gemitus
dimitte peccata, meoset propalo,
Ut in nos peccantibus Ut nos in perpetuum
dimittimus crrata. conserves a malo.

10. Xunc patris et tilii


deprecor spiramen,
Mei caeci pectoris
depcllat velanien.
1'trpes in perpetuuin
nit-um sit solamen;
Oret mecum hodie
totus mundus. Amen.

Collect. rus. Lantoniense ('!) saec. 18. Cod. Coll. Corp. Christi Oxonien.
59. - 2, 2 invocetur. - " '.',. '< t >jiem nostram. - 4, 2 et in iniis. -- 7, 7 ut
in nobis. -- Von Str. 6 eine zweite Redaktion von anderer Hand:

Sicut nos dimittimus omui delinquenti,


Tibi preces supplices pectoreque flenti
Faeimus, et *celera nohis inferenti,
In nos ut n-spicias oculo clementi.
Abschrift von Rev. H. M. I5annister.

23. Snper Pater Noster.

Pater, qui es ingenitus, 2. Es vita et veritas


lesu, tili beate, Et esse aeternale,
Noster director, spiritus, In te raanet immensitas,
Tu nos exaudi grate, Principium causale,
Qui Deus exstas praeditus, Caclis, in quibus habitas,
Unus in trinitate. Das lunien radiale.
- 32 -

3. Sanctificetitr nobile, 9. Et dimitte tidelibus


Salubre, gratiosum, Reatus et peccata,
Nowen, quam admirabile, Nobis transgressoribus
Quam feummegloriosum, Uominica mandata
T««»', quod est laudabile, Debita paenitentibus
Prae cunctis virtuosum. Remitte perpetrata.

4. Adreniat perpetuum 10. Nostra dissolve scelera,


In nos possessione Morbos cunctos averte,
Jtegtwm caeli praecipuum Sieut das cuncta munera,
Cum tui visione Sic nos ad te converte
Tvvm, quod est melliHuum Et nos transfer ad sidera
Manaus fruitione. Te visuros aperte.

5. Fiat mente gratuita 11. Dimitthmis errantibus


Et diligenti cura OflVnsamet gvavamen
Voltmtas, per quara condita Debitoribus omnibus
Est otnnis creatura, Praestante te iuvamen,
Ttia decens et licita, Nostris ut dones mentibus
Quae legum est uiensura. Salutis medicamcn.
6. Sinit es per essentiam 12. Et ne nos per contagium
Omnis fons bonitatis, Quodcumque vitiorum
In caelo sanctis gloriam Indvcas in excidium,
Praebes felidtatis, Fer opem, rex caelorum,
Et in terra da gratiam tionem hostium
Firmae stabilitatis. Repelle mulignorum.
7. Panevncaelesteminflue 13. Sed tu, patcr, per filium
Nobis sacramentalem lesum tam bcnedictum
Nostrum, dona largifiue Libera dans auxilium
Panem verbi mentalem, Et mitiga conflictnm,
Cotidianum tribue Nos salva premensuoxiurn
Panem materialem. Serpentem maledictum.
8. Z>a,Leus. efficaciter, 14. A poeuis, Deus, penitus
Da carnis sauitatem, Nos stude liberare,
JVobispraebe benigniter 3/ai'o propulso funditus
Mentis tranquillitatem, Nos, Christe, consolare,
Hodie et perenniter A>»enut sempercaelitus
Da vitae sanctitatcm. Possimus te laudaru.
Collect. ms. Benedictoburanum
saec.15. ex. Clm.Monacen.5005.- 1, 5
praedictus. - 5, '6 per quem enitn condita. - 7, 2 Nobilem sacramentalem. -
12, 5 In teniptatiiint-ni. - Aui' dies Lied folgen untnittelbar die beiden
Glossenlieder
Ave nostra domina de humilitate Anal. XXX, 222 sq.
und Salve splendor praeeipue ibid. 292 sq. Dies legt die Vernmtung
nahe, dafs dieselben nicht nur aus einer Quelle , sondem auch aus einer
Feder stemmen,um so mebr, als sie gleichen Bau nnd gleiche Behandlung
aufweisen. Doch ist die Verbreitung des zweiten Liedes eine weitere als
die des ersten und dritten.
- 33 -

24. Snper Pater Noster.

1. Pater, qui de nihilo 6. Nomen Cbristi credinius


saecula creasti, atque confitemur,
Mittens mundo filium Id cum reverentia
nos recuperasti, semper veneremur
Mortnis ex crimine Et in tuis landibus
vitam praeparasti, prompte delectemur,
Parce nobis miseris, Ut a sorde criminis
quos gratis salvasti. et niorte liberemur.

2. Noster in adversis [sis] 7. Tuum da praesidium


mane defensator, nobis, alrne pater,
Rerum benigne conditor, Illud nobis impetret
dulcis gubernator, sanctissima mater,
Vero certe nomine A nostris cesset mentibus
diceris salvatur, inimicus ater,
Fundens cruce sanguinera ^ui nos vcxat stirnulis
factus triumphator. uno puncto quater.

3. fyui concludis semitas 8. Adveniat cordibus


cuncta gubernando, candor lucis inclitus,
In te confidentibus Mentes nostras impleat
veniam donando, paraclitus spiritus,
Flecte corda supplicum, Eius ad obsequium
ut in te sperando nos conformet penitus,
Laudibus et meritis Qui gratiarum omuium
gaudeant amando. est largitor oytimus.

4. Es in caelis conditus 9. Regnum caeli, Domine,


sine fine manens, raentilius infunde,
Nostram carnem suraere, Paenitendi gratiam
Deus alme, parens conleras abuntle,
Dignatns ex virgine, A te solo provenit
qui livore carens et non aliunde,
Subisti patibulum Sed in gratitudine
ara crucis arens. non sentiraus unde.

5. Sanctificetur uterus, 10. Tuuin berieficium


qui te generavit, semper est paratum,
Venter sacratissimus Redde cor fidelium
matris, quae lactavit, tibi praeparatum,
Gloriosae virginis, Da nobis per gratiam
quae te et portavit iter demonstratura,
Deqne mortis laqueo Nostrum sacriticium
vitam reparavit. tibi fiat gratum.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 3
- 34 -

11. Fiat nobis, Domine, 16. Et in terra prospera


sicut tu dixisti, nulla, sed adversa
Ut ambulemus tramite Inveniuntur, miseris
recto, quem dnxisti, omnia transversa,
Et tui regni gloriam, Adflictionum plurium
sicut promisisti, copia diversa,
Da tuis fidelibus, Vitemus ergo saeculum,
quos tu redemisti. ut poena sit dispersa.

12. Volunias nostra maneat 17. Panem tuum angelicum


tecum radicata, praebe nobis, Domine,
Augelorum laudibus Ut tui consortii
semper sit parata, coniungamur agmine
Porta caeli, quaesumus, Et cum tuo filio
nobis reserata et com sancto flamine
Maneat, in gloria lungamur in gloria
virtus comprobata. canendo dulci carmine.

13. Tua dulci gratia 18. Nostntm cor, altissime,


defende peccatores flecte tolerando,
Et adflictos subleva. Ut vivamus sobrie
mitiga dolores, vitia vitando,
Ut te cognoscant Dominum, Te cum diligentia
vitia, labores semper imitando
Yitent et virtutibus Vidcamus facie,
fiant amatores. quando erit quando.

14. Sirut tu vis, Domine, 19. Cotidianum gaudium


nos indifferenter tecum inveaitur,
Guberna, rege, protege Per fidem spes altissimi
dando nobis semper cordibus unitur,
Muneris auxiliura, Qui relinquit vitia,
ut tibi reverenter virtute redemitur,
Serviamus,turpia Caelestimensa,gaudii
vitando potenter. poculo potitur.

15. In cado cuncta gaudia 20. Da nnltis. Domine,ut


nobissunt parata, sempertecumvivamus,
Ubi delectatio Tua beneficia
est adcumulata, saepecogiteraus,
Angelorumdeitas Concedenubis gratiam,
tnanet informata ut te collaudemus
Et iustorum gloria Et ad supernagaudia
semper augmentata. viara dirigemus.
- 35 -

21. 7/od/e, savator, 26. Sicut vis et expedit


conserva nos et semper, et sicut tibi placet,
Concedetuis famulis, Fiat de nobis, Domine,
ut te revereuter et, si lingua tacet,
Cogaoscantverum Dominum, Cor raeum semper vigilet
qui cuucta potenter operibusquevacet,
Disponis, et veniam Surgat, qui criminibus
nobis da clementer. involutus iacet.

22. Et dimilte criminum 27. Et nos, qui sumus fragiles,


noxium lignmen, pravis declinantes,
Qui certasti fortiter Fac in tuis laudibus
nobile certamen, fortes et constautes,
Crucis iu patibulo In bonis operibus
solvisti ligamcn, esse declinantes,
Te esurientibus Relinquendo vitia
vere das libaraen. virtutcs operantes.

23. Nobis dux et semita, 28. Dimittimus, quo iugiter


bone lesu Christe, debemus operari,
Sis et peccatoribus, Studemus assidue
petimus, assiste, bruta imitari,
Ut a peccatis oranibus Semper cuni miseria
caveant, resiste nimisque avari.
Et semper nostris mentibas Concede nobis. Dmiiiae,
dulciter insiste. tecum delcctari.

24. Debita remitte, 29. Debitorilits debita


quibus obligati nunquaiu relaxanius,
Tibi sumus fortiter, Immo nostra credita
paterua peccati, semper postulannn
Quibus si fueriraus Et non persolventiLius
a te liberati, poenas praeparamus,
Erimus ad gratiam Signum esi, quod proxiraos
cito praeparati. certo non amamus.

25. Nostra sant peccamina 30. Nostris adversaviis


tot et tam diversa, pareere debetnas,
Ex misericordia Mala inferentibus
nisi sint aspersa, dona redoneinus,
i\obis procul dnbio Qui nos habent odio,
parata sunt advcrsa; dulciter amemus
Succurre nobis, Doruine, Et pro eis Dominu:n
peccata sint abstersa. iugiter oremus.
3*
31. Et ne nos de^picias, 34. Sed libera nos, Domine,
pattr, te precemur, libera, clamamus,
Impetremusveniam, Nos a peccatisomnibus,
culpam qoi meremur, libera, rogamus,
Libera nos debito, Libera, qai noxia
pater, quo tenemur, mala reportamus,
Ut in tuis landibus Libera, qui criminum
semper delectemur. iugo semper stamus.

32. Inducas nostris oculis 35. A m/ilo mortis turbineT


fontem lacrimarum, Cbriste, nos defende,
l"t plangamuscrimina, Matris tnae meritis
dator gratiarum, te nobis ostende
C'or contritum praepara, Et, si mala gerimus,
ut sempersit amarum vcniara impende,
Ex deiictis pee-torum, Supplicum defectibus
dator veniarum. propitius intende.

33. In temptationem duram 36. Honor, laus ct gloriu


currimus frequenter, sit summae maiestati,
Defende nos. benignus Portemus reverentiam
pater, quaesumus,
clementer, almae trinitati.
Ut possimus teraptatori Toti caelesti curiae,
resistere potenter, ut semper sint parati
Et nostras inrirmitates Ad impetrandum veniam
cura diligenter. de turbine peccati.

Collect. ms. Fiirstenfeldenses saec. 15. Clm. Monacen. 7016. 5, 6 et


tdilt. -- 5, 7 que fehlt. -- 20, 8 viam nostram. -- 25, 4 sit. -- 28, 4
brutis. - 28, 6 que fehlt. - 32, 7 peccatorum. - nPraecedens carmen
orationis dominicae scripsi Bononiae in oratorio sancti Petrouii sub anno
Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septirao kalendas lulii, ponti-
tieatus Dni Eugenii, papae quarti, anno septimo, quiquidem pro tunc residebat
Bononiae." Der SchreibevHalnricus Prugger de Holnpach.

25. Snper Pater Noster.

Pater aline, vere Deus, 2. Qni es et in infinitum


Ad te clamo tamquam reus, Deus eris. cor contritum
Ut tu sis adiutor meus Praesta,precor,praeniunitum
Cum tuis virtutibus. Esse cum humilibus.
Noster optime salvator, In caelis tu nos dignare,
Deus omnium creator, Sancte Deus, collocare,
Tu es gratiarum dator Ibi fac nos habitare
Hic et in caelestibus. Iu supernis aedibus.
- 37 -

Sanctificetur in aeternis 5. In caelo tu nos largire


Tua laus et in supernis, Summa gaudia sentire.
Custodi nos a sempiternis Te videre et audire
Poenis infernalibus, Cuin te diligentibus.
Nomen sanctum est verendum Et in terrd sic morari
Dei, nou contradicendum, Et honeste conversari,
Super orania colendum Ut dotemur omnes pari
Sernper ab hominibus. Vita cam viventibus.

4. Twtm velle, sanctum totum, 9. Panem sanctum spiritalem,


Debet esse cunctis notum, Nostrae vitae specialem,
A peccatis me remotum Praesta, Deus, vitam talem
Fac cum sacerdotibus, Digne manducantibus.
Adreniat tua virtu?, Nostritm Deum timeamus,
Lenitas dictae virtutis, Illi pie serviamus,
Ne cogat sanctus spiritus Ut ad ipsum fugiamus
Te cum habitantibus. Relictis criminibus.

-5. Regnutn tuum est cunctorum, 10. Cotidlnnuin et verum,


Salus nostra rederaptorum, Vitam, carnem atqiie
1'raesta, Deus tuum chorum Praesta,Deus,nuijiju;iiii 5T
Cum superioribus. Ipsum inauducaiitiuus.
Tiunn regnum est beaturn, Da nobis et nostrae genti
Salus bonis deputatum, Vitam, Deus, in praesenti,
Est et aptum et paratum Vitam vivere viventi
Tibi servientibus. Cum dictis bominibus.

<}. Fiat nobis verum caelutn 11. Hodie sit praesens vita
Trina spes et totura verum, Yirtuosa, redimita,
Videamus omncm zelam Tua gratia munita
A proicientibus. Tuisque muneribus.
Voluntas vere divina Et dimitte servientes
Sancta manet in doctrina, Tuos esse paenitentes,
Ut nos servet a ruina, In futurum sint gaudentes
Ab inferioribus. Cnm vere gaudentibus.

7. Tua vota sunt aeterna, 12. Nobis Deus det aeternus,


Ut ducamnr ad superna, Qui nostrorum est supernus,
Vivamus in sempiterna Qnod a nobis sit infernus
Cum aeternis fratribus. Procul cum daemonibus.
Sicut Adam tu plasmasti Debita tolle culparum,
Et post ipsum tu citasti, Sancta salns animarum,
Libertatemque donasti Praesta velle non ignarum
Omnibus mortalibus. Te desiderantibus.
- 38 -

13. Nostra, Deus alme, vota, Et ne nos desideremus,


Quaetu habesvere nota, Quod vitare nos debemus,
Tribuantur tibi tota Ac vigiliter oremus
Et tuis indicibus. Cum devotis mentibus.
Siait ct tws viles sumus,
Nostrum corpusvilis humus, 16. Inditcus atque compelle
Vitii nojtra velut fumus Nos in tuum sanctum velle,
Transit horis brevibus. Mala nostra cuncta pelle,
Da bona credentibus,
14. Diniiftinnis in hoc mundo In tetnptationem ream
Cunctasopestranscundo, Non inducas mentemmeam,
Ad te clamo de profundo, Liberare velis eam
Deus, magnisvocibus. A temptationibus.
Debitorilus peccata
Tu dimittis, qui beata 17. Ked libera tuam gentem,
Servis luis das mamlata In tuo noniine credentem,
Omnibus temporibus. Et a terra refugientem
In necessitatibus.

15. Nostris precibus intende, Nos a malo liberatos,


Sancte pater, nos defende, Sancte pater, fac beatos,
Nos consurtesfac praebendae In caelestibus locatos
Polorum heredibus. Cum sanctis spiritibus.

18. Amen ultimo cantamus


Et in signum, quod optamus,
Quidquid recte postulamus-
Cum orationibus.

Cod. Oxonien. Canon. Misc. 21. saec. 15. - 2,2 contrictum. - 2, 5


n.is fehlt. -- 2, 6 aulibus. - 3, 2 et fehlt. - 3, 6 non est. - 4, 2
Debeat. - 4, 4 Fac esse cum presbyteris. - 4, 6 Lenitatis. - 5, 7 Est
fehlt. - 6, 3 Ut videamus omne celum. - 6, 5 Voluntas vestra. -- 7, '1
Ut ducant. - 7, 3 1 t vincamus in sempitermim. - 7, 7 quam donasti. -
8, 2 scentire. - 8, 3 et de audire. - 8, 7 docemur. - 9, 6 Ibi pie. -
10, 8 Lies: Cum sanctis? - 16, 6 mentem nostram. - 17, 3 retulgentem. -
17, 8 Cum tuis sanctis angelis. - Abschrift von Rev. H. M. Bannistev.

26. Khythmi sive oratio snpra Psalmum 08 profnndis".

De profundis. lllud satis ostendisti,


Huiusinundi dc profundis CurnMariamsuscepisti,
Et secundide secundis PeccatricemJlagdalenam,
Erue me, lesu pie, Sordefoedam,sordeplenam.
Daque viam dextrae viae,
Quipeccantesnunquam
spernis, Fiantaures.
Sed bonigno vultu cernis,
I)um peccasse
secognoscunt 2. Anresflectepietatis,
Veniamquecordis poscunt Qui peccantiumpeccatis
- 39 -

Sublevamcn contulisti, Quia apud Domiuum.

Quando carnem assumpsisti,


Meque deprecantem audi
7. Sedquidpluradicam
ego,
Qui per multa loca lego,
Et auditum mox exandi.
Quod misericors. quod pius
Es ille Dei filius,
Si iniquitates. Qui clamat omnibus lioris :
3. Iniquitates patravi Nolo mortem peccatoris,
Mepatrare
necexpavi, Revertere,Sunanitis.
Tu es palmes, ego vitis,
Quas si deles, sum salvatus,
Si non deles, sum damnatus. Si vis ferre fructum bonura,
Recognosce me patronum;
In me sta, sicut in vite
Quiaapudte propitiatio. Patmesfunt, quia vitae
4. 0 quamclemens,quambenignus, Utriusquesuin donator
0 quam
magnus,oquam dignus, Legisatquelegislator.
Laude Deus, es creator,
Miserorum reparator Et ipse redinoetIsrael.
Nobisque propitiator.
Homo factus, morti datus 8. Qui de manu Pharaonis
Nostra diluit delicta, Et de iugo Babylonis
Cuius morte mors est victa. Israelem redemisti,
Quando dices: Vadant isti
Ad interitum aeternum,
Sustinuit
animamea. Et illi re^uumsupernum
5. Illud verbum,quodin primis Habeantcumpatre meo,
Cuncta fecit et in imis Tunc ignosce milii reo,
Dotninaturac superna, Quidquidperpetravimali,
Gubernat,lux et lucerna De poenaquebarathrali
Jlluminanstenebrosa, Custodiasme miserum,
Siccaregenset aquosa, Ut te laudemDeumverum
Per saecula intiuita.
Illud ergo supplex oro,
Quodrae collocetin choro Amen,Aroenfiat ita.
Spirituum beatorum
Post ruinam saeculorum. Gloria patri.

A custodia matutina.
9. Deo patri sit gloria,
Qui potenti potentia
6. Christe, stella matutina, Colla calcat sublimia
Qui traxisti de sentina Et exaltat humilia,
Protoplasma gehennali Cuius magnificentia
Morsu solvens inorsum mali, Creat et fovet omnia.
Praesta mihi peccatori Laus pereunis sit tilio,
Cutn confessione rnori, Qui de patris consilio
Ne mors forte repentina Victo mortis imperio
Locum tollat, tu festina Nos duxit ab exsilio
Mihi, lesu, subvenire Sanctorumque concilio
Xeque sinas me perire. lunxit et cacli gaudio.
- 40 -

Ab utroque spirans flamen,


Mihi, rogo, sis solamen,
Dum ad iudicis examen
Venero, ne damner. Amen.

Collect. ms. Voraviense saec. 14. Cod. Voravien. 374 (306).

27. De Vita lesu Christi.

lesu Cbriste, sempiterni 5. Qui decoremes indutus


patris unigenite, et amictus lumine,
Patri consubstantialis, Involutus iacuisti
coaequalis gloriae, pannorum sub tegrnine,
Tu de summis ibi manens Angelorum excitati
advenisti sedibus pastores praecouio,
Unam aggregare vagam Transierunt admirati
nonagenis ovibus. Deura in praesaepio.

Tu divino sine viro G. Sic magi stellam videntes


conceptus spiramine. orientis partibus
Nuntiante Gabriele Venerati sunt lactentem
natus es de virgine, mysticis muneribus;
Ac si cedrus alta vallis Innocens es circurncisus,
conformctur bysopo, ut sub lege fieres,
Sine quautitate magnus Quatenus nos, qui sub lege
unitus liomunculo. fuiraus, redimeres.

3. Sic procedens quasi gigas Cum duobus columbarum


geminae substantiae pullis aut turturibus
Ad currendam exsultasti Templo datus es acceptus
viam mundi libere, Simeonis manibus;
Universa nutu regens Puniendus ab Herode
et disponens proprio, petisti suffagium,
Locum non inveniebas Ut dilata cummularet
natus diversorio. mors mundo suffragium.

4. Vagiebas intra saepta Generali subrelinquens


praesaepisabsconditus, stragi coaetaneos,
Cui cives supernorum Innocentes praemisisti
adplaudebant caelitus ", cruoris vicarios ;
Yita vivc-ns, in te manens, Ex Aegypto revocatus
verbo pascens omnia, post Herodis obitum
Lactis opem esuristi Nutriendus elegisti
suspensusad ubera. Nazareth latibulum.
- 41 -

II. Semper idem ipse, cuius 14. Diuturna exstinscisti


anni non deficiunt, sanguinis profluvia,
Aeviternas admisisti Rediviva contulisti
vices, quae praetereunt; detunctis vitalia;
Baptizatus cum fuisses Quieverunt tempestates
in lordanis flumine, ad vocis imperium,
Spiritus super te mansit Mare calcabilitatis
in columbae specie. praebuit obsequium.

10. Et elapsa de susperuis 15. Reparationis nostrae


vox patris intonuit: futura commercia
Iste est filius meus, Ostensursus Thabor montis
iu quo mihi complacuit; adisti fastigia,
Post dierum quadraginta Transtigurans temet ipsum
temptatus ieiunium habuisti spleudidam
Angelorum accepisti Faciem ad instar solis,
triumpbans obsequium. vestem ut nix candidam.

11. luxta mare Gallilaeae 16. Inque suas prociderunt


bis binos aspiciens facies apostoli,
Piscantes vocasti fratres, Petrus, lacobus, lohannes,
te sequi praecipiens; pavore perterriti;
Virtus patris, quae creasti At qui verus Deus vera
et gubernas omnia, fecisti magnalia,
Homo factus nuva quidem Caro factus vera carnis
fecisti miracula. tulisti dispendia.

12. Signorum arcbitriclino 17. Panis vivus esuristi,


tu ditasti nuptias, vitae fons ad puteum
Sex ex aqua vino facto Sedens a Samaritana
plenas reddens hydrias; poposcisti poculum;
Item quino pane binos, Qui sedes super Cherubim
pisce quinque railia trinam regens machinam,
Satiasti in secreta lerosolymam intrasti
reparans impendia. sedens super asinam.

13. Caecisvisum,claudisgressum, 18. Captusa ludaeis, ut te


mutis eloquentiam, regem constituerent,
Auditnm dcdisti surdis, Declinasti, sponte tc daus,
leprosis munditiam; ut te crucitigerent;
Ex obsessis effugasti Lacrimantis, extergentis,
daemones corporibus, ungentis obsequia
Paralysi destitutos Peccatricisacceptasti,
innovasti viribus. cnncta laxans debita.
- 42 -

19. Corpustuum in sumendum 24. Circuinventus


cum fuisses
dedisti curn sanguine a viris vnendacibus,
Fratribus in sptm salutis Innocentem te clamavit
et ritum merr.oriae praesescoram omnibus;
Et post cenamcaput illud Inde plebis et cohortis
tremendum virtutibus arte delusoria
Lavandis discipulorum Spoliatus et nudatus
inclinasti pedibus. clilarnyde coccinea

20. Factus erat sudor tuus 25. Processisti, manu tenens


sicut guttae sangniois, virgam arendineam
Dum tran^ferri postulares Coronamque plexam gerens
ad te gustum calicis; de spinis impositis;
Sed hoc opus ordo nostrae Morti tandem condemnatus
salutis poposcerat, ad crucis patibuluni
Ut inde vita rediret, Accessisti nullum quaerens
uiide mors obventrat. fugae patrodnium.

21. Cum prolixius orares 26. Pro redemptione nostra


in agone positus, patri voluntariam
ADgelus consolabatur [Ut] pontifex obtulisti
IMventem humanitus; tuae carnis hostiam.
Tertio iam ab orandi Cum iniquis deputatus
reversQSinstantia, clavis fossis pedibus
Dormitantesinvenisti Pependistiperforatis
fratres prae tristitia. per transversum manibus.

22. Te quaerentemnon fugisti 27. Ad verum assumptaecarnis,


ludaeorum populum, lamentans indidum
Non negasti proditoris Exclamu-ti voce magna
ludae paeis osculum; traditurus spiritum;
Captus non renitebaris, Tua sibi vestimenta
sed ut agnusinnocens divisit plebs impia,
Protrabentes es secutus De contexta, cuius foret,
probra multa sustinens. sortientes tunica.

23. ZelumPetri frangens,Malchi 28. Universa congemiscens


contingensauriculam, creatura stupuit,
Munerastipietatis Velumtempli rumpebatur
medela malitiam; et terra contremuit "
Flagellatus et consputus Obscuratosole mundum
a servispontificum contexerunt tenebrae,
Ductuses usquead summi Petraescindi cernebantur,
sacerdotisatrium. mortui resurgere.
- 43 -

29. Lancea dernum inflicto 34. Kxspectandum imperasti


laterali vulnere convescensparaclitum,
Mox exivit salutaris ((luem promissumper os tuum
unda mixta sanguinr: noscant sancti spiritum.
loseph ab Arimathia, Hinc in caclum elevatis
nobilis decurio, manibus et oculis
Corpus tuum, sibi datum Benedictionem tuam
a Pontio Pilato, dedisti discipulis,

30. Ungens illud et involvens, Et asccndens supra caelum


sicut moris fuorat, illis intuentibus
Posuit in monumento Triumpbalem praesenta*ti
DOVO,quod excidfiat. carnem patris vultilms,
Domum fortis invasisti Rursum venturus cum servis
trndens i!lum vinrulo rationem ponere,
Et direptis vasis eiu^ Singulis secundum lucra
redisti de baratbro, talentorum reddere.

31. Inventam reportans ovem, 36. 0 rex regum, ne sis huius


pastor bonus, umeris. immemor commercii,
Post diera resurrexisti Sed in tanti nos confirma
tertiam a mortuis; virtute mysterii,
Apparitionis tuae Da nobis exemplo tui
dedisti primitias terrena despicere,
Mulieri. de qua septem Blasphemantes non timere
daemones eieceras. nec laudes appetere.

32. Congregatis propter metum "37. Veritate radicati


in unura discipulis tioreamus gratia,
Pacis pignus attulisli, Corde, verbo, actu tua
clausis intrans ianuis; sequentes vestigia,
Quibusdam de visione Venumdato sub peccatis
primum rlubitantibus, condolentes saecalo
Carnem illis obiecisti Succurramus prece, voto,
palpandam cum ossibus. lacrimis, ieiunio.

33. Item Thomae, non credenti 38. Carnem nostram tuae crucis
discipulis aliis, confige stigmatibus
Monstrasti clavorum loca, Ad supplendum hic, quae tuis
cicatricem lateris; desunt passionibus;
Diebns posl passionem Talem tecum crudtixis
quadraginta testibus da perseverantiam,
Apparens praeordinatis Ut nos ipsos vespertinam
argumentis pluribus demus tibi victimam.
- 44 -

39. Da nobis pro tiia morte 40. Consortes nos suscitabis


nostra tibi solvere, et in patris dextera
Ut commorientes simul lugi tuae nos visionis
possimus convivere, satiabis gloria :
Occurrentes in mensuram Tuo semper hie, ubique
tuae plenitudinis, perfungamur exitu,
Decreti divinitatis Qui cum patre regnas Deus
et beatitudinis. et cum saiicto spiritu.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.
3897 (605). - 34, 4 noscent.

28. Sequuntnr triginta tres salntationes ad Christam seeundum tjuod


trisinta tribns annis vixit in terra.

1. Ave, lesu, te colimus. 8. Ave, lesu, quem viderunt


Adorantes te petimus, Magi et adoraverunt,
Ut, quae de te recoliiuus, Muneraque obtulerunt
Acceptes, rex piissimus. Et gaudentes redierunt.

2. Ave, lesu, rex omnium, 9. Ave, lesn, quem lactavit


Scrutator alme cordium, Virgo mater atque pavit.
Infirma tu scis virium, In templo te praesentavit
Nobis sis in auxilium. Implens, quod lex imperavit.

3. Ave, lesu piissime, 10. Ave, lesu, qui omnibus


Ave, rex clementissime, Prope es invocantibus
Audi preces miserrimae Dulcisque te quaerentibus.
Et peccatricisanimae. Sed plus invenientibus.
4. Ave, lesu, fons luminis 11. Ave, lesn, qui doctorum
Es et omnis dulcedinis, In medio doctor borum
Corpus intrasti virginis Inventus es, nos tuorum
ISaturam sumens bominis. Duc per viam mandatorum.
5. Ave, lesu, cui sidera 12. Ave, lesu, qui temptari
Deserviuntet aethera, Sed nequaquamsuperari
Te intra sua visccra Volaisti, modo pari
Clausit virgo puerpera. Da nobis te imitari.
6. Ave, lesu, de virgiue 13. Ave, lesu, quem osculo
Sinevirili semine Tradidit ludaspopulo,
Natus fuisti, Domine, Me pietatis oculo
Sine omni gravamine. Cerne parcequesedulo.
7. Ave, lesu, pastoribus 14. Ave, lesu Cbristcpie,
Ostensus ex caelestibus Qui alapas in facie
Fuisti collaudantibus Sputa, verba blasphemiae
Angelicis spiritibus. Passus es, sol iustitiae.
- 45 -

15. Ave, lesu, pro miseris 24. Ave, lesu, rex gloriae.
Tuis portasti umeris Ave, lesu, rex gratiae,
Cum tormentis innumeris Ave, decus ecclesiae
Crucem, cum non merueris. Et rex plenus victoriae.

16. Ave, lesu, qui gravia 25. Ave, lesu, corpus tuum,
Tormenta et supplicia Quod pro me fuit mortuum,
Pro tuorum miseria Sit mihi in perpetuum
Mira passus es gratia. Cibus et dux affectuum.

17. Ave, lesu, qui penrlentem 26. Ave, lesu, lux mentium,
Et iuxta te morientera Ave, dulcedo cordium,
Suscepisti, me praesentem Nostrum fer desiderium
Salva, precor, te petentera. Ad te, potens rex omnium.

18. Ave, lesu, matrem tuam 27. Ave, lesu, tu sanitas


lohanni dixisti suam Nostra sis atque bonitas,
Esse, curam praecipuam Esuries, satietas
Donans ei perpetuam. Delectansque suavitas.

19. Ave, lesu, me commendo 23. Ave, lesu, qui caeloram


His duobus, tleprecando, Ascendisti, rex eorum,
Ut deleas miserando, Super alta, dux sanctorum,
Quae commisi in precando. Saeptus choris angelorum.

20. Ave, lesu, sit passio 29. Ave, lesu, da veniani.


Tua nobis defensio, Ave, lesu, da gratiam,
Peccatorum remissio, Tibi digne ut serviam
Virtutum exhibitio. Atque ad te perveniam.

21. Ave, lesu, descendisti 30. Ave, lesu, dans spiritum


In infernum et fregisti, Sanctis tuis paraclitum,
Sanctos inde eduxisti, Esto precor ad obitum
Cum sepultus iacuisti. Meumque rauni exitum.

22. Ave, lesu, agne Dei, 31. Ave, lesu, qui venturus
Dator verae requiei, Omnes es iudicaturus,
Decor omnis speciei, Bonos glorificaturus,
Miserere, precor, mei. Malos iuste damnaturus.

23. Ave, lesu, qui dolore 32. Ave, sancta humanitas,


Victo mortis et sopore Ave, beata deitas,
Surrexisti cnm decore Ave, colenda trinitas
Gloriaque et honore. Et adoranda uuitas.
- 46 -

33. Ave, pater ingcnite.


Ave et, unigenite,
Ave, sacer paraclite,
Salva, me Deus inclite.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisias saec. 15. Ood. Mazarin.


:'-897(605) zweimal: fol. lob. A; fol. 57 a. B. - - 1, 1 lesu Cbriste B. -
1, 4 piissimeB. - 2, 3 Qui scisinfirmaB. - 8, 2 Regeset B. -- 9, 4
lex implevit ]'.. -- 13, 3 Pro redimendo saeculo B. - 13, 4 Salva me par-
teas famuln B. - 24, 1 rex gratiae B. - 24, 2 rex gloriae B. - 25, ":
Mihi sit B. --26, 3 Fer nostrum B. - 27, 4 Et delectans B. -
rex sanctorumA. - 2*, 4 Et dorninusangelorumB. - 29, 4 Et post ad te
B. - 30, 4 NostrumqueB. - 31, 2 Eratque iudicaturus B. -" 33, 4 me
decor inclite B.

29. Ad Christum.

Cunctipotens Dominus, caeli terraeque creator,


Me proptev sacra virgine uatus homo est.
Flugris (inrsa, alapis maxillas. ora salivis
Praebuit et figi se cruce non renuit.
5. Me gessit moriens, me victa morte resurgens
Et secum ad patrem me super astra tulit.
Quid ergo tauta aspera nunc tolerare recusem?
Aut quid erit, quod me separet a Domino?
Ignem adliibe, rimare mauu mea viscera, tortor,
10. Effugient poenas membra soluta tuas.
Carcere si clauso claudar nectarque catenis,
Liber in cxcolso mentis adibo Deum.
Non metuo cxsilium, mundi domus omnibus una,
Sperno famen, Domini fit mihi sermo cibus.
15. Si mucrone paret cervicem abscindere lictor,
Impaviilum inveniet; mors cita, vita brevis.
Nec mirabor upes, nullos sectabor honores,
Pauperiem Cbristo divite non tiraeo.
Quam stetero adversis, hac utar mente secundus
20.
Nec tamen ista mihi de me fiducia surgit;
Tu das. Cliriste, loqui, tuque pati tribuas.
In nobis nibil audemus, sed tidiruus in te,
Quos pugnare iubcs, et superare facis.
25. Scmper agam gratcs, Christo dabo semper honorem,
Laus Domiui semper vivat in ore meo.

Orat. ms. Caele-tin. s. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Maz.irin.


3897(605). - 7 tanta nunc u>)>era.- '21 Nec tum milu.
- 47 -

30. Ad Christum.

1. Ave, lumen angelorum, 2. Ave, mortis triuraphator,


Vivus oculus caecorum, Christe, gentium salvator,
Insidias provideas, Da lidem, da rem spei
Ne me seducat Satanas. Cum caritate, fili Dei.

3. Ave, vita beatorum,


Dulce praemium laborum,
Ad gaudia stabilia
Duc nie post haec exsilia.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Dannstadien. 521.

31. Ad Christum.

1. Ave, rex, lumen cordium, 4. En, dulciter rae visitas,


Ave, sanctorum gaudiura, En, fortiter me ebrias,
Ave, dulce solacium En, vix me ipsura capio,
Et unicum refugiuni. Prorumpit mens in iubilo.

2. 0 quam pie cor satias, 5. Caeli cives, succurrite,


Me totum tibi vendicas, Pium lesum vos flectite,
Amorem ferre nequeo, Ut mecum seraper maneat
Cor languet desiderio. Et in se sic reficiat.

3. Quidquid cerno, fastidio, 6. ijuam dulcis milii, Doraine,


Te fontem vitae sitio, Cor penetras plenissime;
Vere dissolvi cupio, 0 quantus es in gloria,
Ut te fruar cum gaudio. tantus es in gratia!

Orat. ms. Franciscan. Gerraan. saec. 14. in. (Privatbesitz). - 1,4 unicum
solacium. - 3, 4 fruor. - fj, 1 es mihi.

32. Ad Christnm.

0 lesu, lumen mentium, Illustra raea intima,


Tu Deus illustrator, Te dona degustari,
Sponsuste diligentium, lesu, dulcedo maxima,
Amatus et amator, Me cogis delectari,
Ditans mentes viventium, Ut tua suavissima
Ad te Deum currentium, Bona degustem et optima,
Tu mundi gubernator. Quibusme fac ditari.
- 48 -

3. Hilariter me reficis, 9. lucunde me inebrias


Vitae cibus aetcrnae, Divina voluptate,
Sponse lesu, nec defieis, Me ipsam tibi socias
Fons patriae snpernae, Ferventi caritate,
Mentemquemeamafficis, Ut sponsamtibi facias,
Quatn in virtute perticis Me, lesu, saepe satias
Caritatis internae. Tua divinitate.

4. Eternum meum gaudium 10. Sponselesu, delicias


Quovis bono suffultum, Milii saepe donasti,
Sponse, lesu, et praemium Ad tuas sacras nuptias
Magnum nimis et multum, Ut sponsam me vocasti,
Summurn meum solaciura Attulisti divitias,
Sammumqiie desiderium, Yirtutes et scientias,
Te concupisco multum. Quibus rne subarrhasti.

5. Summamea suavitas, 11. Thesaurossapientiae


lesu, sponse benigne, Ex te, lesu, refnndis
Tu veritus, tu caritas, Ac flumina scientiae
Mentis decus insigne, Das animabus mundis,
Yera, cara aeternitas, Sinum intellegentiae,
In qua stat omnis bonitas, Yoluntatis, memoriae
Te cuncta laudent digne. Suaviter perfundis.

6. Vere, lesu, me vulneras 12. Ex tua intluentia


Cum telo earitatis, Mtns mea recreatur,
Te quando mihi reseras Dum mea conscientia
In verbis inspiratis, In te, lesu, laetatur,
Tu me saepe docueras, Dulcis experientia
Mentem meam refeceras, Fit ex tua praesentia,
Te nunquam colo gratis. Qua dcitas gustatur.

7. Cum de paterno gremio 13. Vita in fonte bibitur,


Me, sponse,visitasti, Dum menste, lesu, tangU,
Ardenti desiderio Incunditas infunditur,
Me, lesu, inflammasti; Dum tuas laudes paugil,
Suavi tu eloquio In mente lumen oritur,
De appetendo gaudio In qua lux verbum cernitur.
Pleno me informasti. Dum tuba verbi clangit.

8. Rex es et Dei filius, 14. Est verbi vox duldssima,


lesu, sponsebeate, Quam mensaudire gliscit,
Me nrens stringis acrius Ex hac tuba novissima
Tua suavitate, Mens sponsareviviscit;
Mentem meam intimius Es, lesu, res altissima,
Tu penetras et altius, Qua tua secretissima
Quaeosculatur a te. Mens sponsaplura discit.
- 49 -

15. Regis magni conviviura, 21. Ingressusmentis intima,


lesu mensa paratur, lesu, tuo vigore,
Aetevnum sponsaepraemium Tu spiritum ab anima
Per lesum ministratur; Divino secasmore,
Tu ipse verura gaudium, Ad bona rapis optima,
Currentium tu bravium, Ut bona linquat infima,
Per te mens coronatur. Ut sic stet in honore.

16. Bonarum,lesu, mentium 22. Tu, lesu, fontem gratiae


Dulcis hospes vocaris, De te facis manare,
In te requiescentium, Per quem ad flumen gloriae
Tu quies appellaris, Nos facis navigare,
Fons vitae sitientium, Ubi castae sunt nuptiae,
Cibus esurientium Ubi verae deliciae,
Tu, lesu, nominaris. Quas facis nos amare.

17. Vultus tuus amabilis 23. Virtute mentem erigis


In intimis videtur, Ad intima trahendo,
Tu sponsus es affabilis, In veritate dirigis
Per te sponsa docetur; Ipsam plene docendo,
0 res rnuHurn mirabilis, Tuam sponsam non negligis,
Res multum delectabilis, Te diligentem diligis,
Cum lesus possidetur. lesu, cuncta regendo.

18. Manna, lesu, absconditum 24. Blentem rneam ingredere,


Electis reseraris, Sponse lesu praeclare,
Amicis Dei creditum, Frequenter hanc alloquere,
Quibas merces donaris, Fac eam te amare,
Quamvis multis es abditum, Mentem meam amplectere,
Multis tamen es cognitum, De tuo vivat munere,
Quia, dum vis, gustaris. Ut queat te laudare.

19. Delectasmirabiliter, 25. Es, lesu, vehementia


lesu, manna gustatum, Mentis te diligentis,
Sapisque multipliciter Amoris violentia
Electis propinatum Introrsum te trahentis;
Unisque tibi firmiter Ex tna influentia
Mentem,quaincibasdulciter, Fiunt corda ferventia
Per verbum delicatum. Coetus te sitientis.

20. Est nimis fortis copula 26. Meae mentis amictio


lesu mentcm uniri, Per te, lesu, formatur,
Nam intima tunc oscula Nam tua benedictio
Mens valet experiri, Nunc niihi suffragatur,
Aeternae vitae pabula Nulla mentemaftiictio
Dulcissimaque pocula Vincit nec contradictio,,
Solet lesus largiri. Si lesu muniatur.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 4
- 50 -

27. Electa tu aeternitas, 30. 0 lesu, fons dulcissime


Electio aeterna, Cuiuslibet dulcoris,
Secura tu internitas, Spes te qnaerentis animae,
Securitas interna, Vinum dulcis amoris,
lucunda tu tranquillitas 0 amnis amoenissime,
Tranquillaque iucunditas, Reficiens plenissime
lesu, monstrans superna. Spiritum amatoris.

28. Mbil ut lesus intime 31. Multis modis alloqueris


Menti potest iuesse, Tu, lesu sponse, mentem
Internus sponsus animae Internos sensus aperis,
Dans cunctis rebus esse; Hos monstras te regentem;
0 lesa, regens optime, Quando sponsam ingrederis,
Regnum parans aptissime Tunc verus sponsuscrederis,
Menti a te possessae. Amas te diligentem.

29. Tui lesu cognitio 32. Electae desiderium


Clara atque serena, Menti, lesu, infundis
Nec non tui dilectio Dulceque refrigerium
Totalis atque plena Das in te laetabundis;
Perfectaque fruitio Mirabile mysterium
Sunt raentis gloriatio Per lesu mapisterium
Caelestis et amoena. Sponsisrnonstratar mundis.
33. In lesu sanctis onniibus
Verum datur solamen,
Electorum agminibus
Dat lesus recreamen,
Hinc laudes cum bonoribus,
Maiores cum minoribus,
Omnes dicamus. Atnen.

Collect. ms. 8. Albani Treviren. saec. 15. [et 16.]. Cod. Treviren. 228. -
22, 1 O lesu fontem.- 32, 1 Caelestedesideriura.- Akrostichon: 0 lesu
Christe, Verbum Dei, tu rnemento mei."

33. Ad Christum.

0 lumen verum, genitum de lumine vero,


Cbriste, Dei patris verbum, sapientia, virtus.
Cum genitore tuo non unus es et tamen anuin.
Sicque coaeternusgenitori nec minor ipso,
5. Una sub deitate parique vigens dominatu.
Invariabilis et impalpabilis, immaculatus,
Omnia complens, omnia condens, cuncta gubernans
Pneumate cum sancto, tuus est qui nexus amoris
Et patris, amborumdilectio, comparutrique,
10. Procedens
ab utroquesimul pariterquebenignus,
- 51 -

Cum quibus est unum, non unus, sed Deus unus,


Cuncta creans, salvans, moderans, complensque tenensque.
Cum patre cum sancto quoque pneumate sit tibi perpes
Gloria, virtus, laus et honor, vis atque potestas.
15. Innumerus agimus tibi grates nos redeunti
De tenebris, de morte, perenni de cruciatu
Per carnem veram, de semper virgine sumptam.
Quae genetrix innupta manens et virgo dicata
Mater alumna potest tua dici, sponsa beata,
20. Pigmentaria cella, domus, thalamus deitatis.
0 miranda nimis dilectio, fervor amoris!
Immensus tnodica nostra, sed laude perenni
Et celeberrimus et dignissimus, orania nobis
Supposuisti, sponte creasti, nos reparasti,
25. Quos rationis luce beasti, condecorasti,
Feeisti similes tibi, caelis associandos.
Quos male deceptos et tartareis relegatos
Nexibus ex merito protoplasti nos generantis
Ad te traxisti, tibi gratis restituisti
30. Poenis corporeis variis, quas sponte subisti,
Mortem vicisti, quia vita mori voluisti.
Post surrexisti, sic caelos victor adisti
Et potiora patris bona sumpta carne petisti.
Nec discessisti tanien a patre per deitaiem,
35. Quamvis in terris latitans sub carne fuisti.
Sumpsimus indigni modo te, nos protege, salva,
Vivifica, benedic, custodi, ne pereamus.
Non sis iudicium, sed plena remissio uobis,
Ut te laudantes tibi complaceamus in aevura.
40. Pastor ovem recrea propriis umerisque reporta
Ad tna tecta, tuis congaudens coetibus almis,
Amissam quoniam dragmam sapiens reperisti
Quamque cruore tao mundans tibi restituisti.
Collect. ms. Ranshoviense saec. 12. Clm. Monacen. 12667. add. saec.
13. in.

34. Ad Christnra.

1. 0 lux sempiterna, Cui est potestas


0 salus aeterna, Sollersquemaiestas,
Christe, rex supernus, Universa,posse,
Quem timet Avernus, Sub numero nosse
VocatusEleison, Stellas nominatim
Rex caelestis Sion, Imbresque guttatira,
Qui imperas astris Tu solidas mentes
In supernis castris, Te in se habentes.
Orationale ms. Henedictimun(monialium)saec.13. Cod. Selestadicn.75)
(1168).
4*
35. Ad. Christum.

Salve, salvator mundi, rex atque creator,


Qui Deus es et homo, natus de virginis alvo.
Te, Deus, exoro supplex et pronus adoro,
Ut mihi condones et caeli gaudia dones,
Nec non defunctis,vivis fidis [quojque cunctis.

0 sanguis Cbristi. qui fusus amore fuisti


Humani generis, nobis, precor, auxilieris,
I)ele peccata, da nobis regna beata.
Collect. ms. saec. 15. Clm. Monacen. 041.

36. Ad Christam.

Omnipotens solus, regnas qui trinus et unus,


Cum patre iam natus, procedens spiritus almus,
Qui caelos, terras. mare, flumina, sidera, stellas,
Qui volucres, pecudes, reptantia, nantia, pisces,
5. Angelicas sedes profugas simul atque fideles.
Qui ruiseras hominum gentes pariterque potentes
Atque creaturas proprio sub nomine cunctas
Disponis, servas,nunc et per saeclagubernas.
Domne meus, tu Christe Deus, rex maxime salve,
10. Omnis honos, virtus, tibi laus et gloria perpes.
Qui cum sis magnus Deus atque piissiruus agnus,
Natus absque patre sancta de virgine matre,
Clausus utro raatris, verbum de pectore patris,
Temporesic cum matre manens,sine temporepatre
15. Mysterio tanto sumpto de flamine sancto,
Omnipotens, verus, faciens magnalia solus,
Omnia de nihilo disponens ordine miro,
Ante manens saeclum, quem constat et esse per aevum^
Quod fuit, est et erit, quod vivit quodqueperibit,
20. Glorificet, laudet, metuat, veneretur, adoret.
Rex universorum, qui vivis in arce polorum,
Regnansac moderans,acceptecuncta gubernans,
Nate Dei, miserere mei, rex maxime Christe,
Cumque salute mea mihi, Cbriste, benignus adesto
25. Atque tua genetrice interveniente Maria,
Angelicis turmis, patriarchis cumque prophetis,
Agmine apostolicopulsando,preeando,rogando,
Martyribus cunctisque tuo pro nomine passis
Nec non et cunctis cum confessoribus almis
30. Virginibusquetuis cunctisquefidelibus ullis,
- 53 -

Qui placueretibi vigiles ab origine mundi.


lesu, Dei fili, rogo te, mea crimina dele,
Crimina dissimulans,miseranspeccata remitte.
Tu minimas culpas universas, Christe, relaxa
35. Sordibus et lotum cunctis virtutibus imple
Omnimodisque bonis me Jignis actibus orna,
Laetiiica, salva, confirraa,dirige, serva.
Sit mihi recta fides et falsis obvia sectis,
Sit mibi praecipue morum correctio praesens;
40. Sim carus, humilis, verax cum tempore prudens,
Secreti tacitus et linguae limine cautus.
Da fidura socium, da fixum semper amicum,
Da blandum sobriumque, pium castumqueministrura.
Non me pauperies cruciet nec languor abundet,
45. Sit comes altna salus et sufficientia victus,
Crimine nec laedam quemquam nec crimine laedar.
Sic bene velle queam, quo pravum quodque recedat,
Nil turpe cupiam, faciam vel proloquar unquam.
Sit mihi post mortem requies et vita pevennis
50. Per te, qui solus tu regnas trinus et unus.
Collect. ms. Cantuariense (?) saec. 11. Cod. Cantabrigien. Gg V, 35. -
Nach 33: Crimina cuncta tegens, etiam peocata remittens. Dies ist offenbar
nur eine andere Fassung von 33, die durch Irrtum vom Rande in den Text
gelangte. - Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

37. Ad < lirMiim et Mariam.

1. Pie lesu, recordare,


Quam crudeliter et quam amare
In signo crucis liberasti,
Perditum genus protoplasti
Pretiosissimo sanguine corporis tui,
Gratia tantum et non merito sui.

2. Et ne in me redemptio pereat talis,


Per te meis peto [liberari] malis
Et, ne perdas nunc offensus,
Pro quo in ligno crucis es suspensus,
Ne perdas nunc iratus,
Pro quo tantum es vulneratus.
3. Quid mihi profuit, auctor lucis,
Quod subisti poenam crucis,
Si sic maneam in delictis
Et damnabor cum maledictis?
Non sic perdas, lesu bone,
Tua redemptum passione.
- 54 -

4. Sed moneant te vulnera pedum,


Lateris, manuum, fel, acetum,
Sputa, clavi, lancea, arundo,
Per qnerti est vita reddita mundo.

5. Te moneat nobile lignum.


Quod te portare fuit dignum,
Lignum crucis triumphale,
Cui nullum est aequale;
Kunquam[tale] protulit humus,
Per quod nos salvati sumus.

6. Ut quid miseratus es latronis


In ipsa hora passionis,
lanuam vitae aperiens eiV
Precor te, miserearis mei,
Si reatus non impedit meus,
Ut exaudiar a te, Deus.

7. Quo me vertam infelicem


Kisi ad tuam genetricem,
Ad Marmm. stellam maris,
Quam prae cunctis veneraris,
Qua orante parcere soles
His, quos gravat criminum moles?

8. 0 Maria, mater misericordiae,


Ora regeni, iube nato,
Ut me raundet a peccato,
De peccato actuali,
Quem mundavit ab originali
Pretiosissimo cruore
Tt astante cum dolore.

9. Recordare, virgo mitis,


Cur haec ambo passi sitis,
Hic in carne, tu in mente.
Cnm puteretur te praesente,

10. Causa mei cnicem ascendit,


Ut salvaret, in cruce pependit;
Causa mei tu doluisti,
Cum aspiceres mortem Christi.

11. Quod subiit causa mei


Poenam filius Dei,
Tunc ego fui causamortis sui,
Fui et doloris tui.
55 -

12. Noli ergo, mater Dei,


Oblivisci hodie mei,
Sed pro me, domina, ora;
Filius audit te absque mora,
De cuius utero voluit nasci
Et a tuis uberibus pasci.

13. Sancta Maria, mater Christi,


Placa Peum, quem genuisti,
Placa iram mei iudicis,
Tu mater eius sancta sufficis.

14. Sic, donrina, scio pro vero,


Si subveneris, salvus ero;
Succurre ergo, succurre citius,
Et erit mihi per te propitius.
Orat. ms. Lunaelacense anni 1451. Cod. Vindobonen. 3835. - 3, 3 in
deliciis. - 6, 5 perpendit naeus. - 12, 6 uberis.

38. Landes lesu Christi.

1. Te cupio salutare, 6. Ave, iubilus mentium


Sanctum Dei salutare, Te vere sitientium,
Salutanste glorifico Non est mirum, si iubilat,
Et pro posse magnifico. In quo tantus sol rutilat.

2. Te quaeso, ne despicias, 7. Ave, melle praedulcior


Sed clementer suscipias Et satis odoratior
Salutes, quas nunc offero Quara qnaelibet aromata,
Saluti, quam desidero. In te vera sunt sabbata.

3. Ave, lesu, fili Dei, 8. Ave, lesu, rex virginum,


Ave, finis meae spei, Quae te Deum et Dominum
Ave, lesu nomen piura, Sequunturlocis omnibus
Ave, vitae principium. Claris caaentes vocibus.

4. Ave, lesu, nomen bonum, 9. lesu, tibi sunt proximi,


Snramipatris summumdonam, Qui sunt carne mundissimi,
Ave, lesu, nomen carum, Si mens carni respondeat
In quo nihil est amarum. Nec vana laude gaudeat.

5. Ave, lesu, mel in ore, 10. Tibi placet virginitas,


Semper novus in amore, Cui non deesthumilitas,
Ave, legu, dnlce melos, Sed virgines non humiles
Quod resonatsupra caelos. Tibi sunt contemptibiles.
- 56 -

11. Ave, lesu, fons hortorum, 20. Ave, caelis excelsior


Cor humectansaridorum, Et abyssoprofundior,
Tu flos campi convallium, Ave, cuius scientia
Confortans visus gentium. Non minor quam potentia.

12. Ave, lesu, nomendulce, 21. Virtus tua totum posse,


Meum triste cor demulce, Sensustuus totutn nosse,
Ave, lesu, nomeuvivum, Nihil est. quod te lateat,
Habensin te vitae rivum. Nil, quod tibi non pareat.

13. lesu, nomenamabile, 22. Ave, lesus,bonusagnus,


Praecunctismemorabile, Malis vero leo magnus,
Nam fidentermemoratur Ave, lesu, dux in via,
Et frequenterinvocatur. Introductor in propria,
Nam seductor hic seduxit,
14. lesus exstirpat vitia Quem dux iste non conduxit.
Et expellit daemonia,
Dat, auget,
Confortat
fovetgratiam, 23.Ave,sitisbonae
conscientiam.
dator,
Sitis malae sis sedatoi",
Ave, serpens fixus palo,
15. Qui lesumpie nominat, Qui resistisomuimalo,
Cibumsalubrem runiinat: Sauanosa serpentibus,
Ave, lesu,verasalus, Nos tamsaepemordentibus.
Quem pavescit omnis malus.
24. Ave, dilectae lectulus,
16. Ave, fili summi patris,
Ave, murrae fascioulus,
Ave, pater tuae matris, Ave, murra mortificans
Ave, quem pater genuit, Carnem et cor vivificans.
Sed genito non praefuit.

17. Ave,patri coaequalis. 25. Murraemortificatio


Inter natosnullus talis; Est iugis recordatio
Ave, patri coaeternus, Tuae sanctae passionis,
Cumsis ipsesempiternus. Nostrae
pravaeactionis.
18. Deus pater ingenitus, 26. Ave, ros mentem ternperans,
Tu patri unigenitus, Carnis aesturarefrigerans,
Ex utroque paraclitus Mihi sis refrigeratio
Sanctus procedit spiritus. A pravo desiderio.

19. Una tibi substantia, 27. Ave, lesu, cui debeo


Nec est in hac distantia; Omnebonum, quod habeo,
Tres sunt unum, sed non tria, Nam nihil sunt mea bona
Consimilesper omnia. Nisi tua pura dona,
Tu solus, lesu Doniine, Tu totum mihi tribuis
Deus verus cum homine. Et nihil tibi minuis.
- 57 -

28. Ave, lesa, rex caelorum, 37. 0 praecellens


margarita,
Ave, panis angelorum, De te solo tu rae dita,
Ave, creator omnium, Te quaeram,te reperiam,
Regni caelestisostium, Praeter te nihil cupiam,
Ave, mundi gubernator, Tu thesaurusesto raeus,
Ave, potens dominator. Ne plus quaerensfiam reus.

29. Ave, quem tremunt angeli, 38. Ave, mitis et suavis,


Quem adorant archangeli, Ave, caeli firma clavis,
Ave, cui throni serviunt, Ave, maris huius portus,
Cui virtutes oboediunt. Cuius mirus fuit ortus.

30. In te Cberubim bauriunt 39. Ave, dulcedo cordium,


Et Seraphim, quod cupiunt, Ave, purgator sordium,
Tu totum illis gaudium, Ave, potens divinitas,
Neqne paris fastidium, Ave, clemenshumanitas.
Nam iugis tui copia
Accendit desideria. 40. Ave, mentis societas,
Ave, felix ebrietas,
31. Ave, qui cunctis imperas, Ave, Christe, vera vitis,
Qui daemonesexsuperas, Qui salutem nostramsitis,
Ave. patrem glorificas, Fac tibi semperhaeream
Ave, matrem sanctiticas. Tamquampalmes,ne pereani.

32. Ave, pater gratiarum, 41. Ave, vinum laetificans,


Ave, custosanimarum, Ave, mundumpacificans,
Ave, pastorpii gregis, Ave, tutum refugiura,
Ave, lator novae legis. Ave, iuge praesidium.

33. Ave, regnansper saecula, 42. Ave, sanctorumgloria,


Ave, mundns a macnla, Ave, salutis hostia,
Ave, vera medicina. Ave, qui stellas numeras,
Tu malorum es ruina. Ave, qui cuncta ponderas.

34. Ave, vitac verus liber, 43. Ave, dignuravitae lignum,


Per quemmundusfactusliber, Pro te colo crucis signum,
Quisquisin te digne legit, Ex hoc ligno progreditur
Ille sesebene regit. Omne,quod bonum creditur.

35. Ave, pius et innocens, 44. Ave, qui bonosdirigis,


Ave, viam vitae docens, Ave, qui maloscorrigis,
Ave, qui nunquamdeficis, Ave, legis terminator,
Ave, qai mundumreficis. Verbi Dei seminator.
36. Ave, lassorumrequies, 45. Ave, nosteradvocatus,
Ave, decora facies, Per quem pater est placatus,
Ave, lapis pretiosus, Ave, fonsindeficiens,
Ave, totus generosus. Sitim nostrarareticiens.
- 58 -

46. Ave, lapsorum baculus, 56. Ave, fidelis raedice,


Ave, pigrorum stiraulas, Ave, frater et amice,
Ave, sanctorum speculum, Ave, laboris praemium,
Ave, qui salvas saeculum. Redemptionis pretium.

47. Ave, mundi speculator, 57. 0 pretium sufliciens,


Periculi nuntiator,
Pro nobis satisfaciens,
Ave, pugnantum clippeus,
Tu ditator egentiura,
Aquae vivae tu puteus.
Tu solamen languentium.
48. Ave, sanctum cataplasma,
Quosanaturtuumplasma 58. Ave, mundiredemptio,
A peccati languoribus Ave, iustorum portio,
Et inferni doloribus. Ave, mortis superator,
Ave, plebis Hberator,
49. Ave, dives et nobilis, Ave, prudens mediator,
Totus desiderabilis, Ave, fortis proeliator.
Ave, fous sapientiae
Et amator munditiae. 59. Avc, sine cuius dono
Nullus gaudet ullo bono,
50. Ave,vitaviventium, Ave,legisimpletio,
Ave, &pesmorientium, Peccatorum
deletio.
Ave, virtus debilium,
Ave, comes humilium, 60. Ave, lapis angularis
51.Ave,poteris
auxilium, Et raagister
singularis,
Ave,sanumconsilium, Ave,in quosuntomnia,
Ave,morbiremedium, Quae[cum]que
suntutilia.
Ave, qui tollis taedium.
61. Ave, qui primum hominem
52. Ave, dulcis et patiens, Ad divinam imaginem
Ave, prae cunctis sapiens, Creasli mirabiliter,
Ave, clemens et benigne, Sed is miserabiliter
Ave, iugi laude digne.
62. A te factus immortalis
53. Ave,fructusbenedictus, Morsupominoxialis
Ave, pugil nunquamvictus, In morteracito cecidit,
Ave, iudexiustissime, Dum Evae nimiscredidit.
Ave, testis verissime.
63. A te fuit elongatus,
54. Ave, doctor veritatis,
Ave,radixcaritatis, lugo carnis
Paradisum
subiugatus,
amiserat
Ave, torrens voluptatis,
Fons totius bonitatis. Et infernum meruerat.

55. Ave, norma iustitiae, 64. Eius quoque posteritas


Exemplarpatientiae, SequeDS
parentumsemitas,
Ave, splendor caelestiam, Sed tu, lesu, rex gloriae,
Ave, lumen fidelium. Huic condolensmiseriae,
- 59 -

65. Ut miserum reduceres 74. Ave, quem laetus tenuit


Patrique satisfaceres, Siraeon,postquatnsenuit,
Non [rejlinquens caeleslia Fac, ut nos te complectaraur
Descendis ad terrestria, Et in pace dimittamur.
Yirginis intrans uteruni,
Conditoralme sideram. 75. Ave, peccatum
destruens,
Sed baptisma non respuens,
66. Ave, natusde virginc Ave, superquemcaelitns
Sine virili semine, Sanctusdescenditspiritus.
Ave, verbura incarnatum,
Ave, numcn liumanatum. 76. Ave, quem post ieiunium
Temptavit hostis omnium,
67. Ave, matrem introiens,
Sed temptando succubuit,
Ave, de matre prodiens, Nam in te nihil habuit.
Ave, Deus absconditus
Forma servilis habitus.
77. Ave, cuius pia vita
68. Ut Leviathancapias, Nostrafuit praemunita,
Hamuscarnete pallias; Ut mundumsemperfagiat
Hamuslatensdivinitas, Uaelestiaquecupiat.
Esca patens humanitas.
78. Ave, fervens praedicator.
69. Sic Leviathan decipis, Vitiorum resecator,
Cum carnemnostramsuscipis, Doctrina tua continet,
Qui dum carnis adgreditur Quidquid ad vitam pertinet.
Escam, a hamo capitur.
79. Ave, sub panis specie
70. Ave, iacenspraesaepio, Te relinquensecclesiae;
Natus in diversorio, Hoc roirandum sacramentum
Ave, pannis involutus, Tuum fuit testamentum.
Verbum tacens velut niutus,
Ave, carnecircumcisus, 80. Hinc fideset dilectio
» Ave,causanostririsus. Crescitatquedevotio,
Nam dum de te nos satias,
71. lesu, mirandumiudico, Cordetibi nos socias.
Quod ta more ludaico
Circumcidi te pateris,
81. Panis formam intuemur,
Culpam cum non habueris. Sed snb fortna confitemur

72. Baptismatis
ablutio Carnem iunctam deitati,
Carnisque circumcisio Deitatem parvitati.
In te &unt ad mysterium,
Aliis ad remedium. 82. Panis transit substantia,
Sed manent accidentia;
73. Ave, quem matris gremio 0 miranda potentia!
Stellae conducti radio Sed non minor est gratia,
Tres magi corde simplici Quod ille, qui sic potuit,
Honorant dono triplici. Ita fieri voluit.
- (30 -

83. 0 creatoris dignitas! 93. Quaerit purgator scelerum


Quanta, qualis Immilitas! Hominis mentem hospitera
Qui tuis sanctis manibus Et divinorum operum
Discipulis cernentibns Hominem facit comitem.

84. Prostratus pedes abluis, 94. 0 quara cleuiens benignitas,


Tu qui superbosrespuis, 0 quam suavis caritas,
Formam praetendis humilem Docens quid sit fragilitas,
Ad te placandum utilein. Quid &it virtus et veritas!

85. Ave, qnem tradit osculo 95. Ave, iudex adventurus


ludas vili munusculo, Et condigne redditurus
Ave, pro me flagellatus, lustis aeterna gaudia,
Ave. spinis coronatus. Malis vero snpplicia.

86. Tu consputuset illusus, 96. Ave, lesu, potensignis,


Tuus sanguispro me fusus, Quodprobatur multis signis,
Satiatus doloribus Tu cor accendis frigidum,
Sociaris latronibus. Nigrum vertis in candidura.

87. Ori tuo porrigitur 97. Tu superbos incineras,


Acetum, cui fel iungitur, Dura mollis, res teneras
Post talem poturo traditum Convertis in duritiem.
Sanctura emittis spiritum. Mentis erigis aciem.

88. Ave, pro nobis moriens, 98. Ave, linguis in igneis


Patri semper oboediens, A sedibus aethereis
Ave. manu sanguinea Promissura niittens spiritum
Dira percussuslancea. In gregemtibi subditum.
89. Transfixa corde saucio 99. Docti fiunt, ut doccant,
TuncSimeouisgladio Et fortes, ut sustineant,
Flens matercordepercipit Perpetrantque prodigia,
Vulnus, quod latus recipit. Sic fundatur ecclesia.

90. Ave, sepulte Domine, 100. Dies mihi deficeret.


Lescendens
in voragine, Et linguanon safficeret,
Tartarea qui fregisti, Si discurram per orania
Unde tuos eduxisti. De lesu laudabilia.

91. Ave, sargens a mortuis 101. Te, Doniine, salutavi,


Et apparens cito tuis, Laudes tuas eructavi,
Ave, scandensad aethera, Sit tibi laus pro omnibus,
Patris sedens iu dextera. Qvias de te dixi laudibus.

92. Ave, qui patris debitum 102. Te, mi lesu, salutabo,


Ab aethereis sedibus Nunquam vero refutabo
Sanctumtransmittisspiritum Me te satissalutasse,
Discipulorum cordibus. Cum te credam me salvasse.
- 61 -

103. Nam salutans te centies 104. Sed saluti sic praeviam,


Provocor ad millesies. Ut salutem accipiam,
Salus a me salutata, Et cura salus defuerit
Fac, ut nunquam sit mutata Carnis et mors adfuerit,
Salutantis intentio Tunc peccatorum veniam
A salutis servitio, Et salutera inveniam.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazariu.


3897(605).- An zwei 8tellen sind am Bandedie Verse nachgetragen
:
Ave, lesu, nomen plenuni
Cunctis bonis et serenum.

Cor meum durum, aridum


Pietate fac humidura.

E- ist indes nicht ersichtlich, wo dieselben eingeschaltet werden sollen.

39. De Nominibus Christi.

Omnipotensvis trina, Deus, pater optime rerum,


Quo uarraate satus sine tempore, semine, matre,
Ortu, fine, loco vel membris, post coronatus,
Permittens cerni, multo quoque nomine dictus
5. Spes, ratio, vita, salus, sapientia,mens,mons,
ludex, porta, gigas, rex [regum], gemma,sacerdos,
Messias, Sabaoth, rabbi, sponsus, mediator,
Virga, columba, manus, petra, tilius, Emanuel, lux,
Vinea, pastor, ovis, pax, radix, vitis, oliva,
10. Fons, hoedus,panis, agnus, vitulus, leo, lesus,
Verbum, homo, rete, lapis, Domiiius, Deus, omnia, Christus.
Collect. ras. Tegurinum saec. 10. Clm. Monacen. 18628. - 4 dictutu. -
7 Mesias, Sabaoth, Rabbis.

40. De GenerationeChristi aeterna et temporali.

1. Jsondnm rerum serie 3. Hic est mens altissimi,


De prirnae materiae Cuius nequit exprimi
Sequestrata gremio, Mira generatio;
Immo prius etiam Hic est sapientia,
Quam primam materiam Qua creavit omnia
Sevisset creatio, Deus in principio.

2. Fax aeterni luminis, 4. Hic est verbum patrium,


Totius originis Verbum firmatorium
Radix et initium, Caelorum et siderum,
Lex et motus temporis, Verbum, quod caro factum,
Ex arcano pectoris Verbum et quod intactum
Genuerunt filium. Fecundavit uterum.
- 62 -

Salutare Domiui, 6. Vagit infans inclitus


Quod viderunt termini, In praesaepi positus
Puer natus hodie, Inter animalia.
Cuins matris partui Pax in terris hominum
Ostetricant strenui Et sanctorum ordinum
Caeli cives curiae. In excelsis gloria.

Caro, verbi socia,


lungat nos Alleluia.

<">rat.ms. Caelestin. S. Mariae deParisius saec. 15. Cod. Mazarin. 3897(605).

41. De Incarnatione Domini.

Arce siderea 3. Ibis ad virginem


Phoebe refulserat stirpis Davidicae.
Et lucis aurea Vultus siderei,
globos etfuderat. mentis angelicae,
Cum nocte media Cum vocis exprimis
temporis aderat verba prophetiae
lam plenitudo. Mystica, cave,
Multis e fratribus Yirgo ne tiineat,
unus eligitur, sed prolis regiae,
Tot caeli civibus Sed vultus placidi.
unus dirigitur, scd pulchra facie,
Regis obtutibus Saluta virginera,
praesens, qui quaevitur, sed tali serie
Stat Fortitudi». Dic prior: Are.

2. SuccinctusGabriel 4. Virgo dum trcpidat


oboedieutia, et unde veneris,
Summus arcbangelus Stat, studet, cogitat.
promptus ad omnia, quis, qualis fueris
Stat regis nuntius Vcl cuius nuntius.
regis impcria ne cito dixeris,
Fcrrc paratus. Sed voce pia,
Angelc Gabriel, Stans vultu placido,
inquit, progredere. demisso lumine,
Fcr cito nuutmm, Pudicis oculis
cito rcgredere, fixis in virgine,
Sed brevi iubeo, Propriam proprio
brcvi charactere designans noinine
Sis oneratus. lunge: Maria.
- 03 -

5. Dum timens refugit 8. Dulce cum virgine


virilem facieni, misce colloquium;
Vultus angelici Quaeret, quem pariet:
denuda speciera, dic: Dei filium;
Dum modum discutit Quaeret et quomodo;
et rernm seriem dic tu : per spirituni;
Virgo serena, Quaerere plura
Sume parabolam Virgo si coeperit,
vocis interea; libens exsequere,
Sed quidquid dixeris Dic, tetragrammaton
prius et postea. quali charactere
De quibus dixero, Possit dissyllaba
dic tamen antea: sensu concludere
Gratia plena. Laude futura.

6. Carnis virgineae 9. Regis imperio


sub domicilio, regalis nuntius
Dic, dumum praeparet, Secreta virgini
sed Dei filio; secreti conscius
Stabit et conferet, Divina reserat;
sed sub silentio formidat priinitus
Singula secum. Virgo pudica.
Pudoris titulum Incipit angelus
primo discutiet, modis disserere,
Da fidem virgini, Felicem praedicans,
quod virgo pariet, vota puerperae;
Dic, cnius spiritu, lam cupit effici.
per quem concipiet, sed tali foedere
Dominus tecum. Regis amica.

7. Felicem praedica, 10. lam sacri pneumatis


quae Dei tilio perfusa lumine
Mater eligitnr Credit et concipit;
vernante lilio divino semine
Pudoris integri, Floret et pullulat
sed et angelico mater in virgine,
Digna relatu, Nosque sollenni
Qaae pacis osculo Laudemus Dominura
terrena superis vocis obsequio,
Amoris glutino Cum patre luminum
iungis et inseris, matrem cum filio
In mulieribus Laudet et praedicet
primis et posteris nostra devotio
Benedicta tu. Laude perenni.

Collect. ras. Savigniacensesaec. 13. Cod. Parisin. Nouv. acq. 217.


8, 7 Quaere. - 10, 8-1] stehen irrtumlich nocli eininal vor 10, 1.
- 64 -

42. De Incarnatione Christi secandamalphabetam.


Amor verus omnia 3. Lubrica se voluit
Potest superare, indui natura.
Bellorum saevitiam Mnndanae qui machinae
Valet refrenare, solus tenet iura,
Corda discordantium Nec non cuius regitur
Sic coadunare, caelum praelatura,
Duorum mentes hominum Orbis factor carnea
simul concordare, tegitur figura,
Ergo salvare Patris qui pura
qui se vult, discat amare. tamen ante fuit genitura.

Factorem hic omnium 4. Quem non potest ambitus


amor inclinavit, claudere caelorum,
Grandemparvum lieri Re miranda gi«'nitur
auctor procuravit, praeter viri thorum,
flas iwter miserias Stricto loco ponitur
ipsum collocavit, princeps angelorum,
In patris qui dextera Tamen erit inscia
cuncta gubernavit, omnium dolorutn
Katholicos lavit Virgo, flos florum,
a crimine, quos adamavit. pariens dominum dominorura.
5. Xristus hanc mortalibus
prae cunctis elegit,
Ymmo, quos creaverut,
cunctis praeelegit,
Zyina hostis tollitur.
quo mundum subegit,
Et eius potentia,
per quam nos abegit,
Commiserans fregit
Christus nos atque redegit.

Collect. ms. Stiriacense saec. 15. Cod. Stiriacen. L. 26 [s. n.] - 2. 1


sq. omnium amor hic inclinavit. - 2, 9 Katholicas. - 3, 4 tenes.

43. De Incarnatione Domini.

Dum sub mundi vespere 2. Legi dum antiquitas


Dies inclinatus Esset subiugata,
Ad occasum vergere Regnabat iniqaitas
lam esset paratus, Fide nondum nata,
Novae lucis sidere Descendit divinitas
Mondus illustratus Ad nos calceata,
Coepit recognoscere Per quam rnundi caecitas
Veteres reatus. Est illuminata.
- 65 -

3. Ut disponat omnia, 8. Numinis et horainis


Venit in hunc mundum Unio sacrata
Dei sapientia Est in alvo virginis
Sanans moribundum, Sic confoederata,
Docens nos compendia Ut rex magni nominis
Per quae sit eundum, Specie rautata
Ne nostra vestigia Vim obumbret numinis
Vergant in profundum. Veste stragulata.

4. Paranympbus mittitur 9. Intrat clausa viscera


A secretis caeli, Gratia fecunda,
Sanctum est, quod geritur; Sentit ventris pondera
Ergo Gabrieli Mater verecunda,
Slandatum imponitur, Sacra tument ubera
Nnntio fideli, Sacri lactis unda,
Sed puer, qui nascitur, Fit nova puerpera
Homo est et Heli. Virgo manens niunda.

5. Misso caeli nuutio 10. Testam intrat figulus,


Virgo fecundatur, Dens homo factus,
Ista salutatio Fit de magno parvulus
Partum operatur, Deus luens actus,
Seminalis ratio Saliit ut hinnulus
Procul hinc tollatur, Mundi per anfractus,
Ne viri contagio Fit legulis vitulus
Quidquam ascribatur. Ad mortem distractus.

6. Verbum in principio 11. Non erat simplicitas


Pannis involutum Evae columbina,
Stupet in praesaepio Quam seduxit falsitas
Subiugalernuturn, Et fraus serpentina,
Caecis datur visio, Sed, ut detur sanitas
Fit de sputo lutum, Aegris in piscina,
Tali de collirio Cincta venit deitas
Lumen fit acutum. Carne peregrina.

. Magnus in praesaepio 12. Novum tempus oritur,


Lteus liospitatur, Nova lux aestatis,
Per quem caeli regio Et in diem vertitur
Tota gubernatur, Nox antiquitatis,
Virginis in gremio lam error destruitur
Vagit et laetatur, Intidelitatis,
Qni patris consilio Et mundusingreditur
Cuncta[perscrut]atur. Viam veritatis.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 5
- 66 -

13. Prodeunt ecclesiae 18. Sic, ludaea misera,


Rosea vexilla, Quid frustra laboras?
Cultor idolatriae Falleris in litera
Stupet videns illa, Legis, quam honoras;
Titulum victoriae Mundus est in vespera,
Fides fert pusilla, Veni, rumpe moras
Cui succedunt gratiae Et ad meam propera
Tempora tranquilla. Fidem, quara ignoras.

14. Sicca virga viruit 19. Gens absque consilio


Novo feta flore. Potes appellari,
Vellus rore maduit Quae patrem cum filio
Tinctum caeli rore, Non vis venerari;
Flamma rubum tenuit, Hos nostra religio
Sed non in ardore, Cultu colit pari,
Virgo Deum genuit Et tua praesnraptio
Illaeso pudore. Solet detestari.

15. Si rubi mvsteria 20. Linque neomenias


Cupis indagare, Et legalem cuitum,
Prius te discalcia, Sperne caeremonias,
Quam adpropinquare Quae non prosunt multam ;
Velis ad incendia, Haec cuncta despicias
Quae vides tiagrare Et averte vultum,
In ligni materia, Mirum est, si nescias
Sed non aestuare. Moysen sepultum.

16. Sic rubum uredine 21. Legis observantia


Flamraa nihil laedit, Non reddit perfectum,
Sic de sicco germine Nec legalis hostia
Virga fructum dedit; Quemquam facit rectam ;
Qnid mirum de virgine Subintravit gratia,
Si partus procedit'.' Quae dudum abiectum
Stultum est in homine, Traxit a miseria
Quod Don ista credit. Hominem despectum.

17. Manifeste legitur 22. Fit creator omnium


Hoc in Isaia: Nova creatura,
De virga flos oritur. Stupet hoc comiuercium
Hoc est de Maria Usus et natura,
Deus-bomo nascitur, Novum fit imperium,
Ex hac prophetia Nova dantur iura,
ludaeus arguitur Fides scandit solium,
Errans in Messia. Et lex petit rura.
- 07 -

23. Nam patris consilium 26. Non est opus hominis


Palam est ostensum, Nec opus naturae
Dolens plasma proprium Partus nostrae virginis,
Dolo deprehensum, Quae de carnis iure
Dat pro servis filium, Nihil traxit ordinis
Eius per ascensum Nostrae geniturae,
Crucis per martyrium Sed est vice seminis
Corpus est extensum. Fides pariturae.
24. Solera in praesaepio 27. Felix puerperium
Nox stupet accensum, Dei genetricis,
Virgo fovet gremio Kihil habens propriam
Parvulnm immensum; Carnis peccatricis;
Ille, cuius brachio Angelus ofticiura
Caelum est extensum, Gerit obstetricis
Subditur imperio, Et loseph obsequium
Caesari dat censum. Baiulae nutricis.

25. Inter haec crepundia 28. Sed dum parit filium


Deo decantatur Virgo gloriosa,
In excelsis gloria, Sentit solis radiuin
Pax in terris datur; Turris nebulosa,
Currunt evangelia, Multitudo gentium
Fides seminatur, Credit nuinerosa,
Et ab idolatria Et Christi mysterium
Mundus revocatur. Patet sine glosa.
Collect. ms. Glunicense saec. 13. Cod. Lincen. Cc. II 15. - 10, 4 Noster
Deus luens. - 16, 8 Qui non. - 23, 7 sq. voii spaterer Hand.

44. De Incarnatione Domini.

1. Intacta viscera 3. Misericordiae


Pudicae virginis Obvia veritas,
Fuderunt foedera Cedit laetitiae
Dei et hominis, Legis asperitas,
Paterna dextera, Stat locus veniae,
Virtute numinis ( ailit impietas,
Exemit scelera Duin regem gloriae
Primaevi criminis. Parit virginitas.

2. Pudoris lilium 4. Moysi virgula


Matris intemerae Draconem induit,
Tonantis filium Mutata formula
Traxit ab aethere, Virgam abhorruit,
Mirum commercium, Carnis umbracula
Divino munere Verae dum coluit,
Init consortium Mundi piacula
Dives cum paupere. Deus absorbuit.
5*
- 68 -

Hic serpens dicitur In testa lutea


Legis abiectio, Lumen absconditur,
Dum prelo premitur, Ablata decima
lam cessatunctio Dragma requiritur,
Et dux deprimitur, lam fraus viperea
Patet consumptio, Arte refellitur,
ludaea feritur, Imis aetherea
Et furit ultio. Pax dia redditur.

6. Hamus subtegitur CognosceDominum,


In carais tegmine, ludaea misera,
Captivans capitur Rectorem luminum
Satis certamine, Veste sub altera,
Qui morsum tribuit Legi dat terminum,
Letalem feminae, Quem docet litera,
Morte succubuit Ad novum gaudium
\7incente virgine. Recedunt vetera

Collect. ms. Llantoniense (?) saec. 13. Cod. Collegii Corp. Christi Oxonien.
59. - 1,6 oder Vim celans numinis. - Abschrift vou Rev. H. M. Bannister.

45. De Incarnatione Domini.

. Patris uni^euitus,
Ante solem genitus,
Nutu sancti spiritus
Alvo matris editus,
Vagit cnnis positus,
Praesaepi reconditus;
Sic accepit plebs inanis
Missum manna caelitus,
Sic de caelo vivus panis
Venit mundo deditus.

2 a. Servi formam induit, 2 b. Obstupescat saeculum


Servi qui nil habuit, Tantum hoc miraculum,
Sed, quae Deum genuit, Virgo lactat parvulum,
Virum non sustinuit, Quae non novit masculum;
Nec flos pudoris marcuit, Videtur iam ad oculum
Messias quem aperuit; Vetus illud oraculum:
Sic in arca testamenti, De radice lesse natum
Sicca virga floruit, Flos fecundat surculum,
Sic in terra sitienti In quo sanctushatet gratum
Vellus rore maduit. Spiritus cubiculum.
- 69 -

3a. Sublevator pauperum 3 b. Utitur pro solio


Et creator siderum Rex Mariae gremio,
Mundum raole scelerum Cuius sub imperio
Miseratur miserum, Vivit omnis natio,
Matris subintrat uterum, lam Danielis visio
Virgo dat nobis puenim, Non vacat a mysterio:
Qni secundum Isaiam Lapis enim, qui descendit
Iter planat asperum De montis fastigio,
Atque mundi monarchiam Crevit ita, quod transcendit
Portat super umernm. Terram suo spatio.

4a. Ut in praeconiuin 4b. Regii sanguinis


Matris et virginis Germen egregium
Indocti labium Decus originis,
Solvatur hominis, Splendor natalium,
Praestet ingenium, Telis cupidinis
Det vim acnminis, Cor tulit obvium,
Qui tenet solium Ut divi serainis
Superni culrainis. Esset hospitium.

5a. Hospita 5 b. Inclita


Fit ita Cognita
Deo et homini, Femina nomini.

6 a. Recens hospitium 6 b. 0 susceptibile,


Cubile nobile, Prorsus mysterium!
Vitii nescinm, Acceptat fictile
Virtuti habile, Vas fictor omniuiri,
Ipsius ostium Inibi stabile
Fixum, non mobile, Regens imperium,
In hoc nil tristium, Nullum difficile
Totum risibile. Ferens negotium.

7a. Quae mens, quae scbedula 7 b. Quae semper floreat,


Capere valeat, Haec lesse virgula,
Hac de iuvencula Rubus, qui vigeat
Quod dici deceatV In flamma sedula,
Cuncta si saecula Quae soli pateat,
Scribere libeat, Haec portae clausula,
Laos erit parvula Quae lucem praebeat,
Nec fine careat. Haec nucis gerula.

8a. Haec candens lilium, 8b. Haec redeuntium


Haec rosa rubea, Ductrix idonea,
Haec mannae proprium Pervenientium
Vas, urna anrea. Sollennis laurea.
- 70 -

9a. Framea 9b. Arida


Flammea Area
Hac refrigerium Hac stillicidium
Facit, Capit.

lOa. Ovis erronea lOb. Dragma argentea


Hac caulas parium Per hanc marsupium
Iraplet, Habet.

11. Laus sibi paxque suis.

Cod. Beroliuen. Philipp. 1996. add. saec. 12. - 4a, 1 Et in praeconium.


Der Form nach zu schliefsen, vielleicht auch Cantio.

46. Cnrsns de Nativitate Domini.

Die Sabbati.

Ad Matutinum.

1. Tactum pudoris nescicns 3. Hinc magnus in consiliis


Sancto concepit flamine In caeli sedet solio,
Maria virgo, pariens Matre ligatur fasciis
lesum siue gravamine. Aselli in praesaepio.

2. Attendite miraculum : 4. Pro Fescenninis gloria


Mater more femineo, Ab angelis conciuitur
Qui cuncta pascit, parvulum Et pax in terrae curia
Lacte fovet virgineo. Benevolis promittitur.

5. lesu, Mariae filio,


Sit sempiterna gloria,
Qui dempto hoc exsiliu
Coronet nos in patria.

A d L a u d e s.

1. Spleudorpaternae gloriae, 3. Te Deum, Dei filium,


Qni clares te videntibus, Ex David factum semine,
Verusquesol iustitiae, Regeraregum eximium
Nostris refulge mentibus. Secundumcarnem,Domine,
2. Da, carnis ut mysterium, 4. Mortalem et pontificem
Quod patuit pastoribus, Magorum fantur mvmera-,
Ad verae vitae praemium Caput, per mortis calicem
Sit profuturum omnibus. Membrorum sana vulnera.

5. lesu, Mariae filio.


- 71 -

Ad Primam.

1. lesu, decus angelicum, 2. Virtutes pueritiae


Dans tuis lumen caelicum, Tuae. cuius deliciae
Lux lucis invisibilis, Sunt esse cum hominibus,
De matre natus humilis, Nos instruant virtutibus.
3. Tibi Mariae genito
Cum patre et paraclito
Sit honor et victoria
In sempiterna gloria.

Ad Tertiam.

1. Uti sponsus de regio 2. Exsultans viam currere,


Processit matris gremio Errantem ovetn quaercre,
Gigas naturae geminae Ut bonus pastor umeris
Ex sacra natus virgine, Hanc reportaret superis.
3. Tibi Mariae filio.

Ad Sextam.

Nunc Christum olim patribus Agamus grates iugiter


Promissum Deus gentibus Cum angelis, qui dulciter
Notum fecit infantnlum, In summis laudes resonant
Ecce, in cunis parvulum. Nobisque i>acem intonant.
3. Tibi Mariae filio.

Ad Nonam.

1. Qni descendisti, Dnmine, 2 Emunda nos a sordibus,


In alvum sacrae feminae, Da nostris pacem cordibus,
Ut ros in lanam velleris, Ut collaudantes pariter
lesu, laus nostri generis, Te hymnizemus iugiter.
3. Tibi Mariae filio.

Ad Vesperas.
1. Candor aeterni luminis 3. Quae traxit te dilectio,
Et sine labe speculum, Ut nostramcarnemsumeres,
Fulgor divini numinis, Quae vicit te compassio,
lubar illustrans saeculum, Ut morte nos redimeres?
2. Ex patre ante saecula 4. Te cogat, ut perenniter,
Qui genitus es, Domine, Quemnuntiavit Gabriel,
Post temporum curricula Nos serves,ut nunc iugiter
Ex matre natus virgine, Nobiscum sis, Emanuel.
5. lesu Mariae filio.
- 72 -

Ad Completorium.

1. Christe. nostra redemptio, 2. Non ex virili semine,


Amor et exspcctatio, Sed mystico spiramine,
Deus, salvator populi, Ut parvulos nos subleves,
Homo in fine saeculi, Tam grandisparvusfactus es.
3. Tibi Mariae filio.

Orat. ms. saec. 15. Cod. Labacen. 45. - Ad Piimam 3, 1 Mariae


filio gegenden Keim. - Ad Nonam 2, 4 Te feblt.

47. Oratio ad parvulum lesnm lactantem.

Qui gremio matris resides, sapientia patris,


Uberibus sacris lactate, lesu pie, matris,
Hostia vera patris, rex caeli, vas deitatis,
Dux patriae et pacis, flos, fructus virginitatis,
5. Munus dulce satis, lux mundi, fons pietatis,
Me superae gentis, quaeso, coniunge beatis.

Collectan. ms. incert. origin. saec. 15. Cod. Oxonien. Canon. Misc.
523. - 6 superis gentis. - Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

48. Ad lesnni Infantem.

1. 0 praedulcis parvule, 3. Hoc ardoris calculo


puer sine pari, velis me ignire,
Precor, ut permittas me Ut amoris stimulo
de te consolari. post te possim ire,
Pedes tuos lambere, Ne peccatoris poculo
nnanusosculari sim filius irae,
Ac hilarato corde Sed caelesti fercnlo
tecum iucundari. possira me natrire.

2. 0 creator omnium 4. 0 lesu dulcissime,


fonsquepietatis, cibus salutaris,
Quis tibi consuluit Qui sic nobis intime
sic te dare gratis tribui diguaris,
Nobis, nisi vehemens Mala nostra deprime
ardor caritatis fletibus amaris
Et affectus imprirae,
quibus declararis.
- 73 -

5. Tantis, pater luminum,


donis benedictus
Sis tu et dulcedinum
tu spiritus dictus,
Et, o virgo virginum.
ventris tui fructus,
Qui mundi voraginum
dissipavit luctus.
Orat. ms. Carapense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 1, 3 Precor,
me permittas. -- 1, 7 hylerato. - 5, 5 o fehlt. - Der Reim der ungeraden
Zeilen fehlt in Str. 2 und ist stumpf in Str. 1.

49. \ ITSIISde Epiphania Domini.

Lux nova sublimis de caelo fulget in imis;


Luce Dei plena, quae gaudia monstrat amoena,
Koscitur haec stella Dominnm pariente puella,
Nam nato Christo mundo radiavit in isto.
5. Reges post stellam quaerunt paerumque puellam,
Gentiles dicti subeunt cunabula Christi.
Aurum, tus dantes murramque, Deum venerantes,
Perque fidem puram tria signant sacra figuram.
Hunc Christum puernm studeamus credere verum,
10. Semper viventem, regnantem, sed morientem.
Est Gabriel dictus tali sermone potitus:
Pax sit vera bonis virtutum perpete donis,
Ex caelo natis sit gloria sancta beatis.
Ergo nitamur, quo vera pace fraaraur.
15. Gloria sanctorum sit nobis summa polorum.

Comment. ms. (Beati in Apocal.) S. Severi in Vasconia saec. 11. Cod.


Parisin. 8878. add. saec. 11.

50. Oratio de lioc praednlci nomine lesn.

1. Ave, lesu, 2. Quemhominem


nomen mirabile, tantum dilexisti,
Patris verbum Quod protinus
inenarrabile sibi subiecisti
Atque sapientia. Omnia terrestria.
In omnibus Qui vetitum
par es genitori, pomum cito edens,
Per te facti Se suosque
sunt caelesteschori, morte fera laedens,
Homines et omnia. Amisit caelestia.
- 74 -

3. Ne perderes Mentem meam


hos, quos condidisti, reple dnlcedine
Post a patris Caritatis
sinu descendisti atque monimine,
In uterum virginis, Ut te solum sitiam.
Ubi summis
8. Amor tuus
ima coniunxisti, lumen est mentium,
Cum benigne
tecum univisti Favus mellis,
dulcedo cordium
Substantiam hominis.
Pigmentumquecaelicum;
4. Ave, lesu, Omne prorsus
Deus incarnatus, excedit gaudium,
Deus homo, Omne simul-
de virgine natus, que desiderium,
Postque octava die Vinum est angelicum.
Pro salute
9. Tua luce,
nostra circumdsus, lesu, clarifica
Inde captus,
Meam mentem,
derisus, occisus
vino laetifica
Per plenos invidiae.
Affectum mellificans,
5. Per hanc mortem Ut te solum
mortem occidisti, semper esuriam,
Quam ardenter Te, dulcedo
nosque dilexisti, vitaeque, sitiam
Demonstrans,lesu pie. Laudes tuas replicans.
Resurgendo
10. Ave, lesu,
vitam reparasti, totus arnabilis
Ascendendo
Et prae cunctis
portam reserasti
Caelestisque
patriae. desiderabilis,
Omnemsensnmsuperans,
6. Nunc de sede Cnius amor
tuae maiestatis cor meum afficit,
Ad nos clamas: In quem tota
vos, qui laboratis mens mea deficit
In peccatis, currite, Te solum desiderans.
lugum leve 11. Ex hac carue
meae caritatis
dissolvi cupio,
Propter tanta Tecum esse
dona pietatis
In vobis suscipite. in illo gaudio
Angelicae curiae;
7. Ave, lesu, Tu me trahas
auctor clementiae, ex hoc exsilio
Peccatorum Et reponas
tota spesveniae, in tuo gremio,
Dona mihi veniam; Rex misericordiae.
- 75 -

12. 0 quam laetus,


cura te invenero,
Et quam felix,
cum te tenuero

In caelesti patria;
Tunc amplexus
casti, tunc oscula
Erunt roihi
de te per saecula
saeculorum dalcia.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. -- 1, 2 ad-


mirabile. - 3,2 hos fehlt. - 5, 2 nostram mortem. - 6, 2 tuae fehlt. -
7, 9 atque numine. - 9, 2 lesu fehlt. - 12, 10 saeculorum fehlt.

51. De Nomine lesn.

Introductio.

Ut de lesu nomine 4. Dnx, lux, rex, lex machinae


digne fari queam, praeest lesus trinae,
Nomen tetragramuiaton Ab aeterno nascitur,
linguam limet meam, manet sine fine,
Seraph arae calculo Cuius dulcis nominis
tangat purgans ream, syllabae sunt binae,
Ne sic scandam ardua, Sed in binis syllabis
quod in praeceps eam. literae sunt quinae.

lesus, nomen fulgidum, 5. Nec pentas mysterio


plus sole clarescit, vacat, sed nec trias
lesus omni balsamo His, qui de mellifiuo
plus menti fragrescit, mentes gerunt pias,
lesus, dulcor melleus, Quas ut tangam breviter
plos melle dulcescit, rectas tenens vias,
lesus, raelos caelicum, Cor, linguam et calamum
plns lira malcescit. dirigat Messias.

lesus iucundissimus 6. Omne est dissyllabura


amplexu mentali, signans caritatem,
lesus cor exhilarat Cum signetur caritas
iubilo vitali, per dualitatem,
lesns dux rectissimus Cuius monas unica
moli corporali, stringit deitatem,
lesus lux praefulgida Altera deflectitur
menti spiritali. ad humanitatem.
- 76 -

7. Hinc ad patrem caritas 12. Vino, botri sauguine,


fervet infinita, craor figuratur
Mens eat ad proximum Lateris, per oleum
flagranter ignita, latex designatur;
Pro quo morte saucio Per illud redemptio
mori valens vita, mundo propinatur,
Quanti pendat miserum, Per istud originis
comprobavit ita. amurca purgatur.

8. Seminecem saucium 13. Pentade caracterum


hic Samaritanus nomen calculatar,
Morte curat propria. Mariae tot litteris
donec fiat sanus; nomen consignatur,
Pastor vita moritur. Per quod circularitas
uec curat germanus, miranda probatur,
Homo hoc per facinus Qua matris perfectio
fit hostis profanus. prolisque dotatur.

9. Amor fertur maximus 14. Circularis numeras


sic amans amicum, pentas perhibetur,
Sed est maior amico, In se ducta pentade
qui sic inimicum si multiplicetar,
Amat, quod amplectitur Finis cum principio
bostem tam iniquum, conformis videtur,
Sed amat, nt fertilem Gignentique genita
reddat capessitum. similis censetnr.

10. Caritate maxima 15. Unde quinque qtunquies


ferbuit maiori, sunt vigena quina,
Quam curat impeudere Numerorum portio
nequam irapostori, dempta par est bina,
Dat cumulatissimo Quibus istud indidit
curaulum amori, sophia divina,
Pro periuratissimo Sic pro posse similis
dignans boste mori. est regi regina.

11. Dyade numismatum 16. Hexas sola pentadi


curat substantivum, sic assimilatur,
Passivum corpusculum, Quod liquet ivi eadera,
dans cor compassivum; hexns si ducatur
Stabulo, patibulo In id, ex quo gignitnr,
binum fudit rivum, summa terminatur,
Dativum reraedii, Circularis itaque
mortis ablativum. utraque probatur.
- 77 -

17. Hinc est, quod cnm hexade 20. Virgo coepit circulum
pentas proximatur, a Deo creata,
Quibus circularitas Terminavit ambitum
una propriatur, mundo conversata,
Nam utraque, quotiens Peregit circuitum
in sese ducatur, cuin Deo locata,
A quo duci coeperat, Puncturn, a quo fluxerat,
in id terminatur. in huuc regirata.

18. Numerus est apicum 21. Oritur et occidit


lesu circularis, sol spiritualis
In Maria puriter Lustrans in cimiitu,
est orbicularis, quivis est vitulis,
Duornm prosperitas Ad egressum repedans
est haec singularis, dextrae paternalis,
Cum gignente geniti Est in suos circulos
lesu singularis. flexus motus talis.

19. lesus coepit circulum 22. Hexas iuncta pentadi,


a patre progressus, mater iuncta proli,
ConsumiTiansperiodum Sola coniunctissima,
ad patrem regressus, vicinata soli,
Conswmmatum stipite Eius locans circulis
dum clamat perpessus, rex reginam poli.
Orbi tigit limitem Iminediatissime
a mundo recessus. post se vult hanc coli.

23. Coepit lesu circulus


a corde paterno
Per canalem transiens
in alvo materno,
Ereptis post obitum
suis ab averno
Finis est cnm capite
coniunctns aeterno.

I.

Primus lesu nomine 2. Adae praecipitium


caracter est lota, fastum esse scivit,
Apex simplicissimus Reiectusab edito,
minimaque nota; dora culmen ambivit,
lesu sic humillima Hinc lesus humillimus
vita fuit tota, semetinanivit,
Verbis,signis,actibus Utquelapsussurgeret,
a fastu seraota. vitae fons obivit.
78

3. Lucifer vult rapere 8. Inter duasdyades


Dei paritatem, iota situatur,
Usurpare satagit Deo sic et homini
homo deitatem, lesus mediatur,
lesus taletn exhibet Binus sexus numini
in se parvitatem, reconciliatur,
Quod sequaxnon corruat Pater nec non spiritus
ob aequalitatem. utrique placatur.

4. lesus ens celsissimus Consors consonantia


vult humiliari, fit ex hoc vocali
Ut, quisquis de cetero Pacis foedus imperans
gliscat hunc sectari, irae divinali,
Queat non ad infima ludicem cum horaine
fastu supinari, placans noxiali,
Sed ab imis erutus Culpae, poenae diluens
summis inaltari. naevum, dupli mali.

5. Insuper i litera 10. lesus iota medium


vocalis probatur, crebro scriptitatur,
Quinarum vocalium Trinitatis media
media locatur, persona probatur,
Sed haec, nt sit consonans Filius altissimi
simplex, commutatur, prius generatar,
Interdumque consonans Ab utroque spiritus
iota duplicatur. procedens spiratur.

6. Verbum patris genitum 11. Ambulat iu medio


lesus ab aeterno lesus angelorum,
Vocem carnis induit Aureorum medius
in claustro materno, stans candelabrorum,
Yerbum ens mundissimum Tenet terrae medium
in sinu sujieruo sudum ventris thorum;
Fit tam vox quam consonans Hinc salutem operans
in ventris interno. lesus terrenorum.

Verbum iunctum plasmati 12. In praesaepi medius


vox simplificata, iacet iuraentorum,
Yerbum iunctum honiini Duodennis medio
vox est duplicata, residet doctorum,
Tam carne quam aniraa Peudet cruce medius
verbo coniugata furum damnatorum,
Yocalis fit consonans Crebro lesus rnedio
duplo combinata. stat discipulorum.
- 79 -

13. Quid de lesu medio 17. lacet inter populum


laudes lingua tacet? Israel bovinum
Medius est ambulans Gentilemque medius
operans et iacet, coetum asininum,
Pendens, stans et reserans Angulari lapide
mediari placet, ritum inngens binum,
Reor, quod mysteriis His eiusdem fidei
nil ex septem vacet. iubar dat divinum.

14. Ens a patre suscipit 18. Duodennis medio


proles entitatem, considet doctorum,
Cum pater ingenitus Hos quaerens et audiens
det nativitatem, de doctrina morum,
Hoc esse per mediam Docens imprudentiam
lesu largitatem caecain terrenorum
In manantem spiritus IH cunctis consulere
transit bonitatem. sensum peritorum.

15. Ambulant ierarchicam 19. Stat inter discipulos


inter contionem, pandens cicatrices,
lerarcha cum angelis Confiteri patule
dat purgationem, docens infelices,
Dat infulgens medius Ut meutes confessio
illustrationem purget peccatrices;
Consummansquetertio Nec hoc semel factitat,
dat profectionem. sed per plures vices.

16. Salutem in medio 20. Eeddet iudex medius


terrae faciebat, discretor reorum,
Terrenos ab invio Justa lance ponderans
vocans reducebat, causas meritorum,
In limbo tartareo Obstinatos fulminans
clausos eruebat, poenis tartarorum,
Summa muri caelici Paenitentes praemians
scandens celsiebat. regno beatorum.

21. Ubique conspicitur


iota medianum,
Surama placans infimis
iter fecit planum,
Per quod mundus graditur
ad supermundanum,
Dura verbum vox consonans,
corpus fit humanum.
- 80 -

II.

1. Apex t subsequitur 6. Finis e cbaracteris


sursum oculatus, corpus tormentatum,
Parumper in medio Clavis quater, milies
parens actuatus, spinis terebratum,
Finis aliquantulum Inclinato capite
plus est recurvatus, clamans ,,Consummatum",
Mucronali linea Fiuem ad principium
fixim transforatus. probat recurvutum.

2. lesu sursum oculus 7. Linea per mediuin


vigil insopitus, transit transversalis,
Lyncis cuncta permeat Latus lesu perforat
visus investitus, punctus mucronalis,
Sic caelo, sic tartaro, Quo transfosso profluit
sic mundo quis situs duplex fons vitalis,
Nudus sub tis oculis Cruor, mundi pretium,
nude patet scitus. aqua baptismalis.

3. Quidquid abditissimis 8. Is caracter cernitur


mens volvit latenter, aspectu rotundus,
Id luce lucidius Apexque vocaliura
videt lux patenter ; est situ secundus;
Hinc peccans resileat Per lesnm tripudiat
pavens vehemcnter, tristis prius mundus,
Cuius scelus prospicit Dum post threnos tragicos
iudex luculenter. cantat Laetatundus.

4. Comprehensor pariter 9. Adam secundario


lesus et viator, reparatur primus,
Deitatis exstitit Dnm lesus in virgine
fruens contemplator, supremus fit imus,
Sed mirura, quod lirapidus Primus fit ob facinus
Dei speculator fumus, pulvis, fimus,
Ad poenas deflcctitur Quem a tribus liberat
mortis tolerator. Deo iunctus limus.

5. Inter ortum media 10. Imo primns, numini


noctemque totalis humus si iungatur,
Vita lesu lugubris, Sic ab Adam infimo
contorta, poenalis, fimus elimatur,
Mentem lesu curvitas Ad caput, quo tiuxerat,
flexit artualis, terminus curvatur,
Sed carnis reflexio Dam per Adani facinus
plus auget letalis. Adae profligatur.
- 81 -

nr.

1. Character f tertio 6. Mortis nec ens debitor


loco subrogatur, emori volebat,
Cuins tractus virgula Solvit pro terrigenis,
simpla figuratur, quod non rapiebat-
Recta tamen linea Dum fons vitae moritur,
ducta prolongatur, mortem occidebat,
Vertex aliquantulum Nec plus mortis stimulus
cuius obuncatur. lesum perurgebat.

2. lesus, simplicissimus 7. In cruce cum pugile


fons simplicitatis, mors semel conflixit,
Qui triplata respuit Cum carnem ut cerinura
piis duplicatis, lesu crux confixit,
Fucnm fraudis disicit Consurgenspost paululum
lux hic veritatis, in aeternum vixit,
Nec nllam corapatitur Mortem morti perpeti
umbram falsitatis. devictam addixit.

3. Simplex quaerit simplices, 8. Obuncatur vertice


duplices fastidit, lesus occumbendo,
Si quis duplex venerit, Inclinato capite
lesus hunc relidit, vitam emittendo,
Efficax thyriaca Terrenorum osculis
toxicum occidit, os dulce flectendo,
Super vulnus vulnere Accurrentes brachiis
damnando concidit. tensis amplecteiulo.

4. lesns cum simplicibus 9. Oscula repudiet


stans sermocinatur, ne quisquam oblata,
Corde tamen simplici Alta cruce clamitat
lesus quaeritatur, monte situata,
lob simplex terrigenis Sic clamat, quod raucitas
cunctis plus laudatur, faucis est curata,
Siraplicesqae parvulos Suda languent lumiaa
lesus amplexatur. fletu madidata.

5. Examen institiae 10. Manus, pes, laterculum


virgae rectitudo, fixum terebratur,
Quam flectit a tramite Sed corpus ad terrae os
nulla tortitudo, totum procurvatur,
Perpes est aeternitas Ob cordis dulcedinem
virgae longitudo, caput aduncatur,
Qnamnec mors interpolat, Ut lesus philanthropus
sed nec valetudo. mirus ostendatur.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 6
- 82 -

IV.

1. Sequitur « litera 6. Baculuscrux pugilis,


miranda figura, bumanitasscutum,
Geminis ex virgulis Quod dira mors diffidit
cuius fit scriptura, vita destitutura,
Quas punctalis deorsum Sed ad ternpus modicum
compingit clausura, erat comminutum,
Secernit superius Snrgendo de perpeti
pateus apertura. vita falcit tutam.

2. In naturis gerninis 7. Quoad lesus viveret,


id humanitatis erat divisura,
lesu potest conspici Cum caro resurgeret
luculenter satis, a mortis punctura,
In persona simplici Obsecundat numini
licet combinatis, mentis creatura,
Tamen tam compositis Gratanter amplectitur
quam divaricatis. tela mortis dura.

3. Quoad lesus viveret, 8. Mori quaerit spiritus,


partes sunt compactae, caro fugit mortem,
Cum lesus occumberet, Hoc acre divortiura
sunt compages fractae, pugnam causat fortem,
lesu terra bumida Taudem in compagine
coniuncturam nactae, coeunt cohortem,
In diversum pendulo Tum sibi confoederant
sursum sunt abactae. Deum in cousortem.

4. Rumpitur difficile 9. \7oluntas, ut viveret,


funus triplicatus, crat sensualis,
Est homo, quem traxerat, Quam excusat iusitus
sic culpis gravatus, amor naturalis,
Quod lesum similiter Tuni voluntas cernitur
fatiscit ruptatus, superdivinalis,
Cum a carne spiritus Carnalis propensio
fuit separatus. mox fit spiritalis.

5. Utrique verumtamen 10. Sed licet in volitis


deitas unitur, fuisset dissensus,
Ac indissolubilis Sed in voluntatibus
commissura scitur, concors est asscnsus,
Quae cum semel utero Ut lesus pro miseris
virginis unitur, crnce sit appensus
Inseparabiliter Ac in uostris usibus
manens stabilitur. totus sit expensus.
- 83 -

11. Caro naturaliter


mortem perhorrebat,
Inviteque spiritus
carnem dimittebat,
Quos Deus id volitum
velle cum volebat,
Voluntas intrinsecus
conformis manebat.

V.

1. Sequitur 0 litera, 5. Non est haec maioritas


quae bis situatur, ex parte divina,
Sed figura duplici Sed est ex spontanea
character formatur, reorum ruina,
Priraa recta linea, Quos devictos subigit
sicut praenotatur, Satanae rapina,
Secunda. si placeat, Gregem caulis abigens
bis in se curvatur. claudit in sentina.

2. Apice qui nominis 6. In bis lesu pietas


calce limitatur, mitigat rigorem,
lesus, cum advenerit Temperat cleraentia
iudex, designatur ", iudicis fervorem,
Artualis curvitas Quibus, quam meruerant,
reflexa monstratur, dat se mitiorem,
Cum lesus in aere Dum poenam de meritis
de caelis spectatur. mensurat minorem.

3. Suprema capacitas, 7. lesus sanctos praemiat,


qua beat salvatos, sed super condignum,
Curvitas inferior, Plectens citra meritum
qua plectit damnatos; quemcunque malignum ;
Licet iustus pareat Omnes lesum sentient
quoad reprobatos, niitem et benignum,
Plaudet se piissimum Cunctis dat clementiae
ad praedestinatos. pius iudex signurn.

4. Curvitas superior 8. Licet sit aequalitas


pietas vocatur, in aeternitatc,
Aequitas inferior Librata disparitas
arcus nuncupatur; est in qualitate,
Illa minor cernitur, Dum minor poenalitas
haec maior videtur, est iniquitate
Damnatorum numerus Ex superdulcissimi
cum maior probetur. lesu pietatc.
- 84 -

9. Quosunit aequalitas 12. lesu per Davitici


in extensione, vatis cantiones
Secernetdisparitas Cunctasuper opera
in intentione, miserationes;
Minns, quam meruerant, Id norunt terrigenae,
urentur personae caeli contiones,
Ex benigni iudicis Usti purgatorio,
mitigatione. Stygis legiones.

10. Dorao patris vacuae 13. Nullns est absconditus


exstant mansiones a lesu fervore
Propter diversimodas Nec quisquam subterfugit
praemiationes, a mellis dulcore,
Qui plures in corpore Quod manat ex scatebra
sevit sationes, vitae redemptore,
Plurimas in patria Omnes, sed dispariter,
rnetet messiones. rigat fontis rore.

11. Isaac qui merita 14. Tam summis qoam infimis


carnis agro serit, quam et medianis
Centuplum inveniet, Flectitur 0 litera,
cum messurus erit; lesus vitae panis,
Si qnis ob flagitia lustus, pius pariter
quantacunqueperit, iustis et profauis,
Laesum citra merita Caelicis, tartareis,
pius iudex ferit. purgatis, mundanis.

15. Paradisus denique


gaudet de Messia,
Quod satis dilucide
liquet in Elia,
In monte cura fruitur
lesu theoria,
Cum lesu colloquia
commiscendo pia.

C o n c 1 u s i o.

Arcae Noe fuerant Haec mellici nominis


quinque mansiones, est orthographia,
Quae tot mundi praerogant Christiani pectoris
babitationes, haec philosophia,
lesus cunctis influit Haec ecclesiastica
miserationes, sit allegoria,
Eius nomen continet Haec in morura dogmate
tot protractiones. sit tropologia.
- 85 -

3. Haec inter caelicolas 8. lesus sapientiam


est anagogia, Sirach renovavit,
Patre cum paraclito Dum per sapientiam
perfrui Messia, mundum liberavit,
Haec est veritas, vita, Quem rex fortis Satanas
haec directa via, obsessum vallavit,
Quam nobis in utero Sed obsessos eruens
constravit Maria. lesus hostes stravit.

4. lesus ad nos venerat 9. lesus veste sordida,


per alvi canalem, summus sacerdotum,
Docens hanc rectissimara Saccum carnis induit,
viam et aequalem, sed est lutum lotum,
Transire per mediam Corpus dat iu pabulum,
niaiiuni virginalera cruorem in potum,
Ab imis ad snperum Nobis cruce pcudulum
coetum triumphalem. impendit se totum.

5. Deus per huuc tramitem 10. lesus noster liberat


factus terrae limus, solus a peccatis,
Per eundem tramitem Non est lesus alius
ad Deum redimus, huius facultatis,
Nec per iter aliud Id solius deicae
repedare quiraus, constat potestatis,
Quam lesum, ut pergeret, Cum hoc opus niaximae
elegisse scimus. sit infinitatis.

6. Hic est loseph providus, 11. 0 lesu piissime,


qui mundi servator raedia vocalis,
Dicitur, yconomus, Tua meditatio
fidns dispensator, raihi sit vitalis,
Septennis prudentia Placando saevitiam
famis propulsator, irae divinalis,
Suos potans sanguine Praeservans ab aestibus
carneque cibator. cliaos gehennalis.

7. Hic est lesus strennus, 12. lesn, vigil ocule,


Bennnn vocitatus, nunquam consopite,
Moysi legifero "Vide Pctri lacrimas
ductor subrogatus, duc ad viam vitae,
Legi subdens gratiam, Tibi licet foetidae
cruce proeliatus preces sint auditae,
Israelis hostium Cor tuum mellifluum
confregit conatus. mihi fiat mite.
- 86 -

13. lesu, pendens stipite 15. lesn, verax arbiter,


caput inclinatns, iudex aequitatis,
Mihi sis remissio Vitam meam trutines
reconciliatus lance pietatis;
Ac in signum foederis lesu, noraen exhibe
statim amplexatus, salvans a peccatis,
Pedum saltem oscula Salutem impertiens
praebere dignatus. salva cum beatis.

14. lesu, cum substantiis 16. 0 lesu mitissime,


humanatus binis, mitiges examen,
Me misellum respice, 0 lesu, clementiae
qui sum vilis cinis, mihi des solamen,
Caritatis geminae 0 lesu, quod displicet,
succensuscaminis, remitte peccamen,
Internis fulgoribus 0 lesu, ne corruam,
illnstra divinis. impende tutamen.

17. lesn, ne deficiam,


vigora conamen,
lesu, patris dextera,
tribue levamen,
lesu, sancti spiritus
inspira spiramen,
Cnmque patre tibi sit
laus et honor. Amen.

Collect. ms. Victorinum saec. 15. Cod. Parisin. 15163. - Introd. 15, 4
dumta per. - 23, 3 carnalem.- I. 2, 2 fastum.- 3,6 in fehlt. - 3, 7
Quod sequatur non. 13, 4 operans et latet. - 17, 2 Israel hominura. -
II. 2, 3 permea.- 2, 4 invastitus. - III. 2, 3 Sine plata respuit. - 4, 7
que fehlt. - 8, 5 oculis. - 9, 1 Obscula. - 10, 4 procuratur. - IV. 3, 5
lesum terra humido. - 4, 6 fastiscit. - 6, 2 homo scutum. - 9, 7 propassio.
- 11, 7 infnde. - V. 5, 1 haec fehlt. - Conclus. 4, 2 carnalem. - 5, 2
terrae fehlt. - 6, 7 potens. - 6, 8 cibatur. - 7, 8 cogiiatus. - 11, 7 Prae-
servens. - - 17 , 7 patri. - Ob 12 , 3 nur eine Anspielung auf die Tranen
des Apostels Petrus nach seiner Verleugnung (Luc. 22, 62) sein wollen, oder
ob sie den Namen des Verfassers verraten sollen, diirfte schwer zu ent-
scheiden sein.

52. Septem hvmni continentes passionemChristi.

Ad Completorium.

1. lesu, superni radius candoris,


Virtus et decor deici splendoris,
Vita et dulcor ardorque amoris
Es, Christe summe.
- 87 -

2. To visitare virginem venisti,


Mire fecundans de rore caelesti,
lesu, adimplens olim, quae dixisti,
Desiderate.

3. Factum es caro, verbum summi patris,


Lacteque pastus, virtus, vitae panis,
Et reclinatus praesaepio, lesu,
Ac crucifixus.

4. Rutilans stella te solem ostendit,


lubilat iustus teque lumen dicit,
Patria tua exsulque fugaris,
lesu, nunc natus.

5. Te [lux] lucernae, lesu, subdidisti


Antrumque intrans vere ieiunasti,
Morbidos sanans mundum docuisti
Sana doctrina.

6. Pauperes, lesu, o quam dilexisti,


Corpore tuo de ipsos cibasti,
Te pane vivo et virginis fructn,
Hostia sacra.

7. lesu, tuornm pedibus extersis


Montem ascendens pie praedicasti,
Maestus et pavens ter patrem orasti,
Sanguine mades.

8. Traditum tradis fustibus et armis,


Te, lesu, mitem atrociter vallant
Sanguinum viri, traditoris signo,
Osculo pares.

9. Dulce distillans, lesu mansuete,


Zelam compescenstui defensoris,
Sanas contactu tuum adversantem,
Fons pietatis.
10. Manns atroces te lesum contrectant,
Funes extendunt teque vincientes
Dire astringunt reversis post tergum
Manibus tuis.

11. lesu percusso disperguntur oves


Viamque quaerunt devie pergentes
Ac ingemiscuut, trahere videntes
Dulcem magistrum.
- 88 -

12. lesu ligato lictores laetantur,


Concite currunt Annae deducentes,
Senesqueruunt sese adgregantes
Ad exprobranduna.

13. Gloria tibi sputis deturpato,


lubilus laudis verbis exprobrato,
Honor, potestas clavis perforato
Jesu pro nobis.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.
3897 (605).-- 7, 3 mundans.- 8, 4 parens.

Ad Matutinum.

" 1. Vox invalescit subsannatiouum,


Sonat insultus increpationum,
Senibus corara, lesu, collocatus
Ad inquirendum.

2. Testis inculpat falsa proponendo,


Pontifex daniat lesum adiurando,
Filium Dei audit se dicendo
Nube venturum.

3. Tunc rugit princeps rabie ferali,


Veste conscissa eiulans proclamat
Yoce maligna, lesum reum mortis
Contio crepat.

4. Irruit tunc gens irapetu crudeli,


Manu maligna lesum colaphizat,
Tcrrae curvatur pes percutientis,
Crebro conculcat.

5. Facies livet crebris maxillatis,


Resonat dorsum ictibus ferinis,
Crines evellunt tractibus obliquis
lesu concusso.

6. Species clara turpius sordescit,


Sputis obtecta abiectius fluit
Barba illita maculosae faecis
lesu consputo.

7. Claviger caeli a longe secutus


Tcr lesam negat, ter interrogatus,
Sed recordatur praeconii Christi
Gallo canente.
- 89 -

8, Dulci respectu lesu vulnerasti


Petrum, collapsum pie sublevasti,
Cor frigefactum fervere fecisti
Igne amoris.

9. Ad eum dulce intuitus, lesu,


Saucium sanans erigensque casum,
Aridum vertens in amaro fletu
Maesti maeroris.

10. lam taediato ore exprobrantis,


lam perlassato pugno quatientis
Carcere taetro stricte catenaris,
lesu afflicte.

11. 0 flos candoris, sputis maculatus,


Fervor amoris, frigore constrictus,
lubar solaris, tenebrosis trusus,
Es, lesu clare.

12. Gloria tibi sputis deturpato,


lubilus laudis verbis exprobrato,
Honor, potestas clavis perforato
lesu pro nobis.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.
3897 (605). -- 1, 3 collocatis. - 3, 4 concrepat.

Ad Primam.

1. Mane concurrit coetus sacerdotum,


Senes et scribae concilium ferunt,
lesum ut tradant turpissimae morti
Interimendum.

2. lesum educunt viles vinclis plexum,


Statuunt ipsum medio eorum,
Aggredientes verbis perversutis
Interrogando.

3. Nequiter quaerunt modo de doctrina:


Si tu es Christus, nobis palam dicas.
Dei a dextris te, lesu, sessurum
Fore affirmas.

4. lesu insultans turba proclamosa:


Ore de buius audivimus, clamant,
Filium Dei dicens se sermone
Quali blasphemat.
- 90 -

5. Cito surgentes manibus ligatum


lesum praesentant praesidi Pilato,
Agnum tradentes cani truculento
Deglutiendutn.

6. Senes assistunt voce clamorosa,


lesum incusant acnentes linguam,
Obicientes superstitiosa
Esse locutum.

7. Praeses ut quaerit denuo de noxa,


Plebem commovent, clamat gens maligna:
Docens subvertit prohibetqne regi
Dare tributa.

8. Fore ut audit tunc a Gallilaea


lesum, remittit Herodi tetrarchae,
Cnrrit post ipsum plebs tumultuosa
Malignatorum.

9. Ferunt profani accusationem,


Qnaerunt constanter interimi morte,
Crucifigendam regem aequitatis
lesum iniuste.

10. Gaudet Herodes viso lesu valde,


Ipsum propulsans vario sermone,
Sed obmutescit agnus vincnlatus
Coram tondentc.

11. Spernit tyrannus lesum qniescentem,


Ei circumdans illusivam vestem,
Saevitque coetus dans derisiones
Regi abiecto.

12. lesum educunt coetu satiato


lllusione mitissimi agni,
Rursum festine derisu vestitnr
Habitn albo.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisins saec. 15. Cod. Mazarin.


3897 (605). --7,1 quaerit de non de noxa. -- 12, 3 festino. - Doxologie
wie im vorigen Hymnus.
- 01 -

Ad Tertiam.

1. Praecepit praeses lesum spoliari,


Veste nudatum columnae astringi,
Duris flagellis durius maotari
Manu immanum.

2. Candida caro sanguine rubratur,


Nitidi artns plagis laniantur,
Ictus tortoris crebro iterantur,
lesn, ingentes.

3. Rude flagellum lesum circumcingit,


Funis nodosa livores appouit,
Manus versata acerbius angit
Dorsum et latus.

4. Lacera manus lacerando lassa,


Pallio rubro lesu tunc amicto
Coetus accurrit acrius attritam
Cruciaturus.

5. Spinoso serto, lesu, coronaris,


Fluunt, ut figunt, cruoris fluenta,
Madent capilli, oraque rubescunt
Sanguine lita.

6. Genua flectunt lesum illudentes,


Quatiunt caput arundine sumpta,
Regem salutant prave conspuentes
Facie nuda.

7. lesnm illusum foras educentes,


Diadematum sceptrumque ferentem,
Turbis ostensum, dupla voce dicunt:
Crucifigatur.

8. Non reura mortis lesum iudex fatur,


Crescit tumultus optioque datur,
Nequara dimisso iustus crucifigi
Sententiatur.

9. Snscipientes tunc lesum ministri


Crucem imponunt umeris lassatis,
Foras educunt iniquis duobus
Associatis.
10. Dorsum oppressum ouere curvatur;
Umeris cassus labore lassatur,
De verecundis lesus subiugatnr
Cruciamentis.

11. Anget vox vulgi lesura protrahentis,


Alteque clamat os praeconizantis,
Clangitque tuba turbam convocantis
Ad intuenduni.

12. Vox olim versa Hosanna dicentis,


Vox amicorura matrisqne gementis,
Vox lesu pia flere probibentis
Maestum dant sonum.

Orat. ms. Caelestiii. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.


3897 (605). - Doxologie wie oben.

A d S e x t a m.

1. Mortis ad montem te, lesu, deducto


Tuo nudaris[direj vestimento,
Tibi baerente ac conglutinato
Plagis cruentis.

2. Quasi leprosus tunc apparuisti


Oculis coram populi astantis
Tnis verendis velo matris tuae,
lesu, velatis.

3. Atterit casus caterva pellente


Virginis artus durius caedentes,
Tenera caro ligno datur duro
lesu everso.

4. Pellis iu modum lesum expaudentes


Saudant manus, pedes perforantes,
Clavis acutis [bunc] crudtigentes
Malleo malo.

5. Arida guttis roseis rigatur


Crux, pretiosis gemmis adornatur,
Sanguis defluit, lesus vacuatur
Largis fluentis.

6. Titulo scripto literis diversis,


lesu confixe, sursum elevaris
Vento expansis visceribus tuis
Dire distentis.
- 93 -

7. lesu erecto brachia tenduntur,


Pondere sacro genua flectuntur,
Manus pedesque rupturis vexantur
Ferro confossi.

8. Duo adduntur acl confusionem,


Crucifiguntur hine, inde latrones,
Mediura lesum poenae deputatnm
Cum sceleratis.

9. Dividunt sorte milites et vestes,


Capita movent lesum blasphemantes,
Dicunt, descendat nunc Christus de cruce,
Praetereuntes.

10. Te suspendentestunc orans excusas,


lesu, latroni paradisum donas,
Virginem matrem virgini commendans
Transgladiatam.
11. Anxia voce, lesu, proclamasti:
Me, Deus meas, cur dereliquisti ?
Potum consumis, potans acetosum
In tua siti.

12. Obtenebrescit luctu compassivo


lesu suspensoclaritas solaris.
Radios claros claritatis suae
Cruentis tegens.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.
3897 (605). -- 8, 3 deputantem. -- 11, 1 lesura. -- 11, »3 consumaris. -
Doxologie wie oben.

Ad Nonam.

1. Crucis in ara lesu cruentato,


lam lacerata illibata caro,
Torrida membra pendent in vexillo,
Plena pallore.

2. Vespere venis lesns vacuatis


Sanguine suo reis sociatus
Caput inclinaf velut donans matri
Vale doloris.

3. Caro carentis carie pallescit,


Fervens amoris clibauus frigescit,
Liberans limbum labore labescit
lesu languente.
- 94 -

4. Ocnli pii poena deprimuntur,


Lumina clara morte caligantur,
Ora marcida lesu alterantur
Agonizante.

5. 0 quo dolore cor tuum liquescit!


lesu, degustas motus maestae mortis,
Flens cum clamore spiritum commendas
Manibus patris.

6. lesus despirans, terra contremiscit,


Petrae quassantur, velumque scindetur.
Solvitur captus, infernus patescit
Portis confractis.

7. Funes funesti funere franguntur,


Fauces fallentis ferculo falluntur,
Cornua mortis lesu moriuntur
Morte crudeli.

8. Turba terretur, miles expavescit,


Tunditur pectus, clamor invalescit,
Testificatur: Vere iustus erat,
Filius Dci.

9. Praesidem rogat coetus ludaeorura


Tollere statira corpora reorura,
lesu infracto concrucitixorum
Crura franguntur.

10. Crurifractores cruci propinquantes,


lesum defnnctum iam reperientes,
Lanceae ictu mox percutientes
Latus transfiguut.

11. lesu transtixo poculum dulcoris,


Sanguinis unda, vinculum amoris,
Aqua fecunda, lavacrum nitoris
Manat praerlulce.

12. Planctus duplatur, maeror ingravescit,


Corque torquetur, singultus accrescit,
Dum lanceatur lesus in conspectu
Matris orbatae.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.


3897 (605). - '_', 1 Vemere venis. - 7, 1 Fune. - 8, 2 Tonditur. - 10, 2
iam fehlt. - Doxologie wie oben.
Ad Vesperas.
1. Luctu amaro noti lamentantes
Deficientem matrem comitantur,
lesu astare fere non valentes,
Terrae sternuntur.

2. lesus defunctus nunc annuntiatur,


loseph Pilatum supplex deprecatur,
Mortuum saltem cruce deponendum
Ut concedatur.

3. Praeses miratur lesum iam obisse,


Certificatur a centurione,
Corpusque datur pro sollemnitate
Sepeliendum.

4. lesum amici pie ut deponunt,


Recipit alma virgo inter ulnas,
Oraque ruunt clavorum fixuris
Ad osculandum.

5. Ungitur lesus raurratis ungueiitis,


Matris lavatur aquis gemebundae,
Dum reclinatur casibus obliquis
Super dilectum.

6. 0 quos singultus, virgo, protulisti


Vulnera tractans lesu iugulati
Atque contemplans tantis aperturis
Esse confossum!

7. Matris amaris osculis acceptis


Linteis lesus colligatur mumiis
In monumento flelibus immeusis
Ac collocatur.

8. Saxo sepulcrum lesu obseratur,


Orphana mater o quarn anxiatur,
Consono fletu coetu mulierum
Associata!

9. Finem donante die dolorosa


Ducitur domum lesu destituta,
Gressu nutante umeris notorum
Superinnixa.
- 96 -

10. 0 quam amaras. mater sustinebas


Poenalitates! luctu languefiam
lesu promendo caritatem intus,
Prole privata.

11. Virgo poenarum domum introgressa


Querule gemit: o lesu, spes sola,
Soloque labens ploratu poenali
Est saturata.

12. Nunc desolatur turba provoluta,


Nunc anxiatur mater lacrimosa,
Nunc adgravatur lesum personando
Vox gemebunda.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.


3897(605).- 4, 2 alraavmq iu ulnas. - 10, 1 scaturibas.- 10, 3 lesutn.-
11, 4 Est fehlt. - Doxologie wie oben.

53. De Christo Patiente.

Quisquis ades, plange, crucis aspera mente revolve,


Quae tulit a nobis mortem dans dona salutis.
Dum tulit hinc mortem liberat nos datque salntem.
Eia, nunc flete, crucifixi morte manete,
Ne barathri rete rapiat vos vaste, videte.
Hic tuus est noster sanguis de virgine sumptns,
Nos igitur rege, nos salva, nostri miscrere.

Collect. ms. incert. orig. saec. 15. Cod. Oxonien. Canon. Miscell. 523. -
Vorher gehen die folgendeu zwei Verse, die ein Ganzes fiir sich bilden und
augenscheinlich die Inschrift auf einem Kruzifix bildeten:
Quisquis ades, plora, Christum quoque sic, precor, ora:
Qui dedit hunc gratis, salvator, iunge beatis.

54. Ad ( lii-jMnni Patienteni.

1. Salve, lesu Nazarene, 3. Salvete,o foramina,


Caput tuum non serene Intiicta spinis et spina,
Demonstraturcoronatum, Salve, o magnumpretinra
Nam videtur sauciatnm. Sanguinisspinis obvium.

2. Salve, caput spinis punctum, 4. Salvcte, carnespurpuratae,


Salve,cruoreperunctum Ex flagellismaculatae,
Ac percussum arundine Manus et spinae fecerunt
Saevaamaritudine. Hirsutas et pupugerunt.
- 97 -

5. Salve, o frons generosa, 14. Salve, collurn caesum dure


Spinis ac fletu rugosa, Alapis gentis impurae,
Es obscurata nimium In te apparuit peudens
Propter salutem omnium. Sanguis capite descendens.

6. Salvete, clari oculi, 15. Salve, dorsum tritum flagris


Flevistis more parvuli, Uti frumentum de agris,
0 Isaac, senuisti, De te grana ceciderunt,
Visnm morte perdidisti. Quae salubria fuerunt.

7. Salve, decorafacies, 16. Salvete,sacri umeri,


Non erat tibi species, Exstitit vobis oneri
Cum terris stetisti maesta, Contra iuris argumentum
Caelo fulgens auges festa. Portare mortis tormentum.

Salvete, nares et genae, 17. Salvete, tensa brachia,


Multis incommodis plenae, Traxistis ad vos omnia,
Vos, nares, foetor turbavit, Quae erant in caelo sursum
Vos, genae, dolor vexuvit. Et quae in terra deorsura.

9. Salvete, o aures piae, 18. Salvete, manus tencrae,


Vos pravorum blasphemiae lunctae fuistis misere,
Intus et in cute satis Dum libenter exsolvistis
Nimis pupugerunt gratis. Ea, quae non rapuistis.

10. Salve, mentum, salve, barba, 19. Salve, dextra lesu Christi,
Te signavit illa barba, Grave vulnus habuisti,
In quam descenditunguentum Salve, vulnus, effudisti
Ut sanguis in tuum mentum. Pretium, quod tenuisti.

11. Salvete, dentes lactei, 20. Salve, o inanus sinistra,


De felle facti fellei, Tu vitae nostrae ministra.
Ad uvam acerbam nimis Tuus est cruor roseus,
Obstupuistis inprimis. Quem effuilit homo Deus.

12. Salve, lingua verbi Dei, 21. Salve, pectus contristatum


Es pnnita causa mei Propter hominis reatum,
Per sitim et escam fellis, Tu plorasti cum gemitu,
Quae nihil habebat raellis. (^uod peccavit pro libitu.

13. Salve, guttur ex labore, 22. Salve, o venter carnee,


Ex siti ac ex clamore Caro carnis virgineae,
Laborasti raucitate Tuam Cham nuditatem
Simulque ariditate. Derisit ob pravitatem.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 7
Salvete, femora detecta, 28. Salve, sancte pes sinister,
Ensis et arma sunt abiecta Salve, o bone magister,
In corporis passione Salve. foramen vulneris,
Pro nostra dilectione. Tu laus humani generis.

24. Salvete, sancta genua, 29. Salve, latus sulvatoris,


Prodiistis ad ardua Salve, vuluus redemptoris,
Et petistis humilia. Salve, sanguis veri floris,
Curvata ad vestigia. Salve, aqua mundatoris.

Salvete, crura Domini, 30. Salve, o cor, aruisti


Salus ut esset liumini, Ut foenum. quando subisti
Cucurristis in spinosa, Mortem volens, quani sitisti,
In aspera ct caenosa. Dum in cruoe perstitisti.

26. Salvete, pedes gloriosi, 31. Salve, o dulcis anima


Iii esurie et in siti lesu Christi peroptima,
Quaesistis ovem perditam, Tu sensisti, qnod tunica
Intor lupos absconditam. Tua tnlit Davitica.

27. Salve, vulnus dextri pedis, 32. Salvete nunc, o omnia


Salve. o spes firmae aedis, Membra Christi felicia;
Salve, clavis, salve, sanguis, Toia nostra familia
Salve, o aencc anguis. Stat victrix in victoria.

Or:it. ins. (.'ainiii-nsp anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 4, 1 pur-


purati. - 4, 2 Et fiagellatione immaculati. - 4, 3 Nos manus et. - 4, 4
Hirsutos non conpusufrunt. - 7, 4 Quae caelo ful<;ens.- 8, 3 o nares. -
B, 4 Et voe. - '">.4 Nimis fehlt. -- 17, 4 quae fehlt. - 20, 3 est fehlt. -
20, 4 effndi-ti. - 21, 3 cum fehlt. - 22, 3 nuditatem Cham; es fehlt eiue
Silbe. - 25, 3 Tu cucurristi in. - 29, 2 snlvatoris. - 31, 1 dulcis fehlt.

55. De PassioneDomini mcditatio rigmica.

1. Adam nos per vetiii 0 si unquam, aninu,


pomi damnat esum, devuta fuisti,
Sed bumanum sic genus Respice in faciem
dolens pater laesum, modo tni Christi,
Misit suum tilium Contemplare speculo
incarnari lesum, in hoc corde tristi,
Per qaem plagis plurirais, (^uae et quantae, quot poenae
tandem morte caesum illatae sint isti;
Sunt salvati homines Ventre matris laluit
a poenis eoruni. more aliorum.
3. Est in diversorio 7. Regnum Dei nuntiat
ex domibus natas, per castra pergendo,
Vagit in praesaepio Orando pervigiles
arto reclinutus, noctes deducendo,
Pannis est humilibus Ter nostrae miseriae
ut pauper ligatus flet compatiendo,
Lacteque virgiueo Cum luda et aliis
matris adlactatu?, cenam comedendo
Positus in medio ludae pedes abloit
duum iurnentorum. et discipulorum.

4. Primiis sanguis funditur 8. Orat patrem, transeat


in cirrumcisione, calix hic doloris,
Offertur lerusalem Guttaeque sangoineae
cum oblatione, decurrunt sudoris,
In Aegyptum ducitur Traditur consilio
cum afflictione, Indae proditoris,
Subditur parentibus A ludaeis capitur
in conversatione, Christus, rex honoris,
Quaesitusin medio Vinculis constringitur
sedebat doctorum. instar nefandorum.

5. Ut peccator innocens 9. Tradunt in cousilium


lesus baptizatur, pontiticum ludaei
In desertnm spiritu Et condemnant, filium
suo agebatur, cum se dixit Dei,
Ubi post ieiunium Maxima opprobria
fame cruciatur, irrogabant ei,
Tribus a diabolo Turpi sputo macalant
vicibus temptatur, formam faciei,
Persequentumlapides Regem caedunt alapis
fngit ludaeorum. per manus servorum.

6. Exercet officium 10. Ad Pilati faciem


praedicationis, tandera praesentato
Lassatur laboribus, Barrbabasdimittitur
qoi est quies bonis, lesu condemnato,
Famera, sitim patitur Herodis iudicium
abandaas in donis, subit a Pilato,
Publicanis veniam Ibique ludibrio
dat remissionis, plurimo illato
Tolerat insidias Redit et percutitur
hic pharisaeorum. flagellis eorum.
7*
- 100 -

11. Ut rex cinctus tunica 15. Dum horarum spatio


chlamydeque bona trium pependisset
Et pro diademate Et exspirans spiritum
spinea corona, suum commisisset.
Pro sceptro arundine Cumque miles lancea
data, post haec dona latus transtixisset,
Flectit genu ironice Et sanguis continuus
gens ad malum prona, et aqua fluxisset,
Colapbi/at, conspuit Sepelitur a losepli
regem angelorum. more ludaeorum.

12. Crucem ad Calvariam 16. Hic redempte cogita


portaus oneratur, homo, quis et qualis
Qua tensus expanditur, Fuit, qui dum moritur.
tractus laniatur, terrae motus talis
Manibus et pedibus Et solis obscuritus
clavis perioratur, erat generalis
Sic adtixus stipiti Scissuraque lapidam
dire sauciatur, velique totalis,
Factaque divisio Multaque surrexerunt
est vestimentoruni corpora sanctorum.

13. Ad augmentum scandali 17. Compassasunt omnia


et confusionis suo creatori;
Christo vilem deputant Eris ergo durior
locum passionis, petra duriori,
Horam in meridie Si non sio compatiens
cracifixionis, eius, qui sic mori
Et in festo maximo Pro te sponte voluit,
est honus cum non bonis iungaris amori
Deputatus in medio Expurgatis vitiis
latronuui duorum. prius peccatorum.

14. Cum sic ad spectaculum 18. Nam dicit: Vocaveram


esset crux evecta, vos, et renuistis.
Adest liugua hostium, Manum meam extendi,
insultat infecta, et non aspexistis,
Nec danmatus tacuit Omnia consilia
latro causa recta; mea despexistis,
Sitit lesusomnia Et, dum in crucepaveram,
videns iam perfecta, vos non curavistis,
Aceto potatus est in interitu
et felle eorum. .ebo vestrorum.
- 101 -

19. Nunc vide propheticum 20. Non tnea, sed tua sum
in me adimpletum, culpa passus, homo,
A iuventute pauperem Quia tu de vetito
labore consuetutn, comedisti pomo;
A planta ad verticem Si mihi respondeas
plagis me repletum, compassionis dono,
Felle raixtum in cruce Dabo tibi vivere
potasse acetura, patris mei domo,
Danmatum turpissiraa Ut mecum in saecula
morte pessimorum. regnes saeculorum.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. o21. - - 2, 7 et


quot. - *'). i; iu doino. "- -\ 3 Guttique sanguiuei. - 8, 10 etaudorum. -
11, 2 clademque. - 11, 7 Flecti. - 17, 8 iungfris. -- 18, 9 interituro.

ii. De Passiune Domini.

1. Expurgator scelerum 4. Pauper rex efficitur,


Aeterni patris dextera Ut pauper dives tieret,
Descenditad saucium Potensprelo premitur,
Ad sanandavulnera, Ut impotensresurgeret,
Adduxit in stabulum Thristus crucitigitur,
Pietatis opera, Ut homocaelumscanderet,
Vinum dans et oleum Sol eclipsim patitur,
Caritate supera. Ut sidus luraen sumeret.

2. Hic est noster proximus, 5. Sic sorti nostrae miserae


Genitus de virgine, Contulit subsidia,
Pro nobis novissimus, Duxit lapsos scelere
Rex in caeli culmine Ad caeli fastigia,
Factus est humillimus, Mortis vivus asperae
Frixus in sartagine, Passus est fastidia,
Xos raperet potentius Ut sanaret, viperue
Hostium voragine. Quos laeserat invidia.

3. Poenis se innexuit, 6. 0 quam mira circa nos


Ut nos a poenis solveret, Dei patris dilectio !
Saccumnostramtexuit, Ut salvaret servulos,
Ut fallentem falleret, Non pepercit tilio.
Funera sustinuit, 0 summae potentiae
Ut funnsnostrumvinceret, Quam miranda passio,
Carni se immiscuit, Condicionis miserae
Ut carne nos redimeret. magna redemptio!

Collect. ms. Llantoniense (?) saec. 18. Cod. Coll. Corp. CUristi (Jxonien.
59. - 1, 4 Et duxerat in. -^ Abschrift. v.Op .Rev. H. M. Bannister.
- 102 -

57. De Passione Domini.

Virtus angeloram deluditur,


Caput honoris pnngitur,
Vultus decoris spernitur,
Dextra vigoris foditur,
Laeva rigoris tunditur,
Gressus ductoris figitur,
Gustus saporis laeditur,
Latus pastoris scinditur,
Sponsus amoris inoritur,
Fructus cruoris perditur.

Collect. tns. S. lacubi in Insula Leodii saec. 13/u. Cod. Darmstadien.


2777. add. saec. 14. - Zwischen v. 5 und 6: Speculum sine macula detur-
patur. Das Einscliiebsel stort den 'Vers und den Gedanken.

08. Verba Crucilixi.

Dulds umice, vides, pro te quos porto dolores,


Nil pro me patior, immerito crucior.
Hic pro te tixus, toto sum corpore tensus,
Crimina quippe tua sunt mea supplicia.
(^uautumcunquepotes, non cessesreddere grates,
Nam rneus iste dolor est tuus altus bonor.

Collect. ms. Gemmetieense saec. 10. in. Cod. Kotomageu. 26 (A 2t*'J.)


add. saec. 12. - 2 und o umgestellt; nach 4 folgt noch ein uberzaliliger
Pentameter:
Amodo non moreris, vivere si milii vis.

59. Planctns Christi patientis.

Kosjiice, peccator, an non sim verus amator.


Eu, pro te raorior, non est dilectio maior.
Kespice, qui transis, cum sis mihi causa doloris,
Vulnere sto plenus, pro te nimis undique laesus.
Sic, homo, sto pro te; curn peccas, desine pro me.
Spinae, crux, clavi, mors, poena, quam toleravi,
Ostendunt, qua vi miserorum crimina lavi.

Collect. iii-*. Mc.niisterii II M. Vallis Pisii (Ord. Carth ) saec. 15. Cod.
Vatican. Reg. 349.
60. Laas crueis.

1. Salve, Christi crux praeclara, 8. Ne nos fallant blanda viae


Arbor astris pulclirior. Neve frangant aspera,
Facta reis cx aiuara Ut in nocte sic in die
Mellis stilla dulcior, Dirigens itinera,
Vitae uobis viani para, Nos utrique, Icsu pie,
Dux effecta gratior. Tempori contcmpcra.
2. In te nobis sumnii ducis 9. Salre, vitao ferens fructura,
Dulcescit memoria. Vitis salutifera,
Qui conformansse caducis ('uius fructusnonad lu[c]tum.
Inter haec mortalia Sed per lucis opera
Mediante scala crucis Lapsum levat et seductum
Ad se traxit omnia. Reducit ad supera.

3. Snlre, scala, quam erexit 10. Prosint nobis data gratis


Inclinata deitas, Tua, lesu, munera,
Cuius et nos non ilespexit Prosit opus pietatis.
Dcspecta sublimitas, ProsiV victrix ilexter.u
Sed ad sumraa iam provexit Suminae regna claritatis
faelum tangens summitas. ])ans jio^t levae inunera.
4. Qui per crucem triumphasti. 11. Salve, lignum. cuius Eva
Crucis cpem porrige, Non seduci sperie.
Quos per carnem liberasti, Scd laetatur a primaeva
Carne pressos erigc. Salvari niollitir
Et in viara, quam parasti, Temperata lege saeva
Vitae cursum dirige. Letalis sententiae.

5. Salre, signum et insignis 12. Salve, signum singulare


Vexillurn \ictoriae. Salutis ct gaudii,
(x)uod erectum a malignis Lignuin, inquam, salutare
Pro voto malitiae Singularis pretii,
P)is praestat et beuignis Throtius. s<'('jitnnn et altare
Verae fructum veniae. Dci factum tilii.

6. Corda poteus expiare, 13. Salve, thmnns, quem ascendit


Purga cordis oculum Rex passurus gloriae,
Cor invitans ad praecarae (^uibus pio ciiiulescendit,
Virtutis spectaculum, Suae servos u'ratiae
Ut et nobis salutare Sub servili, quam praetendit,
Sanctum sis signaculum. Redempturus specie.
7. Salre, cuius ad insigue 14. Salve, sceptnim, immortalf
Columnae miraculurn Disponens imperium,
Nunc in nube, nunc in igne PerquodCbristus,duniniurtale
Praecedebatpopulum, Solvit domicilium,
Sanctae crucis non indigne Suis dedit aeternahj
Praesignanspatibulura. Regui participium.
- 104 -

15. Salve, clara crucis ara. 18. Salve, verae spes salutis,
Rubens agni sanguine, Per quam fit redemptio,
Quam sacravit, qui uos lavit Dum longaevae servitutis
Ab antiquo crimine, Abiecto dominio
(Jui per crucem nos ad lucem Suo servum rex virtutis
Traxit a caligine. Sublimat imperio.

16. Salve, crux, qnam insignivit 19. Per te nostra sint uccepta
Sui vultus lumine, Christo sacrificia,
In qua semel obrlormivit, Morte cuius intercepta
Qui natus de virgine Mortis sunt imperia.
Semper regnat, semper vivit Prosit, precor, et accepta
Deus ens in homine. Salutaris hostia.

17. Mons sublimis, raonsprovisus 20. Cor expurgans a peccatis


A rerum primordio, Omniqne spurcitia
In quo nobis causa risus Post eructae vanitatis
Christi fuit passio, Lapsus et ludibria
Pro quo vervex est occisus, Nos ad regnum claritatis
Ut parcatur filio. Crux reducat praevia.
. ms. <'irencestrense saec. 13. Cod. Parisin. ll*t}7.

01. I»e Sancta Cruce.

Forma crucis sanctae tibi retro semper et aute;


Sit crux in corde, crux corpore, crux sit in ore;
Crux tibi sit redolens et dulci plena sapore;
Crux lumen vultus, tibi sit crux gloria virtus;
5, Crux oculis coram tibi sit nec desit ad horam;
Crux manibus detur, crnx auribus associetur:
Intus et exterius tibi semper et undique sit crux:
Crux tibi sit saltem vicibus meditatio septem;
Sit tibi sermo crucis quasi fons et copia lucis;
1U. In cruce sacrata tibi sit data vita beata.

Orat. nis. (,'aelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazariu.


3897(605).

62. De Passione et Cmce Domini.

Talis es et tanta, crucifixi passio sancta,


C,)uodde te fari, nunc scribere, nunc meditari,
(Jui tibi sunt cari, nunquam debent satiari.
Tu vitam donas cunctis, quos ipsa coronas,
'>. Et regis et munis, pascis, quos dulciter unis.
- 105 -

Vulnera nos satiant, quibus et charismata manant,


Nos Chnsti sanguis mundat, quo vincitur anguis.
Morte datur vita super omnia dona cupita,
Crux vitae clavis et odoris plena suavis,
10. Passio divina mortalibus est medicina.
Haec sunt vera bona. nimium dulcissima dona.
Vos precor, o fratres, in cordibus hoc teneatis,
Hoc pensate diu, vigilantes hoc studeatis ;
Istud dulce nimis stadium cor tollit ab imis.
15. Fratram nostrorum studium decet esse Minorum
In cruce praecipue, crucitixi sanguine, morte,
In quibus est animae iucunda refectio sanctae
Et via virtutis, spes nostra certa salutis.
Crux salvatoris est Fratris vita Minoris,
20. Intus plena, foris nimium caelestis amons
Ista snis loris hominis dux interioris,
Regula fit moris, operis, sermonis et oris.
Hic est ordo crucis, qui ducit ad atria lucis,
Qui regit et servat, Domino sine fine gubernat.
25. In cruce fundatus noster fuit ordo beatus,
In cruce fulgebit, perfecte dum remanebit.
Noster Franciscus, crucifixi dulcis amicus,
In cruce se fixit, studuit, dum corpore vixit ;
In cruce pugnavit, inimicos cium superavit,
30. Corpus prostravit, cruce mundum suppeditavit,
Rite laboravit, quoniam super hoc vigilavit.
Frater, dum vivis, crucifixum scmper honora,
In cruce vulneribus studeas, meditando labora,
Qualia sit passus, memor esto qualibet hora,
35. Qui mala sustinuit pi-o te nimiura graviora,
Quam sint, quae pateris, et longe deteriora.
Tnnc patienter agis, si Christi sanguine, plagis
Cor tibi munire studeas, accendere mire.
Sit tibi plagarum studium super omnia carum,
40. Et crucis et mortis tibi sit meditatio fortis.
Passio cor pungat, aspersio sanguinis ungat,
His delecteris ct gaudens haec mediteris.
Nitere tu de morte lesu portare dolorem,
In cruce gaudc, fortiter aude ferre laborem,
4.b. Tu crucifixi sanguine Christi mundificatus
Ista sequaris, ne verearis flere reatus.
Eximiurn crucis boc studium tlos est studiorum,
Quod valide, sapide, cupide cor pascit eorum,
Qui cnpiunt, sitiunt, veniunt ad regna polorum.
50. 0 mi, Francisce, pater inclite, dax cnicifixe,
Te precor obnixe, mihi cordi stigmata misce,
In cruce fervere. fac me cor semper habere,
In cruce me stare facias, ardenter amare,
Me cruce laetari facias et te comitari,
55. Ut valeam verc Domino sine fine placere.
0 mi Christe lesu, mea spes et lux oculorum,
0 mi dulcis amor, reqaies et vita buuorurn,
0 dulcedo men, cunctorum plena saporum,
0, qni pro nobis amor es crucifixus amorum,
60. Tu me sanctorum numero coniungc tnorum,
In medio quorum resplendet vita Minorum.

<>rat.ms. (Jaelcstin. .s. Mariae de Parisius saec.15. Cod.Mazarin. 9897(605)'

63. Ite Cruce Itomini.

Triumphale lignum crucis, 2. Te adoro propter illum,


Tu nos seductos redacis <>!uiper te gregem pasillum
Ad superna gaudia, Reduxit ad patriam,
Portas pandis verae lucis, Confringens per hoc vexillum
Claudis fauces hostis tiucis Mortis vectes et &igillum.
Divina potentia. Signans infernalia.

Orat. nis. Pragense saec. 15. Cod. Pragen. XIII H -'ia.

f>4. De Sancta Crute.

1. 0 crux. ave, spes unica, 5. A maligno me protege.


Arbor salve suavissima, Crux alma, omni tempore,
Quam Cliristus sua gratia Cum insorgit lemptatio,
Morte dicavit propria. Sis mea liberatio.

2. Te sacra 1'hristi po$.sio 6. In adversis refugium.


Et sanguinis effusio Contra hostes subsidiuui.
Colendam omni populo Contra Satanae iaculum
Consecravit in saerulo. Tu mibi sis obstaculum.

3. Ad cuius nunc memoriam 7. Tua potens tuitii>


Et passionis gloriam Me purget omni vitio
Te adoro, te veneror.
Per te salvari deprecor.

4. Sis mea tu protectio 8. 0 crux, tuum signaculum


Et in cunctis defensio, Sit mihi propugnaculnm
Me intus et exterius Et Diotibus illicitis
Conserves horis omnibus. Et actu turpitudinis.
- 107 -

9. Contra omne periculum 10. Ne turpis cogitatio


Crux mihi sit umbraculum, Aut carnis delectatio
Ab acstu libitudinis Ad consensumme pertrahat,
Conservet arcein pectoris. Crux scmper me custodiat.

Miss. et Ltrev. ms. (Joronense saec. 14. Cud. V.-itk-an. 4757. - 4, 2 Et


fehlt. - Abschrift von Kov. H. M. Kamrister.

65. l>e Sancta Cruce.

1. 0 crux. ave, sanctissima, 9. Sub hoc vexillo maneant


Spes nostra nobilissima, Fideles, ut non pereant,
Salus mundi verissima, Crucis amici gaudeant,
Omni laude dignissima. Vitam aeternani habeant.

2. In te lesus dulcissimus 10i In umbra huius arboris


Pependit suavissimus, Salus mentis et corporis
Rex noster invictissimus, Faxque donatur pectoris,
Per quem salvari credimus. Fluctus pacantur aequoris.

3. Qui te portare voluit 11. In te latont deliciae


Et pendens in te doluit, Et speculurn rnunditiae,
Cuius amor apparuit, Per te donantnr gratiae
Pro nobis dum occubuit. Cunctis, qui sunt in acie.

4. 0 crux plena dulcedinis 12. In te decor et gaudium,


Et summae pnlchrituilinis, Sapor et odor cordium,
Aspersione sanguinis Piae mentis solaciuni
Inebria cor hominis. Et dulce refrigerium.

5. Qni te laudare nititur 13. Tuus amor eximius


Et dulciter amplectitur, Nos satiet interius,
Bcatus, qui te sequitur, Nihil sit nobis dulcius
Donec vivit et moritur. Quam crucifixus filius.

6. 0 crux sole splendidior, 14. Amor tuus nos caj>iat,


Omni melle suavior, Introrsum qui nos rapiat
Tu es auro praeclarior Et exsultare faciat,
Et balsamo fragrantior. Donec lesus adveniat.
7. 0 bona crux, amabilis, 15. 0 crux, nostra salvatio,
]n cunctis venerabilis, lustorum consolatio,
Tu es thesaurus nobilis Esto nobis protectio,
Et portus delectabilis. Lux cordis et refectio.
8. Tu es vcxillum gloriae. 16. 0 crux, vera laetitia,
Per quam fiunt victoriae, Plena caelestigratia,
Tu clavus domusregiae, Per tc simusin patria,
Porta caelestis curiae. (,)ui stainus in miseria.
- 108 -

17. In hora nostri obitus, 18. Sit crucifixo gloria,


In qua exibit spiritus, Quem benedicant omuia,
Adversus hostis impetus Sibi virtus. iraperia,
Tuere nos divinitus. Clara laudum praeconia.

Orat. nis. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 1"). Cod. M-izaria.


3897(605). - Eine kurzere Form des Liedes XXIII, 29.

6ti. De Sancta Cruce.

1. Maximum solacium 5. Est in cruce Domini


animi languentis, gloria decoris,
Suspirantis, avidi, Copia dalcedinis.
Christum sitientis initium saporis,
Sitis in gemitibus Poculum inebrians,
multis et lamentis, stimulus ainoris
Est in cruce Domini Et evacuatio
mundurn redimentis. planctus et maeroris.

2. Crux est, in qua pascua 6. Meutium iucunditas,


sunt deliciarum, requies secura.
Virtus et amoenitas, Pax interminabilis,
cibus animarum, pulcliritudo pura,
Iimumerabilium Per crucem acquiritur
dona gratiarum, gloria secura.
Quae per cuncta rcdolent Crucis amatoribus
climata terrarum. nunquam peritura.

3. Splendor indeficiens, 7. In cruce cibaria


claritas divina, sunt mansuetorum,
Regula iustitiae, Tota spes fideliuin,
vitae disciplina clara lux caecorum
Et nostrorum vulnerum Et claudorura baculus.
dulcis medicina, censusegenorura,
Per quam omnes liberi Firmitas debilium,
simus a raina. salus intirmorum.

4. Crux est odorifera, 8. Crux est pavor daemonum


plena gaudiorum, et morsus inferni.
Scala perfectissima, Per quam ttuxit radius
portus electorum, luminis aeterni,
Hic fons est caelestium Regis invictissimi
desideriorum, gratia superni,
Fervor et incendium Utinam hoc videant
cordium iustorum. homines moderni.
109 -

9. Crucis beneficium 14. Omnis homo studeat


debet plus amari, crucem revereri
Recoli frequentius Crucitixi nobilis,
et desiderari, amatoris veri,
Nec deberent homines Si vult in caelestibus
unquam satiari maximus haberi
Crucitixo Domino Et beatam faciem
recte famulari. eius intueri.

10. Crucis beneficio 15. Vulnera remedium


sumus liberati, sunt nostri languoris,
(t>ui eramns perditi Haec pretiosissimi
atque maculati, vasa sunt liquoris,
Modo sumus roseo Terminus exsilii,
sanguine mundati, requies laboris,
Patri clementissimo Ibi sapor hominis
reconciliati. est interioris.

11. Doleo, quod homines 16. Felix, qui vulneribus


plures boc ignorant, istis vulneratur.
Qui nec crucem diligunt Pretioso sanguine
nec crucem honorant Doniini potatur,
Nec in cruce Domini Pascitur, afficitur
student nec laborant, et inebriatur,
Ideo post obitum Gaudet mirabiliter
in inferno plorant. atque iucundatur.

12. Crucis desiderio 17. 0 suave vasculum,


corda sint ignita. redolens unguentum,
Ifi qua nostra iacnit Sanguis, qui languentium
et pependit vita, es medicamentum,
lesus, amor omniam, Da virtutum omnium
salus intinita. nobis incrementum,
Per quem sont et saecula Cordium solacium
cnncta stabilita. et delectamentum.

13. (.'hristianus quilibet 18. 0 pretiosissime


sit in cruce totus, sanguis salutaris,
Cum sit ibi sanguine Sanguis, qui virtutibus
pretioso lotus, cunctis dominaris,
Cruci semper cupiat Nos a cunctis hostibus
vivere devotus, semper tuearis,
In caelesti curia Angelorum coetibus
si vult esse notus. iunge nos praeclaris.
- 110 -

r.i. 0 crux admirabilis,


dulcis et araoena,
Celebris hominibus.
caritate plena,
Per te nostri criminis
fracta est catena,
Ut salvemur penitus
ab aeterna poena.

Orat. ms. Carlcstin. S Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.


.3897(HU.",j. !l, ."> Nf<- delient, - 14, 4 amatores. -- Ki, 5 efficitur. -
19, »i fracta sunt.

(\1. In Resarrectione Doraini.

1. Pascha novum celebrate 3. Fulget novum testamentum,


Novo genere carminum, loseph exit de carcere,
Zitna vetus expurgate, Implet Christns sacramentum,
Rex, mediator hominum, (juein mulieres ungere
Hotno regnare fatetur Veninnt ad monumentum
Te luds unte tcrminum. lam lncis orto sidere.

2. Agnum ludaea seducit, 4. Florem raeriti deflorant


Cum loseph vendunt invidi, Iniquitatis scelera,
Suos loseph introducit, lustura prodere laborant,
(^iuonunquamintrant pertidi, Et tu, ludaea misera,
Nam stricta via, quae ducit Illum cur tradis, adorant
Ad i'cnum agni proridi. terra, i>ontus, sidera?
Collect. ms Veronense saec. 14. Cod. Oxonien. Bodl Can. Miscell. 95. -
Abschrift von Rev. H. M. Bannister. Vielleicht auch Cantio.

68. Salutatio Corporis Christi.

1. Ave, sub panis specie 4. Quod ille, qui sic potuit,


Te relinquens ecclesiae, Ita fieri voluit,
Hoc mirandum sacramentum Hinc tides et dilectio
Tuum fuit testamentum. Crescit atque devotio.

2. Panis formam intuemur, 5. Nam dum de te nos satias,


Sed sub formis confitemur Corde tibi nos socias,
Carnem iunctam deitati, Sanguis tuus vere potus,
Deitatem parvitati. ( aro tua vere cibas.

3. Panis transit substantia, 6. Hoc tidelis ac devotus


Sed manent accidentia; Percipit. infidelibus
0 miranda potentia! Calicis hnius potio
Sed non minor est gratia. Non salus, sed damnatio,
- 111

7. Bonis culpae purgatio, 8. Qui tuis sanctis manibus


Animarum refectio. Discipulis cenantibus
0 creatoris dignitas! Prostratuspedes abluis,
Quanta, qualis humilitas! Tu qui superbosrespuis,
'.i. Formam praetendens humilem,
Ad te placandum utilem,
Te tradit ludas osculo
Et pro vili rnunusculo.

Collect. ins. >S.Mariae Vallis Pisii saec. 15. Cod. Vatican. Reg. 349.

69. Salatatio Corporis Christi.

1. Ave verbum incarnatum, 3. Tu de caelis descendisti,


De supernis nobis datuin. Salus mundi advenisti
In altari consecratum, Et latroni pepercisti,
Pro salute mundi natum. Parce nrihi, corpus Christi.

2. Incarnatum verbum Dei, 4. Novi calix testamenti,


Miserere, precor, mei, Magni factor elementi,
Tu rae iungc semper ei, Cum virtute vescimenti
Ne iusurgant in me rei. Esto fixus meae menti.

Collect ms. Veronense saec. 14. Cod. Capit. Veronen. 823 (819). - 4, 3
vestimenti ? - Nach 4, 4 Fer tuam misericordiam. -

70. I)e Corpore (Jhristi.

1. 0 quantae perfectioiiis 3. Audi formain novitatis.


Est vis huius actionis, Plenam tamen bonitatis,
Cum sub manibushumanis Panisfit iJ, quod non erat,
Fit divina caro panis, Et non fit nisi, quod erat;
Et dignatar attrectari Hic conversio formalis
Ipse Cbristus in altari Non est, sed substantialis,
Factus eucharistia! Nec crevit substantia.

2. 0 mirandam novitatem, 4. [Non est bic] scnsussedfides,


Cum per verbi potPstatem Est,quodcredis,non,quodvides,
Formae manent ct tigurae, Etsi corpus est, quod tangis,
Sed vertuntur crcaturae! Non est tamen hoc, quod
Nam nec panis ncque vinum frangis;
Est hic postverbumdivinum, Nam si perfcrt tuum tactura,
Sed Christi praesentia. Nequit tamen esse fractura
Nec pati mortalir».
- 112 -

5. Quis ergo digne mirctur, 6. Res plena suramae virtutis


Cum boc sacrum celebretur, Est mysterium salutis,
Posse quemquam operari, Ibi nuntius caelestis
Quod nec valet cogitari; Est adiutor atqne testis
Vincit enim oninem sensum Et sacerdos ipse Deus,
Per mysterinm immensum Licet, sit minister reus
Illa pacis hostia. Implens ministeria.

Orat. ms. lohannis de Loprzticz saec. 15. Cod. Altovaden. 90.

71. I>e forpore Cliristi.

1. Tu sacerdos altissime, 6. Caritatis indicium


Pontifex quoque maxime, Ante crucis supplicium
Homo Deus verissimus, Monstrabas, lesu. miseris
Terrae caelique Dominus. Te dando cibum raortuis.

2. In caeli regnans culmine 7. Dono carnis et sauguinib


Caput et princeps maxime, Salus es factns miseris,
Pater ct frater generis Conclusis benedictio,
Nostri, dans vitam mortuis. Exsulibus reductio.

3. Tu viva placens hostia, 8. Hoc me cibo custodias


Immaculata, placita, Et benedicas, protegas
Perfecta sine macula, Ab omnibus pericnlis
Verissima, vivifica. Et aniraae et corporis.

4. Pro vita nostri generis 9. Per hunc, lesu dulcissime,


Oblatuscrucis brachiis Me fac consortemgratiae,
Aeterno patri luminura Per hunc in tuo lumine
Nos pascasin perpetuum. Mc fac consortemgloriae.

5. Ad crucis tu patibulum 10. Tibi pro dono maximo


Patri fecisti debitum, Sit gratiarum actio,
Et ideo cum gloria Laus, virtus, iubilatio.
Es exaltatus maxima. Aeterna gloriatio.

Orat. ms. Pollingense anni 1505. Clm. Monacen. 11922. -2, 2 et fehlt.
- 3, 2 placida. - - 4, 3 luminis. - - 4, 4 pac;i-. -- 1, 1 Dono corporis et

72. De Corpore Christi.

Nunc amoris indicia 2. Tua, lesu, praeconia


Christi pangamus inclita, Et inaudita niunera
Quo sic se ipsam tradidit Affectu semper debito
In cibum pro famelicis. Da promere cum iubilo.
- 113 -

3. Quae te vicit tunc caritas, 7. Te per cruorem roseum,


Te ipsum cum tradideras Nostrae salutis pretium,
In mortem et in pascua, Precor, ut mente debita
Quibns nulla sunt meritaV Tua tractem mysteria.

4. Tu patri sacrificium 8. Per tuain, lesu, gratiaui


Amoris per iucendiuni Fac me per fidem debitam
Oblatus saluberrime Affectu ardentissimo
Ara crncis acerrimae. Huic me dare mysterio.

5. Hac hostia mnndissima 9. Da cogitare placita


Mundi cuncta peccamina Et faceie gratissima,
Tnlisti per opprobria, Ut mundus corde, corpore
Per mortem, per supplicia. Te sumam, o dulcissime.

6. Caritatis dulcedine 10. Tanti fructu mysterii


Tno nos lavas sanguine, Virtuteque paracliti
Patri nos pacas dulciter, Custodis et angelici
Prorsus ineffubiliter. Dona munimen animae.

Orat. ms. Pollingense anni 1501. Clm. Monacen. 1192'..'. - 4, 4 Et ara


crucis. - 9, 3 corde et corpore.

Dreves, Pin Dictamina. VII.


DE BEATA MARIA V.

8*
73. De Nomine BMV.

1. Ave, gemma pudicitiae,


Maria conregnatrix gloriae,
Hoc Domen praestat ceteris
Quinque formatum literis.

2. Te magnam prima litera,


Almam praesignat altera,
Tertiaque te regnantem,
Quarta vero imperantern,
Quinta te agnam nuntiat,
Agnam, quae labem nesciat.

3. 0 virgo, mater Domini,


Tuo beato nomini
Nostra sub&cribe nomina
In libri vitae pagina.

Orat. ms. Campenseanni 1462. Cod.Darmstadien.521. - 2, ^ que fehlt.

74. Ad singula membra B. Mariae V.

Benedicta, oranibus 3. Benedicta castitas


Per quam mulieribus Carnis, ex qua deitas
Datur benedictio, Nascitur in homine,
Landent te per omnia Quem tu, virgo, generas
Omnium praeconia Et, quod prirao noveras,
Laudum privilegio. Non perit in virgine.

Benedicta maxiine 4. Benedicta, gaudium


Virginalis animae (Jomprehendensomnium,
Singularis puritas, Fidelis auricula,
Cuius in palatio Quod credendo concipis,
Parat Dei filio Dum caelestis suscipis
Mansionem trinitas. Nuntii oraculum.
- 118 -

5. Benedicta viscera, 12. Benedicta ubera,


Contra iuris foedera Lacte quorum tenera
Sancto feta spiritu, Eius aetas alitur,
Dei patris filium Qui digne sumentibus
Quae per trium mensiurn Cibus est credentibus
Baiulant circuitu. Nec sumptus consumitur.

6. Benedicta pariens 13. Benedictus gremii


"Ventris nec aperiens Locus Dei filii
Virginale ostiura, Digna facta sessio,
Sicut sol non aperit Qui sinml caelestibus
Yitrum, qnaudoexserit Praesidet spiritibus
Ab introrsum radium. Et fovetur gremio.

7. Benedicta genua, 14. Benedictum lectuli


Quibus vitae ianua Vice caput parvuli
Vagiens excipitur, Refovens pectusculum,
Et quae pondus sustinent, Cum vel somnus capitur,
Quod caeli non continent, Vel duni mainma sumitur
Quod mundo non capitur. Sacri lactis poculuin.

8. Bcnedicti oculi, 15. Benedicta brachia,


Quibus regem saeculi, Quibus portans omnia
Mater pura, respicis, Portitari voluit;
Eius contemplatio Simeon hoc gaudio
Omni plena gaudio Semel fretus taedio
Vultibus angelicis. Usum vitae habuit.

9. Benedictae genulae, 16. Benedicta manuum


Quae ad illam sedule Dignitas, qui actuum
Se astringunt faciem, Uiversorum baiula
Cuius visu oniDium Coaptant panniculos,
Obtutus caelestium Qni credentes populos
Nullam capit satiem. Purgant culpae macula.

10. Benedicta labia 17. Benedicta capitis


Super favum dulcia Species, in abditis
Dei sapientiae, Semper gaudens occuli,
Quorum gaudet osculis Non videri gestiens,
Promissus a saeculis Sed videre fugiens
Dilectus ecclesiae. Omnein pompani saeculi.

11. Benedictum caelitus 18. Benedictus gressuum


Collum, quod humanitus Motus, se ad arduum
Araplexantur brachia Semperiter dirigens
Partes mundi superas Atque in castodia
Pariter et inferas Lapsus omnis nescia
In se continentia. Viam suam corrigens.
- 119 -

19. Benedictus vestium 20. Benedicta omnibus


Decor virginalium Benedictionibus,
Mmime supcrfluns Virgo plena gratia,
Atque alimoniae Tua benedictio
Tenor, sanctimoniae Nostra sit protectio
Yirginali congruus. Virtus et victoria.

(irat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

75. Ad Dominam nostram sanctam Mariam sedentem in thriniu.

Gaude, regina nobilis, Oui lassi ad te veniuut.


Virgo incomparabilis, Qui te amure cupiunt;
i,|uae in vestitu candido. Qui ave per articulos
Omniformi et fulgido, Depromunt tibi singulos,
Sola fulges in solio Adponunt geminas annulis,
Sedens imperatorio. Dum mulcent manum oscnlis.

Ad pedes. Itein.

2. Gaude, cuius
Affectuosis
pedibus
cordibus
6. Manus
liaecin nuinumea,
Tota mea ?pes in ea,
Devotiprosternuntur, 0 amplectenda
dextera,
(x>uospiis lustrant oculis Defende me et libera.
Et caris premunt osculis Ave dicam hic frequenter,
Et cordecomplectuntur. Tu ausculta
diligenter,
Attende, audi auribus.
Ad calciamenta. Quod tuis addo laudibus;
Ut te salutem dulcius,
3. <,>uampulchra es in calciis, Morabor hic diutius.
0 nata summi principis,
Superbiae calcatrix;
Hic nostris desideriis Ad digitos.
Tu faves nosque recipis,
Humilium amatrix. 7. Gaude, cuius digitos
Auro, gemmis inclitos,
4. Gaude,
gaude,
plusquamsancta. Dinumero
cumosculis,
Quaesub tua tenesplanta Aponensave singulis.
Draconis caput horridum,
Non permittas, ut respiret Ad brachiiim.
Nec se qnidem ut regiret,
Sedhostem
prenierabidum. 8. Gaude,
cuiussubbrachio
Reversis de naufragio
Aii dexteram.
lucundum est pausare,
Sub tam pio regimine
5. Gaudc, ad cuius dexteram Pro tuo dulci nomine
Recurrunt salutiferam, Da nobis accubare.
- 120 -

Ad ornamenta. 15. Gaude,quae verum amieum,


Fontem amoris unicum,
9. Gaude, quam Deus unnulis
Ornavitet muraenulis, Frequentasti
araplexibus,
Armilla,dextrochirio, Amoremredolentibus.
Torque, monili regio.
16. Ergogandeplusquammultum,
Et dilecti vide vultum
Adgenua. Singularigratia,
10. Gaude, in caius genibus Amplexantemamplexare.
In membris infantilibus Oscnlantem osrulare
Densbomosedit, Perenniconcordia.
Huc ardenter properat,
Quisquiste desiderat, Ad pectus.
( ito non recedit;
Devotos hic ad famulos 17. Gaude, in cuius pectore
Quiescit omni tempore
Maternos flectis oculos,
Pax, pietas et bonitas,
Dexterara praetendis,
Iucunditas, tranquillitas
Ut te totam habeant, Et suavitas et sanitas
De cetero ne pereant,
Et caritas, sinceritas
Te totain naptndis. Et veritas, securitas
Et puritas et bnnitas;
Ad sininii. Dum repausatin tam pio
11. Gauile,materorphanoruni, Lassusreclinatorio,
Veranutrix parvulorum, Hauritgustum
dulcedinis.
i,»uo lacte nutris gratiae, Levamenlassitudinis.
Sinu foves clementiae.
Item.

Ad ventrem. 18. Gaude, cuius supra pectus


Tuus pausat praedilectus.
12. Gaude, quae Dei filium
Tuampercarnem
proprium Quo nihilunquam suavius,
Nil dulcius, nil carius.
Ventris portasti thalamo,
Lactis potasti balsamo.
Ad ubera.

Item. 19. Gaude,


cuiusuberibus
13. Fac ad nostri solacium Super vinam fraglantibus
Dilectum tui uteri Melliti manant rivnli,
Nostrorum sempercordium Quibuspotantur parvuli.
Toti-. medullis inseri.
Ad Cor.
Ad cfremium.
Jn. Gaude, clara et insignis,
14. Gauile, quae pio tilio Cuius flagrat cor nt ignis,
In virginali gremio Quod coaptat se indignis
Dukcm infigens oculum Nec recedit a benignis,
Suavc dedisti osculum. Docens amare fortiter.
- 121 -

Virgo lenis atque laeta, Ad collurn.


Noster amor, spes et meta,
25. Collum tuum nobile,
Nostra corda locupleta,
Ut amore tuo freta Nobis tam flexibile,
Candens innocentia
Cor tnnm tangant dulciter.
Lac snperat et lilia.

Item.
Ad mentum.
21. Gaude, lucis tilia,
De tui cordis phiala 26. Gaude. gaude, cuius nientum
Propina uobis hodie Est amoris blandimentum,
Saporemdulcis gratiae, In qun floret bonitas,
Qui nostra tangat intima, Cuius os est verecundum
Quo nostra fraglat anima. Et ut rosa rubicundura,
In quo ridet caritas.
22. Pincerna sancti spiritus,
Nos irriga medullitus, Ad labia.
Ut corde plus quam ebrio
Flagrautes desiderio 27. Gaude, cuius sunt labia
Clamemus: Modo sufficit, Plus favo mellis suavia,
Cor enim nostrnm deficit. Cnius lingua est eucbaris,
Vincens dulcorem nectaris.
23. Gaude, mater vere bona,
Parvulorumtu patrona, Ad nares.
Qnos amoris dulci nexu
Cnrdis tui sub complexu 28. Gaude. gaude, cuius nares
Tenes nimis tenere. Suavitates singulares
Vivas, vivas semper clninant Spirant cum fragrantia,
Ad cor tuum, qui te amant; Odor tnus odor suavis,
Ave, ave non quiescit, Nnlli gravis nisi pravis,
Gande, gaude modum nescit, QQOpia mens fit ebria.
Te totam da pro munere.
Ad genas.
24. Rosa cordis, aperire,
(Juius odor fraglat mire. 29. Gaude, cuius Chris-tusgenas,
Te dignare dilatare, Venustatis flore plenas,
Fac cor meum anhelare, Amoris pressit osculo;
Infer turnn infra sinum, Bene menti te quaerenti,
Ubi tibi sit vicinum, Quae te sentit in praesenti
Ut vix se ipsum capiat. In pectoris cubiculo.
Hic repauset, hic moretur,
Ecce,iam postte movetur, Adsupercilia.
Te ardenter volt sitire,
Vult patenter iiitroire; 30. Gaude, quae supercilia
Noli, noli contraire, Semper habes stellantia.
Dcbes ei consentire, Cuius resplendent palpebrae,
Ut bene de te sentiat. Qoasnullae claudunttenebrae.
- 122 -

Ad oculos. Ornamenturn virginale,


::i. Gaude.
cuiussuntoculi Quodesttumnspeciale.
Lucentes ut carbunculi,
Pleui misericordia, Ad corunam.
Quibus nos, o mater pia,
Affectuose respicis,
Saluti nostrae prospicis. 37. Gaude, in cuius capite
Distincta miro lapide
Coroua lucet aurea,
Ad 1'aciem. <L>uum
vcstit lux aetlierea;
82. Fonset genac\erecundae, Vuamvere hi perficiunt,
Instar rosae rubicundae, Qui te ex corde sitiunt,
Luce tuae faciei Qui te amantessentiunt
Cedit lux meridiei. Et cnram carnis uesciunt.

AJ aures.
Ad corpus et animam.
33. Gaude, in cuius auribus
Organids carminibus 38. Gaude, virgo dulcissiraa,
V<>xconcrepat angdica Cuius corpus et anima
Et omnis caeli inusica, Singulnre miraculum,
Ad laudem et ad omnia Mir;i'-ulorum speculum.
Tu dulcis es materia.

34. Gaude,suavisharmonia. 39. 0 spenilummunditiae,


Nova caeli melodia ^lundis infulgens cordibu»,
Organizans
in camenis, Vassummae
excellentiae,
1'raeis omnes cantilenis. Gemmis ornatum omnibus.

35. 0 sauctorum philoraena,


40. 0 angelorum gloria,
Gaude, plaurle, laude pleua.
Quae
tantocanisclarius, Laus,honoret laetitiu.
Qunnto laetaris amplius. 0 inclite flos virginum,
0 mediatrix hoininum.
Gaude, quae plenitudine
Ad eaput.
Decoris stolae geminae,
36. Gaude, cuius caput cingit, Tam corporis quam animae,
Et decoras conias stringit Ornata es pulclicrrime.

Orat. ms.Franciscan.saec.14. in. (Privatbesitz).- H, 4 »4. Hic


faves desideriis nosque. Tu fehlt. - 4, 1 Gaude, plu.- qnam sam-ta,«jaude. -
17, 9 puritos, bonitas. - 3, 1 cuius oculi sunt. - "!"">.2 laude tehlt. -
Das Lied enthiilt eine ganze Reihe von Entlehnungen. 8n ist 1, 1-2 ent-
lehnt aus Anal. XXX, S. 129, Str. 8-, Str. 11 = XXX, l.o, Str. 26;
Str. 12 == XXX, 136, Str. 2; Str. 13 = XXIII. Nr. :,4. 1. V,-*,,. K. 7-10-
Str. 14 == XXX, 136Str. 4; Str. 15 = XXX, l.Ui, str. 3: str. 16= XXX,
131, Str. 9 ; Str. 24 aus einemLiede, daszu MoneNr. 126grhnrt : Str. 38 =
XXX. 129,Str. 9. Dieslegt den Gedanken
nahc.dal'sdasGan/n](.diglich
cin *'r]it'> sei.
- 123 -

76. I>e Ammntiatione B.Jl.V.

1. Fortis ut mors dilcctio. 4. Magiia sunt haec miracula,


Qua durum tit suave; Quae manant ex amore;
Ut sancta refert lectio, Amoris ardet facula
Nil est amanti grave. Nec uritur ardore.
Amor nos traxit a vae, De Gabrielis ore
Dum de caelesti solio Dum virgo sumit verbula,
Fit Gabrielis missio Frondescit Aaron virgula
In virgnis conclave. Omni carens humore,
0 felix, iuquit, ave, Et vellus madet rore,
In te fiet conceptio, Nec terram tangit stillula,
Sed non pudoris laesio, Cum virgo sine macula
Tu tantum Deo fave. Mcietur mater fore.

2. Auditis his obstupuit 5. Mira matris integritas


Puella Deo grata In ventre Deum vexit,
Et, ut pudicam decuit. Ut solio divinitas
Silebat salutata; Portantem se protexit,
Ne fieret turbata, Fro noliis se despexit
Mox angelus retexuit. Vera Dei sublimitas,
Modum partus exposuit, Dum intirmatur sanitas,
Quod foret illibata. Qiue inori non neglexit;
Qua serie prolata Sed, quando resurrexit,
Ara caelestisclaruit, Vera patebat deitus.
Dum virgo verbo paruit Et sic probatur caritas,
Et mansit impraegnata. Qua Deus nos dilexit.

3. Archangelus regreditur. 6. 0 domina dukissima,


Qui venit haec narrare, Yultu nitens decoro,
Et giavida relinquitur 0 mater clementissima,
Puella sine pare. Virili carens thoro,
0 decus singulare! Te postulans exoro,
Virgo mater efficitur. Ut, quae feci, nequissima
Creator est, qui gignitur Pellantur et turpissima,
Et Dei salutare. Ne daemon trahat loro;
0 pectus puellare, Condonans, quod ignoro,
Thesaurusin te tegitur, Ad gaudia clarissiina
Virtute cuius regitur Nos transfer, beatissima,
Caelum, tellus ct mare. Ducensque caeli choro.

7. 0 mater humilitatis,
In qua Deas incarnatur,
PQlcbra et admirabilis,
Cui nulla comparatur,
Gaude, nam tuis bracbiis
Divina virtus portatur
- 124 -

Foveturque obsequiis
Atque mamilla lactatur,
Tuis favet imperiis
Nec non precibus placatur;
Impetra nobis miseris,
Ut raox ad te dirigatur
Spiritus et his gaudiis
In sempiternum fruatur,
Et populus incredulus
Ad lesum per te convertatur.

Collect. ins. Carmeli Treviren. saec. 15. Cod. Treviren. 306. - - 2, 8


Quo floret. - - 5, 3 Ut solis. - 5, 4 te. - 6, 6 Ni- quae.- Str. 7 scheint
- Inhalt und Form legen dies gleichmafsignahe - kaum zu vorstehendem
Liede zu gehoren.

77. Salntatin Angeli ad Mariam.

Ave, plena gratia, 3. 0 speciosissima,


Virgo, vas honoris, Depone timorem
Audi verba nuntia Vanaqne non aestima.
lucuncli rumoris, Quam denuntio, rem.
Pro tua muuditia Tu es coniunctissima
Me venisse noris Deo per araorem,
In mundum superis Te Deus elegit,
assumptus missus ab oris; vas uobile, vas in honorem;
(x>uicaelum terramque simul Convenit. ut terris
formavit et aequor, caelestia numina places,
Art te me misit; Cunctis praeferris
iussa paterna sequor. sola Deoqne places.

Ista salutatio, 4. Miror totis sensibus


Novo facta more, Te tanta virtute
Quae, unde sit nescio, Loqui de caelestibus
Me replet stnpore, Mibi constitutae
Pectus meum sentio In mundi laboribus
Moveri timore, Atque servitute;
Non ego sperabam Non ego digna fui
sic adeunda fore. tali tantaque salute.
Ista salubria tu Unam de minimis
quo defcrs verba paratu, me video, vertor in imis;
Obstopeo mentis Vox tua sublimis
deficiente statu. facta iocosa nimis.
- 125 -

5. Maria, sis istius 0 Maria, dubium


promissi secura, Cor habere desine,
Erit tibi tilius Concipies filium
stupente natura, Sinc viri seinine,
Prius et posterius Tale puerperium
virgo permansura. Dabit suo numine,
Concipies puerum Cui tres personae,
rniro partu paritura; tria nomina sunt sine fine;
Naturae tu ius Qui, quia te reperit
violans gravis efficieris, fragrantem plus cinnamomo,
Illius, es cuius In tua se clausit
lilia. mater eris. viscera factus homo.

6. Quali modo. nescio, In his, quae tu asseris,


Venter prolem fundat, Toto corde gaudeo,
Quem carnalis actio Venisse a superis
Viri non fecundat. Nuuc te vere video,
Sine exercitio Scio, quidquid dixeris
Terra non fructum dat, De partu virgineo,
Senien ubi non est, Credo nam facile
fructus non inde redundat. omnia posse Deo.
Deticit effectus Si dubitasse vides
sibi causa deficiente, me, veniam mihi des;
Illeque defectus Tarda solet magnis
fit rerum lege manente. rebus inesse fides.

9. Olim qui aridulam


Virgam fecundavit,
Elisabeth vetulam
Qui nunc impraegnavit,
Te pudoris cellulam
Sibi praeparavit,
Virgo decora nimis, David de semine regis.
Vas. virgo, veniae, missum tibi suscipe Deum,
Solem iustitiae. regem paritura supremura.
Collectan. rus. Incert. Originis saec. 15. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1544.
7, o puerum gegen den Reim.

78. De Partu Virginis.

De crystallo scintillula, Curn sine paris copula


De rubo micat flamraula Patrem parit puellula,
Et clausa botri clausula Nec frangitur ampullula
Flos florum immarcescens, Virginei pudoris,
Plus flore flos flagrescens, Naturam nati floris
De lesse prodit virgula. Admirantur miracula.
- 12(3 -

3. De sigillo puerperae 5. Mater, virgo sunt paria,


Mirantur matres ceterae; Quae fuerant coutraria,
Patet, cnr sicco vellere Xec iam hac consequentia
Sit area rorata. Potest argumentari,
Cum virgo fecundata Nam in hoc singulari
Sit sine carnis opere. Naturam vincit gratia.

"t. Vivginitatis speculum 6. Remoto velo literae


Spc penetrat ad oculum Moysi lac ab ubere
Et salvum manet vasculum. Sponsa suxit in vespere,
^viid, zabule, mirarisV Dum virgo salutatur,
Secreti puellaris Et nobis distillatur
Signatum est signaculum. Ros caelestis ab aetbere.
Collect. ms. Veronense saec. 14. Cod. Oxonien. Canon. Miscell. 95.
5, 1 Pater, vir^... - Abschrift von Rev. H. M. Kannister.

79. De CompassiuneB.MV.

1. 0 ^lariu, recordare, 5. Cernis, inquam, pretiatum


Dum in sinu collocare Male, peius osculatum,
Sumptum de cruce filium Nam ore traditorio,
Prae amore voluisti, Ab amicis derelictuin,
Quo dolore hunc planxisti, Captivatum. dure strictum
Dic. castitatis lilium. Cnm fune ligatario,

2. Quam ardenter amplexaris, 6. Puuctum pugnis atque trnsum,


Amplexando osi-ularis, Proh, velatum et illusum
Deosculandoflumine Cumsputisblasphemantium,
Lacrimarum hunc perfundis, Flapellaturn, virgis caesum
Quas gemendo tu effundis Atque spinis dire laesum
Pro extincto lumine. Per manus coronantium.

3. 0 aurora veri solis, 7. Hinc sub mole crucis fessum


Patris parens, nata prolis, Nudum crucique impressum
Aeternae lucis oriens, Per clavos poenalissime,
Vultus tui virginalis Sitientem felle potum,
Rubens decor lilialis Dolui&se latus lotum
Pallescit velut moriens. Perfossumcrudelissiuie,

4. Cum prae cunctis tibi gratum 8. Exprobratum et derisum,


Patreni,sponsumex te natum, Blasphematumet occisum,
Dilectum quoqueDominum, Heu, populis a talibus,
Totum cernas vulnerosum, Quos in nullo molestavit.
Quem tu forma speciosum Sed ad vitam informavit
Pasti prae natis hominum. Doctrinis paternalibus.
- 127 -

9. Sic contemptum et deletam, 16. 0 dolorein amorosuin


Sic abiectum velut spretum, Et amorern dolorosnm
Leprosum abhorribilem, De unico fortissimum,
Nunc in sinu tuo cernis Tibi dantem, florens rosa,
Et nequaquamtalem spernis, Rubicunda, speciosa,
Sed foves diligibilera. Coloremtam niacstissimum.

10. Quem tu, virgo maternalis 17. yuae ut sol in caeli stellis
Atque mater virginalis, Cunctis erat prae puellis
Cura gratiae divitiis Decor» venustissimo,
Paris, pulchra spcciosum lam nunc pallens tenebrescis
Et suavis dulciosum Tenebrescensquemadescis,
Prae omnibus deliciis. Heu, tietu amaribsimo.

11. Sed est dirus, qui dulcebat, 18. Consolare, benedicta,


Et deformis, qui splendebat Nati morte bic afflicta,
Dccoris privilegio, Mors namque dans mae-
Tuque tui nescis florem, stitiam
Nullum prorsus cum decorem In honorem resurgentis
In vultu cernas regio. Et salutem mundi tieutis
Vertetur et laetitiam.

12. C^uis non tibi condoleret, 19. Ut quid ergo sic exarsit
Cum tam maestamte videret Doloi. quod in nullu parcit
Tis unicurn inspicere Virgineis visceribusV
Et amore liquefactum Curque plan^risImnc tatn dire,
Cor maternum et distractum Quem surgenteni niox redire
Gemitibus deficereV His sperasuuin inuneribus?

13. Cum res quoque insensatae :20. Pia, dulcis et bcnigna,


Sicut sol obscuritate Nullo prorsus luctu digna,
Et terra onra tremoribus, Si fletuin hinc eligeres,
l)urae petrae disruptura, Ut compassa redemptori
Velum templi cum scissura Captivato transgressori
Compussacsint maeroribus, Tu corredemptrix fieres.
14. l)um in cruce lenubrosum 21. Tunc non tantum condolere
Mundi iubar luminusum Maestae rnatri sed debere
Vitalem perdit radium, Me cerno grates solvere,
Et cor tuum maternale Tibi meae redemptrici,
Ob tormenium filiale Quae dc manu inimici
Uoloris sentit Uignatur me evolvere.

15. Si haec pavent vitam mori 22. Sed per vitam, heu, mis totaiu
Confonnantes sc duluri, yuis vel unam laudis notam,
Quo nullus dolorusior, Dic, tibi acceptabilem
l^uis lugendo cor non tuudat Milii dabit personare,
Ac geniiscens fklus fundat, Nisi velis me formare
petris &it putrosiorV Ad tc lauiJanduin habileui?
- 128 -

23. Si dictaret meditando, 29. 0 pudoris, heu, gravedo!


Si cantaret iubilando Cum sim vermis et putredo,
Tis laudes, o piissima, Condignus nulli horaini,
Simul omnis creatura, Unde miser superbivi,
Adhuc restant tibi plura, Quod maudatis contraivi
}sam cunctis es dignissima. Tam gratiosi DominiV

24. Non me tamen spernas reum, 30. Sequar ergo paenitendo,


Nam te talem fecit meum Suam crucem deferendo
Peccatum, neque fieret ID umeris memoriae,
Tibi nomen miseratrix, Spinis, clavis stimulatus
Nisi culpa mis damnatrix Et flagellis agitatus,
Veniam exigeret. Da, properem cnrsorie.

25. Atque regem aDgelorum, 31. jS"ecme sinas retardari,


Salvatorem saeculorum Imino hasta militari
Tis ventris domicilium Per ictus affectabiles
Nunquam digne hospitasset, Induratum cor peccatis
Ni mis scelus invitasset Tu transfigas, caritatis
Hunc Deum in exsilium. Dans plagas insanabiles.

26. Sic ditata, nam egebam, 32. Ob quas mundo moriturus


Sic plantata, nam marcebam, Vivam grate fruiturus
Es paradisus gratiae; Tis benedicto filio
Cur diescat gratiose Atque tibi, florum flori,
Favor favens favorose Quae es sola mis favori
De tua mihi facie. Tutamen in exsilio.

27. Larga donis et abunda, 33. Cum citatus comparebo


Da, quod fletu gemebunda Trpmebnndusque videbu.
Mis anxia petitio Heu, iudicem iustissiraum,
Per te fiat exaudita. Tam districte iudicantem,
Si hoc potes? iramo ita, Ut nec sinat vel quadrantein,
Ut munder omni vitio. Quinponderet,novissimum,
28. Ob amorem tai nati 34. Ubi non est appellare,
Fac me gratnm caritati, Sed oportet adprobare
Qua idem amantissime Sententiam finaliter,
Me indignum sic dilexit, Virgo mater, o Maria,
Quod ad mortemse despexit Tunc adiutrix assis pia,
Tam summecontemptissime. Ne daniner aeternaliter,
35. Sed nie vocet laetabundum
Verbum bonum et iucuudum.
Repletum omni gratia,
Verbum dulce verbum mite,
Praeoptatum Huc venite
Ad gloriae palatia.
- 129

Orat. ms S. Petri Salisburgren. saec. 15. Cod Petrin. a III 20. A. - Orat.
ms. 8. Petri saec. 14. [et 15.]. Cod. Petrin. a I 2n I!. -- '2, 4 profundis
AB. - 5, 1 Certis A. -- !.'{, 6 Compassae sicut A. -- 18, 6 Vertetur s. -
cundus et A. - 24, 5 Nec culpa A. - 32, 2 suiturus A. --33, 1 Tum
A. -- ,,Plarictns oratorius cuiusdam paupi-ris ail ln-at.im virginem, filium de
cruce depositum quasi sinu tenentem.u Al'..

sil. De V Duloribus [!MV.

Maria christifera, 4. lllustrata iubarc


Clara stella maris, Sacro, o serena,
Salutis puerpera, Passa sine compare.
Mente vulneraris, Doles Deo plena,
Simeon dum gladio Quem portabant viscera
Mitem te et blandani Tua, videns tensum,
Christi de supplicio Nostra propter scelera
Prodit perfurandam. In ligno suspensum.

Alma mater, pectore 5. Eia, de patibulo


Maerore confecto Dominum virtutum
Tu amisso pignore Quain maerenti oculo
Doles cle dilecto, Aspicis solutum,
i^ui laborem abstulit Factuni ut vas perditum
Mundi et reatus Forma speciosura,
Nec dolorem intulit Darique depositum
Tibi de te natus. Terrae pretio^um !

Rosa spinae nescia, 6. Ai'erbis doloribus


Spinis punota doles, His compatientem
Dum, qai tenet omnia, Divinis dulcoribus
Cara tua proles Fota sitientem,
A captivis crirainum Siilvum fac ab inferis
Nuntiatur tenta, Tecum rongauilere,
Lux secreta hominum Regna parem supcris
Lubtrans circumventa. Poli possidere.

Orat. ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15. Cod. Pctrin. a III 20. - Nacli
Auiiweis do- Akrostichous Maria miifste Str. o spatere Zutat sein.

81. De V Doloribus |{)IV.

. En, ego, lieu, vilissimus, Kt collamlo veneranter


Prae cunctis despectissimus, Teque rnoneo instanter.
Virgo, mater Dei pia, Ut milii MS adiutrix
Ob quintuplicern doloris In necessitatibus
Poenam gravis et maeroris Et anxietatibus
Deprecor,te, Maria, Sis tirma mihi tutrix.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 9
- 130 -

3. Obprimampoenam,quamintixit 6. Ob quartam puenam. cum


Simeonis, <juaepraedixit, videres,
Tibi prophetia, Pro quo nimium iloleres,
Quod esset tuam transiturus Ipsum stipiti afti^i,
Duloris gladius praedurus Per manns atque pedis duras
Animam, Maria. ('lavorum, heu, impressuras
Sic animam aftiri

4. (">l>secundam, quod amiseras 7. Ob quintam, cum exspirare


Natum, quem quaesieras Vidisti filium amare,
Cum gladio tiaioris Quid tu pertulisti!
Per tres dies, cum dolore, Et in ulnas tremorosa
Gravi corde et maerore, Tuque maerens, virgo rosa.
Coacta vi amoris. Gemens assumpsisti.
5. Oli tertiam, cum caritatis 8. Ob lias poenas, mater Dei,
Spiritus et veritatis Seniper tu sis raemor mei.
Tibi revel.ivit Meraento. quod vocaris
Tuuni tiliuni detentuni Mater tu clementiae,
Passionis et eventuin. Locum da i>aenitentiae,
Qui te solamine privavit. A quibus invocaris.
Orat. ms. Carapense anui 1462. Tod. Darmstailien. 521. - 1, 3 Te
virgo mater. - 1, 6 te felilt. - 3, 5 Aniniam gladius. - 6,2 ninii-.
6, 4 duru*. - 6, 5 impri-ssiirui. - 6, 6 Sic aiiimam Maria. - 7,1 Olj
quiiitaiu poenam, cum. - 7, 2 Vidiati niniium amare. - 7, 4 Et in auiniam
tremei"s.i - 8, 5 Et locum da. - 8, 6 Milii ct a quihus.

82. Hanctus Virginis.


1. Heu, heu, Christe Deus, 2. Orbata mater tilio.
Heu, heu, amor meus, Apostolos non video.
Te damnavit pharisaeus Sola quo vadam, nescin,
Viventem sine crimine. Non possum ultm vivt-ie.
lam pendens in patibulo, 0 ludaei, per errorem
luvare te non valeo, Occidistis redemptorem,
Mori tecum ilesidero, Munduni salvabit per amorem
le&u, lesu dulcissiiiie. !Suu hancta pas-ione.
3. Dixit Cbristus matri: [Mea],
Non vos turbet poena mea,
Praectdam vos in Galilea,
Resurgam die tertia.
lohannestibi filius,
Custos tibi et famulus
Eritque tibi baculus
]n hac mundi miseria.

(.'cillc-ct.ms. Veronensesiiec. 14. Cod. Capit. Vcrmnn. S23(819)A. -


C(.lU-ct.ms. Veronense8aec. 14. l.'od. Capit. Verourn. M.'"il821)B. - 2, 1
|ii-.irbata A, Ueorbatata B. - 2, 7 Lies salvat? - :!, '.'<Galilaeam AB. -
:!, f, ,4 trl.lt Ali. - 3, 7 E.pue tibi B.
- 131 -

83. Planctus B. Mariae V.

1. Contemplemur crucitixum,
Cruentatum et derisum
Cum Maria virgine.

2. Plorat virgo suuin natum 5. Gens ingrata ludaeorum


Denudatum,tiagellatuni, Pertidorumet malorum,
Cruci dirae condemnatum Coiupassione vacuorum,
In sui praesentia. Sic te morti tradidit.

3. Heu, fili, quid fecisti, 6. Plangat mecum plebs fidelis,


Heu, dolens me vidisti, Astra plangant et in caelis,
Heu, mortem sustulisti Me privavit mors crudelis
Cum maximo supplicio. Uulci meo filio.

4. Heu, vidi te dolentem, 7. Vos, christiani, quos creavit,


Heu, vidi lacrimantem Quos redemit, exaltavit
Et maerore deticientem Filius meus et salvavit,
Pro Maria virgine. Deo dicatis gratias.
De Levis, Anecdota sacra, p. 115 u. f. mit der Notiz nex nostro codice."

84. De Beata Maria V.

Tempore Paschali.

1. Mater Christi, noli flere, 2. Gaude, plane cesset fletus,


Cessit dolor, quia vere Redit victor leti laetus
lam surrexit, hoc dixere Et sanctorum secum coetus
Angeli, qui adfuere. Immortali dote frettts.

3. Fac ergo nos resurgere


Cuin electis et sapere,
Deum frui et cernere,
Quod erit vere vivere.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

85. Ad Beatam Mariam V.

Tempore Paschali.

1. Ave, virgo verecunda, Gaude, quae tripudio


Rubicunda,laetabunda, Laetabaris nimio
Cuius vultum quisquis videt, Resurgente tilio
De te gaudet, ad te ridet. Mortis ab imperio.
9*
- 132 -

3. Fac a nostro scelere,


Pia, nos resurgere,
Sursnm tolle variis
Cor oppressum vitiis.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 1, '"-'<


rjiiis-
que. - 3, 3 Et sursum.

86. I)e V Gaudiis BMV.

Gaude, virgo, concipiens,


Gaude, clausa parturiens,
Gaude nato resurgente,
Gande illo ascendente.
Gaude, caelo collocata,
Pacem nobis da, beata,
Et sis nobis advocata
Apud Deuui, virgo grata.

Collect. ms. Parisiense['?] saec. 16/ie. Cod. Parisin. 3639. - 8 virgo pia.

87. De V Gandiis BMV.

Ave, virgo concipiens.


Ave, virgo parturiens,
Ave nato resurgente,
Ave ipso ascendente,
Ave, caelo collocala,
Paceni nobis da, beata
Virgo Maria.

< Yillect. ms. 8. lacobi in Insula Leodii saec. If/i*. Cod. Darmstadien.
2777. add. saec. 14. --Wahrscheinlich ist iiberall statt Ave Gaude zu lesen;
vgl. Nr. 86.

88. De V Gaudiis BMV.

0 Maria, mater Christi. '2. Verbo sacro mox repleta


Quse de sancto concepisti Spe conceptus eras laeta;
Spiritu mirifice, Propter hanc laetitiam,
Gabrieli credidisti, (um qua salus est concreta,
Praemunita quo fnisti Fac, Maria, mortis meta
Veritatis indice. Ut salutem sentiam.
- 133 -

3. Naturalem contra morem 7. Elevatus ascendebat,


Peperisti genitorem, Ascendentem subvehebat
Virgo, mater, filia; Nubes supra sidera;
Tuae laudis ad honorem Astra tenens eligebat
Me praesenta debitorem Sedem dignam, qua sedebat
Patri cutn familia. Patris Dei dextera.

4. Tu de partu laeta tali 8. 1'ropter eius elevamen


Mihi luce sis tinali Tibi erat consolaraen
Salus et solaciutn, Tua post gravaraina;
Ne siin igne gehennali In extremis adiuvamen
Pro reatu criminali Et ruinae relevamen
Datus ad supplicium. Esto mihi, domina.
5. Mentem tuam conturbavit 9. Quinta vice laetabaris,
Et dolorem provocavit Dum in caelum levabans,
Sequensnati passio, Spes salutis hominum,
Te post mortem confortavit (,)uorum noxam recordaris,
Et post laetam restauravit Sed pro quibus depr<vai:s
Eius resurrectio. Incessanter Dominum.

6. Virgo plena pietate, 10. 0 medela noxae dirae,


Resurgente novitate Wihi velis subvenire
Laeta me laetitica, Mortis in itinere,
Me oppressurn gravitate Et cum dies erit irae,
Ne repelli sinas a te, Quam quis nequit praeteilre,
Sed tu me salvifica. Noli me relinquere.
Collect. ms. S. lacobi in Insula Leodisen. aec. I3/u. Cod. Darmstadien.
2777. add. saec. 13/u. - 10, 4 Ut cura dies.

89. De IX Gaudiis B.MV.

1. Gaude, cuius uterum Pastores accelerant


decenter ornavit Bethlehem tendentes,
Et ad opus proprium Verbum, quod audierant,
sibi coaptavit factuni requirentes;
Caeli rex et dominus Quaerunt et inveniunt
et, qui te creavit, et invenientes
Totus novemmensibus Te gauderefaciunt,
in te repausavit. tibi congaudentes.
2. Stella sole clarior, Sic et magi de longe
gaude, stella maris, veniunt dicentes:
Ex te clarus exiit Ubi est, qui natus est V
radius solaris; ad quem venientes
Singolaris gloriae Adorant et offerunt
dono gloriaris, dona procidentes;
Dum solem iustitiae, Laeta magos aspicis
virgo mater, paris. ista facientes.
- 134 -

5. Gaude, cuius brachiis 8. Partus tui munere


puer deportatur perit mors consutnpta,
Ad templum, cuni liostiis Porta patet gloriae
patri praesentatur, spe vitae resumpta.
Offerlur pro perJitis, Cura de morte rediens
sic pater placatur, ex morte caro snmpta
Et pax tuis meritis Ad paternae dexterae
reis redonatur. sedem est assumpta.
6. Cum Christus ad nuptias 9. Quando caeli soliutn
in vinum mutavit laeta ascendisti,
Aquam, qnibus hydrias Laeta caeli civium
impleri mandavit, turbis occurristi,
Signorum primitias Occurrentem filium
boc signo monstravit, plus laeta vidisti,
«Juo primas delidas Ad cuius consortium
mundo propinavit. laeta tunc venisti.
7. Ex te, vitae vinea, 10. lam regina resides
botrus vitae natus in regno caelorum,
('rucis ligno figitur, Ubi cunctis praeskle^
dirae morti datus, clioris angelorum,
Cuius sic te cruciat 0 pia pax pectoris.
crux et cruciatus, balus peccatorum,
Mire te laetificat Esto tui memorum
mire suscitatus. memor miseroruro.

Ru Per hoc dulce gaadiuin,


virgo, mater Dei,
Apud tuum filium
esto memor raei.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. o21. - :-{, 2 ad


Betlilehem. - - 7, 4 mortis. -- 9, 3 Laetata. - Der Kundreim wiederlmlt
sich nacli jeder Strophe und ist nur Kiirze lialber an den Schlufs des
Ganzen gestellt.
90. De XII Gaudiis BMV.

1. Gaude, virgo mater Christi, 3. Gaude, quia niagi dona


Quue ptr aurem concepisti Tuo nato ferunt bona
Gabriele nuntio; t'um magno mysterio:
Gaude, quia, dum cantasti Gaude, quia iuxta legeni
Mugnificat, exsultasti Obtulisti mundi regem
Miro cordis gaudio. ln templi sacrario.
2. Gaude, quia Deo plena 4. Gaude, quia, queni quaesisti,
Peperisti sine poena Laeta nimis invenisti
Cum pudoris lilio; In doctoruin medio;
Gaude, plaude, nam pastores Gaude, nan~,cx aqua vinum
Genu Hectunt adorantes, Te optante fecit bonum
Quem tenes in gremio. Pro priino prodigio.
- 135

Gaude,quia lui 6. Gaude,virgo, quiu wiisit


(,>uemdolebasmortem pati, Paraclitum, quein promisit,
Fulget resurrectio; Saororum collegio;
Gaude Christo ascendente, Gaurle, quae postipsumscandii,
(viui in caelos te vidente Et est honor tibi grandis
Molu fertur proprio. In caeli palatio,
7. Ubi fructus ventris tui
Per te nobis detur frui
In perenni gaudio.
Orat. ms. Parisiense[?] saec. "Viu. Corl. 1'arMn. :J>639.- 5, 5 <-ar|i-

!)l. Se|itera gaudia caelestia gloriosae ^ irginis Mariae.


0 Maria, lux divina, 6. Gaude, virgo, quae decoras
FIos sanctorum et regirui, Servos tuos et honoras
Plena Dei munere, Hic et in caelestibus;
1'eccatorum medicina, Nos cum ipsis ad amoenu
Me conserves a ruina Paraclisi, laude plena,
Praesumentem dicere: Transfer tuis precibus.
2. Gaudc, per quani angelorum 7. Gautle, rosa, princeps florum,
Gaudet cliorus et sanctorum Supcr choros anucloruni
Perenni laetitia, Gluriosis laudibus
<,(uospraecellis, gratiosa, Exaltata iucumiaris,
Super omnes gloriosa, Trinitati sociaris
Speciali gloria. Et sanctorum milibus.
3. Gaude, gemma, templum Dei. 8. Gaude, cuius non marce^dt
Per quam datur lux diei Laus et honor, non decrescit
Solis de praesentia; Gaudioruin gaudinrn;
Per te magis illustratur, laiu secura gloriaris,
lllubtrata iucundatur luucta Cliristo coronaris
Tota caeli curia. Super regni solium.
4. Gaude, lampas saeculorum, 9. Omni laude raater digna,
Cui parent supernoi-um Te laudanti sis benigna
Omnes caeli ruriae, In hac vita misera;
Yultum tuum deprecantes, Imperatrix gloriosa,
Tamquam matrem venerantes Consolatrix viscerosa.
Summi regis gloriae. Nos a malis libera
5. Gaude, cella fluens melle, 10. Quando dies venit irae,
Cui totum Christi velle Fac tormenta non sentire
Satiavit caritas; Haec colentes gaudia;
"("uidquid tuae pietati, Sed nos tecam gloriemur,
Summae placet trinitati, Sine fine collaetemur
0 pura virginitas. In caelesti patria.
<>rat. ms. Haarlemense saec. 15 (Privatbesitz). -- 4, 6 Sni
Nat-h jeder .Str. Ave, Maria.
- 13(3 -

92. Snper Ave Maria.

Semper ave, dia genetrix et virgo Maria,


Es fontis vena vivi, quoque grutla plcna.
Dulcedo mecum tua sit, Domintis quia terum.
Tu lenedicta feres laudera supra mulieres,
Atquc tui victus fructus ventris benedictus.
Per te solamen habeat meus exitus. Amen.

iii-. Z\vct]i'],-<" saec. 12. Cod. Zwetlen. 36. add. s-uee. 14.

93. Snper Ave Mariu.

.4'-e, regina caelorum, 1'. Tu signatus fons hortorum,


Pia virgo tenella. Manna [das] dulcimella,
Mnrin [virgo], flos florum In
ChristifqneJclausacella,
5. Gratifi, quae peccatorum, Mulieribus tu chorum
Dira tulisti bella 20. Regis, potata fella,
Plena, odor unguentorum, Et vincnla delictorum
Stirpis David puella, Frangis nobis rebella.
Doininus, rex angelorum, Benedictus rex cunctorum,
10. Te gignit, lucens stella, Quo pino de te raella,
Tecwn manens,ut noslrorum 25. Fructus, quo[caeloj iustovum
Toleret saeva tela. Clare sonat cunella,
Benedicta mater morum. Veniris sibi parat thorum
Nostrae mortis medela. Nec in tc corruptela;
Tui zelo satis horum
30. Languescit animella.

Collect ms. incertae orig. saec. 14. Cod. Oxonien. Canou. Lat. 112. -
6 Dira ali-tnlit l.clla. -- 19 sq. stehen hinter 24. - 20 Regis ob nos potatus
felle. - - 23 Venpranda lux cunctorum. - 2-'i Et fructum quu. - 29 Tui
eelo fabris liorum. - Absclirift von Rev. H. M. Bannister.

94. Super Ave Maria.

1. Are, virgo singularis, 3. Gratia sic illnstrata,


Pulchrior quam lux solaris, Nos illustra, o beata,
SponsaChristi specialis, Ut agamus,qnae sunt grata
Nos cunctis defendemalis. Tibi, mente praeparata.

2. Muria, tu caeli porta, "i. Phmt virtutum floribus.


Spina, per quam est exorta Nos poli bonis moribus
Nobis rosa, qua retorta Et in caeli honoribus
Vis est hostis et absorpta. Nos serves ab erroribus.
- 137 -

5. DominuSj qui cuncta regit, 10. Mulieribus i>raela'a,


Te in matrem praeelegit Es prae cunctis honorata
Ef carnem de te collegit, Es et privilegiata,
Per quamhostemmox sabegit. es deificata.

6. Tecutn, mater pietatis, 11. Et sic digne adoraris,


Vis est tota deitatis; 0 praeclara stella maris,
Ergo nostris pro peccatis Collaudaris, honoraris,
Roga, stella claritatis. Adamaris, sablimaris.

7. Benedicta nos tuere, 12. Benedictns tuus natus,


Hora mortis cum urgere Qui pro nobis vulnerutus
Nos intendat, velis vere Exstitit et lauceatus
Te praebentem exhibere. non spinis coronatus.

8. Tu pulchre vernans lilium, 13. Fnictvs tuus noster esus,


Tuum deposce filium, Ille Christus dulcis lesus,
Ut in sorte humilium Per te ita tiat esu^,
Nobis det domicilium. Ne exsistat inde laesus.

9. In quo ipsum contemplemur 14. Ventris aulam virginalis


Nec ab ipso sequestremur, Proles intravit regalis,
Sed cum ipso gloriemur Quae nos eruat a malis
Et in ipso collocemur. Mortis sic exitialis.

15. Tui sumus, mater digna,


Moltum dulcis et benigna,
Tuo nato nos consigna,
Ne nos laedat mors maligna.

Miss. ras. Alrispacense saec. 15. Clm. Monacen. 2873. --1,4 Nos a
cunctis. - - 10, 1 praeclara. -" 11, 1 Et sicut digne -- 14. 'J Prolis. -
14, o nos fehlt.

95. Super Magiiificat.

Unius numinis
Sed trium nominum
Mea magnificat
anima Domlnum,
Quia laetificat
filios bominnm
Impetus fluminis
De fonte flnrainum.
- 138 -

2 a. Et in patris unico. 2b. Eja. Sion tiliae.


Salutari meo. meae consodales,
Meo singulariter, Meae coancillulae,
Ut qui fit de meo, meae consponsales,
Exsultarit spiritus Mecum sponso canite
w*ews,quod in eo cantus spiritales ",
Tam gentili salus est Praecino, succinite
orta quam ludaeo. modulos aequules.

3 a. Sub darono veteri 3 b. Salvandi miseri


Plabmator hominem Modus mirabilis!
lam dudum deteri Homo vnlt fieri
Cernens per daemonem, Vis immutabilis,
Misericorditer Ancillae Dominus
et fortiter acturus Videt hunrilitateni,
Surgit, pro homine De me fortissimus
hostem debellaturus. sumit iuhrraitateni.

4 a. Consulit honiiui 4b. Militat in milite,


per bominein, pro niilite,
Subvenit virgini I»imk-;\t cura dacraone
per virginem, jiru homine,
HOIDOsibi nascitar, Vctus praeda tollitur,
\irgo sibi parit, Victus praedo cadit,
Niliil Deo quaerituv, ; jptivator capitur,
Quidquid actitarit. Captivus evadit.

5 a. Per me salus mundi salo, 5 b. Ex //(»", ecce, me beatmn


Per ine malus caret malo, Dircnt et sibi creatam
Boni fit plantatio. Cuncta generatio.

6 a. Fecil, quar voluit. 6 b. Misericordiae


Magnn yni poluit, Eius et gratiae
Sanctum, quod latuit. Sunt a pngenie
Nonten innotuit Et in progenie
tis. in gentibus. Ewn

7;". In extenso braihin 7 b. In potenti parvulo


ftcit potentiam, fregit superbiam.

8a. ludaeos incredulos, 8 b. Sublimes imperio,


Pharisaeos pseudulos Celsos magisterio
-Dispersif singulos Deponit so/io,
Per orbis angulos. ['rivat officio.
- 139 -

9 a. ExaUavit hnmiles 9 b. Et dimisit dirites,


rex humilitatis quorutn mensae plenae,
Et esurientilnis (Juorumlauta prandia,
jtanem dedit satis, delicatae cenae
Panem fortitudinis Nunc inanes factae sunt,
et satietatis viles et egeuae,
Et replevit vacuos Quia mendicantibus
bonis vitae gratis. non fecerunt bene.

10a. Reiordatur ut tidelis 10 b. lmpU't, quod per ora vatum


Servi sui Israclis Piitrilms est revelatum,
Et ad vocem Gabrielis Abnthae seinen beatum,
Misso filio de caelis De quo datum fero natum,
Sumit hunc in glnria. Cui laus in saecula.

Collfcct. ms. Victorinum saec. 15. Cod. Parisin. ISlfiM. A. - - Cod.


Mazarin. IIIUL' C.<48|.B. - Ha, 3 deseri B. - 3b, 6 Vidit A. -" 5a, :}>
Bonis. - 6a, Secum quod B. - 9b, 5 Nec inanes B. - 10a, 1 Kecor-
datur infidelis. - - Die Uberschrift lautet in A: Canticum beatae virgini^ 11
matris lesu Christi, stiulio Godefridi, suljjirinris Sancti Victoris
extensura.

96. Snper Salve regina.

Salfe, mater miserorum, Vita, salus et iuvamen


Consolatrix peccatoram, Nobis es atqne tntainen
Quae caelos aperuisti, In dies atque iu horas.
Ad te nos animo tristi Nolis ergo ullas moras
Venimus collacrimantes, Facere, cum moriemur,
Ut nos iaves. Ad iuvandum.

2. Pegina totius orbis, 5. Dulcedo, sapor et gustus,


Medicinam nostris morbis Albedo, culor venustus,
Afferendo pietate In te sunt atque resplendent,
Nemo vera caritate Sed,quotnobismalapendent,
Te maior profecto fuit Nisi tu auxilieris,
Praeter Deum. Non te latet.

Misericordiac et salutis, 6. Spes tirma es nostrae vitae,


Deinum cuiusque virtutis Nunquam ergo nos omitte
Plena es, nobis ostendis; In tui conspectu nati.
Velis ergo, ut intendis, Eius tandemmaiestati
Miseris nobis favere, Grata sint opera nostra
Pia virgo. Te pruesente.
- 140 -

7. Nostra cui sint dicenda 14. Erae sumus coheredes,


Errata, facta dolenda, Quae nostras tain pulchras
I'ia virgo, nisi tibi, sedes,
Quisquis est conscius sibi, Quas in caelis habebamu-.
Nullum adit tam audenter Amisit, unde ploraraus,
(t)uam te matrem. Et non est, qui consoletur.
Ni tu, virgo.

8. Salre ergo, mater nostra, 15. Ad qnantus calamitates.


Nosque sic amare monstra, Damna, clades, paupertates
Ut uos velis consolari, lu hac valle sumus nati!
Nam in terra nec in maii Nostrae est hereditati
Nihil est nobis iucundum Angi, pati et dolere
Te absente. Die, noctu.

9. Ad quem vis, nostri clamores, 16. Te nos omnes aegrotantes


Planctus nostri et dolores Per orbera atque palantes
Dirifjantur. si non audis? Adiraus atque precamur.
Kisi tu, mater, exaudis, Ut, cum saepe moriamur.
lam nos frustra laboramus Antiqua peste parentis
Ad salutem. Tu nos sanes.

10. Te nos seniper invocamas, 17. Sitsfiirnmiis lacrimando


Ut discrimen evadamus, iJe poccato tam nefando.
Et non dees opitulaii, Quod ingrati contra Deum
Non debes ergo mirari, Nulla quasi apud eum
Si antiquurn nobis morem Movemur dilectione,
Observamns. L't prapcepit.

11. ClanKinnis voce ploranti, 18. Gementes luctu dolenti.


Ut velis illo infanti Labore, cnra intenti
Contra liostem opem ferre, Ambulamus in deserto,
Damna, quae potest inferre, Mala nobis in auerto
Nobis sunt intoleranda, Sunt futura. nisi iaves.
Si non iuvas. Alma mater.

12. Exsules ob primam matrem 19. ^quamquarasempervadatuus,


Nos oportet sicut patrem »,»uopergamus, ignoramus,
Laborare cum sudore; Tantae sunt nobis tenebrae.
Utinam tanto errore Luctuosum et funebre
Caruissent primi illi Est nobis tempus, quod adcst
Genitores. Hac in vita.

13. Filii sumnsdolentes 20. Flentes sumuscum maerore,


Casum nostrum nec babentes, Quod seiuncti ab amore;
Qui nos velit relevare; Caritas non est in nobis.
Ad te ergo snpplicare Proximis viis improbis
Properamus, ut adoptes Nitimur semper nocere
Nos in tuos. Contra legem.
- 141 -

21. In vanum saepe iuramus, 28. Nostra salus atque vita,


Quae suut Dei, non curamus Nolis, moriamur ita,
lnimico suadente, Ut ad miseros vadamus
Te ergo nos dirigente Neque, velis, cupiamus
Mi-sum faciamus morem Proximi uostri uxorem
Tam scelestum. Nec ancillam.

22. Hac vita brevi et vana 29. Illos etiam affectus,


Omnia, quae sunt profana, (^iui nostros augent defeftus,
DI beremus evitare, Non ignoras, mater pura;
babbata sanctificare Nostras ergo mentes cura.
Legem Dei observaudo. Ne tanta concupiscamus
Ut mandavit. Aliena.

23. Lacrimanun imlire fusi, 30. Titos cantus, tuas voces


Fatemur, sumus abusi Petimus, ut nos revoces
In parentes et cognatos, Ad legem Dei servandam,
Sed tu. mater, fac nos gratos, Aliter valde plorandum
Ut in eos impleamus, Dubitamus diem illam
Quod tenemur. Tribunalis.

"24:. Valle hac plena doloris :»1. Misericordes debenms


Iieberemus cunctis horis Proximos, quos nos liabemus,
Pietatem exercere. Tamquam fratres amplexari,
Scd manu. verbis nocere Hoc agendo iniitari
Nos studemus occidendo Nos possemus vitae morem
Multis modis. lesu Christi.

25. Eia, etiam, benigna, 32. 0<idus tuos benignos


Non ignoras, quam maligna Si ad nos, quamvis indignos,
Sunt nobis carnis momenta, Aliqua vertebas hora,
Illa sunt nostra tormenta, Certo essent meliora
Et in illis delectamur. Ea, quae nos operumur
Unde dolor. Hac in vita.

26. Ergo te valde oramus, 33. Ad te matrem lacrimando


Ut, cum male nos vivamus Properamns, postulando.
Aliena possidentes, Ut a morbis nos curemur.
Simus satisfacientes, Namtuscis, quantum veremur,
Antequam nos moriamur, Ne leprosi nos vadamus
Et contriti. Ad examen.

27. Adiocala misericors, 34. Nos maesti atque ploranto


Tu scis.quarnvicina[sit] mors, Deo sumussupplicantes,
Suis telis est agressa, Ut pro nobis intercedas;
Attamen non est defessa Scimus enira, si discedas.
Lingua nostra, ut produoat Nos tristes atque turbatos
Falsum testem. Permanere.
- 142 -

35. Conrcrte oculos tuos, 42. Nobis tu debes amorem.


Ut lesus ctiaiu suos Solamen, opem, dulcoreiu.
M.itris more ad nos vertat, Cum &is vera mater nostra;
Lubitamus, ne avertat, Nobis ergo hic demonstra,
Tain nefanda sunt errata, Qui ploraraus cum lamentis
(jMiaL-iiatrainus. Casum nostrum.

36. Et ne uiiquuin iicreamus, 43. Post tantas miseras curas


Sed secure incedamus, Noniie, virgo, tu procuras.
Da nobis, qui nos conducat, Ut laeti tandetn vivamusV
I)a nobis, qui r.os p<rducat Vivemus, si sapiamus
Ad aeternum illum locum Te semper nos edocente
Paradisi. Ad salutem.

37. lesinn petimus ductorem, 44. Hoc tempusnobisest maestum,


Tuum fructum, tuum floretn, Vanum, triste et molestum,
Quem tu, virgo, gerrninasti, In convalle lacrimarum
Tu lacta^ti, educasti, Multo magis est amarum.
Vera mater verum agnuni Quia scimus praeterisse
Dei vivi In peccati^.

38. Ernrtliitnm et laudatum, 45. Erilhtiii et dolores,


( i.riiM-ans et dilatatura Longas clades et labores
Fuit lumen, quod portasti, Passi sumus in hac vita.
Tu nos illo relevasti, Sed te iuvante tinita
Qui eranms titubantes Erunt mala cuncta nostra
ln tenebris. Moriendo.

39. Fructum , quem tu attulisti, 46. Ostende, inater benigna,


Vuem tu, virgo genuisti, Ubera tua tam digmt,
Nolis nobis denegare; Ostende, quem lactaverunt.
Tuus e&t, tu potes dare, Hostes nostri iam fugeruiit,
Ut, qui sumus contristantes, Scientes nos clippeatos,
Collaetemur. Si videmus.

40. Ventris tui inviolati, 47. 0 quanta sumus perpessi.


Incorrupti et sacrati, Utque mortein iam defes-i.
Vuantum fuit arca digna, Virgo nuiterqae, sperantes
Patent nobis clara signa, nu.iiniliu sumus exsulantes,
Cum sub illa clausus fuit Xil magis liabemus boni,
Verus Deus. Quam speni illam.

41. Tui ergo lesu, mater, 48. Clemens, pia, dulcis, pura,
Qui nostcr verus est pater, Non ignoras.quanta cnra
Osu-ndc vultum benignura Indigemus ad salutem,
Nubis, hoc erit in signum, A visceribus in cutem
Ut velit, ue tondemnemur Cuncta sunt nobis aegrota.
In aeternum. Si non smias.
- 143 -

49. 0 quis potest memorare 52. Dulcis, pura atque niitis,


Tuum nobis salutare, Nonne tu es vera vitis
Quantum erat opportunum Vitae fructum afferendo V
Sine ipso importnnum Gabriel sic referendo
Habcremus inimicum Te laudavit benedictam
Semper nostrum. Inter omnes.

50. Pia fuit illa hora, 53. Virgo vivens sine labe,
(jua tn Deo sine mora In te tamquam firma trabe
Respondisti esse promptam, Mentes nostrae sustentantur,
Angelus invenit comptam, Corda nostra te prccantur,
Non studio neque cura Ut ne unquam patiaris
Sed natura. Nos desertos.

51. 0 inquam, virgo laudanda, ~>1.31/iria iustc- vocari»,


(^uispotest,quaepraedicandae Nain tu, pulchra stella maris,
Sunt de te, recte narrare? Totuni orbem luminasti,
Tibi dicimus: Laetare, Genus nostrum decora^ti
IJuae portasti salvatorern Afferendo noliis Deum
Vitae nostrao. Incarnatum.

55. Amen dicat ille Deus:


Mater, hic populus ineus
Ascendat in paradisuin,
Iste, quem in te contisuin
Libens andis te precantem
Et laudantera.

Orat. m>. Parisiense [?| saec. 15|ie. Cod. Parisin. 8639. - Nach Str. 5
scheint eine Strophe, mit Kt beginnend, ausgefallen zu sein. - Bei dem Ge-
dichtu steht in der H.s. der Vermerk: -Petri Ludovisi".

97. Alia pulchra metra snper Salve regina.

Salvc, Hos florum, lux, vita, salus miserorum,


Semita iustoruin, mediatrix alma tuoruiu,
Felix niater, ave, qua raundus solvitur a vae,
(t)nae genetrix Evae vae fecit oinnia breve.
0 genetrix pia, me salva, virgo Maria.
Et mea peccata dele tu, rogo, virgo Jlaria.

Orat. ms. Lamhacense saec. 15/ie. Cod. Lambacen. 7".0.


- 144 -

98. 1'salnias L. Beatae Mariae V. landibus aicommodatns.

1. Miserere, mater Dei, 6. Cordis pravi purgans sordem


Miserere huius rei, Fac, Maria, tibi cor dem,
Rogo, miserere mei, Spiritum Deo concordem
Fons misericordiae. Meis dans visceribus.
Miserationis multae Roga fructura ventris tui,
Mater, quidquid egi stulte, Ne a luce vultus sui
Eequiter vel inconsulte, Repellat, sed donet frui
Dele, datrix veniae. Donis spiritalibus.

2. Christi mater, virgo munda, 7. Tuum mihi salutare,


Peccatorem hunc emunda lesum dona, quem precare,
Pietatis lavans unda Ut dignetur mihi dare
Peccati contagium. Priuciiialem spiritum.
Meum agnosco reatum, Doce me virtutum viam
Delictis attenuatum, Veramque philosophiam,
Pondus aufer, ne peccatum Qua profecium verum sciam,
Hihi sit contrarium. Verbum ex te genitum.

8. Filio tuo peccavi, 8. Libera me, spes reorum,


Placa tu, quem irritavi, A sanguine peccatorum,
Hostis ne sermone gravi Ut exsultein commissorum
Vim-ar in iudido. Impetrata venia.
Sola quae tu non dolorem Mentis aegrae morbum cura,
Passa tuum paris tiorem. Quo te laudem laude pura,
Solve natum peccatorem Aperi te laudatura
A peccati vitio. Cordis mei labia.

4. 0 dilectrix aequitatis, 9. lesu mater, uato cara,


Mihi huinmae veritatis Holocaustum in me para.
Manifesta lucem gratis, Cor ardens, iu cordis ara
Sole, luna pukhrior. Sanctum desiderium;
Hysopo compungitivae Spirituiu coutribulatum
Yirtutis et purgativae Atque cor huniiliatum
Aspergeme, fac, ut nive Mihi praesta,quodcstgratum
Niteam candidior. Deo sacrificium.

5. Metum tolle mortis dirae, 10. 0 benigna,fac benigne,


Cum damnabit dies irae Da mirari possedigne
Reprobos,et fac audire Salutis signuin insigne
Gaudium laetitiae. In caeli palatio.
A peccatis meis verte Hoc accepta, mater Dei,
Vultum tuum et diverte Holocaustumvoti mei;
Me ab ipsis, ut sic per te Tibi, precor, huius rei
Reddar innocentiae. Grata sit oblatio.
- 145 -

11. Salve, nostri salutaris 12. Offer quoque tuo nato


Parens, sed ignara paris, Grato et propitiato
Salve, rosa puellaris, Holocaustum pro peccato
Salve, mundi liliuin. Carmen hoc Davidicum.
Ave, mater salvatoris, Ne permittas mihi claudi
Mater munda, miri morib. Aurem tuam, sed cxaudi
Audi, licet peccatoris, Immolantem tuae laudi
Laudes et praeconium. Suppliciter canticum.

18. Per saecla metae nescia


Sit tibi, virgo Maria,
Laus, lionor, virtus, gloria,
Decus ct imperium.

Orat. ms. Parisiense sa.ec. 15/ie. Cud. Parisin. 3639. - 5, 2 Quani dam-
nabit. - - 11, 6 murido miri. - 12, 1 nato tuu. - Zwischen 12, 4 und "">
eingeschoben folfjende uueehte Strophe:
Ergo mei curam habe,
('ura cor ab orani lalie,
( 'c.rpiis a i nrrii|it;i rlade,
S]iiritumque meum trade
Ventris tui filio. Ameu.

Ob Halbstrophe 13 eeht oder Zutat, erscheint tVa^lich. -- Aufschrift:


Idem Psalmus (scl. L.) ad lionnrem et laudem beatissimae Mariae, virginis
et malris lesu Christi, Doniini nostri, transmutatus.

!)9. Cnrsns de B. Jlaria V.

Ad Laudes.

Caeli porta, nobis orta, 1'laca natum tuum gratum,


Virgo sancta, cerne quanta (Juud dignetur, cui debetur
Labe dolet, peius olet Laus aeterna in superna,
Totus raundus furibandus. Hos salvare, quos araare
Dic, quid spectas?vias rectas Angit poena, forti vena
Da, perimus ; cum tui simus, In lioc mari fluctuari,
Cur nos deseris in acie? Cuin sit abundator gratiae.

3. Pangit, angit, voce


1'lelis fidelis vcrbis, molis
Ad te, stella, Dei cella;
Recordare, virgo, quare
Praeelccta sis effecta
Mater Christi; genti iristi
Da salutem tua facie.
Dreves. Pi;i Dietamina. VII. 10
- 14(3 -

A d Pr imam.

0 aurora rutila, 0 magnum mysterium!


Dies, noctem mutila, Te laudat imperiam
Sol, terram illumina, Terrenum et caeleste;
(Juae super cacumina Nos liberes a peste,
Caeli resides sublima. Ne decidamus ad iraa.

3. 0 vas, virgo, gratiae,


Fruens Dei facie,
Tibi laus et gloria ;
Confer adiutoria.
Regnans post Christum prima.

Ad Tertiara.

Nata, natuui adora, 2. Praeclara. clarum placa,


Sancta, sanctum honora. Sic iusto, iusta, vaca
Munda, mundum decora Et regem regno paca,
Per tua suffragia. Tolle necis plagia.

3. 0 digna, dignani laude


Fecit factor te, gaude,
Stratos levas a fraucle
Relaxans obstagia.

Ad Sextam.

1. lesse florem produxit, 2. Is tios, virgo, fnisti,


Flos fructum exstruxit, Quae fructum peperisti,
Fructum sapientiae, Christum, fructum salutis,
Plantam paenitentiae Mirificae virtutis,
Sacro beante flamine. velamine.

3. Virens arbor dulcoris.


Ramus magni decoris,
Fructum nobis largire,
Quo iamiam resilire
Possimus a peccaniine.

A d N on am.

Cardo caeli, Aufer labem


Punctum meridiei, Adgravantis criminis,
Mater veli Redde trabem
Regnantis Galilaei, Fortis adiuvaminis,
Lux perfecta et erecta, Ne obsceua ferox poena
Lumen nobis infunde. Nos puniat abunde.
- 147 -

3. Sed gratia
Uberantis pneumatis
Nos satia
Et dulcore neumatis,
Quo repleti simus laeti
Perpetuo feeunde.

Ad Vesperas.

1. Ave, clarum miraculura, 2. Ave, qua lapsi curantur


Propbetaram oraculutn, Et curati confortantur,
Summi solis umbraculum, Confortati confirmantur,
Libri vitae signaculum, Contirraati collaetantnr,
Ave, clavis deitatis. Ave, smigma suavitatis.

3. Ave, templum Salomonis,


Perornatum miris donis,
Obiectum divi sermonis,
Cum imis summa componis,
Ave, codex trinitatis.

Ad Completorium.

Te Incis sinceritas, 2. Cedat somni gravitas,


Precamur, proselitas Et quietis lenitas
Gentes Christi protege Festinet accedere
Hoc nocturno tempore. Cura salutis opere.

3. Tibi laudis pietas


Et honoris bonitas,
Trinitatis nomine
Semper vale prospere.

Cursus ms. BMV. (Ruperti iunioris) saec. 15. (Jod. Vatic. Palat. 541. -
Ad Laud. 1, 4 Tuus mundus. - Ad Tert. 3, 3 sternis a fraude. - - Ad
Non. 2, 4 Fortis numinis. - 3, 5 Quod repleti. - Ad Vesp. 3, 3 divini.
- 3, 4 imis tu summa.

100. Rosarium Beatae Mariae V.

Gaude, virgo, iure matris, 2. Quemgestanssine taedio,


QuaesplendoremDei patris Enixa es cum gaudio,
Concepisti caelitns, 0 virgo singuluris,
Quaelobannemillustrasti. Vrrlmm patris, carnemfactum
Ut cognatamvisitasti, Ex te, tuo lacte pasturn,
Donis sancti spiritus. Ut Deum veueraris.
10
- 148 -

3. Quem mox pannis involvisti, 10. Lazarum flens suscitavit,


In pracsaepe posuisti, Omnein niortem effugavit
Ncc ilura reprobavit; Corporis et animae,
Quriu caelorum exercitus Cuius pedes Magdalena
Glorificat, et angelus Abluit ardore plena,
Tunc natum nuntiavit. Munda fit a crimine.

4. Quom pastores quaesierunt, 11. In Thabor montis vertice


Bethlehem hunc invenerunt Splendct ut sol mirifice
Flentcm in praesaepio, Cum niraio candore,
Qui carne circumciditur, Cui turbae ludaeorum
Ipsi nomen imponitur Salvatori populorum
Die lesus octavo. Occurrunt cum bonore.

5. t^uem tres magi adorarunt, 12. Corpus iuum salutare


Verum Deum dedararunt Et sanguinern dans gustare
Mysticis inuneribus, Nobis se coinmendavit,
De quo Simeon laetatur, Ex horrore et pavore
Dum in templo praesentatur Imminentis mortis horae
Tuis sanctis manibus. Tunc sanguinem sudavit.

6. Cum quo maerens aufugi-ti 13. Qucni ludaei et gens ausa


In Aegyptum et redisti Ut latronem sine causa
Muiiita ab angelo; Vinclis stringunt fortiter;
^uem non sponte perdidisti, Annae, Caipbae delatus
Post tres dies invenisti Et ad mortem accusatus
Hierusalem in templo. ludicatur turpiter.

7. Quique matrem consolatur, 14. Cuius vultuni spenosum


(ijuando pie cjuerulatur Et aspectum gratiosum
Exhibens se subditum; Velabant conspuentes;
Hic est tuus conimensalis, Quem malitiosc laedunt
Quem terdenis annis alis Colapbis et palmis caedunt
De labore maimum. A'- pilos evellentes.

8. Quem lohamies baptizavit 15. Purpura et alba veste


In lordane, sed expavit Stat illusus inhoneste,
Stupens de miraculo; Pellitur e limine;
^UHII ino.x daemon ter tentavit (^ui coluiunae alligatur,
ln deserto. Satan statuit Innocenter tiagellatur.
^lonte et pinnarulo. Totus rubet sanguine.

9. Nuptiis congratulatur, 16. Dire spinis toronaiur,


Fons in vinum trunsniutatur Gcnu tlexo saiutatur,
['raeter rerum ordinem, Caesuscst arundine;
Cum in mundo praedieavit, Quenigens ^ua reprobavit,
3Iultos lanyuidos curavit, Hunc Pilatus condemnavit
Pavit niultiiudinem. Absque lcgis ordine.
- 149 -

17. Cum scelestisdeputatus 23. Ecce, agnusimmubtur,


Crucem portat incurvatus, Tamquainreus morti datur
Sternitur sub pondere; Keos solvens crimine;
Pius sexus lacrimatur: Cuius latus perforavit
Mei causa, contestatur. Miles, hastam cum vibravit,
Fletum noli fundere. Fluxit unda, sanguine.

18. Quem nudatuni crucitigunt, 2-t. Terra tremit, sol expavit,


Sacrum corpus sic afHigunt Heu. cor nieum obduravit
Tensum crndelissime; Adamante durius :
Cuias artus et iuncturae Virgo, trita margarita.
Disrnmpuntur, vis naturae Utinam me pungat ita
Dolet amarissime. Tui cordis gladius.

19. Huic dolori addiderunt, 25. Quem de cruce deponentes


Vah ludaei clamaverunt Viri iusti. tecum flentes,
Vexantes blasphemiis; Tibi dant iustissime;
Pro liis patrem rogat mere, Quem in novo monumento
Qui eum crucitixere: PrctiDso cum pigmento
Parce, inquit, nesciis. Condunt lionestissime.

20. Ipse pendens cum latrone 26. Limbum patrum penetravit,


Amen, dixit in agone, Consolatur, <juos amavit.
Mecum eris citius; Vinctos inde liberat;
Te lohanni commendavit, Post haec surgens in triduo
Illuni sibi adoptavit, Immenso fulgens gaudio
Ut sit tuus filius. i' laftificat.

21. Gemensspirat et post panca 27. Rapit nubes hunc repente,


Heli clamat voce rauca, Caelum scandit te vidente
Est vox ista flebilis; In virtute propria;
Fe). acetum et murratum Inde misit, quem prumisit,
Vinum guslat sibi datuui Pneuina sacruni , quo invisit
Sitiens et debilis. Pauperum praecorrlia.

22. Filius intactae matris 28. Super aethera elevans


Tunc in manu Dei patris Et in dextra te collocans
Commendavit spiritum : Advocatam constituit;
Consummnhi»! exclamavit, Quae caeli scandis verticem,
Lacrimando exsjiiravit. Placatum nobis iuilicem
Mortis solvit debitum. Reddas ac propitium.

29. Laus, gratiarum actiu


Mariae sit cum filio
Nunc et in perpetuum.
Orat. ms. Parisiense [?| saec. I5/ie. Cod. Parisin. 3639 -- 8, 5 statuit
ist Korrektur in dcr Hs.; vielleicht stand dort stavit; oder lies: In deserto
et portavit.
- 150 -

101. Hf Beata Maria V.

I.

Rite diem festum colimus, mundo venerandum


In toto, sanctae Mariae, Domini genetricis,
Quae praeclara thronum caeli conscendit acl altum
Ingenti pompa sanctorum cum comitatu.
5. Ergo, Dei mater, miseris succurre pusillis.
Assis et desolatos refove, sacra virgo,
Ora pro populo, pariter pro supplice clero
Kt pro femineo sexu devota rogjto,
Optima cuius odor ceu balsama nectare multo
10. Kunditur aut puldiri vernantia lilia campi.
Fascicnius inurrae sponso tua membra superno
Consecrata, favos liquidi superantia mellis.
Semper ave, Cbristi genetrix et virgo fidelis,
Stella maris. tu porta poli, saecli reparatrix.
15. Cuius iu cxirniac, praeclarae virginitatis
Electi merito sacrantur caelitus omnes.
Hitic exaltaii^ Imdie super astru poloruni,
Angelicos super alma choros, per quam paradisi
Panduntur hodie nobis portae, reverenda,
20. ^uas intras inter cuncta^ mulier benedirta.
Cantica sic dirunt de te: Vidi speciosam
Ceu volucrem, quae felle caret, rivos per aquarum
Currentem, cuius dulcedo decens inopina.
Vallabant flores et eam quasi vere sereno.
25. Tute redi, Sunamitis ovans, quo te videamus;
Sicut qui digne gaudent, habitatio nostra
In te cuncta, Dei mater, mundi induperatrix:
Pro servis deposce tuis natum tibi carum.
Gcns, inquit, claram me tota loquetur et aniplam.
30. Maxiina nam mihimet fecit. qui pollet ubique.
Cuius virginei quoque dona favore pudoris
Exsequar, ignoro, portas quod cuncta regentem.
En, oculi, regina, tui divinitus orbis
Tamquamfons Esebon,piscinaenobilioris,
35. In porta quae 6t genitae multiplicitatis,
Divini fructus in te tibi nunc animautur.
Virgo Maria, nites cunctum benedicta per aevum,
Viscera nempe tui meruerunt lucida Christum
Fcrre, decora super natas felicius omnes
40. Israel, unguentis et aromate plena superno.

Tota dies laudis cumulum dicatur in altum


Haec et cum iubilo personet a populo
- 151 -

Virginis hinc recitent pueri, iuvenesin lionore


Atque senum coetus nobilium niveus.
45. Sumitur in cuelum genetrix pulcherrima Christi,
Gandet et angelicuscivis et obsequitur.
Lucis ad aethereaethalamumvehitur bona virgo.
In quo rex miro considet in solio.
* *
*

Plurimus occurrit sanctorum sede senatus


'>(). De caelis; te, Christe, canit, laudemus, amice,
Virgineumque decus praesertim voce triumphat,
Cordis ob hoc modulisque frcquentibus organa dicit.
II.

Virgo, Dei mater, David clarissima proles,


Funde preces nato pro famulis proprio.
Praemia perpctuae quo iam potiora coronae
Possimus digne te duce percipcre.
:>.Tu cunctashaeresesperimis virtute [tonantis]
Pulchraqued[as] asseclisgaudia perfacilis.
Angelicis credens dic.tis magni Gabrielis
Post partum pueri virgo nites celebris.
Fortunata tuo placuisti femina Christo
10. Exemplo, titulis dignior his nitidis.
Imperiom regni retiaes pcwt splendida natura,
De te caelorum nam generas Dominum.
III.
Laus veneranda bonis, lesu clementia Christi,
Virgo Maria Liei, laus veneranda bonis.
Omnis ubique colit lesum super astra benignum,
Sic matrem Domini oinnis ubique colit.
5. Tollitur ad superos meritis iuvacibus Enoch,
Post partum virgo tollitur ad superos.
Caelicolae iubilant Christo scandente superna,
Propter heri Mariam caelicolae iubilant.
Obsequio celebri vir fertur ad alta fidelis,
10. Femina summa petit obsequio celcbri.
Obvia turba fuit puerorum plurima Christo,
Ac eius raatri obvia turba fuit.
Subvenias populo, petiraus, tili inclite Dei,
Oramus, virgo, subvenias populo.
15. Virgineum specimen laetum cithari/at honorem
Et dominae carmen virgineum specimen.
Munera perpetnae nobis da, Christe. salutis,
Sponsaque, da patriae munera perpetuae.
Cuncta venena fugat superi benedictio Cliristi,
20. Sic mulier sancta cuncta venena fugat.
- 152 -

Vocibus angelicis credens genuit cito Sarj,


Dansque fidem peperit vocibus angelicis.
Quae generas Dominum, mundo venerabilis exstas,
Ail caelum migras, quae generas Dominum.
IV.

Luilimus beroico versu, matrona perennis,


Isunc libi promeritos iterum sucramus honores,
Quae Gabriele salutaris praecone superno.
Pneumate niox uterum sancto gravidata beatum
5. Tempore decurso lesuni cuin lumine magno
Virgo paris, populum salvat qui crimine fiduni.
Nutritur niniia pulchrae cura gcnetricis,
Pascitur et modico lactis sumptu venerandi.
Iluncque resurgentem devicto funere cernens
l(i. Altaque scandentem caelorum plaudis in aevuni.
Uberius hodie tnagna cum luce triumphas,
Ad ilextnmi nati residens solio rutilanti.

Collect. ms. Fossatense(?)saec.9-1:!. ('nd. Vatioan. lieg. '>>><>.


add. saec.11.
I. 4 tum coniitatu. -- -7 rimrta clamant Dei. - 29 loquitur. - 48 recitent.
Di.-^eu YtTM-ii ^'-lit in der Handschrift ein auderes. langeres (iedicht auf
den hl. Henedikt voraus mit dem Anfange: Longobardorum ^ens impia
cum reproborum uud iler AutV-hritt: ,,Hoc nim- nilidit donmus Giraldvis,
Floriacensis mona >"h u - Incipit trai.«l:itin L-urporis beati Benedicti et
Scholasticae sororis cius." Iiann t"l^t das hicr mitjreteilte Gedicht mit der
Uberschritt: Incipiunt versus eiusduin de .^ancta Maria und der Schlufs-
bemerkung: ,,Explicit ludus Dnmini Giraldi nionachi."

102. De Beata Jlaria V.

1. Magnihcare piaM decet onini laude MariaM.


Ardua reginA, quam summavcrentur et imA,
Rite celebratuR,qua lapsus liomo reparatuR,
Iramo dolor morbl veieris detegitur orbl,
Alma precum votA cui solvat oontio totA.
2. Me monet ipsoruM pia virtus mysterioruM
Ad laudis signA depromere carmine dignA.
Recte laudatuR, per quamDeushaecoperatuR.
Ipsa rubum Moysl signat flammare nec url,
Astruitur portA typico sub aeoigmateclausA.
3. Mox Aaron virgaM cuui munna signat et urnaM.
Arida nam virgA ttorens cum prole MariA,
Rursus et urna datuR, qua ChristusmannaprobatuR.
Jn te, virgo Del, redeunt convivia cacll,
Ad quae nos regnA perduc, regina benignA.
S. Gregorii Moralia (ol. Wessobrunen.)saec.12. Clm. Monacen.22010 A.
Orat. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. Petrin. I a 14. H. - '2, 2 laudes AB.
2, 5 Astringitur -- per ea B.
- 153

103. De Bcata Maria V.

J.

1. Alma, serena, pia, praecelsa, beata Mari.i,


Tu fons hortorum, tu certa salus miserorum.
Lumen caecorum, requies optata laboram ;
Da mihi te care, carissima, semper amare,
Te mihi da clare clara cum laude vocare.

2. Alma, serena, pia, praerelsa, beata Maria,


Dulcior es melle, te laudant quaeque puellae,
Mirantur stellae, fugiunt metueudo procellae;
Sis mihi solamen, sis aeternale levamen,
Sis et tutamen, MS et per cuncta iuvamen.

3. Alma, serena. piu, praecelsa, beata


Tu delictornm veniiim mihi posce meoruin
Et fac me moqim vernare decore proborum ;
Sis mihi salvatrix, sis, obsecro, semper amatrix,
Sis consolatiix, sis mater et auxiliatrix.

4. Alma, serena, pia, praecelsa, beata Maria,


Tu perpulchra genis, oculis tu grata serenis,
Tu dulcis, lenis, cunctis tu mater egenis,
Me tam ferventer clamantem tamque frequenter,
Respice clementer mihi subveniendo libenter.

II.

1. Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


Sponsa Dei, memor esto rnei, miserere dolenti;
Suin fragilis, non sum stabilis, succurre cadenti.
Quid faciam, quid deveniam, quid ero miserandusv
Te rogitans, ad te fugitans venio recreandus.

2. Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


Te precibus, te carminibus rogo. semper adesto,
lam venias, iam subvenias, pia, tu mihi praesto;
Culpa premit, mens pressa geniit, tormcnto gravatui
Da baculurn. releva tremulum, te sustineatur.

3. Diva parens,maerorecarens,dilecta Maria,


Si pereunt, si praetereunt,qaaecumquevidemus,
Nos, teneri vestri pueri, quonamfugiemusy
Stella maris, quos ipsa paris, solita pietate,
Ipsa tua nos dulciflua salva bonitate.
Io4 -

4. Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


Te lacrimis precor, oro nimis, flos optime florura,
Sis requies. sis laeta dies, sis cura tuorum;
Mire decor, te, virgo, precor, digneris adesse,
Nosque polo pereunte solo fac semper inesse.

III.

1. Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria,


Tu vitae portus, tu delectabilis hortus,
Dulcior es manna, te felix edidit Anna;
Hortum virtutis, portuin largire salutis
Et mannaiu vitae mibi da sine tine cupitae.

2. Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria,


Caelornm port;i, mundo feliciter orta,
Eruat a portis tua me clementia mortis,
Lacta me mamma, dulcissima mater et amma,
Lacta langnentem, lacta, rogo te, sitienteni.

3. Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria.


Omnes tu tfores, omnes tu vincis odores;
Flos honestatis, sit odor mihi virginitatis;
Pulchriur es luna, sublimior omnibus una,
Fac sim sublimis, mea vita levetur ab imis.

4. Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria,


Tu vitae pomum, tu mellifluum cinamomum,
Purpureis violis radiisque simillima solis;
Da mihi, quod quaero, quod per te cernere spero,
Regnum caelorum veniam scelerumque meorum.

IV.

Pulcbra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Dulcis alumna,supernacolumna decusquepereime,
Tela maligna repelle, benigna,metumquegehennae;
Kostra mamilla Deique papilla, mei miserere,
Quem fugk-nda nimisque cavenda diu tenuere.

Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Dira cupido, caeca libido regnat ubique,
Quisque malorum quemque bonorum truncat iniquc-
Casta virago, sancto propago, corrige vanos,
Aula pudoris, mater amoris, protege sanos.
3. Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,
Lux orborum, dux claudorum, dirige iustos,
Os mntorura, spes cunctorum, sis mihi custos;
Sis dilectrix, sis protectrix, sis mihi mater;
Pulcher lesus, dulcis lesus, sis mihi frater.

4. Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Dia puella, venusta puella, puella colenda,
Virgo iucunda I)eoque secunda nimisque stupenda,
Tolle timoreni, pelle dolorem perpetualem,
Fac me fortcni vincere mortem spiritualem.

V.

1. Mater casta, pia, clarissima virgo Maria,


Fac mihi, quae posco, melius, quam poscere nosco.
Et, quae corde peto, tribuas mihi munere laeto;
Fac me mundari, mundatum iustificari.
lustum firmari, firmatum salviticari.

2. Mater casta, pia, clarissimavirgo Maria,


Sit inihi, oro, pater carus tibi caraque mater,
Fratrum nostrorum memor esto simulque sororum
Et fac gaudentes notosque meosque parentes,
Consolans cunctos in amore pio mihi iunctos.

3. Mater casta, pia, clarissimavirgo Maria,


Fac nostros reges iustas componere leges,
Principibus praesta ilominavi inente modesta,
Divitibus praebe cura Christi vivere plebe,
Pauperibus dona vitae gaudere corona.

4. Mater casta, pia, clarissima virgo Maria.


Ecclesiae patres concordi, protege matres,
Dilige catbolicos fidei reprimens inimicos
Et non credentes fac Christo credere gentes.

VI.

Virgo puerpera, sis mihi prospera,sancta Maria,


0 venerabilis, o memorabilis, o generosa,
Mater amabilis, inviolabilis, imperiosa,
Suscipecarmina, dilue crimina, suscipevota,
Funde precamina,ferto iuvamina, spes mea tota.
- 150 -

2. Virgo puerpera, sis mihi prospera, sancta Maria,


Tu violaria tuque rosaria vincis odore,
Lactea lilia, pulchra monilia vincis amore;
Te modulamine, te iubilamine vocis honoro,
Te quoque pectore, te quoque corpore totus adoro.

3. Virgo puerpera, sis milii prospera, sancta Maria,


Te, carissima, te clarissima gloria caeli,
Oro supplico, laudo, praedico mente tideli;
Tu pulcherrima, tu celeberrima, tu decus orbis,
Tu nostris pia ac ad omnia consule morbis.

4. Virgo puerpera, sis mihi prospera, sancta Maria,


Splendiila moribus. altior omnibus, optima victrix,
Me, rogo, dirige, me, pia, dilige, sis mihi tutrix;
lam mea cantica, spes precor unica, dulcius audi,
lam nu'a tyinpana, iam, precor, organa praecipe claudi.

VII.

1. (> tlos cjrretiia nascens de stirpe, Maria,


Sancta tua dextra benedic nos intus et exira,
Per te vixanius, per te Christo placeamus;
Fac. nostras aniinas meritis, oramus. opima»,
Corpora puritica, virgo sacra. virgo pudica.

2. 0 flos egregia nascens de stirpe, Maria,


Assis oraclis, assis nostris habitaclis,
Assis et rebus cunctis, benedicta, diebus,
Non has flamma voret. non lios ardere laboret,
Non sit tempestas, non saeviat ulla potestas

3. 0 flos egregia nascens de stirpe, Maria,


Terrae fecundae, plenae sint piscibus undae,
Conserva fructus, undarum comprime fluctus.
Yentos refrena, caelum pluviale serena,
Fulminis ardorem, tonitrus depelle fragorem.

4. O Ho< pgrcgia nascens de stirpe, Maria,


Maimos algores, nimios moderare calores,
Pestis tollatur, bellum non iuveuiatur,
Criinina linquantur, cuncti veniam mcieantur,
Christus adoretur, Cbristus, rex verus, ametur.
Collect. ras. Lirense saec. 12. Cod. Ebroicen 4t>. A. - (Jullect. ms.
In-;ulae Reginae Caeli anni 1479. Cod. Darnistadien. 2653. U.
I. 1. 1 wieilerhult sich nicht B. -- Xach 1, 1 in B : .Snscipevota pia
siTvnrumcum melodia.-- 1, 4 te clara A. - 2, 3 metuuut fugiendo B. -
4. 4 Te tam B; tamque libenter A. - 4, "> tehlt A. -
- 157 -

II. 1, 1 wiederholt sich nicht B. - 1, 4 quo dereniam B. - 1, 5 venio


revocandus B. - Str. 2 fehlt A. - 3, 2 Si pereunt, si non tereunt, quae-
cunque tenemus B.
III. 1, 1 wicdi-rhnlt sich nicht B. - Str. 1 felilt B. - 2, 5 me sitientern
B. -- Vor 3, 2: Mater t-asta pia etc. wie unten V.; Zeilenfolsre in Str. :!:
4, 5, 2, 3 B.
IV. 1,1 wiederliolt sicli nidit B. - Vor 1, 2 steht 4, 3 B. - 1, 3 De
maligna de peste benigna metuque 1! -- 1, 4 Vestra mamilla B. - 1, ~>
Qui B. - _, :"'" premit ul>ic|iie B. - 2, 5 mater honoris B. - 3, 2 Dux
orborum, dux H. - 3, 5 dulcisque B. - 4, 4 uml 5 umgestellt B. - 4, 5
praefortem B.
V. 1, 1 nicht wiederholt B. - 4, 4 fehlt B. - VI und VII fehlen B. -
IV steht liereits allein aus anderer Quulle Anal. XXXII, \>'>-.

104. De Beata Maria Virgine.


1. Virgo Dei genetrix mundique potens reparatrix,
Regula virtutis, divini forma decoris,
Tu priraos lapides vario splendore micantes
Excellis merito signasque decore venusto.
2. Iispidis insignem tidei virtute virorem
Exprimis impiimis, hinc prolis honore bearis,
Qui vetus a populo sulvit phantasma redempto.
3. Spes in caeruleo te vestit honore sapi>hiro,
Quae regis mater cum virginitate refulges,
Digna Dei solio caeloque sereuior ipso.
4. Tarnqnam chalcedon caelestis canduit ardor
In te, stella inaris, divini exemplar amoris,
Quae pulchra ut luna es, ceu sol electa refalges.

5. Herbida vernantis species et grata smaragdis


Ncc mediocris honos te prospicit, inclita virgo,
Quae fons signatus vernas conclu&us ut hortus.

6. Gratia sardonii te signat honore triformi,


Cuius rnens humilis cundentia lilia vincit,
Pulchrior ipsa rosis niveo splendore pudoris.
7. Sardius ex toto rubet ut cruur ordine sexto,
(Juo rubuit Christus hora sexta crucitixus,
In quo porpuream meruisti passa coronam.
8. Aurea i-iiriisnlitln te forma notat speciosi,
Quod, Christi genetrix, regum regina probaris,
Cuius es a dextris induta cycladibus aureis.

9. Limpidus et purus ceu sol in aqua radiatus


Digne confertur tilti, virgo Maria, berillus,
Cuius ab intacta sol iustitiae micat aula.
- 158 -

10. Maximus in pretio priniusque decore topaton


Aetheris ac fulvi speciem simul exhibet auri,
In quibus arridet tua virtus et meritum ingens.
Quo superos superas, melior mortalibus exstas.

11. Lumine purpureus. facie viridis chrysoprassus


Distinctusque auro tua fert in^ignia, virgo,
Quaesolido fidei prudenspatiensquefuisti.

12. Prasso guttatus viret ut maris unda iacyntus,


Et tu, nostra salus ac mundi praeclue sidus,
Virtutura titulis in uostra carne noUris.

13. Optime purpureus ac suave rubens amethystus


\\\ te virtutis specimen speciale refuudit.
Regia progenies christorumque inclita proles,
Qua fulsit mundo verus rex atque sacerdos.

Maius Chronicon ms. Fontanellense saec. [9.] 12. [15.J. Cod. Portus
Gratiae 332.

105. De Beata Maria V.

Salve, virgo pia, caeli regina Maria,


Exemplis clara, miseris succurre, regina,
Dura velut saxa tu crimina nostra relaxa.
lanua tu caeli, tu porta patens paradisi,
Posce tui fructum ventris qui nos benedictum
Collocet in caelis, tribuens pia gaudia cunctis.
Filius ille pater tibi. cui tu tilia. mater,
Si petis, ipse dabit, quiu matri nulla negabit.

Collect. ms. Zwetlense saec. 12. Cod. Zwetlen. 355. add. saec. I3/i4.

1(16. l»e Beata Maria V.

Virgo restauratrix mundique salutis amatrix,


Lucis adornatrix, tenebrarum stella fugatrix,
Vitae larga datrix, dirae mortis superatrix,
Caelica regnatrix, mediatoris mediatrix,
Sis consolatrix, sis nobis auxiliatrix.

Antiph. ms. Lamhrechtense saec. 12/is. Cod. Graeceu. 258 add. 12/is.
(mit Neumen). A. - - Collect. ms. Gottwicense saec. 15. Cod. Gottwicen.
507. B. - 3 mortis imperatrix B.
- 15!» -

107. I>e Beala Maria V.

Mater virgo Dei, decusorbis, ianuacaeli,


Ad te clamantumsuscipevota precum.
Tu, reginapoli, tu siduspraeclaemundi,
Ora pro nobis, confer opem miseris.
5. Tu suspirantesde caelo respice, mater,
Et ne labamur, tende, benigna, manus.
Quamvisin solio sedeas,regina, superno,
Nos tamen in terra corapatienter iuva.
Placa censorem miseris, averte mucronem
10. Nobis atque piam concilia Doniinum.
Inter fluctivagi rege nos discriraina mundi
Ac semper stella caelitus irradia,
Et, subito vita cum mors spoliaverit ossa,
Sis praesens animae, ne pereat misere.
15. Arce procul hostes,furvas dinisque phalanges,
Spiritus incedat per loca luciHua.
Non videat manes,Orci non sentiat ignes,
Pallentes umbras te duce profugiat.
Obviet angelicus sibi mox cum lumine coetus,
20. Qui ferat hunc aulam regis ud aetheream,
Rex nbi caclestis propriis partitur amicis,
Qui placuere sibi, praemia pro meritis.

Orat. ms. Benedictin. (Monial.) saec. 12/i3. Cod. Bibl. Capit. Schaffna-
burgen.181. - Zu v. 3 vgl. Nr. 104, Str. 12, 2.

108. De Beata Maria V.

Virgo, maris stella, lesse de stirpe puella,


muam de gente David virtus divina vocavit,
Ut verbo patris fieres sulistantia matris,
Ut pareres Christum, qui mundum solveret istum,
5. Sic etiam pareres, ne virginitate careres,
Foedere digna pari geueirix et virgo vocari,
Te voco, virgo pia, genetrixquc. requiro, Maria,
Ut miserum sanes, curas qui tractat inanes,
Et miseri curas divinis ignibus uras.
10. Sum miser, obscenusnimiaqueputredine plenus,
Compluepeccatiscaelestisaquaspietatis
Facqne tuo lotum dulci medicamine totum,
Quidquid post sacrum commisit culpa lavacrura.
Qui per me labor, nunquaiu sine te revocabor,
15. Porrige, virgo. manum,subito me sentio sanum.
- 160 -

ln partem laevam quem traxit culpa per Evam,


A<i dcxtram releva, tu, mater mitior Eva;
1'ortu patet, saevam fuerat quae clausa per Evam,
Plaratrix irae, quibus illam vis aperire.
20. Cum sub extrerao poterit succurrere nemo,
Quis faciet tutum turpissima quaeque secutum,
Ni mihi lutelam des iudicis ante querelamV
Cutn mundus flebit, cum terra polusque timebit,
Sola potes terrae miseris suffragia ferre.
25. Sors ubi sanctorum desperat opem meritorum,
Flectitur irati per te sententia miti;
(juare ad exanicn misero concede iuvamen.
Sentio damnari, si differs auxiliari;
Nam datus ad mille tormenta Theopbilus ille
30. Per te salvatur Christoque reconciliatur.
Hic ita peccavit, qui Christum teque negavit,
Ntc caruit vcnia te, virgo, iuvante, Maria;
Ergo peccator, non corde vel ore negator,
(Jredo salvari per teque reconciliari,
35. Propter peccantem si vis orare tonantem.
Hnec, sacra, dispone, quae transfers ex Babylone,
Fac, pia, lerusalem conscenderespiritualem,
Pax ubi succedat, quatn nulla caluinnia laedat,
Rex ubi virtutis sit potus escaque salutis,
40. Lux ubi reginae sit apta mihi sine fine,
Ante redemptorem sortitae sedis honoreni.
Vox peccaturis te clamitat, aula pudoris,
Ad caeli numen metuentis vertere luuien
Et nihil audentis de nomine cunctipotentis.
45. Audi clamantem, te, virgo beata, vocantem,
Si non turberis, quod ab illius ore voceris,
Qui vitiis foedus permaDsit ut mollis hoedus.
Pacnitet errorum, iani foetet inepfia morum,
Labilis et vanus sum plus quam quatriduanus;
50. Suscipeconversum,noviter Babylonerevers-um,
Fac male deceptum, fac tum j>ietate receptum.
Sic veniaui posco, sic flens mea crimina nosccr,
Non ego damnari, non debeoiani reprobari,
Ninii decet auctoremnon exercerefurorera,
55. Jam debet pietas odiis imponere metas.
In te sperantem non vidi, virgo, vacantem,
In te iactatura non vidi ludificatum.
Me tibi commendo,reus ad te, spes mea, tendo,
Eripe labentem,culpas absolvefatentem,
60. Offensum natum mibi redde reconciliatum,
Diiuerso mundo tenebris mortisque profundo.
Sancta parens Christi, dare praesidium potuisti,
- 101 -

Si plures stellis animas a morte revellis,


Qnam vetus illorum transgressio, culpa duorum;
65. Ergo mihi soli Non possuw dicere noli.
Par tibi maiestas ct adhuc manet ipsa potestas,
Post tantum munus lcvius salvabitur unus.
Nec dicas: nNatum vereor tam saepe rogatum."
Vult mediatricem Deus esse suam genetricera,
70. Qui se pulsari, pro peccatore rogari
Non indignatur. sed eum petitur, miseratur,
Qui super errantum gaudet revocamine tantum,
Et faciet secum caelos gaudere per aevum,
()m prius ad vitam traxit pupulum Ninivitam,
75. Quo miserante bonis sors est coniuncta latronis,
Qui Lazarum flevit, triduana morte quievit,
Praeda superborum cum sit pro morte duorum.
Prolatae sortis lesu de munere mortis,
Dans mundo pacem fac me, regina, capacem,
80. Simque redemptorura per te concivis eorum,
Pro quibus est lesus mortali corpore laesus.

Collect. ms. incert. originis saec. 13. in. Cod. Tulosan. 871. - 13 culpae
ratum. - 17 te leva tu. - 43 vertite luraen. - 64 transgredio. - Abschrift
von Adr. (.'arrere S. J.

109. Versus in honore sanctae Mariae.

Naturam nostram Christus, non crimine nostro


Participare volens, crimine solvit eani.
Tempote dignatur nasci sine tempore natus,
Ut supra legein temporis esset liomo.
5. Servus de domino, pauper ile divite factus,
Nos a pauperie liberat atque iugo.
Ad patris imperium sacram de Hamine sacro
Conceptam prolem femina sacra parit.
Concipiens, pariens non scntit damna pudoris
10. Castu parens, partu sanctifkata sao,
Et quoil nulla fuit in conripiendo voluptas,
Matri nullus adest in parienrlo dulor.
Fert railix lesse tlorcm, pn>ft-n Aaronis
Arida virga nucem, regia virgo Deum.
15. Regem caelonini paupercula, iilia patrein.
lustitiae solem stella Maria inaris.
Nec perdit radix cmisso flore virorem,
Ni"<"nascente Deo virgiuis illa decus.
Flos Cbristus. fructum vitae generans et odoreni,
20. Perpetua matrem virginitate beat.
Dreves, Pia Dictamin.-i. 11
- 102

Fracto naturae mirantur saecula iure,


Quod sit facta Dei filia mater ei.
Vir.tjo tenet puerum, puer omnia, nata parentem,
Ubera dat, sugit, replet et illa Deus.
25. Hic vere rutilat gemmis ornata beatae
Yirginis eftigies speculumque reverberat auri.

i >llect. ms. S. Mariae de Prato saec. (12 ex. et) 13. Cod. Parisin.
16l>99.- Diesim (ieiliclite gehen iu der Hs. nocb folgende drei Verse \ur-
aus, die ersichtlicb ui<-lit da/u ^i"ln>n-n, vielleicht ein Ganzes fur sicL bildeten,
vitlleicht ein anrtervvart- ( nlh Imtr- linu.-li-tik-k sind:

Salve, dig-na parens Dominoqne per omnia parens,


Solaris splendnr, divina luce seri-na.
Mr misrnim serva, clemens, pia, dulcis, amoena.
Nach Vers 20 sind neun Hexameter eingeschaltet, die in der folgenden
Nummer als ein Gediclit tiii ^icli mitgeteilt ,sind.

110. Versus in hnnure sanctae Mariae.

Virgo parit florem, tin* fructum, fructns odorem,


Virgo redemptorem, veniae vitaeque datorem.
Insolito inorc cum virginitatis honore
Fit fecuinlata sine semine virgo beata.
Lumine solari nescit vitrum violari,
Nec vitruni sole nec virgo puerpera prole.
Cuncta creata regens tit et hic in corpore degens,
Lux et imago patris per sacrae viscera matris
Ad nos accessit, sed non a patre recessit,

Collect. ms. S. Mariae de Prato saec. [12. ex. et] 13. Cod. Parisiu.
lr,t,',!'.! Ein^eschoben zwischen Vers '20 und 21 des vorhergehenden Stuckes.

111. l»e Ceata Maria V.

Te mihi pacitica, vitae fons, virgo Maria,


Iumiai.-ulate ik-cor, inundifica bene cor.
^Ic tibi concilia lacrimac parcendo, Maria,
K-to lapsis pcs, propria tu mihi spes.
yi<; tere, me gere. me preme, virgo regia, deme
Sacvia, da socium me fore nubilium.

Collect. ms. AngHcan. saec. 14. Cod. Coll. Corp. Christi Oxoiiien. 232.
vnii Kev. H. M Jiaimister.
112. l)e Beata Maria V.

Stella Maria maris, quae caelis praedominaris,


Et quae praeclaris hic laudibus intitularis,
Expers sola paris tu, quae per Ave gravidaris
Et fecunda daris, mater virgoque vocaris.
Luce tui iubaris me, deprecor, intuearis,
Subvenias hilaris et pro me, quaeso, loquaris.
<,>uodsi
dignaris, frustra, Satan, insidiaris,
bi dedignaris vel quantumcunque raoraris,
0 mora, dumiia paris, et velle nocere probaris.
Collect. ms. Carth. Maguntin. saee. 14. |l:t. et 15]. Cod. Maguntin. 186.

113. De Beata Maria V.

Salve, Christi parens et nata Dei benedicta,


Onini labe carens, quae lumine solis amicta
Luuae sub plantis calcas iubar irradiantis,
Sertum de stellis prae virginibusque puellis,
5. Regia matrona, geris, alma puerpera Christi.
Hic, elegisti, quod tua veneretur icona,
Per tua condigna miracula, virgo benigna.
Me tibi consigna Satanae de fraude raaligua.
Tu patrona bona, tu glorificata beata,
10. Tu speciosa rosa, tu mater honuris, amoris.
0 fons dulcoris, caeli regina superna,
Me precc materna tuearis in omnibus horis.
Mater humillima, spes miserorum certa reorum
Atque facillima propitiatio semper eorum,
15. Mystica cella, benigna puella, suavis, amoena,
Lumine plena, decore serena, maris quoque stella,
Virgo sacrata, per astra levata, Deo sociata,
Sis miserata rnei, pia, grata Davitica nata.
Diva propago, dulci^ imago, floriger hortus,
20. In maris unda valde profumla ancora, portus,
Fous bonitatis semper inundans, vas pietatis
Prorsus abundans, cum deitatis prole iucundans,
Auxiliatrix, induperatrix, alleviatrix,
Sis medicamen, da relevamen, pelle gravamen.
25. Amen, implores, ores, ut gaudia caeli
Heli det, dia, diadema mihique, Maria.

Orat. ms. Campeusfanni 1462. Cor). Darmstadieu.521. A. - Collect.


ms. Insulae Keginae Caeli (propeWesaliatn)anni 1479. Cod. Darmstailieii.
2653. B. - 4 pia virginilmsque. - l:>>^pes miseratio certa B. - 2d undis
valde profundis B. - -""' insuperatrix H. - 24 mediamenA. - Aufschrift:
11*
- lt>4 -

^Sequitur oratio metrica magistri lohannis de Beka poetae et habet


fere omneni colorem metricum." A. - " nHoc dietamen metricum scripsit
magister lohannes deBeka, egregius poeta, quod dominus lohannes de
Arkel, episcopusTraieeteiisis, confirmavit, concedensomnibus devote dicentibus
xl dierum indulgentias et unius carenae. Et habet fere omnem colorem
metricum." B.

114. Oratio metrica de laudc bealae virginis Mariae.

0 mater inatrum, materno more medere,


Parce reis et opem fer eis, miserere, tuere,
0 benedicta David proles, tu manna saporis,
Tu generosa ludith, Abigail, Hesther honoris.
5. Fixa polo stella, tu legis glosa novella,
Foederis arcella, Moysi duplata tabella,
Cnm nato mella, quoque lac tua sancta labella
Stillent, debella vires Satanaequeflagella.
Dux muium. lux caecorum, regina polorum,
10. Spes veniae, fuga tristitiae, medicina dolorum.
Turbant saligia, pia respice virgo Maria,
Cum sis sola via patriae. duc, dirige, dia.
Surgens aurora, tu sancta theotocon, ora
Protinus, absque mora pro me pereunte labora.
15. Astripotens mater, mundi stupor et generosa,
Me perimens ater liostis petit arte perosa;
Os, cor, opus, vim, res muni, duc daque iuvamen,
Ut meritis sim pres, cum mors hinc separet. Amen.

Orat. nis. Campeiise anni 1462. C'od Darmstadien. 521. A. - Collect.


ms. Donms Insulae Reginae Caeli anni 1479. Cnd. Darrastadien. 2653. B. -
4 gloriosa ludith B. - - li Focdfris cartella Moysi est dupla A. - " 7 Tu
nato A -- 8 StillantA. - " 15AstripotisB. - -' 17 sq.fehlenA. - Dies
Gedicht folgt in B unmittelbar auf d.is \orhergehende (Salve Christi parens)
mit neuer Initiale, doch ohne neue Aufschritt. Ob es ebenfalls lohannes dt
Beka zumVi-itas^i/rIiat, Ijleibt daherzweifelhaft.Die vorgedruckte
Ober-
schrift gibt A.

115. Dc Beata Maria V.

Virgo serena, mater amoena, virgo sacrata,


lustitiae dux, laetitiae lux, sponsa beata.
Blanda precanti, dulcis amanti, vas deitatis,
J)ura malignis, grata benignis, fons pictatis.
5. Sancta propago, lucis imago, virgo decoris,
Cellula mellis, nescia fellis, frucius honoris.
Virgo benigna, femina digna, virgo pudica,
lanua solis, tilia prolis, regis amica.
- Itw -

Lucida stella, pura puella, sacra sacrarum,


10. Fructiticans mons. mellificans fons, spes animarura.
Praevia iuris, virgula turis, lux tenebrarum,
Flos sine spina, stella marina, pulchra rosarum.
Pax odiorum, meU dolorum, consilii ros,
Cedrus odora, gomma decora, munditiae flos.
15. Regala morum, forma bonorum, vera lucerna,
Pacis alumna, summa columna, porta superna.

Cbllect. ras. Domus Insulae Reginae Caeli anni 1479. Cod. Darmst.idien.
2653. ,,Aliud pulchrum et laudifluum dictamen."

ll»>. Ite tteata Maria V.

lanua solis, tilia prolis, lucicla stella,


Arca decoris. mater honoris, munda puella.
Nescia fellis, stillula mellis, regis amica,
Blanda precanti, dulcis amanti, virgo pudica.
5. Virgo suavis. caelica davis, summa columna,
Regula morum, forma bonorum. pacis alumna.
Lux tenebrarum, pulchra rosarum, gemina decoris,
Summa bonorum, pax odiorum, cedrus odoris.
Munditiae flos. consilii ros, porta superna
10. Et rosa florura, meta laborum, vera lucerna.
Praevia iuris, virgula turis, flos sine spina,
Mellificans flos, fructificans fons, stella marina.
Spes animarnm, sacra sacrarum, femina digna,
Gemmadecoris, fructus honoris, amanda,benigna.
15. Vas deitatis, fons pietatis, lima malignis,
Grata benignis, gloria dignis, prodita signis.
lustitiae lux, laetitiae dux, spousa beata,
Aula suavis, caelica clavis, inviolata.
Tu camera tcmpli. lilium, tu puteus altus,
20. Tu portus verbi, de caelo clausaque saltus.
Tu lectus, thalamus caelestis et arca sophiae,
Tu victrix, tutrix, mercerlis praevia diae.
Kavis ct ancora, nostra sis orbita, gemma probata.
Platanus, hortus, virgula, portus, palma vocata.
25. Urbs murata, benigna velata, corona sacrata.
Esuriam, sitiam, cupiam te, virgula nata.
Virtutum species, via caelica. mater amoena,
Post mortem videam te, caeli munere plena.

Collect. ms. Insulae Reginae Caeli anni 1479. Cod. Darmstadien. 2653. -
18 clavis unica lata. - - 26 Esuriem. - Dies Gedicht hat viele Verse mit
dem vorhergehenden gemeinsam.
- IGli -

117. De Beata Maria V.

Alma poli stella, lux mundi, pura pnella,


Quae concepisti verbo, sine vae peperisti,
Servum ferventem tibi me fac et trahe mentem
Ad Christum sursum, qui vitae det milri cursum
Sancte tinire braviumque poli reperire.
Suscipe servorum pia vota precesque tuorum.
Ablue peccata tu, Theophili miserata.
Collect. ms. Domus Insulae Reginae Caeli anni 1479. (J«xl.Darmstadien.
2658. - In derselben Handschrift wie auch in d>d. Dannstadien. 521 fiiidet
sich aueh noch ein anderes Gediclit in leoninischen Versen auf Maria, mit
dem Anfang Mater forroosa, tu nobilis et generosa; jene nennt es
j,Alii]d laudifluum dictamen", diese macht die Hemerkung: ^ltcin sequuntur
alia metra laudiflua de gloriosa virgine Maria." Das Gedicht ist atier nur
eiu Bruehstiick eines lau^en-ii, \vie das Akrostichon ausweist, welches nur die
Worte Mulieribus et benedictus fructus ventris umfafst. Da die
Worte ^Mater tbrmosa" etc. also nicht den Anfang des Gedic-htesbilden, habe
ich dasselbe nieht anfgenommen.

IIS. De Beata Maria V.

Gaude, sola pia sine crimine virgo Maria,


Sancte concepta, specialius omen adepta,
Quo superas cunctos supera iam sede beatos,
Me vitiis natum caelo da puritiratnin.

Cnllect. ms. Domus Insulae Reginae Caeli anni 1479. Cod. Dartn-
stadien. 2653. - <>b dit-s kurze Gedicht ein selbstandigesGanzes oder aber
vielleicht Eiitlehnung aus einem grofseren, vermag ich nicht zu sagen.

119. De Beata Maria V.

Stella maris, oandorisebur, speculumparadisi,


Fons veniae, vitae ianua. virgo, vale.
Caeli scala, boni scbola, pacis fibula, turis
Virgula, pigmenti cellula, virgo, vale.
5. De te tot lauduni rutilant insignia, nescit,
Quo plus ascendat, tantus honoris apex.
Omnes virtutum species et aromata totam
Te simul aspergunt turis odore sui.
Tu sine defectu radius, tu Hos sine spina,
10. Tu sine nube dies, tu sine viro parens.
Quid loquor? hinc nullum crementum laus tua suniit
Frustra luce facis tempto iuvare diem.
Quanta tnis pateat virlutibus area, nullis
Flosculis laudum claudere lingna potest.
.
fc g (fl O/ oe
a
es es'Sc «9
b

u .8
- "-
o
o. -c V .2 "= -
es bc i*^ «s"2

-:_
s « -
.22
S
SJ
«S ta o |ll §"2 .gl
"^
E-3
CO
= cS s- o
S?2'II « o
"a sc-'
01
o
_£ H £ «^3 c "/ U =S
OJ03 "C c a> .S O
Q cn _«2 O
"s-2"^5 5= «
- £ > "- E 60,/j - *' ^ = 2 5 """r= » «
'£ h "i S 'C J3'S 3
tn«T ro

^c« £
3
c «' o.

a
II3-'? 01
O^i-
tt | «'§"
=§5 S
,.
tc gf x _
Oi'S'|l C/3*c 'Bb
t/T ~ 5.2- SB IU 3 =
_o &ticense
3
ac

Jl f.3 liseror
n
.2 ej >< 3 -" =- - 3
= * >-i

$ - s '^ B "Ecu> D c" « -c 2


2 »-g,B B E
.^" c/l S =
-5
§ -5b
£
cn Ijl
t^ c u -rC> cn cs (_
»1 S £ C O S «J rt
9 o, f 3 C3 £ p|- r_^*j ea a
r« « -* o fc- c 5 c
=002o HHI
o .2 S -S
O^
C"- t/j*-i^
?3 O ."S C3 C^ C3 « a> O,tc«J , ° =
S E
o X S^
CJH3C >"&, C« ipaw =.« 25W,
S E
~

S -I x' S x £
- lt>8 -

saec. 15. Cod. Lambacen. 32«. C. - Orat. ms. Franciscan. saec. 15. Cod.
Petrin. I a 14. D. - - Collect. ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15. Cod.
Petrln. b VI 3. E. - - 6 diva Maria ABCD. - 8 principalis aula C. -
10 Maria fehlt D. - 11 Lucida nubes fehlt D. -- 12 Mitis avis E. - 13
Nardus odoris A. - - 15 Porta conclusa (recluea E) rubens rosa tu DE;
Porta domus clausa, tu rubens rosa C. - Aufschrift aus A; statt dessen in
C: De laude beati*simae virginis Mariae.

122. De Beata Maria V.

Mater ave Christi, sanctissimu virgo, Maria,


Partu. post partum, sicut et ante manes.
Virgo, quae Christum peperisti, lacte educasti,
Mergere me serva, me tueare potes.
Me tibi commendo, me, virgo, relinquere noli,
Ne peream, Christo funde, Maria, preces.

Breviarium et Oration. ms. S. Servuli Venet. saec. 15. Cod. Cicojjna


(2373). - 3 lacte ducasti. - 5 derelinquere.

123. De Beata Maria V.

Stelligeri splendor, salve, tu gloria poli,


Mater insignis, salve. formosa Maria.
Tu maris immensi praelucida stella vocaris.
Mundi labentis nam candida nubila pulsas.
5. Antidotum felix mortis, regina, salubris,
Monstres in tenero dulcem mihi corpore natum,
Sumpsit quem Simeon canus ad brachia laetus,
Spiritus angustas nusquam contempserat auras.
Te duce tartareos contingat linquere campos
10. Officiatque nihil furibunda felle Megaera;
Protinus, casta, precor, ostendas lumen Olympi.

Collect. ms. Eberspergeuse saec. 15/i«.Clm. Monacen. 6007.

124. De Beata Maria V.

Spleudida stella maris, pia virgo Maria, vocaris


Et veri solis deicaeque puerpera prolis.
Venter et intactus, in quo Deus est homo factus,
In medio cuius Deus est bomo conditus huius.
Esto Dei niedia nostrique, benigna Maria,
Per tua lux merita datur orbi veraque vita.

Orat. iiis. Parisiense(V). saec. I5/ie. Cod. Parisin. 3639.


- 169 -

125. De Beata Mariu V.

Gaude, Deo plena, gaude, pariens sine poena,


Gaude, resurgenti congaude, supernu petenti,
Cum Christo gaude, regnans diguissima laude;
Elegit qui te, det nobis gaudia vitae.
Orat. ms. Parisiense(?) saec. 15/ic. Cod. Parisin. 363!).

126. Carmina de Landibns Virginis.


I.

Caeli reginam te iure, Maria, fateraur,


Ex cuius thalamo processit iustitiae sol.
Virgo, creatoris caelorum mater et orbis,
Innocuis raanibus mundo quoque corde beata,
Rite Dei pinguem meniisti scandere montem.
II.

Gratia caelestis, reparatrix totius orbis,


Diffusa est labiis, virgo Maria, tuis;
Propterea regum te rex benedixit in aevum
Et facit a dextris casta sedere suis,
Aurea qunm fulvo vestis circumdata limbo
Ambit et exornat riteque condecorat.
Missale Turonenie imp. Rothomagi 1492, 1493 A. - Missale Turonense
imp. Parisiis 1-533.B. -- In beiden Quellen nach dem Kalendarium.

127. Ad Beatam Mariani V.

Maria, summa Lucem, Maria,


orta ex prosapia, genuisti saeculo,
Angelus tibi: Involvens pannis
Ave, plena gratia, locasti praesaepio,
Dominus tecum; MuDdum (|ui regit
sume nostra cantica, potenti imperio
Qnae tibi canunt Et arvis lucet
electorum agmina. lumine sidereo.
Ecce, beata, Ubere tuo
credidisti nuntio bibit guttas Dominus,
Et patris verbuni (,»ui mari undas,
concepistiutero, Hueredat fontibus;
Virginitatis Hunc, virgo, roga,
nulla est corruptio, laxet culpas omnibus,
Ubi est sancti Qui dat coronas
spiritus infusio. suis confessoribus.
- 170 -

5. Sacri ad templi 10. Beata valde


(juem portasti limina, tua est humilitas,
Huic caelestis t^uam gloriosa
deservit militia, siraul et virginitas,
Qua conipreliemiit Per quam divina
tanta niirnbilia, venit ad nos pietas,
Quae sunt concessa Audi, cum rogat
tibi splendidissima. te nostra fragilitas.

6. Perrexit templum 11. llle, beata.


iustus senex tibi erat subditus,
Est vidcns Christum, Qui cunctis mundi
quam beati uculi! iinperat virtutibns,
Suscepit euni Respicit terram,
a te matre nobili, et tremescit funditus,
Gratias agens Rcgnat in caelo
uni Deo homini. et tonat in nubibus.

7. Reginacaeli, \'l Tuumquenomen


osculasti tilium, maris stella dicitur,
Ex patre magnum Gens namque per te
et ex te parvissimum, luce vera ducitur,
Homineni verum Duni trinitatis
et Denm fortissimum. lumine perfunditur,
Quem genuisti A protoplasti
manens virgo virginum. tenebris excluditur.

8. Ex te, Maria, 13. Ex ventre tuo


sublimis puerpera, verbum sumpsil hostiam,
Caniem suscepit Quam immolavit
Dei sapientia, extra lerosolymam,
Quae caelum girat Hanc manducamus
et fundavit aequora, ob eius memoriam
Terrena regit Et hoc JKT fidem
simul et caelestia. tenemus orthodoxam.

9. Scala caelestis 14. Regina, regis


et Dei hospitium, mater, regum filia,
Ex te est ortus Cum voluisti.
finis et principiura, o gloriosissima,
A patre natus Ut inchoaret
est ante luciferum, Christus mirabilia,
Hunc, virgo mater, Tunc fecit vinum
fac nobis i>n>]iitium. ex aqua in hydria.
- 171 -

15. En, Christuspendens 20. Ascenditpostquam


crucis in patibulo, supcr caelosDominus,
Quo liberaret Tu, virgo, atque
mnnduma supplicio, coetusapostolicus
Te matrem dedit Permanebatis
virgini discipulo, in orationibus,
Ut semper virgo Hoc tibi erat
non careres fllio. diebus ac noctibus.

16. Tunc Siraeonis 21. Caelestiregno


iuxta vaticinium assumpsitte filius,
Gladius tuum Et exsultavit
pertransivit siiiritum, lesus benignissimus;
(,}uando occidi Tibi post Deuni
tuum vides filium, omnis servit spiritus,
Licet credebas Regina, nobis
surgere post triduum. esto tu propitius.

17. Jlortuus lesus 22. Hoc certe credit


cruce est depositus, Christianus populu*,
Quem sepelivit Quod tuus spoiisus,
loseph et Nicodemus tilius et dominus
Novo sepulcro, Exaudit, virgo,
in quo nullus positus, te prae sanctis omnibus,
Tristatnr mater Quodcunque petis,
et fidelis populus. donat tibi protinns.

18. 0 alma virgo, 23. Ut nos coniungas


gaude cum apostolis, cum sanctorum coetibus,
Qui crucifixus Pias inclina
fuit lerosolymis, aures nostris precibus,
Die surrexit Quibus rogamus
tertia a mortuis, et obnixe petimus,
Sacris vidisti Procul absistat
tuis illum oculis. fornicator spiritus.

19. Xec non vidisti 24. Spiritum irae


cum plebe fidelium, tolle et tristitiae,
Quaudo ad regnum Castrimargiae
ascendit aethereum, atque philargyriae
Ibi erexit Invidiaeque
matris desiderium, nec non et acediao,
Ubi cum patre Gloriac vanae
regnat ante «aeculum. simul ac buperbiae.
Cod. Oxonien. Canon. Pat. Lat. 175. saec. "/12. - 6, 3 Et videns. -
Akrosticlion: Melus, presbiter et monaclius. Ahschrift von Rev.
H. M. Hannister.
- 172 -

128. I)e Beata Maria Virgine.

1. 0 Maria, gloriosa 5. Ubi sanctis animabns


angelorum domina, datur lux assidua,
Maris stella, vincens cuncta Angelorum turmae larga
claritate sidera, iunctis Dei gratia,
Virgo pulchra, virgo casta, Qua repleri memet tua
me clementer adiuva. faciant precamiDa,

2. Sumpsit enim ex te carnem 6. Ut eadem sim mundatus


Dei sapientia, a culpanim macula
Ut humano per te vita Et decenter exornatus
generi est reddita, virtute multimuiia,
^uod subegit neci culpa Summo regi voce dulci
priniae matris noxia. Canam laudum chrismata.

3. Super astra manens mira 7. Hunc qui laudat operando,


potiris laetitia, quae sunt illi placita,
Ibi servit omni die Obtinebit vere summi
tibi phalanx caelica ; felix regni culmina
ilihi, quaeso, fer iuvamen Et manebit sine tine
presso mole terrea. dives omni gloria.
4. Assit mihi tua manus 8. Hac me dita. lesu Christi
semper invictissima, mater integerrima,
Nec me diri Leviathan Et eidem me coramenda
extinguant certamina, tua prece sedula,
Sed sim vietor coronandus Ut cum illo plene gaudens
in aula stelligera. maneamper saecula.Amen.
Collectan. ms. .S.Ebrulpbi saec. 12. Cnd. Alenconien. 1. add. saec. 12. -
6, 6 cry.smata.- 8, 5 Et cum. - Aus dieser Quelle pubJiziertvon Leop.
Delisle iin Annuaire Bulletin de la Societe de 1'Histoire de France.
Paris 1863; II. partie, p. 9 sqq. Dort unmittelbar verlmnden mit dem Reim-
gebet ,,Micael cum Gabriele", entsprechend der Quelle. Schon das
nAmen" zeigt aber dentlich, dafs es sich um zwei Gedichte handelt. Als
Auctor vermutet Delisle - wohl mit Recht - Ordericus Vitalis.

129. De Beata Maria V.

1. 0 Maria, mater Dei, 3. Respicehuc, o Maria,


Miserere, precor, mei Dei raater et filia,
Atque pro me roga Deuni, Et visita hunc iniserum.
Ut absolvat istum rentn. Oppressum mole scelerum.

I. Ecce, tibi rne commendo 4. Serva tibi conimendatum,


Meque tibi servum trado, Tibi servire paratum,
Ut domina me suscipe Tuae donum pietatis
Et cletnenterme respice. Me absolvata peccatis.
- 173 -

0 Maria piissima, 8. Deum mihi pacitica,


Onini laude dignissima, Dei mater et amica,
Fac me digne te laudare, Hoc te posseimpetrare
Venerari et amare. Nullus debet rlubitare.

6. 0 domina dominarum, 9. 0 praeclara stella maris,


0 regina reginarum, Quae cum Deo gloriaris.
Propter tuam pietatem Fac me ad portum venire,
Tolle meam paupertatem. Nunquam sinas me perire.

7. Pauper enim et egenus, 10. 0 Maria, flos virginuni,


A Deo sum alienus, Ora pro me ad Dominum,
Adversum me irritavi Ut ad caeli palatia
Deum, in quem tam peccavi. Perveniam te praevia.

11. In qua miser nequissimus


Possim esse vel ultimus,
Laudans Deum per omnia
Saeculorum saecula.

Collect. ms. Rading-ense saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. Miscell. 79.
add. saec. 12. - 9, 4 Nusquam. - Abschrift von Kev. H. M. bannister.

130. De Beata Maria V.

1. Mole gravati criminum 5. Vere, virgo, post genitum


Ad te. regina virginum, Preces exaudi supplicum,
('onfugientes poscimus, Et quid poscenti Dominus
Adesto nostris precibus. Tibi negabit filius?

2. Aeternae vitae ianua, 6. Si tantum velis, domina,


Aurem nobis accommoda, Nostra delentur crimina.
Per quam spes vitae rediit, Quapropter te praecipue,
Quam Eva peccans abstulit. Servos, oramus, respice.

3. Virgo, tu mater iudicis, 7. Te orante, sanctissima,


Vitam deposce famulis Sanctorum orant agmina,
Et paenitendi spatia Si te adversam praevidet,
Nobis, oramus,impetra. Caelestisordo conticet.

4. Exora, virgo, filium, 8. Per te, mater castissima,


Praesens confer auxiliura, Nobis donetur venia
Ut perpetrata nequiter Tuisque sanctis precibus
Purgontur efficaciter. Concilietur Dominus.
- 174 -

9. Virgo Maria, respice 11. 0 virgo. matcr Domini,


Precesque nostras suscipe, Attende voces populi,
Peccata iam praeterita Per te cleri criminibus
Remittat nobis. obsecra. Ignoscens parcat Dominus.

10. Exaudi, virgo virginum, 12. Virgo gloriosissima,


Pro nobis ora tiliuin, Vota comple fidelia
Futura niala prohibe Nosque post vitam fragilem
Miserisque compatere. Ad veram perduc requiem.
<>rat. ins inrcrtae nri^. ^acc. 12. Cod. Oxonien. Cannn. Miscel. 26<:>.A. -
Collect. nis. Bencdictin. saee. 12. Cod. Vindulionen. 532 add. saec. 12. B. -
Orat. ni<. Lunaulacensr anni 1451. Cod.Vindobonen 3K35. (,'.- 1, 2 reginam
11.- ">, '_' ilrjj.isrv mi^iTis 13. - 3, 3 Et paenitentis A; Ac paenitenti B. -
4, 2 Patris cniiit-r I! - 4, 3 Ut per peccata A. 4, 4 purgemur A. -
5, 3 petenti C; Dominus tehlt A. - 5, 4 Denegabit tibi Dornhms B; Tibi
dciirget tiliu* (_'. - 6, 1 velit A. - 8, 4 Nobis reconciliftur Dominus BC. -
Str. 9 12 felilen I! - 12, 4 Perduc ad veram. C. In B und C als
Li-i-tii>nes wie Anal. XXIV, 55, aus jiin^eren Quellen; in A unmittelbar an-
^eschlossen an Nr. 184. Unser Gedicht ist ein selbstandiges8tiick, aber von
demselben Veri'a>srr wie dieses; das bevveist liier Str. 7, dort Str. '_'-.

IMI. De Beata Maria V.

1. Stella iuaris, o Maria, 3. Tu piscina probatica,


Porta caeli, vitae via. Miserorum spes unica.
Maris portus naufragantum, Ablue nos exterius
Naufragantes duc ad portum. Et raunda nos interins.

'2. Nos submersos in peccatis 4. Vitiorum de sentina


Salva, inater pietatis, Nos erue, virgo pia,
Da, quod per paenitentiam Ignem extingue Veneris.
Veniamus ad veniain. Ne crememur cum miseris.

Collectan. nis. S. (:)rientii Auxitani saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq.
456. add. saec. 13.

}'.'>">. De Beata Maria V.

1. Virgo, mater mellitiua, 3. Surge, raaterna pietas,


Te deprecantesadiuva, Tua nos reple gratia,
Surge, virgo puerpera, Quae hostium insidias
Hostis repelle machinas. Effuget et nos muniat
Ave, Maria. Per te, Maria.
2. Gregis caulasne deseras, 4. Surge, virgo fructifera,
Lupum niordacemconteras Geuetrix integerrima,
Et hostiles versutias Coiifer nobis iuvamina
Procul a nobisfacias. Auferenscuuctanoxia,
Ave Maria. Pia Maria.
- 175 -

5. Quae baiulasti filium, 10. Parce iam culpis, domina,


Vitae et mortis dominum, Parce, mater piissima,
Fuga catervas daemonum, Rumpe Satanae retia,
Donans nobis remedium, Nostras dirige semitas,
Virgo Maria. Virgo Maria.

6. 0 consolatrix domina. 11. Funde preces pro miseris,


Quae omnibus es omnia, Colentibus te subveni,
Delicti solve vincula, Ut puri a contagiis
Quae me torquent tain gravia, Poli fruamur gaudiis
Mater Maria. Pev te, Maria.

7. Heu, quam nefanda crimina 12 Mater supremi iudicis,


Et orani labe sordida, Virgo, misellis subveni.
Plenus sum immunditiis Ut per te cum caelicolis
Et foetore libidinis; Personemus hymnidicis
Parce, Maria. Aula, Maria.

8. Heu, dirae mortis sarcina, 1:3. Tu igitur ad sidera


Quae ut fur omnes enecas! Nos ad te sursum eleva,
Quo mea ibit anima, Ut inter sacras epulas
Qaae tot complevit vitia'.-' Tecum simus in gloria,
Audi, Maria. Sancta Maria.

9. Heu, quam fuerunt dulcia 14. Hoc nobis trina uuitas


Plena foetorc crimina! Et simplex donet trinitas,
Si comparantur omnia, Ut non sit nobis sarcina
Qnis est, qui me eripiat? Mortis finis, sed gloria.
Parce, Maria. Ave, Maria.

Orat. ms. Benedictin.(Monial.) saec.18/n. C<>d.


Capit. Schaffnaburgen.
181. - 2, 7 caulas ne difffras. - 8, 3 Plena. -- li', ."" Liet Avi-. Mavia?

l.'J3. De Beata .Maria V.

0 regina angelorum,
mitis hera gentium,
Porta caeli, mater Dei,
flos et gemraa virginum,
Funde preces apud tuum,
quo laetaris, filium.
Ut caeleste nobis regnum
tribuat post obitum.

Orat. mv Benedictin.(Muuial.)sa.ec.12/is.Cod.Capit. Si-hatFnaburgeu.


181.
- 176 -

13-1. Oratio ad landem beatae Mariae, matris Domini.

1. Salve, regina omniura, 10. Audi voces miseriae,


Virgo mater, post filium, Quas non possum exsolvere,
Salve caelestis ianua, Nisi tibi, sanctissima,
Peccatoribus patula. Virgo post partum nnica.

2. Salve, tu Dei genetrix, 11. Ne tibi sit offensio


Virgo tiorens et fertilis. Tot scelerum confessio,
Tuo processit utero Nam se calcari pedibus
Tamquam sponsusde thalamo, Meis nollet dintius.

3. Qui nos venit redimere, 12. Si me terra cognosceret,


Mundum dignatns visere, Se supter me dehisceret,
Ne sit mihi damnatio, Sum enim bonis omnibus
Piissima redemptio. Malis meis contrarius.

4. Ecce. quantum honibilis 13. Quod diligis, non diligo,


Castis assistooculis, Virginitatem fugio,
Tuis jiriraum, post omnium Perversus,mendax.invidos,
Felicibus caelestium. Illicitorum cupidus,

5. Quorurn mea luxuria 14. Ira frendens et odio


Mordetur pudicitia; Et semper stuilens otio.
Nec solura istud vitinm 0 quam lugere debeo.
IMihi infert iudicium, Tot vitiis qnod servio!

6. Sed quot dicuntur nomina, 15. Nam non urbis excidium,


Tot mihi insunt vitia. Sed animae periculum;
Quorum miser dominio Imago Dei deperit.
Assiduus inservio. Anima caelo decidit.

7. Et quia moles criminum 16. Quid dicam ante iudicem,


Me malis facit miserum, Caelis, terris terribilem,
Ad te solam coufugio, Dum statuet iudiriura
Tuum solamen quaerito. Et iudicabit saeculum?

8. Pande mihi piissimum 17. Vix iustus tunc salvabitur


Pietatis sacrarium, Et impius damnabitur,
Pateant aures beatae Ibi parebuat omnia
Meae vocis angustiae. A saeculis abscondita.

9. Appella pro me filium 18. Unusquisque pro merito


Dei tuiqueunicum, Recipieta Domino,
Ut sit mihi remissio, Boni bonorumgaudia,
Quod te prae omnibusquaero. Mali malorumpraemia.
- 177 -

19. Locus mei similibus 29. Nam es regina caelitum,


Cum igne, gelo, vermibns, Rectrix, redemptrix omnium,
Infelices, qui taiia Noli silere, domina,
Passuri surit supplicia, Esto mibi propitia.

20. Ego tamen prae oniDibus 30. Non vult enim inc perdere,
His borum ero socius. Qui me redemit sanguine,
Heu, heu, mihi misero! llle. regina, unicum
Cur processi ex utero, Quem genuisti filium.

21. Cur lactatus uberibus, 81. Fac festum eius angelis,


Cur uutritus remissius, Fac nunc vacare gaudiis,
Ut infernales pascerem Mea enim conversio
Et caeli regua perdercmV Fiet eis laetatio.

22. Mors mea nimis misera; 32. Et conversum a vitiis


Lugete mecum, omnia, Custodi, Dei genetrix,
Dole, caelum, superius, Me cunctis locis protege,
Terra, nec non inferius, In viam pacis dirige.

23. Immo Cbristum exposcite 33. Stantcm, sedentem corrige,


Et pro me intercedite. In canctis factis dirige,
yuonara miser confugiara, Manum sacratam porrige
Quemadvocatumrepetam? Labentemnec non erige.
24. Sum peccator prae omnibus, 34. Marina stella, obsecro,
Idcirco nec sublimius; Serva me maris tacdio,
Expedit me transcurrere Aufer a me periculum,
Et adiutoremquaerere. Ut vales et scis indigum.
25. Tu, sancta Dei genetrix, 35. Vales enim prae omnibus,
Hac es in re possibilis, Quos praecellis virtutibus.
Te spem meam constituo, Tu angelorum domina
Tibi me servum offero. Et prophetarum gloria,

26. Fide mea me suscipe, 36. Apostolorum. rnartyrum,


Nato tuo restitue, (Jonfessoram et virginum
Mca infelix auima Nec non sanctorumomnium,
Ne sit in iine perdita. Ut est ordo caelestium,
27. Praesta mihi subsidium, 37. (Juoruin iunuta eonsortio
Dum hoc suspiro saeculum; Ora pro me miserrimo,
Et cum recedet spiritus, Solve mei miseriam
Adesto castis precibus. YA impendeclementiam.
28. Nam te orante, domina, 38. Ab boedis tristem eripe
Sanctorumsurgent milia, Et ovibus intersere,
Si tu sola silueris, Fac me gaudere floridis
Vox nulla erit aliis. Paradisi deliciis,
Dreves, Pia Dictamina. VII. 12
- 178 -

39. Ut Christi vocem audiam, 44. Ut sit mibi proticuum


Per quam regnum possideam, Et avertat periculum,
Per te, regina omnium, Cumque mieabit terminus
Virginitatis speculum. Omniumreruni caelitus,
40. Audi, Cbriste piissime, 45. Eius mihi confessio
Patris matrisque unice, Sit scelerum remissio,
Illius absque termino, Et adipiscar veniam
Istius in hoc saeculo. Evadendo sententiara.

41. Audi matrem piissimam, 46. Nec imputes stultitiae,


Quam sic fecisti inditam. Rex Christe clementissirae.
Haec est, cuius visceribus Quool nominare audeo,
Dulcis prodisti dulcibus. Exponere quod nequeo.

42. Dulcedinem inveniam. 47. Legeni enim necessitas


<i>uamin te spero unicam. Neque habet adversitas.
Tu es euim suavitas Vale, redemptor omnium.
Et singularis pietas. Generale dominium,

43. Adiuro tc, rex, iteruni 48. Vale. licuta trinitas


Per hoc noraen miriticum, Et triplicata unitas,
Cunctis rebas terribile, Vale por omne saeculum
( unctis sacclis mirabile. Et delc massam scekrum.

4'.'. Salve, tu Dei genetrix,


Virgo inaestimabilis,
Salve, caelestis pietas
Et pietatis caritas.
Sis servi tui, deprecor,
Immeriti non immemor.

Orat. m?. Benedictin. (Monial.) saec. 12/i3. (Jod. Capit. Scaffnaburgen.


181. A. - Orat. ms. incrrtae nrig. saec. 12. Cod. Oxonien. Canon.
Miseell. 266. B. - 2, 1 Salvt-to Dei B; vgl. 49, 1. - -5, '_' Yirgo B.
- 4, 3 prae omnium B. -- 5, 3 Nec sidmn uuiim vitium A: NI.T istud
modo vitium B. - 6, 3 itiisera A. - 6, 4 Assidua A. - 7, 2 malus B. -
.s, ;J>aures bt-.-ii.n- M:<ri;n' A: :inrt-i >;uietissiruae B. - 9, 3 Et sit A. -
9, 4 quaero prae nmnibus AB. " 11,1 N"(1 "it inihi A. 12, 2
Me sulitiT se (liscer]n.Tet B. - 12. 4 cMiitraria. -- K',. :i P^rvcvsa, mendax,
invida II. -- 13, 4 cupida B. - 14, 2 ^tudtnsque seinper A. - 10, 3 Cum
B. - 111,1 meis B. - 20, 2 socia A .; >i Imnim )!. - l'<), 3 miseram A. -
21, 1 larlata A. - 21 , 2 nutrita A. - 21, 3 intVmale A. - '_':'.. :'. miscra
i rtnpiam A. -- '_'."",4 t-xpetam A. - -4. 1 Cuiii jn-ci-ator B; Sum peccatrix
A. - 'J-"i,4 ]m aacillani ottVro A. - 29, 1 caelorum A. - 31, 4 Fiat A. -
.'!4, - .scivac. tnaris H. - 34, 3 Aufer niihi B. -" .14, 4 indigam A; it-
dignuni 1!. - 35, '_' I^U.IN\ - 37, 2 miserriraa A. -- 40, 3 llliusque B. -
43, 1 Adnn.p tc l;. - 4:;. '_' niiriticuiu tetra^ramniatnii A. - Str. 47 fehlt
A. - 411, '> Sis anrillai- tuat- nhsecro A. -- 49, (i lam meriti« non A. -
Ein Bruchstuck dieses Liedes siehe Anal. XXXII, 193. In B schliefst sich
an rlies Lied unmittelbar Nr. 130 an. - Die Kollation von B nach Abschrift
vrni RPV. H. M. lianuister.
- 179 -

135. De Beata Maria V.

1. Maria, virgo regia, 10. In donio Dei supera


Sponsa regis et tilia, Oliva es fructifera,
^uara Dei sapientia Tu cella olearia,
Elegit ante omnia. RepletaDei gratia,

2. 0 benedictu femina, 11. Aromatum areola,


Universorum domina, Ab hortulano consita,
Summi regis arraria Tu in horto arbuscula
Et eius secretaria, Salubris, aromatica.

3. Dei reclinatoriuui 12. Aeterni sponsa principis,


Et eius consistorium, Tu affluis deliciis,
Armarium paracliti, Decora et spectabilis,
Sacrarium altissimi. Tota desiderabilis.

4. Domus regis eburnea, 13. In Salomonis ferculo


Eius interna camera, Tu es lignum de Libano,
Quam dedicavit caelitus Columna es marmorea
Missus ab eo spiritus, De base sorgens aurea.

5. Maria, fons iustitiae 14. Turris Uavid fortissima,


Et vena indulgentiae, (Juaehabet propugnacula,
Casti puiloris cumulus Contra Damascum respicis,
Ac pietatis titulus. Cives regis ac protegis.

6. Caritatis signaculum, 15. Tu frigus idolatriae


Totius boni speculum, Et gelu ignorantiae,
Aurora veri lurninis, Tu Aquilonemdeicis,
Arca divini seminis. Cum regem Austri concipis.

7. Columba placidissima, 16. Snblimis es puerpera,


Turtnr, avis castissima, Virga lesse florigera,
Cui faher Deus aureas Flos ille tuus tilius,
Praeparavitmarenulas, Ortus ex tuis ilibus.

8. 0 raargarita candida, 17. Cui caeli servit solium,


0 stella mundi splendida, Tu genuisti tiliura,
Yera eius pacifera, Creatura principium,
Facta caeli clavigera, Deum, regem mancipium.

9. Tu paradisi porta es, 18. Mira regis humilitas,


Ad caelum scala facta es, Miranda tua sanctitas!
Per quam Deus ad homines, Qui tua suxit ubera,
Ad Deum scandunt homines. Caelo locavit sidera.
12*
- 180 -

19. Lucis solaris artifex 29. Et tu, mater sanctissima,


Sub sole homo factus est Virgo gloriosissima,
Et, qui creavit omnia, Dum sedes ad praesaepia,
Creatur inter omnia. Cantas epithalaniia.

20. Qui erat sine tempore, 30. In iubilo jisalterii


Humanatur in tempore, Assumpta tuba ductili
Et verbum invisibile Dulci cantu et supplici
Per carnem fit visiliile. Vagitus tenes pueri.

21. Ut sexus omnis gaudeat, 31. Quam laeta tympanistria,


Ut Dei laudes ambiat. Quae sua canit gaudia,
Puer ille, qui nascitur, Inter sua convivia
Femina, unde nascitur. Sancta discurrit saltria!

22. Laetetur ergo femina, 32. Laeta stupet mysterio,


Sua solvuntur crimina; Qoo mater nubit filio,
Quod in Eva peccatum est, Ubi ancilla domino
ln Maria dunatuin est. Et humilis altissimo.

23. "Virgo quae caret macula, 33. (Juicumjue fidei brachiis


Tersit eius piacula, Dei cultum amplecteris,
Mater per suum tilium Tantam pensa potentiam
Evae tulit opprobrium. Et admirare gratiam.

24. (^uam benedicta virgo es 34. Tu non eras, creavit te,


Inter omnes mulieres, Tu lapsus es, erexit te,
Quae mediatrix facta es Ut dives caelo fieres,
Inter Deum et homines! In terra pauper factus est.

25. Quam capax tuus uterus, 35. Terra transit in hominem,


Quammagnusurbis ambitus, Homo in Dei subolem,
Quo l)eus et ccclesia Ut homo Deus tieret,
Laeti celebrant nuptias! Deus homo effectus est.

26. Quam laeta haec coniugia 36. Assumens carnis pallium


Et quanta plena gratia, Carnis extinxit vitium,
Ubi spuusus, qui tilius, Secus decursus fluminum
Pater ct ipse dorninus! Lignum fuit tirmissimum.

27. C^ui sibi matrem eligit, 37. Exsultat fortis ut gigas


Sponsam eandem perlicit, Mundi percurrens semitas,
Ex eius ortus semine Suo exemplo currere
Suo luftravit sanguiue. Et mundum docens vincere.

28. Tanti pompam mysterii 38. In sunimi patris vinca


Laeti celebrant angeli, Vitis fuit plenissiina;
L>um [)co canunt gloriam ludas per avaritiam
Terrisque paccm nuntiant. Itistraxit lianc vindemiam.
- 181 -

39. ludaeus prelum posuit, 49. Sciebas, quod in filio


Sanguis et unda protluit; Mundi esset redemptio,
Inde te, homo, abluit Quod de hoste victoria,
Et paradiso reddidit. De passione gloria.
40. Botrus ille dulcissimus 50. Maternus tamen animus
Jn vecte crucifigitur, Pios effundit gemitus,
Incredulus confunditur, Et insitiva caritas
Sed christianus pascitur. Dulces extorquet lacrimas.

41. Quot lacrimarum rivulos 51. Redemptionem liominuni


Tuos lucentes oculos Plenum habebas gaudium,
Dicam fudisse. domina, Sed tua carne genitum
In cordeque suspiria, Prosequeris per gemitum.

42. Cum tuum, mater, unicnm 52. Sed et salvantis gratiam


Pati vides suspendium, Ac pietatis unicam
Dira transpunctum lancea, Dum attendens circumspicis
Corona saeptum spinea, Et admirans amplecteris,

43. Agnum de tuo semine 53. De pietatis opere


Rubro vernante flumine Egrediuntur lacrimae,
Inter manus carnificum Pro salvatrice gratia
Torqueri )iominem-deum! Pia mentis angustia.

44. Quot edidisti gemitus, 54. Hunc, mater, mihi tilium


Quando tibi vicarius Praesta, quaeso, propjtium,
Pro magistro discipulus, Fac, mihi manum porrigat,
Pro rege datur famulus! Me raale lapsum erigat.

45. Doloris acatissimo 55. Ego peccator sordidus


Transverberata gladio Lepraque turpi tabidus,
In passione tilii, Omni leproso turpior,
Mater, martyr efficeris. Omni nequammiserior,
46. Sciebasquidem,domina, 56. Cururri per nefaria
Afflata Dei gratia, Iniquitatis opera,
Quia de morte filii Non declinavi omnia
Salus manaret homini, Pollutionis genera.
47. Quod mortis abolitio, 57. Quod culpaeest,quodcriminis,
Quod vitae reparatio Nunquam implere destiti,
De hoc crucis mysterio Omni reatu sordui
Exiret omni populo, Et omni sorde putui.

48. Quod agnus obit innocens, 58. ln torpore socordiae,


Ut mortis vincat principem, In foetore malitiae
Ut mortem mors cxterrainet, Ut iumentum in stercore
De morte vita pullulet. Longo cubavi tempore.
- 182 -

59. lam pro natura vitium, 62. Det aspernari noxia


lam versum est in habitum, Et araplecti utilia,
lam rationis oculus In me confringat omnia
Caligine confunditur. Lutulenta negotia.

60. Sed ora, precor, filium, 63. Sic me transire faciat


Ut per lucis collirium Hnias mundi tendiculas,
Malam tollat albuginem Ne me captum retineat
Et mentis hebetudinem. Saecularis illecebra.

61. Per spiritalem faculam 64. Sit mihi ductor, sit via,
Solvat peccati nebulara, Qua revisatur patria,
Ad sequendam iustitiam In qna pater et filiu^
Luccm refundat perditam. Regnant cum sancto ypiritu.
Orat. ms. lieuedictin. (Monial.) saec. 12/is. Cod. Capit. Scaffiaaburgen.
181. A. - Cullect. ms. saec. 13. in. Cod. Tolosan. 871. B. - - 4. 2 in terra
B. - 5, 1 Maria splendorgratiae A. - 12, 3 es spectabilisAlt. - 20, 4
Cresceseens
fit B. - 21, 2 Et Dei B. - 22, 3 sq. fehleuB. - 27, 4 sine virili
sanguine B. - 28, 3 Cuni I'.. 29, 3 Cum sedes B. - 31, 4 psalteria B. -
33, 4 factus es B. -- 36, 3 Tuo B. - 38, 2 Unde B. - 40, 1 Quos A. -
Nach 41, 4 in B nur noch 51, 3 und 4; 52, 1 und 2 und 53. - 43, 1
Quos edidisti geminus A. - 51, 3 Cum B. - 53, 4 De male B; lapsam A. -
54, 1 peccatrix sordida. A. - 54, 2 tabida A. - 62, 3 captam A.

136. Lie Beata Maria V.

1. Ave, virgo gloriosa, 2. 0 Maria, stella maris,


Sponsa Dei speciosa, Medicina salutaris
Sunimi regis thalainns, Corporis et cordium,
Templum sancti spiritus, In hac valle lacrimarum
Creatoris omnium Sis dnx et propitia,
Genetrix et filia, Ut in fine sine fine
Es solamen peccatorum Mereamur pervenire.
Et iustorum gloria. Ubi sancti voce pia
Cantant Ave Maria.

Collectan.ras. S. Mariae Rivipellensis saec.13. in. Cod.Parisin. 5132.

137. De Beata Maria V.

1. Ave, virgo, mater pia, 3. Ave, virgo gloriosa,


l>ei genetrix Maria; Dei roater speciosa,
Ave, din praedicata Ave, caeli nitens porta,
Et figuris demonstrata. Per quam terris lux est orta.

2. Ave, virgo patri cara, 4. Ave, virgo Deo grata


Plus quam sol et stella clara, Et ab ipso cousecrata,
Ave, Christi mater munda. Ave, pulchra plus qnamluna,
Sancto spiritu fecunda. Qnam tideles petunt una.
- 183 -

5. Ave, virgo praeelecta, 7. Ave, virgo et intacta,


L)ei genetrix effecta, Salvatoris mater facta,
Ave, omni labe pura, Ave, cunctorum regina
Desperatis spes futura. Et dolorum medicina.
6. Ave, virgo admiranda, 8. Ave, virgo benedicta,
lam a cunctis veneranda, Incorrupta mater dicta,
Ave, decens et decora, Ave, clemens et serena,
Clarior lucis aurora. Pk-tate semper plena.
9. Ave, virgo, maris stella,
Quae post partum es puella,
Ave, fulgens margarita,
Per quara nobis data vita.
(.'i.illect. ins. liturgicum incert orig. saec. IM in Cod. Tolosan. 871. -
1 . '"->(^ue ilin. - 2, 2 sol et caelo clara. - 3, 4 Per quam caelN lux. -
Abschrift von Andre C'arn'-reS. J.; vgl. Revue des langues Romanes 1895,
p. 121. Vt-rliuinli-n M mit dieser Dichtung der Khytlimus ,,Vale virgo
regia", der offenbar ein Ganzes fur sich bildet.

138. I>e Beata Maria V.

\. Vale, virgo regia, 6. Yale, per quam Dominus


Dei plena gratia; Delet nostrum facinus,
Vale, lesse virgula. Vale, vita saeculi
Florida per saecula. Et spes vera populi.
2. Vale, stirps Davidica 7. Vale, sole clarior
Et mater deitica. Atque luna pulchrior,
Vale, decas virginum, Vale, plus quam lilium
Quae portasti Dominuni. Candida ronvallium.
3. Vale, mater Domini, 8. Vale, sempei floribus
Grata sancto flamini; Redolens prae omnibus,
Vale, caeli domina, Vale, virgo habilis,
Nostra delens crimina. Mater ineffabilis.

4. Vale, quae per filium ',). Vale, virgo inclita,


Es salus lidclium, luxta Christum posita,
Vale, expers criminis. Vale, super aethera,
Mater veri luminis. Pia gestans viscera.
5. Vale, in quam caelitus 10. Vale super omnia,
Venit sanctas spiritus, Omni digna gloria,
Vale, quae caelestia Y;iUj, quae pcccantium
Regis et terrestria. Misereris omnium.
Cipllect. ms. incert. ori^. s:n-<-.1-'J>.
in. (.'nd. Tolosan. 871. A. -Collrrt.
ms. incert. orig. saec. 15. Cod. Parisin. Xouv. acq. 1544.B. - Str. 1-6
inkl. fehlen B. Nach Str. 10 fiigt dieses bei:
Virgo perennis, ave, qua mundus solvitur a Vae,
Porta salutis, ave, per quam patct exitus a Vac:
Venit ab Eva Vae; Vae quae tollis, ave!
- 184 -

In A verburidenmit dem RhythmusnAve, virgo, mater pia". Ab-


Kchritt daraus von Andn' Carrere S. J.; vgl. Revue des langues Romanea
1895, ].. 121 s,|.

139. De Beata Maria V.

1. 0 rrgina sanctitatis 7. De le praesumentium.


Et magistra pietatis, In te contidentium,
Disciplina veritatis, Lacrimas fundentium,
Instrumentum bonitatis, Misere gementium,
Nutrimentum librrtatis, Amare dolentium,
Documentum lenitatis. Vere paenitentium.
2. Audi preces, quas fundimus, 8. Virgo beatissima,
Te placare contendimus, Sanctarum sanctissima.
Quam semper offendimus, Piarum piissima,
Nosmetipsos confundimus, Duldsque dulcissima,
Non percata defendimus, Magnarum permaxima,
Cicatrices ostendimus Mater amantissima.

3. Tibi, mater, quam laesimus; 9. Singularis femina,


Quidquid enim cuimui>imus Dominarum domina,
In fide, quam promisimus, Dele nostra crimina
In te, pia, peccavimus Et tuoruin uumiiw
Nec te pie vocavimus, [Per tua iuvaminaj
Cum a bono vacavimus. [Scribe] vitae pagina.
4. Tu diadema regium. 10. Attende suspiria
Tu miseris refugium, Ad te suspirantia,
Contra hostes praesidium Comple desideria
Et suave remedium, Te desiderantia.
Confcr nobis auxiliura Inrmmerabilia,
Et utile consilium. Tuis odibilia

5. Placare cura tilium. 11. Yitiornm retia


(Jui lumen est tideliura. Disrumpepropitia,
Audi, virgo virginum, Ut caeli palatia
Quae lactasti Dominum, Ingressi te praevia.
Verum lumen luminutn, Calcata superbia
Redemptorem omnium, Et eius familia,

6. Preces supplicantium, 12. Absorpta miseria


Sese accusantium, Et omni penuria,
Te desiderantinm, Cum summa victoria
Ad te suspirantium, ]n caeksti curia
Per te dimicantium, Regnemus in gloria
In te gratulantium. Per aeterna saecula.
Collect. ras. incert. orig. saec. 13. in. Cod. Tolosau. 871. - 9, 6 Suis
in vitae pagina.-- 11,6 Ut eius.-Abschrift vonAndreCarrvreS. J.; vgl.
auch Revue des langues Romanes 1895, p. 123.
- 185 -

140. De Beata Maria V.

(Kigurae veteris Testamenti.)

1. Gaude, virgo laudabilis, 7. Dumque patris nuda videt


Gaude, mater mirabilis, Cham pudenda, male ridet
Nati per exordia, Sibi dans opprobriura,
Dei mater et filia, Deridentes facta Dei
Ipsi nos reconcilia Crucifixi sic ludaei
Irapetrando gaudia. Sibi dant exiuum.

2. Gaude, mater virginalis, 8. In filio iucundare,


Gaude, virgo triumphalis, Promisso filio Thare
Per Dei potentiam, Procedente tempore,
Inter matres nulla talis, Tres videns unum honorat,
Nato consubstantialis Cibos ponit et adorat
Per carnis materiam. In prostrato corpore.

8. Post esum pomi vetiti, 9. Theos Abrahae sic dicanv.


A sponsa sponso traditi Benedicens benedicam
Serpentis astutia, In data progenie,
Post collatam miseriam Nani filium Sarae dabo,
Traheris in memoriaru Ismael multiplicabo
Praemunis malitia. Numero faniiliae.

4. Praedixit Deus veteri 10. Sacerdos magnus, rex Salem


Serpenti caput conteri Vini, panis immortalem
Muliebri capite; Placat sacriticio ;
Tu caput es femineum, Sic verus sacerdos 1'ratri
Concalcans vipereum Misertus obtulit patri
PauptTtate divite. Se crucis supplicio.

5. Sponsisserpensmortemparat, 11. Tu es odor agri pleni.


Frater fratris caput arat De quo memoria seni
Vulnere letifero; Caligatis oculis,
Fratricida fit ludacus, Poslremum benedicenti
Cum mortem passusest Deus Placet Deo et parenti
Liguo salutifero. Fitque notum saeculis.

6. De lumbis Adae prodiens, 12. Videns Deum lacob luctat,


Ab arcae claustris exiens Benedictus sic eructat:
Successorum germiue, Vidi Deum facie;
Collata benedictio Datur nomen, salus datur
Tua multiplicatio Et nobiscum minoratur
In sanctorum agmine. In humana specie.
- 186 -

13. Redemptorem Cbristum credit 20. Dat Hebraeis salutare


lob temptatus nec recedit Nubis, ignis luminare
A firlei solio, Auferendodevium;
Resurrecturum se clamat Sic geminat in renatis
Et visuruin se, quem amat, Luminarc earitatis
Ultimo iudicio. Pellens onme noxium.

14. A patre missusaccedit 21. Manna mandunt in deserto,


Ad fratres loseph. recedit Carnes pluunt in aperto,
Venditus in pretium. Tollitur inopia:
Noster a patre descendens Manna replet vas aureum,
Verus loseph fit ascendens Sic uterum virgineum
Post crucis supplicium. Dcus Dei copia.

Lri. Primus loscpli venumclatus 22. Pontificis virga tioret,


Honoratur ot temptatus PYuctificat, cum ignoret
Profecit scientia, Nnturae suifragium:
Noster pic Immanatus, Yirgo, natura mirante
Temptatus et crun datus Illibata post et ante
Resurgit potentia. Dei paris filium.

16. Fraternitas non cognoscit 23. Per Balaam appellaris


Fratrem, nec minus ignoscit Stella lacob, lux solaris.
Humilis in prosperis,; Luminis initium;
Ab angelo ininoratus Ex Israel surgens domo
A proximis ignoratus Praeparans Deus et homo
Miseretur miseris. Ducibus exitium.

17. Dixit lacob: Princeps erit 24. Turbis inquit legislator:


ludas nec stirpi deerit Post me surgct profanator,
Sceptralis potentia, Tainquam me suscipite;
A gentibus exspectatus Proplietam qui recipiet
Donec veniet rex natus. Veniurum, nunquam periet
Dei sapientia. A sanctorum tramite.

18. Rubum videt inflammatum 25. Signa quaerit, dantur signa


Moyses nec minoratum Gedeoni duo digna,
Pastor factus ovium; Pluvia madentia;
Stat rubus in incendio, Ibi Deus a simili
Sic stat in puerperio Divina confert humili
Virgo gignens filium. Rorans beneficia.

19. A servitute lutea 26. Samson ducit alienam,


Surgens abit gens Hebrea Revocat Christus egenam
SequensDei famulum; Gentium ecclesiam;
Ab inferni potentia Samson urbis claustra tulit,
Rertemit sapientia Inferni Cbristus abstulit
Deus Dei populum. Captivam familiam.
- 187 -

27. Anna sterilis a pari, 34. Novum fecit Deus mirum,


Cum te vidit fecundari, Cum tu sine viro virum
Grates agit Domino; Concepisti, femina-,
Praedicit Christum regnare Placantem genus bominura
Et deinceps iudicare Deo patri tu Dominum
Ignorato termino. Peperisti, domina.

28. Regem dedit Israeli 35. Clausam vidit portam sera


Loquens Deus Samueli Ezechiel et revera
Facie ad faciem; Notatur sacrarium;
Reprobat, cum non obedit, Clausa semper exstitisti
Deus hunc, alterum dedit; Parens, Deo tribuisti
Cognitus per speciem. Humile refugium.

29. Regnat David et post eum 36. Adventu sancti sanctoruin


Regnare promittit Deutn Cessabit cireumcisorum
Deus suo semine; Rcgalis inunctio,
Semen David assevero Fiat licet temporalis
Verbum in homine vero, Eius virtus, triumpbalis
De te natum virgine. Sic sanctorum natio.

30. Ego tfos campi, lilium 37. Signum datur sannianti


Sum, Deus, et convallium Regi lapis, ignoranti
Spes, salus humilium. Lapidis ofticium;
Tibi, mater, virginitas, Lapis Christus struens reges,
Tibi, virgo, fecundita^. Idolatris novas leges
Duplex beoeficium. Dans vitae commercium.

31. Salomonis consecrata 38. Tres illaesi sunt ab igne,


Mulier quaerit a data <,tuia Deus suos digne
Frui sapientia: Salvat salvans omnia;
Sterilis et viduata Patri, nato, paraclito
Ad Cbristum est revocata, Laudes referunt subito
Cedit idolatria. Sopita calumnia.

32. Veniet rex, inquit illa 39. Mira videns raira refert
Austri regina Sibylla, Rex indignus, cui defert
Sceptra praebens regibus, Superna clementia-,
Novus nova signa dabit (^iuantus,inquit, Dei natus
Et in fine iudicabit His apparens miseratus
Cum suis principibus. Adest cum laetitia.

33. luxta vaticinium 40. Sic eructat Virgilius:


Isaiae filium De caelo uatus filius
Profers raaris nescia; Et nova progenies
Rorat caelum, nubes pluunt Procedet tam subtilius,
Salvatorem et effluunt Quam ipse mirabilius
Eius beneficia. Novat novas facies.
- 188 -

41. De te, virgo singularis,


Prodit lapis angularis
Aptus aedificio,
ln structnra, cum surrexit,
Duas uno circumtexit
Gentes beneficio.

t>erm. mss. incert. orig. saec. 13. in. Cod. Oxonien. Laud. iniscell. 269.
add. saee 13. ex. - 21, 1 Magna mandunt. - 21, 4 Magna replet. -35, 2
lezechiel. - 36, 6 sanctorum facio. - Abschrift von Rev. H. M. Hannister.

141. De Beata Maria V.

Ad sermonemnostrae laudis,
Miseris quas nunquam claudis,
Aures taae pietatis
Nunc inclina,
Orbis terrarum regina.

2. Dona nobis intellectum, 8. Splendor expers tenebrarum,


Ut loquamur, quod est rectum, Quo processit lumen clarum,
Ne iuxta pravorum morem Maria, virgo beata,
Incidamus in errorem. Sic fuit in mundo nata.

3. Fac, vox nostra sit sonora, 9. Orta genere regali


Quo te laudet omni hora, Gratia spirituali
Et concelebret mens munda Aftiuenter est imbuta,
Laudutione mcunda. Servans legis instituta.

4. Mater Dei o benigna, 10. Haec diligenter nutrita


Angelorum lande digna, Et honeste custodita.
Non ad plenum tua gesta loseph sancto desponsata.
Cuiquam sunt manifesta, Permansit inviolata.
5. Tua facta nec referre 11. Gabriel. Dei electus.
Gens valet totius terrae, Ad quamestposthaecdirectus,
Dum quisque pro posse suo A quo pulchre salutata
Psallit in honore tuo. Erubuit perturbata.

6. Si quis preces pro peccato 12. Verbis consolatnr blandis,


Adfert, has praesenta nato, Documentis venerandis
Offerre quae tibi cernis, Ab angelo edocetur,
Mente devota non spernis. Quod mater Dei vocetur.

7. Virgo sancta, mater Dei, 13. Cui sic respondet illa:


Ad quam confugiunt rei, Ecce, Domini ancilla.
Ab his poenis, quas meremur, Fiat mihi, ut dixisti.
Tua prece liberemur. Sim genetrix lesu lliristi.
- 189 -

14. 0 puerpera sublimis, 24. Demonstrat sancta scriptura,


0 sancta, laudanda nimis, Islud factum propter plura,
Cui mysterium caeleste Scilicet, ut hunc antiquus
Creditur angelo teste. Non cognoscat inimicus.

15. Suscipiens illud Ave, 25. Nam si vere cognovisset,


Dulce verbum et suave, Deum non crucifixisset,
Quod cunctis nimis est niirum, Pretio sanguinis empti
Concipis nesciens virum. Nec fuissemus redempti.

16. Est tuum corpus intactum 26. Dedit illi Deus tale
Templum Dei in te factum, Solacium maritale,
Quem revera genuisti Ne corupta crederetur
Et [tuo] lacte pavisti. Et ob hoc lapidaretur.
17. Caelum, terram gubernantem 27. Princeps virginum, Maria,
L)um conspiceres reptantem, Per te reddita est via,
Piam dextram porrigebas Quam clauserat nobis Eva
Et sustinens erigebas. Pro suasione saeva.

18. Hic in cunis dum vagiret. 28. Forma, decus puellarum


Blandimcntis, ut dormiret, Et sanctior feminarum,
Saepius obtinuisti Regem, iustitiae solem,
Et pannis operuisti. Gaudens esse tuam prolem.

19. Muter Dei atque nutrix, 29. Ut sanctus evangelista


Esto nobis nunc adiutrix, Fideliter dicit ista,
Sicnt nos cognoscis velle, Deum verum incarnatum
[Et] peccataprocul pelle. Coniitemurtuum natura.
20. 0 nova res et miranda, 30. Verba, quae dixit propheta,
Per saecula memoranda, Coguoscimusadimpleta,
Qui terram palmo concludit, Dat Deus benignitatem
Cum virgine matre ludit! Propter suam caritatem.

21. Qui caeli continet thronum 31. Terra nostra dedit fructum
Et a quo est omne bonum, De caelestibus adductum,
Quemadmodum illi placet, Quo cibati et refecti
In sinu paellae iacet. Universi sunt electi.

22. <,>uaelaetatur, sicut debet, 32. Hanc, ut psalmista praedixit,


Et oscula ei praebet, Terram Deus bcnedixit,
More feminei sexus Avertens captivitatem
Nato suo dat amplexus. Et dans nobis libertatem.

23. A quibusdam dubitatur 33. Praefulgida maris stella,


Haec viro cur desponsatur; lesum Christum interpella,
Dicamus, ne quis ignoret, Ut tua prece placatus
Ninrirum. ut custos foret. Nostros expurgct reatus.
34. In nmndo pro quo pressuram 37. Adest angeloruin coetus.
Tu sustinuisti duram, Et lesus occnrrit laetus,
Martyrium passa forte In caelesti tlirono securn
Illius conspecta morte. Te locans, ut fuit aequum.

35. Capta nimiu raaerore, 38. Inter claras margaritas,


Sauciata es dolorc, In caelesti sede sitas,
Dum dator aeternae lucis Das fulgorem claritatis,
Toleraret poenam crucis. Nil habens obseuritatis.

36. Tu assumptionis hora 39. Sancta sic glorificata,


Consurgens velut aurora, Dilue nostra peccata,
Sicut cunctis est compertum, Rogans regem sempiteruum,
Muudum relinquis desertum. Ne cadamus in infernum,

40. Regnum quo possideamns,


In quo semper gaudearaus
Cum agminibus sanctorum
Per saecula saeculorura.

Collect. ms. incert. orig. (Gallicum?) saec. |12. etj 13. Cod. Bernen. 702. -
6, 2 quas praesenta " 19, 1 et nutrix. - 25, 1 cognovissent - 25, 2
Dominum non crucissent. - 27, 1 virginum regina. - 29, 2 dicit ita. -
36, 4 reliiujiii^ti. 40, 1 Kegnum ergo popsideamus.- Die Handschrift
iiberschreibt das Gedieht: S. Gregorius de beata Maria. Selbstverstandlich ist
dasselbe hochstens aus der zweiten Halfte des elften, wahrscbeinlicher erst
aus dem 12. Jahrhundert. 15, 2 zitiert die Sequenz: Verbum bonum et
suav e.

142. De Beata Maria V.

1. Stillat in stellam radium 3. Maternum cor fit anxium,


Caeleste stillicidium, Dum videt, quod supplicium
Mel stillans, quo nilraelius. Filius sentit anxius.
Virginale praecordium Xarn propitiatorium,
Praeter naturae studium Sacri cordis sacrarium.
Dum replet Dei filius. Percussit ipse gladius.

2. Gaudet virgo, quae filiuni 4. 0 virginale lilium,


Patretn parit humilium, Rosa per hoc martyriuin,
Praeter quem non est alius; Donuni nacta beatius,
In luctum vertit gaudium Ora patrem, pia, piuni.
Crucis sustinens taediuui Post huius vitae stadium
Stella praesenteradius. Ut sit nobis propitius.

(Jollect. ms. Gnllinun -tiec. 13. Cod. Parisin. fr. 25408.


- 191 -

143. De Beata Maria V.

1. Salve, parens adornata Virgo munda,nos emunda,


Virtutibus et signuta Saepe munda et remunda,
Signo pudicitiae, lubtitiae regula.
Praeclectuui vas honoris,
Sanctissimumvas odoris, 7. Mater dulcis, clemens,pia,
Vasomnismunclitiae. Mundi [salus],caeli via,
Tu Engaddi vinea,
2. Vas decoris, vas saeratum, Genima caeli, mundi rosa,
Vas splendoris, deauratum Proles David gloriosa,
Auro sapientiae, Tu es urna aurea.
Vas prae eunctis sublirnatum, Virgo munda, nos ernunda,
A Deo miseris datum Saepe munda et renmnda
In necem iniieriae. Eruens a 1'rainea.

3. Vas sine pari formatum, 8. Mater veri balomonis


Omni bono perornatum, Atque vellus Gedeonis,
Plenum omnis gratiae, Nos in pace visita,
Vas mundatuin, nos einunda, Quae per rubuin designaris
Saepe munda et remunda, Et regina riuncuparis
Vas misericordiae. Prae omnibus iuclita,
Virgo munda, nos einunda,
4. 0 theotocos, flos Moram, Saepe munda et remunda
0 redolensarca morum, Et nobiscunihabita.
Tu candes ut lilium;
Parum dixi, nam candore 9. Felix Anna, iucundare,
Nivem vincis et odore Quae meruisti portare
Omne aromaticum. Genetricem gloriae,
Quae puteum sine tuudo
5. 0 electa spreta Vasthi, Arenti dedisti mundo,
Gentem tuam liberasti Uude potus veniae.
Aman morti tradito,
0 fiscella Mosaica, 10. Sancta Lucia, laetare,
Vultum benignum indica Quae parenti siue pare
Gregi tibi subdito. Servis vera nuntia,
Virgo munda,nos eniunda, llli prae arnoreiuncta,
Saepemunda et reiiiunda, Servitio rite functa
Gralis, non ex nierito. Pietatis gratia.

6. Salve, mater pietatis, 11. Sancta Fides cum sucia


Adnullatrix vetustatis, Elisabeth, nmtre pia,
Novae vitae formula. Nobis posce veniam,
Salvp,virgu, noster[risus], Ad lioc rei suspiramus,
Arclia Noe, paradisus Te propter hoc exoramus
Et Aaron virgula. Et caelestemcuiiam.
- 192 -

12. Ad te, Maria, redimus, 13. Fac nos immunesa malo,


Quia sine te perimus, Quod attulit Eva malo,
Porta caeli pervia, Et post mortem in gloria
Omnisintrans intrat per te, Nos recipe cum gaudio
Hoc scit et videt aperte, Regnatnros cum filio.
Qui manet in patria.

Collect. tns. 8. Mariae de Noa saec. 13. Cod. Parisin. 3888.

144. De Beata Maria V.

Ave, gloriosa, 6. Tu virgo sacrata,


Dulcis et fovmosa, Flore comparata
Mater gratiae, Rosae, lilio,
Stirpe generosa, Moribus ornata,
Prole pretiosa, Vernas sicnt prata
Fons clementiae. Flore vario.

2. Gernmapietatis, 7. Tu es fons salutis


Nexus unitatis, Robore virtutis
Lanx iustitiae, Et clementia,
Norma sanctitatis, Caeeis, snrdis, mutis,
Dulcor caritatis, Ope destitutis
Datrix veniae. Das remedia.

3. Tu laus angelorum, 8. Tu post Deum prima,


Speculum tuorura, Summis ligas ima
Caeli gloria, Pacis fascia,
Tutrix pupillorum, Kobis zeli lima
Ductrix captivorum Culpae purgas zima,
Ad praesidia. Sis propitia.

4. Tu maestis solamen, 9. Ave, margarita


Aegris medicamen, Pura, non polita
Piis praemia, Fulgens lumine,
Lapsis dans levamen, Tnrris monte sita,
Salus post certamen Fortis et munita
Caeli gaudia. Sancto flamine.

5. Ave, flos pudoris, 10. Tu es benedicta,


Parens salvatoris, Nesciens delicta,
Plena gaudio, Vatum carmine,
Donis sacri roris, Virga, rubus dicta,
Cordis, artus, oris Constans et non ficta,
Carens vitio. Sine dumine.
- 193 -

11. Tu sacro pudore, 15. Tu nautarumstella,


Sacro fusa rore, Nautas in procella
Paris liliura, Salvans,diceris,
Nec te matris more Tu es Dei cella,
Cruciat dolore Favus stillans mella,
Puerperium. Arca foederis.

12. Tu, virgo beata, 16. Tu pons et piscina,


Maria vocata, Portus et carina,
Spesfideliura, Quaeprae ceteris
Pure- salutata Confers in niina
Votis et parata Gratia divina
Te precantium. Opemmiseris.

13. Ave, vas virtutum, 17. Ave, puellarum


Salutis imbutum Speculum sanctanirn,
Aromatibus, Splendor gloriae,
Cui nil hirsutum Praemium sanctarum,
Haeret nec pollutum Palma viduarum,
Culpae sordibus. Flos munditiae.

14. Tu desiderata 18. Scala peccatorum


Diu, tandem data Ad regna polorum.
Sanctis patribus, Dono gratiae
\iarn das post fata Nos per viam morum
Mente tibi grata Duc ad lucis chorum
Famulantibus. Et laetitiae.

Cod. Coll. Corp. Christi Oxonien. 119. - 3, 2 suorura. - -5, 4 sacris.


6, 2 pbaona comparata. - Abschrift von Rev. H. M Bannister.

145. De Beata Maria V.

1. Res nova mirabilis, 8. Virgo, caeli regia,


Virgo semper amabilis, Referta plena gratia,
Virgo venerabilis, Deitatis pluvia
Omnibus comes utilis.

2. Virgo, decus virginum, 4. Virgo super omnia,


Caeleste lumen luminum, Tu dele nostra vitia
Ave, salus gentium Et percepta venia
Firmaque spes tidelium. Perducas nos ad gaudia.

Liber ms. Miraculorum BV. saec. 13. Cod. Parisin. (Arsen.) 3517. - Aus
derselben Quelle Gautier, Oeuvres Podtiques d'Adam de St. Victor II, 356.
Dreves, Pia Dictaraina. VII. 13
- 194 -

146. De Beata Maria V.

la. Area, 1 b. Aurea,


Rosea, Turea,
Vinea Mellea
Poderis, Nasceris,
Scirpea, Gemmea,
Vitrea, Lactea,
Laurca, jVlyrtliea
Aetheris Superis
Lux miseris Et inferis
Assereris. Extolleris.

1 c. Olea
ludaea,
lessea
Diceris,
Tu dea
Nivea,
Laus mea,
Aderis,
Quae flecteris,
Dum posceris.

2 a. Erravimus. 2 b. Sed gemimus


Peccavimus Et petimus,
Et Dominum oflendimus, Ut emundetur animus,
Id luimus, Nam serimus,
Quod lusimus, Quod fecimus,
Hoc bravio, dum currimus Sed ad portum confugimus,
In stadio, deficimus. Dum virginem requirimus.

2 c. Rex optimus,
Altissimus
In hac regnat humillimus,
Quo surgimus,
Quo vivirnus,
Quo veterem exuimus
Adam, novum induimus.

3 a. Plebi miserae, 3 b. Prolis liberae


Lapsae teniere, Parens, nitere
Sere Vere
Propere Reddere
Ncctar ab aethere. Vitam pro munere.
- 195 -

4a. In te sidere 4 b. Caeco vulnere


Detur surgere, Nos occumbere
Mente cernere, Dat carnis blandimentum,
Munde vivere, Sed da vivere,
lugo subdere Da conterere
Lasciviaeiumentum. Vipereumpigraentum.

5 a. Speciosa 5b. Trans clivosa,


Virgo rosa, Trans saxosa
Salva peccatores, Rege in amores,
Gratiosa, Per spinosa,
Virtuosa, Per umbrosa
Fac nos meliores. Dirige cursores.

a. Generosa, 6 b. Animosa,
Luminosa, Gloriosa,
Tuos da fulgores, Submove tortores,
Ne lutosa, Hic annosa
Bituosa Procellosa,
Trahant transgressores. Stringe percussores.

7. Ave, virgo caelica.


Flos specialis
De stirpe Davidica,
Laus virginalis,
Sponsio prophetica,
Sanguis regalis.

8a. Lux maritalis, 8 b. Tu curialis


Spes vidualis, Pagina moralis,
Da gaudia, Tu Maria,
Lux, via Tu pia
Praevia, Venia,
Thalanms decoris, Salus peccatoris,
Mater salvatoris. Genetrix pudoris.

8 c. Stella navalis,
Lux verticalis
In patria.
Gloria,
Filia,
Tui genitoris,
Summi conditoris.
196 -

9 a. Nostris hostibus 9b. Tuis precibus


Subrepentibus Tersis sordibus
Tuis viribus Xostris mentibus
Subeas, Deleas,
Niteas Paleas
Et nos adeas, Et exhibeas
Cynthia fulgoris. Pascua viroris.
9c. Nobis flentibus
Et labentibus
In his rupibus
Advehas,
Augeas,
Nostri foveas
Gratiam vigoris.
10 a. Singularis lOb. Exemplaris,
Stella maris, Militaris
Decor et flos flornm, Vita beatorum,
Sublimaris, Popularis,
Adornaris, Praesularis
Vernans aula morum. Laus et spes reorum.

11 a. Virgo parens absque pari llb. In gehenna carcerari


Munda nos, emunda, Plebe cum immunda
Pietate puellari Nobis absit, sed ornari
Nobis inunda, Stola iucunda
Mellis . . Fac in Christi
. unda. corona rotunda.

12. Propera, libera,


Sanes ut vulnera
Aniniae mortifera,
Resera, lux, sidera.

13 a. Noslrum desideriuru, I3b. Sed tu, candens lilium,


0 desiderata, Deo conformata,
Extingue cauterium, Flentium refugium,
Quo fervent peccata, Absterge reata
Caro dum incendiam
Parit inflammata.

14. Cantica
Lyrica,
Rhythmica finio,
Mystica
Caelica
Cantans in gaudio,
Quiete fruar praevio
Praesidio.
- 197

Collect. m.s. Vedastinum saec. 13. Cod. Cadomen. 14 (IV" 18). - 1 a, 5


Cirpea. - lc, 6 Vinea. - - 1<", 7 Laus manens.- 5b, 3 amore.- 5b, 6
cruores. - 6b, 4 amosa. - Ne, 3 In fehlt. - 9a, 6 nos adhesis. - 9h, 4
Doleas. - 9c, 4 Adveas. - llb, 3 adsit. -- llb, 4 Stola nos. --- 13b, 4
Abstergens rata. -- Der Forrn nach zu urteileu, mciglicherweise auch Cantio.
Von demselbenVertasser das Lied Veris flos, Herbu, ros.

147. De Beata Maria V.

1. Mente gaudens praedicabo IL'. 0 mater virtutum,


Dei matrem et laudabo, Servis tuis scutum
Tibi carmen decantabo. Semper pracbe tutum.
2. Cordis mei nosce votum. 1:'.. Ut hostis mali sortes
Malum a me pelle totum Ipsi vincant fortes
Et atnoris auge votum. Ncc malorum sint consortes.
3. Mater, audi et exaudi, 14. 0 Maria, mater pia,
Miserere miseri, Mundi salus, vitae via,
Me nunc ceruenechuncsperne A te, quidquid gessi,
Cantum tui servuli. Virgo, non recessi,
Te in corde gessi.
4. Ave, nuiter desponsata,
Dei mater praenotata, 15. Opem a te quaero,
Virgo semper illibata. Mater, nec despero.
Sed iuvamen quaero.
5. Ave, lumen Simeonis,
Vellus madens Gedeonis, 16. Solve meorum
Sponsa prudens Salomonis. Vincla peccatorum,
Lumen angelorum.
6. Ave, solis florens hortus,
Stella maris, tutus portus 17. 0 fons ivuletkiens,
Et optatus semperpotus. Dulcis et reticiens.
Ad te curro sitiens.
7. Ave, moris disciplina,
Tu caelorumes regina 18. Imple desiderium
Et dolorutn medicina. Cordis et suspirium,
Dulce refrigerium.
8. Ave, virgo puellarum,
Luxsanctorum
et sanctarum, 19. Tu in meroburinsere,
Perte crescuntnecmarcescunt Ut hostempossiravincere
Flores pudicitiae. Et tecumsempervivere.
9. Ave, rosa speciosa, 20. 0 quam beata,
Per quam reserata
Gemma splendens pretiosa, Sunt Adae vitia !
Virga lesse fructuosa.
0 quam laudanda
10. Deum caeli peperisti, Mater et amanda
Mundo lapso succurristi, Per quam tanta muuia!
Nexum mortis denexisti.
21. 0 quam serena
11. (0) virgo Dei sanctissima, Virgo, fide plena,
Tu pax mundi tutissima Cuius mira iustitia
Et vitis fecundissima. Nostra fuit laetitia.
- 198 -

22. Haec despexit haec terrena, 31. 0 res mira, virtus diva
Caelis regnat haecsuprema, Illibata permansisti,
Ubi nulla tristitia. Natum caelis praemisisti,
Ad cuius dextram resedisti,
23. Haec est vita mortuorum, Quando mundum reliquisti.
Dulce carmen angelorum,
Interventrixscelerum, 32. Ibi semperveneraris,
Perquam Christus,rexcaelorum, Virgo parens,et laudaris,
Vincla solvit peccatorum, Quae cumChristogloriaris.
Preces audit contritorum.

33. 0 quam pium est laudare


24. Haec est illa, quae nescivit Dei matrem et amare,
Thorum viri, dum .... Tnto corde suspirare,
Porta patens caelica,

34. Quae laudnntem protegit


25. Haec est virgo, quae portavit
Nec plorantem despicit,
Deum verum, quem amavit,
Sed quasi mater respicit.
<,>uem
laudat plebs angelica.

26. Haec in caelis veneratur 35. Gaude, mater pietatis,


Et in terris adoratur Gaude,normacaritatis,
Gaude, forma sanctitatis.
A plebe catholica.

27. Materdulcis,nosdignare 36. Gaude,


virgorastitatis,
Tua laude contirmare Gaude,teinplum trinitatis,
Et virtute roborare. In manustuae pietatis
Me commendo,lux claritatis,
Ut me mundes a peccatis.
28. Ne in mundo hoc cadamus,
Te iuvante evadamus,
Lapsi per te resurgamus. 37. 0 virgo
Dei piissima.
Ad me pia
29. Virgo,
Tactu
dulcis
viri
parens,
carens.
converte
viscera.
Modo miro peperisti.
Deum caeli genuisti, 38. 0 quae via es tiliis,
A quo facta tu fuisti. Tuis succurreservulis,
Post quemvirgo permansisti. Cunctis fer opemmiseris.

30. Tu a Cliristoes electa 39. Materdulcis,nonmefraudo,


Et ab ipso es protecta, Quandolesum teque laudo,
Cuius mater es dilecta. Preces aucli. <armeu claudo.

Lect. ins. Villariense saec. 13/i4. Cod. Palat. Vindobnnen. 1134.


25, 2 dum sanivit oder fanivit. Hs.
- 199 -

148. De Beata Maria V.

1. Avc, raea specialis, 5. Ave, dico te salutans,


Pulchra, suavis, curialis, Non ingratum tibi putans,
Meus araor, spes in malis, Signum da, quod sis vicina,
Non est tanta, non est talis, Tuam aurem huc inclina,
Tu oranium pulcherrima. Me qualerneunqueaudias.
Ave, mater, audi, cara, Ave, cuius cor amavi,
Sancta parens, aurem para, Vivas, vivas exclamavi
Salutanti, supplicanti, Et cor meum coiptavi
Te amanti, te laudanti
Tu seinper esto proxima. Quod nescio, si nescias.

2. Tu imago Dei viva, 6. Ave, ave tibi dico,


Sanctitatis expressiva, Me habeto pro amico.
Vultum tuum rosulentum, Nec sit, cara, tibi grave,
Adornatum, luculentum Quod frequento tuuni ave.
Recogito, considero. Nec, quulis sim, memineris.
Vellem, vellem te sentire, Ave suave tibi fero,
Quod sis praesens,fucmescire, Te complexus corde niero,
Intuentem intuere, Esto praesens, dum te quaero,
Sinum tuum fac patere, Te praesentem non despero,
Me totum tibi offero. Amantem te ne oderis.

3. Ave, ave, dulcis rosa, 7. Ave, mea quam dilecta,


Delicata, pretiosa, Cuius melle mens alk'i'ta
Diligenter inquisita, Currit, ardet, gaudet, amat,
Sitienter concupita, Ave, salve, gaude clamat,
Cur diligentem despicis? Quam dulcis es amantibus.
Diu, diu me neglectum, Ave, clemens advocata,
Praetermitis ut abiectum. Sic a tuis es vocata,
Pia mater appellaris, Licet vilis sim persona,
Ne in finem irascaris, Mea tamen tu patrona,
Amantes te non decipis. Praesidium in omnibu?.

4. Ave, mea singularis, 8. Ave, cuius amor mirus,


Rosa, rosa tu vocaris-, Qui te fugit, est delirus,
Et quid dicam tuis caris, Propter te qui stulti fiunt,
Si sperantem aspernaris, Omne bonum per te sciunt
Si diligentem despicis? Agentes vitam liberani.
Ad te vadam et te quaeram, Tuus stultus esse volo.
Cnius ero, sum et erain; Quarn ex totn cnrde colo,
Qnoadusque lacessita Causa tui si confundnr.
Convertaris vel invita, Imle laetor et iucundnr.
Quae diligis, quos eligis. Libenter cuncta sufterain.
- 200 -

9. Ave, bonummagnummeum, 11. Ave, dives et sublimis,


Salas mea tu post Deum, Mea mercesruagnanimis,
0 amata, o beata. Post laborem, post maerorem
Semper sis mihi parata, Transfer nos ad tuum florem,
Nec tua desit gratia. In pratum verui nemoris.
Ave, ave, quam amare Ave, pro qua non quiesco,
Est in Christo iam regnare, Qnam amando invenesco;
Cnius cor ad te pertingit, Tuus amor totus suavis.
Totum se ad te compingit, Lenis, levis et non gravis,
Cohaerenscum fiducia. Impinguans ttatumpectoris.

10. Ave, ave, quam sentire 12. Ave, cuius pro amore
Est amando te sitire, Mori vellem in dulcore;
Nam tu es in veritate 0 beata mortis bora.
Maior omni suavitate; Ubi ades, o decora!
Felices, qui te cupiunt. Quamfelix, cuituncaderis!
Ave, ave, quam nescire Visitari, consolari
In torpore est perire, Per te sperant tui cari:
Te qui ardent, ad te vadunt, De excelsis, virgo, caelis
In amplexus tuos radunt, ]\Iihi tanc adesse velis;
0 quid est lioc, quod sapiunt V Saluto te, dum veneris.

13. Ave, ave exclamabo


Meque tibi commendabo,
Ave, dicam, ave, pia,
Esto mecum hac in via,
Maria, modo libera.
Cara mea, tunc appare,
0 Maria, non morare
Yeni
Et me tuo fer dilecto
Porrecta mihi dextera.

Orat. ms. Franciscan. saec. 14. in. (Privatbesitz). - 3, 6 neglettam. -


3, 7 abiectam; dafs die Form zu andern ist, zeigt 6, 2. - 6, 7 complexa. -
8, 6 Tua stulta. - 12, 5 qui tunc. - Dies Lied ist vervvaudt init dem Ge-
dichte Anal. XXXII, Nr. 63, den Liedern bei Mone I, Nr. 123-126 und IH,
Nr. 119-5, und zwar nicht blofs iu bezug auf die metrische Form, soudern
ebensosehrrucksichtlich iler Diktion und der Behandlung des Stofte-.

14'J. De Beata Maria V.

1. Alma redemptoris 2. Stella maris


Mater, oniuium, Vocaris.
Salus peccatoris. Subleva cadentes
Spes fideliura, Et flentes
Quae porta caeli pervia In hac via. pulcberrima
Manes filia. Virgo Maria.
- 201 -

3. 0 quam laudanda, Domina


Beanda Piissima,
Mater Dei, Praestaauxilium,
Nostrae spei Tuum, genetrix, filium
Domina Fac propitium.
Tu propitia ! 5. Assis nobis
modo cclerius,
4. Rosa fragrans Te invocamus,
misericordiae, Laudamus,
Pelle pia Mater, filia,
Nostra vitia, Nos tuo nato reconcilia,
Quae genuisti Virgo vere,
regem omnium. Nostri miserere.
Collect. . .S. Floriaui saec. 13. et 14. Cod. Florian. XI 587. add.
saec. 14.

150. Ad Beatam Mariam V.

1. Ave, mater salutaris, 7. Gaude,niundi lux divina,


Cbristi sponsa singularis, Gaude, caeli et regina,
Andi, clara stella maris, Clara stella matutina,
Audi, plena gratia. Fons misericordiae.

2. Benedictaes in caelis, 8. Haec est illa tam decora,


Christi genetrix fidelis, Quae ascendit ut aurora;
Advocata nostra velis Ut conserves omni hora,
Esse plena gratia. Te rogamus hodie.
3. Cunctis semperes amoena, 9. Illa virgo figurata,
Virgo dulcis, o serena, Multis dotibus ornata,
Omni dono tu es pleua, Super caelos exaltata
Speciosa domina. Mater fuit Domini.
4. De supernis salutata. 10. Kyrie, qui nos fecisti,
Bona mater, cunctis grata, Et Mariam elegisti,
"Virgomanensimpraegnata, Ex qua carnemassumpsisti,
Salve, mater gratiae. Dans medelam homini.
5. Eia, fratres, auscultate, 11. Lux es alta, o Maria,
Talem matrem invocate Peccatorum recta via,
In vestra necessitate, lesu Christi sponsa pia
Quae est vena veniae. Et regina saeculi.
6. Felix namquees tu dicta, \'2. 3Iater, nostra es beatrix,
Christi mater benedicta, AfHictorum consolatrix,
Audi, virgo, rnater dicta Pecoatorum liberatrix
Piissima clementiae. Totius pericuH.
Brev. ms. S. Bartholomaei Trisulten. saei;. 14. Cod. Vaticari. 7683. add.
saec. 14. - Der Abcdarius scheinbar unvollstandig.
- 202 -

151. De Beata Maria V.

1. Qui te orant, o Maria, 3. Tu es mater puritatis.


Esto sni recta via, Vas beatae trinitatis,
Tuo nato dic, o pia: Plena summae bonitatis,
Miserere peccatorum. Paupertatis remedium.

2. Tu es decus beatoram, 4. Egestoram (es) solacium,


Via. portus viatorum Errantibus refugium,
Advocataque cunctorum, Peccantibus subsidium,
Florum flos virginitatis. Aegrotantibus medicina.

5. Clara stella matutina,


Flos et rosa sine spina,
Contemplatio divina,
Salva nos, virgo Maria.
iii-. Veroiiense saec. 14. Cod. Capit. Veronen. 828 (819). -
lh >r]iluf>j!i-ile jeder Strophe reimt mit den drei ersten Versen der folgen-
deii Strophe; 5, 4 mit 1, 1ff.

152. Ad Beatam Mariam V.

1. Mater patris et tilia, 2. Regina poli curiae,


Supernorum laetitia, Mater misericordiae.
Stella rnaris eximia, In bac valle miseriae
Audi nostra suspiria. Sis reis porta veniae.

:!. Maria, propter filium


Confer nobis praesidium ;
Booe fili, prece matris
Dona tuis regnnm patris.
CVid. Oxonien. L;iud Misccll. 507. saec. 14.

153. De Beata Maria V.

1. lilustrator cordium 3. Hancdomum.portam,tumulum,


Fit nostrae propaginis, 0 Maria, visita,
Salutis exordium Carnis nostrae simillima,
Compictor imaginis. Ad veram vitam excita.

2. 0 res no\ a, mirabilis \ 4. Ave, mater grratiae.


Rosa fraglat lilium, Solameu miserorum,
Ignara viri seminis Speculum munditiae,
Virgo profert nlium Purgamen immundorum.
- 203 -

5. Nobiletriclinium, 15. Salve,regisgentium


Tu forma virginalis, SponsaSunamitis,
Deitatis scrinium Sitim pelle mentium,
Et flos imperialis. Radix verae vitis.

6. Nunc rore plena gratiae 16. Tuum nobis iugiter


Nubesqueluminosa, Assit consolamen,
Canticum laetitiae, Ac in morte firmiter
Restaura ruinosa. Prosit adiuvamen.

7. Et vinculum malitiae 17. 0 Christi puerpera


Dissolve, dominatrix, Dulcis et patrona,
Caelesti militiae Nos pecrantes repara
Coniunge, mediatrix. Auferendo vana.

8. Sis nobis propitiu. 18. Regina dulcis, filium


Diva pietatis, Pro nobis tunc exora,
Solve nostra vitia, Quando suum stimulum
0 decus castitatis. Mors offert sine mora.

9. Karitatis vinculo 19. Fac, o pacis vinculum,


Nos semper constringe Virgo singularis,
Et caritatis viscera Ut tergantur crimina,
Nos indue benigne. Portus salutaris.

10. Emulos nos facias 20. Fiat et per gratiam


Verae castitatis, Nostri salvatoris,
Amatores facias Ut sis piatrix criminum
Christi paupertatis. Pultrixque maeroris.

11. Casta virgo et regina. 21. En, tu sole pulchrior


Mater salvaioris, Stella matutina,
Serva nos a tristi nece Nos famulantcs tibi
Omnibus in lioris. Serves a ruina.

12. Karbybdis malitiae 22. Rogamusergo supplices


Nos nunqnam involvat Te, flos virginitatis,
Et orcus miseriae Nam portus indulgentiae
Nos non deprehendat. Es, forma sanctitatis.

13. Eia, virgo regia, 23. Da noliis tuam gratiam,


Rivus fluens melle, Gratiac pincerna,
Tua per suffragia Ad tuendum piopera,
Mala procul pelle. Mergamur ue inferiu.
14. NUIK- virtutum regula. 24. Es radix odorifera,
Genetrix benigna, Veriiae lucerna,
Cuncta prece sedula Purga nos, puerpera,
Comprime maligna. A labe veterna.
- 204 -

25. Suavitatis poculo 30. Benigna tu defensio


Venennmdepellis, Tuoruindevotoruw
Quod immittit astutia Atque salus omnium
Maligni versipellis. Et mater orphanorura.

26. Te fatemur dominam


31. In hoc ergo corpore
Reginamque caelorum,
Secerne nos a loculis Et mundi procellis
Lites aufer cordium
Et poenis infernorum.
Et finem pone bellis.

27. Regis habitaculum.


Domini Messiae, 32. Nostra nunc precamina,
Salva nos in stadio Virgo, fac iucunda
Praesentis huius viae. Christo tuo filio,
Fac corda nostra munda.

28. Ave, o ficulnea,

Ad
Dans
verna
signum
aetlierea
aestatis, 33. Gaude,
nostrum
gaudium
Atque consolamen,
Duc iios cum beatis.
Patronam nunc roganius
Mentis per nictamen
29. Virgo admirabilis Carnis post excidium.
In conditione, Ne remoriamen
Assis tuis famulis Facias, sed bostinni
Cum protectione, Vim repellas. Amen.

Orat. ins. S. Petri Salisburgen. saec. 15. Cucl. P.-trin. a 1\" 39. -
33, 3 Et jiatronam nunc. -- 33, 4 Zu nictamen flie erklarende Glosse
vigilantiam. - Autschrift: nOratio de adiutrice nnstra. ilaria theotocos,
continens hoc nomen lohannes K eckens torffer de Straubing in
serie capitalium." - luhaunes de Straubing war Monch von St. Peter in
Salzburg, prof. 2*. ,Tuli 1456, ob. 25. Mai 1501.

154. De Beata Maria V.

Deus admirabilis, Sempiterna trinit.i-.


Solus immortalis. Ens in unitate.
Filius spectabilis, Trinitatis unitas
Patri cuaequalis, Pari maiestate,
0 inenarrabilis, Perseverans deitas
Spiritus aequalis, In aequalitate,
Trium manens stabilis Conformis aeqnalitas
Norma socialis. Una deitate.
- 205 -

8. Eius influentia 8. Quamfelix fecunditas


Vivimuset donis, Virginis praesentis,
Angelispotentia Quamperpesintegritas
Praesidetet thronis, Matris parientis,
Nulla differentia Quammerasimplicitas
Dominationis, Angelocredentis,
Unusin essentia Quamregit huniilitas
Trinus in personis. Incorruptae mentis!

4. Frustra modusquaeritur 9. Cellula vinaria,


Generationis, Rosa sine spina,
Nam quaerensobruitur Evae tu contraria,
Vigor rationis, Per te lex divina,
Sola fides fungitur Virtus multifaria,
Vi probationis, Virginum regina,
Haec et prima ponitur Stella n)arinaria
Pars orationis. Luxque matutina.

5. 0 praedestinatiu 10. Praeclusistideviuin,


Protiuensabande! Virgo singularis,
Deus in "palatio Concepistipraemmm
Virginis fecundae Vitae spiritalis,
Incarnatur,ratio Ducemvitae praevium,
Nescitur et unde Aula virginalis,
Prolis sit donatio Contra mortis taedium
Genetrici mundae. Virgula vernalis.

6. Sola scit mysterium 11. Tu es oris osculum,


Incarnationis, Plena caritate,
Sola refrigeriura Mundo daus spectacnlum
Consolationis, Curn humanitate,
Sola puerperium Solis tabernaculum
Generationis, Mira claritate,
Cuins est imperium Dei hubitaculum
Dominationis. Salva castitate.

7. Mater est et dicitur 12. Te sanctorum populus


Virgo prolis purae, Canit in scripturis,
Creator transgreditur Nullus vacat loculus
Legem creatnrae, Signis aut figuris,
Vincitur, non laeditur Es exempli baculus
Prima lex naturae, Novis et futuris,
Auctori conceditur Tuae laudis titulus
Uti plus quam iure. Multis forma iuris.
- 206 -

13. Deus ex te nasdtur 18. Verum sed absconditum


Sub humana veste, Manna tu portasti,
De virga flos oritur Carne dum reconditum
Isaia teste, Deum generasti,
Vetus homo moritur Patribus hoc abditum
Rigida de peste, Verbum revelasti,
Novum genus solvitur Genus Adae perditum
Crimiuis a reste. Sic recuperasti.

14. Te tigurai mystice 19. In te merciraonia


Vellus Gedeonis, Plena sunt dulcoris,
Te designat typice Perpes castimonia
Rubus visionis, Nivei decoris,
Tu terra verifice Patrum sanctimonia
Repromissionis, Laudis et honoris
Praelata miritice Praebent testimonia
Angelis et thronis. Matri redemptoris.

15. Te mirandam posteris 20. Per te repromissio


Textus praedicavit Facta consummatur,
Testamenti veteris, Et praevaricatio
Te signiticavit Prima relevatur,
Arca vetus foederis, Legis excaecatio
Urna, quae gestavit Per te declaratur,
Manna, te prae ceteris Sed et novae datio
Signis denotavit. Gratiae monstratur.

16. Nostrum es sacrarium, 21. Solamen plangentiam,


Quos exemplo praeis, Spes desolatoram,
Patens oratorium, Cura delinquentium,
Liber novae legis, Venia reorum,
Tu reclinatorium Norma te sequentiura,
Mundum summi regis, Pausa viatorum.
Propitiatorinm, Vera salusgentium,
Medicina reis. Portus naofragorum.

17. Literarura apices 22. Nullus in periculis


Tibi famulanlur, Se sentit derelictum,
Prophetarum ordines Sed nec in spectaculis
Te vaticinantur, Mundi se relictum,
Te superni iudices Precibus qni sedulu-
Digne venerantur, Cornu gerit fictum,
Reges ac pontifices Orans pro piaculis
Per te sublimantur. Nomen benedictum.
- 207 -

23. Tolle vehementiam 24. 0 Maria, quaerulus


Dirae passionis Asto hic peccator.
Apponendo gratiam Tui sancti sedulus
Consolationis, Nominis amator;
Moveat clementiam 0 lesu, puerulus,
Vis corapassionis, Matris et creator,
Mater, fer sententiam Asto tibi credulus,
Restitutionis. Meus sis salvator.

Collect. ms. Stiriacense seec. 15. Cod. Stiriacen. L 26 [s. n.]. - 3, 8


Trinis in. -- 4, 4 Vigore. - 6,1 Sola sit. -- 10, 1 Praeclusti. -- 12, 1
populis. - 18, 8 Omnibusin veste. - 16, 7 Tu propitiatorium. - 17, 3
ordiDes gegen den Reim; lies indices? - Nach 24, 8 noch: Praestante etc.

155. De Beata Maria V.

Ave, plena gratia, 3. Salve, beatissima,


Angelorum dornina, Rege cordis intima,
Virgo Maria; Virgo Maria;
Ave, mundi gloria, Nostra dele peccamina
Stella maris fulgida, Tergens et cuncta crimina,
Virgo Maria. Virgo Maria.

2. Consolatrix omnium, Sana corda saucia,


Tu maestorum conlium, Dona vitae gaudia,
Virgo Maria; Virgo Maria,
Placa tnum filium, Post banc vitain veniam
Creatorem omnium, Ad salvandam animam,
Virgo Maria. Virgo Maria.

5. Nos commenda filio


Ducens ab exsilio,
Virgo Maria;
Pande caeli ostium
Dans aeternum gaudium,
Virgo Maria.

Orat. ms. Franciscanum saec. 15. Cod. Petrln. ;i I 14. A. - Ibidem


2°. B. - Orat. ms. >S.Petri Salisburgen. saec. 15. Cod. Petrin. a IV 9.
C. "- 1, 4 mundi dominaA. - 3, 1-3 fehlt A; - 4, 5 Da salvandamAB;
Dei salvandam D.
- 208 -

156. De Beata Maria V.

I.

1. 0 Maria, mater Dci, 7. Virgo felix, gloriosa,


Ad te carnant omnes rei, Apud Christum virtuosa,
Ut [tu] fundas precesei, Mea membravitiosa
Qui dat regna requiei. Purga prece curiosa.

2. Mater summae pietatis, 8. Tu, virgo, patrocinium,


Mitte preces pro culpatis, Tuum potens auxilium
Roga fontem bonitatis, Praesta mihi, consortiuni
Ut det reguum baptizatis. In conventu fidelium.

3. Ad te clamo, qui sum reus, 9. 0 regina caelestium.


Non te latet dolor meus, Exora tuura filium,
Te precante Cbristns Deus Ut det mihi consilium
Ut sit suffragator rneus. Et salutis remedium.

4. Me agnosco vitiorum 10. Maria, lumen virginum,


Mole carnis otiosum. Nostrorum sordes criminum
Qui me scio criminosum Et peccatorum omniam
Et snpernis odiosum. Exstingue, pacis vinculam.

5. Sed tu, virgo laudabilis, 11. Ut [Christus], tuus filius,


Mater et venerabilis, [Me] eruat propitins,
Sis mihi sopplicabilis, Per preces[tuas citius]
Te oro lacrimabilis. [Mondet] culpis attentius.

6. Te oro flexis genibus 12- Ergo precare tiliom,


Et cum magnis gemitibus, Ut mibi sit refuginm
Ut me mnndes criminibus Concedatque consortium
Mundis orationibus. In choro caeli civium.

n.

1. Mundi salus, o Maria, 3. Purga labem vitiorum,


Per te patet caeli via, Medicinaquelaborum,
A te poscunt suffragia, Miserere populoram
<Juosconstringit angustia. Daas veniam defunctorum.

2. 0 caelonimimperatrix, 4. Stella maris apellaris


Virgo felix, o beatrix, Et regina salutaris,
Ad te claraatgenshnmana, Gentes,quibusdominaris,
Mediatrix, [purga vana]. Ab iniqois tuearis.
- 2()9 -

5. Tu ingens spes credentium, 8. Ergo, virgo sanctisbima,


Ipsis praebe praesidium Mater Christi carissima,
Tu;i prece piissiraa
Roga pro nobis, Maria,

6. 0 tu virgo valde pia. 9. Querri genuisti, filium,


Dei mater et filia, Ut det miJii consortium
Hostis nequam contraria Inter turmas lidelium,
Tua vincens potentia. Perennis vitae gaudium.

7. Nostrae carnis, o Maria, 10. Pronns flector ad altare,


Est abundans misena. Te delector adorare,
Sna virtus et gloria Ut me semper custodias,
Marcescunt sicut folia. Preces meas exaudias,

Virtutibus enutrias
Et post mortem suscipias.

Orat. ms. S. Petri Sali.sburgen. saec. 15. rml. IVtrin. a IV 3tt. -


I 3, 3 Christe. - '6, 4 Sis mihi suffragium. - 4, 3 me scis. - 6, 4 Tui»
mundis. - 8, 1 praecenium.- 8, 4 Interventu.- 10, 4 per pacis.- 11, 2
Erat propitius. -- 12, 4 In horis celi celium. -- II 1, 4 ountingit. - " 5, 1
Tu es ingens. - 7, 3 Sed tuae virtutes ex gloria. - 8, 4 o Maria. - 9, 3
Inter animas fidelium. - 9, 4 Et perennis. - 10, 2 A te lector adorare. -
10, 3 custodiat. - 10, 4 exaudiat - 10, "> \'iitutihus rae et enutriat. -
10, 6 juortem animam raearu suscipiat; danu nocli : Et ad vitam aeternam
perducat.

157. De Beata Maria V.

1. Ave, Maria, 5. 0 Maria,


Tua mihi memoria Tu caeli regina,
Dulcis sit super omnia. Tu spes, tu medicina
Tu stella matutiDa
2. Sermonem Et rosa sinespina.
De te libens habeo,
Sed culpas rneas timeo.
6. 0 Maria,
3. Ergo tu, sanctissiraa, Tu sponsa, tu thalamum,
Peccatorum spes unica, Tu solis habitaculum,
Conforta tuum famulum, Tu forte propugnaculum,
Ut tibi dicat canticum. Hostis non timens vinculum.

4. 0 Maria,
Pia et benigna, 7. 0 Maria,
Tu mater es et tilia, Tu datrix gratiae,
Tu patris sapientia, Tu fons misericordiae,
Tu filii laetitia Tu custos innocentiae
Et trinitatis gloria. Et speculum munditiae.
II r< VPS, Pia Dictamina. VII. 14
- 210 -

8. 0 Maria, Tu legis glosa,


Tu sidus clarum, Tu stirps generosa
Tu niedcla animaruni, Et felix puerpera.
Tu puteus aqaarum
Et hortus deliciarum. 13. 0 Maria,
Tu flos candens,
9. 0 Maria, Tu gemmaresplendens,
Tu thronus Salomonis, Tu stella clariticans
Tu rubus visionis, Et sidus irradiaos.
Tu vellus Gedeonis,
Tu plena caeli donis.
14. 0 Maria,
Tu tutum refugium,
10. 0 Maria,
Tu scutum debilium,
Tu virgula fructifera, Tu sanctitatis lilium
Tu planta salutifera, Et vas virtutum omnium.
Tu gemmula lucifera,
Tu nardus odorifera.
15. l^uid dicara plus, Maria?
11. 0 Maria, Tu sanctaamica,
Tu dulciset [mitis] Tu veraconcordia;
Fecuudissima
vitis, Scis,quodpotesomnia.
Tu via regni caelestis,
Tu arca albae vcstis. 16. Ergo, virgo virginum.
Placa tuum filium,
12. 0 Maria, Ut post vitae terminum
Tu tota formosa, Ducat ad caeli gaudium.

Orat. ms. Franeiscan. saec 1~>. C'od. Petrin a I 14. A. - Co/lect. ras.
Lunaelacense saec. 16. Cod. Vindobonen. 4100. B. - 1, 2 memoria mihi. -
4, 3 Tu fehlt LS.- 7, 5 Et fehlt II. - 13, 2 Tu fons candens AB. - 15, 2
sancta anima B.

15S. Ad Beatem Mariam V.

0 fons misericordiae,
Dulcis regina veniae,
Origo pudicitiae,
Pacis atque concordiae
5. Reparatrix, virgo. flos virginum,
0 consolatrix cordium,
Miseratrix humilium,
Auxiliatrix fidelium,
Audi voces precantis agminis.
10. 0 clemens, dulcis, humilis,
Virga lesse propaginis,
Dei mater et hominis,
Virgo inviolabilis,
- 211 -

Exaadi iam preces ecclesiae,


15. Ut quae versatur hodie
In errore tam impie.
Sedato schismate prece pia
Tui sit fides in ea,
Non a Christo pharisea,
20. Sibi grata et acceptabilis.
Bella, lites et proelia,
Orbi tam horribilia,
Pacifica, Maria nobilis.

Orat. raa. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 19824. - Fol. 175h von
anderer Hand :
Wesselprunnenses fratres, ite, Christe, precantes,
Matris ob merita defunctis sis pia vita
Et nos viventes tibi devote famulantes
Protege, conserva, mors ne [nos] laedat acerba.

15!). De Beata Maria V.

1. Salve, mater salvatoris, 4. Vera salus infirmorum,


Fons salutis, vas honoris, Advocata peccatorum,
Scala caeli, porta et via, Afflictorum consolatrix,
Salve semper,o Maria. Dulcis lesu genefrajtrix.
2. Salve, Dei sponsa electa, 5. Tu columna nostra fortis,
Sine macula concepta, Nos conforta in hora mortis,
Tota pulchra et formosa, Sancta parens, virgo pia,
Salve, virgo gloriosa. Salve semper, o Maria.

3. Salve, rosa sine spina, 6. Salve, virgo veneranda


Mater regis et regina, Atque semper praedicanda,
Decusmundi, stella maris, Salve, virgo, fons honoris,
Inter omnes singularis. Mater Christi salvatoris.

7. Salve, virgo singularis,


Mundi decus, stella maris,
Per te patet caeli via;
Salve semper, o Marin.
l)e Levis, Anecdota sacra, p. 109 sq., ohne nahere Quellenangabe.

160 De Beata Maria V.

1. Salve, decus feminarum, 2. Regis regum niater cara,


Expiatrix nequitiae, Errantium consolatrix,
Universis sidas clurum, Gaude, felix stella clara,
Regnum inaurans gloriae. Nostra o auxiliatrix.
14*
- 212 -

3. Ave, palma fructu pleno 5. Ad te curro, spes unica,


Yirtutisque cellariurn, Gaudium summis et imis,
Lava sordes, o amoena, Alma proles Davidica,
Dulcis rosa, solsequium. Reum me excuses nimis.

4. Evae mortis comniutatrix, 6. Duc me, precor, ad superna


Ductrix tuta mortalium, Collegans caeli civibas
Kxpia, potens oratrix, Cordisque purga interna
Labem, culpam ct vitium. Malis et vitiis omnibus.
Brev. ms. Recollectorum Parisiensium saec. 15. Cod. Mazarin. 448 (1018).
add. saec. 15. - 5, 4 Ream me.

161. De Beata Maria V.

1. Ave, clara lux solaris, 4. Deus in te venit, pia.


Salve, micans stella maris, Conformaris tunc sophia,
Ave, mater orphanorum, Per te mundum visitavit
Spes, solamen miserorum. Et a morte liberavit.

2. Ave, mitis et benigna, 5. Flos candoris, vernans rosa,


Sempiterna laude digna, Nulla res est tam forinoba,
Aula Dei virginalis, Praeter Deum nihil tale
Flos sanctorum specialis. Nec tam prorsus speciale.

3. Te precamur, o Maria, (i. Claritate vincens soleru


l'er quam patet vitae via, Protulisti mundo prolem,
Audi voces servulorum, Hostes nostros qui destruxit
Solve nexus delictornm. Et ad vitam nos reduxit.

Collect. ms. Carmeli Treviren. saec. 15. Cod. Treviren. 306. - Nach
Str. 3 noch die iiberzabligen Zeilen:
Supplicantes pio corde
Nos ab omni purga sorde.

162. De Beata Maria V.

Ave, virgo gloriosa, 2. Virgo, vellus Gedeonis,


Mater Cliristi pretiosa, Virgo, templum Salomonis,
Supra solem lumiDOsa, Virgo. septem plena donis,
Ave, plena gratia. Audi nos propitia.

Exsulamus pro peccatis


In Aegypto vanitatis,
Sed tu, mater pictatis,
Reduc nos ad patriam.
Collect. ras. incert. orig. saec. 15. in. Cod. Parisin. 11348. -Akro-
gtichon: Ave.
- 213 -

163. De Beata Maria V.

1. 0 regina paradisi, 2. 0 serena stella maris,


mater Christi, domiiia, spes sanctorum hominum,
(x>uaecura caelo gloriaris (^uae es lumen et lucerna
super caeli sidera, peccatorum omnium,
Conservare me dignare Mentem meara hic informa
purura contra crimina, ad amandum Dominum,
Ne antiqui inimici Ut implere semper possim
vincat me fallacia. eius beneplacitum.

Collectan. ms. incert. orig saec. 15. Cod. Oxonien. Canon. Patr. Lat.
225. - - 1, 7 inimica. - 2, 2 omnium. -- 2, 5 meam me informa. -
BOratio subscripta habet centum dies indulgentiae.1' - Abschrift von Rev.
H. M. Bannister.

164. De Beata Maria V.

Ave, decus ecclesiae,


Mater misericordiae,
Virgo mitis et benigna,
Sola bona, sola digna
5. Omni laude et honore,
Omni loco et tempore,
Omni maior praeconio
Omnique desiderio.
Tuas virtutes canere,
10. Laudes auditas facere
Nec ipsa vox angelica
Nec tota possit musica.
Te amare, 'te laudare,
Te post Christum suspirare
15. Sit nostra sapientia,
Sit nobis super omnia
Tua dulcis praesentia.

Orat. niB. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien 521.

165. De Heata Maria V.

Virgo clemens,virgo pia. 2. Verus flos virginitatis,


Virgo dulcis, o Maria, Puteus humilitatis,
Creator in te forniavit Rosa Horens illuminans,
Clavem, unde reseravit Cunctas sordes exterminans,
Semitasproraissionis, Lacte tuo nutrivisti
Aeternae salvationis. Pretiosum corpus Christi.
- 214

3. Propterea rogo pie,


Ut me conserves hodie,
Ut non peccem mortaliter
Nec moriar atrociter.
Sed per tuam potentiam
Da mihi paenitentiam
Cum firma contritione
Et vera confessione.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien.' 521. - 3, 1 te


rOgo pie.

166. De Beata Maria V.

1. Mater dulcis, nos dignare Natum tuum praemisisti,


Tua laude confirnoare Ad cuius dextram sedisti,
Et virtute roborare; Quando mundum reliquisti.
Ne in mundo hoc cadamus, Ibi semper veneraris,
Te iuvante evadamus, Virgo prudens, et laudaris.
Lapsi per te resurgamus.

2. Virgo dulcis parens, 5. 0 quara pium est laudare


Tactu viri carens, Dei matrem et amare,
Miro modo peperisti. Corde toto suspirare,
Deura caeli gennisti, Quae laudantem protegit
A quo facta tu fuisti, Nec plorantem despicit,
Per quem virgo remansisti. Sed quasi mater respicit.

3. Tu in mundo es electa 6. Virgo Dei piissiraa,


Et ab ipso es protecta, Ad me converte viscera
Cuius mater es dilecta. Et quasi mater filiis
0 res mira, virtus Christi! Succurre cunctis servulis
Illibata permansisti. Et fer iuvamen miseris.

Orat ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 3, 4 virtus


dira. - 4, 2 resedisti.

167. De Beata Maria V.

Collaudo te matrem Dei, 2. Sit benedicta pietas


Laudo fructum ventris tui, Et virtus et humilitas
Sint benedicta viscera Et tua pudicitia
Et toa sancta nbera, In caelesti laetitia.
Quae lactaverunt Dominum, Ex toto corde et auima,
Aeterni patris filiunr, Mente et virtute mea.
Qui non habet initium Visceribus ventris mei
In te sumpsit exordium. Collaudo matrem Domim.
- 215 -

3. 0 Christi mater Maria, 4. Sint et cius ascensio


lesum clementerinvoca, Sempernostra defensio
Ut ipsius conceptio De cunctis poenis inferi,
Sit vitae nostrae protectio. Anxietate saeculi.
Eius sancta virginitas Ex tilii tui meritis
Et virtus et humilitas, Et eius sanctis precibus
Baptisma atque passio, Sit in caelestigloria
Mors atque resurrectio Mea perpetim anima.

5. In manus tuas, Doinine,


Commendo omni tempore
Corpus meum et aniraam,
Quia redemptor meus es
Et mater tua mea spes.
De cunctis poenis inferi
Defendat me mater Dei.

Orat. ras. Campense anni 1462. CoJ. Darmstadien 521. - 2, 7 Et


visceribus. - 3, 5 Et eius sancta. - 3, 8 et resurrectiu. - 4, 1 »Sint fehlt. -
4, 2 Sint semper. - 4, 4 Et de anxietatibus. Nach 5, 7 folg-t noch dk-
bekannte Strophe: Maria, mater gratiae, Mater misericordiae etc.

IlfS. I)e Beata Maria V.

1. Ave, Christi mater digna, 5. Ave, virgo iuvans mundum


Pia, mitis et benigna, Corruentem in profundum,
Ave, Christi sponsacara. Ave, virgo, quae infernum
In virtutum vite clara. Vincis tenens ius supernum.

2. Ave, Christi pareris alma, 6. Ave, virgo, quae per natum


In snpernis patens palma, Mortem sternis et peccatum,
Ave, Christi mater, dicta Ave, virgo. morti datutn
Snper omnes benedicta. Tuum ora pro me natum.

3. Ave, Christi splendens stella, 7. Ave, clemens imperatrix,


Mundo fulgens nix novella, Terrae, caeli dominatrix,
Ave, Christi clara cella, Ave, clemens et amatrix
Pro me Christum interpella. Et virtutum operatrix.

4. Ave, virgo, Lei templum 8. Ave, clemens vitae datrix,


Castitatis et exemplum, Vitiorum enervatrix,
Ave, virgo scandenscaeluin, Ave, clemensmiseratrix
Inde lumen dans serenum. Peccatorum, non peccatrix.
- 216 -

9. Ave. clemens expiatrix, 14. Ave, tuis sidns falgens,


Culpae lapsis reparatrix, Ut aarora mane surgens,
Ave, clemens mediatrix. Ave, tuis pacem ferens,
mei sis salvatrix. Inimici vires terens.

10. A\e, sponsa, florens vitis. 15. Ave, tuis zelo degens.
Cuius fructus botrus mitis. Vitam praebe nostra regens,
Ave, sponsa grata cunctis, Ave, mater speciosa,
Pia vivis et defunctis. Albens manna. rubens rosa.

11. Ave, sponsa salutaris, 16. Ave, mater plus decora


Dulcis rebus in amaris, Sole, luna et aurora,
Ave, sponsa singularis. Ave, mater absque mora,
Caecis splendens lux solaris. Cuncta potens orani hora.

12. Ave, sponsa potens satis, 17. Ave, mater rnbens signis
Me tuere a peccatis, ]n tiguram ardens ignis.
Ave, tuis gemma lucens, Ave. pia, meta unortis
Mains solis luinen ducens. Et caelestis dnx cohortis.

13. Ave, tuis decor splendens, 18. Ave. via vitae portis.
Et in nocte non offendens, Paradisi rtos in hortis,
Ave, tuis lux osteodens Ave, pia, hora mortis
Claritatem et portendens. Da ius mibi primae sortis.

1F'
Orat. ms. Parisense [vj saec. 1«. Cod. Parisin. 3639. - 13, 2 noctem.
17, 1 rubet.

169. I)e Beata Maria V.

1. ^laria, virgo virginuni, 3. Summi regis hospitium.


Ora pro nobis Dominum. Lumen, vita fideliura,
Fundamentum ecclesiae. Mundi salns, protectio.
Fons, anla sapientiae. Nos tuo pasce gaudio.

2. 0 virgo plena gratia, 4. Nobis tibt canentibus


Mater Dei et filia, Saccurre tuis precibas.
Virgo peccati nescia, Gratia tna faciat.
Sancti spiritus gratia. Ut Deus nos custodiat.

5. 0 tu es nobis omnia,
Nos tua pascat gratia.

Orat. ms. Parisiense (?] saec. )fiie. C-id. Parisin. 3639.


217 -

170. De Beata Maria V.

1. Mater misericordiae, 3. Maria, mater Domini.


Devotostuos protege, Sacrarium paracliti,
Nos peccatoresadiuva Virgo, regina virginnm,
Prece, clemens. continua. Ora pro nobis Dominum.

2. Ut quidquid mali fecimus, 4. Per tuum, virgo, genitum,


Remittat tuus filius Per patrem. per paraclitum,
Et purget nos ab omnibus Praesens assis ad obitum
Vitiorum sordibus. MeumquL-muni exitum.
Orat. ms. Franciscanum. saec. 15. Cod. Petrin. a I 14. - 2, 3 sq.
fehlen; erganzt nach Anal. XXXII, 174 (Str. 4 und -5 in not.). - 3, 4 ad
Dominum. -- 4, 1 filium. -- 4, 3 Praesens sis.

171. I>e Beata Maria V.

1. Maria. per ingenitum 3. Maria, per paraclitum


Patrem precor, ut exitum Veni, dulcis, ad obitum,
Animae meae observes Tuam pone dulcedinem
Hostis depulsa rabie. Contra mortis acredinera.
2. Maria, unigenitum 4. 0 Maria, triclinum
Deposco te per filium, Trinitatis eximium.
In mente me illuraina Mihi post hoc exilium
Vera fide et laetitia. Ostcnde tuum filium.

Orat. ras. Traunkirchense anni 1523. Cod. Vindobon. 4090. - 4, 1 O


fehlt. - 4, 3 per hoc. - 4, 4 Ostende pulcherrimum tunni.

172. De Beata Maria V.

1. Maria, virgo virginum. 4. Per tuum ergo genitum,


Quae genuisti Dominum Per patrem, per paraclitum
Sine virili semine, Assis praesens ad obitnm
Verum lumen de lumine. Nostrumque muni exitum.
2. Tu sola vitae ianua, 5. Mater Dei sanctissima
Tibi sit laus assidua, Atque virgo perpetua,
Virtus. decus continuum, Offer nos tuo filio
Imperium perpetuum. In caelesti palatio.
3. Largire nobis omnibus 6. In hora mortis, domina,
Ad te confugientibus Tu sis nostra cuslodia
Per tui nati gratiam Et perduc nos ad atria,
Aeternitatis gloriam. Ubi est pax et gloria.
Orat. ms. Parisiense [V] saec. 15/ie. Cod. Parisin. 3639. --4, 1 tilium
gegen den Reim. - 5, 1 sq. und 6, 1 sq. liifst der unreine Reim eine Ent-
stellung des urspriinglichen Textes vermuteu. - V}rl. zn Str. 4 Nr. 170 Str. 4.
- 218 -

173. De Beata Maria \.

1. Imperatrix egregia, 7. Tu genima pudicitiae,


Salus humanitatis, Mater nrisericordiae,
Angelorum domina, Tn cella vera Dei,
Secretura deitatis, Tn pacis et concordiae,
Tu nutrimentnm gratiae,
Ta claritatis stella.
2. Tu nos dignare te laudare,
Dolcis ter o Maria,
Gabrielisore loquelis 8. Nardusodorifera,
Affaris, virgo regia, Frutex aromatira.
Tu salutaris,consecraris, Flos stipis Davidicae.
Mater Christi pia.
9. Tu es virtutuua omnium

3. Tuplenitudo
gratiae, [Insigne]
receptaculum,
Tu castitatis lilium,
Tu celsitudo gloriae,
Munditiae exempluni. Tu pacis habitaculum,
Tu lux caelestis curiae. Tu vitae prindpiura.
Tu finis mortis .
Speculnrn innocentiae,
Tu mater Dei,
Tu trinitatis templum.
Tu mater spei
Et veritatis.
4. Imperialis calamus
Pietatisque thalamus,
10. Tu via viris invia,
Erogabilis balsamas.
Tu parens paris nescia,
Tu thalamus sine mora.
5. Tu textuumcongeries, Tu sol illustransorania,
Tu legis expositio, Tu sola plena gratia,
Tu testamentiseries, Tu sola natum exora,
Tu prophetarum visio.
11. Ut uobis paenitendi
6. Tu cedrus in Libano, det spatium
Flos odoris et decoris, Et paenitentibus det
Sine spina rosa, solacium,
Tu cupressus iu Sion, Ut pobt hanc vitam regnemus
Tu oliva fructifera. in caelesti curia
Fonde speciosa. Cum omnibus sanctis.

Collect, Lunaelacense saec. 16. Cod. Vindobonen. 4100. - 2, 3 ore


verbis. - - 4, 1 Imperialis aula summus. -- 4, 2 Thalamusque pietatis. -
5, 1 Tu textum vera. - 5, 2 Tu fehlt. - 6, 1 Tu cedrus altitudinis in. -
6, 2 Tu flos. -- 6, 5 Uncta oliva fructifera verna. - 8, :J Flos fehlt. -
10, 6 tilium exora. - 11, 1 paenitentibus. - 11, 3 Et paenitendi. -
^Orationem sequentemcanonizavitGregoriuspapa primus anno pontificatus
sui primo, qui dedit omnibus ipsam devote dicentibus centura dies indulgen-
tiaram criminalium et venialium et a poena et a culpa."
- 219 -

174. De Beata Maria V.

1. 0 regina caeloruno, 5. Advocata tu vocaris,


Maria, domina angelorum, Pro n\.ebona tunc loquaris,
Cam sis mater miserorum Cum iudex iudicabit
Medicina et reorum, Et omnesrevocabit.

2. Dele in me, quod peccavi, 6. Tunc me salvum et securum


Et reduc me, nam erravi, Facias, ne verbum durum
Viara rectam nec agnoscens, Audiam a causa dicti:
Precor te, sis raihi poscens Ite [a me], maledicti,

3. Veniam ad tuurn natum, 7. Sed potius quod dicetur


lesum Christum vulneratum lustis, quando dividetur
Pro me vili et indigno, Optimum a pessimo
Duro tixum crucis ligno, Ab aeterno Domino.

4. Passum in humanitute 8. Hoc praesta mihi, virtus patris,


Et non in divinitate. Ob amorem tuae matris,
Imploro te, virgo beata, Quae te Cbristum parturivit,
Ut sis mihi semper grata. Postquara ab angelo audivit

Procul omni fallacia:


Ave, plena gatia.

Collect. ms. Lunaelacense saec. 16. Cod. Vindobonen. 4100. - 1,1 Lies
Ave, regina? -- 1, 2 Lies O domina angelonmi'>.-- 2, 2 Ut reduc. - 2, 3
ne agnoscens.- - 3, 4 Dura; fixum fehlt. -- 4, 2 deitate. - 5, 3 Lies
Quando iudex? -- 7, 1 Sed fac potius.

175. De Beata Maria V.

R ° Fnnde preces in caelis,


Maria, stella maris.

1. Removecito peccata, 3. Alta nnda caelorum


Unde vota sint grata Et decus angelorum,
Omninmque prolata, Audi preces peccatorum,
Maria, stella maris. Maria, stella maris.

2. 0 Dei benedicta, 4. Tu tota es formosa,


Ab angelo iam dicta Tu tota speciosa,
Et in caelis descripta. Tu tota gratiosa,
Maria, stella raaris. Maria, stella maris.
- 22o -

5. Tu es norraa iustorum, 6. Eia, glorificata


Tutela peccatorum, Et cum Christo locata,
Laetitia sanctornm, Sis nostra advocata,
Maria, stella maris. Maria, stella maris.

7. Ut a morbo pestilentiae
Et ab orani pravo scelere
Nos defendat semper et hodie
Maria, stella maris.

S. lohaunis Damasceni opera imp. Venetiis 1514. - .,Oratio devotissima


ad virginem Mariam."
DE SANCTIS.
176. De Omnibns Sanctis.

1. Miserere mei, Deus, 8. Pastor bone, rex benigne,


Miserere,factor meus, Ure me spiritus igne,
Miserere, lesu Christe, Ut ipsius per calorem
Ne pereat reus iste. Noxium perdam torporem.

2. lesu Christe, miserere 9. Virgo mater salvatoris,


Fac me digne paenitere, Memor esto peccatoris,
Paenitenti mihi parce, Porta cueli, maris stella,
Hostes meos procul arce. Pro me natum interpella.

3. Propter tuam bonitatetn 10. Sancte chorus angelorum,


Habe de me pietatem. Omnes virtutes caelorum,
De me pietatem habe, Apud Deum me iuvate
Munda cor ab omni labe. Et pro me seraper orate.

4. Mentem meam in te firma 11. Sancte chorus prophetarum,


Et gratiam mihi praesta, Contio patriarcharum,
Me non possum emendare, Exorate creatorem,
Nisi velis adiuvare. Ne nie perdat peccatorem.

5. Precor ergo, Ie>u bone, 12. Sancte loliannes baptista,


Meas sordes tu depone, Aurli vota clemens ista,
Renova me veteratum, Agnum fac mihi placatnm
Consolare me turbatum. In lordane baptizatum.

6. Eleva me corruentem, 13. Tu quoque, Petre beate,


Erige pigrum iacentem, Clavescaeli cui sunt datae,
Ovem require errantem, Pro nie roga salvatorem,
Dirige me deviantem. Qui posuit te pastoretn.

7. Fac quietum me vagantem, 14. Paule, vas electionis,


Sana,precor, aegrotantem, Exemplum conversionis,
Exaudi me te precantem Ora tuum conversorem,
Et gratiarn requirentem. Ut meum tollat errorem.
- 224 -

15. Frater Simonis Andrea, 22. Nicolae, praesul Cbristi,


Ad te veniat vox mea, Misero succurre isti.
Hanc ad aurem porta Christi, Augnstine et Gregori,
Pro quo navem reliquisti. Subvenite peccatori.

16. Super ceteros dilecte 23. 0 sancte Petre confessor.


Et de nuptiis electe, Mihi fias intercessor,
Custos Dei nimis care, Ita mihi subvenite.
Pro me Chri^tum deprecare. Ut ad regnum ducar vitae.

17. lacobe, Bartholomaee, 24. Paule, lohannes, Antoni.


Fhilippe, Thoiua, Matthaee, Estote mihi patroni,
lacobe, Simon, Thaddaee, Sancte abbas Benedicte,
Mernentote precis meae. Castos meatis sis afflictae.

18. Sancte chorus innocentum, 25. 0 vos omnes eremitae,


Mihi detis iuvamentum, Votis meis assentite,
Qui fuistis moriendo 0 Maria Magdalene,
Testes Christi non loquendo. Tu memoria me tene.

19. StephaneChristi beate, 26. Agnes,Agatha, Lucia,


Propter Christumlapidate, Scholastica,Caecilia,
Quodorasti Lapidauti, Katherina, Margareta,
Ora niihi supplicanti. Me dacite ad roseta.

20. Martyr Domini Laurenti, 27. Vos, sancti et sanctae Dei,


Certe plus ardens ardenti, Vestri raementote rei,
De thesauro pietatis Me nautam in mnndi salo
Opus auge caritatis. Servetis ab omni malo.

21. Sancte Clemens, Sixte, Clete, 28. Sit lans patri creatori
Precibus meis favete, Filioque salvatori,
Sacerdos Martine Dei, Eandem habeat flamen
Supplicis meuiento mei. Per cuncta saecula. Amen.

Collect. ms. S. Mariae in Pontano saec. 13. Cod. Vatican. 4363. A. -


Orat. tns. Caelestin. ti. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin. 3897
(605). B. - A unvollstandig, nur bis Str. 14 inkl. - 1, 4 Ne daranemur reus
iste A. - Statt Str. 3 und 4 hat A:

3. A me tolle casusreos, 4. Pietatemde me habe,


Procul arce hostesraeos, Munda cor ab otnni labe,
Propter tuatn bonitatem Qui per meampravitatem
De me habe pietatem. Tuam sprevi sanctitatem.

4, 2 gratiam tuam mihi B. - 5, 2 Mea crimina deponeA. - 5, 3 Revoca


me fugieutem A. - 5, 4 Excita me dormientem. - Str. 6 und 7 in A zu-
sammen in eine :
- 225 -

Dirige me devianteni
Et require me errantem,
Fac quietum me vagantem
Sana, precor, aegrotantem.
%, 4 teporem A. -- 10, 1 Ave, Mater A. - 9, 4 Pro ine mater interpella.A.
- 10, 2 Et virtutes vos caclnnim A. -- 10, 3 Dominum A. -- 10, 4 Pro nu-
semperet A. - 11, 2 Et chorus A. - Str. 12 fehlt A. -- 13, 1 Princeps
Petre ceterorumA. -- 13, 2 (,)ui es clavi[if]cr rat-lorumA. - 13, 3 Ora pm
me A. - 13, 4 te posuit A. - Nach 22, 3 nocli : leronyme et Ambrosi gejM-n
Strophenbau und Reim B. - - Nach 23, 2 noch : Mihi sitis adiutores B. -
29, 4 ducite ad gaudia B. - 27 , 1 O v»s B. -27, 2 Vestri mementote
mei B.

177. De Ouiiiiliiis Sanctis.

1. Michael cum Gabriele. ti. Innocentes. qui pro Christo


caeli cives incliti, inter inatrum ubera
Qni astatis coram Deo Ab Herode necis dira
laudibus assidui, suscepistis vulnera,
Proclamate: ,,SancteDeus, Per haec in me abluatis
parce tuo supplici." scelerum contagia.

2. In lordane qni tinxisti 7. Gloriose Dei serve,


agnum sine macula. protomartyr Stephane,
Non nt sua, sed ut nostra Qui primus habcris sacro
solverentur criraina. martyrum in ordine,
Tu, lohannes, tua prece Me per preces tuas turmae
reduc me ad supera. socia caeligenae.

3. Petre, pastor, cui praecepit 8. 0 makari Dionysi,


Christus oves pascere, mea dele scelera,
Quem ad vocem ter negasti Qui Francorum Deo colla
unius ancillulae, subiugasti pinguia,
Parce milri, ut per culpam Deliinc rubro rore tinctus
didicisti parcere. penetrasti aethera.

4. Paule doctor, mentem meam 9. Christi piscis, o Laureuti,


tu doctrinis instrue, te nunc supplex adeo,
Quibus iram Dei mei Quem assavit Daciana
valeam evadere fervens persecutio,
Et de culpis ad virtutem Ut ab omni vitiorum
cito queam currere. me mundes contagio.

5. lesu Christi coheredes. 10. Fortis mecum sta, Vincenti,


ceteri apostoli, contra trucem viperani.
Illum pro me supplicate Ut bac vita te iuvante
voce eoneolabili, consequar victoriam
Quo pellatur a me mortis Et in caelis praeparatam
formido periculi. victoribus gloriam.
Dreves, Pia Dictamina. VII. 15
- 226 -

11. 0 Thebaeasublevata 18. Confessores,


qaosmunivit
super astra lcgio, ndei confessio
Quae draconem durutn claro Nec a Deo separavit
superasti proelio, carcis titillatio,
Hunc eundem mibi subde, Vestra prece mihi sitis
te nunc pie flagito. semper in auxilio.

12. Bellatores gloriosi 19. Monachorum sacer choru-.


invictique martyrcs, et cultores eremi,
Quos produxit ex se mater Quibus pastum praebuere
velut vitis palmites, panes cmericii,
Me vobiscum binc transferte lllurn pro rae supplicate,
supra caeli cardines. in quo gloriamini.

13. Pastor alme, Nicolae. 20. lam, Maria Magdalena,


poli civis inclite. niilu sis piissima
Caeli regem in decore Et arcentes me culparum
fac rae tecum cernere, nexus prece -disliga,
( uius mira claritate Qui te nitor sequi mea
fungeris assidue. lugendu tiagitia.

14. Mcritorum luce falgens 21. Generosa Katberina,


Martine sacerriine, Cliristi sponsa fulgida,
yuem diversaegenteslaudant Ipsum pro me interpella
per orbein magnitice. prece constantissima,
Me nitentes iugulare Ut ab ipso vehar post hanc
potenter persequere. vitam super aethera.

15. Monacborum, Benedicte, 22. Virgines electae Dei,


doctor insignissime, Fides, Spes et Charitas,
Venenata dirae lupae Quas nequivit superare
flammas in nie destrue Adriana feritas,
Et da niihi tuae sanctae Me servate, ne malorum
iugum ferre regulae. me laedat perversitas.

16. Sancte pater, dux, Ebrulfe, 23. lain a Deo coronatae


momichorum inclite, virgines et viduae,
In extremo mens esto yuae nocivos ignes dotte
defensor examine meruistis viucere,
Et me prece fac solaris Saevientis in me flammas
civem lerosolymae. Veueris extinguite.

17. Scmpiterni regis miles, 24. Omnes sancti, apud Deum


Aegidi clarissirae, pro me intercedite,
Incursantes me demerge Quatenus inferni poenas
Acherontis carcere, valeam evadere
Ut excelsum ad Olympura Et a culpis liberatus
laetus possim tendere. caeli regna scandere.
- 227 -

25. Laus et virtus et potestas


patri sit ingenito,
In eodem permanenti
honor unigenito,
Ab utrisque procedenti
gloria paraclito.
Collectan. ms. S. Ebruljilii saee. 12. Cod. Alenconien. 1. add. SUL-C.
- Daraus mitgeteilt von Lc^op. Delisle im Annuaire Bulletin de la
de 1'Histoire de France. Paris 1863; II. Partie, p. 10 sq.; dort wie auch in
der Quelle unmittelbarverbundenmit dem Khythmus: ,,O Maria, glorinsa
.ingelorum domina." - Als Verfasser vermutet Delisle - - wohl mit
Recht - Ordericus Vitalis.

178. Cnrsus de Omnibas Sanctis.


Feria tertia.

Ad Matutinuni.

1. Rex, civium caelestium 2. Iu quorum laudem munera,


In quo laetatur contio, Quae tibi nunc offerimus,
Psallens sanctnrum omniuin Sint nobis salutifera
lam summo cum tripudio. Tibique grata, petimus.

3 Regi sanctorum omnium


In cunctis dominatio,
Sit honor, laus, imperium
Et gratiarum actio.

Ad Laudes.

1. Te Deum canit iugiter 3. Sic martyrum orgauica


Omnis chorus angelicus, Te tympana suaviter
Patriarcharum pariter Et corifessorum cantica
Et cuneus propheticus. Mulceut in corde dulciter.

2. Te turba apostolica 4. In cymbalis sonantibus


Hymnis, chorea virginum Tota caelestiscuria
In cithara harmonica Et melicis concentibus
Psallendo laudat Dominum. Coniubilat in gloria.

5. Regi sanctorum omnium.

Ad Primam.

1. Per sanctostuos,Domine, 2. Nos legemtuampariter


Quos iam caelesti lumine Fac meditari ingiter,
Irradiatos novimus, Ut semper fructum operura
Snppliciterdeposcimus, Reddamus
salutiferum.
15*
- 228 -

3. Deo patri per omnia


Sit virtus et victoria.
Qui nos cum sanctis omnibus
Coronet in caelcestibns.

Ad Tertiam.

Te ob sanctorum merita. 2. Nos corde, ore. opere


Deus, precamur inclita, Fac innocenter vivere,
Qui in caelorum culmine Ut caeli tabernacula
Tecum quiescunt. Domine. Intremns sine niacula.

3. Deo nostro per omnia.

Ad Sextam.

Per pretiosam omnium 2. Reatus rumpe vincula


Sanctorntu mortem praemium Et submove pericula.
Caelorum, Deus, citius Ut vota nostra dulciter
Confer nobis propitius. Tibi reddamus iugiter.

3. Deo nostro per omnia.

A d Nonam

Beati sunt. qui habitant 2. Nunc reple nos virtutibus,


Caelos; ut hos, qui militant Confer cum sanctis omnibus
In terris, iuvent precibus, Nobis post dona gratiae
Praesta, Dens, supplicibus. Aeterna bona gloriae.

3. Deo nostro per omnia.

Ad Vesperas.

1. Promissa, Deus, praemia 3. Da auimabus pariter


Kobis in tine temporum Aperte te cognoscere
Cum sanctis da sublimia, Ac frui te suaviter
Perennes dotes corporum, Perfecteqne diligere.

2. Hinc clara et subtilia 4. Fac nos cum sanctis omnibus


Glorificata corpora, In te gaudere Domino,
Cita, impassibilia Dum omnia in omnibus
Et tui plena pectora. Es regnans sine terraino.

5. Regi sanctorum omnium.


- 229 -

Ad Compl etorium.
0 lux, sanctorumspeculum, 2. Te quoquebenedicere,
Da nobis post hoc saeculum Tuas virtutes canere,
Te sublevatis raanibus Da, Deus exercituum,
Laudare in caelestibus. Laudemusin perpetuum.
3. Deo nostro per omnia.
(irat. ms. Vallis locosapf?] saec. 15. Cod. Labacen. 4o. - Ad Mat.
1, '.'>Psallentes. - Ad Laud. 2, 2 Hymnus. - Ad Non. 1, 1 sunt fehlt. -
1. :! iuvant. - Ad Vesp. 2, 4 tua. - 3, 3 te fehlt.

179. De Paradiso.

1. Paradisi 6. In sublime
araoena regio, muri divinitus,
Quam possedit Nil debentes
quondamprimus horao humanisartibus,
Sunt constracta
vivis lapidibus.

2. In te loca 7. Fundamentum
pulchra suut omnia, primo fundamine
Nullus turbo, Est fundatum
procul sunt nubila, praeclaro iaspide,
Clari dies, Saphyrus est
secura tempora. secundus ordine.

3. In te spirant 8. Subsequitur
odore gramina, hinc chalcedonius,
Rubet rosa, Quartus adest
albescunt lilia, smaragdus optimus,
Et arbusta Post sardonyx
profundunt balsama. atque sanlonius.

4. Pulcher hortus, 9. Chrysolithus


mellita flamina, in loco septimo
Sonat aura Irradiat
lenis per nemora, fulgore aureo,
Ibi flores Et beryllus
et mala punica. est cum topasio.

5. Duodecim 10. Chrysoprassus


exornant lapides exsistit decimus,
Portas urbis Et iacynthus
suas per species, adest purpureus,
Quos non radet Amethystus
annorum series. post duodecimus.
- 230 -

11. In istorum 12. Non est pronuni


colore lapidum vel leve dicere,
Est signata Qua requie
vita fidelium, quave dulcedine
Qui caeleste Perfruuntur
currunt ad bravium. fideles animae.

Collect. ms. S. Arnulphi Meteu. saec. 12/is. Cod. Berolinen. Phil. 1694
(180). - Nach jeder Str. wiederholou sic.h als Kundreim die Worte: nQu.iun
pulchra es sanctis animabus et reijuies." - Aufschrift: nRhythmus domni
Oibuini, Lingonensis episcopi.'' Einen Bischof von Langres mit
Namen Gibuinus hat es nicht gegeben, wohl aber einen Guibuinus, archi-
diaconus Lingonensis, der spater (11/77-1082) Erzbischof von Lyon wurde.
Him wird gewcihnlich dieser Kbythmus zugeschrieben. Zeitgenossen waren
iibrigens ein Gibuinus II., ep. Catalaunensis (f 1004), und ein Gibuinus, ep.
Laudunensis, der unter Leo IX. auf dem Konzil zu Eeims anwesend war.
Cfr. Migne, PP. LL. 142, 1498. - Vgl. Wattenbach, Sitzungsberichte der
Kjrl. preuss.Akademieder Wissenschaften1891,97tf.

180. De Caelesti lernsalem.

1. 0 felix regnnm patriae supernae,


In qno quiescunt agmina sanctorum,
Gloria multa decorata, cincta
Pace perenni.

2. Non est scribentis calami signare


Nec eloquentis hominis narrare,
Quanta paravit in te regnaturis
Deus aeternus.

3. Ad te suspirat generis humani


Perdita proles in parente primo,
Sed redemptoris caelitus directi
Morte redempta.

4. Bene suspirat teuebris addicta,


Quae paradisi gaudiis privata
Perdidit lumen, quo fruuntur semper
Cives superni.

5. Namque praesentis Inminis splendore


Fallitur caecaiuvenum caterva,
Putans iucundum, quod adiraplet mundum
Fletu perenni.
- 231 -

6. Quid enim potest homo moriturus


Nisi deflere miseras ruinas
Atque lugere incolatus sni
Tempore brevi?

7. Est namque miser et infelix valde,


Qui se, dum vivit, exsulem ignorat,
Qui non suspirat ad illius regni
Felicitatem.

8. 0 si quis posset in palato cordis


Illius regni epulas sentire,
Spcrneret cuncta, quae iucunda praesens
Vita mentitur.

9. Nec mirum tamen, si notatur opus


Pro creaturae merito distinctum,
Bonis et malis mediisque trinum
Ante paratum.

10. J?am caelum, terra infernusque simul


Considerata singula demonstrant,
Dum in respectu singuli pensatur
Singulum quodque.

11. Infernus infra tenebrarnm locus,


Desuper caelurn luminis superni,
Media manens arida, communis
Inter utrumque.

12. Infernus nequam augelos includit,


Regnum supernum spiritus beatos,
Terra serpentis sauciatum ore
Genus humauum.

13. lam si quaeratur singulorum status,


Tartaram simul atque paradisum
Crederet mundum, qui duo diversa
Contemplaretur.

14. Narn in respectu loci tenebrarum


Mundus hic fallax creditur amoenus,
Caeli respectu barathrum putatur
Et iure quidem.

15. Vallis baec namque dicta lacrimarum,


Lacrimas praestans parentibus prirnis.
Omnem suorum filiorum turbam
Flere coegit.
- 232 -

16. Cur enim non flet homo peregrinus,


Qui supra flumen sedens Babylonis
Memor est matris, dum privatur visn
Terapore raulto?

17. 0 vere mater, civitas soperna,


Ad te suspirant aniniae fideles,
Quae tibi roris pocula degustant
Caelo demissa.

18. Claritas tua claritas aeterna,


Honor et decus in turribas tuis,
Et per murorum mocnia iucnnda
Cantica laudum.

19. Lapides tui lapides electi,


Aurum obrizum palchritudo tua,
Ex margaritis iannarum decus
Omne consistit.

20. Pretiosoruin lapidum structura


Singula tui fundamenta vernant,
Et per plateas ligni vitae fructus
Multiplex surgit.

21. 0 lignnm felix, quod rigatur unda


Fontis aeterni, qui de throno manat,
Impetu cuius hilarescit semper
Civitas Dei.

22. Hae tuae laudes, civitas iucunda,


Et qnas nec lingna resonare potest,
Immo nec cordis sufficit humani
Sensus rimari.

23. Verum, si licet, latius pensemus,


Quanta sit tibi gloria iustorura,
Qui laureati manent ante thronum
Regis aeterni.

24. Nunquam laborant, esuriunt nunquam


Semper exsultant, iubilant et psallunt,
Quippe cuni nulla tempora festiva
Gaudia claudant.

25. lam enim imber transiit et hiems,


Flores in terra undique vernabuut,
Et exsultantis turturis os nova
Cantica promet.
- 233 -

26. Voxque laetantis audietur sponsi:


Surge, quae dormis, propera, dilecta,
Accipe, felix, tibi praeparatam
Ante coronam.

27. lam nuptiarum copula fecunda


Citat cantorum organa iucunda,
Concrepet simul cohors laetabunda
Citharoedorum.

28. Ad quorum vocem resonat et tellus,


Chori sanctorum pariter exsultant,
Et inaudita convivarum corda
Gaurlia replent.

29. Verum haec parva exhibet aspectus


Illius sponsi regis et magistri,
(^ui super omnes imperat et regnat
Unus et idem.

30. Cuius quam mira gloria, maiestas,


Claritas summa, bonitas immensa,
Cuius decoris species illustrat
Saecula cuncta.

31. Ergo fallacis gloria contempta


Mundi quaeramus gaudia superna,
Ubi sanctoram cunei laetantur
Sorte felici.

32. Gloria tibi, cunctipotens pater,


Gloria nato et, qui ab utroque
Semper procedit similis amborum,
Sit honor unus.

Petri Trt-ccn. Hist. sc],..]. saec. 13. Cod. Francofurten. Barth. "<('>.add.
saec. 13. in. (nach Bohmer, Zeitschr. fiir deut. Altert. V (1845) p. 467ff.)
A. - Collect. ms. Cnnstantini Caietani sa.ec. 17. Cod. Alexandrin. !"'.( (III).
B. - 1, 3 cuncta B. - - 3, 4 redempti A. -" 4, 3 quod fruuntur B. - ">, 1
lamque B. - -5, 3 mundus B. - 6, 3 Ac flere lugens B. - 8, 2 fercula
sentire B. - 10, 2 demonstrat A. - " 11, 2 lumen A. - 12, 1 nequam
spiritus B. -- 12, 3 supernumspem beatorumA. -- 13, 1 Narn si AH. -
14, 1 NamquerespectuB. -- 15, 1 Vallis hic A; haec quoniam dicta B. -
16, 1 Cur iam non flehit homo B. - 18, 3 Et pcrteurorum A. - 22, 1
Haec tuae laudis A; Has tuas laudes 15. - 22, 2 Quasque nec I'.. - 22, 3
humanus A. - 24, 3 In his cutn nulla gaudia testiva B. - 24, 4 Tempora
claudant. - 25, 2 Flores in terra florida vern.-ilrimt B. - 26, '.'>Et am.-ptura
veni praeparatamB. - 26, 4 Tibi coronamB. - 27, 2 Sanctorurncitat
B. - 28, 1 voces B. - 30, 1 gloriae B. - Str. 32 fehlt A. - Autschrift
in B: loachimi, abbatis Florensis, hymnus de caelesti Hierusalem
et gloria sanctorum. - B enthalt noch ein amleres langeres Gedicht dessulbeu
Verfassers, das nicht in die hymnologische Literatnr einschliigt. D*T Anfan^
desselben lautet:
- 234 -

1. Visionem admirandae 5. His solutum lux secunda


ordior historiae semivivum suscipit,
Et succincte scribam textum. Non curandnm, sed mactandum
Felicis memoriae scorpiooum i. nl.n-
2. Quidam vir religiosus, 6. Tertia his liberatu.s
iatna non incognitus, traditur exsilio,
^cripsit rem, quam vidit quidam Iter agit destitutus
in extasi positus. hominum consilio.
3. Ductus animi excessu 7. Nihil rainus quarto die
ambulat per invia, patitur discriminis,
Nulli sibi patent campi, Fame, siti et fervore
nulla loca pervia. maceratur ererai.
4. Primo die moto gressu 8. Quinto asperis ferarum
in latrones incidit laniatur unguibus
Et Hjratus strirti* lnri- Et frequenter laceratur
paene vita deficit. bestiavum morsihus eto.

181. Dc Snperna Hiernsalem.


Eia, veracis Hierusalem visio pacis,
Ordinibus miris Sion fundata saphiris,
Obvia procedeus, voces dulcedinis edens,
Voces laetitiae, voces dans hymnologiae
5. Cantica cantando, Dominom Sabaoth venerando,
Suscipe laetanter Christum regem iubilanter,
(,>uite sacravit, propria sibi morte dicavit,
<t)uicruce signavit, qui sangaine purificavit.
Auro sterneris, gemmis ornata nitebis,
10. Luce coruscabis, similis vitro rutilabis.
Tu radio magno patris illustraberis agno,
Tu solem radius septempliciter snperabis,
Sistris virgineis puerilibus atque choreis
In te laudetur, sed et Alleluia canetur.
15. Parietibns vastis tua propugnacula laspis-
Que crystallns erit, portae sine fine patebunt,
Nunquam clauclentur, quia firma pace fruentur.
Te Deus elegit. populos et regna sobegit,
Cunctis praelatam terris dedit inmediatam
20. Christus, rex regum, cnins diadema serenum
Est, electorum lapidum structura novorum
In lapides bis sex, qaos in diademate fert rex,
Discipuli bis sex, quibus est commissa Dei lex.
Ornatar gemmis vitae structura perennis,
25. Quoruni splendores dant veros noscere mores,
Ut lapides vivi mereamur in aethere scribi.
Plaude, Sion, nobis intra stellata colonis.
Laus et hosanna Deo, qui iunxit terrea caelo.
Collect. ms. Cartli. Montis S. Beati saec. 13. [14. 15.|. Cod. Vindo-
bonen. 898.
- 235 -

182. Pro fidelibus defunctis.

Ante tuarn faciem cum iustis atque beatis


Aeternam requiem dona, Deus, hic tumulatis
Et, quos morte crucis salvasti, ne moriantur,
Perpetuaelucis fac ut splendorefruantur.
Collect. ms. saec. 15. Clra. Monacen. 641. - Es folgt noch, von obigen
Versen getrennt:
Christus, fidelissimus amicus noster,
non diu exspectavit,
Sed statim peracta passione
sanctos in carcere visitavit,
Et hoc nobis exemplum,
quod, si volumus animabus subvenire,
Si protrahimus suffragia,
non videntur eis expedire;
Gravissirae enim cura taedio
exspectare comprobantur,
Qui tam inenarrabilibus
poenis cruciantur.

183. Oe sancta Agnete.

Mitis Agnes, quae nupsisti 2. Denudata duni fuisti,


Agno miti, quem quaesisti Nudam texit virtus Christi
Mentis in memoria, Capillomm copia,
Nec ab agno potuisti Quae in agno te dedisti
Poenis flecti, permansisti Et in agno placuisti,
Constans fide media. Mihi sis custodia.

Orat. ms. Anglicaii. saec. 13. Cod. Londinen. Ar. 201.

184. De sanctis Angelis.

1. Salve, sancte Michael. 3. Salve, sancte Gabriel,


caeli proeliator decus angelorum,
Et draconis perfidi Ad Mariam virginem
potens debellator, nuntium decorum
Tui vilis servuli Te misit omnipotens
Sis patrocinator cardine caelorum,
Et ad caeli gaudia Per te nobis Dominus
Eius adportator. regna det caelorum.
2. Salve, sancte Raphael, 4. Salve, sancte Uriel,
patri qui Tobiam iugi visione
Reduxisti sospitem Summi patris hilaris,
per tam longam viam, te precor, mi bone,
Fac nos caelo cernere Tui patrocinii
caeli hierarchiam trino nos agone
Omnem et cum filio Munias a perfido
virginem Mariam. taetroque dracone.
- 2315 -

5. Spiritus angelici
omnes, vos avete,
Deo qui frnimini
summa curn quiete.
Nos ad amicitiam
Dei promovete
Et in caeli semita
Stabiles tenete.

Officium novum lieati lohannis irap. Bononiae 1525.

185. De s. Angelo Custode.

Ad Matutinum. Ad Tertiam.

Ave, custos dulcis meus, 4. Sana pectus suspirantis


Angele piissime, Gemitu gravissimo,
Cui me totum dedit Deus, Educ viam snpplicantis
Rege fidelissime, De torrente pessimo.
Ne sim malis mortis reus, Ut sit grata manns dantis
Vivere sanctissime lesu clementissimo,
Fac rae semper, rector meus, Cnius visu me forraantis
Et mori laetissime. Fraar beatissimo.

Ad Laudes. A d Sextam.

2. Ave, Christi delegate Pastor boue, memor esto


Ad mei custodiam, Ovem tuam pascere,
Dulcis angele beate, Illi semper sic adesto,
Per divinam gloriam, Ut, dum Inpus rapere
De caelesti pietate Temptat eam, tu sis praesto
lugem da memoriam Mox illam eripere,
Et cum omni sanctitate Quam praesentes illi festo,
Yincere malitiam. Quod nequit deficere.

A d P r i m a m. A d N o n a m.

3. In nie per te roboretur 6. Ave, sacer spiritalis


Fides, spes et caritas, Amicorum intime,
In me seraper dominetur Comes, dux et rex . . .
Tota sancta trinitas, Corporis et animai.
In rae Christus epuletur Esto mihi dux vitalis
Et eius suavitas, Et a culpis exime
In me tandem reveletur Atque me de cunctis malis
Et felix aeternitas. Hora mortis redime.
- 237 -

Ad Vesperas. Ad Completoriura.
7. Des iugiter exstirpare Pie pater, me digneris
Seminazizaniae, Protegeretenere,
Verba vitae seminare, In adversisrecorderis
Pacis et concordiae, Me nunquamdeserere,
Proximum aedificare De errore memoreris
Per opus iustitiae, Ad te me reducere,
Cunctos bostes debellare Ne depascar ab his feris,
Cum palma victoriae. Quae me volunt perdere.
Orat. ms. Beneventanum [?J saec. 14/i5. Cod. Borgian. M VI 21. - 4, 4
pessimo fehlt. - 4, 8 Senum beatissimo. - 5, # Demdat. - 6, 8 In hora.

186. Ciu-Misde Angelis.


Feria secunda.

Ad Matutinum.

Quem venerafur civium 2. Per hos rogamus intime,


Caelestium exercitus, Nostra sume precamina,
Re^em adorant omniuni Custodi nos tutissime
Angelicique spiritus, Cuncta pellens discrimina.
3. Laus tibi, Deus, penitus,
Quem laudam voce sedula
Collaudat omnis spiritus
In saecularum saecula.

Ad Laudes.

1. Aeterue rerum conditor, 3. Qui laudum tibi carmina


<,>uiraare, solum, aethera Nunc concinunt alacriter.
Gubernas, iustus redditor Per quos nostra peccamina
Cuiusque iuxta opera. Relaxa placabiliter.
2. Superbum nempe spiritum 4. Nos consoleris iugiter
Cunctosque suos complices Ser spiritus angelicos,
Daranando in interitum Cum his ut hymnos pariter
Veros firmasti supplices. Tibi pangamus melicos.
5. Laus tibi, Deus, penitus.

Ad Primam.

Deus, qui ad irnaginem 2. Te ergo cum hymnidicis


Tuam creando hominem Choris laudamus caelicis,
Hunc paulo minus minuis Qui nos in locum suscipis
Ab angelis innocuis, Deiecti mundi principis.
- 238 -

3- Sit angelorum Ltumino


Laus, houor sine termino.
Qui suis in caelestibus
Nos societ spiritibus.
A tl T e r t i a m.

1. 0 principes angelici, 2. Portas vestras attollite,


Creati regis caelici Pie nobis occurrite,
Ad contemplandam speciem In montem ferte Domini
Eiusque puram faciem Eius psallentes nomini.
3. Sit angelorum Domino.

Ad Sextam.

1. 0 Deus exercituum 2. Nos, quaesumus, custodiat


Caelestium spirituum, Ac incessanter muniat
In thronis caeli residens Virtus tibi astantium
Cnnctisque roire praesidens, A telis malignantinm.
3. Sit angelorum Domino.

A d N onam.

1. Caelestis regis principes, 2. Tersoque mentis nubilo


Gnius ut nos participes Vobiscum dulcis iubilo
Simus cum caeli civibus, Nos Deo exercituum
Vestris iuvate precibus, PsalUiraus in perpetuum.
3. Sit angelorum Domino.

Ad Vesperas.
1. Summae Deus potentiae, 3. Nos consolando visitent,
Qui ordiues ierachicos Purgent, intiamment, doceant,
Virtute sapientiae Ad bona semper incitent,
Mire distinguis caelicos, Vira daemouum coerceant
2. Precamur te sujipliciter, 4. Devotisque congaudeant
Hos defensoresdirige, Ac roborent virtutibus,
Nobis per quos fertiliter Ut hi ipsorum compleant
Salutis dona porrige. Cohortes in caelestibus.
5. Laus tibi, Deus, penitus.

Ad Completorium.
1. [OJ angelorumgloria. 2. Kunc munda cordis aciem,
Fac horum nos custodia Ut facie ad faciem
Semper peccata fugere Te contemplemnr dulciter
Hostemque saevum vincere. Cum angelis perenniter.
3. Sit angelorum Domino.
Orat. ms. Vallis locosae [?] saec. 15. Cod. Labacen. 45.
- 239 -

187. Ue s. Angelo Custode.

Salve, splendorparadisi, Triumphantispatriae,


mi gloviose angele, Tu norma sanctitatis
Salve, iubar claritatis Divinalis oboedientiae,
supernaliscuriae. Tu, quimeicuram(gratis)accepisti,
Ave, flos immortalitatis, ab omni hoste protege,
Ave, gemmapuritatis, Ut simul perfruamur [gloria]
Ave, dulcor caritatis coram immeriso iudice.

Missale speo.iale Toletammi saec. 15. Cod. Vatican. I'P'2('4.- Am Ende


der Messe auf den li. Schntzengel angehaugt unter dein Titel ,,Laus".

188. l)e sancta Anna.

1. Gaude, felix Anna, 3. Gaude, felix Anna,


mater matris Christi, quia tibi soli
In urbe de Bethlebem Competit, ut mater sis
nata tu fuisti, matris regis poli,
Regum ex progenie Funde preces tiliae
sancta processisti, tiliaque proli,
Unde laudes debitas Ut nobis non noceat
digne promeruisti. daemon, doctor doli.

2. Gaude, felix Anua, 4. Gaude, felix Anna,


diu desponsata de qua procreata
Viro iusto loachim Est haec virgo virginum,
proleque privata- Maria vocata,
Tunc tibi ab angelo Xostra sis curn tilia,
verba sunt prolata. rnater, advocata,
Quod felici fieres Ut nos salvet suboles
fructu fecundata. virginis beata.

Gaude, felix Anna,


pia mater, plaude,
Plena melle canna.
nos in lu;i laade
Famulos, o, sana
qualibet a fraude
Quasi mel et manna;
felix Anna, gaude.

Clm. Collect. ms. Libehardi prioris Reichenliacen. anni 1476. Clm.


Monacen. 2990. - - 1, 4 n;i fuisti. - '6, 2 sq. f-ornpetit soli.
- 240 -

189. Oe sancta Anna.

1. Anna stellam matutinam, 3. 0 beata radix viva,


Stellam maris et reginam Mirae pietatis oliva,
Peperit clementiae. Nutu Dei electa,

2. Cum qua vere iam laetatur, 4. Ex qua processit cunctorum


Quia Deum contemplatur Virgo origo bonorum,
Revelata facie. Honrini fructifera.

5. Tu nos, Anna, mater pia,


Cura toa prole Maria
Dnc ad caeli gauclia.

Cursusde Domina sec.ecclesiamHamburgensem


imp. Rostochii1522.
4, 1 sq. Ex qua cunctorum processit origo bonorum. - 5, 1 mater fehlt.

190. De s. Antonio Eremita.

0 Antoni, sancte pater, 0 Antoni, tanta caede


Salutaris vitae crater, Ne caedamur, iatercede
Quae nos tnrbat multis roalis, Mox ad Deum mente pnra,
Pestis epidimialis Sua ne nos creatura
Ut a nobis exstirpetur, Per ipsius morbi ramnum
Tua virtus operetur. Patiamur illud damnam.

2. Es signifer et lucifer, 5. Morbus hic contagiosus


Sis noster ergo scutifer,
Ne morbns hic nos feriat, Ne nos tam repente necet,
Precamur te, quod pereat Te, confessor alme, decet
Radix eius atque fomes, Arte tua nos mederi,
Malus est nam ipse comes. Namque scimus illad vere,

Tamquam fur in nocte venit, Si vis, potes nos mundare


Tunica non, quani invenit, Et hunc morbum effugare.
Vel pallio nos spoliat, Fuga ergo venenosum
Sed pelle nos excoriat, Morbum hunc et dolorosum
Et non solum privat pelle, Praeservando non babentes
Aufert vitam suo felle. Et sanando patientes.
- 241 -

7. Nos videmus veris signis, 8. 0 Antoni, te precaraur


Infernalis quod est ignis; Confidenter et affamur,
Morbo passim liberantur Nil Deus tibi denegat,
Per te, pater, et sanantur; Cuius manus nos protegat,
Placa Deum tua prece, A peste momentanea
Nos ut salvet ab hac nece. Et morte subitanea.

Orat. ms. Campenseanni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 1, 2 scater. -


1, 3 Qui. - 4, 5 rampnum. - 4, 6 dampnum.

191. De .sanctaApollonia.

Virgo landanda,
Impetra impetranda,
Me libera ream,
Ut te laudare queam,
0 virgo pia, grata,
Mea tcrge peccata,
Tuo intercessu
Me purga ab excessu
In hoc dentium dolore,
Pulcbrior es nam omni flore.

2. Apolloniam nobilem
Dominus exaltavit,
Ancillam suam bumilem
Ad caeles elevavit,
Digne imraarcassibili
Serto hanc exoraando
Et supernorum agmini
Clemens associando.

Orat. tns. Bohemicum saec. 15. Cod. Ducumburgen. >'..).-- 1, 3 reum


gegenden Reim. - 1, 5 O virgo pia Apollonia grata.

192. De sancto Angnstino.

. Angustinus,ex bonestis 2. Umbrashaeresisprofanae


Genitusparentibus, Obscuraturmisere,
Iirventutem in modestis Multum errans per inane
Consummavit rnoribus, Praeceps coepit ruere,
Fide tamen atque gestis Quacrens verum et mundanae
Distans a fidelibus. Lucis more cernere.
Drevs. I'la Dictamina. VII. 16
- 242 -

(rratia divina dante 7. In divinis scripturarum


Tractus ab exitio, Ipse voluminibus
Sectam, quam defendit ante, Mundo Inxit sidus clarum
Verbi necat gladio. Scriptis et sermonibus,
Et baptisma mediante Umbras fugans tenebrarum
Percepit Ambrosio. Ex humanis cordibus.

Ualidus haereticorum 8. Nobilem de clericali


Dicitur hinc malleus, Statu scripsit regulam,
Factus et catholieorum Vivens ipse lege tali
Monitor idoneus, Ad sanctorum formulatn,
Lux doctorum, forma moram, Veste, victu generali
SiTipturarum puteus. Utens strinxit crapulam.

Sprevit saeculihonores 9. Uitae dies in senectam


Vitans causas scelerum, Explicat utiliter,
Sequensmundi contemptores, Bouis actibus perfectam.
Amans vitam pauperum, Sinit ipsam dulciter,
Regulavit vitae mores Caeli patriam dilectam
Ad exemplar veteram. Intrat immortaliter.

Totus quideni caritatis 10. Sancte pater Augustine,


Ferbuit incendiis, Tuae fer familiae
Ex supeinae claritatis Opem gratiae divinae
Illustratus radiis, Et misericordiae.
In abyssumcaritatis Ut diteinur sine fine
Fertur desideriis. Tecum bonis patriae.

( irat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 2, 3 erras.


"'", - Tractus fehlt. --3, 5 baptismo. - Akrostichon: Augustinus.

193. De sancta Avia.

luelita martyr Avia, 2. Humiliter te rogamus,


Du cuer humblement te suplie, Tresdoulcevirge, sainteAvoye,
Conducatme recta via Ad gloriam, quam optamus,
En cestetrouble et mortel vie ; Nos ames conduys et avoye.
Prie la doulce virge Marie, Mayae nos par si droite voye,
Que fert reis remedia, Que hostemnon timearaus,
Quae en labenoi te compaignie Chantans en perdurable ioye
Puisse avoir caeli gaudia. Omnes: te Deum laudamus.

iir.it. nis. Mr.ntis S. Michaelis saec. 15. Cod. Abrincen. 45.


- 243 -

194. De sancta Barbara.

Barbara, virgo Dei, spes i>erpetuaerequiei,


Lux verae fidei, quaeso, memento mei.
Ut supernorum me turbis adnumerari
Et collaetari contingat in arce polorum.
A patre terrestri, sanctissima virgo, necaris,
Sed de caelesti, dignissima, viviticaris.
Hoc magnum munus mihi det, qui cuacta creavit
Teque coronavit, qui regnat trinus et unus.

Collect. ms. Insulae reginae caeli anni 1479. Gid. Darmstadien. 2653.
An dieses Gedicht schliessen sich in der Hs. noch die folgenden Verse:

Uarhara, tu mentem Satanae compesce tumentem,


Barbara ne sua vis noceat, virgo, rogo, suavis.

195. De sancta Barbaru.

1. Ave, Barbara beata, Et conventu virginali


Martyr quoque Deo grata, Locum tenes praeparatum,
Afflictorum advocata, Sponsum nobis fac placatum.
Tu adiutrix sis rogata,
Ut defectus et peccata
Nostraperte sintablata. Ave,
gemrna claritatis
Ad instar carbunculi,
Sponsa Christi es vocata,
Ave, rosa paradisi,
Andi, quaeso, mea vota,
Propter tuam passionem More fragrans balsami,
Barbara, virgo nobilis
Tutum meuni fac agonem.
Martyrque dives meritis,
Te orantes

2. S(dve, candens tnargarita, protege a periculis


In cubili regis sita, Ac caelorum
Quae in aula nuptiali iunge gaudiis.

Oration. ms. 8. Petri Salisburgensis saec. 15. Cod. Petrin. a VI 35. -


1, 1 Ave, virgo N beata. - Aufschrift: nOratto bona de s. Barbara vel
alia virgine." Aus 1, 9 sq. und 3, 5 geht indes hervor, dafs das Gedicht
auf Barbara beabsichtigt war.
16*
- 244 -

1%. De saucta Barbara.

1. Ave, saiicta Barbara, 3. Mundi florem et nitorem


Christo desponsata, Refutasti,
Et virginnm aureola Sed angelornm dominum
Ab ipso ornata. Tu amasti.

2. 0 beata, 4. Ergo digna, o benigna,


Deo grata, Nunc implora et exora
Sponsa Christi Barbara, Pro me Dei filium,
Esto pia Ut peccata perpetrata
Mihi, quia lam deflenti paenitenti
Sum in labe misera. Detur mibi venia;

5. Ut post vitam hic finitam


Fine bono Dei dono
Fruar caeli gloria.

Orat. ms. Boheraicum saec. 15. Cod. Ducumburgen. 89. - - 1. 4 Ab


ipso digne oruata. - Als nOratio" bezeichnet.

197. De sancta Barbara.

1. Ave. gemma o praeclara, Cum Christo, o pulcherrima,


Martyr Dei Barbara. Inter sanctorum agmina
Salve, lucens margarita,
Yirtutum flore redimita, 3. Ora pro nobis iugiter,
Ave, virgo gloriosa, Ne morte damnabiliter
Sponsa Christi praeformosa. Nos laedat culpa criminuni
Nec taetra turba daemonuni,
2. Salve, rosa valliura, Sed sacro Christi corpore
Paradisi lilium, Et pretioso sanguine
Pulchra nirais, Deo grata, Refecti simus dulciter,
tjuae a patre es truncata, Ut tecura aeternaliter
>'unc vero ingi gloria Gustemus Christi munera
Regnas in caeli curia Per intinita saecula.

drat. ms.8tirpinense[?] suee.1"). Cod.Stirjiiueu. 4o. -3, 7 sumus.-


3, 10 saeeulorum saecula. - nQuicunque sequentum orationem vel unum
Pater iioster et Ave Maria ob honorem sanetae Barbarae, virginis et martyris,
cotidie dixerit, et diem pnssionis eius celebraverit cum ieiunio et divino
officio, si potei-t, nunquam subitanea morte nec sine dominico sacramento
nec etinm sine contessione et contritione morietur."
- 245 -

198. De sancto Bartholomaeo.

1. Excitare, o cor meuiu, 5. Nam octavus descendendo


Landando Bartholomaeum Es et quintus ascendendo
Cam voce laetitiae, Recte magistraliter.
Qui est petens apud Deum, Ex quo facto hoc perpendo,
Ne me damnet suum reum Dulcem, pium te essendo
Rigore iustitiae. Valde specialiter.
2. 0 Bartholomaee care, 6. Quia chorda tensa bene
0 mi princeps, o praeclare Dulcem sonum reddit plene,
DQX magnificentiae, Sic tu passus gravius ;
Tu es magnum luminare, Stricte corpus tensa lene
Toti mundo salutare, Pclles, nervi sunt et venae,
Mirae resplendentiae. Ergo sonas suavias.
3. Tu ditator egenorum, 7. Multis malis sum innisus,
Propugnator peccatoruin Sed oro de te confisus,
Hos Deo pacificans. Ut ab his excorier,
Liberator devotorum, Circumquaque circumcisus,
Ligator daemonionim Hoc sit mihi paradisus,
Haec urens, mutiticans. Ut sic novus glorier.
4. Gaude, in apostolorum 8. 0 mi pater pietatis,
Numero duodenorum Adiutor necessitatis
Vere stas dulciflue, Omni in periculo,
Qno tanguntur flores florum, Hostes pelle pravitatis
Penes artem musicorum Et me loca cum beatis
Sonando melliflue. In mortis articulo.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

199. De sancta Birgitta.

1. Beatarum mulierum 4. Christi scatens fons et rivus,


Birgitta sanctissima, Canna fecundissima,
Nam novisti Deum verum Unde Huxit cibus vivus,
Fide ornatissinm, Doctrina doctissima.

2. Ad bonum a iuventute 5. Rex te caeli praeelegit,


Te allexit gratia. Viduarnm speculum,
In Deo vixisti tnte Sibi totam te compegit
Summa cum fiducia. ISunc usque in saeculum.

3. Inclita tu sponsa Dei, 6. 0 quara multis te dotavit


Oliva tu gratiae, Donis, signis, meritis,
Augmentatrix sanctaespei, lara in caelis te locavit
0 lampas ecclesiae. Praemiis cum inclitis.
- 246 -

7. Gaude, mater generosa, 12. Sis nunc mater orphanorum,


Arbor salutifera, Tutrix in pericnlis,
Ave, o Swecorum rosa, Et salvatrix sis cunctorum
Vitis tu fructifera. Flentium in vinculis.

8. Quanta tibi revelavit 13. Te honorat et iraplorat


Christns mundo lucida, Tota christianitas,
Multos per te illustravit, Per quammembrisCbristirorat
Gerama lesu nitida. Caritatis suavitas.

9. In adversis es probata, 14. Utriusque status, sexus


Sanctitate florida, Capita sanctitica,
Nobili de stirpe nata, In his sit amoris nexus,
Peregrina placida. lam reos vivifica.
10. Perlustrasti loca sancta 15. Amatrix sis clericorum,
lussu Christi Domini, Reduc cunctos ordines
Doctrinarum clara planta, Ad perfectam viam morum,
Honor Dei nomini. Flecte caeli cardines.

11. Tu virtutum pulcher hortus, 16. Pacem regnis, Dei zelum


Vas moram purissimutn, Cunctis datis precibus
Tu salutis laetus portus, Electorum posce caelum
Sidns splendidissimum. Aeternis cum laudibus.
Brev. ms. Gnadenbergensesaec. 15. Cod Holmien. s. n.

200. De sancta Birgitta.

0 Birgitta, stella clara, 2. Mentes nostras et illustra


Genita in Snecia, Luce sapientiae,
Ut sol fulgens lace clara Qnae praefulges tam venusta
Ex divina gratin, Multiformis gratiae.
Klemming I, 84. -- Mit der Angabe: *. Birg. Openb. IX." Es folgt
daiin noc-Vidie Antipbon Rosa rorans veritatem (sonst bonitatem) aiis deni
Officium der Heiligen, Anal. XXV, 162.

201. De sancta Caecilia.

1. Salve, sancta Caecilia, 3. Salve, quia angelico


Vere Mariae filia, Asp^ctu et alloquio
Sprevisti carnis vilia, Perfruebaris saepius
Caeli amasti lilia. Diebus atque noctibus.
2. Salve, quod Dei filium 4. Salve, sponsa cum virgine
Sic dilexisti unicum, Quae pro tuo precamine
Quod eius evangelium Esse vera meruisti
Seraper gerebat cor tuum. Gratia praestante Christi.
- 247 -

5. Salve, virgo, cilicio 10. Salve, verna studiusa.


Tua niembra, ieiunio Ut apis argumentosa,
Quae domabas exterius, Christo pure serviemlu.
Ut templum esses spiritus. Incredalos convertendo,

6. balve, quac Valerianum 11. PerquodChristuspraedicatur,


Pium eius et germanum Exaltatur et laudatur,
Christi fidem docuisti (^uod puellam virginalem
Et martyrem effecu.ti. Famulam haberet talem.

7. Salve, tuo cum coniuge 12. Salve, quae te tradidisti


Quod sine lege coniugum Ad mortem amore Christi,
Yitam duxisti caelibem Quemprome, quaeso.implora
Juxta Mariam virginem. Mecuni sisque mortis hora.

8. 0 felices vos personae, 13. Salve, tuum corpusculum


Quibus datae sunt coronae Quod inter tuiubas praesulum
Factae rosis ac liliis Digne locari nieruit
A manibus angelicis! Signisque multis claruit.

9. Salve, virgo, quae impium 14. Salve, [niartyrj gloriosa,


Superasti Almachium Inter virgines famosa,
Ratione, vi verborum Quae a matre benedicta
Tibi caelitus datorum. Sancta virgo tu es dicta.

15. Rogo, sancta Caecilia,


Me Christo reconcilia
Atque tua per merita
Absterge mea crimina.

Collect. ms. Libehardi, prioris Reichenbacen., anni 1476. (Jlm.


nacen
n. 2990. -- 11, 1 Per quos.

202. De sancta Caecilia.

Florens, virgo, caeli rore, 2. His Urbanum in candore


Obnmbrataflorum flore Ut caelestemin splendore
Caelitus, Caecilia, Demonstrasti conscia:
Sponsum tuum ab errore, Per te salus in languore,
Fratrem eins pari more Detur, quies in labore,
Vocasti propitia. In delicto venia.

Orat. ms. Anglican. saec. 18. Cod. Londinen. Ar. 201.


- 248 -

203. De sancta Caecilia.

0 praeclara Caecilia, 0 bcata Caecilia


Quae puritatis lilia Salva corda debilia,
Virtutumque insignia Precor, et fac agilia
Christo obtulisti; In divino servitio.
Tu -iiniiiii regis filia, Fac, ut nostra exsilia
Pulchra gerens monilia Facta fiant utilia,
Virtutum. per exsilia Salubria consilia
Hinc regnumintroisti. [Tno, virgo, auxilio].
Orat. ms. Campenseanni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

204. De sancta Christina.

1. Ave, virgo tu Christina, 5. 0 sanctamartyr Christina,


Ave, dulcis et divina, Babylonis de sentina
Ave, sponsa Christi vera, Mihi tutum da ducatura,
Ave, mitis et sincera. Christum lesum fac placatum.

2. Martyr Dei, Deo digna, 6. Esto mihi consolatrix.


Tua prece me consigna, Pro me sis interpellatrix,
Preces audi peccatoris Pro me Christum interpella,
Et me mundes intus, foris. Solve mortis de procella.

3. Preces audi, praesta \otum, 7. Superare me fac mundum,


Cor in bono fac immotum, Ne demergar in profundum,
Confer mihi cor contritum, Me non sinas naufragari
Rege visum et auditum. In peccatis in hoc mari.

4. Rege gustum et olfactara, 8. In conspectu potens Dei,


Virgo sancta, rege tactum, Memor esto, precor, mei,
Ut in cunctis te regente 0 servitrix Christi fortis,
Vivam Deo sancta mente. Esto praesens hora mortis.

9. Decumbentem fove, leva


Et de morte solve saeva,
Ut resurgam novus homo,
Civis in caelesti domo.

Orat. ras. Campenseanni 1462. Cod. Darmstadieu. 521.

205. De sunoto Christophoro.

1. Gaude, martyr Christophore, 2. Gaude, quia sitivisti


Qui curasti servus fore lesura, ter a quo fuisU
Solo Christi nomine. Baptizatus flumine.
- 249 -

3. Gaude, quia ferrum durum 4. Gaude,quia confortasti


Liquivit ut cera purum Dagnum luscum, quem sanasti
Tno deprecamine. Cum lutoso sanguine.

5. Gaude, caelo exaltatus


Et in mundo denotatus
Cousolator inoputn.

Orat. ms. Ultraiectinum saec. 15. Cod. Nordkirchen. s. n.

206. De sancto Christophoro.

Ave, martyr Christophore,


Qui regem caeli et terrae
Tuis portas in umeris
Per aquas diri fluminis,
Duc nos per fluctus saeculi,
Ne demergamur naufragi,
Sed fac per mortem corporis
Sociemur in superis.

Horae BMV. ad usum Venetensem saec. 15. Cod. Vindobonen. 1919.


7 !Sed fac nos per.

207. De sancto Christophoro.

0 sancte Christophore,
martyr lesu Christi,
Qui pro eius nomine
poenas pertulisti,
Opcm confer miseris
atque mundo tristi,
(^ui caelestis gloriae
regna maruisti.

Horae ms. sec. usum Sarum saec. 14. Cod. Coll. lesu Oxonieu. 32.
A. - Horae ms. sec. usum Sarum saec. 15. Cod. Oxonien. Canon. Miscel.
98. B. - Salicetus, Antidotarium animae imp. Argent. 1489. C. - Anti-
dotarium animae imp. Argent. 1491. D. - 1. O fehlt, AC; Gaude sancte B. -
3 pro Christi nomine C. - Quae caelestis ]',. - An diese Zeilen schliefst
sich in allen Quellen ^mmittelbar an: Christophori sancti speciem
quicunque tuetur, Anal. XXXIII, Nr. 75.
- 250 -

208. De sancto Clemente

1. Ave, martyr triumphalis, 4. Ut tua per magnalia


Christi praesul specialis, Creseant spiritualia.
Nos a niundi sana malis, Nec desint temporalia,
Ne nos araor munduilis Post haec et aeternalia
Mergat in flagitia. Dentur Christi munera.

2. Palma nitens triumphali, 5. 0 Clemens, martyr Domini,


Aqua mersus marinali, Tuo beato nomini
Vitam claudis morte tali, Nostra subscribe nomina
Ut post mortem immortali In libri vitae pagina
Fruereris infula. Christi dante gratia.

0. Una voce, mente pavi 6. Ne perraittasspe frustrari.


Nos honore singulari Quibus potes suffragari,
Te studemus venerari } Fac nos Christo praesentari,
Dum versamur in hoc mari, T"t hunc tecum contemplari
Exliihe suffragia, Possimus in gloria.

7. Ubi nec cras, nec hesternura,


Sed est idem hodiernum,
Ubi salus, ubi vita,
Ubi pax est infinita,
Ubi Deus omnia.

Orat. ms. Campense


anni 1462. Cod.Darmstadien.521. - 2, 4 immor-
talis. - Das Lied zeigt namentlich am Schlusse starke Entlehnungen.

209. De sancto Cuthberto.

0 decus Anglorum, titulis pollens meritorum,


Mi Cutliberte pater, pronis pius, hostibus acer,
Te milii suspiro. te spe, prece, mente requiro.
ftovimus, alter erit, tua qui suffragia querit,
5. Tristis letutur, flens ridet, egensquebeatur.
Nunc hilaris maesto, misero miserator adesto.
Sum macstus plane, quod vixi, fugit inane,
Fugit enim, dixi, vita nil utile fixi.
Quantum peccavi ! flens crimina post iteravi.
10. Quae bona, quae liqui, nil detestatus iniquiV
0 me peccantem! sprevi peccando tonantem,
Quem quotiens sprevi, me de caelis abolevi.
Exosus caelo, terrae, cur vivus anheloV
Postponens Christum delegi mortis abyssum,
15. In barathri fundum mergit scelns omne profundum.
Horreo, peccantera me dico, tanta patrantem,
Non fero me talem, me conspiciens animalem.
251 -

Fonte Dei lotus renovabar et unguine fotus,


Splendidus exivi, sed post sordes repetivi.
20. Vae michi, peccavi, culpas culpis cumulavi!
Vae michi, quo vadam? novus in me decidit Adam,
Ingemino vae, vae, repeto vae filius Evae.
Non tolero memet, nec possum linquere memet.
Tu locus effugii, pater, es, patiaris adiri,
25. Huc magis ipse cito, miseri miserendo venito.
Respice languentem, peccavi, morte paventem,
Exora lesum, velit me visere laesum.
Saucius ex telo culpae medicamen anlielo.
Fer, precor, antidotum, medicus, medicina dolorum.
30. Porrige, quaeso, manum, facias mox surgere sanum,
Porrige, quo mundum reddat, baptisma secundum.
Spes mea post Christum, prece pellas omne sinistrum,
Oro, iuvare velis, et mox tibi stabo tidelis.
Posce inihi flatum, quondam tibi mystica fatum,
-J5. Quae puer octennis perdiscis ab ore triennis.
Ut te de caelis Raphael, me trade medelis,
Dans nautis portum fac, tendam pacis ad ortum,
Orans intente, transcendens terrea mente,
Quo tu tendebas, sanctum transire videbas,
40. Fac, ut eo tendam, dum morti iura rependam.
Te, pater insignis, daemon expavit et ignis
Te, fngiant per te Satanas, Venus, hostis uterque.
Pastus ut in terris paradisi pane referris,
Fac, vivi panis nunquam mea mens sit inanis.
45. Orans, praedicens, praesens, absens benedicens,
Potu, pane, manu, crace, ehrismate, munere, tactu
Morbis marcentes subito das ire valentes.
Aegrum peccatis relevato, pater pietatis,
Me repares, queaso,fer opem, pater optime, laeso.
50. Respice prostratum, culparutn mole gravatum,
Stabo sanatus, si vis audire rogatus.
Quod vis, fac velle, procnl a me cetera pelle,
Velle, quod odisti, da vivam victima Christi.
Vivam non mundo, scd caelis sine secando.
55. 0 cai te credis secretae gratia sedis,
Te bene; te novit, secretius abdita fovit.
Quae solvi carne te viderat inclita Farne.
Sancte Dei civis, melius post funera vivis,
Sanctus cuni sanctis felicior ore tonantis,
60. Sanctussanctorumtua pars, tua palmu laboruin.
Suscipe vota precum, peto, fac me vivere tecum.
Dic, rogo, dic amen, dic consummendoprecamen.
Legend. ms. Dunelmensesaec.12. ex. Cod. Oxonien. Laucl MN<-.491.
Absclirift von Rev. H. M. Bannister.
- 2:.2 -

210. De sancto Dominico.

0 sancte Dominice, Eia, pater, propera,


Confessormagnifice, Clementeraccelera,
Christi praedicator, luva te rogantes,
Ficlei catholicae Inter huius aspera
Pugil et haereticae Saeculiqueprospera
Pestis exstirpator, Regefloctuantes:
Legis evangelicae Quaenos girant, onera
Simul et propheticae Tua dele dextera
Fervens aeraulator. Et te collaudantes
Pie hic nos respice In hac valle misera
Coram summo iudice Ad te super aethera.
Noster mediator. Subleva laetantes.

3. Pro benefactoribus
Ac familiaribus,
Pro recommendatis,
Pro itinerantibus
Et pro paenitentibus
Sive desperatis
Te profnsis precibus,
Petimus, ut omnibus
Veniam peccatis
Impetres et sedibus
Coniungas caelestibus,
Pater pietatis.

Orat ms. Cainpense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 1, 2 Con-


fessor Domini magnifice.

211. De sancta Dorothea.

lesus, Mariae filius 10. Cnm frondibus donavit,


Et Dorotheae dominus, Ipse dulcis Dominus,
<tiui virtute sancti spiritus Kos liberet hic protinus
Ab hoste eam liberavit A falsis criminalibus
5. Atque eam dulciter Et a peccati nexibus,
Mox ad se vocavit 15. Qui testis est fidelis,
Ac rosas cum rosario Ac Dorotheae precibus
Mense Februario Et gloriosis meritis
Ad preces eius notario Coronet nos in caelis.

Orat. ms. Campense anni 1462. Darmstadien. 521. -


- 253 -

212. De sancta Dorothea.

1. Gaude, virgo Cbristo grata, 7. Gaude, maestis es solamen


Dorothea sic vocata Miserorum et velamen
Disponente Domino. In saeclo naufragantium.

2. Gaude, virgo gratiosa, 8. Gaude, decus humilium,


Dorothea speciosa, Mihi confer auxilium,
Deitatis gratia. Et pro me ora Dorainum.

3. Gaude,virgo, te quaereuti 9. Gaude.quanta impetrasti.


Et sincere diligenti Ictus ensisdum sperasti.
Certa das tripudia. Sub praefecto Fabricio.

4. Gaude, dalcis advocata, 10. Gaude, cuncti ablutricem


Caeli serto coronata, Scelerum, te assistricem
Ardens ut carbunculus. Sciant mortis periculo.

5. Gaude, splendens pulchritudo, 11. Christi dona visionem,


Virginum tu claritudo Peccatoram tersionem,
Acl instar carbunculi. Veram cordis compunctionem,

6. Gaude, virtutum area, 12. I)ei matris praesentiam,


Urbe nata Caesarea, Tuamque apparentiara,
Tu a me pelle vitia. Duc nos ad Dei "loriam.

Orat. ms. Tirnsteinense saec. 15. Cod. Ducumburgen. 84. - 4, 3 Ardens


carbuncule. - 5, 2 tu fehlt. - 7, 1 es fehlt. - 10, 1 adiutricem. - 10, 3
in periculo. -- 12, 3 Duc nos post te ad.

213. De sancta Dorothea.

Ave, virgo Deo grata, 3. Ave, dulcis advocata,


Dorothea sic vocata Caeli serto coronata
Parentum elogio; Ardentis sardiunculi.
Ave, rosa sine spina, Ave, splendensclaritudo,
Vulneratis medicina Inexbausta pulchritudo
Meriti fastigio. Ad instar carbunculi.

Ave, virgo virtuosa. 4. Ave, maesti consolamen,


Dorothea speciosa Miserorum relevamen,
Deitatis gratia; Triumpbatrix xabuli;
Ave, omni te quaerenti Ave, digna tu videre
Et sincere diligenti Salvatoremtunc sincere
Magna dans solacia. Sub forma pueruli.
Tu virtutum es area '.|. Et in fine suae vitae,
Vere, nata Caesarea, Omnes,rogo, hoc audite
0 decus humilium; Colentes raemoriam,
Stirpe namque procreata, Veram cordis punctionem,
Castitate phalerata, Peccatorum tersionem
Parentum sublimium. Post ad poli gloriam.

6. 0 quam, virgo, ruda multa. I <i. 0 suave tuum nomen


Pertulisti sic suffulta Nobis praestet per te, Amen,
Sacro sub umbraculo, Mala cuncta fugere,
Nunc a doctis et mirandis Ut concedat fidem rectam
Datur tibi honor grandis Caritatemque perfectam,
Sponsi adminiculo. Spe nunquam deficere.

7. 0 quot bona impetrasti. 11. Eucharistiae dueamen


Ictum ensis dum spectasti Contra hostis obluctamen
Praesidis Fabricii; Larga det devotio.
Mulieri parienti Hoc condonet, qui est unos,
Nomen tuum invocanti Vere quoque exstat trinus,
Datnr spes remedii. Aevi stans causatio.

8. Ut postremum infamati, 12. Huius virtus infinita,


Paupertate adgravati Qua paratur nobis vita
In praesenti saeculo Et cunctis ab exordio,
Sciaat sibi assistricem Clementia noa fabilis,
Celeremque adiutricem Ens incomprehensibilis
Quovis in periculo. Teste sacro eloquio.

Orat. ms. S. Petri .Salisburgen. saec. 15. Cod. Petrin. a IV 39. - 6, 2


Protulisti. -- 11, 5 Ve quoque. -

214. Ite sancta Dorothea.

Ave, virgo Dorothea, 2. 0 virgo virginum praeclara,


Cor mundum iu me crea, Quae tormenta tam araara,
Vitam [meam]sic guberna, Ferventisolei vicisti
TUQSut sim dignus verna, Et illaesa exivisti,
Ignem da sancti pneumatis, Me de peccatis erige.
Ut ex toto corde queam (i votiva spes lapsorum,
Spem te singvtlarem meam Vuae per manus angelorum
In praesenti collaudare Es in carcere nutrita,
Possimquetibi decantare Me fove nunc in hac vita,
Melos sonori neumatis. Gressus meos dirige.
- 255 -

3. 0 Dorothea laude digna, Non me tuum asperneris


Idola per te maligna Nec indignum indigneris,
A Fabricio erecta, Me comraendo tibi totum
Ab angelo sunt abiecta, In amore tuo potum,
A me fuga haec idola. 0 pietatis copia.
In eculeo suspensa,
Facibus dire succensa, 7. 0 rosa rubens sine spina,
Me ure caritate Dei, Flos illaesusa pruina,
Ancora sis meae spei, Tortor, virgo, ne me laedat.
Ne fraude vincar subdola. Nexus inferni ne me caedat,
Me audi, vernans lilium.
4. 0 Dorothea, sponsa Christi, 0 Dorothea, martyr Dei,
Memorare, quod misisti Miserere, virgo, mei,
Rosas cum malis. munusmirum, Te laudantem non ignora,
Theophilo, cum frigus dirum, Sed pro me semper exora
Erat brurnali tempore; Christum, Mariae filium.
Mitte rosas cordi meo,
Me coniungesoli Deo, 8. 0 Dorothea,spes virtutum,
Ut per talem convecturam Me sordibus multumimbntura,
Mortem evadam praeduram Servura tuum nunc exaudi,
In anima et corpore. Fine malo ne rae claudi
Sinas in meis vitii;-.
5. 0 virgo, cum hinc transmigrasti, 0 virgo castitatis mirae,
Sub gladio tunc impetrasti, Tibi decrevi nunc servire,
Deum qui deprecaretur Sub tua cura tam suavi
Per te, mox ut exaudiretur Mc habe, nam te amavi
Cunctis in periculis. Prae cunctis deliciis.
0 Dorothea, virens vitis,
Assertoremtuae litis 9. 0 virgo, cum binc emigrare
Hic astantemcomtemplare, Me contingit, tunc aptare,
Gemescentemtam amare In horrenda mortis hora,
Singulibusnunc sedulis. Veni, virgo, sine mora
Tuere me et libera.
6. 0 vas multum opulentum Sis securum mihi scutum,
Super aurum et argentura, In agone fac me tutum,
In paupertate me araara Da, ut bostem non pavescam,
Solve, virgo, precor, clara, Sed in Christo requiescam
Langueritem prae inopia; Quiete salutifera.

Orat. ms. .s. Petri Salisburgen. sa.ec.15. Cod. Petriu. a IV .'i9. - 1, 7


Spem firmam singularem. - 1, 10 sonoris. - 5, 4 mox et. - 5, 6 vivens.
- 5, 10 Singultatibus. - 6, 6 aspernaris. - 6, 7 indignaris. - H, 0 tn. .
- v, 9 te virgo amavi. - Nach dem Amen folgt nocli die A:
Hurothua Christo grat;i,
Afflictorum advocata
Adiutrix[que] sis rogata,
Ut defectus et peecata
Nostra per te siut ablata.
25(J -

215. [)e sancta Dorothea.

Margarita pretiosa Condigne Cappadocia


Et virtutum vernans rosa Cum urbe Caesarea
Senatorum genere, Te sustinet martyrem,
Pater Dorcus, mater Thea, Ubi tuum laceratnr
Sic vocata Dorothea Corpus atque maceratur
Congregato nomine. A rege Fabricio.

2. Tibi sponsum elegisti In mense Februario


Christum, per quem meruisti Tu scribae Theophilo
Paganorum numerum, Mittis mala bina,
Tui sanguinis sornres, Trinas quoque rosas
Non babentes Christi mores, Vernantes, speciosas
Perducis ad Dominum. Sub gratia divina.

5. Qui videns Deum timuit,


Martyrium sustinuit
Intrans caelorum gloriam;
Nunc animae et corporis
Tu nostri in pericnlis
Habeto memoriam.

Orat. ms. S. Petri Salisburgen.saec.15. Cod. Petrin. a IV 38. - 3, 5


et maceratur. - 5, 1 et timuit. - 5, 2 Et martyrium.

216. De sancta Elisabetha.

0 viridis palma, bonitatis Elisabeth alma,


Flos Alamannorum, consolatrix tmserorum,
Hortus honestatis,fons totius bonitatis,
Ex Christo data, regali stirpe creata,
5. Tu schola virtutis, aegris spes certa salutis,
Non fuit in mundo patientior hoc furibando.
Exstasinsignis meritis, multis quoquesignis,
Organa das lucis, defunctos ipsa reducis.
Herbida tu tellus, Gedeonis nobile vellus,
10. Hesther cum ludith in te sua munera fudit.
Pro nobis ora, cum raortis venerit hora,
Pandens absque mora paradisi regna decora.

Collect. ms. Libehardi, prioris Reichenbacen. anni 1476. Clm. Monacen.


2990. - 5 virtutum. - 7 multis fehlt. - 12 mora fehlt.
257 -

217. De sancta Enlalia.

Terna iam dena moriens Eulalia plena


More, boni vena fuit orbi, luua serena.
Nuda flagellatur, oleo sua mamma crematur,
Plunibo temptatur, ignita calce probatur.
In fornace lesum caelestem palpitat esum,
Qnae nos prece pia perducat ad aethera summa.

Orat ms. Campeuse anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

218. De sancta Fide.

R°. Praesidiutn vitae qui quaeritis. ecce, venite,

1. Quique laboratis, si vultis opem pietatis,


Tollite clamorem sub sanctae Fidis bonorera
Eius laudandonumen simulatqueprecando,
Haec ut vestrarum sit portus aegrimoniaram.

2. 0 mundanarum despectrix divitiarum,


Virtutum telis armata rnanendo fidelis,
Nomen de veris rebus duxissse videris,
Fides praeclari meriti bene digna vocari.

3. Lucifer ut stellis aliis praelata puellis,


ludice sub tristi flammas quae tuta subisti,
Exaudi tantum tibi debita vota precantura,
Possint adiuti quo per te vivere tuti.

4. 0 pia bellatrix, virtutura semper amatrix,


Pro voto Christi gladio caput exposuisti
Hoc pacto fortis subeundo pericula mortis,
Unde tibi laetus congaudet in aetere coetus.

5. Peste nimis dira Daciani ferbuit ira,


Ut male pnniret, quos Christo credere sciret;
Agmina sanctorum fngiunt ex urbe virorum,
Sed pugnax liusti tu sola resistere nosti.

6. Formoso toto succumbis corpore leto


Sanguineis rivis, Christo sed in aetbere vivis,
Corpus et algcscit, sed in astris vita calescit;
Hic tibi sedes est, quo iustis scandere spes est.

7. Gaudes sidereis, virgo, sociata choreis,


Caelitus aeteruo regi copulata superno.
Corporis et vita frueris in morte potita,
Obstans hostili rabiei corde virili.
Dreves, l'in IHctamina. VII. 17
- 258 -

8. Laudibus aeternis caelo celebraris et arvis,


Cuius maiestas, nomen simulatque potestas
Cunctis clarebunt, dum terrea regna raanebunt,
Et si transibunt, tamen haud tua facta peribunt.

9. SponsaDei magni, qui Christus dicitur, agni


Virginis atque piae, virgo, nurus atque Mariae,
Sis praesens genti non uequa sorte dolenti
Menteque devota, quae fundimas, accipe vota.

10. Desolatorum gratissima spes animorum


Atque laborantum requies te, laeta, vocaotum,
Martyr et insignis, precibus moveare benignis,
Huius in adversis vitae dans prospera mersis.

11. Quos titubare vides, te poscimus, inclita Fides,


Conservare velis illaesos, virgo fidelis,
Nos validos per te fieri, quod scimus aperte,
Nec precc frustrata quemquam sinis ire vocata.

R° Kunc populo maesto praesens, pia martyr, adesto.

12. Te nisu toto petimus cum supplici voto,


Ut via virtutis sis nobis atque salntis,
Et, quod peccamus, solvat tua cura, rogamns,
Praebens tutelam miseris necnonque medelam.

13. Vincula nostrarum dissolvat tristitiarum,


Robur et augmentum tua fortitudo geraentum,
Te si mens orat pia, non frustrata laborat,
Ut uoxas pleret, sed dico. si sna maeret.

14. Fortunam raaesto, depressis gaudia praesto,


Pacem turbatis, perversis vim pietati-,
Pellens languorem malesanis atque vigorem,
Exsulibus patriam stolidis reetamque sophiam.

15. Virtutis verae cultrix, pia virgo, medere


Cunctorum morbis per climata totius orbis
Perque tuum nomen rectuiu des omnibus omen,
Gratibus iramensis celebreris ob ista repensis.

16. Advei>is rebus praesentibus, alma, diebus,


Virgo, tuum munda templum dans cuncta secunda.
Expers inaeroris ut floreat omnibus hovis,
Iniciens mntstas curas pellatur egestas.
- 251» -

17. Pro culpis demumDorainum,pia, flecte supremum,


Cum discussurus iudex erit ista futurus,
Tempus ad extremum cogens finire supremura,
Pacifica miram districti iudicis iram.

18. Illud ad examen tua plebs tunc laeta iuvamen


Sentiat, infernis non iuncta sed usa supernis,
ludex iratus ne vindicet ille reatus,
Quam nos torqueri, potius velit et misereri.

19. Cum tamquam plebis princeps tunc, virgo, sedebis,


Pro stupefactorum desudes parte reorum,
Qui sibi non secum fidunt, fac vivere tecum,
Dans laqueos illis evadere perditionis.

20. Nostros placatus pater audiat ipse precatus,


lllius et natus concedat nos miseratus,
Roboret et flatus veniens ab utroque paratus;
Crediiur iste Deus personis sub tribus unus.

R ° Laudes mens illi referat gregis ergo pusilli.


Passionale ms. >S. Fidis Conchensis saec. 11. ex. Cod. .Selestadien.
95 (1187). - Nach Strophe 1-10 inkl. folgt jedesmal der Kundreim:
-,Praesidium vitae", nach den ubrigen Strophen: nNunc populo
maesto." - Vgl. Bouillet, Liber miraculorum sanctae Fidis
Paris. Picard. 1897.

219. De sancto Francisco.

1. 0 Francisce, pater sancte,


Devotionis fuisti tantae,
yuod divinus amor se signavit
Teque sibi assimilavit
Et in amore confirmavit,
Nunc quem sibi associavit.

2. Supplico tibi. booe pater,


Tui ordinis velut frater,
Respice in numero fratrum Minorum
Me, quem gravat onns peccatorum,
Impetra mihi veram paenitentiam
Firmamque perseverantiam.

3. Devotionem mihi procura,


0 pie pater, de te sit mibi cura,
Rogo te per lesum (Jbristum crucitixum,
In quem scio te confixum,
Nunc et in morte sis adiutor,
Ne rae perturbet persecutor.
17*
- 200 -

4. 0 lesu, Francisci amator,


Te nunc rogo pauper peccator,
Propter preces patris mei
Miserere mihi, fili Dei.
0 bone lesu, propter tuara mortem
Hunc patrem mitte ad meum agonem,
Ne formidem hostem fortem,
Sed me ducat ad tuam cohortem.

Orat. ms. Campenseanni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - 2, 4 gravet. -


4, 8 tuum.

. De sancto Francisco.

1. 0 Francisce, 6. Insignitum
Concupisce Fac, munitum
Cordibus itnprimere Me crucis signaculo,
Crucem Christi, Fac transfixum
Quam tulisti Et infixum
Stans in hoc itinere. Crucifixi iaculo.

2. Fac ardere 7. Maculatuni


Nos, languere Per peccatum
Cura crucera Domini, Me defende miserum,
Et sit totum Fac ferventem
Cor devotum Servientem
Pretioso sanguini. Mortis crucis, vulnerura.

3. Cordi funde 8. Hunc thesaurum


lam profunde Super aurum
Crucifixi vulnera, Me sitire facias
Quibus dentur Et immensum.
Et parentur Fac. accensum
Nobis salutifera. Ad cor tuum rapias.
4. Det saporeni 9. Suffragare,
Crux, odorera Pater care,
Nobis et dulcedinem. Tuis ante Dominum.
Qua pascamur Fac Minores
Et ducamur Esse flores
Ad beatitudinem. Ceterorum hominum.

5. Cor ad crucem 10. Crucemarnent,


Quasi lucem Ad te clament
Speculandogaudeat, Cordis desiderio,
In qua fixe Sint ferventes
Stet, prolixe, Te sequentes
Firmiter inhaercat. Filii vestigio.
- 261 -

11. Pater sancte, 12. Adiuvare


Te invante Nos dignare
Simus in caelestibus, Stantes in exsilio;
Haec nos vere Te sequamur,
Fac habere Ut fruamur
Tnis sanctis precibus. Paradisi gaudio.

Horar. ms. Franciscanum. saec. 15. L'ucl.Vatic. Regin. 165. - 2, 1 Fac


nos ardere. - 4,4 Quam. - 6, 3 Nostrae crucis. - 8, 4 immensium. -
M,6 Et cor tuum.- 9, 3 ante Christuin.- Trotz der Ubersehriftn.Sequentia"
in der Quelle ein Keimgebet.

221. De sancta Fridcswitha.

Firma Frideswida, fidei flos, femina fida,


Rectos rite regens regem reprobando repellens,
Ignis iustitiae iubar irradiavit in illa.
Pogmata digna Dei dominabusdans duodenis,
5. Edibus ex eius enormes expulit estus.
Sacras sancta sibi studuit sociare sodales,
Virgo venusta vigeus virtutis vendicat vsum,
Vt viris vetitum vitium vitare volebat.
ludex iustitiae iubar ingens intulit illi,
10. Turris tuba trucem tortorem tundere temptans.
Hic habitans bumilis hostiles horruit hamos,
Angelicasacies adamansascendit ad astra.

Orat. ms. AngHcanum saec. 15. Cod. Oxonieii. Kawl. C 550 (1240B). -
'J reprobando repelle. - 12 ab astra. - Es folgen in der Handschrift einige
andere erzahlende Verse mit dem Anfang: Carne Frideswidam genuit
rex Didanus iste, die indes mit obigera Gedichte nichts zu tun haben. -
Abschrift von Rev. II. M. Bannister.

222. De sancta (ienoveia.

1. Genovefa, flos virginum 3. Genovefae subiaceat


Post matrem lucis luminum, Nostrae mentis intentio,
Excuset apud Dominura Ne vitiosa foeteat
Nostrorum lapsus criminum. Tumens cordis elatio.

2. G-enorefae praeconium 4. Genovefam fidelium


Pangat laudis confessio, Veneretur devotio,
Et virginis praesidium Culpae poscat remedium
Nos absolvat a vitio. Fervens cordis compunctio.
- 202 -

5. Genorefa,generalis 15. Virgo, pro furti crimine


Salus in te sperantium, Caecata reddens luraina
Spes tuorum spiritalis, Culpam fatenti feminae,
Praebe tuis solacium. Mentes nostras illumina.

6- Genovefa supplicante 16. Virgo, quae membra plurium


Nullis premar supplicis, Liberas a paralysi,
Christo mihi miserante
Non puniar cura impiis.

7. Virgo clara virtutibus, 17. Virgo, quae viros liberas


Virtutum fulgens titulo, A morte morti deditos,
Coniunge caeli civibus A via mortis transferas
Exsules in hoc saeculo, Ad vitam tibi subditos.

8. Yirgo, per manus praesulis 18. Virgo, puellac debili


Sponso dicata virginum, Pedum reddens officium,
Esto pro tuis faraulis Via indeclinabili
Mediatrix ad Dominum. Me duc adsumraumgaudium.

9. Virgo, quae matris oculos 19. Virgo, suspendensaere


Luci restauras pristinae, Correptos a daemoniis,
Participes fac servulos Dignare nos eripere
Aeternae vitae lumine. A daemonum insidiis.

10. Virgo, quae facis puteum 20. Virgo, quam falsae virginis
Profundum superfluere, Non fallit simulatio,
Fac cor meum lapiileum Fac nos expertes criminis,
Lacrimas tibi fundere. Dignos iustorum praemio.

11. Virgo, Parisiensium 21. Virgo, quae mersum precibus


Salus a persequentibus, jMatri restauras filium,
Esto nobis refugium A nostris deme cordibus
Ab inimicis omnibus. Vitae praesentis taedium.

12. Virgo, cui panis hordei 22. Virgo, quae maDum aridam
Cum fabis est refectio, Sanasti tuis meritis,
Nobis sit cibus tidei Fac mentem nostram turbidam
Lacrimarum profusio. Cbristi parere monitis.
13. Virgo, potans artifices 2:1. Virgo, pulsis daemonibus
Dato de sursumpoculo, Sequanara
reddenspervium,
Satia tuos suppliccs Fac, ne cum peccatoribus
Aeternae vitae pabulo. Iter carpamus devium.

14. Virgo, quae prae te cereum 24. Virgo, per quam solidatur
Lumen facis recipere. Membrorum dissolutio,
Me facias sidereum Per te nobis concedatur
Verum lumen attingere. Peccatis absolutio.
- 2(33 -

25. Virgo, quae viros liberas 35. Virgo, cuius jiotentiam


Vexatosa daemonio, Sentiunt energumini,
Fac mentes nostras libems Da nobis sapientiam
A daemonum dominio. Christi devotam nomini.

26. Virgo, quae caecam virginem 36. Virgo, fraotnm vas olei
Redditis sanasoculis, Fulso reformansdaemone,
Mentis nostrae caliginem Praeceptis sanctae fidei
Precibus pelle sedulis. Parere tuos admone.

27. Virgo, per quam procuratur 37. Virgi», quae demis pluviam
Frigus et ardor febrium, Messibus et messoribus,
Per te nobis concedatur Ri^a cordis duritiam
Jnter utrumque nicdium. Salutiferis imbribus.

28. Virgo, quae naves fluvio 38. Virgo, quae corpus liberas
Periclitantes libeias, Oppressum morbo calculi,
Nos a mundinaufragio Cordihusnostrisauferas
Ad vitae portum transferas. Amorem huius saeculi.

29. Virgo, nactas miritice 39. Virgo, quae mirabiliter


Quae das frupes famelicis, Incurvos sanas digitos,
Caelesti pane retice, Sana misericorditer
Quos temporali reticis. Actus nostros illicitos.

30. Virgo, quae pro pauperibus 40. Virgo, cuius praesentia


Furtum facis laudabile Moventur imniobilia,
Dans panes indigentibus, Fac in Cliristo stabilia
Crimen arce damnabile. Corda, quae sunt mobilia.

31. Virgo, debilem pedibus 41. Virgo, quae tuis meritis


Surdumquesanansbominem, Sequanae sedas impetuiu,
Da nobis aequis passibus Ab actibus illicitis
Imitari te virginem. Restringe raentis impetum.

32. Virgo, per quam parcntibus 42. Virgo, quae circumstantibus


Sana redditur Slia Ab aquis servas lectulum,
De vita desperantibus, Intactum iustis fluctibus
Duc nos ad vitae praemia. Riga mentis cubiculum.

33. Virgo, quae parcis homini 43. Virgo, quae sacri caelitus,
Nolenti servo pareere, Sedasignis incendium,
Caelesti tuos agmini In me erirainum penitus
Stude servos coniuugere. Extingue flammas omnium.

34. Virgo, foedis vestigiis 44. Virgo, me tuum famulum


Foedum fugans daemonium, Caeli fac rtignum solio,
A foetentibus vitiis Quae vivum servas servulum
Purga secrtta cordium. Templi lapsum fastigio.
- 2(34 -

45. Virgo, quae signis celcbris 49. Quam reddit venerabilem


Rivos distillas olei, Signorum iugis gratia,
Eripe nos a tenebris Quam snis admirabilem
Fonte repletos fidei. Christus aequat in gloriar

46. Virgo, dulce refugium, 50. Qua supplicante venia


Spes certa laborantium, Confertur peccatoribus,
Medicina languentium, Qua mediante praemia
Languorum salus omniuin, Vitae dantur fidelibus,

47. luius vita gloriosa, 51. Inclina nostris precibus


^lors longe gloriosiur, Aures misericordiae,
Cuius vita pretiosa, Nostris infundens mentibus
Mors multo pretiosior, Donum caelestis gratiae.

48. Cui subiacent daemonia 52. Tu profugis refugium,


Desolatis consilium,
Cuius insensibilia Tn nobis sis auxilinm
Corpus adesse sentiunt. Mortis arcens exsilium.
Legend. ms. S. Geuovefaesaec.13. Cod. Parisin. 5667. add. saec.13.
- 13, 2 Uatura. - 17, 3 Virgo mortis. - 19. 2 Correctos. - 3,s, "_'carculi.
- 44, 4 fastidio. Aus derselben Quelle bei Saintyves, Vie de Sainte
Genevieve, Paris 184H, j>. CXLII sqq., mit eiuigen Lesefeblern, die hier an-
zumerken iiberfliissig sein diirfte. 16, 2 erganzt Saintyves : Servos emunda
scelerum | A peste detestabili; diese Erganzung verbietet der Eeim. - 48, 2
fiillt er aus: Quam et praesentem fugiunt; hier ist wenigstens der Reim ge-
wahrt.

223. De sancto Hieronvmo.

1. leronymus, scholastica 5. Oblitus est praeterita


Imbutus distiplina, Extentns in futura.
Tam graeca rjuam hebraica Aggreditur insolita
Cognovit et Jatina. Eremitarum iura.

2. Hic presbytereligitur 6. Naturam domat variis


Romanus cardinalis, Laboribus virtutum,
(^uem acriter persequitur Vigiliis, ieiuniis
Tumultus clericalis. Secundum patrum nutnm.

3. Elatos, vagos, ebrios, 7. In disciplinis talibus


Gulososincrepavit, Discipulusimbutus,
«^uo contra semet impios In imbuendis pluribus
Ut canes irritavit. Magister constitutus.

4. Recessitergo longius 8. Muuivit sacraepaginae


Relinquens civitatem, Scripturas veritate,
Gaudenter adit serius Quae veterum caligine
Deserti vastitatem. Fnerunt vitiatae.
- 265 -

9. Virtnte manensstabilis 10. [Sacerjdosbeatissime


Devenit ad extrema, Pro nobis in[tercede],
Defunctus
servushumilis [Ne nostrae]fiant animae
Deferturad supreraa. Daemoniorum praefdae].

' >r;it. ms. Carapense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

224. lir sancto Hieromiiio.

1. Hic sacerdos fuit ordine, 6. Hic caritate fervidus,


Peregrinans maris culmine, In Deo nunquam tepidus,
Heremita solitudine, Proximo benignus,
Demum regulae professor, In zelo sernper sobrius,
Claustri sancti fabricator Ad pacem compositus
Et monachorum pastor. Et ab odio sepositus.

2. Hic per flagella voratus, 7. Hic districtus in iustitia


Omnis linguae peritus, Misericors cum illa,
Interpres omnis ritus, Circnmspectus prudentia,
Fuit veritatis doctor, Memorans praeterita,
Scriptoram verus translator Ponderans praesentia
Et snmmus compositor. Et providens fntura.

3. Hic scribendo certas metas 8. Hic virtute fortissima


Omnem statum docuit, Derisit, terribilia,
Omnes David et prophetas Attritus abstinentia
Ipse solus exposuit, Postposuit carnalia,
Super Salom et tres athletas Fulcitus teraperantia
Eius doctrina floruit. Quae contemnit nimia.

4. Hic fidei pugil et vexillum, 9. Hic humilitate deiectus,


Malleus haereticorum, Pietate mollitus,
Ipsorum iuge flagellum, Oratione devotus,
Hostis fuit vitiorum, Lacriiuarum effusor,
Virtuti fecit scabellum Comtemplatione sublatus
Tradens doctrinam morum. Et utilis actione.

Hic spe cerlissimus, 10. Hic pauperura subventor,


ludici non pavidus, Elemosynarum largitor,
Operator sollicitus, Tristiuin consolator,
Nunquam otiosus, Laetantiura temperator,
Sperantium firmarius In adversitate securior,
Et confortator strenuus. In prosperitate devotior.
- 266 -

11. Hic virgo carne, 12. Hic leonem domuit,


Pnrus in mente, Qui obseqnia praebuit.
lam senex aetate Dogmatizavit Paulam,
Docuit in morte, Quae praeccssit in patria.
Quae sine forte Infra vide, quot post mortem
Sunt plena salute. Coruscarunt miracula.

Hieronymianus ms. Johannis Andreae, saec. 15. Cod. Rossian. VIII,


231. A - Collect. ms. incert. orig. saec. 14. Cod. Vindobonen. 4689. B. -
5, 1 Hic saepe certissimus B. - 5, 2 ludicem A. - 5, 3 Sperator A. -
5, 5 fumarius. A. - 9, 5 inolitus A. -- 12, 1 domuit leonem A. - - 12, 2
obsequia praebuit A. -- 12, 4 in fehlt B. -- 12. 5 Supra vide quid 1>.-
Vgl. Mone III, 341 (in not.); ferner: Hieronymianusimp. s. 1. 1482(Hain
1082). -- Der Autor bemerkt zu seinem Produkte: nDeo teste nihil, quod
falsum putem, immiscui in lioc stilo studiose difformi; nec hic rimas vel riti-
mns facere intendebam, in quibus requiritur uiiifurnii[ta|sl.':

225. I>c s. Hngune Gratianopnlitano.

Gaude perpetuo, praedulcis. amahilis Hugo,


Tu meritis plenus, fidei pietate serenus,
Illustris donis divinae cognitionis,
^NIunrli calcator, Christi ferveus imitator,
lustitiae forma, morum rectissiraa norma.
0 pater, exora pro nobis mortis in hora,
Ut simus digni postrema luce beari.

Orat. nis. Campenseanui 1462. Cod. Darm.stadien."V_'l.

226. I>e s. Hngone Lineolniensi.

1. Est Hutio de'Burgundia 4. Gloriam summishic figens,


Excelsa Cbristi gratia Ficta itnis reperiens.
8ublimatus in Anglia Carthusiensem ordinem
rontificatus infula. Subegit niux asperrimum.

2. liumo plasmatus arida 5. Odas canunt altissimo


Jrroratur aerea Assumpto ab exsilio
Humiditate. frigida Hugone cives superi
Ardet natura ignea. Ad asylum Dei veri.

3. Uitae sancti principiis 6. Aeterna Christi munera


Mortis versis mellifluis Hugo tigens memoria
Hugonis sine dubio Leprosis dedit oscula
Est simplex generatio. Et sensit illa dulcia.
207 -

7. Superna ergo procura 8. Tibi patri, Deo vero,


Nobis prece continun, Laus, honor sit et filio
Nunc apud qui te Dominum Cum spiritu paraclito
Fecit pastorem gentium. Finera iungens principio.

Collect. ras. Guilelmi Ki-ed, Epi. Cicustreii. sat-c. 14. Cod. Coll. Novi
Oxouien. 264. -- ,,A clerico quodam, anno 1316 scholae grammaticalis Lin-
colniensis didascalo, compositum." -- Abschrift von Kev. H. M. Hannister.

227. De sanctis Innocentihus.

Insoiites Domiiii, nobis succurrite sanctl,


Nos gravibus \itiis per Christi solvite nomeN.
Suscipe 1u, dominans, sanctoruin suspice voceS,
Omnibus et miserere tuis, quos sanguine fusO
5. Nempe redemisii; splendens in carcere lumeN,
Traxisti de morte tuos; mors mortua dormiT,
Ex quo morte tua reserasti gaudia vitE.
Sanguinis effusor saevusque inimicus Herodi S
Destruitur per to victus, fortissime DaviD.
10. Ocior hostis crat volitans oinni quoque ventO,
Mordax ut frendens cupiens leo perdere ChristuM.
Innocuos pueros sternebat corpore ned.
Non tamen extinctos iuclusit tartara daomoN,
In gremium caeli vexit seil gratia summl.
15. Nomina babent in fronte sua, patris quoque nomeN,
Omnes et clamaut modulando carmine polchrO.
Bombo qui luctus lacrimuntur coniuge lacoB
In superis plorat pueri ceu mater ablatl,
Sed nimio non vult luctu cessare deplangenS,
20. Sunt quia, sed non est illis regressio tristiS,
Ut veniant iterum mundum qni planctus in uslJ
Cosmica cuncta manent detersa tristia, doneC
Cunctipotens ' veniens nos omnes colligit illuC.
Uivida vos, saucti, clauiat inea palpebra fletTJ,
25. Rectorem mundi precibus, rogo, ttectite sempeR:
Rex fortis, lesu, dominans, raiserere, precamuR.
Impie quod gessit Froumundus curpore factl.
Tollite peccatuni. quod Cbristus sanguine tinxiT.
30. Eudochias os oplon stephanosas, Kyrie ChristK,
Sanctos innocuos, qui cantant carmina laudiS.
Ante thronum Domini cantant sibi cantica pulehrA:
Nostrum vindica ema, splendens de lumine lumeN,
Confratrum numerus,dictum est, requiescite, doneC
35. Tempus adbuc modicum, cum rex fortissimus astaT.
Insontes Domini, nobis succurrite sanctl.
- UliX

Collectan. 111«.Tegurinum saec. 10. Clm. Mouacen. 19412. - 30. Ei-


Ss onlov ffrff/«j'(o«r«f xcan. - 33 ema = ntua. - Doppelakrostich :
IiiMjntes Doinini, nohis succurrite sancti; der Verfasser nennt sich Vers 27.

22s. De sancto lodoco.

Mulciber exsulta mons, crebra laude resulta,


ludoco fulta venient tihi nunc bona multa.
Nec mala sunt ulla, mihi si datur ampla. gugulla.
Laus tibi sit, Christe, cuius pietate vir iste,
5. Cnltor apostolicus, ludocus, pacis amicus,
luvaviain grata sna pignora, grata, beata
Mittere dignatus est sicque iuvare paratus
Se collaudantes illic et eum venerantes.
Ex hoc nunc gaude manibubque,luvavia, plaude
10. ludoco praesto, solito iucuudior esto.
Sed magis exsulta, mons Erntrudis, quia multa
Est tilti collata pax haec per pignora grata.
0 furtum dignum sacrilegiumque benignum!
ludoci pignus cur hoc venit ? quia dignus,
15. Latios ut crescat, ludocus, ubique virescat.
Sic pateat, quanti sit ubique potentia sancti
Huius mirifici, Christi regalis ainici,
Morbos curantis et maestos exhilarantis.
0 ludoce pater, ne me capiat locus ater,
2o. Christum dignare pro me, te quaeso, rogare.
Collect. ms. Zwettlense saec. 13. Cod. Zwettleu. 64. add. saec. 14. -
14 cur hoc vere quia. - Dies Gedicht beiichtet von einem Reliquiendieb-
stahle fiir Nonnberg.
229. De sancto lodoco.

luste ludoce, jirecum nostrarum suscipe voces,


Tu, qui iuste doces, ad vitam nos trahe tecum.
ludicium docuit fidei doctrina ludocus,
Unde sui potuit nominis esse locus.
5. Felix confessor,pastor venerande,ludoce,
Vitae confessor, nos faciendo doce.
Samraoclamoretibi laas est daoda, ludoce,
lucunda voce faventis cordis amore.
Corde laetabundo, pater alme, preces tibi fundo,
10, Qui procnl a mundo fugiebas ut moribundo.
Sic me non mundo. scelerum qui sorde redundo.
lunge Deo mundo me, qui meritum raihi non do,
Ne barathri fundo merear, Ueus, esseprofundo.
Collect. ms. Zwettlense saec. 13. Cod. Zwettlen. 64. add. saec. 14. -
Dies Gedicht scbeint aus mehreren kleineren zusammengesetzt
und nach
Vers 12 (mundo- non do) franzosischenUrsprungeszu sein.
230. De 8. lohanne Bridlingtoniensi.

1. Bridlingtonis prior pie, 2. Sicut clamat vox in Rama,


Repraesenta nos Messiae, Funde preces atque clama
Qui tot flores moribus, Pro uobis ad Dominum,
Ut nos solvatin hac die Servos,prior [sancte],ama
A cutis doloribus. Sordes tergens criminum.
Miss. ms. Sarisberiense saec. 15. Corl. Oxonien. Rawl. C 142. - 1, 1
Bridlingtonem. - Nach 1, 1 nocli iiberzahlig- Imitator castae viae.

231. De s. lohanne de Bridlington.

Salve, sancte prior, raaestorum salvificator,


Cum grave quid patior, tibi confugior, raedicator.
Ergo memento mei, cum sis plenus pietate,
Laus gentisque Dei, mihi praesta, quod precor a te.
5. Tu poteris Christi, scimus, prece ferre iuvamen
Omnibus in tristi spectantibus orbe levamen.
Virtus namque tuae multos relevat pietatis,
Noxia continue pellens a dire gravatis.
Inclite pastor, ave, per te simus procul a vae.
* *
*

10. Tua nobis detur gratia petitione pia


Et simus seraper in gloria cum lesu et Maria.
Horae sec. usum Sarum saec. 15. in. Cod. Oxonien. Lat. lit. f 2. -
Die zwei letzten Verse scheinen nicht mehr zum Vorhergeheuden zu gehoren.
Es ergibt sich dann ein Akrostichon: Scelto uni, das ich nicht zu deuten
weifs. Oder sollte dasselbe nur der Laune des Zutalls sein Uasein ver-
danken? - Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

232. I)e s. lobanne Baptista.

1. Cleri universitas, 3. lobannis nativitas


Solve laudes clebitas Per sortes exhibitas
Beato lohanni, Claruit praeclare,
Ut per eum siccitas Cui laudes debitas
Cesset et humiditas Populi immensitas
Assit bonis anni. Debet decantare.

2. Gaude, cleri contio, 4. Dum iuventa floruit,


Laetare cum gaudio, Maculari respuit
lohannern implora, Naviloquo felle;
Ut eius subsidio Hic eremum coluit
Aestunm effusio Et pro pastu habuit
Cesset absque mora. Locustas cum melle.
- 270 -

5. Vitam ducens asperam Mundo nolens subici


Docuit ad litteram Nominis angelici
Atque baptizavit, Voce nominatur,
Vestera gerens buceram Carne spernens infici
Nec viuum nec siceram Laurea centuplici
Nec mustum potavit. Caelo laureatur.

7. Lux. lucerna praevia,


Hos aestus abhinc via
Pul*a livione
Ac iu caeli curia,
Ubi pax et gloria,
Nos tecum repone.

Collect. ms. Trecoriense saec. 14. Cod. Parisin. Nmiv. acq. 426. -
5, 3 Hunc vane baptiznvit. - 5, 4 bugeram.

233. De s. lohanne Baptista.

1. Salve, lohannes sancte, 4. Gaude, quia iuvenis


Baptista reverende. eremum petisti
Inter saiictos ceteros Utriusque sexus
merito praeferende, turraasque fugisti,
Post Christum et Mariam Peccato consentire
praecipuecolende, qui [non] voluisti,
Pro nobis preces Domino Fac culpas nos odire,
iugiter impende. sicnt tu odisti.

2. Gaude, qui per angelum 5. Gaude, quia carnem


coannuntiatus, tuara domuisti,
Priusquam coneipereris, Cum rael et locustas
luhannes noininatu>. sponte coraedisti,
In ventre tuae uiatris Nec sicerae nec vini
conceptus et sacratus, pocnla bibisti,
In nobis tuis precibus Fac, ut simus sobrii.
sit Christus hospitatus. qui sic abstinuisti.

3. Gautle, quia nomenper 6. Gaude,quia Domino


ortum tibi datur viam praeparasti,
lohannes, Dei gratia ,,Paenitentiam agite"
quod interpretatur, quando praedicasti,
Pater pius et mutus ,,ReguumDei prope est,"
prophetando fatur, ludaeis nuntiasti,
Divina nobis gratia Fac nos paeniteri
per te concedatur. vitando, quod vitasti.
- 271 -

7. Gaude,quia lesam 9. Gaude,qui post mortem


digito demonstrasti, ad lirabum descendisti
,,Ecce, agnus Dei" Ac exsistentes ibi
dicensproclamasti, vere praemunisti,
In flumine lordanis Quod essent exituri
Christura baptizasti, in adventu Christi,
Fac nobis hunc propitium, De barathro nos eripe
quem tunc honorasti. eius[que] poena tristi.
8. Gaude, quia Herodem 10. Gaude, quia redemptor
tu redargui^ti, pius populorutn
Quem fratris uxorera Extraxit post ab inferis
duxisse tu scivisti, [patriarcbarum chorum]
Capitis sententiam Secumquereduxit
propter hoc subisti, ad gaudia caeloruin,
Nos vitam fac finire Fac nos gaudere secum
in caritate Cliristi. precibus illorum.
Orat. ms. Elieuse saec. 14. Cod. Coll. SS. Trinitatis Oxonien. 7. -
2, 3 Priusquam tu. - 5, 5 Ciseri nec vini. - 6, 6 ludeum. - 8, 7 fac
finori. - - 9, 4 veri. -" 10, 1 redemptor filius. Abschrift von Rev. H. M.
Bannister.

234. De s. lohanne liaptista.

Ad Matutinum.

1. Dulce melos tangat caelos 2. Gabrielis vox de caelis


In lohannis praeconio, Dubitanti Zachariae
Cuius pater, sic et mater Hunc futurum nasciturum
Nomen tangunt praesagio. Promit cum vitae serie.
3. Sidereo regi Deo
Laus, honor, virtus, gloria.
^tui nos ducat et perducat
Ad caelorum palatia.

A d Laudes.

\. Gaudet coetns noster laetus 2. Dum non credit, vox recedit


Christummundiredemptorem, Zacbariae, sancti patris,
Agonistamqui baptistam Sensit plaususadlmc clausus
Suum feeit praecursorem. In utero suae matris.
3. Sidereo regi Deo.

Ad Primam. Ad Tertiain.

Mundi sator et plasmator Cutecliizani- et baptizans


Tui praeconis niuoere loliannes paenitentiam
Te laudare, te amare Liligebat et colebat
Fac nos et tecum vivere. Prae cunctis innocentiam.
272

Ad Sextam. A d N o n a m.

Eremita, tua vita luvans prece nos a nece


Exemplum est munditiae Dira, lohannes,eripe,
Ad pulsandura,detestandum Pugil fortis, hora mortis
Crimen irapudicitiae. Hanc plebemtuani suscipe.

Ad Vesperas.
Dignus laude martyr, gaude, 2. Salus praesto nobis esto
Virgo baptizansDorainum, Virtutis donansmeritum,
Doce forniam, trade normam Hic gratiam et gloriam
Delendi sordes criminum. Nobis post noc exsilium.
3. Sidereo regi Deo.

A i.l Completorium.
1. Tu signifer, tu lucifer 2. Sidereo regi Deo
Praecurrens ante Dominum, Laus, honor, virtus, gloria,
Ad quem ire fac secure Qui nos ducat et perducat
Nos per saeculi terminum. Ad caelorum palatia.
Horae I'MV. sec. usum Caraotensem saec. 14. Cod. Vatican. Kegin.
180. - Ad Mat. 2, 2 Viventis Zachariae. - AdPrim. 1, 2 lohannis prae-
conio munere. - Ad Tert. 1, 3 Diligebat et servabat. - Ad Sext. 1, 1
vita tua. - 1,3 sq. Ad populum sanctitatis crimine. - Ad Vesp. 2, 4
Lies: Nobis post vitae exitum? - Die Doxologie wiederholt sieh nacb jeder
Tageszeit.

235. lie s. lohanne Evangelista.

1. Extollamus virum sanctum, 3. Totus plenus sanctitate.


Quem lesus dilexit tantum, Luculenta veritate,
Pangat sibi novum cantum Custos virgiDis sacratae
Militans ecclesia. Exstitit et filins.
Sanctus hic evangelista Haec est arca thesaurorum,
Almus Dei fit symmista, In qua cibus angelorum
Laude praesens sit in ista, Atque manna beatorum
Det nobis auxilia. Et fructus eximius.

2. Hic lohannesvir ainoris, 4. Hic lohannesvir divinus,


Vir candoris et decoris. Cuius visus angelinus,
Sacri roris et dulcoris Ad superna qui festinus
Plenus cbarismatibus, Contemplando claruit.
Caritatis excellentis, Hic prae ceteris dilectus
Castitatis redolentis, Et defensuset protectus,
Quo repletur ardor mentis lesu Christi supra pectus
Flaminis affectibns. In cena recubuit.
- 273 -

Suxit ibi documenta Sic apostolus mirandus,


Evangelii fluenta, Valde semper honorandus,
Quaeplus fragrant quam unguenta Reverendus et amandus,
Valde redolentia. Vitans omne terreum.
Hic melliflui sermonis lesum amans Nazarenum
Vir. coruscans sacris donis, Sprevit mundum quasi caenum,
Vere dignus est coronis Vicit bibitum venenum
In caelesti patria. Atque fervens oleum.

Gravitatem dum servavit, non amet huuc amore


Ad sublimia volavit, Speciali cum dulcore,
Mira Dei demonstravit Quodam intimo sapore
Divina clementia. Inclitum discipulum 'i
Contemplator superuorum, Quem et Christus sic amavit,
Suscitator mortuorum Decoravit, exaltavit,
Et ostensor arcanorum, Matrem pendens commendavit
Intuens mvsteria. Perferens patibulum.

9. 0 dilecte Christi Dei,


Dulcis nate Zebedaei,
Meraor esto semper mei,
Donec ad le veniam.
Seraper geras de me curam,
Fac, ut ducara vitam puram,
Me perducas ad futuram
Sernpiternam gloriain.

Horar. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. Vatican. Reg. 165. - 1,6 Dei
fit mmista. - 2, 4 Plenus fehlt. - 2, 6 recoleiitis. - '6, 6 cibis. - H, 7 Et
raarida beatonun. - 4, 2 Ouius visque. - 5, 1 .Susit. - 5, 3 frangant. -
5, 6 Vim. - 6, '6 Misericordia Dei. - 6, 7 Et fehlt. - *, 1' Speciali tamen. -
8, 3 Quondam. - 8,6 exsultabit. - 9, 1 Christe. - 9, 5 geris. - Trotz
der Bezeichuurig als rSequentia eius" ein Reimgebet.

236. De sancto lohanne Evangelista.

Ad Matutinum.

1. 0 lobannesamabilis, 2. lohannes virgo, ceteris


Apostole mirabilis, Dilectior apostolis,
Yir valde venerabilis, Sacer, plenus dulcedinis.
Sis nobis favorabilis. Custos beatae virginis.

3. Ora pro nobis iugiter,


Instauter ac salubriter,
Ut tecum simus pariter
In caelis aeternaliter.
Dreves, Pia Pictamina. VII. 18
- 274 -

Ad Laudes.

Evangelistafulgidus 2. Maria, mater inclita,


loliaunes et apostolus Virginitate praedita,
Tollat a nobis noxia Cum virgine discipulo
Kt ducat ad caelestia. Nobis succurrat sedulo.

Ad Primam.

1. lohannes apostole, 2. Tibi, lesu, rex omnium,


Evangelista fulgide, Laus, honor et iraperium,
Tuis devoti- suliveni Per lohannem apostolum
( uin sacra matre Domini. Duc nos ad caeli gaudium.

Ad Vesperum.
luhannes amantissime. 2 Succurre nobis omnibus
Cuni genetrice viniinu Tuis sacratis precibus,
nobis eius filiuin Per lianc-. tui memoriam
Si-inper fore propitium. Duc nos ad caeli gloriam.
Ilurar. m<. Franciscan. saec. 15. Cod. Vatic. Ri-g-in. 165. - Ad Mat.
2. 2 J>ili-rt',r. - .\ il Prim. 1, 2 Evangeli-.t;ii|ii<-. - 2, 1 lesu fehlt. -A d
V . - ]>. l', ;! tui fehlt. - 2, 4 gratiam. - Das Akrostii.-lnm:,,O Io[hann]e[s|
mitis" zeiirt, dafs das Ganze unvollstiindig ist.

I)e sancto lohanne Evangelista.

1. En, lohannes, liumi pronus 4. Tu columna militantis


Te adoro volens bonus Et perpulchrum triumphaQtis
Esse tui servulus, Decus es ecclesiae,
0 quam felix in supernis Multum timent te, lohannes,
Regnas, ubi lesum cernis, Nec audire possunt Maaes
Qui est tui iubilus. Laudes tuae gloriae.
2. Et Mariam contemplando, 5. Sanctns omnis et beatus
Ipsam pie collaudando Te collaudet et firraatus
Sentis dulce gaudium, Angelus iu gratia,
Toto corde iucundaris, Ego servus tui data
Dum unius conteniplaris Tibi terris mente lata
Trinique mysterium. Texo privilegia.
3. In supremahierarchia 6. Gaude,nate Zebedaei,
Locum tenens melodia <,»uiavirgo Mater Dei
Dulci Deo iubilas, Est tua matertera;
Virgo martyr et propheta, Gaude, quia meruisti
Doctor fulgens ut planeta Consobrinus esse Christi
Caelo valde rutilas. In hac vita misera.
- 275 -

7. Gaude, preces ad Mariae 14. Gaude, gaude cessans flere,


lesus ornat tuas pie Nam surrexit lesus vere,
Vino sancto nuptias; Dulce manna superis;
Gaude, sponsam reliquisti Gaude, manus, pedes, latus
Et sic semper tenuisti Redemptoris osculatus,
Virginum munditias. Cum redit ab inferis.

8. Gaude, lesus te elegit 15. Gaude, lesus de te vere


Et ab aevo praeelegit Dixit: eum sic manere
Suum in apostolum. Volo, donec veniam.
Gaude, lesus te amavit Gaude, saepe Dei natu^
Et prae cunctis demonstravit Fecit tibi suscitatus
Se tibi benevolum. De se ipso copiam.

9. Gaude, lesum speriosum 16. Gaude. lesus scandit caelos


Conspexisti gloriusum Te cernente, cui melos
Tabor in cacumine; Caeli cives faciunt;
Gaude, parans lesu cenam Gaude, ignis dona dando
Monte Sion, omni plenam Venit in te, dies quando
Caelica duloedine. Pentecostes finiunt.

10. Gaade, lesus proditorem 17. GauJe, fili Zebedaei,


Tibi pandit gerens morem Sepelisti raatrem Dei,
Tui desiderio; Portam ad caelestia;
Gaude, tibi lesu pectus Gaude, cernis, quod Maria
Fit in cena mollis lectus Caelos intrat harraonia
Dulcisque pausatio. Angelorum praevia.

11. Gaude, lesus, quando sedes, 18. Gaude, sospes exivisti,


Lavat pronus tibi pedes Zelo lesu quod iuisti,
Angelis mirautibus; De ferventi dolio;
Gande lesus, postquamsedit, Gaude, scribis altas uinnes,
Se in cibum tibi dedit Quas vidisti, visioues
Sacris suis manibus. Manens in exsilio.

12. Gande, lesu care frater, 19. Gaude, quia, quam amasti,
Cuius parens tua mater Drusianam cxcit.i^ti
Suo fit imperio; Epbesum ingrediens;
Gande,nampostmortemChristi Gaude, lustrans caeli pratum
Suae matris habuisti Scribis: verbum caro factum
Curam pio studio. Est in mundum veniens.

13. Gaude, viros lesura flentes 20. Gaude, sine laesione


Ac de cruce deponentes Potas virus in agone
Adiuvasti propere; Propter lesura initu .
Gaude, fuit tumulatum Gaude, tecti cum fuerunt
A te corpus lesu, datum Taa veste, surrexunt
Morti uostro scelere. Mortui persubito.
18*
- 27(5 -

21. Gaude,multos retraxisti 24. Non sit marmur meo corde


A peccatis,quibus Christi Nec inquinet os cum sorde
Valde gaudet curia; Culpae detractoriae;
Gaude,quia sine poena Fac roetemplumfrequentare
Transivisti ad amocna Zelo lesu nec me dare
Paradisi gaudia. Crimini desidiae.
Gaude, cernens iam vestitum
Tuum corpus et amictam
Stolae suaegloria. 25. In adversispatientem
Et in poenis me gaudentem
22. Te, lohannes, ego peto, Crucis fac memoria,
Sume munus vultu leto,
Mortera lesu fac me flere,
Quod tibi nunc offero;
Suae matrisque dolere
Per te lesus castitatem
Nimia tristitia.
Mihi det et caritatem,
<(mam valde desidcro.
23. In me fides viva crescat 26. 0 lobannes, mi patrone,
Cunctis horis, qua decrescat Meae mortis in agone
Satanae nequitia: Mihi sis praesidio,
Culpis meis non desperem, Post cum lesu fac videre
Sed in lesu morte sjierem Me Mariam et gaudere
Suique clementia. Tecuni caeli solio.

<ittiriuiu novum beati lohanuis imp. Bononiae 1525.

238. De sancto loseph.

1. Inclite (Jhiisti confessor, 4. Quia ex te in hac vita


Sancte lostph, te deprecor Grata tulit obsequia,
(_um Maria, matre Cbristi, Ob id per tua merita
Cnius sponsus tu fuisti, Aegris confert remedia.

2. Virginitatis inerito 5. Unde dignus magna laude


Eius iunctus consortio Apud Christum intercede,
Non gignendi proposito Ut per suas dignas preces
Sed latenti mysterio. Nostros expellat languores.

3. Inter ceteros electus, 6. Gloriosa tua prece


A Christoma^isdilectus, Nos ab omni lava faece,
Caius curam tu gessi-ti, Ut post istam miseriam
Quemin ulnis baiulasti. Perducaraurad gloriam.

P. votae (>rationes(Fontrebaldensesi
imp. Parisiis 1546.- 6, 3 ipsam.
- 277 -

239. Oe sancta Katharina.

1. Katherina, gemraaclara, 5. Exsufflavit blanditores,


Sponsa summi regis cara, Sprevit Caesaris tortores,
Secretorum Dei gnara, Fatuati sunt doctores
Castitate florida. Virginis prudentia.

2. A regali stirpe nata, 6. Roboratur Deo plena


In virtute solidata, Fides martyris in poena,
Mente sagax, forma grata, Fractis rotis cum catena
In sermone provida. Triumphavit omnin.

3. Tot virtutibus protecta, 7. Innninente die mortis


Ad calcandum es electa, Decollatur virgo fortis,
Contra Dominum erecta Manu caelicae cohortis
Colla regum turgida. Sepulturae traditur.

4. Hanc Maxentius tonnentis, 8. Nunc exuta corruptelis.


Minis, probris, blandimentis Dives meritis, in caelis
Nisus est a firmae mentis Pro terrestribus fidelis
Trabere constantia. Advocata creditur.

9. Alma virgo Katherina,


Tuis famulis propina
De caelesti medicina,
Quae de te dispergitnr.

Orat. me. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. - Der Keim
bindet je drei Strophen zu einer Einheit. - In derselben Handsehrift findet
"<ichein anderes Reimgebet auf dieselbe Heilige mit deiu Anfange: Gaude,
virg-o Katbarina, Es conversa vi divina. Dasselbe ist indes in-
tolge von Beschadigung der Handschrift so verstiimmelt, dafs von einer
Wiedergabe abgesehen werden raufste.

240. De sancta Katharina.

Christi virgo Katharina, Te sub rotis peregrina


Lege constans in divina, Fractis arte iuvit trina
Vicisti Maxentium; Deitas